ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Μελέτη και ανάπτυξη ασύρματου δικτύου τηλεμετρίας»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Μελέτη και ανάπτυξη ασύρματου δικτύου τηλεμετρίας»"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ & ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ : «ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ & ΔΙΚΤΥΑ» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Μελέτη και ανάπτυξη ασύρματου δικτύου τηλεμετρίας» Ρηνώτας Ευάγγελος Α.Μ. : ΜΕ/08063 Επιβλέπων καθηγητής : Αθανάσιος Κανάτας Σεπτέμβριος 2012

2 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Στους γρήγορους ρυθμούς ανάπτυξης της τεχνολογίας, πολλές εφαρμογές έχουν συμβάλει πολύ στην απλούστευση των ρυθμών της ζωή μας, όπως τα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας, τα δίκτυα ασύρματης μετάδοσης. Ένα κλάδος που έχει συμβάλει επίσης, αλλά λίγοι τα γνωρίζουμε είναι και τα ασύρματα δίκτυα αισθητήρων, τα οποία τα χρησιμοποιούμε ευρέως σε πολλούς τομείς, όπως είναι τα «έξυπνα κτίρια», στην παρακολούθηση του περιβάλοντος, στην ιατρική, σε στρατιωτικες εφαρμογές κ.α. Στο μέλλον τα ασύρματα δίκτυα αισθητήρων, πρόκειται να εισχωρήσουν πολύ περισσότερο, απ ότι στο παρόν. Τα ασύρματα δίκτυα αισθητήρων, τελευταία αναπτύσονται ραγδαίως, μιας και τα κυριότερα στοιχεία αυτών είναι: η πολύ χαμηλή κατανάλωση ενέργειας κατά την διάρκεια λειτουργίας, ο πολύ μεγάλος χρόνος ζωής των πηγών ενέργειας που τα τροφοδοτούν και το κυριότερο, η λειτουργία τους με πολύ λίγη εώς καθόλου επιτήρηση αυτών. Σκοπός της διπλωματικής εργασίας είναι να αναπτυχθεί ένα ασύρματο δίκτυο αιασθητήρων, που θα βασίζεται στα ασύρματα αισθητήρια Τmote Sky της εταιρείας MoteIv καθώς και μιας εφαρμογής που θα συλλέγει τα δεδομένα από αυτά και παράλληλα θα μπορούμε να τα επεξεργαζόμαστε απομακρυσμένα μέσω του Διαδικτύου. 2

3 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΑΙΣΘΗΤΗΡΩΝ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΑΣΥΡΜΑΤΩΝ ΔΙΚΤΥΩΝ ΑΙΣΘΗΤΗΡΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΣΥΡΜΑΤΩΝ ΔΙΚΤΥΩΝ ΑΙΣΘΗΤΗΡΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΔΙΚΤΥΩΝ ΑΙΣΘΗΤΗΡΩΝ ΧΡΟΝΟΣ ΖΩΗΣ ΚΑΛΥΨΗ ΚΑΙ ΕΠΕΚΤΑΣΙΜΟΤΗΤΑ ΚΟΣΤΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΥΚΟΛΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΣΦΑΛΜΑΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΡΟΝΟΣ ΑΠΟΚΡΙΣΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΈΝΑ ΜΟΝΤΕΛΟ ΔΙΚΤΥΟΥ ΓΙΑ ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΑΙΣΘΗΤΗΡΩΝ ΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΣΤΑ ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΑΙΣΘΗΤΗΡΩΝ ΓΕΝΙΚΑ ΑΕΟΝ (ACCURATE PREDICTION OF POWER CONSUMPTION) ΕΞΟΜΟΙΩΣΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΕ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ ΔΙΚΤΥΩΝ ΑΙΣΘΗΤΗΡΩΝ SPOT (SCALABLE POWER OBSERVATION TOOL) ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΟΜΒΩΝ ΑΙΣΘΗΤΗΡΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΜΙΑ ΜΟΝΑΔΑ BIT-METER- PER-JOULE 43 2 ΠΛΑΤΦΟΡΜΕΣ ΑΙΣΘΗΤΗΡΩΝ ΚΑΙ Ο ΚΟΜΒΟΣ MOTE IV Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΤΟ ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΤΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΤΩΝ ΠΛΑΤΦΟΡΜΩΝ ΠΡΟΤΥΠΑ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΚΑΙ ΔΙΕΠΑΦΩΝ TΡΟΦΟΔΟΣΙΑ Η ΑΣΥΡΜΑΤΗ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ TMOTE SKY ΒΑΣΙΚΑ ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΑ ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΚΟΜΒΟΥ - ΑΙΣΘΗΤΗΡΑ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ΑΣΥΡΜΑΤΟΣ ΠΟΜΠΟΔΕΚΤΗΣ Ο ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΚΟΜΒΟΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΑΙΣΘΗΤΗΡΕΣ ΤΟΥ ΚΟΜΒΟΥ 61 3 ΤΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ TINYOS ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΓΛΩΣΣΑ NESC ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΔΙΕΠΑΦΕΣ(COMPONENTS AND INTERFACES) ΔΟΜΗ ΤΟΥ TINYOS 72 3

4 4 ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΤΟΠΟΛΟΓΙΑ ΣΚΟΠΟΣ ΤΩΝ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 80 5 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 83 6 ΕΠΙΛΟΓΟΣ 96 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 98 4

5 Εικόνα 1: Διασπορά αισθητήρων σε ένα πεδίο παρακολούθησης και αποστολή δεδομένων σε ένα σταθμό βάσης...10 Εικόνα 2: Αρχιτεκτονική μονάδας δικτύων αισθητήρων...11 Εικόνα 3: Aσύρματος αισθητήρας τύπου crossbow για την εφαρμογή firementor...15 Εικόνα 4 Το στρατιωτικό σύστημα υποβήθησης στρατιωτών SaS...17 Εικόνα 5: Στιγμιότυπο απο το στρατιωτικό σύστημα υποβοήθησης SAS...18 Εικόνα 6: Μοντέλο Επικοινωνίας Δικτύων Αισθητήρων...25 Εικόνα 7: : (α) Συνεργατική (β) Μη - Συνεργατική Μέθοδος δεδομένων Εικόνα 8: Τελική μορφή μοντέλου OSI στα Δίκτυα Αισθητήρων...27 Εικόνα 9: Προβλεπόμενη με το ΑΕΟΝ κατανάλωση ρεύματος για κάθε component 32 Εικόνα 10: Προβλεπόμενη επέκταση χρόνου ζωής όταν χρησιμοποιέιται Power Management...33 Εικόνα 11: Μέτρηση κατανάλωσης ρεύματος της εκπομπής ενός μηνύματος με μέγιστη ισχύ αποστολής...35 Εικόνα 12: Κατανάλωση ρεύματος για την εφαρμογή CntToLedsAndRfm...37 Εικόνα 13: Η αρχιτεκτονική και τα βασικά συστατικά του SPOT...39 Εικόνα 14: Μέτρηση ενέργειας φορτίου 9.09 μα για χρόνοπάνω από 7 λεπτά. Η απόκλιση είναι 0.1 mj ή 3% της πραγματικής ενέργειας...40 Εικόνα 15: Μέτρηση ενέργειας και ισχύος ενός ΤelosB mote χρησιμοποιώντας το SPOT και ένα παλμογράφο ψηφιακής αποθήκευσης. Στο πάνω γράφημα, τα επίπεδα τμήματα δίνουν την ενέργεια που καταναλώθηκε κατα τη διάρκεια sleep mode, ενώ οι απότομες ανυψώσεις ενδιάμεσα καταναλώσεις σε active mode. Το κάτω γράφημα δείχνει την κατανάλωση ρεύματος (ισχύος) από το SPOT σε καταστάσεις διαρκούς αλλαγής κατανάλωσης ενέργειας...41 Εικόνα 16: Η ασύρματη μονάδα Tmote sky...52 Εικόνα 17: εμπρόσθια όψη του Tmote sky...58 Εικόνα 18: Oπίσθια όψη του Tmote sky...58 Εικόνα 19: Δομικό διάγραμμα στρωμάτων της αρχιτεκτονικής του TinyOS...66 Εικόνα 20: γραφική απεικόνιση του συστατικού TimerM...72 Εικόνα 21: Δομή του TinyOS...73 Εικόνα 22: Αρχιτεκτονίκη Συστήματος...78 Εικόνα 23: Εγκατάσταση συστήματος...80 Εικόνα 24: Περιβάλλον εφαρμογής Sky-boards-collect...82 Εικόνα 25: Επιλογή firmware...83 Εικόνα 26: Διεπαφή λειτουργίας Δικτύου...84 Εικόνα 27: Δομή δικτύου...85 Εικόνα 28: Απεικόνιση αριθμού γειτόνων...85 Εικόνα 29: Απεικόνιση χρόνου μεταξή των beacon μηνυμάτων...86 Εικόνα 30: Απεικόνιση του ΕΤΧ (expected number of trasnissions)...86 Εικόνα 31: Απεικόνιση του routing metric...87 Εικόνα 32: Απεικόνιση χαμένων πακέτων...87 Εικόνα 33: Απεικόνιση καθυστερήσεων...88 Εικόνα 34: Απεικόνιση αριθμού απεσταλμένων πακέτων...88 Εικόνα 35: Απεικόνιση θερμοκρασίας ανα αισθητήριο...89 Εικόνα 36: Απεικόνιση επιπέδου μπαταρίας των αισθητηρίων...89 Εικόνα 37: Απεικόνιση θερμοκρασίας...90 Εικόνα 38: Απεικόνιση υγρασίας...90 Εικόνα 39: Απεικόνιση επιπέδου φωτός αισθητήρας Εικόνα 40: Απεικόνιση επιπέδου φωτός αισθητήρας

6 Εικόνα 41: Duty cycle αισθητήρων...92 Εικόνα 42: Αναλυτική μέση κατανάλωση ισχύος αισθητήρων...93 Εικόνα 43: Αναλυτική στιγμιαία κατνάλωση ισχύος αισθητήρων...93 Εικόνα 44: Συνολική κατανάλωση ισχύος αισθητήρων...94 Εικόνα 45: Διεπαφή Cosm Feed...Σφάλμα! Δεν έχει οριστεί σελιδοδείκτης.94 Εικόνα 46: Αποτελέσματα στην σελίδα Cosm.com

7 1. Εισαγωγή στα Ασύρματα Δίκτυα Αισθητήρων 1.1 Γενικά στοιχεία Εδώ και πολλούς αιώνες, βασική μέριμνα της ανθρωπότητας αποτελεί η μεταφορά μετάδοση πληροφορίας, με τον ταχύτερο και ασφαλέστερο δυνατό τρόπο. Άμεσο επακόλουθο της ανάγκης αυτής ήταν η έλευση των τηλεπικοινωνιών, στις αρχές του περασμένου αιώνα, για να καταλήξουμε στις μέρες της τηλεπικοινωνιακής επανάστασης που διανύουμε, όπου η επικοινωνία έχει µπει στην καθημερινή µας ζωή µε ποικίλους τρόπους. Ο τομέας δε, στον οποίο παρατηρείται η εντονότερη κινητικότητα σε ερευνητικό επίπεδο, έχει να κάνει με τα δίκτυα υπολογιστικών μηχανών. Με την είσοδο στον 21 ο αιώνα και στα πλαίσια της γενικής παγκοσμιοποίησης σε πολλούς τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας, ριζικές αλλαγές παρατηρούνται κυρίως στις ασύρματες επικοινωνίες, δηλαδή εκείνες στις οποίες η πληροφορία μεταδίδεται με τη μορφή ραδιοκύματος στον αέρα. Έτσι, οι ασύρματες επικοινωνίες βρίσκονται στην κορυφή της πυραμίδας του ερευνητικού ενδιαφέροντος και παρουσιάζουν μια αλματώδη εξέλιξη, χαρακτηριζόμενη από την προσπάθεια για τη συνεχή δημιουργία νέων, φιλικών προς το χρήστη τεχνολογιών, που έχουν τη δυνατότητα να διευκολύνουν τη ζωή μας σε επίπεδο πάμπολλων εφαρμογών. Η πρόοδος αυτή της τεχνολογίας των ασυρμάτων επικοινωνιών επισύρει οφέλη για τους χρήστες και κέρδη για τους δημιουργούς της. Η ουσιαστική εξέλιξη των προσωπικών ασύρματων επικοινωνιακών συστημάτων ξεκινά γύρω στα 1980 με συστήματα που βασίζονταν σε μεθόδους αναλογικής διαμόρφωσης. Οι ταχύτατα αυξανόμενες ανάγκες όμως σε απαιτήσεις, σε συνδυασμό με την αδιάκοπη ερευνητική προσπάθεια πάνω σε νέες τεχνολογίες, έφεραν στο προσκήνιο νέα τηλεπικοινωνιακά συστήματα, στις αρχές τις δεκαετίας του 90, σηματοδοτώντας την έναρξη της εποχής των ψηφιακών συστημάτων ασύρματων επικοινωνιών. Η ανάπτυξη και ευρεία χρήση των υπηρεσιών που παρέχονταν από τα συστήματα αυτά άνοιξε διάπλατα νέους ορίζοντες στον τομέα των ασύρματων 7

8 επικοινωνιών. Ορόσημο αποτέλεσε η ανάπτυξη ασύρματων δικτύων στα οποία οι χρήστες ανταλλάσσουν δεδομένα απευθείας μεταξύ τους οργανωμένοι σε τοπικές ασύρματες δομές, οι οποίες είναι δυνατό να μεταβάλλονται δυναμικά. Τα δίκτυα αυτά, γνωστά στη βιβλιογραφία σαν «ad hoc δίκτυα», έθεσαν ένα πλήθος νέων προκλήσεων στον παγκόσμιο ερευνητικό χώρο και άνοιξαν την πόρτα, σε ακόμα νεότερες τεχνολογίες που αναμένεται να βοηθήσουν σημαντικά την ανθρωπότητα στο άμεσο μέλλον. 8

9 1.2 Περιγραφή Ασύρματων Δικτύων Αισθητήρων Η ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας τα τελευταία χρόνια έχει ως αποτέλεσμα τη συνεχή δημιουργία και εισαγωγή στη ζωή μας νέων τεχνολογιών, μερικές από τις οποίες αποδεικνύονται περισσότερο από χρήσιμες. Σε αυτή την κατηγορία ανήκει και η τεχνολογία των κόμβων - αισθητήρων. Πρόκειται για μικρούς πομποδέκτες που έχουν τη δυνατότητα να συλλέγουν πληροφορίες από το περιβάλλον, να τις επεξεργάζονται, αλλά και να δημιουργούν μεταξύ τους ένα δυναμικό δίκτυο μέσω του οποίου μπορούν να ανταλλάσσουν τις πληροφορίες αυτές, επικοινωνώντας ασύρματα. Και φυσικά όλες τις παραπάνω λειτουργίες τις πραγματοποιούν με τη βοήθεια πηγής ενέργειας που εμπεριέχουν. Οι αισθητήρες συνήθως χρησιμοποιούνται σε μεγάλες ποσότητες μαζί, και διασκορπίζονται κοντά στο φαινόμενο το οποίο θέλουμε να παρατηρήσουμε συλλέγοντας δεδομένα. Όπως προαναφέρθηκε, όλοι οι κόμβοι έχουν πομπούς και δέκτες για επικοινωνία, και το δίκτυο που δημιουργείται μεταξύ τους είναι δυναμικό, δηλαδή οι θέσεις τους δεν είναι προκαθορισμένες αλλά τυχαίες και δυνατόν να αλλάζουν. Τα δεδομένα που μπορούν να συλλέγουν ποικίλλουν και κατά συνέπεια είναι πάρα πολλές και οι δυνατές εφαρμογές της τεχνολογίας αυτής. Για παράδειγμα, οι αισθητήρες αυτοί μπορούν να φανούν πολύ χρήσιμοι σε τομείς όπως η υγεία, ο στρατός, η μετεωρολογία, η ασφάλεια κλπ. Θα μπορούσαν να δίνουν σημαντικότατες πληροφορίες σε ένα γιατρό για κάποιον ασθενή, εφόσον τοποθετηθούν σε κατάλληλο σημείο. Επίσης είναι δυνατόν να ανιχνεύουν διάφορες χημικές ουσίες στον αέρα ή στο νερό ή ακόμα και να ανιχνεύουν επίπεδα μόλυνσης στην ατμόσφαιρα. Γενικότερα, η δυνατότητά τους τόσο να συλλέγουν δεδομένα όσο και να επικοινωνούν μεταξύ τους, τους κάνει ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο σε πάρα πολλές περιπτώσεις. Ένα ακόμα σημαντικό χαρακτηριστικό των αισθητήρων αυτών, είναι οι περιορισμένες δυνατότητες που έχουν όσον αφορά την ισχύ που μπορούν να καταναλώνουν. Οι πηγές που ενσωματώνονται μέσα στους αισθητήρες δεν είναι δυνατό να είναι πολύ ισχυρές, με αποτέλεσμα τελικά στα 9

10 δίκτυα αυτά πρωταρχικός στόχος να είναι η επίτευξη της κατανάλωσης όσο το δυνατόν λιγότερης ενέργειας, στόχος ακόμα σημαντικότερος και από την ποιότητα των υπηρεσιών του δικτύου, καθώς σχετίζεται άμεσα με τη βιωσιμότητά του. Εικόνα 1: Διασπορά αισθητήρων σε ένα πεδίο παρακολούθησης και αποστολή δεδομένων σε ένα σταθμό βάσης. Πηγή: Akyldiz (2002), A survey on sensor networks Ένα δίκτυο αισθητήρων αποτελείται από ένα μεγάλο αριθμό μονάδωναισθητήρων κατάλληλα τοποθετημένων είτε μέσα στο φαινόμενο παρατήρησης ή πολύ κοντά σε αυτό. Η θέση αυτή των αισθητήρων μπορεί να μην είναι σχεδιασμένη ή προκαθορισμένη. Αυτό επιτρέπει την τυχαία ανάπτυξη τους σε περιβάλλοντα μη προσπελάσιμα από τον άνθρωπο ή σε επιχειρήσεις αντιμετώπισης καταστροφών. Από την άλλη πλευρά, αυτό προϋποθέτει ότι τα πρωτόκολλα και οι αλγόριθμοι των δικτύων αυτών έχουν την ικανότητα να οργανώνονται από μόνα τους. Ένα ακόμη σημαντικό χαρακτηριστικό των δικτύων αισθητήρων είναι και η συνεχής επικοινωνία μεταξύ των κόμβων-αισθητήρων. Κάθε κόμβος ενσωματώνει και έναν επεξεργαστή που του δίνει την δυνατότητα, αντί να στείλει κατευθείαν τα δεδομένα σε έναν καθορισμένο κόμβο που έχει αναλάβει τη μίξη τους, να χρησιμοποιεί ο ίδιος πρώτα τον επεξεργαστή του για την εκτέλεση καθορισμένων απλών υπολογισμών και στη συνέχεια να αποστέλλει μόνο τα απαραίτητα και μερικώς επεξεργασμένα δεδομένα. Η ενσωμάτωση της 10

11 δυνατότητας τοπική επεξεργασίας και αποθήκευσης δεδομένων επιτρέπει στις μονάδες να εκτελέσουν πολύπλοκες λειτουργίες σύμφωνα με την εκάστοτε εφαρμογή που υλοποιούν. Επίσης, η δυνατότητα επικοινωνίας μεταξύ τους επιτρέπει όχι μόνο τη μεταφορά και τον έλεγχο των δεδομένων κατά μήκος του δικτύου, αλλά και τη συνεργασία μεταξύ των μονάδων-κόμβων προς επίτευξη πολύπλοκων αλγορίθμων και εργασιών, όπως είναι η συνάθροιση δεδομένων (data aggregation), η στατιστική δειγματοληψία και η παρακολούθηση της κατάστασης και της υγείας ενός συστήματος. Μια γενική εικόνα της αρχιτεκτονικής μιας μονάδας- αισθητήρα φαίνεται στην Εικόνα. Εικόνα 2: Αρχιτεκτονική μονάδας δικτύων αισθητήρων Πηγή: Akildyz et al 2001: A wireless sensor network survey Από την εικόνα αυτή παρατηρούμε ότι τα βασικά υποσυστήματα από τα οποία αποτελείται ένας κόμβος είναι το υποσύστημα μετάδοσης δεδομένων, το υποσύστημα επεξεργασίας και το υποσύστημα αισθητήρα. Το υποσύστημα μετάδοσης δεδομένων είναι το πλέον σημαντικό σύστημα ενός κόμβου μιας και αποτελεί τον μεγαλύτερο καταναλωτή ενέργειας, επηρεάζοντας έτσι την απόδοση του κόμβου αλλά και τη συνολική απόδοση του δικτύου. Θέματα που απασχολούν την έρευνα στον τομέα του υποσυστήματος μετάδοσης αφορούν την ακτίνα εκπομπής, τον τύπο διαμόρφωσης που χρησιμοποιείται καθώς και τον ρυθμό μετάδοσης δεδομένων. 11

12 Το υποσύστημα επεξεργασίας αποτελεί επίσης σημαντικό στοιχείο για την λειτουργία και τη συμπεριφορά μιας μονάδας και, όπως αναφέραμε και προηγουμένως, της δίνει τη δυνατότητα εκτέλεσης πολύπλοκων λειτουργιών. Στους σύγχρονους μικροελεγκτές ενσωματώνονται μνήμες τύπου flash και RAM, Α/D μετατροπείς και ψηφιακά I/O σε ένα ολοκληρωμένο κύκλωμα χαμηλού κόστους. Η επιλογή του μικροελεγκτή στηρίζεται επιπλέον σε παράγοντες όπως η κατανάλωση ενέργειας, οι απαιτήσεις σε τάση λειτουργίας, το κόστος, η υποστήριξη περιφερειακών, ο χρόνος αφύπνιση και η ταχύτητα του. Το υποσύστημα αισθητήρων παρέχει τη διεπαφή (interface) εκείνη που αναλαμβάνει τη μετατροπή των σημάτων του φυσικού κόσμου σε καταληπτή μορφή για τις ηλεκτρονικές συσκευές. Έτσι οι αισθητήρες μετατρέπουν μη ηλεκτρικές ή χημικές ποσότητες σε ηλεκτρικά σήματα. Η κινητήριος δύναμη η οποία έδωσε ώθηση στην τεχνολογία αισθητήρων είναι η αλματώδης εξέλιξη στην επεξεργασία σήματος και στη μικρομηχανική τεχνολογία. Κατά την επιλογή ενός αισθητήρα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι απαιτήσεις της εφαρμογής για την οποία θα αναπτυχθεί το δίκτυο, ο ρυθμός δειγματοληψίας του αισθητήρα, οι απαιτήσεις σε voltage και σε ενέργεια. Τα παραπάνω χαρακτηριστικά εξασφαλίζουν μια πληθώρα εφαρμογών για τα δίκτυα αισθητήρων. Κάποια από τα πεδία εφαρμογών που θα περιγραφούν και στη συνέχεια είναι στους τομείς της υγείας, του στρατού και της ασφάλειας. Επίσης ασύρματα δίκτυα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη συλλογή περιβαλλοντολογικών δεδομένων. Στην ουσία, τα ασύρματα δίκτυα αισθητήρων παρέχουν στον τελικό χρήστη την πληροφορία για μια καλύτερη κατανόηση του περιβάλλοντος. Υπάρχει η προοπτική τα δίκτυα αυτά να αποτελέσουν στο μέλλον ένα καθημερινό στοιχείο της ζωής μας, ακόμα περισσότερο και από την σημερινή διείσδυση των προσωπικών υπολογιστών στη ζωή μας. Η υλοποίηση των παραπάνω αλλά και άλλων εφαρμογών απαιτεί τη χρήση ασύρματης ad hoc δικτύωσης. Παρόλο που πολλά πρωτόκολλα και αλγόριθμοι έχουν προταθεί για τα παραδοσιακά ασύρματα ad hoc δίκτυα, εντούτοις δεν είναι κατάλληλα να εξυπηρετήσουν τα μοναδικά χαρακτηριστικά και τις απαιτήσεις των εφαρμογών των ασύρματων δικτύων αισθητήρων. 12

13 Αυτό οφείλεται και στις παρακάτω βασικές διαφορές μεταξύ των δικτύων αισθητήρων και των ad hoc δικτύων : Ο αριθμός των κόμβων σε ένα δίκτυο αισθητήρων μπορεί να είναι πολλαπλάσιος των κόμβων σε ένα ad hoc δίκτυο Οι κόμβοι-αισθητήρες βρίσκονται σε πυκνή διάταξη Οι κόμβοι-αισθητήρες είναι επιρρεπείς σε αποτυχίες-σφάλματα Η τοπολογία ενός δικτύου αισθητήρων μεταβάλλεται συχνά Οι κόμβοι-αισθητήρες χρησιμοποιούν κυρίως επικοινωνία ευρυεκπομπής (broadcast communication) τη στιγμή που τα περισσότερα ad hoc δίκτυα βασίζονται σε επικοινωνίες από σημείο σε σημείο (point-to-point) Οι κόμβοι-αισθητήρες έχουν περιορισμένη ισχύ, υπολογιστική ικανότητα και μνήμη Οι κόμβοι-αισθητήρες μπορεί να μην έχουν ένα παγκόσμιο αναγνωριστικό ταυτότητας (ID) λόγω της ύπαρξης ενός μεγάλου αριθμού αισθητήρων Από τη στιγμή που ένας μεγάλος αριθμός μονάδων-αισθητήρων αναπτύσσονται σε πυκνή διάταξη, οι γείτονες κόμβοι ενδέχεται να είναι πολύ κοντά ο ένας με τον άλλο. Συνεπώς, μια πολύ(ραδιο)αλματική επικοινωνία (multihop communication) στα δίκτυα αισθητήρων αναμένεται να καταναλώνει λιγότερη ενέργεια απ ότι η παραδοσιακή μονοαλματική επικοινωνία (singlehop communication). Επιπλέον, τα επίπεδα ισχύος εκπομπής μπορούν να κρατηθούν σε χαμηλά επίπεδα, κάτι που είναι ιδιαιτέρως επιθυμητό σε κατασκοπευτικές δραστηριότητες. Η multihop επικοινωνία μπορεί επίσης να υπερνικήσει κάποιες από τις επιπτώσεις διάδοσης σήματος που παρατηρούνται σε ασύρματες επικοινωνίες μεγάλων αποστάσεων. Ένας από τους σημαντικότερους περιορισμούς στους κόμβουςαισθητήρες είναι η απαίτηση για χαμηλή κατανάλωση ισχύος. Οι μονάδες αυτές χρησιμοποιούν περιορισμένες, συνήθως μη αντικαταστάσιμες κατά τη 13

14 διάρκεια της λειτουργίας τους, ενεργειακές πηγές. Γι αυτό το λόγο, ενώ τα παραδοσιακά δίκτυα έχουν ως στόχο να παρέχουν υψηλή ποιότητα υπηρεσίας (QOS), τα πρωτόκολλα των δικτύων αισθητήρων εστιάζουν πρωταρχικά στη διατήρηση ισχύος. Πρέπει να έχουν ενσωματωμένους μηχανισμούς εξισορρόπησης οι οποίοι θα δίνουν στον τελικό χρήστη τη δυνατότητα παράτασης της ζωής λειτουργίας του δικτύου με κόστος τη χαμηλότερη ρυθμαπόδοση (throughput) ή τη μεγαλύτερη καθυστέρηση μετάδοσης. 14

15 1.3 Εφαρμογές Ασύρματων Δικτύων Αισθητήρων Οι αισθητήρες έχουν τη δυνατότητα να συλλέγουν και να επεξεργάζονται πολλών ειδών πληροφορίες, γεγονός που τους κάνει ιδιαίτερα χρήσιμους σε πολλούς τομείς. Οι πληροφορίες αυτές μπορεί να είναι θερμοκρασία, πίεση, υγρασία, ταχύτητα, διεύθυνση κίνησης, φωτισμός και άλλα πολλά. Οι πολυπληθείς εφαρμογές τους εδώ κατηγοριοποιούνται στους παρακάτω τομείς. Στην κατηγορία των περιβαλλοντικών εφαρμογών έχουμε καταρχήν την καταγραφή της εξελικτικής διαδικασίας ενός οικοσυστήματος (υδάτινου, χερσαίου, δασικού, αστικού). Εικόνα 3: Aσύρματος αισθητήρας τύπου crossbow για την εφαρμογή firementor Πηγή: h=912&tbm=isch&tbnid=ziapec2nwgshom:&imgrefurl=http://www.firementor.g r/photos.htm&docid=hdzfxepwl5uwmm&itg=1&imgurl=http://www.firementor.gr/ photos/3aisth.jpg&w=1000&h=667&ei=r7zzunircepo0qxdhicqba&zoom=1&i act=rc&dur=466&sig= &page=2&tbnh=137&tbnw=199&st art=52&ndsp=57&ved=1t:429,r:13,s:52,i:271&tx=69&ty=55 15

16 Επιπλέον μέσω ασύρματων δικτύων αισθητήρων είναι δυνατή η καταγραφή του μικροκλίματος σε εργασιακούς χώρους και άλλες μεγάλες εγκαταστάσεις για τη βελτιστοποίηση της χρήσης των κλιματιστικών συστημάτων. Στις περιβαλλοντικές εφαρμογές περιλαμβάνεται και η πρόληψη και ανίχνευση εκδήλωσης φωτιάς σε υπαίθριους ή κλειστούς χώρους, όπως και η παρακολούθηση της εξέλιξης γεωργικών καλλιεργειών αλλά και η καταγραφή γεωφυσικών φαινόμενων. Μια άλλη κατηγορία εφαρμογών των ασύρματων δικτύων αισθητήρων είναι αυτή του οικιακού αυτοματισμού. Σε αυτήν την κατηγορία, μπορεί να συμπεριληφθεί η αυτόματη ενεργοποίηση και απενεργοποίηση του φωτισμού σε χώρους που υπάρχει δραστηριότητα, όπως και η αυτόματη ρύθμιση της θερμοκρασίας ή της έντασης του φωτισμού ανάλογα με τις εξωτερικές κλιματολογικές συνθήκες. Υπάρχουν επίσης εφαρμογές ασφαλείας, όπως για παράδειγμα η παρακολούθηση χώρων και για λόγούς ασφαλείας και ενημέρωση κάποιας εποπτεύουσας εφαρμογής σε τακτά χρονικά διαστήματα ή όταν λάβει χώρα ένα περιστατικό ενδιαφέροντος, όπως παραβίαση χώρου ή πυρκαγιά. Αναφορικά με στρατιωτικές εφαρμογές, στον τομέα του στρατού τα δίκτυα αισθητήρων μπορούν να φανούν ιδιαίτερα χρήσιμα. Με δεδομένο ότι βασίζονται στον τυχαίο διασκορπισμό μικρών και φθηνών αισθητήρων, μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε πολλές στρατιωτικές επιχειρήσεις, με την πιθανή καταστροφή μερικών αισθητήρων να μην δημιουργεί πρόβλημα. Καταρχήν, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την επίβλεψη και τον έλεγχο των συμμαχικών δυνάμεων, του εξοπλισμού και των πολεμοφοδίων. Με την τοποθέτηση αισθητήρων σε κάθε αποθήκη, όχημα ή και όπου αλλού κρίνεται απαραίτητο, μπορεί ο υπεύθυνος του κάθε στρατοπέδου, με τη βοήθεια κεντρικών κόμβων που θα συλλέγουν όλες τις πληροφορίες, να ελέγχει κάθε στιγμή την τρέχουσα κατάσταση. 16

17 Επίσης, οι αισθητήρες μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για τον έλεγχο των κινήσεων του εχθρού. Διασκορπισμένοι σε διαδρομές και μονοπάτια που αποτελούν πιθανό πέρασμα εχθρικών δυνάμεων, μπορούν να δώσουν πολύτιμες πληροφορίες για τις μετακινήσεις τους. Χρησιμοποιούνται επίσης για στόχευση σε πολεμικά συστήματα, ή ακόμη και για καταμέτρηση ζημιών σε ένα στρατόπεδο ή πεδίο μάχης μετά από μια σύγκρουση. Τέλος, οι αισθητήρες μπορούν να ανιχνεύσουν κάποιο χημικό στοιχείο ενημερώνοντας έγκαιρα για μια πιθανή χημική επίθεση (Bhardwaj et. al, 2001). Εικόνα 4 Το στρατιωτικό σύστημα υποβήθησης στρατιωτών SaS Πηγή: Bhardwaj et. al,

18 Εικόνα 5: Στιγμιότυπο απο το στρατιωτικό σύστημα υποβοήθησης SAS Πηγή: Bhardwaj et. al, 2001 Τα ασύρματα δίκτυα αισθητήρων είναι επίσης χρήσιμα σε εφαρμογές αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών, όπως για παράδειγμα για πρόληψη και διάγνωση σεισμικής δραστηριότητας, για εντοπισμό παγιδευμένων ατόμων αλλά και άλλες εφαρμογές. Στον νευραλγικό τομέα της υγείας η εφαρμογή των δικτύων αισθητήρων είναι πολλαπλή και μπορεί να βοηθήσει σε σημαντικά προβλήματα. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι με τη βοήθεια των αισθητήρων, οι οποίοι μπορεί να είναι τοποθετημένοι σε διάφορα σημεία στον ασθενή, ο γιατρός μπορεί να συλλέξει ποικίλες πληροφορίες για διάφορα θέματα, όπως π.χ. για συμπτώματα ασθενειών πριν αυτά γίνουν αντιληπτά εμφανώς, ενώ είναι δυνατός και ο έλεγχος ηλικιωμένων ή ανθρώπων με ειδικές ανάγκες. Παράλληλα, είναι δυνατή η παρακολούθηση διαφόρων παραμέτρων σε ασθενείς. Για παράδειγμα, μπορεί ένας αισθητήρας να δίνει πληροφορίες για τους παλμούς της καρδιάς, ένας άλλος για την πίεση του αίματος κ.λ.π. Αλλά και γιατροί θα μπορούν να φέρουν πάνω τους αισθητήρες που θα επιτρέπουν στους συναδέλφους τους να τους εντοπίζουν μέσα σε ένα νοσοκομείο σε περίπτωση ανάγκης. 18

19 Σε αισθητήρες βασίζονται και συστήματα καταγραφής κρίσιμων βιοσημάτων. Τέτοιου είδους βιοσήματα είναι το ηλεκτροκαρδιογράφημα, το ηλεκτρομυογράφημα, το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα, ο κορεσμός του οξυγόνου στο αίμα, η θερμοκρασία του ασθενούς, η αναπνοή που αποτελεί και το εργαστηριακό αντικείμενο της παρούσας διπλωματικής εργασίας, η πίεση κ.α. Έχουν αναπτυχθεί διάφορες τέτοιου είδους εφαρμογές σε πειραματικό στάδιο που μπορούν να αναζητηθούν στη βιβλιογραφία. Οι πιο γνωστές είναι το Codeblue από το πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, το ActiS στο πανεπιστήμιο της Αλαμπάμα και το MIThril στο MIT. Τέλος, αισθητήρες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον εντοπισμό αλλεργιών στους ασθενείς με αποτέλεσμα να περιορίζονται οι πιθανότητες να λάβουν ακατάλληλη φαρμακευτική αγωγή (Noury et. al., 2000). 1.4 Περιβάλλοντα Λειτουργίας Έχοντας τονίσει την πληθώρα των εφαρμογών όπου ένα ασύρματο δίκτυο αισθητήρων μπορεί να λειτουργήσει, είναι προφανές ότι αντίστοιχα ευρύ είναι και το φάσμα των διαφορετικών περιβαλλόντων, στα οποία τα δίκτυα αυτά καλούνται να μεταδώσουν πληροφορίες. Το περιβάλλον στο οποίο μπορεί να λειτουργεί και να αναπτύσσεται ένα δίκτυο αισθητήρων είναι ιδιαίτερα σημαντικό και μπορεί να μας βοηθήσει να καταλάβουμε το μέγεθος των προβλημάτων που μπορεί να προκύψουν. Συγκεκριμένα, ένα τέτοιο δίκτυο μπορεί να βρίσκεται: Στο εσωτερικό μηχανών Στο βάθος του ωκεανού Μέσα σε έναν τυφώνα Σε ένα πεδίο μάχης Πάνω ή και μέσα στο σώμα ανθρώπων ή ζώων Μέσα σε ένα ποτάμι ή λίμνη 19

20 Αυτές είναι μερικές μόνο περιπτώσεις, από τις οποίες φαίνεται καθαρά ότι οι συνθήκες κάτω από τις οποίες λειτουργούν οι αισθητήρες είναι μπορεί να είναι αντίξοες: σε υψηλή πίεση, σε πολύ ζέστη ή κρύο, σε ανώμαλα εδάφη. Είναι επιτακτική λοιπόν η ανάγκη του σχεδιασμού των αισθητήρων με γνώμονα και την φυσική αντοχή τους στις καταστάσεις αυτές. 20

21 1.5 Αρχές σχεδιασμού δικτύων αισθητήρων Στην προσπάθεια για την αξιολόγηση μιας αρχιτεκτονικής δικτύων αισθητήρων ορίζονται οι παρακάτω δείκτες, οι οποίοι αναφέρονται στη συνολική απόδοση του δικτύου και αποτελούν ταυτόχρονα και επιθυμητούς στόχους κατά τη σχεδίαση. Οι δείκτες αυτοί είναι: 1. Χρόνος Ζωής 2. Κάλυψη και Επεκτασιμότητα 3. Κόστος Παραγωγής και Ευκολία Ανάπτυξης 4. Αντοχή σε Σφάλματα 5. Συγχρονισμός και χρόνος απόκρισης 6. Ασφάλεια Χρόνος Ζωής Αποφασιστικό χαρακτηριστικό στην ανάπτυξη ενός δικτύου αισθητήρων είναι ο αναμενόμενος χρόνος ζωής του, και κυριότερος περιοριστικός παράγοντας στην διάρκεια ζωής του είναι η χωρητικότητα του συσσωρευτή ενέργειας του συστήματος. Στο σημείο αυτό πρέπει να τονιστεί ότι σε πολλές εφαρμογές, κρίσιμο χαρακτηριστικό δεν είναι ο μέσος χρόνος ζωής ενός κόμβου, αλλά ο ελάχιστος εκτιμώμενος χρόνος ζωής. Για την αντιμετώπιση του προβλήματος της πεπερασμένης χωρητικότητας των συσσωρευτών έχουν αναπτυχθεί διάφορες τεχνικές, οι οποίες αποσκοπούν στη μεγιστοποίηση του χρόνου ζωής του δικτύου. Στη σημαντικότερη από αυτές, ο στόχος επιτυγχάνεται με την ελαχιστοποίηση της κατανάλωσης ενέργειας στα συστατικά δομικά στοιχεία του κόμβου και ειδικότερα στον πομπό, ο οποίος αποτελεί το τμήμα του κόμβου που παρουσιάζει τη μεγαλύτερη κατανάλωση ενέργειας. 21

22 Τελευταία, μια νέα μέθοδος τοποθετεί στους κόμβους του δικτύου, συσκευές που έχουν τη δυνατότητα να συλλαμβάνουν και να εκμεταλλεύονται την ενέργεια που βρίσκεται διάχυτη στον περιβάλλοντα χώρο του κόμβου. Τέτοιες συσκευές είναι τα ηλιακά κύτταρα, οι πιεζοηλεκτρικές γεννήτριες, οι μικροανεμογεννήτριες κλπ Κάλυψη και Επεκτασιμότητα Αμέσως επόμενοι σημαντικοί παράγοντες, μετά το χρόνο ζωής, είναι η κάλυψη και η επεκτασιμότητα. Όπως είναι προφανές είναι σημαντικό για τον τελικό χρήστη να μπορεί να αναπτύξει δίκτυα τα οποία καλύπτουν μια ευρεία περιοχή παρατήρησης. Στο σημείο αυτό πρέπει να τονίσουμε ότι η κάλυψη του δικτύου δεν ταυτίζεται απαραίτητα με την ακτίνα κάλυψης των επικοινωνιακών συνδέσεων που χρησιμοποιεί ο κάθε κόμβος. Με τη χρήση multi-hop τεχνικών είναι εφικτή η επέκταση της κάλυψης αρκετά πιο μακριά από την ακτίνα που επιτρέπει ο χρησιμοποιούμενος πομπός. Θεωρητικά, η επέκταση της ακτίνας κάλυψης του δικτύου τείνει στο άπειρο αλλά αποδεικνύεται ότι μετά από έναν αριθμό από hops και μια συγκεκριμένη ακτίνα εκπομπής, το συνολικό ισοζύγιο κατανάλωσης ισχύος του δικτύου αυξάνεται ενώ ταυτόχρονα μειώνεται ο χρόνος αντίδρασής του. Η επεκτασιμότητα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά των δικτύων αισθητήρων. Ανάλογα με την εφαρμογή, ο αριθμός των κόμβων που συμμετέχουν κυμαίνεται από λίγους αισθητήρες έως μερικές εκατοντάδες αισθητήρων. Ακόμα θα πρέπει να υπάρχουν κατάλληλοι μηχανισμοί που να επιτρέπουν την προσθήκη νέων κόμβων χωρίς να διαταράσσεται η λειτουργία του δικτύου Κόστος Παραγωγής και Ευκολία Ανάπτυξης Μιας και τα δίκτυα αισθητήρων αποτελούνται από πολλούς κόμβους, το κόστος κάθε κόμβου παίζει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του συνολικού 22

23 κόστους του δικτύου. Επιδιώκεται το κόστος του κάθε κόμβου να είναι χαμηλό ώστε το συνολικό κόστος του δικτύου να είναι χαμηλότερο από το κόστος ενός συμβατικού δικτύου αντίστοιχων δυνατοτήτων. Ένα επιπλέον χαρακτηριστικό είναι η ευκολία ανάπτυξης. Η ανάπτυξη του δικτύου, στο χώρο λειτουργίας του, πρέπει να είναι εφικτή και από μη εξειδικευμένο προσωπικό. Μια τέτοια δυνατότητα προϋποθέτει να έχει το δίκτυο την ικανότητα να αυτορυθμίζεται. Στην ιδεατή περίπτωση, το σύστημα θα είναι ικανό να ρυθμίζεται αυτόματα, ανεξάρτητα από την κατάσταση που επικρατεί στο περιβάλλον όπου τοποθετείται Αντοχή σε Σφάλματα Σημαντικός δείκτης απόδοσης ενός συστήματος αισθητήρων είναι και η αντοχή του στα σφάλματα. Κάποιοι κόμβοι μπορεί να πάψουν να λειτουργούν λόγω βλάβης, λόγω αστοχίας κάποιου υποσυστήματος τους ή λόγω παρεμβολών από κάποιο εξωτερικό αίτιο. Στην περίπτωση αυτή, το σφάλμα λειτουργίας ενός κόμβου ή μιας ομάδας κόμβων δε θα πρέπει να επηρεάζει τη συνολική λειτουργία του δικτύου. Η ιδιότητα αυτή λέγεται αξιοπιστία του συστήματος ή αντοχή σε σφάλματα και ορίζεται ως η ικανότητα διατήρησης των λειτουργιών του δικτύου χωρίς διακοπή, σε περιπτώσεις βλάβης κάποιον κόμβων του δικτύου Συγχρονισμός και χρόνος απόκρισης Σε ορισμένες κατηγορίες εφαρμογών, όπως σε εφαρμογές επιτήρησης και εντοπισμού, δεδομένα από πολλούς κόμβους πρέπει να συσχετισθούν χρονικά ώστε γίνει εφικτός ο εντοπισμός βασικών παραμέτρων του φαινόμενου που παρατηρείται. Για να επιτευχθεί ο συγχρονισμός, πρέπει το δίκτυο να είναι ικανό να κατασκευάζει και διατηρεί μια καθολική ώρα συστήματος, η οποία θα χρησιμοποιείται για τη χρονική ταξινόμηση των δεδομένων που καταγράφονται σε κάθε κόμβο του δικτύου. Για να είναι δυνατή η παραπάνω διαδικασία απαιτείται η ύπαρξη ενός μηχανισμού που θα 23

24 διαχειρίζεται τις διαδικασίες διατήρησης και διασποράς, μεταξύ των κόμβων, των μηνυμάτων, με πληροφορίες συγχρονισμού. Σε κάποιες εφαρμογές, όπως είναι τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και συναγερμού, ο χρόνος αντίδρασης είναι ο σημαντικότερος παράγοντας σχεδίασης και αξιολόγησης ενός δικτύου. Ωστόσο, η ικανότητα του δικτύου να έχει μικρό χρόνο απόκρισης έρχεται σε σύγκρουση με άλλους δείκτες, π.χ. με το χρόνο ζωής του συστήματος. Η αντίφαση αυτή αίρεται με την ενσωμάτωση στο δίκτυο, κόμβων που βρίσκονται σε κατάσταση συνεχούς λειτουργίας. Η λύση αυτή εξασφαλίζει τον επιθυμητό χρόνο αντίδρασης αλλά έχει αρνητική επίπτωση στην ευκολία ανάπτυξης του δικτύου Ασφάλεια Τα ασύρματα δίκτυα αισθητήρων πρέπει να είναι ικανά να κρατούν κρυφή, από μη εξουσιοδοτημένους χρήστες, την πληροφορία που συλλέγουν. Έτσι, για να μπορέσει να διατηρηθεί η μυστικότητα, το δίκτυο πρέπει να υποστηρίζει μηχανισμούς κρυπτογράφησης και αυθεντικότητας. Η χρήση τέτοιων τεχνικών επιδρούν αρνητικά τόσο στην κατανάλωση ισχύος όσο και στο διαθέσιμο εύρος ζώνης του δικτύου ενώ, η ενσωμάτωση επιπλέον bits στα μεταφερόμενα πακέτα, τα οποία περιέχουν τις πληροφορίες αυθεντικότητας, μειώνουν τον αριθμό των πραγματικών δειγμάτων που μπορούν να μεταφερθούν από ένα κόμβο. 24

25 1.6 Ένα μοντέλο δικτύου για Ασύρματα Δίκτυα Αισθητήρων Στη βιβλιογραφία υπάρχουν αρκετά προτεινόμενα μοντέλα δικτύου. Σε όλα τα μοντέλα διακρίνονται δύο βασικές κατηγοριοποιήσεις στα μηνύματα που εκπέμπονται ανάμεσα στους κόμβους, ενώ ταυτόχρονα υπάρχει συμφωνία στα επίπεδα του δικτύου που χρησιμοποιούνται. Μελετώντας όμως τα επικοινωνιακά πρότυπα (patterns) που διακινούνται, συστηματικά, ο σχεδιαστής του δικτύου είναι σε θέση να επιλέξει εκείνη την δικτυακή υποδομή και πρωτόκολλο το οποίο θα συνδυάζει τη βέλτιστη απόδοση και επίδοση με το χαμηλότερο κόστος ανάπτυξης και το μέγιστο χρόνο ζωής. Νοηματικά, οι μορφές επικοινωνίας σε ένα δίκτυο αισθητήρων χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: στην επικοινωνία, που εξυπηρετεί τις εφαρμογές και στην επικοινωνία υποδομής, που εξυπηρετεί την λειτουργία και διαχείριση του δικτύου. Εικόνα 6: Μοντέλο Επικοινωνίας Δικτύων Αισθητήρων Η επικοινωνία για την εξυπηρέτηση των εφαρμογών σχετίζεται με τη μεταφορά των δεδομένων που έχουν καταγραφεί με σκοπό την ενημέρωση 25

26 του εκάστοτε ενδιαφερομένου για το φαινόμενο που παρακολουθείται. Δύο είναι τα μοντέλα που κυριαρχούν σε αυτή τη μορφή επικοινωνίας. Το πρώτο απαιτεί τη συνεργασία μεταξύ διαφορετικών κόμβων για τη μεταφορά της πληροφορίας στους ενδιαφερόμενους ενώ, το δεύτερο δεν απαιτεί τη συνεργασία για τη μεταφορά πληροφορίας. Η επικοινωνία υποδομής αναφέρεται σε όλες τις εκπομπές που πρέπει να γίνουν ανάμεσα στους κόμβους και έχουν ως σκοπό την ρύθμιση, συντήρηση και βελτιστοποίηση της λειτουργίας του δικτύου. Ειδικότερα, εξαιτίας της ad hoc φύσης των δικτύων αισθητήρων, απαιτείται από τους κόμβους να μπορούν να εντοπίζουν άλλους κόμβους και να αποκαθιστούν επικοινωνία. Έτσι η επικοινωνία υποδομής απαιτείται για τη διατήρηση των συνδέσεων του δικτύου, για την εξασφάλιση του συγχρονισμού ανάμεσα στους κόμβους αλλά και για τη βελτιστοποίηση της συνολικής απόδοσης του δικτύου. Εικόνα 7: : (α) Συνεργατική (β) Μη - Συνεργατική Μέθοδος Μεταφοράς δεδομένων. Για την υλοποίηση του παραπάνω μοντέλου συνεργατικής επικοινωνίας απαιτείται η συνεργασία πρωτοκόλλων σε όλο το εύρος της στοίβας που προβλέπει το μοντέλο OSI και ορισμένων επιπλέον επιπέδων. Επιπλέον, στην Εικόνα 1.5 βλέπουμε πώς διαμορφώνεται το πρότυπο του OSI και πώς προστίθενται κάθετα σε αυτό οι επιπλέον στοίβες της ισχύος, της κινητικότητας και της διαχείρισης της κατανομής του φόρτου ανάμεσα στους κόμβους του δικτύου. 26

27 Οι στοίβες αυτές διατρέχουν όλα τα επίπεδα και βοηθούν στο συντονισμό των αισθητήρων με απώτερο σκοπό τη συνολική μείωση της καταναλισκόμενης ενέργειας και στην αύξηση της αποδοτικότητας του δικτύου. Ειδικότερα, η στοίβα διαχείρισης ρυθμίζει τον τρόπο που ένας κόμβος χρησιμοποιεί την ενέργεια του καθώς και τα μηνύματα που ανταλλάσσει με τους γύρω κόμβους σχετικά με την ενεργειακή του κατάσταση. Η στοίβα διαχείρισης της κινητικότητας είναι υπεύθυνη για τη συνεχή καταγραφή της τοπολογίας του δικτύου και γενικότερα για τον εντοπισμό βέλτιστων διαδρομών σε αυτό. Εικόνα 8: Τελική μορφή μοντέλου OSI στα Δίκτυα Αισθητήρων Πηγή: Akyldiz (2002), A survey on sensor networks 27

28 Η στοίβα διαχείρισης της κατανομής του φόρτου αναλαμβάνει την ευθύνη της κατανομής του φόρτου του δικτύου έχοντας ως κριτήρια την ενεργειακή κατάσταση των κόμβων και τη χωρική διάσταση του συμβάντος που καταγράφεται. Αυτό σημαίνει ότι για μια δοθείσα περιοχή δεν είναι απαραίτητο όλοι οι κόμβοι να καταγράφουν και να εκπέμπουν τα δεδομένα, παρά μόνο οι κόμβοι που βρίσκονται σε καλύτερη κατάσταση από ενεργειακή άποψη. Όπως είναι προφανές η στοίβα διαχείρισης του φόρτου είναι σημαντικός παράγοντας επιτυχίας σε ένα δίκτυο αισθητήρων, διότι η αποτελεσματική εφαρμογή του εξασφαλίζει καλύτερη απόδοση και μεγαλύτερο χρόνο ζωής στο δίκτυο. 28

29 1.7 Το ενεργειακό πρόβλημα στα Ασύρματα δίκτυα αισθητήρων Γενικά Η πρόοδος της έρευνας σε υλικό (hardware) υψηλής ολοκλήρωσης και χαμηλής ισχύος, στην τεχνολογία των ασύρματων επικοινωνιών, καθώς και στα υψηλής ενσωμάτωσης λειτουργικά συστήματα καθιστούν υλοποιήσιμα τα δίκτυα αισθητήρων. Ένα δίκτυο αισθητήρων μπορεί να αποτελείται από αρκετές χιλιάδες κόμβους, καθε ένας με πολύ περιορισμένες δυνατότητες επεξεργασίας, αποθήκευσης, «αίσθησης» και επικοινωνίας. Συνήθως οι κόμβοι τροφοδοτούνται από μπαταρίες. Εξαιτίας αυτής της περιορισμένης ενεργειακής πηγής, η κατανάλωση ενέργειας είναι ένας κρίσιμος σχεδιαστικός παράγοντας για σχεδιαστές τόσο υλικού, όσο και λογισμικού. Παρόλο, όμως, που υλικό και λογισμικό είναι άρρηκτα συνδεδεμένα στην ανάπτυξη κινητών και ενσωματωμένων συσκευών, η κατανάλωση ενέργειας αποτελεί δευτερεύων ζήτημα για την ανάπτυξη λογισμικού. Για να γίνει εφικτή μια αποτελεσματική σχεδίαση υλικού και λογισμικού τέτοιων συσκευων, είναι κρίσιμη μια σε βάθος αξιολόγηση εφαρμογών και συστημάτων όσον αφορά στην κατανάλωση ενέργειας. Επιπλέον, στα αμέσως επόμενα χρόνια δεν αναμένονται καινοτομίες στην τεχνολογία των μπαταριών. Όσο νέες τεχνολογίες, όπως τα κύτταρα καυσίμων (fuel cells), δεν περνούν από το επίπεδο του πρωτοτύπου στη μαζική παραγωγή, οι μπαταρίες και άρα η κατανάλωση ενέργειας θα είναι ο πριοριστικός παράγοντας.οι μπαταρίες συχνα αποτελούν πάνω από το 50% του βάρους και του όγκου όλης της συσκευής. Για παράδειγμα, ο κόμβος του Mica2 ζυγίζει 18 g. Αντίθετα, 2 ΑΑ μπαταρίες ζυγίζουν gr έκαστη. Για τους σχεδιαστές, λοιπόν, είναι πολύ σημαντικό να αξιολογήσουν με ακρίβεια την κατανάλωση ενέργειας κάθε εφαρμογής, αφού αυτή μπορεί να επηρεαστεί αρκετά από την επιλογή των αλγορίθμων και της τεχνικής προγραμματισμού. Επιπλέον, άπαξ και οι κόμβοι τοποθετηθούν είναι 29

30 δύσκολο και μερικές φορές αδύνατο να αντικατασταθούν οι μπαταρίες. Συνεπώς, λανθασμένη πρόβλεψη του χρόνου ζωής μπορεί να οδηγήσει σε υψηλό κόστος ή ακόμα να καταστήσει ένα δίκτυο αισθητήρων άχρηστο πριν οληκληρωθεί ο σκοπός της λειτουργίας του. Έτσι, λοιπόν, στη συνέχεια θα παρούσιασουμε ορισμένους συγχρονους τρόπους που έχουν προταθεί για τον υπολογισμό, είτε μέσω hardware, είτε μέσω software, της κατανάλωσης ενέργειας ενός ασύρματου δικτύου αισθητήρων ΑΕΟΝ (Accurate Prediction of Power Consumption) Οι Landsiedel et al. τo 2005 παρουσίασαν το ΑΕΟΝ ένα τρόπο μοντελοποίησης της κατανάλωσης ενέργειας ενός δικτύου αισθητήρων που αποτελούταν από κόμβους mica2 ίσως τα πιο ευρέως χρησιμοποιούμενα motes. Η ανάλυσή τους βέβαια μπορει να αναχθεί με κατάλληλες αλλαγές σε όλα τα είδη mote. Αφού ο κάθε κόμβος αποτελείται από διάφορες συνιστώσες (components), όπως μικροεπεξεργαστές, RF, αισθητήρες και μνήμη, είναι απαραίτητη μια λεπτομερής χαμηλού επιπέδου μοντελοποίηση όλων αυτών, ώστε να γίνει εφικτή μια ακριβής πρόβλεψη της κατανάλωσης ενέργειας. Η εφαρμογή, αλλά και εξωτερικά γεγονότα επηρεάζουν την εκτέλεση του προγράμματος και την κατάσταση του κόμβου. Για παράδειγμα, μερικές εφαρμογές ανοιγοκλείνουν συσκευές όπως το RF, ενώ διακοπές του χρονομετρητή (timer) αλλάζει τη CPU από κατάσταση «ύπνου» (sleep) σε ενεργή ( active). Αφού, λοιπόν, τέτοιες αλλαγές κατάστασης γίνονται συχνά και κάθε κατάσταση καταναλώνει διαφορετικό ποσό ενέργειας, κάθε μια αλλαγή, καθώς και ο χρονισμός της πρέπει να μοντελοποιηθεί επακριβώς. Οι ατομικές καταστάσεις κάθε component όλες μαζί αποτελούν την κατάσταση του κόμβου. Το συνολικό ρεύμα που «τραβάει» ένας κόμβος είναι το άθροισμα των ρευμάτων κάθε component στις αντίστοιχες καταστάσεις. Αρχικά, η μοντελοποίηση της κατανάλωσης ενέργειας ενός κόμβου αποτελούταν από τρία βήματα: α) μετρήθηκε η κατανάλωση ρεύματος για 30

31 κάθε component σε κάθε κατάσταση για τη ρύθμιση του μοντέλου (calibration), β) το μοντέλο που εξήχθη από τα προηγούμενα υλοποιήθηκε σε ένα προσωμοιωτή κόμβου αισθητήρα και γ) το μοντέλο επιβεβαιώθηκε απο μετρήσεις σε παλμογράφο και άλλες για το χρόνο ζωής της μπαταρίας μέσω εφαρμογών του TinyOS. Στον Πίνακα φαίνονται οι μετρήσεις των τιμων του ρεύματος που καταναλώνει κάθε component ανάλογα με την κατάσταση στην οποία βρίσκεται. Πίνακας 1 Μετρήσεις ρεύματος για το mica2 mote Πηγή: Landsiedel et al.,

32 Στη συνέχεια, με την τεχνική ΑΕΟΝ αναλύθηκε η εφαρμογή του TinyOS CntLedsAndRfm, καθώς και διερευνήθηκαν τα κέρδη ενέργειας της Διαχειρησης Ενεργειας (Power Management), του σχήματος λήψης χαμηλής ισχύος (Low Power Listening) και σχηματων δρομολόγησης (routing schemes) του TinyOS. Τα αποτελέσματα της ανάλυσης για την αφαρμογή CntToLedsAndRfm φαίνονται στην εικόνα που ακολουθεί, όπου γαίνεται η επιμέρους κατανάλωση για κάθε component. Εικόνα 9: Προβλεπόμενη με το ΑΕΟΝ κατανάλωση ρεύματος για κάθε component Πηγή: Landsiedel et al., 2005 Το TinyOS παρέχει την υλοποίηση HPLPowerManagement για τη διαχείρηση της ενέργειας, της οποίας το πλεονέκτημα είναι ότι ρυθμίζει δυναμικά το φορτίο ρεύματος ενός κόμβου. Βασισμένοι σε αυτό χρησιμοποιήθηκε το ΑΕΟΝ για να υπολογιστεί η επιμήκυνση του χρόνου ζωής του κόμβου που προσφέρει αυτό το σχήμα σε άλλες εφαρμογές. Τα αποτελέσματα αυτού δίνονται στην επόμενη εικόνα. 32

33 Εικόνα 10: Προβλεπόμενη επέκταση χρόνου ζωής όταν χρησιμοποιέιται Power Management Πηγή: Landsiedel et al., 2005 Εντούτοις, οι εφαρμογές που χρησιμοποιούν το RF δεν κερδιζουν απευθείας από την προσέγγιση του power management που περιγράφηκε παραπάνω. Ο μικροελεγκτής του mica2 δεν μπορεί να επανέλθει από καταστάσεις «υπνου» (sleep mode) εκτός από την άεργη (idle) κατάσταση με διακοπές RF. Συνεπώς, και δεν μπορεί να περάσει σε sleep mode όταν το RF είναι ανοικτό. Έτσι, η υλοποίηση Low Power Listening (LPL) μειώνει το duty cycle του RF ανοιγοκλείνοντάς το περιοδικά. Όταν είναι κλειστό, ο μικρο ελεγκτής μπορεί να περάσει σε sleep mode. Για να βεβαιωθεί ότι θα γίνει αξιόπιστη λήψη δεδομένων το μήκος της επικεφαλίδας ισούται με το χρονικό διάστημα που το RF ανοίγει. Χρησιμοποιώντας χαμηλό duty cycle για το RF, ο χρόνος μεταξύ των διαστημάτων που αυτό είναι ανοιχτό είναι μεγάλος, με αποτέλεσμα μεγάλη επικεφαλίδα εκπομπής και άρα μεγάλο χρόνα εκπομπής. Αυτό με τη σειρά του οδηγεί σε υψηλή κατανάλωση ενέργειας για τον εκπομπό. Επομένως, χαμηλό duty cycle οδηγεί σε υψηλό ενεργειακό κόστος εκπομπής, ενώ η 33

34 λήψη πακέτων δεν απαιτεί υψηλή κατανάλωση, αφού το RF μπορεί να είναι κλειστό για μεγάλο χρονικό διάστημα. Το βασικό μειονέκτηματης προσέγγισης αυτής είναι ότι η δρομολόγηση είναι στατική και εφαρμόζεται η ίδια σε όλους τους κόμβους. Παρολ αυτά, συνήθως οι περιφερικοί του δικτύου κόμβοι στέλνουν πολύ λιγότερα πακέτα από κομβους κοντά στον σταθμό βάσης. Έτσι, αυτοί οι κόμβοι θα περιμέναμε να καταναλώνουν και λιγότερη ενέργεια. Γι αυτό το λόγο, μελετήθηκε και η multihop εφαρμογή Surge, στην οποία τα πακέτα δρομολογούνται από οποιοδήποτε σημείο του δικτύου προς τον σταθμό βάσης με πολλαπλά άλματα (hops). Έτσι, κάθε κόμβος λειτουργεί ταυτοχρόνως και ως δρομολογητής (router). Με τη χρήση των παραπάνω τεχνικών αναλύουμε το χρόνο ζωής του κάθε κόμβου στο δίκτυο και αποφασίζουμε αν η θέση τους στο δίκτυο τον επηρεάζει. Για να έχουμε μια καλή ροή πακέτων τοποθετουμε δώδεκα κόμβους στη σειρά, ώστε ο καθένας να επικοινωνεί μόνο με τον προηγούμενο και τον επόμενό του στη σειρά. Ο κόμβος 0 είναι ο σταθμός βάσης και ο κόμβος 11 ο πιο μακρινός. Για εκπομπή, επιλέγουμε LPL με 5.7 kbps, αφού το να βάλουμε δώδεκα κόμβους στη σειρά έχει ως αποτέλεσμα ρυθμό επικοινωνίας 4.3 kbps. Οι κόμβοι που βρίσκονται μακριά από τον σταθμό βάσης δρομολογούν λιγότερα πακέτα και έχουν μεγαλύτερες περιόδους σε sleep mode. Συνεπώς, καταναλώνουν λιγότερη ενέργεια Εξομοίωση κατανάλωσης ενέργειας σε εφαρμογές μεγάλης κλίμακας δικτύων αισθητήρων Στο ίδιο μήκος κύματος με την προηγούμενη πρόταση κινήθηκε και η ομάδα των Schnayder et al. (2004) του πανεπιστημίου του Harvard. Η έρευνά τους είχε να κάνει με διάφορα ζητήματα μέτρησης της κατανάλωσης ενέργειας, τόσο από πλευράς υλικού, όσο και μέσω βοηθημάτων λογισμικού. 34

35 Αρχικά, σχεδιάστηκε ένα κύκλωμα μέτρησης που αποτελούταν από μια αντίσταση αίσθησης 1.03Ω και από ένα ενισχυτή οργάνων. Για τον ενισχυτή προτιμήθηκε το ολοκληρωμένο AD620 που ρυθμίστηκε να δίνει κέρδος τάσης 106. Ενα παράδειγμα μετρούμενου σήματος φαίνεται στην επόμενη εικόνα. Εικόνα 11: Μέτρηση κατανάλωσης ρεύματος της εκπομπής ενός μηνύματος με μέγιστη ισχύ αποστολής Πηγή: Landsiedel et al., 2005 Στη συνέχεια, χρησιμοποιήθηκε ο ενεργειακός εξομοιωτής του λειτουργικού συτήματος TinyOS, PowerTOSSIM τον οποίο οι ίδιοι ανέπτυξαν με σκοπό να αποσπασθούν αποτελέσματα προσομοίωσης για συύγκριση με τα μετρούμενα από το κύκλωμα. Τα αποτελέσματα της εφαρμογής των δύο παραπάνω τεχνικών σε διάφορες εφαρμογές του TinyOS δίνονται στον Πίνακα: 35

36 Πίνακας 2: Αποτελέσματα προσωμοίωσης και μέτρησης για διάφορες εφαρμογές ύστερα από αντίστοιχο χρόνο 60 λεπτών. Όλες οι τιμές ενέργειας σε millijoules. Πηγή: Landsiedel et al., 2005 Ακολουθεί σύγκριση μέτρησης και εξομοίωσης για την εφαρμογή CntToLedsAndRfm στην επόμενη εικόνα. 36

37 Εικόνα 12: Κατανάλωση ρεύματος για την εφαρμογή CntToLedsAndRfm Πηγή: Landsiedel et al.,

38 1.7.4 SPOT (Scalable Power Observation Tool) Μια πρόσφατη εργασία των Jiang et al. To 2007 ασχολείται με την υπερπήδηση ορισμένων από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι σχεδιαστές πανω στη μέτρηση της ενέργειας που καταναλώνουν οι κόμβοι ενός ασύρματου δικτύου αισθητήρων. Τα προβλήματα αυτά είναι σε συντομία τα εξής : Δυναμικό Εύρος (Dynamic Range) : με τον όρο αυτό εννοούμε το γεγονός ότι κάθε εφαρμογή έχει διαφορετικό μοντέλο ενέργειας, αφού διαφορετικά ποσά ρεύματος καταναλώνει μια εφαρμογή sense-and-send, που αφού λάβει την ένδειξη του αισθητήρα την στέλνει, από μια εφαρμογή senseand-store, η οποία απλά αποθηκεύει την ένδειξη και μπορεί να τη στείλει αργότερα. Έτσι, το κύκλωμα μέτρησης θα πρέπει να μπορεί να μετρήσει ρεύματα από λίγα μα μέχρι αρκετές περίπου 30 ma. Ρυθμός Δειγματοληψίας (Sampling Rate) : το πρόβλημα εδώ βρίσκεται στο ότι ο ρυθμός δειγματοληψίας του κυκλώματος μέτρησης θα πρέπει να είναι μικρότερος από τον αντίστοιχο ενεργό παλμό (active pulse) του κόμβου. Αυτό πρέπει να ισχύει για να μη χαθεί κάποια μέτρηση. Διατάραξη μέτρησης (Perturbation) : εννοούμε ότι το κύκλωμα μέτρησης δεν πρέπει να προσθέτει τη δική του κατανάλωση στην ενέργεια την οποία μετράει. Οπότε, θα πρέπει να έχει ξεχώριστη τροφοδοσία. Ευκολία Ολοκλήρωσης (Ease-of-Integration) : κάθε κόμβος του δικτύου θα πρέπει να έχει το δικό του κύκλωμα μέτρησης και, άρα, το κύκλωμα αυτό θα πρέπει να έχει μέγεθος, αλλά και κόστος συγκρίσιμο με εκείνο του κάθε κόμβου. Έχοντας, λοιπόν, στο μυαλό τους τα τέσσερα αυτά βασικά ζητήματα, οι Jiang et al. ανέπτυξαν ένα κλιμακωτό εργαλείο για την παρατήρηση της ισχύος (SPOT), το οποίο επιτρέπει in situ μέτρηση της ισχύος και της ενέργειας ενός κόμβου με δυναμικό εύρος 10000:1 και χρονική ανάλυση της τάξης των μsec. Το SPOT συσσωρεύει το ρεύμα εσωτερικά και εξάγει 38

39 γραμμές εισόδου/εξόδου (Ι/Ο) για να απ/ενεργοποιήσει τη μέτρηση και βαθμονόμηση, αναλογικές γραμμές για μέτρηση στιγμιαίου ρεύματος και μια διασύνδεση (Interface) I2C για να διαβάζει το συσσωρευμένο ρεύμα (ενέργεια) και να μηδενίζει το μετρητή. Στην εικόνα δίνεται ένα διάγραμμα της αρχιτεκτονικής του, όπου φαίνονται τα συστατικά του κυκλώματος, που είναι κατά σειρά τα εξής: Αίσθηση (Sensing) Ενίσχυση Προετοιμασία (Amplification Conditioning) Ψηφιοποίηση (Digitization) Έξοδος Ενέργειας (Energy Output) Εικόνα 13: Η αρχιτεκτονική και τα βασικά συστατικά του SPOT Πηγή: Jiang et al., 2007 Αν δούμε, στη συνέχεια, τα αποτελέσματα από το SPOT θα παρατηρήσουμε ότι η σύγκλιση τόσο σε χαμηλά, όσο και σε υψηλά ρεύματα 39

40 είναι πάρα πολύ καλή. Εποπτικά, μπορούμε να το επιβεβαιώσουμε με τις δύο επόμενες εικόνες. Εικόνα 14: Μέτρηση ενέργειας φορτίου 9.09 μα για χρόνοπάνω από 7 λεπτά. Η απόκλιση είναι 0.1 mj ή 3% της πραγματικής ενέργειας Πηγή: Jiang et al.,

41 Εικόνα 15: Μέτρηση ενέργειας και ισχύος ενός ΤelosB mote χρησιμοποιώντας το SPOT και ένα παλμογράφο ψηφιακής αποθήκευσης. Στο πάνω γράφημα, τα επίπεδα τμήματα δίνουν την ενέργεια που καταναλώθηκε κατα τη διάρκεια sleep mode, ενώ οι απότομες ανυψώσεις ενδιάμεσα καταναλώσεις σε active mode. Το κάτω γράφημα δείχνει την κατανάλωση ρεύματος (ισχύος) από το SPOT σε καταστάσεις διαρκούς αλλαγής κατανάλωσης ενέργειας. Πηγή: Jiang et al.,

42 1.7.5 Εκτίμηση ενέργειας κομβων αισθητήρων με χρήση ενεργειακού μοντέλου Στα πλαίσια του υπολογισμού, αλλά και τις βελτιστοποίησης της κατανάλωσης ενέργειας των κόμβων ενός δικτύου αισθητήρων, η ερευνητική ομάδα των Dunkels et al. τo 2007 προτείνουν μια μέθοδο που βασίζεται σε επέμβαση λίγων γραμμών στο ήδη υπάρχον λογισμικό με βάση ένα θεωρητικό μοντέλο. Το μοντέλο αυτό στηρίζεται στο γεγονός της διαφορετικής κατανάλωσης ρεύματος από τα διαφορετικά components ενός mote και στο ότι το περιοδικό ή μη άνοιγμα/κλείσιμο αυτών μπορεί να έχει σημαντική επίδραση στην ενέργεια που καταναλώνεται. Το μοντέλο που χρησιμοποιείται είναι το εξής :, Όπου I είναι το ρεύμα, t ο χρόνος και οι δείκτες σημαίνουν αντίστοιχα m : μικροεπεξεργαστής l : μικροεπεξεργαστής σε λειτουργία χαμηλής ισχύος t : η συσκευή επικοινωνίας σε λειτουργία μετάδοσης r : η συσκευή επικοινωνίας σε λειτουργία λήψης c : οι υπόλοιπες συσκευές, όπως οι αισθητήρες, τα LEDs κτλ. Ο τύπος δεν περιέχει όρο για το ρεύμα στην άεργη (idle) κατάσταση, αφού αυτό συμπεριλαμβάνεται από το ρεύμα του μικροεπεξεργαστή σε λειτουργία χαμηλής ισχύος. Επίσης, σε πολλές περιπτώσεις η τάση δεν χρειάζεται να υπολογιστεί, αφού αν όλοι οι κόμβοι έχουν την ίδια τάση, οι λόγοι E/V μπορούν να συγκριθούν απ ευθείας. Ο μηχανισμός αυτός εφαρμόσθηκε στο λειτουργικό σύστημα Contiki, αλλά εύκολα μπορεί να μεταφερθεί και σε άλλα συστήματα. Η υπομονάδα (module) περιέχει έναν πίνακα με καταχωρήσεις για όλα τα components, τη 42

43 CPU και το RF. Κάθε καταχώρηση περιέχει πόσο χρόνο το αντίστοιχο component ήταν ανοιχτό. Η εκτίμηση της ενέργειας υλοποιείται με δύο γραμμές κώδικα στο driver της συσκευής. Όταν αυτή ανοίγει καλείται το module της ενεργειακής εκτίμησης και παράγει ένα χρονικό αποτύπωμα. Όταν κλείνει, υπολογίζεται η χρονική διαφορά από τη στιγμή που άνοιξε. Έπειτα, η τελευταία προστίθεται στην αντίστοιχη καταχώρηση του πίνακα Μελέτη κατανάλωσης ενέργειας χρησιμοποιώντας μια μοναδα bit-meter-per-joule Στην παράγραφο αυτή θα αναφερθούμε στη μελέτη του J.L.Gao από το 2002, ο οποίος παρουσίασε έναν επιπεδου-συστήματος χαρακτηρισμό της κατανάλωσης ενέργειας ενός ad hoc ασύρματου δικτύου αισθητήρων. Αρχικά, όρισε τα κατάλληλα για το πεδίο εφαρμογών του δικτύου μοντέλα δρομολόγησης, καναλιού και ισχύος εκπομπής βασισμένος στην τεχνολογία RF επικοινωνιών. Έπειτα, εξήγε τη μονάδα μέτρησης bit-meter-per-joule σε ένα ραδιοφωνικό δίαυλο. Στη συνέχεια, εφαρμόστηκε η ίδια μετρική για να αποκτηθεί μια μακροσκοπική προσέγγιση της ολικής κατανάλωσης τοποθεσίας του σταθμού βάσης, της πυκνότητας κόμβων και του όγκου της κίνησης. Συγκεκριμένα, παρατηρήθηκε η απόδοση σε ένα δίκτυο ανεπτυγμένο σε τετράγωνη περιοχή με ένα στατικό ή κινητό σταθμό βάσης. Θα αναφέρουμε απ ευθείας τα συμπεράσματα, αφού η περαιτέρω ανάλυση ξεφεύγει από το σκοπό της εργασίας αυτής. Αυτά είναι : Α) Η ιδανική απόσταση αναμετάδοσης ελέγχεται από την εξισορρόπηση (trade-off) ανάμεσα στη διασπορα των απωλειών και τη δεδομένη ενέργεια για τη λειτουργία του πομποδέκτη. Κάτω από αντίξοες συνθήκες στο δίαυλο, μια μετρική watt-per-meter ευνοεί κοντινές αναμεταδόσεις και, άρα, απαιτείται υψηλή πυκνότητα κόμβων. Β) Η ιδανική θέση για το σταθμό βάσης είναι κοντά στο κέντρο του δικτύου αν η κατανομή της κίνησης είναι ομοιογενής. Αλλιώς, τείνει να μετακινείται προς τα εκεί που η κίνηση είναι πιο συγκεντρωμένη ο βαθμός 43

44 της μετακίνησης εξαρτάται από το βαθμό της συγκέντρωσης της κίνησης και την τοποθεσία που έχει μέγιστο. Γ) Αν ο σταθμός βάσης είναι κινητός, η χρήση μικρών ομάδων (clusters) ή υποδικτύων αισθητήρων αντί για ένα μεγάλο συνδεδεμένο δίκτυο μπορεί να μειώσει το επικοινωνιακό κόστος, ενώ ταυτόχρονα να παράσχει κάλυψη στην ίδια φυσική περιοχή. Εντούτοις, ο σταθμός βάσης θα αποκτήσει το επιπλέον κόστος της κινητικότητας. Δ) Η μέση κατανάλωση ενέργειας είναι κατά πολύ μεγαλύτερη για κόμβους που βρίσκονται κοντά στον σταθμό βάσης από ότι για αυτούς στο εξωτερικό του δικτύου. Αυτή η ανισορροπία μπορεί να επιδεινώσει της συνδεσιμότητα και το χρόνο ζωής του δικτύου. Τεχνικές όπως η προνομιακή εκχώρηση πόρων (preferential resource provisioning), δηλ. η αύξηση της πυκνότητας κόμβων ή αύξηση ενεργειακών πόρων κοντά στον σταθμό βάσης, η διαίρεση του δικτύου (network partitioning), δηλ. η χρήση κινητού σταθμού βάσης που να επισκέπτεται κάθε υποδίκτυο με τη σειρά, και η συσσώρευση και η συμπίεση της πληροφορίας μπορούν να βοηθήσουν να αντισταθμιστεί αυτή η ανισορροπία. 44

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών Σελ. 9-50 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr http://diktya-epal-b.ggia.info/ Creative Commons License 3.0 Share-Alike Σύνδεση από σημείο

Διαβάστε περισσότερα

Είναι η διαδικασία εύρεσης της διαδρομής που πρέπει να ακολουθήσει ένα πακέτο για να φτάσει στον προορισμό του. Η διαδικασία αυτή δεν είναι πάντα

Είναι η διαδικασία εύρεσης της διαδρομής που πρέπει να ακολουθήσει ένα πακέτο για να φτάσει στον προορισμό του. Η διαδικασία αυτή δεν είναι πάντα 1 Είναι η διαδικασία εύρεσης της διαδρομής που πρέπει να ακολουθήσει ένα πακέτο για να φτάσει στον προορισμό του. Η διαδικασία αυτή δεν είναι πάντα εύκολη, τη στιγμή που γνωρίζουμε ότι ένα σύνθετο δίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

WSNs- ΜΟΥΣΕΙΟ. ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΥΤΟΜΑΤΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΩΝ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΒΑΣΙΣΜΕΝΕΣ ΣΕ WSNs

WSNs- ΜΟΥΣΕΙΟ. ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΥΤΟΜΑΤΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΩΝ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΒΑΣΙΣΜΕΝΕΣ ΣΕ WSNs WSNs- ΜΟΥΣΕΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΥΤΟΜΑΤΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΩΝ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΒΑΣΙΣΜΕΝΕΣ ΣΕ WSNs ΠΡΟΒΛΗΜΑ Η φθορά των έργων τέχνης λόγω της ανθρώπινης παρέμβασης Οι περιβαλλοντικές αλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΣΥΡΜΑΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ, ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ & ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΝΤΛΙΟΣΤΑΣΙΩΝ» Τεχνική έκθεση Προδιαγραφές Προϋπολογισμός

«ΑΣΥΡΜΑΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ, ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ & ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΝΤΛΙΟΣΤΑΣΙΩΝ» Τεχνική έκθεση Προδιαγραφές Προϋπολογισμός Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΡΔΕΥΣΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ «ΑΣΥΡΜΑΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗΣ, ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ & ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΝΤΛΙΟΣΤΑΣΙΩΝ» Τεχνική έκθεση Προδιαγραφές Προϋπολογισμός Προϋπολογ. : 9.963,00 Με ΦΠΑ 23% Χρήση

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ. ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΝΧΤ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ BLUETOOTH, I2C και serial communication

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ. ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΝΧΤ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ BLUETOOTH, I2C και serial communication ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΝΧΤ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ BLUETOOTH, I2C και serial communication ΜΠΑΝΤΗΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ 533 ΤΣΙΚΤΣΙΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 551 ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΟΥ ΡΟΜΠΟΤ LEGO NXT Το ρομπότ

Διαβάστε περισσότερα

ZigBee. Φοιτητής: Μόσχογλου Στυλιανός Επιβλέπων καθηγητής: κ. Δοκουζγιάννης Σταύρος

ZigBee. Φοιτητής: Μόσχογλου Στυλιανός Επιβλέπων καθηγητής: κ. Δοκουζγιάννης Σταύρος ZigBee Φοιτητής: Μόσχογλου Στυλιανός Επιβλέπων καθηγητής: κ. Δοκουζγιάννης Σταύρος Τι είναι το ZigBee; Ένα τυποποιημένο πρωτόκολλο χαμηλής Κατανάλωσης Ισχύος σε Wireless Persnal Area Netwrks (WPANs) Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΠΟΠΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ (S C A D A)

ΕΛΕΓΧΟΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΠΟΠΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ (S C A D A) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΠΟΠΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ (S C A D A) O όρος Συστήματα Εποπτικού Ελέγχου ελάχιστα χρησιμοποιείται πλέον από μόνος του και έχει αντικατασταθεί στην πράξη από τον όρο:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Έστω ότι θέλετε να συνδέσετε 20 υπολογιστές με συνδέσεις από σημείο σε σημείο (point-to-point), ώστε να είναι δυνατή η επικοινωνία όλων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ

ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ 1 o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΘΕΜΑ 1 ο Α) Ποια είναι τα βασικά στοιχεία, τα οποία χαρακτηρίζουν το ISDN; Η ψηφιακή μετάδοση. Όλα τα σήματα μεταδίδονται σε ψηφιακή μορφή απ' άκρη σ' άκρη του δικτύου,

Διαβάστε περισσότερα

Παράλληλη Επεξεργασία Κεφάλαιο 7 ο Αρχιτεκτονική Συστημάτων Κατανεμημένης Μνήμης

Παράλληλη Επεξεργασία Κεφάλαιο 7 ο Αρχιτεκτονική Συστημάτων Κατανεμημένης Μνήμης Παράλληλη Επεξεργασία Κεφάλαιο 7 ο Αρχιτεκτονική Συστημάτων Κατανεμημένης Μνήμης Κωνσταντίνος Μαργαρίτης Καθηγητής Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας kmarg@uom.gr http://eos.uom.gr/~kmarg

Διαβάστε περισσότερα

Υδρόμετρα. Συστήματα Ανάγνωσης Μετρητών από Απόσταση AMR

Υδρόμετρα. Συστήματα Ανάγνωσης Μετρητών από Απόσταση AMR Υδρόμετρα Συστήματα Ανάγνωσης Μετρητών από Απόσταση AMR Ο σχεδιασμός των Ηλεκτρονικών Προϊόντων μας Ανταγωνίζεται τις Καλύτερες Μάρκες του Κόσμου. Είναι προφανές ότι στη σημερινή αγορά τα υδρόμετρα αναμένεται

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι τα εξελιγμένα-έξυπνα δίκτυα-σκοπός του ΔΜΔΕ ΓΕΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

Τι είναι τα εξελιγμένα-έξυπνα δίκτυα-σκοπός του ΔΜΔΕ ΓΕΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΓΕΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Σε αναλογία με την ανάπτυξη που προέκυψε από την ψηφιοποίηση των επικοινωνιών, τα έξυπνα δίκτυα επιτρέπουν ανάλογο μετασχηματισμό στην παροχή ηλεκτρική ενέργειας Τα έξυπνα δίκτυα αξιοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

"Έξυπνο σπίτι" ΚΝΧ και αντλίες θερμότητας (Α/Θ)

Έξυπνο σπίτι ΚΝΧ και αντλίες θερμότητας (Α/Θ) "Έξυπνο σπίτι" ΚΝΧ και αντλίες θερμότητας (Α/Θ) Η ιδανική λύση για οικονομική ψύξη και θέρμανση με δωρεάν ενέργεια από το περιβάλλον Από τους Νεκτάριο Βρυώνη, Ηλεκτρολόγο Μηχανικό, MSc ABB i-bus KNX Product

Διαβάστε περισσότερα

8 η ιάλεξη: σε δίκτυα δεδομένων

8 η ιάλεξη: σε δίκτυα δεδομένων Εργαστήριο ικτύων Υπολογιστών 8 η ιάλεξη: Βασικές αρχές δρομολόγησης Βασικές αρχές δρομολόγησης σε δίκτυα δεδομένων ρομολόγηση (Routing) Μεταφορά μηνυμάτων μέσω του διαδικτύου από μία πηγή σε ένα προορισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ. Δίκτυα Υπολογιστών. Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές

ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ. Δίκτυα Υπολογιστών. Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ Δίκτυα Υπολογιστών Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές Γενικά Τα αρχεία των διαλέξεων του μαθήματος μπορείτε να βρείτε στο: http://eclass.gunet.gr/

Διαβάστε περισσότερα

Το Διαδίκτυο των Αντικειμένων και η Δύναμη του Πλήθους (Internet of Things and Crowdsourcing)

Το Διαδίκτυο των Αντικειμένων και η Δύναμη του Πλήθους (Internet of Things and Crowdsourcing) Το Διαδίκτυο των Αντικειμένων και η Δύναμη του Πλήθους (Internet of Things and Crowdsourcing) Καθ. Σωτήρης Νικολετσέας 1,2 1 Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής, Πανεπιστήμιο Πατρών 2 Ινστιτούτο Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ.

ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ. Ερασιτεχνικής Αστρονομίας ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ. Κυριάκος Πανίτσας Διπλ. Ηλεκτρολόγος Μηχανικός-Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Επικοινωνίες εδοµένων: Τρόποι Μετάδοσης και Πρωτόκολλα. Εισαγωγή

Περιεχόµενα. Επικοινωνίες εδοµένων: Τρόποι Μετάδοσης και Πρωτόκολλα. Εισαγωγή Επικοινωνίες εδοµένων: Τρόποι Μετάδοσης και Πρωτόκολλα Περιεχόµενα Εισαγωγή Επικοινωνία εδοµένων Αναλογική vs. Ψηφιακή Μετάδοση ιαµόρφωση σήµατος Κανάλια επικοινωνίας Κατεύθυνση και ρυθµοί µετάδοσης Ασύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

devolo dlan powerline technology Σύντομη παρουσίαση dlan 1200+ WiFi ac

devolo dlan powerline technology Σύντομη παρουσίαση dlan 1200+ WiFi ac devolo dlan powerline technology Σύντομη παρουσίαση dlan 1200+ WiFi ac dlan 1200+ WiFi ac 2 dlan 1200+ WiFi ac Υφιστάμενη κατάσταση Οι φορητές συσκευές όλο πληθαίνουν καθημερινά. Όλο και περισσότεροι χρήστες

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 1. Πίνακας προτεινόμενων πτυχιακών εργασιών για το χειμερινό εξάμηνο 2012-13. Αριθμός σπουδαστών

Πίνακας 1. Πίνακας προτεινόμενων πτυχιακών εργασιών για το χειμερινό εξάμηνο 2012-13. Αριθμός σπουδαστών Πίνακας. Πίνακας προτεινόμενων πτυχιακών εργασιών για το χειμερινό εξάμηνο 0-3 ΤΜΗΜΑ: ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Α/Α Τίτλος θέματος Μέλος Ε.Π Σύντομη περιγραφή Διακόπτες δικτύων ισχύος 3 4 5 Μηχανικά χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Εξοικονόμηση Ενέργειας σε Κτίρια με χρήση Συστημάτων Ελέγχου

Εξοικονόμηση Ενέργειας σε Κτίρια με χρήση Συστημάτων Ελέγχου Αρθρο προς δημοσίευση στο τεύχος 32 του περιοδικού «Περιβάλλον 21» Εξοικονόμηση Ενέργειας σε Κτίρια με χρήση Συστημάτων Ελέγχου Δρ. Ηλίας Σωφρόνης, Μηχ/γος Μηχ/κος, Thelcon ΕΠΕ (www.thelcon.gr) Η ανάγκη

Διαβάστε περισσότερα

FIRE PROTECTION NETWORK

FIRE PROTECTION NETWORK Assignment 2 FIRE PROTECTION NETWORK Μάριος Σούνδιας ΑΜ:2633 Ηλίας Ζαραφίδης ΑΜ:2496 Κωνσταντίνος Σολωμός ΑΜ: 2768 Θεμιστοκλής Θεολογίτης ΑΜ: 2775 soundias@csd.uoc.gr zarafid@csd.uoc.gr solomos@csd.uoc.gr

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή.

Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή. Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή Αντικείμενο της εργασίας είναι η σχεδίαση και κατασκευή του ηλεκτρονικού τμήματος της διάταξης μέτρησης των θερμοκρασιών σε διάφορα σημεία ενός κινητήρα Ο στόχος είναι η ανάκτηση του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ MM505 ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΙ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΙ Εργαστήριο ο - Θεωρητικό Μέρος Βασικές ηλεκτρικές μετρήσεις σε συνεχές και εναλλασσόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Προσφερόμενα Διπλώματα (Προσφερόμενοι Τίτλοι)

Προσφερόμενα Διπλώματα (Προσφερόμενοι Τίτλοι) Εισαγωγή Το Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Κύπρου προσφέρει ολοκληρωμένα προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών στους κλάδους του Ηλεκτρολόγου Μηχανικού

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις

Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις Σφάλματα Μετρήσεων Συμβατικά όργανα μετρήσεων Χαρακτηριστικά μεγέθη οργάνων Παλμογράφος Λέκτορας Σοφία Τσεκερίδου 1 Σφάλματα μετρήσεων Επιτυχημένη μέτρηση Σωστή εκλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : ΨΗΦΙΑΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ DIGITAL ELECTRONICS

ΘΕΜΑ : ΨΗΦΙΑΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ DIGITAL ELECTRONICS ΘΕΜΑ : ΨΗΦΙΑΚΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ DIGITAL ELECTRONICS ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περιόδους 16/11/2011 10:31 (31) καθ. Τεχνολογίας ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΜΕΓΕΘΩΝ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟ (ANALOGUE) ΨΗΦΙΑΚΟ (DIGITAL) 16/11/2011 10:38 (38) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σύστημα. Θόρυβος. Σχήμα 1.1 Παράσταση ενός ανοιχτού συστήματος

Σύστημα. Θόρυβος. Σχήμα 1.1 Παράσταση ενός ανοιχτού συστήματος Ενότητα1: Εισαγωγή Σύστημα Σύστημα είναι ένα σύνολο φυσικών στοιχείων, πραγμάτων, ατόμων, μεγεθών ή εννοιών, που σχηματίζουν μιαν ενότητα και λειτουργούν ως μια ενότητα. Ένα σύστημα που επικοινωνεί με

Διαβάστε περισσότερα

i Στα σύγχρονα συστήματα η κύρια μνήμη δεν συνδέεται απευθείας με τον επεξεργαστή

i Στα σύγχρονα συστήματα η κύρια μνήμη δεν συνδέεται απευθείας με τον επεξεργαστή Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Αρχιτεκτονική Υπολογιστών 2015-16 Τεχνολογίες Κύριας (και η ανάγκη για χρήση ιεραρχιών μνήμης) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/comparch/ Μ.Στεφανιδάκης i Στα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

- Εισαγωγή - Επίπεδα μνήμης - Ολοκληρωμένα κυκλώματα μνήμης - Συσκευασίες μνήμης προσωπικών υπολογιστών

- Εισαγωγή - Επίπεδα μνήμης - Ολοκληρωμένα κυκλώματα μνήμης - Συσκευασίες μνήμης προσωπικών υπολογιστών Μάθημα 4.5 Η Μνήμη - Εισαγωγή - Επίπεδα μνήμης - Ολοκληρωμένα κυκλώματα μνήμης - Συσκευασίες μνήμης προσωπικών υπολογιστών Όταν ολοκληρώσεις το μάθημα αυτό θα μπορείς: Να αναφέρεις τα κυριότερα είδη μνήμης

Διαβάστε περισσότερα

Νέες Επικοινωνιακές Τεχνολογίες

Νέες Επικοινωνιακές Τεχνολογίες Νέες Επικοινωνιακές Τεχνολογίες Λύσεις Θεμάτων http://nop33.wordpress.com Τι ορίζουμε ως Τοπικό Δίκτυο Υπολογιστών; Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά των Τοπικών Δικτύων; Ποιες οι βασικές τοπολογίες

Διαβάστε περισσότερα

Συνδεσιμότητα κινητού τηλεφώνου

Συνδεσιμότητα κινητού τηλεφώνου Συνδεσιμότητα κινητού τηλεφώνου Συνδεσιμότητα κινητού Wifi O όρος WIFI (Wireless Fidelity) χρησιμοποιείται για να προσδιορίσει τις συσκευές που βασίζονται στην προδιαγραφή και εκπέμπουν σε συχνότητες 2.4GHz.

Διαβάστε περισσότερα

Εταιρικό Ιστορικό. ww.sector.gr. Παράλληλα αναπτύσσεται ο κλάδος των στατικών και VIP φυλάξεων στον οποίο η Sector διατηρεί ένα σοβαρό πελατολόγιο.

Εταιρικό Ιστορικό. ww.sector.gr. Παράλληλα αναπτύσσεται ο κλάδος των στατικών και VIP φυλάξεων στον οποίο η Sector διατηρεί ένα σοβαρό πελατολόγιο. Εταιρικό Ιστορικό Η Sector αποτελεί ένα από τα παλαιότερα Ελληνικά εταιρικά σχήματα στο χώρο των Συστημάτων και Υπηρεσιών Ασφαλείας. Από το 1976 η εταιρία σχεδιάζει, εγκαθιστά και υποστηρίζει ολοκληρωμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΡΟΩΝ-ΕΚΡΟΩΝ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΡΟΩΝ-ΕΚΡΟΩΝ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΙΣΡΟΩΝ-ΕΚΡΟΩΝ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Υπ. Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας, Υποδοµών, Μεταφορών & ικτύων Γενική Γραµµατεία Εµπορίου /νση Μετρολογίας Σασαρώλης Εδµόνδος. Τι Είναι το Εισροών-Εκροών; Ως

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ. Τίτλος Μαθήματος. Διαλέξεις - Θεωρητική Διδασκαλία, Εποπτευόμενο Εργαστήριο Επίδειξη, Μελέτες (Projects)

ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ. Τίτλος Μαθήματος. Διαλέξεις - Θεωρητική Διδασκαλία, Εποπτευόμενο Εργαστήριο Επίδειξη, Μελέτες (Projects) ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Τίτλος Μαθήματος Μικροελεγκτές και Ενσωματωμένα συστήματα Ανάπτυξη και Εφαρμογές Κωδικός Μαθήματος Μ2 Θεωρία / Εργαστήριο Θεωρία + Εργαστήριο Πιστωτικές μονάδες 4 Ώρες Διδασκαλίας 2Θ+1Ε

Διαβάστε περισσότερα

Λειτουργικά. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Σιώζιος Κων/νος - Πληροφορική Ι

Λειτουργικά. Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Σιώζιος Κων/νος - Πληροφορική Ι Λειτουργικά Συστήματα 1 Λογισμικό του Υπολογιστή Για να λειτουργήσει ένας Η/Υ εκτός από το υλικό του, είναι απαραίτητο και το λογισμικό Το σύνολο των προγραμμάτων που συντονίζουν τις λειτουργίες του υλικού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΛΕΧΕΙΡΙΣΤΗΡΙΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΤΗ. Διαβάστε προσεκτικά το εγχειρίδιο χρήστη πριν τη λειτουργία. Φυλάξτε το παρόν εγχειρίδιο για μελλοντική αναφορά.

ΤΗΛΕΧΕΙΡΙΣΤΗΡΙΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΤΗ. Διαβάστε προσεκτικά το εγχειρίδιο χρήστη πριν τη λειτουργία. Φυλάξτε το παρόν εγχειρίδιο για μελλοντική αναφορά. ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΧΡΗΣΤΗ ΤΗΛΕΧΕΙΡΙΣΤΗΡΙΟ Διαβάστε προσεκτικά το εγχειρίδιο χρήστη πριν τη λειτουργία. Φυλάξτε το παρόν εγχειρίδιο για μελλοντική αναφορά. CS322-R 2020323B1656 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Τεχνικά χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση διαρροών στα δίκτυα κοινής ωφέλειας

Διαχείριση διαρροών στα δίκτυα κοινής ωφέλειας Διαχείριση διαρροών στα δίκτυα κοινής ωφέλειας Εισηγητές: Απόστολος Καραναστάσης. Ηλεκτρονικός Μηχανικός, ΔΕΥΑ Λαμίας Κωνσταντίνος Μηλιωρίτσας. Πολιτικός Μηχανικός, Προϊστάμενος Ύδρευσης ΔΕΥΑ Λαμίας. Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΥ-121: Ηλεκτρονικά Κυκλώματα Γιώργος Δημητρακόπουλος. Βασικές Αρχές Ηλεκτρικών Κυκλωμάτων

ΗΥ-121: Ηλεκτρονικά Κυκλώματα Γιώργος Δημητρακόπουλος. Βασικές Αρχές Ηλεκτρικών Κυκλωμάτων Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών ΗΥ-121: Ηλεκτρονικά Κυκλώματα Γιώργος Δημητρακόπουλος Άνοιξη 2008 Βασικές Αρχές Ηλεκτρικών Κυκλωμάτων Ηλεκτρικό ρεύμα Το ρεύμα είναι αποτέλεσμα της κίνησης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Κατηγοριοποίηση αισθητήρων. Χαρακτηριστικά αισθητήρων. Κυκλώματα διασύνδεσης αισθητήρων

Εισαγωγή. Κατηγοριοποίηση αισθητήρων. Χαρακτηριστικά αισθητήρων. Κυκλώματα διασύνδεσης αισθητήρων Εισαγωγή Κατηγοριοποίηση αισθητήρων Χαρακτηριστικά αισθητήρων Κυκλώματα διασύνδεσης αισθητήρων 1 2 Πωλήσεις αισθητήρων 3 4 Ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται τη φύση με τα αισθητήρια όργανά του υποκειμενική αντίληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΣΤΑΘΜΩΝ ΜΕΣΗΣ ΤΑΣΗΣ

ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΣΤΑΘΜΩΝ ΜΕΣΗΣ ΤΑΣΗΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΣΤΑΘΜΩΝ ΜΕΣΗΣ ΤΑΣΗΣ Βασίλης Τσέτογλου, Ηλεκτρολόγος Μηχ/κός ΑΠΘ (Φρυγίας 30 Καβάλα, τηλ. 2510-241735, e-mail:vatset@panafonet.gr) ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η συνεχής και

Διαβάστε περισσότερα

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 6.2 Επιλεγόμενες τηλεφωνικές γραμμές modems Πλεονεκτήματα Μειονεκτήματα Βασική χρήση

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 6.2 Επιλεγόμενες τηλεφωνικές γραμμές modems Πλεονεκτήματα Μειονεκτήματα Βασική χρήση 6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο Τοπικά δίκτυα (LAN): επικοινωνία με περιορισμένη απόσταση κάλυψης (μικρή εμβέλεια) Δίκτυα Ευρείας Περιοχής (WAN): επικοινωνία σε ευρύτερη γεωγραφική κάλυψη. Από την άποψη του

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Ενότητα 1 Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Εύρος Ζώνης και Ταχύτητα Μετάδοσης Η ταχύτητα µετάδοσης [εύρος ζώνης (banwidth)] των δεδοµένων αποτελεί ένα δείκτη επίδοσης των δικτύων και συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Α Γενικού Λυκείου (Μάθημα Επιλογής)

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Α Γενικού Λυκείου (Μάθημα Επιλογής) ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Α Γενικού Λυκείου (Μάθημα Επιλογής) Σύγχρονα Υπολογιστικά Συστήματα τους υπερυπολογιστές (supercomputers) που χρησιμοποιούν ερευνητικά εργαστήρια τα μεγάλα συστήματα (mainframes)

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας. Ερωτήσεις ανασκόπησης του μαθήματος

Φύλλο εργασίας. Ερωτήσεις ανασκόπησης του μαθήματος Φύλλο εργασίας Παραθέτουμε μια ομάδα ερωτήσεων ανασκόπησης του μαθήματος και μια ομάδα ερωτήσεων κρίσης για εμβάθυνση στο αντικείμενο του μαθήματος. Θεωρούμε ότι μέσα στην τάξη είναι δυνατή η κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεματική, Διαδίκτυα και Κοινωνία Κυψελωτή Τηλεφωνία

Τηλεματική, Διαδίκτυα και Κοινωνία Κυψελωτή Τηλεφωνία Τηλεματική, Διαδίκτυα και Κοινωνία Κυψελωτή Τηλεφωνία 1 Κυψελωτή Τηλεφωνία Για την ανάπτυξη νέων δικτύων κινητών επικοινωνιών υιοθετήθηκε η σχεδιαστική αρχή της κυψελωτής τηλεφωνίας που παρά την περιορισμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Κρήτης, Παράρτηµα Χανίων

ΤΕΙ Κρήτης, Παράρτηµα Χανίων ΠΣΕ, Τµήµα Τηλεπικοινωνιών & ικτύων Η/Υ Εργαστήριο ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ ( ηµιουργία συστήµατος µε ροint-tο-ροint σύνδεση) ρ Θεοδώρου Παύλος Χανιά 2003 Περιεχόµενα 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...2 2 ΤΟ ΚΑΝΑΛΙ PΟINT-TΟ-PΟINT...2

Διαβάστε περισσότερα

Το ολοκληρωμένο κύκλωμα μιας ΚΜΕ. «Φέτα» ημιαγωγών (wafer) από τη διαδικασία παραγωγής ΚΜΕ

Το ολοκληρωμένο κύκλωμα μιας ΚΜΕ. «Φέτα» ημιαγωγών (wafer) από τη διαδικασία παραγωγής ΚΜΕ Το ολοκληρωμένο κύκλωμα μιας ΚΜΕ Η Κεντρική Μονάδα Επεξεργασίας (Central Processing Unit -CPU) ή απλούστερα επεξεργαστής αποτελεί το μέρος του υλικού που εκτελεί τις εντολές ενός προγράμματος υπολογιστή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΣΘΗΤΗΡΑΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ. Η πιο συνηθισμένη έκφραση για την υγρασία του αέρα είναι η σχετική υγρασία (Relative Ηumidity, RH).

ΑΙΣΘΗΤΗΡΑΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ. Η πιο συνηθισμένη έκφραση για την υγρασία του αέρα είναι η σχετική υγρασία (Relative Ηumidity, RH). ΑΙΣΘΗΤΗΡΑΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ Η πιο συνηθισμένη έκφραση για την υγρασία του αέρα είναι η σχετική υγρασία (Relative Ηumidity, RH). Η σχετική υγρασία είναι ο λόγος επί τοις εκατό (%) της μάζας των υδρατμών

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) για την υποστήριξη ιατρικών πράξεων σε νησιωτικές περιοχές στο Αιγαίο

Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) για την υποστήριξη ιατρικών πράξεων σε νησιωτικές περιοχές στο Αιγαίο Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) για την υποστήριξη ιατρικών πράξεων σε νησιωτικές περιοχές στο Αιγαίο Δρ. Η. Μαγκλογιάννης Πανεπιστήμιο Αιγαίου Τμήμα Μηχανικών Πληροφοριακών και Επικοινωνιακών

Διαβάστε περισσότερα

Plugwise Business ιαχείριση και Εξοικονόµηση ενέργειας στο Εργασιακό περιβάλλον.

Plugwise Business ιαχείριση και Εξοικονόµηση ενέργειας στο Εργασιακό περιβάλλον. Plugwise Business ιαχείριση και Εξοικονόµηση ενέργειας στο Εργασιακό περιβάλλον. Το Plugwise είναι ένα εύχρηστο σύστηµα διαχείρισης ενέργειας σε εργασιακούς χώρους. Μετράει την κατανάλωση ρεύµατος κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Συστήµατα DAQ. 6.1 Εισαγωγή

Συστήµατα DAQ. 6.1 Εισαγωγή 6 Συστήµατα DAQ 6.1 Εισαγωγή Με τον όρο Acquisition (Απόκτηση) περιγράφουµε τον τρόπο µε τον οποίο µεγέθη όπως η πίεση, η θερµοκρασία, το ρεύµα µετατρέπονται σε ψηφιακά δεδοµένα και απεικονίζονται στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ Α. M. Θ. ΝΟΜΟΣ ΚΑΒΑΛΑΣ ΔΗΜΟΣ ΝΕΣΤΟΥ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ Α. M. Θ. ΝΟΜΟΣ ΚΑΒΑΛΑΣ ΔΗΜΟΣ ΝΕΣΤΟΥ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ Α. M. Θ. ΝΟΜΟΣ ΚΑΒΑΛΑΣ ΔΗΜΟΣ ΝΕΣΤΟΥ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Αρ. Μελέτης: Έργο: ΠΡΟΤΥΠΑ ΕΠΙΔΕΙΚΤΙΚΑ ΕΡΓΑ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ Α.Π.Ε. ΣΤΟ 2 ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

MarineTraffic Έρευνα & Εφαρμογές. Δημήτρης Λέκκας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

MarineTraffic Έρευνα & Εφαρμογές. Δημήτρης Λέκκας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου MarineTraffic Έρευνα & Εφαρμογές Δημήτρης Λέκκας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου 2 Συλλογή δεδομένων κυρίως με τη βοήθεια της Διαδικτυακής Κοινότητας 3 Automatic Identification System (AIS): Όλα τα πλοία ολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ : ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΥΝΑΓΕΡΜΟΥ ΚΑΙ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΚΥΚΛΩΜΑΤΟΣ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ (CCTV)

ΟΙ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ : ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΣΥΝΑΓΕΡΜΟΥ ΚΑΙ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΚΥΚΛΩΜΑΤΟΣ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ (CCTV) Σχεδιασμός & Εγκατάσταση Συστημάτων Συναγερμού και Κλειστού Κυκλώματος Τηλεόρασης (CCTV) σε 500 Φωτοβολταϊκά Πάρκα - Σχεδιασμός & Υλοποίηση Επικοινωνίας των Φωτοβολταϊκών Πάρκων με τα Κέντρα Λήψεως Σημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Μια Δικτυακή Υποδοµή Για την Ασφάλεια των Πεζοπόρων Σε Εθνικούς Δρυµούς και Μονοπάτια

Μια Δικτυακή Υποδοµή Για την Ασφάλεια των Πεζοπόρων Σε Εθνικούς Δρυµούς και Μονοπάτια Μια Δικτυακή Υποδοµή Για την Ασφάλεια των Πεζοπόρων Σε Εθνικούς Δρυµούς και Μονοπάτια Ιωάννης Επανωµεριτάκης 3012 iepanom@csd Τµήµα Επιστήµης Υπολογιστών Πανεπιστήµιο Κρήτης Σχεδιάγραµµα Ιστορική Αναδροµή

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα : Αυτοματισμοί και

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Λογιστικής. Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές. Μάθημα 8. 1 Στέργιος Παλαμάς

Τμήμα Λογιστικής. Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές. Μάθημα 8. 1 Στέργιος Παλαμάς ΤΕΙ Ηπείρου Παράρτημα Πρέβεζας Τμήμα Λογιστικής Εισαγωγή στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές Μάθημα 8 Κεντρική Μονάδα Επεξεργασίας και Μνήμη 1 Αρχιτεκτονική του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Μονάδες Εισόδου Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας

Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας Θέµα: Εναλλακτικές Τεχνικές Εντοπισµού Θέσης Όνοµα: Κατερίνα Σπόντου Επιβλέπων: Ιωάννης Βασιλείου Συν-επιβλέπων: Σπύρος Αθανασίου 1. Αντικείµενο της διπλωµατικής Ο εντοπισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr. http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi

ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr. http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi Δίκτυα Επικ. - Κεφ. 1 ( Καθ. Ι. Σταυρακάκης, Τμήμα Πληροφ. & Τηλεπικ. - Ε.Κ.Π.Α.)

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα. Πραγματοποίηση μέτρησης τάσης, ρεύματος, ωμικής αντίστασης με χρήση του εργαστηριακού εξοπλισμού Άσκηση εξοικείωσης

Παράρτημα. Πραγματοποίηση μέτρησης τάσης, ρεύματος, ωμικής αντίστασης με χρήση του εργαστηριακού εξοπλισμού Άσκηση εξοικείωσης Παράρτημα Πραγματοποίηση μέτρησης τάσης, ρεύματος, ωμικής αντίστασης με χρήση του εργαστηριακού εξοπλισμού Άσκηση εξοικείωσης Σκοπός του παραρτήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών με τη χρήση και τη

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ. ΤΕΙ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ d.fotiadis@kastoria.teikoz.gr

Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ. ΤΕΙ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ d.fotiadis@kastoria.teikoz.gr Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΦΩΤΙΑ ΗΣ Α. ΗΜΗΤΡΗΣ M.Sc. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Τ.Ε. ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ (Σ.Τ.ΕΦ.) ΤΕΙ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ d.fotiadis@kastoria.teikoz.gr Ασύγχρονη σειριακή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Οι Ενόργανες Μέθοδοι Ανάλυσης είναι σχετικές μέθοδοι και σχεδόν στο σύνολο τους παρέχουν την αριθμητική τιμή μιας φυσικής ή φυσικοχημικής ιδιότητας, η

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ AC-DC. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΒΑΣΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ - ΑΠΛΑ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ

ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ AC-DC. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΒΑΣΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ - ΑΠΛΑ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ AC-DC ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΒΑΣΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ - ΑΠΛΑ ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ Βασικά στοιχεία κυκλωμάτων Ένα ηλεκτρονικό κύκλωμα αποτελείται από: Πηγή ενέργειας (τάσης ή ρεύματος) Αγωγούς Μονωτές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟΣ ΤΡΟΦΟ ΟΤΙΚΟ ΓΕΝΝΗΤΡΙΑ

ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟΣ ΤΡΟΦΟ ΟΤΙΚΟ ΓΕΝΝΗΤΡΙΑ ΟΡΓΑΝΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ 1 Εργαστήριο Κινητών Ραδιοεπικοινωνιών, ΣΗΜΜΥ ΕΜΠ Εισαγωγή στις Τηλεπικοινωνίες ΟΡΓΑΝΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΠΑΛΜΟΓΡΑΦΟΣ ΤΡΟΦΟ ΟΤΙΚΟ ΓΕΝΝΗΤΡΙΑ 2 Εργαστήριο Κινητών Ραδιοεπικοινωνιών, ΣΗΜΜΥ ΕΜΠ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1 1.0 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1 1.0 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΝΟΤΗΤΑ 1 1.0 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Γενικά οι τεχνολογίες είναι επιστήμες που αξιοποιούν τις γνώσεις, τα εργαλεία και τις δεξιότητες για επίλυση προβλημάτων με πρακτική εφαρμογή. Η Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Προϊόντα διαχείρισης ενέργειας Techem

Προϊόντα διαχείρισης ενέργειας Techem Κατάλογος προϊόντων Προϊόντα διαχείρισης ενέργειας Techem Ο παγκόσμιος ηγέτης σε ασύρματες συσκευές μέτρησης ενέργειας Τα προϊόντα και οι υπηρεσίες αποτελούν την απόλυτα ολοκληρωμένη λύση αυτονομίας κεντρικών

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου. Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών (ΗΜΜΥ)

Πανεπιστήμιο Κύπρου. Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών (ΗΜΜΥ) Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών (ΗΜΜΥ) 26/01/2014 Συνεισφορά του κλάδους ΗΜΜΥ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Ευρύ φάσμα γνώσεων και επιστημονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ. Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Ασύρματη Διάδοση ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ. Ευάγγελος Παπαπέτρου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ. Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Ασύρματη Διάδοση ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ. Ευάγγελος Παπαπέτρου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ. Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Ασύρματη Διάδοση ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ Ευάγγελος Παπαπέτρου Διάρθρωση μαθήματος Ασύρματη διάδοση Εισαγωγή Κεραίες διάγραμμα ακτινοβολίας, κέρδος, κατευθυντικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτική περιγραφή των διαδικασιών που λαμβάνουν χώρα στον Ενεργειακό Σχεδιασμό κάτω από διαφορετικές καταστάσεις και συνθήκες.

Αναλυτική περιγραφή των διαδικασιών που λαμβάνουν χώρα στον Ενεργειακό Σχεδιασμό κάτω από διαφορετικές καταστάσεις και συνθήκες. Πίνακας. Πίνακας προτεινόμενων πτυχιακών εργασιών για το εαρινό εξάμηνο 202-3 ΤΜΗΜΑ: ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Α/Α Τίτλος θέματος Μέλος Ε.Π Σύντομη περιγραφή 2 3 4 5 6 Έλεγχος της τάσης και της άεργης ισχύος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΜΑΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΝΑΛΛΑΓΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΩΝ ΣΕ ΠΟΔΗΛΑΤΟ

ΑΥΤΟΜΑΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΝΑΛΛΑΓΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΩΝ ΣΕ ΠΟΔΗΛΑΤΟ Τ.Ε.Ι. ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΥΤΟΜΑΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΝΑΛΛΑΓΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΩΝ ΣΕ ΠΟΔΗΛΑΤΟ ΟΝΟΜΑΤΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ: ΒΟΥΡΔΕΡΗΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ Α.Μ: 30086 ΙΩΑΝΝΟΥ ΙΩΑΝΝΗΣ Α.Μ: 33359 ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΡΗΓΟΡΗΣ Ιστορική

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές επικοινωνίας με ήχο και εικόνα

Αρχές επικοινωνίας με ήχο και εικόνα Αρχές επικοινωνίας με ήχο και εικόνα Εισαγωγή Πως λειτουργούν οι ηλεκτρονικές επικοινωνίες: Ένα βασικό μοντέλο ηλεκτρονικής επικοινωνίας αποτελείται απλά από ένα πόμπο, το δίαυλο μεταδόσεως, και το δέκτη.

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS)

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) ρ. ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ xalkias@hua.gr Χ. Χαλκιάς - Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΓΠΣ Ένα γεωγραφικό πληροφοριακό σύστηµα Geographic Information

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΑΣ Έργο ΓΓΕΤ 1SME2009

ΠΛΑΤΩΝΑΣ Έργο ΓΓΕΤ 1SME2009 ΠΛΑΤΩΝΑΣ Έργο ΓΓΕΤ 1SME2009 4o Συνέδριο InfoCom Green ICT 2012 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΠΛΑΤΩΝΑΣ ΠΛΑΤφόρμα έξυπνου διαλογισμικού για συλλογή, ανάλυση, επεξεργασία δεδομένων από συστήματα πολλαπλών ετερογενών ΑισθητήρΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοστό απόδοσης. Ποιοτικός παράγοντας για την φωτοβολταϊκή εγκατάσταση

Ποσοστό απόδοσης. Ποιοτικός παράγοντας για την φωτοβολταϊκή εγκατάσταση Ποσοστό απόδοσης Ποιοτικός παράγοντας για την φωτοβολταϊκή εγκατάσταση Περιεχόμενα Το ποσοστό απόδοσης είναι ένα από τα σημαντικότερα μεγέθη για την αξιολόγηση της αποδοτικότητας μίας φωτοβολταϊκής εγκατάστασης.

Διαβάστε περισσότερα

Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση

Το υποσύστηµα αίσθησης απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" απαιτήσεις και επιδόσεις φυσικά µεγέθη γενική δοµή και συγκρότηση Το υποσύστηµα "αίσθησης" είσοδοι της διάταξης αντίληψη του "περιβάλλοντος" τροφοδοσία του µε καθορίζει τις επιδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία μνημών Ημιαγωγικές μνήμες Μνήμες που προσπελαύνονται με διευθύνσεις:

Τεχνολογία μνημών Ημιαγωγικές μνήμες Μνήμες που προσπελαύνονται με διευθύνσεις: Σύστημα μνήμης Ο κύριος σκοπός στο σχεδιασμό ενός συστήματος μνήμης είναι να προσφέρουμε επαρκή χωρητικότητα αποθήκευσης διατηρώντας ένα αποδεκτό επίπεδο μέσης απόδοσης και επίσης χαμηλό μέσο κόστος ανά

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Αυτόματου Ελέγχου

Συστήματα Αυτόματου Ελέγχου ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Συστήματα Αυτόματου Ελέγχου Ενότητα : Ψηφιακός Έλεγχος Συστημάτων Aναστασία Βελώνη Τμήμα Η.Υ.Σ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση Κίνησης Παρουσίας. Κέντρο εκπαίδευσης ISC

Ανίχνευση Κίνησης Παρουσίας. Κέντρο εκπαίδευσης ISC Ανίχνευση Κίνησης Παρουσίας Κέντρο εκπαίδευσης ISC July 2009 > Ανίχνευση κίνησης και παρουσίας Περιεχόμενα Τι είναι ο ανιχνευτής κίνησης? Ανιχνευτές κίνησης & οφέλη για τον πελάτη Ανιχνευτές κίνησης στην

Διαβάστε περισσότερα

Ακρίβεια μέτρησης. Τιμές ενέργειας και βαθμός απόδοσης για Φωτοβολταϊκοί μετατροπείς Sunny Boy και Sunny Mini Central

Ακρίβεια μέτρησης. Τιμές ενέργειας και βαθμός απόδοσης για Φωτοβολταϊκοί μετατροπείς Sunny Boy και Sunny Mini Central Ακρίβεια μέτρησης Τιμές ενέργειας και βαθμός απόδοσης για Φωτοβολταϊκοί μετατροπείς Sunny Boy και Sunny Mini Central ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ο κάθε ιδιοκτήτης μιας φωτοβολταϊκής εγκατάστασης θέλει να τις καλύτερες

Διαβάστε περισσότερα

Κατασκευάστε ένα απλό antenna tuner (Μέρος Α )

Κατασκευάστε ένα απλό antenna tuner (Μέρος Α ) Κατασκευάστε ένα απλό antenna tuner (Μέρος Α ) Του Νίκου Παναγιωτίδη (SV6 DBK) φυσικού και ραδιοερασιτέχνη. Ο σκοπός του άρθρου αυτού είναι να κατευθύνει τον αναγνώστη ραδιοερασιτέχνη να κατασκευάσει το

Διαβάστε περισσότερα

From M2M to the Internet of Things

From M2M to the Internet of Things From M2M to the Internet of Things Γιάννης Καπατσούλιας M2M Sales & Marketing Greece Vodafone Group Enterprise Τι είναι το Machine-to-Machine (M2M) M2M Το M2M είναι: Απλές συσκευές που μετατρέπονται σε

Διαβάστε περισσότερα

Αποδοτικότητα με ευκολία χρήσης

Αποδοτικότητα με ευκολία χρήσης Αποδοτικότητα με ευκολία χρήσης Οι νέοι μετατροπείς στοιχειοσειράς της ΑΒΒ για Φ/Β συστήματα Οι τεχνολογικές εξελίξεις συνεχώς βελτιώνουν την αποτελεσματικότητα και την απόδοση σε σχέση με το κόστος των

Διαβάστε περισσότερα

Ασύρµατο Σύστηµα Αυτονοµίας Θέρµανσης. Siemens SET. Εγκατάσταση και Λειτουργία - Τιµές και Υπηρεσίες. τεχνικό γραφείο

Ασύρµατο Σύστηµα Αυτονοµίας Θέρµανσης. Siemens SET. Εγκατάσταση και Λειτουργία - Τιµές και Υπηρεσίες. τεχνικό γραφείο Εγκατάσταση και Λειτουργία - Τιµές και Υπηρεσίες Αυτονοµία, άνεση και οικονοµία (έως και 40%) ίκαιη κατανοµή δαπανών θέρµανσης µε ασύρµατη συλλογή των µετρήσεων. Το (Siemens Energy Tool) αποτελεί την απόλυτα

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή

Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή 1. Ηλεκτρονικός Υπολογιστής Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής είναι μια συσκευή, μεγάλη ή μικρή, που επεξεργάζεται δεδομένα και εκτελεί την εργασία του σύμφωνα με τα παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΙΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΙΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΜΑΘ.. 12 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΙΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ Οι μετατροπείς συνεχούς ρεύματος επιτελούν τη μετατροπή μιας τάσης συνεχούς μορφής, σε συνεχή τάση με ρυθμιζόμενο σταθερό πλάτος ή και πολικότητα.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚA. Εισαγωγή: Συστήματα συναγερμού

ΕΛΛΗΝΙΚA. Εισαγωγή: Συστήματα συναγερμού Συστήματα συναγερμού Εισαγωγή: ΕΛΛΗΝΙΚA Ασύρματο σύστημα συναγερμού Plug and Play πολλαπλών λειτουργιών. Εύκολη και γρήγορη εγκατάσταση. Λειτουργεί με μπαταρίες, χωρίς προσαρμογείς και καλώδια. Ασφαλίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑLOG TO DIGITAL CONVERTER (ADC)

ΑΝΑLOG TO DIGITAL CONVERTER (ADC) ΑΝΑLOG TO DIGITAL CONVERTER (ADC) O ADC αναλαμβάνει να μετατρέψει αναλογικές τάσεις σε ψηφιακές ώστε να είναι διαθέσιμες εσωτερικά στο μικροελεγκτή για επεξεργασία. Η αναλογική τάση που θέλουμε να ψηφιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Τι είναι ; Ηλεκτρικό ρεύμα ονομάζεται η προσανατολισμένη κίνηση των ηλεκτρονίων ή γενικότερα των φορτισμένων σωματιδίων Που μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

UTH 200 GR Οδηγίες Χρήσης

UTH 200 GR Οδηγίες Χρήσης ΘΕΡΜΟΣΤΑΤΗΣ UTH 200 GR Οδηγίες Χρήσης Ο θερμοστάτης UTH 200 προορίζεται για έλεγχο της ενδοδαπέδιας υπέρυθρης θέρμανσης HEAT PLUS. Ο σωστός έλεγχος και προγραμματισμός του θερμοστάτη, σε συνδυασμό με την

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ. Ραδιοφωνία

ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ. Ραδιοφωνία ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ Ραδιοφωνία Περιέχομενα 1.Ιστορική Αναδρομή 2.Μονοφωνικό Σήμα 3.Στερεοφωνικό Σήμα 4.Σύγκριση Μονοφωνικό και Στερεοφωνικό σήματος 5.Ψηφιακή Μετάδοση Μηνύματος - Radio

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΤΟΠΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΤΣΙΑΝΤΗΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΚΥΡΑΓΙΑΝΝΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Βιομηχανικής Πληροφορικής Τμήμα Πληροφορικής και Επικοινωνιών, ΤΕΙ Σερρών

Εργαστήριο Βιομηχανικής Πληροφορικής Τμήμα Πληροφορικής και Επικοινωνιών, ΤΕΙ Σερρών ΑΣΚΗΣΗ 1 Έστω ένας εργοστασιακός φούρνος. Το αν οι αντιστάσεις του φούρνου λειτουργούν ή όχι, εξαρτάται από μια μεταβλητή C η οποία παίρνει τιμές από 0 μέχρι και 10. Με μηδέν σημαίνει ότι δεν περνάει καθόλου

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Επαναλήπτες (repeaters ή regenerators)

1.1 Επαναλήπτες (repeaters ή regenerators) 1.1 Επαναλήπτες (repeaters ή regenerators) Οι επαναλήπτες λειτουργούν στο φυσικό επίπεδο του OSI μοντέλου. Χρησιμεύουν για την ενίσχυση των σημάτων που μεταφέρονται στο δίκτυο. Ένα σήμα μπορεί να ταξιδέψει

Διαβάστε περισσότερα

www.vageo.gr Εγχειρίδιο χρήσης (01VS-2-2013) Ψηφιακό Διπλό Θερμόμετρο & Διπλός Ελεγκτής για Εφαρμογές Θέρμανσης - Ψύξης

www.vageo.gr Εγχειρίδιο χρήσης (01VS-2-2013) Ψηφιακό Διπλό Θερμόμετρο & Διπλός Ελεγκτής για Εφαρμογές Θέρμανσης - Ψύξης VS-2 Εγχειρίδιο χρήσης (01VS-2-2013) Ψηφιακό Διπλό Θερμόμετρο & Διπλός Ελεγκτής για Εφαρμογές Θέρμανσης - Ψύξης Σελ.2 Οδηγίες ασφαλείας - Τοποθέτηση Τεχνικά Χαρακτηριστικά Σελ.3,4,5 Σύνδεση - Χειρισμός

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρική Ενέργεια. Ηλεκτρικό Ρεύμα

Ηλεκτρική Ενέργεια. Ηλεκτρικό Ρεύμα Ηλεκτρική Ενέργεια Σημαντικές ιδιότητες: Μετατροπή από/προς προς άλλες μορφές ενέργειας Μεταφορά σε μεγάλες αποστάσεις με μικρές απώλειες Σημαντικότερες εφαρμογές: Θέρμανση μέσου διάδοσης Μαγνητικό πεδίο

Διαβάστε περισσότερα

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014)

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014) > Φυσική Γ Γυμνασίου >> Αρχική σελίδα ΗΛΕΚΤΡΙΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΙΑ ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς χχωρρί ίςς ααππααννττήήσσεει ιςς (σελ. ) ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς μμεε ααππααννττήήσσεει ιςς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ ΠΑΛΑΙΩΝ ΠΟΛΥΚΑΤΟΙΚΙΩΝ BRUNATA

ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ ΠΑΛΑΙΩΝ ΠΟΛΥΚΑΤΟΙΚΙΩΝ BRUNATA Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ ΠΑΛΑΙΩΝ ΠΟΛΥΚΑΤΟΙΚΙΩΝ BRUNATA ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Ποιος δεν θα ήθελε να έχει τα πλεονεκτήματα της αυτονομίας και πολλά παραπάνω Να λειτουργεί την θέρμανση όποτε θέλει Να έχει

Διαβάστε περισσότερα

Το κινητό τηλέφωνο. Θάνος Ψαρράς. Μαθητής Β4 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος

Το κινητό τηλέφωνο. Θάνος Ψαρράς. Μαθητής Β4 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Το κινητό τηλέφωνο Θάνος Ψαρράς Μαθητής Β4 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Καθηγητής Πληροφορικής Ελληνικού Κολλεγίου Θεσσαλονίκης Η παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing).

Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing). Κεφάλαιο 4 Μετρολογικές Διατάξεις Μέτρησης Θερμοκρασίας. 4.1. Μετρολογικός Ενισχυτής τάσεων θερμοζεύγους Κ και η δοκιμή (testing). Οι ενδείξεις (τάσεις εξόδου) των θερμοζευγών τύπου Κ είναι δύσκολο να

Διαβάστε περισσότερα