Ο χώρος είναι ένα αρχιτεκτονικό σύμπλεγμα φυσικών και τεχνητών αντικειμένων. Κάθε αρχιτεκτονικό σύμπλεγμα έχει το δικό του χωρικό πλαίσιο.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο χώρος είναι ένα αρχιτεκτονικό σύμπλεγμα φυσικών και τεχνητών αντικειμένων. Κάθε αρχιτεκτονικό σύμπλεγμα έχει το δικό του χωρικό πλαίσιο."

Transcript

1 ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ 4 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΒΙΒΛΙΟ : Η ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΜΟΡΦΗΣ, RUDOLF ARNHEIM Κεφ. Ι Αρχιτεκτονικές επιπτώσεις Ο χώρος είναι ένα αρχιτεκτονικό σύμπλεγμα φυσικών και τεχνητών αντικειμένων. Κάθε αρχιτεκτονικό σύμπλεγμα έχει το δικό του χωρικό πλαίσιο. Σ ένα γραμμικό χωριό, που περιβάλλεται από καλλιεργημένα χωράφια, ο κύριος δρόμος μπορεί να χρησιμεύσει σαν ραχοκοκκαλιά, προς την οποία συμμορφώνονται όλες οι ιδιαίτερες τοποθεσίες. Δύο ασύμαβτες όμως διατάξεις, έχουν σαν συνέπεια την αμοιβαία άρνηση και την οπτική αταξία : Π.χ. μία εκκλησία, προσανατολισμένη κατά μήκος του άξονα ανατολής δύσης, μπορεί να βρίσκεται σε αντίθεση με το συνολικό προσανατολισμό του περίγυρου της, προκαλώντας μία χωρική αταξία. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η προσθήκη θα μπορούσε να υποταχθεί στο περιβάλλον, ή η παλιά και η νέα δομή να αναδιαμορφωθούν σε ένα ενοποιημένο σχήμα. Κάθε αρχιτεκτονικό περιβάλλον είναι ένα πολυσύνθετο σύμπλεγμα χωρικών συστημάτων. Κάποια από αυτά συντονίζονται, άλλα γειτνιάζουν και κάποια άλλα διασχίζουν ή περιβάλλουν άλλα. Π.χ. μια πόλη, αποτελείται από τις συνοικίες, κάθε μια από αυτές αποτελείται από μέρη που με τη σειρά τους υποδιαιρούνται σε δρόμους, πλατείες και κτίρια. Το κάθε κτίριο είναι ένα αρχιτεκτονικό σύμπλεγμα, που υποδιαρείται όλο και χαμηλότερα, μέχρι την επίπλωση ενός μεμονωμένου δωματίου, όπου κάθε ένα από τα έπιπλα εισάγει το δικό του χωρικό πλαίσιο. Τα περιβάλλοντα που σχεδιάζονται ως σύνολα εμφανίζουν μια πιο συνεπή τάξη, από εκείνα που δέχονται προσθήκες. Όσο μεγαλύτερο βαθμό τάξης παρουσιάζει μία δομή, τόσο μεγαλύτερη είναι η οπτική συμφωνία με τον περιβάλλοντα χώρο. Αντίθετα, όσο πιο ασαφής είναι μία δομή, τόσο πιο ασαφής εικόνα προκύπτει, με αποτέλεσμα η προσοχή του θεατή να εστιάζεται σε επιμέρους εικόνες. Οι πρώιμες χωρικές συλλήψεις είναι απλές. Η τάση όμως του νου να προχωρεί από τα απλούτερα στα συνθετότερα δημιουργήματα, έχει σαν αποτέλεσμα η χωρική φαντασία να προχωρεί και αυτή από τις απλούστερες δομές προς τις πιο σύνθετες. Σε ορισμένους 1

2 ανθρώπους η χωρική φαντασία δεν είναι τόσο εκτεταμένη, ενώ σε λίγες περιπτώσεις, η χωρική φαντασία προσεγγίζει μια ιλιγγιώδη περιπλοκότητα (Μπορρομίνι, Λε Κορμπιζιέ ). Οι ενδιάμεσες περιοχές Το χώρο τον αντιλαμβανόμαστε αυθόρμητα σαν ανεξάρτητο από τα αντικείμενα που υπάρχουν μέσα σε αυτόν. Ο χώρος, για το φυσικό και τον ψυχολόγο, δημιουργείται ως σχέση αντικειμένων. Οι σχέσεις αυτές επιδρούν συνεχώς στην αντιληπτική (οπτική) εμπειρία. Με τις σχέσεις αυτές, ο χώρος ανάμεσα στα πράγματα τείνει να μη φαίνεται άδειος. Αν τις αγνοήσουμε, το αποτέλεσμα θα είναι αυτό το σύγχρονο οπτικό χάος. Η υγιής όραση αντιλαμβάνεται δύο κτίρια σαν στοιχεία της ίδιας εικόνας: ο μεγάλος όγκος του ενός κτιρίου γίνεται ορατός, καθώς αντιπαραβάλλεται με το μικρό όγκο του άλλου κτιρίου, και αντιστρόφως, καθώς το βλέμμα του θεατή κινείται μεταξύ τους. Επομένως, ο χώρος ανάμεσά τους είναι αναπόσπαστο μέρος της εικόνας. Μια διαμόρφωση 4 κουκίδων σε ένα φύλλο χαρτί, μπορεί να τη δει κανείς σαν τετράγωνο, παρότι οι κουκίδες δε συνδέονται μεταξύ τους. Η απόσταση επηρεάζει την πυκνότητα του μεσοδιαστήματος : Το μεσοδιάστημα δύο κτιρίων γίνεται χαλαρότερο, καθώς η απόσταση μεταξύ των δύο κτιρίων αυξάνεται. Αντίστροφα, γίνεται πυκνότερο, όταν η απόσταση μικραίνει. Εάν υπάρχουν γειτνιάζοντα κτίρια, επηρεάζουν το μεσοδιάστημα των δύο κτιρίων. Η απόσταση επηρεάζει την αμοιβαία εξάρτηση ή ανεξαρτησία : Αν δεν υπήρχε το μεσοδιάστημα, τα δύο κτίρια θα έτειναν να συγχωνευτούν, όπου το μικρό θα φαινόταν σαν απλό προσάρτημα του μεγάλου. Μια μεγάλη απόσταση μεταξύ τους θα εξαφάνιζε τις σχέσεις μεταξύ τους. Η αποστοσιοποίηση και η σύνδεση εξαρτώνται από δυνάμεις έλξης και άπωσης: Αντικείμενα πολύ κοντά το ένα στο άλλο παρουσιάζουν άπωση, δηλαδή τείνουν να απομακρύνονται. Σε μεγαλύτερη απόσταση, φαίνονται σαν να έλκουν το ένα το άλλο. Οι δυνάμεις αυτές είναι εν ενεργεία, όσο τα αντικείμενα σχετίζονται με το χώρο. Κενό και εγκατάλειψη Όσο η απόσταση μεταξύ δύο κτιρίων αυξάνεται, η πυκνότητα του μεσοδιαστήματος μειώνεται και τελικά εξαφανίζεται. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, ο χώρος είναι άδειος. 2

3 Την αίσθηση του κενού τη βιώνουμε, όταν δεν υπάρχουν καθόλου αντικείμενα : απουσία κάθε σημείου αναφοράς και προσανατολισμού, έλλειψη έλξης και άπωσης, απροσδιόριστες αποστάσεις. Ισοδύναμο συναίσθημα με αυτό της κενότητας είναι το αίσθημα της ολοκληρωτικής εγκατάλειψης ενός ανθρώπου, όταν κανείς δεν τον έχει ανάγκη, δεν τον επιζητά. Η αίσθηση του κενού και της εγκατάλειψης δεν απορρέει μόνο από την έλλειψη αντικειμένων, που χρειάζονται για να προσδιορίσουν το πεδίο των οπτικών δυνάμεων. Συμβαίνει κι όταν τα αντικείμενα υπάρχουν, αλλά δεν είναι οργανωμένα σε μια σύνθεση, με αποτέλεσμα να αλληλοαναιρούνται. Ο οπτικός αποπροσανατολισμός που προκύπτει από το χάος των δυνάμεων που αλληλοσυγκρούονται άτακτα, καθιστά αδύνατο τον προσδιορισμό του χώρου. Παράδειγμα οπτικού (αντιληπτικού) αποπροσανατολισμού αποτελούν οι σύγχρονοι γυάλινοι τοίχοι : η αντανάκλαση δείχνει ένα χώρο που δεν είναι εκεί. Αντίθετα, η κεντρική συμμετρική θέση του έφιππου αγάλματος του Μάρκου Αυρήλιου στην Πλατεία Καπιτωλίου της Ρώμης, σχεδιασμένη από τον Μιχαήλ Άγγελο, είναι η πιο χαρακτηριστική περίπτωση ενός γλυπτού εδραιωμένου σε έναν έντονα προσδιορισμένο χώρο. Ο περίγυρος προσδιορίζει τον τόπο του αντικειμένου, αλλά και το αντικείμενο τροποποιεί τη δομή του περίγυρου Η δυναμική του περιβάλλοντος χώρου Το οπτικό πεδίο εκτείνεται όχι μόνο οριζόντια, αλλά και κατακόρυφα. Το όριο ενός κτιρίου με έντονη οριζοντιότητα δημιουργεί ένα απότομο ρήγμα μεταξύ αρχιτεκτονικής και ουρανού, που δημιουργεί την εντύπωση μιας οροφής στον ουρανό. Αυτό δε συμβαίνει όταν τα περιγράμματα είναι ακανόνιστα και δημιουργούν κορυφώσεις. ακιδωτών απολήξεις (π.χ. των πύργων) επιτρέπουν στην αρχιτεκτονική του κτιρίου να διαχέεται μέσα στον ουρανό. Για να γίνει αντιληπτό ένα αντικείμενο, πρεπει ο παρατηρητής να βρίσκεται στην κατάλληλη απόσταση από αυτό: Μια απλή πρόσοψη μπορεί να ιδωθεί από κοντινότερη απόσταση, ενώ μια πλούσια σε όγκους και διάρθρωση πρέπει να ιδωθεί από μια μακρύτερη θέση, που προδιαγράφεται από την οπτική δύναμη του κτιρίου. Όταν ο όγκος του στηρίζεται πάνω σε κολόνες, πεσσούς, αψίδες ή pilotis, χρειάζεται τον αέρα που του αναλογεί: Αν το μεσοδιάστημα πάνω από το επίπεδο του εδάφους είναι μεγάλο, το κτίριο φαίνεται αιωρούμενο. Αν είναι πολύ μικρό, οι οπτικές δυνάμεις στριμώχνονται σε μια περιοχή του, που είναι πολύ μικρή σε σχέση με τον όγκο του κτιρίου. 3

4 Οι χώροι που περιβάλλουν τα κτίρια και κάθε κατασκευή δεν θεωρούνται κενοί, γιατί και αυτοί διαπερνώντια από οπτικές δυνάμεις. Κάθε κτίριο, οποιουδήποτε σχήματος δημιουργεί γύρω του πεδία οπτικών δυνάμεων, τα οποία διαμορφώνονται ανάλογα με τη μορφή της αρχιτεκτονικής μορφής. ΚΕΦ. ΙΙ Ασυμμετρικός χώρος Ο άνθρωπος βιώνει το χώρο στον οποίο ζει ως ασυμμετρικό. Μεταξύ των άπειρων κατευθύνσεων του τρισδιάστατου χώρου μόνο η κατακόρυφη κατεύθυνση διακρίνεται καθαρότερα, λόγω της έλξης της βαρύητας. Η ασυμμετρία του οπτικού χώρου οφείλεται στους αισθητηριακούς περιορισμούς του ανθρώπου. Εάν είχαμε τη δυνατότητα να αντιληφθούμε λεπτότερες διακρίσεις, θα παρατηρούσαμε ότι οι κατακόρυφες σε διαφορετικά σημεία δεν είναι παράλληλες, αλλά συγκλίνουν προς το κέντρο της γης. Ο γήινος χώρος μας διαπερνάται από την έλξη της βαρύτητας, η οποία ξεχωρίζει την κατακόρυφη ως τη βασική. Κάθε άλλος χωρικός προσανατολισμός γίνεται αντιληπτός, με βάση τη σχέση ως προς την κατακόρυφη. Διατρυπώντας το έδαφος Ένα κτίριο, όπου ο κατακόρυφος άξονάς του συναντά το έδαφος υπό ορθή γωνία, φαίνεται σαν να συνεχίζει μέσα στο έδαφος, σαν φυτρώνει μέσα από αυτό. Τα γραμμικά σχήματα δημιουργούν μία συνέχεια. Η εντύπωση της διείσδυσης δημιουργείται, όταν τα σχήματα φαίνονται ατελή και τείνουν να επεκτείνονται, ώστε να ολοκληρωθούν. Αντίθετα, αν το σχήμα είναι ολοκληρωμένο, π.χ. ένα τετράγωνο, δείχνει να στέκεται πάνω στο έδαφος (εικ. σελ. 67). Τα στερεά (κώνοι, κύλινδροι, πυραμίδες, κτλ.,) δείχνουν είτε ολοκληρωμένα είτε ανολοκλήρωτα, ανάλογα με τον περίγυρο. Γι αυτό οι κλασικοί κίονες έχουν βάσεις και κιονόκρανα, ώστε να εμποδίζουν την επέκτασή τους και προς τα πάνω και προς τα κάτω, εφόσον βέβαια η βάση και το κιονόκρανο φαίνονται να ανήκουν στον κίονα και όχι στο επιστύλιο. Π.χ. οι pilotis του Λε κορμπιζιέ είναι καθαροί κύλινδροι που διαπερνούν τα δάπεδα και τις οροφές, γιατί δεν έχουν βάσεις και τελειώματα. Στο Βαπτιστήριο της Πίζας, τα ανοίγματα των τεσσάρων θυρών και οι μικρές βάσεις των προσαρετημένων στον τοίχο κιόνων, που στηρίζουν τα τόξα, ορίζουν μια διαχωριστική γραμμή μεταξύ κτιρίου εδάφους. Επειδή όμως υπάρχει και ένας κυλινδρικός όγκος μεταξύ ισογείου τρούλου, για να υπάρξει συμμετρία, πρέπει το ισόγειο να ισορροπήσει με ένα ανάλογο αντισταθμιστικό βάρος. Έτσι, για παράδειγμα, αυξάνεται το ύψος του ισογείου. Το πρόσθετο αυτό ύψος, βρίσκεται εν δυνάμει κάτω από το έδαφος και το 4

5 κτίριο μοιάζει να συνεχίζεται μέσα στο έδαφος. Επομένως η διείσδυση στο έδαφος μεταβάλλει την αρχιτεκτονική του κτιρίου (αναλογίες και κατανομή του βάρους). Ορισμένοι αρχιτέκτονες (π.χ. Wirght ) θέλουν το κτίριο «ριζωμένο» στο έδαφος. Η ισορροπία της σύνθεσης όμως του κτιρίου πρέπει να δίνει ένα σχήμα ολοκληρωμένο, ώστε να φαίνεται ότι συνεχίζει μέσα στο έδαφος. Στα περισσότερα όμως κτίρια οι κολόνες, οι σφαίρες, κτλ φαίνονται να στέκονται πάνω στο έδαφος, ενώ οι κατακόρυφοι τοίχοι δείχνουν να συνεχίζουν μέσα σε αυτό. Οριζοντιότητα Στις προσόψεις ορισμένων κατακόρυφων γοτθικών εκκλησιών, το ισόγειο προβάλλει από το κύριο σώμα του κτιρίου, με μεγάλες προεξέχουσε πύλες. Αυτή η οριζοντιότητα εκφράζει μία ανεξαρτησία από το έδαφος. Το αντίθετο πρόβλημα προκύπτει σε κτίρια που εκτείνονται οριζοντίως, δίνονατς ότι ανήκουν στο έδαφος, λόγω της παραλληλίας. Ταυτόχρονα όμως, μοιάζει με βάρκα που επιπλέει στην επιφάνεια του εδάφους, γιατί η οριζοντιότητα του κτιρίου υποσκάπτει την κατακόρυφη διεύθυνση της βαρυτικής έλξης : το κτίριο δείχνει να έχει μικρό βάρος, δεν ασκεί πίεση προς τα κάτω. Τα καθαρά πάλι οριζόντια κτίρια, που το πλάτος τους υπερβαίνει το ύψος τους, μοιάζουν σαν να είναι ξαπλωμένα στο έδαφος. Αντίθετα,στα αναγεννησιακά κτίρια, η συμμετρική τους όψη τονίζει την κατακόρυφη διεύθυνση : η κεντρική πύληπου επιστέφεται από κάποιον εξώστη, τα παράθυρα και οι πόρτες σε όρθια παραλληλόγραμμα, δημιουργούν νοητούς άξονες, κατακόρυφους προς την οριζοντιότητα του κτιρίου. Επίσης, οι μεγάλες αποστάσεις μεταξύ των παραθύρων μειώνουν τη συνοχή των οριζόντιων ζωνών. Στα κτίρια της πρώιμης Αναγέννησης υπάρχει μία αίσθηση ιδιαίτερης τελειότητας : οι τετράγωνες σχεδόν προσόψεις τους, σε συνδυασμό με τα παράθυρα, τους κίονες και τις πόρτες, δίνουν την εντύπωση ότι τα κτίρια αυτά στηρίζονται στο έδαφος Δεν υπάχρει πάντως μία βέλτιστη λύση που να ισχύει για όλους : η αναλογία μεταξύ ύψους και οριζοντιότητας, ελαφρότητας και βάρους, ανεξαρτησίας και εξάρτησης είναι θέμα προσωπικής αίσθησης. Ο τοίχος, μπορεί να είναι μία αδρανής επιφάνεια, αλλά, όταν αναλαμβάνει κάποιο ρόλο στην αρχιτεκτονική, πρέπει να αποκτήσει κάποιον προσανατολισμό, δηλαδή να αποτελέσει μέρος της διάταξης με ξεκάθαρα προσδιορισμένες σχέσεις. Οι μεγάλοι, άδειοι τοίχοι, χωρίς κάποιο σαφές πλαίσιο οριζόντιας και κατακόρυφης διάρθρωσης, μοιάζουν ανυπόστατοι, επειδή οι οπτικές δυνάμεις είναι πολύ χαλαρές. Έτσι, δεν εκπληρώνει το ρόλο του σαν φράγμα που εμποδίζει το πέρασμά μας. 5

6 Βάρος και ύψος Ένα αντικείμενο που μετακινείται σε διαφορετικό ύψος, αλλάζει και σε οπτικό βάρος. Επομένως, το ύψος είναι ένας επιπλέον παράγοντας που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στην αρχιτεκτονική. Το φαινόμενο αυτό καθορίζεται από τρεις παράγοντες : απόσταση φορτίο δυναμική ενέργεια: 1. Απόσταση : Η έλξη της βαρύτητας μειώνεται με την αύξηση της απόστασης. Αντίθετα, από οπτική άποψη, όσο η απόσταση μεγαλώνει το οπτικό βάρος του αντικειμένου μειώνεται. Αυτό συμβαίνει, γιατί κάθε αντικείμενο βρίσκεται στο κέντρο του δικού του πεδίου. Ανάλογα με το οπτικό του βάρος, ασκεί μεγαλύτερη ή μικρότερη δύναμη έλξης στα αντικείμενα του περιβάλλοντός του. Το δυνατότερο είναι αυτό που βρίσκεται στο έδαφος και κάνει τη βαρυτική έλξη να εξασκείται πάνω σε όλο το κτίριο. Όσο μεγαλώνει η απόσταση από το έδαφος, τα ασθενέστερα τείνουν να γίνονται δυνατότερα έως και ανεξάρτητα. Π.χ. τα ψηλότερα μέρη ενός ουρανοξύστη φαίνονται ελεύθερα, ασκώντας μικρότερη οπτική πίεση προ τα χαμηλότερα μέρη. 2. Φορτίο : Η οπτική μάζα επηρεάζεται από την κατανομή των φορτίων του κτιρίου : το ισόγειο σηκώνει το μεγαλύτερο βάρος, καθώς βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο του κτιρίου. Καθώς το ύψος μεγαλώνει, οι επάνω όροφοι φαίνονται ελαφρύτεροι από τους χαμηλότερους ορόφους. Αυτός ο παράγοντας στην αρχιτεκτονική μπορεί να αντισταθμιστεί, προσθέτοντας οπτικό βάρος στα υψηλότερα επίπεδα ή τονίζοντας και ενισχύοντάς τα. 3. Δυναμική ενέργεια : Στη φυσική, η ανύψωση αυξάνει τη δυναμική ενέργεια ενός αντικειμένου. Αυτό, το αντιλαμβανόμαστε σαν αύξηση του οπτικού βάρους. Π.χ στα ζωγραφικά έργα που κρέμονται στον τοίχο, όσο πιο ψηλά βρίσκεται κάποιο σημείο της σύνθεσης, τόσο μεγαλύτερο οπτικό βάρος έχει : ένα μαύρο τετράγωνο είναι οπτικά βαρύτερο όταν βρίσκεται ψηλότερα στον πίνακα, παρά όταν βρίσκεται χαμηλότερα. Στην αρχιτεκτονική και οι τρεις παράγοντες βρίσκονται ταυτόχρονα. Π.χ. ένας ρόδακας φαίνεται ελαφρύτερος, εξαιτίας της ανεξαρτησίας του από το έδαφος. Από την άλλη μεριά, το παράθυρο μπορεί να φορτιστεί οπτικά, για να δείχενι πιο βαρύ. Η αθροιστική εντύπωση όλων αυτών των παραγόντων εκτιμάται από την όραση. Ο αρχιτέκτονας αποφασίζει πού και πόσο βάρος θέλει να έχει το κτίριό του. Είναι θέμα ύφους. Ο νους προσθέτει νόημα Η κατακορυφικότητα και η οριζοντιότητα συμβάλλουν στο να μετατρέπουν τα κτίρια σε συμβολικές εικόνες. Η κατακόρυφη διάσταση παραμένει παραμένει ανέπαφη και ιδεατά και οπτικά. Ένας πύργος, μέσα σε έναν παρθένο χώρο, επεκτείνεται και πέρα από το φυσικό αυτό 6

7 περιβάλλον του. Μέσα όμως σε ένα αστικό περιβάλλον, με ψηλότερα κτίρια, ο πύργος θα έμεοιαζε με παρωδία. Πάνω όμως από τις στέγες της παλιάς πόλης, φαίνεται σαν μεγαλειώδης : εκφράζει την κατάκτηση του ύψους, το οποίο συμβολίζει την κοσμική εξουσία, αλλά και το απόγειο της αρετής. Συμβολίζει τον φύλακα, τον φρουρό και τον δικαστή των κακών και των καλών πράξεων. Λειτουργεί σαν κέντρο προσανατολισμού, καθώς ξεπροβάλλει μέσα από την πόλη. Μια εκκλησία, καθώς βρίσκεται πάνω στο ασφαλές και ήρεμο οριζόντιο έδαφος, συμβολίζει την «κιβωτό», το «καταφύγιο» και το «καράβι» που θα χωρέσει όλους τους τους πιστούς, ενώ η κατακόρυφη διάστασή της συμβολίζει το «κατάρτι». Το ισόγειο εισάγει το στοιχείο του ανθρώπου. Το παραδοσιακό σχήμα της κάτοψης, συμβολίζει, όχι μόνο το Σταυρό, αλλά και την ανθρώπινη μορφή : το κτίριο προσομοιάζει με ανθρώπινη μορφή, πεσμένη ανάσκελα και με εκτεταμένα χέρια. Ο ψηλός ακιδωτός πύργος υψώνεται προς ανώτερες σφαίρες, σαν πόθος ή σαν έκκληση, σαν αυθάδεια ή σαν χυδαιότητα προς τον παρθένο ουρανό. Η πολυπλοκότητα των ανθρώπινων συνεκδοχών (θρησκευτικών, κοινωνικών, σεξουαλικών), έρχεται σε έντονη αντιπαραβολή με την απλότητα του αρχιτεκτονικού θέματος, που τις δημιουργεί, καθώς ο καλλιτέχνης αγωνίζεται να βρι το θέμα, μέσα από τα ατομικά βιώματα. Κεφ. 3 Ο δρόμος ως μορφή Για να εκπληρώσει τη λειτουργία του ο δρόμος, πρέπει να προσφέρει κάτι περισσότερο από το να εξυπηρετεί πεζούς και αυτοκίνητα να φθάσουν στον προοορισμό τους. Πρέπει να μεταδίδει την αίσθηση μιας άμεσης πρόσβασης, ξεκάθαρης κατεύθυνσης, ασφαλούς πορείας, καθορισμένων ορίων, κτλ. Ο δρόμος στην πόλη είναι οπτικά ένα τρισδιάστατο φαράγγι, ένας μακρύς αγωγός, που διαμορφώνεται από τα κτίρια και το έδαφος : κατά κάποιο τρόπο οι προσόψεις, δηλαδή, δεν τελειώνουν στο επίπεδο του δρόμου, αλλά διπλώνουν σε ορθή γωνία, συνεχίζουν κατά πλάτος του οδοστρώματος και ανυψώνονται ξανά στην απέναντι πλευρά Ο δρόμος προσθέτει, δηλαδή, μια κατακόρυφη διάσταση και, κατά συνέπεια, φαίνεται σαν τρισδιάστατος αγωγός. Στη βιομηχανική εποχή, η χωρική σχέση κτιρίων δρόμων άλλαξε : οι δρόμοι, λόγω των αυξημένων αναγκών μεταφοράς, γίνονται σπουδαιότεροι από τη διάταξη των κτιρίων : οι επίπεδες προσόψεις των ψηλών κτιρίων χρησιμεύουν ως όρια της κοίτης του δρόμου, ενώ τα ψηλά κτίρια περικλείουν ασφυκτικά το δρόμο. 7

8 Μία αλλάγη στάσης μπορεί να διασώσει τα κτίρια από το δευτερεύοντα ρόλο της : μία γέφυρα πάνω από ένα ποτάμι, συναντά κάθετα τις όχθες, ώστε η μία όχθη να αντικρίζει την άλλη. Με τον ίδιο τρόπο, ένας συνεχής δρόμος, προσανατολισμένος κατά μήκος, συμβιβάζεται με τις σειρές των προσόψεων, δεξιά κι αριστερά του, όπου κάθε μια σειρά είναι ταυτόχρονα ανεξάρτητη και μετωπική. Οι σειρές των αναρίθμητων μικρών σπιτιών κατά μήκος των καναλιών του Άμστερνταμ, συντονισμένα σε μία συνεχή δαντελωτή διάταξη αετωμάτων, αποτελούν το παράδειγμα μιας τέτοιας λύσης. Αντίθετα, πολλοί από τους δρόμους των σύγχρονων πόλεων, με τα συσσωρευμένα κτίρια, χωρίς κανένα σεβασμό το ένα για το άλλο, καταστρέφουν τη λειτουργική ενότητα του δρόμου. Το ύψος των κτιρίων που διαμορφώνουν το δρόμο εξαρτάται από το πλάτος του δρόμου: αν ο δρόμος είναι πολύ στενός, τα ψηλά κτίρια συμπιέζουν το μεσοδιάστημα. Η αρχιτεκτονική χρειάζεται χώρο για να αναπνέει. Ο δρόμος όμως δεν πρέπει να είναι και πολύ φαρδύς : όταν ο δρόμος εκτείνεται πέρα από τα οπτικά πεδία που δημιουργούν τα κτίρια, δημιουτγείται η αίσθηση του κενού. Εκτός εάν τονιστεί η κεντρική ζώνη του δρόμου με παρτέρια λουλουδιών ή δέντρων, ώστε ν αντισταθμιστεί η έλλειψη αυτή. Ο δρόμος παίρνει το χαρακτήρα μορφής, μόνον όταν ο δρόμος έχει ακριβώς το σωστό εύρος και μπορεί να καθιερωθεί ως οπτικό αντικείμενο, το οποίο αντιστέκεται ενεργά στις δυνάμεις που προέρχονται από τα κτίρια, δεξιά κι αριστερά του. Το μέσα και το έξω Ο αρχιτέκτονας πρέπει να δει το έξω και το μέσα σαν στοιχεία της ίδιας σύλληψης. Πρέπει να συνδυάσει δύο στόχους, που δεν είναι εύκολο να συμβιβαστούν : 1. Να δημιουργήσει ένα καταφύγιο που να προστατεύει τους χρήστες και να τους προσφέρει ένα ευχάριστο και λειτουργικό περιβάλλον. 2. Να δημιουργήσει ένα εξωτερικό περιβάλλον, που θα συνδέεται με μια σχέση συνοχής με το εσωτερικό. Η δυσκολία βρίσκεται στο ότι οι δύο αυτοί χώροι αλληλοαποκλείονται με χωρίσματα (πόρτες, τοίχοι). Εκείνο που έχει σημασία στην αρχιτεκτονική είναι το εξωτερικό κέλυφος του κτιρίου και σε μικρότερο βαθμό οι εσωτερικοί τοίχοι και οι οροφές. Το εξωτερικό του κτιρίου επηρεάζεται από τα γύρω κτίρια, το τοπίο ή τον κενό χώρο, που διαμορφώνουν ανάλογα το μέγεθος, το σχήμα, το χρώμα, την υφή, τον χωρικό προσανατολισμό, κτλ του κτιρίου. 8

9 Το εσωτερικό είναι ένας κλειστός και ανεξάρτητος χώρος. Το τοπίο είναι ορατό μέσω ενός παραθύρου, αποτελεί ένα σκηνικό στο βάθος παράλληλο προς τον τοίχο. Αν όμως, πλησιάσουμε το παράθυρο, αφήνουμε πλέον το δωμάτιο και μπαίνουμε στον εξωτερικό χώρο. Το μέγεθος του εσωτερικού τείνει να είναι ασαφές και ασταθές : δεν μπορεί να πει κανείς με σιγουριά ότι είναι μεγάλο ή μικρό, γιατί αυτό που αρχικά φαίνεται τεράστιο, μπορεί αργότερα να συρρικνωθεί σε ένα μικρότερο μέγεθος. Ένας απροσμέτρητος εσωτερικός χώρος, όπως αυτός του Πανθέου, ενισχύει τον μυστηριώδη και απόκοσμο χαρακτήρα του. Το εσωτερικό περικλείει το χρήστη του σαν μήτρα, που μπορεί ή να τον καθησυχάζει ή να τον καταπιέζει. Το εσωτερικό μπορεί να είναι και ένας εντελώς περίκλειστος χώρος, που περιτριγυρίζει τον ένοικο, όπως οι αυλικοί το βασιλιά τους. Ένα εσωτερικό αποκαλύπτει το χαρακτήρα πιο ξεκάθαρα, όταν οι τοίχοι ή οι οροφές του, ή και τα δύο, είναι στρογγυλά και κοίλα : κυρίαρχος είναι ο κενός χώρος που σχηματίζουν εσωτερικά τα κοίλα μέρη μιας κυρτής οροφής. Ο κοίλος χώρος του εσωτερικού εκπροσωπεί τον άνθρωπο. Ο ένοικος είναι το κέντρο, από το οποίο πηγάζουν ακτινωτά διανύσματα και γεμίζουν τον κενό χώρο με την παρουσία του Αλληλοσχετιζόμενα εσωτερικά Τα εσωτερικά στην αρχιτεκτονική εμφανίζονται είτε ως συντονισμένα είτε τοποθετημένα το ένα μέσα στο άλλο. Τα συντονισμένα : επιτρέπουν τεύκολη μετάβαση και αυτονομία δραστηριοτήτων, τόσο σε οριζόντιο όσο και σε κατακόρυφο επίπεδο (διαμερίσματα και ορόφοι, αντίστοιχα). Ο τοίχος είναι ένα όριο που μοιράζονται δύο χώροι, ενώ το περίγραμμα ανήκει σε κάθε εσωτερικό χώρο χωριστά. Το ένα μέσα στο άλλο: Ο μεγαλύτερος χώρος ενσωματώενει στο εσωτερικό του άλλους και αυτοί με τη σειρά τους άλλους μικρότερους χώρους (κελύφη που περικλείουν το ένα το άλλο). Στην περίπτωση αυτή, το εσωτερικό ενισχύεται από τους γύρω χωρους, όχι μόνον όταν όλο το σκηνικό είναι αρμονικό, αλλά και όταν παρουσιάζει ασυμφωνίες. Π.χ. στις παλιές πολυκατοικίες, με τις μεγάλες αίθουσες εισόδου, στολισμένες με επιχρυσωμένες κολόνες, μαρμάρινα τεράστια βάζα, τάπητες και πορτιέρη, οι επάνω όροφοι χαρακτηρίζονταναπό θλιβερούς διαδρόμους, μικρά διαμερίσματα, με παράθυρα να βλέπουν στους αεραγωγούς. Κάποιοι ένοικοι θλίβονταν από την αξιοθρήνητη ασυμφωνία, ενώ κάποιοι άλλοι αποδέχονταν αυτό το περίκλειστο και την αποκλειστικότητα του ιδιαίτερου χώρου τους. 9

10 Μερικοί υποστηρίζουν την άποψή ότι η σύλληψη του αρχιτέκτονα δε χρειάζεται να είναι πιο απαιτητική από αυτήν του μέσου ενοίκου και συνεπώς δε χρειάζεται να δώσει κάτι το οποίο δε θα το προσέξει κανείς. Όμως, σε κάθε επάγγελμα, τίθεται το ζήτημα της ηθικής και του αυτοσεβασμού. Κάθε ευφυές όραμα πρέπει να υπερισχύει, ανεξάρτητα από το πόσο αυτό θα εκτιμηθεί από τους πελάτες. Κεφ. VI H αντίφαση είναι ελάττωμα O Robert Venturi για να υποστηρίξει την αποστροφή του για την αρχιτεκτονική του Bauhaus και του International Style, έδωσε μια τεκμηριωμένη ανασκόπηση όλων των τάσεων προς το πολυσύνθετο και το περίπλοκο σε όλη την ιστορία της αρχιτεκτονικής. Η εσωτερική αντίφαση για τον Venturi αποτελεί παραβίαση της τάξης. Είναι ένα σφάλμα που γίνεται από άγνοια, αβλεψία ή παραπλάνηση. Εσωτερική αντίφαση σε μία δήλωση είναι να αποδίδεις σε ένα αντικείμενο ή σε ένα γεγονός ένα συγκεκριμένο κατηγόρημα (ιδιότητα, χαρακτήρα, ιδίωμα) και ταυτόχρονα να του το αρνείσαι. Αυτό αποτελεί παραβίαση του κανόνα του αποκλειόμενου τρίτου (κανόνας της Κατηγορηματικής Λογικής), ο οποίος ορίζει ότι κάθε κατηγόρημα πρέπει, είτε να αποδιδεται σε ένα πράγμα είτε να το στερείται. Δηλαδή, σφάλλει κανείς όταν ισχυρίζεται ότι υπάρχει κάτι, ενώ συγχρόνως δεν υπάρχει. Ένα πράγμα δεν μπορεί να κατέχει δύο αλληλοαποκλειόμενες ιδιότητες, στον ίδιο τόπο και στον ίδιο χρόνο : μπορεί ένα αντικείμενο να είναι εν μέρει κόκκινο και εν μέρει μπλε ή να φαίνεται μπλε το πρωί και μενεξεδί το δειλινό, αλλά τα ίδια μέρη δεν μπορούν να είναι κόκκινα και μπλε κάτω από τις ίδιες συνθήκες. Το να μεταδίδει ένα πράγμα ταυτόχρονα δύο ιδιότητες, που η μία αποκλείει την άλλη, είναι ασυναρτησία. Αυτό που δημιουργείται είναι σύγχυση και η τάξη γίνεται αταξία. Μια τέτοια κατάσταση μπορεί να αρέσει σε κάποιους, αλλά εμποδίζει ένα πράγμα να ασκεί τη λειτουργία του. Η μορφή κάθε αντικειμένου ή μηχανισμού θα πρέπει να είναι τέτοια, ώστε να εξυπηρετεί το σκοπό του αντικειμένου/μηχανισμού: μια μηχανή κατασκευασμένη λανθασμένα μπορεί να τινάξει στον αέρα ένα εργοστάσιο. 10

11 Η φύση και ο σκοπός ενός αντικειμένου/κατασκευής/μηχανισμού πρέπει να δηλώνονται με σαφήνεια και τάξη : Ένα κτίριο που δεν μπορεί να δηλώσει ότι είναι ίσιο ή στραβό, ένα κομμάτι ή πολλά, συμμετρικό ή ασύμμετρο, απλό ή πολύπλοκο, αν προκαλέι ανάταση ή καταπίεση, προκαλεί σύγχυση. Οι περιορισμοί της τάξης Η τάξη αποτελεί θεμελιώδη τάση στην ανόργανη και οργανική φύση. Εάν μία κατάσταση είναι ένα κλειστό σύστημα δυνάμεων, οι δυνάμεις αυτές διατάσσονται από μόνες τους έτσι, ώστε η ένταση στο σύστημα να μειωθεί και το σύστημα να ισορροπήσει εκτός κι αν η ισορροπία αυτή διαταχθεί από εξωτερικές δυνάμεις. Η διαδικασία για τη δημιουργία τάξης σταματά από εγγενείς περιορισμούς του συστήματος. Εάν δεν υπάρχουν περιορισμοί η διαδικασία συνεχίζεται, μέχρι να επιτευχθεί μία κατάσταση ομοιογένειας : ίδια κατάσταση σε όλα τα σημεία του πεδίου. Η ομοιογένεια είναι το χαμηλότερο δυνατό επίπεδο και το λιγότερο αποδοτικό. Η αρχιτεκτονική προσεγγίζει αυτό το χαμηλότερο επίπεδο τάξης στις πανομοιότυπες μονάδες κατοικίας μιας ισοκατατμημένης περιοχής, όπου όλα τα σπίτια είναι ανταλλάξιμα και ο επισκέπτης, όπου κι αν πάει, βρίσκεται πάντα στο ίδιο μέρος. Αυτή η βασανιστική κατάσταση περιορίζεται από μία αντίθετη τάση, το θέμα του συστήματος = αυτό το οποίο τίθεται σε τάξη, δηλαδή, η «ιδέα», που στην αρχιτεκτονική έχει να κάνει με το πρόγραμμα του κτιρίου, τη διαμόρφωσή του σε μια συνθετική ιδέα, τις ανάγκες που πρέπει να ικανοποιήσει το κτίριο και τα σύμβολα που πρέπει να εκφράσει. Όλοι αυτοί οι παράγοντες συγκροτούν τη διαδικασία δημιουργίας της τάξης, που χρησιμεύει στο να οργανώνει τα μέρη μέσα στο όλον και, κατά συνεπεια, να αποφεύγει τον πλεονασμό, τη σύγκρουση, την αντίφαση, δηλαδή όλα εκείνα που θα εμπόδιζαν το έργο να εκπληρώσει το σκοπό του. Τρεις τροποποιήσεις της τάξης Η απόλυτη τελειότητα τροποποιείται από τρεις αρχές : 1. Συμμετρία ή κανονικότητα : η συμμετρία δεν ενδείκνυται στην ανομοιότητα της λειτουργίας. Π.χ. ο πύργος μπορεί να είναι σημμετρικός ως προς το κέντρο του, εφόσον δεν υπάρχει κόγος ν ανταποκριθεί προς διαφορετικές κατυεθύνσει. Στα περισσότερα ζώα, η μορφοποίησή τους πρέπει να εναρμονίζεται με την κατεύθυνση της κίνησής τους, επομένως η συμμετρία τους δεν μπορεί να είναι περίκεντρη. Το ανθρώπινο πρόσωπο είναι μια μονοπλευρη τροποποίηση του σφαιρικού εγκέφαλου που περιέχει το μυαλό. Κατ αναλογία, για την πρόσοψη του κτιρίου το σημαντικό είναι η είσοδος και η έξοδος. 11

12 Η κανονικότητα δεν εξυπηρετί την πολύπλοκη δομή : π.χ. ένας κύβος δεν μπορεί να αντικατοπτρίζει την πολυπλοκότητα του ανθρώπινου νου. Η πολύπλοκη δομή μπορεί να στεγαστεί, αλλά δεν μπορεί να εκφραστεί με ένα απλό σχήμα. 2. Εξάρτηση : η ανεξάρτητη συμπεριφορά ενός εξαρτώμενου από το περιβάλλον του αντικειμένου, παρεπεμποδίζει τη λειτουργία και τη συνοχή της μορφής του : Το καθετί έχει την ανεξαρτησία του και τη δική του πληρότητα, αλλά ταυτόχρονα εξαρτάται από τον περίγυρό του. Ένα κτίριο μπορεί να είναι ανεξάρτητο από τα γειτονικά του κτίρια, αλλά υποτάσσεται πάντα στη βαρυτική δύναμη, έχει εισόδους εξόδους και διασφαλίζει την εισροή αέρα και φωτός. Ένα αντικείμενο που συμπεριφέρεται σαν ανεξάρτητο, ενώ στην πραγματικότητα είναι εξαρτώμενο, δημιουργεί μια ασυμφωνία, μια εσωτερική αντίφαση, που παρεμποδίζει τη λειτουργία του. Η εξάρτηση ενός αντικειμένου από τον περίγυρό του εκδηλώνεται και ως παρεμβολή στο σχήμα ή ως διαμόρφωση του σχήματός του : η ανάπτυξκη ενός δέντρου μπορεί να παρεμποδίζεται από ένα γειτονικό του, με αποτέλεσμα το δέντρο να αναπτυχθεί από τη μια μεριά. Αυτή η ασχήμια οφείλεται στο ότι η παρεμβολή αυτή δεν τροποποίησε το σχήμα του, αλλά κατέστρεψε τη δομή του Π.χ. στην αρχιτεκτονική, ένα τέτοιου είδους πρόβλημα είναι η προσαρμογή μιας σύνθεσης σε μια κεκλιμένη ή ακανόνιστη τοποθεσία. Ένα άλλο πιο κραυγαλέο παράδειγμα είναι το Hotel Matignon, Παρίσι, τέλη 18 ου αιώνα: η πρόσοψη προς την «Αυλή των Τιμών» και η πίσω όψη προς τον κήπο, είναι και οι δύο συμμετρικές, καθώς ο άξονας του κτιρίου μετατίθεται στο μέσον της ροής. Οι δύο συμμετρικές κατασκευές περιπλέκονται έτσι, ώστε η πτέρυγα της μιας να είναι ο κεντρικός άξονας της άλλης. Η λύση μπορεί να είναι ιδιοφυής, αλλά η σύνθεση που προκύπτει δεν ενοποιεί με επιτυχία τις δύο κατασκευές. Ο επισκέπτης του εν λόγω ξενοδοχείου, καθώς μετακινείται σταδιακά από την προσοψη στην πίσω όψη, βιώνει έναν αποπροσανατολισμό, γιατί λείπει η συνοχή της συνολικής χωρικής εικόνας. 12

13 3. Οι ατέλειες : μία διακοσμητική διάταξη που απεικονίζει το άνθος μιας μαραγρίτας, μπορεί να μας ευχαριστεί με την τελειότητα που παρουσιάζει στο συμμετρικό του αστεροειδές σχήμα, όμως αυτή η τελειότητα μπορεί να θεωρηθεί ψυχρή και χωρίς ζωντάνια. Δεν είναι κατάλληλη σαν εικόνα ζωής με τις παραλλαγές και τις ατέλειες που εμφανίζει, εφόσον ο κόσμος μας δεν αποτελεί μηχανουργείο που χειρίζεται αλάθητες μηχανές. Τα πέταλα μιας μαργαρίτας δεν είναι ακριβώς ίδια ούτε και είναι τέλεια διατεταγμένα. Αυτήν την έλλειψη τελειότητας μπορούμε να τη δούμε θετικά, συσχετίζοντάς την τις ατομικές, ελεύθερες παρορμήσεις μας. Πώς να κάνετε θόρυβο Η αρχιτεκτονική έχει τρόπους για να εκφράσει την ένταση, την παρεμβολή, την παραμόρφωση και άλλες τροποποιήσεις της αρμονίας. Ο «θόρυβος» όμως των ατελειών δεν ανήκει σε αυτές. Αφορά κάποια τεχνάσματα, προκειμένου να δημιουργηθεί η εντύπωση της «αταξίας». Πώς τα αξιολογούμε : Το να μιμείται κανείς το αποτέλεσμα, χωρίς να υπάρχει η αιτία που το προκάλεσε, είναι γελοίο και κοροϊδία. Ορισμένα από τα παλιά πεζοδρόμια στο Κέμπριτζ της Μασαχουσέτης είναι ακόμη στρωμένα με τούβλα, που έχουν φουσκώσει από τον χειμωνιάτικο παγετό, έχουν σπρωχτεί από τις ρίζες των δέντρων και έχουν μετατοπιστεί από τα πόδια των πεζών. Αυτό το δύσκολο κι επικίνδυνο περπάτημα, έχει τη γοητεία της προβιομηχανικής χειροτεχνίας. Το να μιμηθεί όμως κανείς μία τέτοια εντύπωση θα ήταν γελοίο. Η γοητεία 13

14 των φθορών αυτών οφείλεται στο γεγονός ότι προκλήθηκαν από φυσικά αίτια, δεν ήταν δηλαδή προϊόντα μηχανής. Ένας σχεδιαστής, εμπνεόμενος από τα ακανόνιστα τούβλα και θέλοντας να μετατρέψει το απόλυτα επίπεδο υπόστρωμα ενός δρόμου, μπορεί να χρησιμοποιήσει μία διάταξη δικής του επινόησης, είτε τοποθετώντας τα με έναν τυχαίο, αλλά ελεγχόμενο τρόπο, είτε κατανέμοντάς σε μία ρυθμική διάταξη. Η μηχανική αντιγραφή εντυπώσεων απορρίπτεται στην πράξη από τους περισσότερους καλλιτέχνες Το ίδιο ισχύει και για τις ανορθολογικές διατάξεις μιας παλιάς πόλης, με τις ανοργάνωτες επιμέρους προσπάθειες σχεδιασμού που αντισταθμίζονται από αντίθετες προσπάθειες, τις συγκρούσεις ανάμεσα στην παλιά και τη νέα πόλη, τις διαφορετικές συνθέσεις στα διάκενα, κτλ. Σε κάθε περίπτωση, ένας σχεδιαστής που έλκεται από αυτήν την άτακτη πολυπλοκότητα και θέλει να τη χρησιμοποιήσει ως έμπνευση, μπορεί να την αποδώσει με μία σύνθεση δικής του επινόησης, χωρίς να την αντιγράψει ή να την υιοθετήσει. Αταξία, οι αιτίες και τα αποτελέσματά της Η αταξία προκαλείται από την ασυμφωνία δύο επιμέρους τάξεων, επειδή δεν υπάρχουν σχέσεις τάξης μεταξύ τους. Τα συστατικά στοιχεία μιας άτακτης διαμόρφωσης πρέπει να έχουν τάξη μέσα τους. Παράδειγμα, η μαρμάρινη πρόσοψη του μοναστηριού, στην Πάβια, που δείχνει μια μετάβαση από το γοτθικό στο αναγεννησιακό στυλ. Η οπτική αταξία είναι εμφανής : Μια επιφάνεια με πολύπλοκη δομή, που δεν υποδιαιρείται ξεκάθαρα από κάποια κυρίαραχα στοιχεία, εκτός από την αψιδωτή κεντριή πύλη και το ρόδακα στο αέτωμα. Το βασικό θέμα δεν μπορεί να εξαχθεί από την όλη σύνθεση της πρόσοψης. Το κεντρικό κατακόρυφο τμήμα δεν κυριαρχεί στην οπτική δομή, επειδή τα έντονα πλευρικά τμήματα εμφανίζονται σαν πέντε ισοδύναμες κατακόρυφες μονάδες που, κατά συνέπεια, αντικρούουν την ιεραρχία που απαιτεί μια αρμονική σύνθεση. Οι δύο διαφορετικές δομές η κατακόρυφη και οι δύο πλευρικές μάχονται η μία την άλλη. Τα τέσσερα παράθυρα στο ισόιγειο είναι από τη μια πολύ όμοια (ανοικτά & κλειστά) και από την άλλη ανόμοια. Το αποτέλεσμα όλων αυτών των άτακτων στοιχείων, αλλά και άλλων πολύ περισσότερων, είναι ο θεατής να αποπροσανατολίζεται από τις αντιμαχόμενες αυτές σχέσεις και η όρασή να εστιάζεται σε επιμέρους στοιχεία, επειδή είναι μεταξύ τους αποσυνδεδεμένα. Επειδή τα συστατικά μέρη της σύνθεσης δε σχετίζονται μεταξύ τους με τάξη, ο θεατής δεν μπορεί να συλλάβει οπτικά το κτίριο. Σε έναν νου ή σε μια ομάδα που δεν έχει τάξη, οι δυνάμεις σπρώχνουν προς διαφορετικές κατευθύνσεις και δεν μπορούν να 14

15 συμφωνήσουν. Αντίθετα, όταν οι δυνάμεις αλληλεπιδρούν, αναδιοργανώνονται προς την κατεύθυνση της καλύτερης τάξης. Καταστάσεις αταξίας εντοπιζονται διαισθητικά από τη συσφορία που δημιουργεί η γενική τους εμφάνιση. Τα πρότυπα, η αλόγιστη μίμηση και η τμηματική βιομηχανική παραγωγή, αντικαθιστούν τη διαισθητική αίσθηση του τι πηγαίνει με τι. Η φθηνή μαζική παραγωγή μπορεί να ανακουφίζει τον άνθρωπο, αλλά αυτό είναι εις βάρος της τάξης, που παραμελείται και συρρικνώνεται. Επίπεδα πολυπλοκότητας Η τάξη εμφανίζεται σε όλα τα επίπεδα της πολυπλοκότητας. Όσο πιο πολύπλοκη είναι η δομή, τόσο μεγαλύτερη είναι η ανάγκη για τάξη. Ο ισχυρισμός του Venturi ότι οι πολυπλοκότητες εμπεριέχουν αντίφαση και συνεπώς βρίσκονται σε αταξία, δεν ευσταθεί: Π.χ. η κατακόρυφη και η οριζόντια διάσταση αντιπαραβάλλονται, αλλά δεν παράγουν αντίφαση : ολοκληρώνουν και οι δύο το πλαίσιο της επιφάνειας, ισορροπώντας η μία την άλλη. Το ίδιο ισχύει και κάθε είδος συμμετρίας, που εξισορροπεί τις αντιπαραβαλλόμενες κατευθύνσεις. Υπάρχουν δύο είδη ασάφειας : Η ασάφεια,, κάνει το ίδιο κτίριο να φαίνεται ψηλό ή χαμηλό, κάτω από διαφορετικές συνθήκες. Εδώ δεν υπάρχει αντίφαση, αλλά εμπλουτισμός της πολυπλοκότητας Η ενοχλητική όμως ασάφεια προκύπτει, όταν το ίδιο πράγμα υπό τις ίδιες συνθήκες αμφιταλαντεύεται. Π.χ. τη μια στιγμή μοιάζει καμπύλο και την άλλη ίσιο. Μία από τις συνηθέστερες πηγές πολυπλοκότητας είναι η απόκλιση από κάποιον κανόνα, Π.χ. το ορθογώνιο που γέρνει είναι μια παραμόρφωση του πρότυπου σχήματος. Κάθε οπτική απόκλιση από το παρόν πρότυπο, προσδίδει στο αντικείμενο μια ισχυρή οπτική δυναμική, που κατευθύνεται είτε προς το πρότυπο είτε απομακρύνεται από αυτό. Π.χ. οι γωνίες και οι καμπύλες στις Μπαρόκ προσόψεις που αποκλίνουν από το επίπεδο μέτωπο, προσδίδουν μία ισχυρή οπτική δυναμική: δίνουν την εντύπωση ότι το αρχικά ίσιο μέτωπο κυρτώνει έχοντας υποστεί κάποια συμπίεση. Ο εχθρός της πολυπλοκότητας είναι η α συμβατότητα, δηλαδή η αταξία : Μια πολύπλοκη διάταξη συνενενώνει στοιχεία διαφορετικών μεγεθών, σχημάτων, κατευθύνσεων, χρωμάτων και υφών στην ίδια δομή, οικοδομώντας το όλον από ένα πλήθος εξαρτώμενων μερών. Αποκλίσεις όμως τυχαίες θέτουν σε κίνδυνο μια ισχυρή βασική δομή, δημιουργώντας «θόρυβο». Μία πλατεία με χαλαρή διάταξη και ένα ισχυρο κέντρο, (π.χ. ένα άγαλμα), το οποίο δένει τα στοιχεία της περιφέρειας σε μια οπτική ενότητα, δεν διατρέχει κίνδυνο από την 15

16 τυχαία θέση, το μέγεθος ή το σχήμα των γειτονιών κτιρίων - είναι μία ισχυρή δομή που επιβάλλεται. Μία ισχυρή δομή μπορεί ν αντέξει ορισμένη ποσότητα καθαρών στοιχείων. Η τάξη μπαίνει σε κίνδυνο, όταν οι αποκλίσεις είναι τόσο ισχυρές, που διαταράσσουν τη συνολική διάταξη. Τέτοιο πρόβλημα δημιουργήθηκε στη Βοστόνη από έναν ουρανοξύστη γραφείων,που καλύπτεται εξ ολοκλήρου από ανακλαστικό γυαλί, δημιουργώντας μία ισχυρή αντίφαση : το κτίριο οπτικά δε φαίνεται, ενώ από υλική άποψη υπάρχει. Ένα παράδειγμα χωρικού αποπροσανατολισμού αποτελεί ο καθεδρικός ναός της Siena. Μετά την οικοδόμηση της αρχικής εκκλησίας, 13 ο 14 ο αιώνα, προστέθηκε ένας νέος μεγάλος ναός με τέτοιο τρόπο, ώστε η αρχική εκκλησία να αποτελεί το εγκάρσιο κλίτος της νέας μεγαλύτερης εκκλησίας : το αρχικό κτίριο σε αυτόν τον μεγαλύτερο περίγυρο φαίνεται ταυτόχρονα- μεγάλο και μικρό, κυρίαρχο και υποταγμένο, ολοκληρωμένο και ανολοκλήρωτο. Δεν υπάρχει τρόπος να αποδειχθεί αντικειμενικά ότι ένα σύμπλεγμα σχημάτων είναι σε τάξη ή σε αταξία. Τέτοιες κρίσεις είναι διαισθητικές και προέρχονται από ένα ζύγιασμα των οπτικών δυνάμεων. Αυτό που για ένα θεατή ισορροπεί, μπορεί για τον άλλο να μην ισορροπεί. Κεφ. VII Σύμβολα μέσω της δυναμικής Η αρχή της αντιστοιχίας μεταξύ οπτικών λειτουργικών χαρακτηριστικών : Η εικόνα του κτιρίου πρέπει να καθοδηγεί, κι όχι να παραπλανά, τόσο στη γενική του διάταξη όσο και στη λεπτομέρεια : Η σύνθεση του εξωτερικού πρέπει να κατευθύνει τον επισκέπτη στην είσοδο. Είναι λάθος σε μια αίθουσα υποδοχής ψάχνοντας τον ανελκυστήρα, να καταλήγουμε στο λεβητοστάσιο. Όταν δύο κλιμακοστάσια οδηγούν στο ίδιο μέρος, πρέπει να έχουν συμμετρικό σχήμα, δηλαδή ανταλλάξιμο. Μέρη με ιδιαίτερη σημασία πρέπει να τονίζονται οπτικά. Οπτικές ετικέτες Τα ποικίλα σχήματα των κτιρίων δημιουργούν ένα είδος οπτικής γλώσσας, που περιέχει μία διαφορετική «λέξη» για κάθε είδος κτιρίου (π.χ. μοτέλ, βιβλιοθήκη, σχολείο, κτλ). 16

17 Ο ατομισμός όμως που κυριαρχεί στον πολιτισμό μας, έχει οδηγήσει σε έναν τονισμό της μοναδικότητας συγκεκριμένων κτιρίων, ώστε να διακρίνονται από τα γειτονικά τους. Σε ενιαία πολιτισμικά σύνολα οι ατομικές διαφορές υπάρχουν, αλλά μέσα σε ένα πλαίσιο κοινού ύφους. Αντίθετα στη δική μας περίπτωση ο ατομισμός παίρνει τη μορφή εμπορικού ανταγωνισμού. Οι εμπορικές επιχειρήσεις προσπαθούν να κάνουν τα κτίριά τους να ξεχωρίζουν με κάθε τρόπο. Με τον ίδιο τρόπο, κάποιοι αρχιτέκτονες προσελκύουν την προσοχή στο έργο τους, κάνοντάς το θεαματικά διαφορετικό από εκείνα των ανταγωνιστών τους. Κάποιες εκκλησίες μοντέρνας αρχιτεκτονικής απομακρύνονται από το νεογοτθικό ή νεορωμανικό στυλ, για να διακηρύξουν ότι η εκκλησία συμβαδίζει με την εποχή. Στη θρησκευτική αρχιτεκτονική προσφέρεται απεριόριστη ελευθερία σε κάθε καπρίτσιο εκφράζεται εξωτερικά με φανταχτερά σχήματα και χρώματα. Συμβολισμός Η λέξη «σύμβολο» έχει ταυτιστεί με τα απλά σήματα. Με την έννοια αυτή, λέξεις, αριθμοί γράμματα, εμπορικά σήματα και επιγραφές αναφέρονται συχνά ως σύμβολα. Ο αρχιτεκτονικός συμβολισμός μπαίνει στο παιχνίδι των συμβόλων, όταν η σύνθεση ενός κτιρίου χρησιμοποιεί σχήματα που εμπεριέχουν ένα συμβατικό νόημα: Ο σταυροειδής γοτθικός καθεδρικός ναός αναπαριστά το σταυρό και ο ανεμοδείκτης στην ακιδωτή απόληξη τον ιεροκήρυκα, που αφυπνίζει τους πιστούς από την αμαρτία. Το κονίαμα αποτελείται από ασβέστη, άμμο και νερό, δηλαδή από αγάπη, κόπο και ουράνια αγάπη,αντίστοιχα. Οι δώδεκα κίονες για τον περιμετρικό διάδρομο και το χοροστάσιο συμβολίζουν τα πνευματικά θεμέλια που έθεσαν οι 12 Απόστολοι, ενώ ο Ιησούς Χριστός είναι η κλείδα του θόλου που συνδέει τον έναν τοίχο με τον άλλον. Ο συμβολισμός στις καλές τέχνες δεν θα μπορούσε να είναι τόσο αποτελεσματικός και να μας επηρεάζει βαθιά, εάν δεν είχε τις ρίζες του στις πιο ισχυρές ανθρώπινες εμπειρίες. Π.χ οι ινδικές ακιδωτές απολήξεις που ανεβαίνεουν σταδιακά αντιστοιχούν στα στάδια της ολοκληρωτικής λύτρωσης, στη Νιρβάνα. Αυτός ο συμβολισμός στο αρχιτεκτονικό σχήμα είναι ακαταμάχητος, γιατί η καθημερινή εμπειρία της ανάβασης μιας σκάλας εμπεριέχει συνεκδοχές υπερνίκησης της έλξης της βαρύτητας και της νικηφόρου ανόδου προς τα ύψη. Η θολωτή μορφή ενός τρούλου, περα από τον ειδικό συμβολισμό του θρησκευτικού ουρανού μπορεί, ως υπεριπτάμενο κοίλωμα, να συμβολίζει τη συγγένεια με τον ουρανό. 17

18 Το σταυροειδές σχήμα μπορεί να συμβολίζει το σταυρό, αλλά μπορεί να έχει και κάποιες άλλες συνεκδοχές : μπορεί να συμβολίζει τη σύνδεση των αντιθέτων, τη δράση των κεντρομμόλων και των φυγόκεντρων δυνάμεων, το σταυροδρόμι, κ.ο.κ. Ο αρχιτεκτονας ή ο καλλιτέχνης γενικότερα, ενδιαφέρεται για την ευρύτερη μεταφορική ποιότητα της οπτικής έκφρασης. Π.χ. το φως που ρέει μέσα από τα παράθυρα, δεν είναι μία απλή μεταβολή της φωτεινότητας. Επειδή παίρνουμε το φως σαν δώρο ζωής, ο φωτισμός χρησιμεύει ως σύμβολο με μια ευρύτερη μεταφορική ποιότητα. Εγγενής έκφραση Δεν υπάρχει τίποτε το εκφραστικό και συνεπώς τίποτε το συμβολικό σε ένα κλιμακοστάσιο, όσο αυτό φαίνεται σαν μια απλή γεωμετρική διαμόρφωση. Μόνο όταν αντιληφθούμε τη βαθμιαία ανύψωση των σκαλοπατιών από έδαφος σαν μια όλο και αυξανόμενη δυναμική, τότε η διαμόρφωση αυτή αποκτά εκφραστική ποιότητα, έναν αυτονόητο (αυθόρμητο) συμβολισμό. Έτσι, λέμε ότι ο αυθόρμητος συμβολισμός προέρχεται από την εγγενή έκφραση των αντιληπτών αντικειμένων. Ο αυθόρμητος συμβολισμός βρίσκεται σε όλα τα σχήματα, και στην αρχιτεκτονική, ακόμα και όταν αυτά δεν περιέχουν συμβατικά σύμβολα. Αντίθετα, ένα έντονα συμβολικό αρχιτεκτονικό σχήμα παρεμποδίζει τον αυθόρμητο συμβολισμό του κτιρίου. Π.χ. Μια Πρεσβυτεριανή εκκλησία στο Κοννέκτικατ που μοιάζει με ψάρι, θα μπορούσε να έχει μια πιο θρησκευτική έκφραση, εάν δεν ήταν τόσο συμβολική. Η ψυχολογική βάση του φαινομένου αυτού είναι η ενσυναίσθηση : Η ύλη και η μορφή, το βάρος και η δύναμη εξαρτώνται από εμπειρίες που έχουμε βιώσει. Π.χ. έχοντας νιώσει την πίεση και την αντίσταση, έχοντας σωριαστεί στο έδαφος, όταν δεν μπορέσαμε ν αντισταθούμε στη βαρυτική έλξη, τότε μπορούμε να αναγνωρίσουμε την περηφνάνια σε έναν κίονα ή την τάση της ύλης να πέφτει στο έδαφος. Κάθε πλάγια γραμμή φαίνεται ν ανυψώνεται και κάθε ασύμμετρο τρίγωνο εκφράζει την ανισορροπία. Η πρωταρχική οπτική έκφραση προέρχεται από τις μορφολογικές ιδιότητες των οπτικών σχημάτων και οι μυικές αποκρίσεις είναι οι δευτερεύουσες αντιδράσεις της πρωταρχικής: οι ισχυροί κίονες παράγουν νευρικούς ερεθισμούς μέσα μας και η ευρύτητα ή η στενότητα του χώρου, όπου βρίσκονται οι κίονες, επηρεάζουν την αναπνοή. Παράγουμε, έτσι, νευρικούς ερεθισμούς στους μυώνες μας, σαν να είμαστε οι ίδιοι οι κίονες και αναπνέουμε τόσο βαθιά, σαν το στήθος μας να είχε το εύρος του συγκεκριμένου χώρου. Το τεχνούργημα στη φύση Το κτίριο είναι ένα τεχνητό αντικείμενο τοποθετημένο μέσα σε ένα φυσικό περιβάλλον. 18

19 Για τον Loos, η αρχιτεκτονική θα έπρεπε να χρησιμεύει σαν μια προέκταση της φύσης. Ο συμβολισμός αυτός μπορεί να πάρει μία από τις δύο βασικές στάσεις απέναντι στη φύση : Ο αρχιτέκτονας μπορεί να συλλάβει τον άνθρωπο ως εκβλάστηση της φύσης. Από τη σκοπιά αυτή, τα αρχιτεκτονικά δημιουργήματα, θα έπρεπε να συμμορφώνονται προς τη φύση : Τα κτίρια θα έπρεπε να έχουν βιομορφικά σχήματα (π.χ δέντρου) - όπως είχε πει ο Wrihgt - παρά γεωμετρικά. Η «οργανική» αυτή αρχιτεκτονική ευνοεί περισσότερο τις καμπύλες από την ευθεία γραμμή και το επίπεδο, και συγχωνεύεται με τη συνεχή ροή του τοπίου. Από την άλλη μεριά, ο άνθρωπος να είναι ο κυρίαρχος της φύσης : - Π.χ. οι γαλλικοί κήποι του 17 ου αιώνα, με τη συμμετρική τους διάταξη, τα γεωμετρικά δέντρα και τα παρτέρια, σαν συνέχεια του εξίσου στυλιζαρισμένου παλατιού. - Ένας πύργος σε ένα λόφο δημιουργεί ένα κέντρο, γύρω από το οποίο οργανώνεται με τάξη η φύση : εδώ, η φύση υποτάσσεται στη θεωρία (Πλάτωνα) που υποστηρίζει ότι όλα τα φυσικά πράγματα συνίστανται από τα πέντε γεωμετρικά στερεά και η ποικιλότητα της φύσης οφείλεται σε νόμους Από την πρωτόγονη εποχή, η γλυπτική χρησιμεύει για να δημιουργεί ξύλινα ή λίθινα είδωλα θεοτήτων ή δαιμόνων. Τα είδωλα αυτά δεν είναι προσωπογραφικά, αλλά ενσαρκώνουν τη δύναμη μιας θεότητας ή ενός δαίμονα. Αυτό λειτουργεί σαν «αυτόεικόνα», και διαφέρει από το ομοίωμα, που δηλώνει απλά μίααναπαράσταση της μορφής. Ένα κτίριο έχει και αυτό μία αυτό-εικόνα όσο και ομοίωμα: η πρωτόγονη καλύβα από κορμούς είναι μία κατασκευή που προσδιορίζει τον εαυτό της, αλλά έχει και τη συμβολική προέκταση του «καταφύγιου» και της θέσης του ανθρώπου στον κόσμο «ως ενοίκου» μέσα στον κόσμο αυτόν.. Όσο αναπτύσσεται ο πολιτισμός πέρα από τη στοιχειώδη μορφή στέγασης, τόσο τα κτίρια γίνονται πιο συμβολικά, εκφράζοντας ένα ευρύτερο νόημα : η εκκλησία, το παλάτι, η ιδιωτική κατοικία προσδιορίζουν εγκόσμιες εξουσίες. Τα κτίρια, στην πόλη ή το χωριο, αντικατοπτρίζουν διαφορετικούς τρόπους ζωής : ισχυρούς ή ταπεινολυς, εξεζητημένους ή πληκτικούς, τολμηρούς ή παλιομοδίτικους, παραστολισμένους ή λιτούς. Στην κυβιστική ζωγραφική «το όλον» εμφανίζεται κατακερματισμένο σε μονάδες που αλληλεπιδρούν χαλαρά. Ένα κτίριο όμως δεν είναι απαραίτητο να επιδιώκει έναν τέτοιο συμβολισμό, επειδή περιορίζεται από τη λειτουργία του, ως χώρος διαμονής. Πρωτίστως, ένα κτίριο συλλαμβάνεται σαν ένα σταθερό καταφύγιο, οπότε το νόημά του πρέπει ν αποδοθεί σε σχέση με αυτό το σκηνικό : ως καταφύγιο και ως υποδοχέας ανρθώπινων δραστηριοτήτων. 19

20 Η αρχιτεκτονική αν και είναι συχνά συμμετρική, στη ζωγραφική αποφεύγουν την απλή τάξη, επειδή υποδηλώνει μια πολύ περιορισμένη άποψη της ανθρώπινης εμπειρίας. Όμως οι μνημειώδεις απεικονίσεις θεών και ηγεμόνων εμφανίζουν συμμετρία, συμβολίζοντας τη δύναμή τους απέναντι σε αλλαγές ή παρεμβολές. Ένα παράθυρο τύπου ρόδακα με την περίκεντρη συμμετρία του, που συμβολίζει τη συγκέντρωση στην πρόσοψη μιας εκκλησίας, θα φαινόταν ενοχλητικό σε ένα ζωγραφικό πίνακα, γιατί θα πρόσφερε περισσότερη αρμονία, που δε θα ταίριαζε με τον ταραγμένο κόσμο μας. Αν και το κτίριο, ως μορφή, είναι πλήρες από μόνο του, αποτελεί κι ένα εργαλείο που αποκαλύπτει όλο το νόημά του : Ένας Ινδός πρίγκιπας είχε αφιερώσει πολλά χρόνια χτίζοντας τον τέφο της γυναίκας του, που είχε αγαπήσει. Όταν το φέρετρο τοποθετήθηκε μέσα στον τάφο, διατάραξε την αρμονία του νεκρικού θαλάμου και ο πρίγκιπας ζήτησε να το πάρουν από κεί. Ο νεκρικός θάλαμος. Ως μνημείο, είχε γίνει τόσο αυτοτελές, που δεν δεχόταν πλέον καμία προσθήκη ούτε και μπορούσε πλέον να χρησιμεύσει σαν εργαλείο. Κεφ. VIII Η λειτουργία δεν μπορεί να δημιουργήσει μορφή Στις εφαρμοσμένες τέχνες η λειτουργία δεν μπορεί να προσδιορίσει τη μορφή, επειδή η λειτουργία συνιστά αφαιρετικές αρχές. Π.χ. η λειτουργία μιας σφήνας μπορεί να περιγραφεί προφορικά, αλλά το συγκεκριμένο αντικείμενο προσδιορίζει μια ομάδα σχημάτων που είναι κατάλληλα για το σκοπό αυτό. Επίσης, όσο πιο εξειδικευμένες είναι οι λειτουργικές απαιτήσεις τόσο οι επιλογές του σχεδιαστή περιορίζονται. Π.χ. μια μηχανή δίνει λιγότερη ελευθερία από όση το ανθοδοχείο. Τα κτίρια πάνω από 90 μέτρα, είτε σε ύψος είτε σε άνοιγμα, έχουν στατικές και κατασκευαστικές απαιτήσεις. Παρά όμως τους τεχνικούς περιορισμούς, ο δημιουργός έχει πάντα ένα περιθώριο ελευθερίας για να εκφραστεί και να κάνει το έργο του ένα αληθινό έργο τέχνης. Πώς πρέπει ο αρχιτέκτονας να χρησιμοποιήσει το περιθώριο αυτό? Η προβολή της προσωπικότητάς του δεν μπορεί να είναι το βασικό κίνητρο, γιατί αυτό θα έιχε δυσάρεστες συνέπειες. Το έργο τέχνης πάλι, ποια μορφή θα είχε? Η δική μας παράδοση θα έλεγε ότι πρέπει να στοχεύει στο «ωραίο», που είναι η αρμονία των αναλογιών και η συνοχή, ώστε τίποτε να μην μπορεί να προστεθεί ή να αφαιρεθεί. Στην εποχή μας η ωραιότητα της μορφής σημαίνει την ελκυστική τεχνική επεξεργασία (φινίρισμα, λείες επιφάνειες, ωραίες καμπύλες, καλή συναρμογή, κτλ). Οι τοποθετήσεις στο θέμα του ωραίου και της ρμονίας των αναλογιών είναι ατελείς: 20

21 Δεν γνωρίζουμε σε ποιες μορφέςμπορούν να εφαρμοστούν οι αναλογίες, όπως ούτε και η καλή επεξεργασία. Η φυσική λειτουργία δεν προσδιορίζει επαρκώς τη μορφή. Τελικά, το νόημα του ωραίου προκύπτει αν το δούμε ως τελειοποίηση της έκφρασης. Τα κτίρια διαπλάθουν τη συμπεριφορά Η χωρική διάταξη αντιστοιχεί σε μια κοινωνική διάταξη, γι αυτό και η αρχιτεκτονική προσπαθεί να δημιουργήσει το κατάλληλο περιβάλλον : ζητήματα, όπως οι φατρίες και η μεταξύ τους απόσταση, ποιος είναι στην ηγεσία και ποιος είναι μακριά από αυτήν, κτλ, συμβολίζονται από χωρικές σχέσεις που εμπλέκουν το σχήμα, την απόσταση, το ύψος, κτλ. Π.χ. ο Μουσολίνι υποδεχόταν τους επισκέπτες του σε μια τεράστια αίθουσα. Ο επισκέπτης διέσχιζε όλον εκείνον τον άδειο χώρο, αβοήθητος και κάτω από το ερευνητικό βλέμμα του δικτάτορα, που καθόταν με άνεση και ασφάλεια πίσω από το μνημειώδες γραφείο του, στο άλλο άκρο της αίθουσας. Τα κτίρια προσδιορίζουν το βαθμό στον οποίο ο καθένας μας είναι άτομο ή μέλος μιας ομάδας και το βαθμό που κινούμαστε, είτε ελεύθερα είτε υπακούοντας σε κάποια χωρικά όρια : Όταν οι άνθρωποι κάθονται στο τραπέζι αντικρυστά, αυτό δείχνει το συμβιωτικό χαρακτήρα. Σε μια αίθουσα θεάτρου ή διαλέξεων, το ακροατήριο ενοποιείται σε μία μάζα, όπου ο κάθε άνθρωπος αποτελεί θέαμα για τον άλλο. Σε ένα μουσείο, ο άνθρωπος βλέπει τους άλλους σαν μια απόμακρη ομάδα που κοιτάζει τα εκθέματα, αλλά κι εκείνος αποτελεί έκθεμα για τους άλλους κατά τον ίδιο τρόπο. Το σπειροειδές σχήμα, κατευθύνει τις ενέργειες του επισκέπτη σε μια γραμμική πορεία, περιορίζοντας την ελευθερία στην κίνησή του. Όλες αυτές οι συνθήκες συναθροίζονται και διαμορφώνουν δυνάμεις, δηλαδή μια ιδιαίτερη διάταξη περιορισμών, διαστάσεων ελευθερίας, έλξεων και απώσεων. Πώς οι ιδέες παίρνουν σχήμα Το δομικό θέμα ή ο σκελετός κάθε σύνθεσης αποτελεί την «κεντρική ιδέα» του αρχιτέκτονα που τον καθοδηγεί στην ανάπτυξη της σύνθεσής του. Είναι κρίσιμο για κάθε ανθρώπινο έργο : έργο τέχνης, μηχανή, επιστημονική θεωρία, επιχειρηματική οργάνωση, κτλ. 21

22 Στην αρχιτεκτονική το θέμα χρησιμεύει σαν γέφυρα μεταξύ του προγράμματος και της σύνθεσης του κτιρίου. Η σύνθεση αυτών των δύο παραγόντων αποτελεί τη «σπαζοκεφαλιά» για την αρχιτεκτονική θεωρία. Επίσης, αποτελεί την αιτία τριβών μεταξύ του πελάτη, που μιλάει τη γλώσσα των αναγκών του, και του αρχιτέκτονα που σκέφτεται με βάση τα σχήματα και τα υλικά. Ένα κτίριο μπορεί να εξυπηρετήσει τους σκοπούς του χρήστη, μόνο στο βαθμό που αυτοί μπορούν να εκφραστούν με αρχιτεκτονικά μέσα, τα σπουδαιότερα από τα οποία είναι τα χωρικά μεγέθη, τα σχήματα και οι σχέσεις. Ο βιομηχανικός σχεδιασμός έχει ως τελικό στόχο να προσδιορίσει τις μορφολογικές ιδιότητες των βιομηχανικά παραγομένων αντικειμένων. Ο όρος «μορφολογικές ιδιότητες» δεν αφορά εξωτερικά χαρακτηριστικά, αλλά τις δομικές και λειτουργικές σχέσεις που δίνουν ενότητα και συνοχή σ ένα αντικείμενο. Τα εξωτερικά χαρακτηριστικά απλά δίνουν μια πιο ελκυστική εμφάνιση ή καλύπτουν κάποιες ανεπάρκειες. Το πρόγραμμα του κτιρίου είναι δεδομένο ότι θα πάρει τη μορφή μιας οπτικής διάταξης: Αν η λειτουργία του κτιρίου απαιτεί πολλές κλαδικές δραστηριότητες που συντονίζονται και ελέγχονται από ένα κεντρικό γραφείο, τότε το μυαλό μας συλλαμβάνει αμέσως μια κυκλική περίκεντρη διάταξη, οπότε το έργο και η σύνθεση συμφωνούν. Συνήθως, στα πρώτα στάδια μιας σύλληψης, το νοητικό μοντέλο δεν τπαίρνει το οριστικό σχήμα του αντικειμένου. Ο σκελετός όμως παραμένει ορατός. Αυτό συμβαίνει, επειδή το δομικό θέμα ενός κτιρίου παίρνει τη μορφή ενός συστήματος από βέλη, που δείχνουν όγκους, γενικές αναλογίες και καθαρά τοπολογικές σχέσεις. Η σύλληψη είναι οπτική, από την αρχή μέχρι το τέλος και παραμένει μια οργάνωση δυναμικών επιδράσεων (σχέσεων) σε όλη την πορεία προς το τελικό σχήμα. Όλες οι σχέσεις οικοδομούνται Ο ανθρώπινος νους οργανώνει τις σκέψεις του σε χωρικές εικόνες. Εφόσον, λοιπόν, οι ανθρώπινες σκέψεις οργανώνονται σε χωρικές εικόνες, η αρχιτεκτονική ενσαρκώνει τις σκέψεις επινοώντας και οικοδομώντας σχήματα. Έτσι, η οργάνωση των σκέψεων παίρνει τη μορφή αρχιτεκτονικής δομής. Ο Φρόυντ σε ένα σχέδιο (σελ. 380) περιγράφει τον αλληλοσχετισμό δύο βασικών ψυχαναλυτικών ιδεών : ασυνείδητο, προσυνείδητο και συνειδητό από τη μια μεριά, προεγώ, εγώ και υπερεγώ από την άλλη. Η κύρια διάσταση που απεικονίζεται είναι η απόσταση, δηλαδή η διάσταση του βάθους. Συνεπώς, η όψη είναι ποιο κατάλληλη από την κάτοψη. Για τον Φρόυντ, η σφαίρα του ασυνειδήτου θα έπρεπε να είναι πολύ μεγαλύτερη. 22

23 Οι λόγοι των μεγεθών είναι απλές προσεγγίσεις. Τα κυκλικά σχήματα αποδίδουν την έννοια του «περιέχειν» και η διακεκομένη γραμμή δείχνει τη διάκριση μεταξύ ασυνειδτου και προσυνείδητου. Δεν υπαρχει πρόθεση απεικόνισης σαφών ορίων «δεν μπορούμε ν απεικονίσουμε την ψυχή μας με γραμμικά περιγράμματα. Γι αυτό το διάχυτο χρώμα των μοντέρνων ζωγράφων ταιριάζουν καλύτερα». Παρατηρήσεις στο σχέδιο του Φρόυντ : 1. Το σχέδιο του Φρόυντ, παρότι συνίσταται από σχήματα, μεταφράζει οπτικά ένα σύστημα δυνάμεων : απεικονίζει το ανάβρυσμα της θαμμένης ενέργειας, από τα βάθη του προεγώ προς τη σφαίρα της συνειδησης, όπου και απελευθερώνεται. Δείχνει το οριζόντιο φράγμα που μπλοκάρει την κίνηση προς τα πάνω και το άνοιγμα που δίνει το υπερεγώ. 2. Το σχέδιο αυτό υποδεικνύει το μέσο με το οποίο ο ίδιος ο Φρόυντ σκεφτόταν, επειδή δεν υπήρχε κανένα άλλο μέσο διαθέσιμο για τη μελέτη των ψυχικών δυνάμεων. Είναι ένα σχέδιο μεταφορικό, δηλαδή, δεν υπάρχει καμία τέτοιου είδους δομή στον ανθρώπινο εγκέφαλο. 23

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο

Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α Υλικά, Γραμμές και Τεχνικές στο Ελεύθερο Σχέδιο Σκοπός Σκοπός του κεφαλαίου αυτού είναι να γνωρίσουν οι μαθητές τα υλικά που χρειάζονται για το ελεύθερο σχέδιο και τον τρόπο που θα τα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ»

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ» ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΣΑΒΒΑΤΟ 26 ΙΟΥΝΙΟΥ 2010 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Βασικές αρχές της αρχιτεκτονικής του νεοκλασικισμού 1. Το δομικό σύστημα που χρησιμοποιείται είναι αυτό της «δοκού επί στύλου», δηλ. κατακόρυφοι φέροντες

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ

Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΤΕΙ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ & ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ Σύνταξη κειμένου: Μαρία Ν. Δανιήλ, Αρχιτέκτων

Διαβάστε περισσότερα

Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου.

Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου. ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Στη μορφολογία πρέπει αρχικά να εξετάσουμε το γενικό σχήμα του προσώπου. Διακρίνουμε τα εξής σχήματα - Οβάλ - Οβάλ μακρύ - Ορθογωνικό - Στρογγυλό - Τετραγωνικό - Τριγωνικό - Εξαγωνικό - Τραπεζοειδές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ PROJECT

ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ PROJECT ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ PROJECT Βασιλίσιν Μιχάλης, Δέφτο Χριστίνα, Ιλινιούκ Ίον, Κάσα Μαρία, Κουζμίδου Ελένη, Λαμπαδάς Αλέξης, Μάνε Χρισόστομος, Μάρκο Χριστίνα, Μπάμπη Χριστίνα, Σακατελιάν Λίλιτ, Σαχμπαζίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙΔΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 19 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΕΞΟΧΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΛΥΠΤΗ»

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΜΕ ΣΕΒΑΣΜΟ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΑΝΕΣΗ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ. Σύμφωνες με τις περιβαλλοντικές προδιαγραφές όλης της Ευρώπης!!

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΜΕ ΣΕΒΑΣΜΟ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΑΝΕΣΗ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ. Σύμφωνες με τις περιβαλλοντικές προδιαγραφές όλης της Ευρώπης!! ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΜΕ ΣΕΒΑΣΜΟ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΑΝΕΣΗ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ Σύμφωνες με τις περιβαλλοντικές προδιαγραφές όλης της Ευρώπης!! ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ADURO Asgård ΜΟΝΤΕΛΟ Σελίδα Asgård 1 3 Asgård

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙ ΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙ ΕΣ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ TΡΙΤΗ 18 ΙΟΥΝΙΟΥ 2013 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ: «ΧΩΡΟΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΚΕΡΑΜΙΚΩΝ ΕΙΔΩΝ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης)

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΣΧΕΔΙΟ (Ελεύθερο και Προοπτικό) και που ενδέχεται

Διαβάστε περισσότερα

THE JEWISH MUSEUM BERLIN

THE JEWISH MUSEUM BERLIN ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤ0ΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Γ.ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΝΤΙΝΟΥ THE JEWISH MUSEUM BERLIN ΈΝΑ FILM ΤΩΝ: STAN NEUMANN KAI RICHARD COPANS

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ»

ΘΕΜΑ: «ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ» ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΤΡΙΤΗ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ 2009 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Λόγια Αρχιτεκτονική - Νεοκλασικισµός

Λόγια Αρχιτεκτονική - Νεοκλασικισµός Λόγια Αρχιτεκτονική - Νεοκλασικισµός Ο 19ος αι. είναι µια περίοδος σηµαντικών αλλαγών στον ελλαδικό χώρο - Ίδρυση του ελληνικού κράτους το 1830 - Μεταρρυθµίσεις της οθωµανικής αυτοκρατορίας (Τανζιµάτ,

Διαβάστε περισσότερα

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014)

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014) > Φυσική Β Γυμνασίου >> Αρχική σελίδα ΔΥΝΑΜΗ ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς μμ εε ααππααννττήή σσεει ιςς (σελ. 1) ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς χχωρρί ίςς ααππααννττήήσσεει ιςς (σελ. 5) ΙΑΒΑΣΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΑΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ 1000-1150 μ.χ. Στα μέσα του 11 ου αιώνα οι κάτοικοι της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης ανεξαρτητοποιούνται από το κλασικό και ρωμαϊκό

ΡΟΜΑΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ 1000-1150 μ.χ. Στα μέσα του 11 ου αιώνα οι κάτοικοι της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης ανεξαρτητοποιούνται από το κλασικό και ρωμαϊκό ΡΟΜΑΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ 1000-1150 μ.χ. Στα μέσα του 11 ου αιώνα οι κάτοικοι της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης ανεξαρτητοποιούνται από το κλασικό και ρωμαϊκό παρελθόν. Κατά την διάρκεια αυτής της περιόδου έχουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ 19 Σεπτεμβρίου 2013 ΘΕΜΑ: «ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙ ΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕ ΙΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 12 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΛΑΪΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΤΗΣ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ 3.1 Η έννοια της δύναμης ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΕΩΡΙΑΣ Στο κεφάλαιο των κινήσεων ασχοληθήκαμε με τη μελέτη της κίνησης χωρίς να μας απασχολούν τα αίτια που προκαλούν την κίνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΜΠΤΗ 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΜΠΤΗ 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011 ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΜΠΤΗ 15 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2011 ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΚΡΗΤΙΚΟ ΣΤΕΝΟΜΕΤΩΠΟ ΚΑΜΑΡΟΣΠΙΤΟ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7. Τρισδιάστατα Μοντέλα

Κεφάλαιο 7. Τρισδιάστατα Μοντέλα Κεφάλαιο 7. 7.1 ομές εδομένων για Γραφικά Υπολογιστών. Οι δομές δεδομένων αποτελούν αντικείμενο της επιστήμης υπολογιστών. Κατά συνέπεια πρέπει να γνωρίζουμε πώς οργανώνονται τα γεωμετρικά δεδομένα, προκειμένου

Διαβάστε περισσότερα

112 Σ Υ Ν Θ Ε Σ Ε Ι Σ Ν Ο Ε Μ Β Ρ Ι Ο Σ ' 1 1 Σ Υ Ν Θ Ε Σ Ε Ι Σ 113

112 Σ Υ Ν Θ Ε Σ Ε Ι Σ Ν Ο Ε Μ Β Ρ Ι Ο Σ ' 1 1 Σ Υ Ν Θ Ε Σ Ε Ι Σ 113 Ρετιρέ ο παράδεισος ΣΕ ΜΙΑΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΠΛΟΥΣΙΕΣ ΣΥΝΟΙΚΙΕΣ ΤΟΥ ΓΙΟΧΑΝΕΣ- ΜΠΟΥΡΓΚ, ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΕΙΝΑΙ ΦΥΣΙΚΟ ΝΑ ΖΟΥΝ ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΨΗΛΟΥΣ ΦΡΑΚΤΕΣ, ΠΕΡΙΚΛΕΙΣΤΑ ΣΠΙΤΙΑ, ΜΕ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ. ΟΙ ΙΔΙΟΚΤΗΤΕΣ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Τ.1.2. ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ

Τ.1.2. ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΑΝΟΙΚΤΩΝ ΧΩΡΩΝ» 1 1. ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΠΛΑΤΕΙΑΣ ΣΟΛΩΜΟΥ Συνολική άποψη της πλατείας Σολωμού από ψηλά Απόψεις της πλατείας Σολωμού

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο Η2. Ο νόµος του Gauss

Κεφάλαιο Η2. Ο νόµος του Gauss Κεφάλαιο Η2 Ο νόµος του Gauss Ο νόµος του Gauss Ο νόµος του Gauss µπορεί να χρησιµοποιηθεί ως ένας εναλλακτικός τρόπος υπολογισµού του ηλεκτρικού πεδίου. Ο νόµος του Gauss βασίζεται στο γεγονός ότι η ηλεκτρική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ. Ιστορικά

ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ. Ιστορικά ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ Ιστορικά Στις αρχές του 16 ου αιώνα ήταν ήδη γνωστές οι αρχές της γραμμικής προοπτικής, περίπου όπως την ξέρουμε σήμερα. Την περίοδο αυτή καλλιτέχνες, γλύπτες και αρχιτέκτονες άρχισαν να πειραματίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό. Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com

Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό. Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com 1 Η αφορμή συγγραφής της εργασίας Το παρακάτω πρόβλημα που τέθηκε στο Μεταπτυχιακό μάθημα «Θεωρία Αριθμών» το ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 1.2 ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ 1. Τι λέμε δύναμη, πως συμβολίζεται και ποια η μονάδα μέτρησής της. Δύναμη είναι η αιτία που προκαλεί τη μεταβολή της κινητικής κατάστασης των σωμάτων ή την παραμόρφωσή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΔΙΩΡΟΦΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ»

ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΔΙΩΡΟΦΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ» ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΤΕΤΑΡΤΗ 15 ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΔΙΩΡΟΦΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ

ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ & ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ιι. ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ιιι. ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ι. ΣΤΑΔΙΟ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ α. Αρχειακή έρευνα β. Βιβλιογραφική έρευνα γ. Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙ ΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙ ΕΣ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΣΑΒΒΑΤΟ 28 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΕΞΟΧΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Το κτήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΜΕ ΣΕΒΑΣΜΟ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΑΝΕΣΗ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ

ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΜΕ ΣΕΒΑΣΜΟ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΑΝΕΣΗ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΜΕ ΣΕΒΑΣΜΟ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΑΝΕΣΗ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ 1 Σύµφωνες µε τις περιβαλλοντικές προδιαγραφές όλης της Ευρώπης!! 2 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ADURO ΜΟΝΤΕΛΟ Σελίδα Aduro 1 Με συρτάρι 3

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ Β ΕΞΑΜΗΝΟΥ : ΚΕΦ. 1, 2, 3

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ Β ΕΞΑΜΗΝΟΥ : ΚΕΦ. 1, 2, 3 1 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ Β ΕΞΑΜΗΝΟΥ : ΚΕΦ. 1, 2, 3 1. Ο ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ Ο ΧΩΡΟΣ Είναι το κύριο υλικό στην παλέτα του σχεδιαστή και το αναγκαίο στοιχείο στον εσωτερικό σχεδιασμό. Ο χώρος

Διαβάστε περισσότερα

8. Σύνθεση και ανάλυση δυνάμεων

8. Σύνθεση και ανάλυση δυνάμεων 8. Σύνθεση και ανάλυση δυνάμεων Βασική θεωρία Σύνθεση δυνάμεων Συνισταμένη Σύνθεση δυνάμεων είναι η διαδικασία με την οποία προσπαθούμε να προσδιορίσουμε τη δύναμη εκείνη που προκαλεί τα ίδια αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΚΥΡΙΑΚΗ 24 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΔΙΩΡΟΦΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Δύναμη είναι η αιτία που μπορεί να προκαλέσει μεταβολή στην ταχύτητα ενός σώματος ή που μπορεί να το παραμορφώσει.

Δύναμη είναι η αιτία που μπορεί να προκαλέσει μεταβολή στην ταχύτητα ενός σώματος ή που μπορεί να το παραμορφώσει. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ 3.1 Η έννοια της δύναμης 1. Τι είναι δύναμη; Δύναμη είναι η αιτία που μπορεί να προκαλέσει μεταβολή στην ταχύτητα ενός σώματος ή που μπορεί να το παραμορφώσει. 2. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Τέκτων 10. for Windows. Εκπαιδευτική Έκδοση 5.4.0.104. Σύντομο αρχιτεκτονικό παράδειγμα. Αθήνα, Μάιος 2013. Version_1_0_1

Τέκτων 10. for Windows. Εκπαιδευτική Έκδοση 5.4.0.104. Σύντομο αρχιτεκτονικό παράδειγμα. Αθήνα, Μάιος 2013. Version_1_0_1 Τέκτων 10 for Windows Εκπαιδευτική Έκδοση 5.4.0.104 Σύντομο αρχιτεκτονικό παράδειγμα Αθήνα, Μάιος 2013 Version_1_0_1 2 Τέκτων 10 for Windows Εκπαιδευτική Έκδοση Σύντομο αρχιτεκτονικό παράδειγμα Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο M6. Κυκλική κίνηση και άλλες εφαρµογές των νόµων του Νεύτωνα

Κεφάλαιο M6. Κυκλική κίνηση και άλλες εφαρµογές των νόµων του Νεύτωνα Κεφάλαιο M6 Κυκλική κίνηση και άλλες εφαρµογές των νόµων του Νεύτωνα Κυκλική κίνηση Αναπτύξαµε δύο µοντέλα ανάλυσης στα οποία χρησιµοποιούνται οι νόµοι της κίνησης του Νεύτωνα. Εφαρµόσαµε τα µοντέλα αυτά

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ http://www.ikastiko.gr/ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΚΥΡΙΑΚΗ 24 ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΔΙΩΡΟΦΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ»

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Η διαίρεση καλείται Ευκλείδεια και είναι τέλεια όταν το υπόλοιπο είναι μηδέν.

ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Η διαίρεση καλείται Ευκλείδεια και είναι τέλεια όταν το υπόλοιπο είναι μηδέν. ΑΛΓΕΒΡΑ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΘΕΩΡΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 1. Τι είναι αριθμητική παράσταση; Με ποια σειρά εκτελούμε τις πράξεις σε μια αριθμητική παράσταση ώστε να βρούμε την τιμή της; Αριθμητική παράσταση λέγεται κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε να γράφετε 4/5. ετών. Από τελείες στη γραµµή γραµµές και διακοσµήσεις από τη γραµµή της επιστολής. να κάνετε στο σπίτι

Μάθετε να γράφετε 4/5. ετών. Από τελείες στη γραµµή γραµµές και διακοσµήσεις από τη γραµµή της επιστολής. να κάνετε στο σπίτι Υ Ο Μ Σ Η Φ Α Ρ Γ ΙΟ Α ΤΟ ΤΕΤΡ Μάθετε να γράφετε 4/5 ετών Από τελείες στη γραµµή γραµµές και διακοσµήσεις από τη γραµµή της επιστολής να κάνετε στο σπίτι 2 Από το σχολείο στο σπίτι Από το σχολείο στο σπίτι

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΥΧΟΣ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ

ΤΕΥΧΟΣ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ ΤΕΥΧΟΣ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ Στο τεύχος αυτό, γίνεται μία όσο το δυνατόν λεπτομερής προσέγγιση των γενικών αρχών της Βιοκλιματικής που εφαρμόζονται στο έργο αυτό. 1. Γενικές αρχές αρχές βιοκλιματικής 1.1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Πολυκατοικία. Γ. Σάββενας. Γιώργος Αρχιτέκτων Μηχ/κος Ε.Μ.Π. Πόλη της Ρόδου (Ανάληψη)

Πολυκατοικία. Γ. Σάββενας. Γιώργος Αρχιτέκτων Μηχ/κος Ε.Μ.Π. Πόλη της Ρόδου (Ανάληψη) Πολυκατοικία Πόλη της Ρόδου (Ανάληψη) Σάββενας Γιώργος Αρχιτέκτων Μηχ/κος Ε.Μ.Π. Αρχιτεκτονική Μελέτη: Γ. Σάββενας Πολιτικός Μηχανικός: Κ. Χριστόπουλος Διακοσμήτρια: Κ. Καλλιγά Σάββενα Φωτογραφίες: Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων. Παράδειγμα

Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων. Παράδειγμα Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων Παράδειγμα Με πίνακες Με διαγράμματα Ονομαστικά δεδομένα Εδώ τα περιγραφικά μέτρα (μέσος, διάμεσος κλπ ) δεν έχουν νόημα Πήραμε ένα δείγμα από 25 άτομα και τα ρωτήσαμε

Διαβάστε περισσότερα

Στόμια Αερισμού - Κλιματισμού

Στόμια Αερισμού - Κλιματισμού ARISTOTLE UNIVERSITY OF THESSALONIKI SCHOOL OF ENGINEERING MECHANICAL ENGINEERING DEPARTMENT ENERGY DIVISION PROCCESS EQUIPMENT DESIGN LABORATORY Στόμια Αερισμού - Κλιματισμού Κωνσταντίνος Παπακώστας Επικ.

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική

Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική Αναφέρεται σε ένα διευρυµένο γεωγραφικό πλαίσιο που περιλαµβάνει τον ενιαίο πολιτισµικό χώρο των Βαλκανίων και της Μικράς Ασίας κατά την περίοδο της οθωµανικής κυριαρχίας Αρχικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΔΥΝΑΜΕΙΣ Μέρος 1ο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΔΥΝΑΜΕΙΣ Μέρος 1ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΔΥΝΑΜΕΙΣ Μέρος 1ο Φυσική Β Γυμνασίου Βασίλης Γαργανουράκης http://users.sch.gr/vgargan Εισαγωγή Στο προηγούμενο κεφάλαιο μελετήσαμε τις κινήσεις των σωμάτων. Το επόμενο βήμα είναι να αναζητήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

6. Να βρείτε ποια είναι η σωστή απάντηση.

6. Να βρείτε ποια είναι η σωστή απάντηση. 12ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΣΤΑΣΗ 1. Να βρείτε ποια είναι η σωστή απάντηση. Το όργανο μέτρησης του βάρους ενός σώματος είναι : α) το βαρόμετρο, β) η ζυγαριά, γ) το δυναμόμετρο, δ) ο αδρανειακός ζυγός.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Γ' Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΕΛΕΥΘΕΡΟ-ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ( Εικαστική και Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΖΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ Κεφάλαιο 4. ΚΛΙΜΑΚΕΣ Ή ΣΚΑΛΕΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΛΙΜΑΚΑ ή ΣΚΑΛΑ ονοµάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 17 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΘΕΜΑ: «EΚΘΕΣΙΑΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Στα 1849 ο Sir David Brewster περιγράφει τη μακροσκοπική μηχανή λήψης και παράγονται οι πρώτες στερεοσκοπικές φωτογραφίες (εικ. 5,6).

Στα 1849 ο Sir David Brewster περιγράφει τη μακροσκοπική μηχανή λήψης και παράγονται οι πρώτες στερεοσκοπικές φωτογραφίες (εικ. 5,6). ΣΤΕΡΕΟΣΚΟΠΙΑ Η στερεοσκοπία είναι μια τεχνική που δημιουργεί την ψευδαίσθηση του βάθους σε μια εικόνα. Στηρίζεται στο ότι η τρισδιάστατη φυσική όραση πραγματοποιείται διότι κάθε μάτι βλέπει το ίδιο αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Μεταμινιμαλισμός 48 Σ Υ Ν Θ Ε Σ Ε Ι Σ ΔΕΚ/ΙΑΝ Σ Υ Ν Θ Ε Σ Ε Ι Σ 49

Μεταμινιμαλισμός 48 Σ Υ Ν Θ Ε Σ Ε Ι Σ ΔΕΚ/ΙΑΝ Σ Υ Ν Θ Ε Σ Ε Ι Σ 49 Μεταμινιμαλισμός ΤΟ 1950 ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΑΥΤΟ, ΜΙΑ ΕΚΤΑΣΗ ΤΡΙΩΝ ΣΤΡΕΜΜΑΤΩΝ ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ, ΥΠΗΡΧΕ ΜΙΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΡΑΓΩΝΙΚΩΝ. ΕΞΗΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ, ΤΟ ΤΑΠΕΙΝΟ ΕΚΕΙΝΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΘΗΚΕ ΣΕ ΜΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

τα δημιουργικά κύματα της eliton είναι

τα δημιουργικά κύματα της eliton είναι wav s e design by Varotsos w a vεδώe s τα δημιουργικά κύματα της eliton είναι 03 Η ELITON δραπετεύει από τους συνήθεις κανόνες του σχεδιασμού επίπλου κουζίνας με τη νέα σειρά waves, σχεδιασμένη από το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΟΥ ΜΑΡΚΙΔΕΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΥ 38216

ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΟΥ ΜΑΡΚΙΔΕΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΥ 38216 ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΟΥ ΜΑΡΚΙΔΕΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΥ 38216...Δεν κάνουμε Θέατρο για το Θέατρο. Δεν κάνουμε Θέατρο για να ζήσουμε. Κάνουμε Θέατρο, για να πλουτίσουμε τους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. Γενικά. Επιφάνεια σχεδίασης. Όργανα σχεδίασης

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. Γενικά. Επιφάνεια σχεδίασης. Όργανα σχεδίασης ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γενικά Τα περισσότερα στοιχεία αυτού του κεφαλαίου είναι γνωστά στους φοιτητές. Η εκ νέου παράθεσή τους στο παράρτημα γίνεται για λόγους υπενθύμισης και πιο ολοκληρωμένης παρουσίασης. Στην ενότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT MANAGEMENT ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΣΩΣΤΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ, ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΕΚΤΕΛΟΥΝΤΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΜΕΣΑ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΟΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT 1.ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

2.1.3. Γενικά απαιτούνται δύο εναλλακτικές οδεύσεις διαφυγής με τις αντίστοιχες εξόδους κινδύνου, όπως φαίνεται στον πίνακα Γ.1.

2.1.3. Γενικά απαιτούνται δύο εναλλακτικές οδεύσεις διαφυγής με τις αντίστοιχες εξόδους κινδύνου, όπως φαίνεται στον πίνακα Γ.1. Άρθρο 7 [Όπως τροποποιήθηκε με την Υ.Α. 58185/2474/1991 (ΦΕΚ 360 τ. Α )] Εκπαιδευτήρια 1.Γενικά. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται τα κτίρια όλων των βαθμίδων δημόσιας και ιδιωτικής εκπαίδευσης, τα φροντιστήρια,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ -Η κάθε αστική ή αγροτική τοποθεσία που µαρτυρεί πολιτισµό έχει µνηµειακή αξία -Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται µόνο στην υψηλή αρχιτεκτονική αλλά και στα

Διαβάστε περισσότερα

Κατακόρυφος αρμός για όλο ή μέρος του τοίχου

Κατακόρυφος αρμός για όλο ή μέρος του τοίχου ΤΥΠΟΙ ΦΕΡΟΝΤΩΝ ΤΟΙΧΩΝ ΚΑΤΑ EC6 Μονόστρωτος τοίχος : τοίχος χωρίς ενδιάμεσο κενό ή συνεχή κατακόρυφο αρμό στο επίπεδό του. Δίστρωτος τοίχος : αποτελείται από 2 παράλληλες στρώσεις με αρμό μεταξύ τους (πάχους

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΑΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

ΘΕΜΑΤΑ ΑΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Στόχος(οι): Η διαπαιδαγώγηση των μαθητών γύρω από το ζήτημα της ενεργειακής αποδοτικότητας στα σχολεία με έμφαση στην χρήση των παραθύρων (εφόσον επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Πεδίο, ονομάζεται μια περιοχή του χώρου, όπου σε κάθε σημείο της ένα ορισμένο φυσικό μέγεθος

Πεδίο, ονομάζεται μια περιοχή του χώρου, όπου σε κάθε σημείο της ένα ορισμένο φυσικό μέγεθος ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕΔΙΟ Πεδίο, ονομάζεται μια περιοχή του χώρου, όπου σε κάθε σημείο της ένα ορισμένο φυσικό μέγεθος παίρνει καθορισμένη τιμή. Ηλεκτρικό πεδίο Ηλεκτρικό πεδίο ονομάζεται ο χώρος, που σε κάθε σημείο

Διαβάστε περισσότερα

1ο χειμ. Εξαμηνο, 2013-2014

1ο χειμ. Εξαμηνο, 2013-2014 1ο χειμ. Εξαμηνο, 2013-2014 Συνθεση πινακίδας παρουσίασης συνθετικά και γεωμετρικά στοιχεία Εισαγωγη στην Αρχιτεκτονικη Συνθεση Θεμα 1ο ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΓΡΑΦΑΚΟΥ Καθηγήτρια της Σχολης Αρχιτεκτονων Ε.Μ.Π. Εικονογραφηση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

AKTO Campus, Ευελπίδων 11Α, Αθήνα, 113 62

AKTO Campus, Ευελπίδων 11Α, Αθήνα, 113 62 AKTO Campus, Ευελπίδων 11Α, Αθήνα, 113 62 Ο ΑΚΤΟ με 40 και πλέον χρόνια δραστηριότητας στον χώρο των Εφαρμοσμένων και Καλών Τεχνών και η DESIGNEMBASSADOR.COM UG, που εξειδικεύεται στον σχεδιασμό φεστιβάλ,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Παρουσίαση, φωτογραφίες: Π. ΤΖΩΝΟΣ APXITEKTONIKH MEΛETH - ΕΠΙΒΛΕΨΗ: ΣTATIKH MEΛETH: H/M MEΛETH: ΦΥΤΟΤΕΧΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ: ΣYNEPΓATEΣ: TEXNIKH ETAIPΕIA KATAΣKEYHΣ: IΔIOKTHTHΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο.

Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 63 6. Άσκηση 6 Περίθλαση από ακµή και από εµπόδιο. 6.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης αυτής, καθώς και των δύο εποµένων, είναι η γνωριµία των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΣΧΕΔΙΟ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (355) Μάθημα: ΣXEΔΙΟ ΕΠΙΠΛOY ΚΑΙ ΞΥΛΟΥΡΓΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

αρχιτεκτονική μελέτη - επίβλεψη ΜΥΡΤΩ ΜΗΛΙΟΥ σύνθεση ΜΥΡΤΩ ΜΗΛΙΟΥ, ΒΛΑΔΙΜΗΡΟΣ ΛΕΒΙΔΗΣ και τη διώροφη μορφή του

αρχιτεκτονική μελέτη - επίβλεψη ΜΥΡΤΩ ΜΗΛΙΟΥ σύνθεση ΜΥΡΤΩ ΜΗΛΙΟΥ, ΒΛΑΔΙΜΗΡΟΣ ΛΕΒΙΔΗΣ και τη διώροφη μορφή του Ο προσανατολισμός της κατοικίας συνιστά το ιδιαίτερο πλεονέκτημά της, αφού το κτίριο έχει στηθεί ακριβώς πάνω στον άξονα της κοιλάδας των Δελφών και επωφελείται από μια συγκλονιστική θέα. Ο χώρος της αυλής,

Διαβάστε περισσότερα

TFT TV. Τι είναι οι TFT και πως λειτουργούν;

TFT TV. Τι είναι οι TFT και πως λειτουργούν; TFT TV Τι είναι οι TFT και πως λειτουργούν; Η ετυμολογία του όρου TFT (Thin Film Transistor ή τρανζίστορ λεπτού φιλμ) μας παραπέμπει στο δομικό στοιχείο ελέγχου της οθόνης, που είναι το τρανζίστορ. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΡΟΧΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ. Σελίδα 1 από 6

Η ΤΡΟΧΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ. Σελίδα 1 από 6 Η ΤΡΟΧΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ Στόχος(οι): Η παρατήρηση της τροχιάς του ήλιου στον ουρανό και της διακύμανση της ανάλογα με την ώρα της ημέρας ή την εποχή. Εν τέλει, η δραστηριότητα αυτή θα βοηθήσει τους μαθητές να

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΤΟΥ ΧΑΝΙOY ΤΟΥ ΙΜΠΡΑΗΜ ΣΤΗΝ ΠΑΦΟ

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΤΟΥ ΧΑΝΙOY ΤΟΥ ΙΜΠΡΑΗΜ ΣΤΗΝ ΠΑΦΟ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΤΟΥ ΧΑΝΙOY ΤΟΥ ΙΜΠΡΑΗΜ ΣΤΗΝ ΠΑΦΟ 36957 ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΤΟΥ ΧΑΝΙOY ΤΟΥ ΙΜΠΡΑΗΜ ΣΤΗΝ ΠΑΦΟ Ανάπτυξη / Έκθεση Ιδέας Μέσα στην πλέξη ενός υφαντού

Διαβάστε περισσότερα

Φωτισμός χώρου Μιλτιάδη Μ. Κάπου Μηχ. Ηλεκτρολόγου, Καθηγητή, Εργολ. Δημοσίων Εργων

Φωτισμός χώρου Μιλτιάδη Μ. Κάπου Μηχ. Ηλεκτρολόγου, Καθηγητή, Εργολ. Δημοσίων Εργων Φωτισμός χώρου Μιλτιάδη Μ. Κάπου Μηχ. Ηλεκτρολόγου, Καθηγητή, Εργολ. Δημοσίων Εργων Γενικά Μια καλή μελέτη ηλεκτρικής εγκατάστασης φωτισμού, πρέπει να βασίζεται στις πραγματικές ανάγκες φωτισμού του χώρου.

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Ενεργειακής Απόδοσης

Μελέτη Ενεργειακής Απόδοσης ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Υ.Π.Ε.Κ.Α. ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Μελέτη Ενεργειακής Απόδοσης Τεύχος αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

Το μοτίβο ταπετσαρίας: μια σύντομη εισαγωγή στην φύση και τα είδη του.

Το μοτίβο ταπετσαρίας: μια σύντομη εισαγωγή στην φύση και τα είδη του. Το μοτίβο ταπετσαρίας: μια σύντομη εισαγωγή στην φύση και τα είδη του. σημειώσεις για το μάθημα Εικαστική Σύνθεση 2, του τμήματος ΕΑΔΣΑ στο ΤΕΙ Σερρών. Οι αναφορές στα μοτίβα είναι βασισμένες επάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν:

Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν: ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΠΑΡΚΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Νέα Παραλία Θεσσαλονίκης Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν: Ο ΚΗΠΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 1 / 6

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 4.10: Οπτικά Αποθηκευτικά Μέσα

Μάθημα 4.10: Οπτικά Αποθηκευτικά Μέσα Κεφάλαιο 4 ο Ο Προσωπικός Υπολογιστής Μάθημα 4.10: Οπτικά Αποθηκευτικά Μέσα Όταν ολοκληρώσεις το κεφάλαιο θα μπορείς: Να εξηγείς τις αρχές λειτουργίας των οπτικών αποθηκευτικών μέσων. Να περιγράφεις τον

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙΔΑΣ. 17 Σεπτεμβρίου 2015 ΘΕΜΑ: «ΠΥΡΓΟΣΠΙΤΟ ΣΤΗ ΜΑΝΗ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:

ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙΔΑΣ. 17 Σεπτεμβρίου 2015 ΘΕΜΑ: «ΠΥΡΓΟΣΠΙΤΟ ΣΤΗ ΜΑΝΗ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙΔΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΘΕΜΑ: «ΠΥΡΓΟΣΠΙΤΟ ΣΤΗ ΜΑΝΗ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014)

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014) > Φυσική Β Γυμνασίου >> Αρχική σελίδα ΕΝΕΡΓΕΙΙΑ ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς μμ εε ααππααννττήή σσεει ιςς (σελ. 1 ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς χχωρρί ίςς ααππααννττήήσσεει ιςς (σελ. 4 ΙΑΒΑΣΕ

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο και Αισθητική Προσώπου

Σχέδιο και Αισθητική Προσώπου Ακαδημαϊκό έτος : 2011-2012 Β' Εξάμηνο Σχέδιο και Αισθητική Προσώπου Διδάσκουσα: Γεωργία Γεωργανοπούλου Εικαστική σύμβουλος: Εύα Κολιοπάντου Εικόνα εξωφύλλου: Μαρία Δαραβέλα Κατανόηση βασικών αρχών σχεδίου

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση των καταπονήσεων των ποδηλατικών σκελετών

Ανάλυση των καταπονήσεων των ποδηλατικών σκελετών Ανάλυση των καταπονήσεων των ποδηλατικών σκελετών του [1] Ας μιλήσουμε για...σωλήνες!!! Σήμερα θα ακουμπήσουμε μαζί ένα θέμα που πολλοί το θεωρούν ταμπού. Ένα θέμα που...υποτίθεται πως αφορά τους...γνώστες

Διαβάστε περισσότερα

Α.4.6. Οικιστικό απόθεμα

Α.4.6. Οικιστικό απόθεμα Α.4.6. Οικιστικό απόθεμα Κατά την απογραφή κατοικιών της Ε.Σ.Υ.Ε. το 2000, το οικιστικό απόθεμα του Δήμου Τρικκαίων αποτελείται από: 13.129 οικοδομές (στοιχεία από 15.343 κτίρια 25.074 κατοικίες και 24.385

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στο έγγραφο παρουσιάζονται οι ορισμοί λέξεων που αντιπροσωπεύουν έννοιες που απαντώνται στις ενότητες των τάξεων Α και Β. Η ερμηνείες που δίνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Ι. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ Α Ι. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Ι. Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθμό της ερώτησης και το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Ειδικότητας Αµαξωµάτων

Σχέδιο Ειδικότητας Αµαξωµάτων 89 ιδακτικοί στόχοι: Στο τέλος αυτής της διδακτικής ενότητας θα είσαι σε θέση: Να µπορείς να απεικονίζεις σε σκαρίφηµα τα κυριότερα µέρη των αµαξωµάτων. Να γνωρίζεις τη σειρά συναρµολόγησης των τµηµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Αρχιτεκτονική μελέτη: Βασιλεία Μανιδάκη αρχιτέκτων ΥΠΠΟΤ-ΥΣΜΑ Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος Τι Είναι ο Αυτισμός; 1. Διαταραχή Επικοινωνίας: Επηρεάζει την κατανόηση και τη χρήση όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόχειρες Σημειώσεις

Πρόχειρες Σημειώσεις Πρόχειρες Σημειώσεις ΛΕΠΤΟΤΟΙΧΑ ΔΟΧΕΙΑ ΠΙΕΣΗΣ Τα λεπτότοιχα δοχεία πίεσης μπορεί να είναι κυλινδρικά, σφαιρικά ή κωνικά και υπόκεινται σε εσωτερική ή εξωτερική πίεση από αέριο ή υγρό. Θα ασχοληθούμε μόνο

Διαβάστε περισσότερα

Να σχεδιάσετε και να υπολογίσετε τη συνισταμένη δύναμη στις πιο κάτω περιπτώσεις.

Να σχεδιάσετε και να υπολογίσετε τη συνισταμένη δύναμη στις πιο κάτω περιπτώσεις. ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΝΟΜΟΙ ΤΟΥ ΝΕΥΤΩΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ Να σχεδιάσετε και να υπολογίσετε τη συνισταμένη δύναμη στις πιο κάτω περιπτώσεις. F 2=2N F 1=6N F 3=3N F 4=5N (α) (β) F 5=4N F 6=1N F 7=3N (γ) Να σχεδιάσετε και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ, ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ

ΤΟ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ, ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΟ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ, ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ Εισαγωγή Θα πετούσατε ποτέ με αυτό το αεροπλάνο; Και εγώ το ίδιο. Αλλά γιατί μας ενδιαφέρει το πώς είναι η εμφάνιση του εσωτερικού του αεροπλάνου;

Διαβάστε περισσότερα

AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 18 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΔΥΟ (2)

AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΠΕΜΠΤΗ 18 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΔΥΟ (2) AΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΕΜΠΤΗ 18 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΔΥΟ (2) ΖΗΤΟΥΝΤΑΙ: 1. Απεικόνιση του θέματος στον καθορισμένο

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

«Οι καθημερινές δραστηριότητες στην πόλη» Β. Καρβουντζή, Μ. Παπαβασιλείου

«Οι καθημερινές δραστηριότητες στην πόλη» Β. Καρβουντζή, Μ. Παπαβασιλείου Η ανάμειξη των δραστηριοτήτων στην πόλη επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες. Το περιβάλλον (φυσικό και ανθρωπογενές) είναι ένας από τους παράγοντες που επηρεάζει τις δραστηριότητες. Β. Καρβουντζή, Μ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΓΕΝΙΚΑ 2 2. ΒΑΣΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΦΩΤΙΣΜΟΥ ΑΝΑ ΕΙΞΗΣ ΚΤΙΡΙΩΝ 4 3. ΦΩΤΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΥ 6

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΓΕΝΙΚΑ 2 2. ΒΑΣΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΦΩΤΙΣΜΟΥ ΑΝΑ ΕΙΞΗΣ ΚΤΙΡΙΩΝ 4 3. ΦΩΤΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΥ 6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΕΛ 1. ΓΕΝΙΚΑ 2 2. ΒΑΣΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΦΩΤΙΣΜΟΥ ΑΝΑ ΕΙΞΗΣ ΚΤΙΡΙΩΝ 4 3. ΦΩΤΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΥ 6 4. ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΦΩΤΙΣΜΟΥ ΑΝΑ ΕΙΞΗΣ 7 5. ΦΩΤΟΡΕΑΛΙΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος. Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής

ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος. Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής ΑΣΤΡΙΚΑ ΣΜΗΝΗ Τα ρολόγια του σύμπαντος Δρ Μάνος Δανέζης Επίκουρος Καθηγητής Αστροφυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Φυσικής Αστρικό σμήνος είναι 1 ομάδα από άστρα που Καταλαμβάνουν σχετικά μικρό χώρο στο

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ;

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Απάντηση: Η μορφή της αγοράς καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι οι εξής: Πρώτον, ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα