«ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ ΣΤΗ ΧΑΛΚΙ ΙΚΗ» Παράρτηµα ΙV

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ ΣΤΗ ΧΑΛΚΙ ΙΚΗ» Παράρτηµα ΙV"

Transcript

1 «ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ ΣΤΗ ΧΑΛΚΙ ΙΚΗ» Παράρτηµα ΙV Περιβαλλοντικός χαρακτηρισµός δειγµάτων ENVECO A.E

2 «ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ ΣΤΗ ΧΑΛΚΙ ΙΚΗ» Κατάλογος Περιεχοµένων Παραρτήµατος IV 1). Θεσµικό πλαίσιο για το χαρακτηρισµό των µεταλλευτικών αποβλήτων 2). Μεθοδολογία δειγµατοληψίας µεταλλευτικών αποβλήτων της Ελληνικός Χρυσός Α.Ε. 3). Περιβαλλοντικός χαρακτηρισµός δειγµάτων σκωρίας 4). οκιµές περιβαλλοντικού χαρακτηρισµού δειγµάτων Μεταλλευτικών Εγκαταστάσεων Ολυµπιάδας και Σκουριών 5). ειγµατοληψίες, δοκιµές περιβαλλοντικού χαρακτηρισµού, χηµικές αναλύσεις και φυσικοχηµικές µετρήσεις σε δείγµατα στείρων εξόρυξης της περιοχής Σκουριών 6). ειγµατοληψίες, δοκιµές περιβαλλοντικού χαρακτηρισµού, χηµικές αναλύσεις και φυσικοχηµικές µετρήσεις σε µεταλλευτικά υλικά των Μεταλλείων Κασσάνδρας 7). ειγµατοληψίες, δοκιµές περιβαλλοντικού χαρακτηρισµού, χηµικές αναλύσεις και φυσικοχηµικές µετρήσεις σε µεταλλευτικά υλικά των µεταλλείων Κασσάνδρας που παρήχθησαν κατά το έτος 2009 ENVECO A.E

3 «ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ ΣΤΗ ΧΑΛΚΙ ΙΚΗ» Παράρτηµα IV 1). Θεσµικό πλαίσιο για το χαρακτηρισµό των µεταλλευτικών αποβλήτων ENVECO A.E

4 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΕΛΑΤΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ Α.Ε. ΣΤΡΑΤΩΝΙ ΧΑΛΚΙ ΙΚΗ ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2009

5 Εργαστήριο Μεταλλουργίας, ΕΜΠ εκέµβριος 2009 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ 1. Εισαγωγή - Νοµοθετικό πλαίσιο Η διαχείριση των µεταλλευτικών αποβλήτων καλύπτεται από την πρόσφατη απόφαση υπ αριθµ /2209/Ε103 (ΦΕΚ 2076/ ) «Μέτρα, όροι και περιορισµοί για τη διαχείριση των αποβλήτων της εξορυκτικής βιοµηχανίας», σε συµµόρφωση µε τις διατάξεις της οδηγίας 2006/21/ΕΚ της 15 ης Μαρτίου 2006 «σχετικά µε τη διαχείριση των αποβλήτων της εξορυκτικής βιοµηχανίας και την τροποποίηση της οδηγίας 2004/35/ΕΚ» του Συµβουλίου της 25 ης Μαρτίου Περαιτέρω, κατ εφαρµογή του άρθρου 22 της οδηγίας 2006/21/ΕΚ, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων έχει εκδώσει τις παρακάτω αποφάσεις σχετικά µε το χαρακτηρισµό των εξορυκτικών αποβλήτων: Απόφαση της Επιτροπής της 30 ης Απριλίου 2009 υπ αριθµ. 2009/359/ΕΚ «για τη συµπλήρωση του ορισµού των αδρανών αποβλήτων κατ εφαρµογή του άρθρου 22 παράγραφος 1 στοιχείο στ) της οδηγίας 2006/21/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου σχετικά µε τη διαχείριση των αποβλήτων της εξορυκτικής βιοµηχανίας» Απόφαση της Επιτροπής της 30 ης Απριλίου 2009 υπ αριθµ. 2009/360/ΕΚ: «για τη συµπλήρωση των τεχνικών απαιτήσεων όσον αφορά το χαρακτηρισµό των αποβλήτων, τις οποίες ορίζει η οδηγία 2006/21/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου σχετικά µε τη διαχείριση των αποβλήτων της εξορυκτικής βιοµηχανίας» Τα κριτήρια και τα απαιτούµενα στοιχεία για τον χαρακτηρισµό των εξορυκτικών αποβλήτων, σύµφωνα µε την Οδηγία 2006/21/ΕΚ, την ΚΥΑ 39624/2209/Ε103/2009, όπως επίσης και τις σχετικές Αποφάσεις 2009/360/ΕΚ και 2009/359/ΕΚ περιγράφονται στην παρ. 2. Λαµβάνοντας υπόψη τις απαιτήσεις της νοµοθεσίας, τα αποτελέσµατα των ερευνών που έχουν διεξαχθεί και την πρακτική που ακολουθείται στην Ευρώπη και διεθνώς για το χαρακτηρισµό των µεταλλευτικών αποβλήτων, η µεθοδολογία που ακολουθείται και πρότυπες και µη δοκιµές που έχουν αναπτυχθεί για τον προσδιορισµό κρίσιµων γεωχηµικών παραµέτρων δίνονται στην παρ Χαρακτηρισµός των αποβλήτων της εξορυκτικής βιοµηχανίας Με βάση το Παράρτηµα ΙΙ της ΚΥΑ 39624/2209/Ε103 και της οδηγίας 2006/21/ΕΚ, τα εξορυκτικά απόβλητα χαρακτηρίζονται µε τρόπο που να εξασφαλίζει τη µακροχρόνια φυσική και χηµική σταθερότητα της δοµής της εγκατάστασης και την πρόληψη σοβαρών 1

6 Εργαστήριο Μεταλλουργίας, ΕΜΠ εκέµβριος 2009 ατυχηµάτων. Ο χαρακτηρισµός των αποβλήτων περιλαµβάνει, εφόσον απαιτείται και αναλόγως της κατηγορίας των εγκαταστάσεων, τα ακόλουθα στοιχεία: 1. περιγραφή των αναµενόµενων φυσικών και χηµικών χαρακτηριστικών των αποβλήτων που θα αποτεθούν τόσο βραχυπρόθεσµα όσο και µακροπρόθεσµα, µε ιδιαίτερη αναφορά στη σταθερότητα τους υπό ατµοσφαιρικές/µετεωρολογικές συνθήκες επιφανείας, λαµβάνοντας υπόψη τον τύπο του ορυκτού ή των ορυκτών που εξορύσσονται και τη φύση των υπερκειµένων και/ ή στείρων πετρωµάτων που µετατοπίζονται κατά τις εξορυκτικές εργασίες, 2. ταξινόµηση των αποβλήτων σύµφωνα µε την αντίστοιχη καταχώριση τους στην απόφαση 2000/532/ΕΚ, όπως ισχύει, λαµβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη τα επικίνδυνα χαρακτηριστικά τους, 3. περιγραφή των χηµικών ουσιών που χρησιµοποιούνται κατά την επεξεργασία του ορυκτού πόρου, καθώς και της σταθερότητάς τους, 4. περιγραφή της µεθόδου εναπόθεσης των αποβλήτων, 5. περιγραφή του χρησιµοποιούµενου συστήµατος µεταφοράς αποβλήτων. Περαιτέρω, σύµφωνα µε το άρθρο 1, παρ. 2 της απόφασης υπ αριθµ. 2009/360/ΕΚ «για τη συµπλήρωση των τεχνικών απαιτήσεων όσον αφορά το χαρακτηρισµό των αποβλήτων, τις οποίες ορίζει η οδηγία 2006/21/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου σχετικά µε τη διαχείριση των αποβλήτων της εξορυκτικής βιοµηχανίας», ο χαρακτηρισµός των αποβλήτων καλύπτει τις ακόλουθες κατηγορίες πληροφοριών: α) γενικές πληροφορίες β) γεωλογικό υπόβαθρο του προς εκµετάλλευση κοιτάσµατος γ) είδος των αποβλήτων τους και προβλεπόµενος χειρισµός αυτών δ) γεωτεχνική συµπεριφορά των αποβλήτων ε) γεωχηµικά χαρακτηριστικά και συµπεριφορά των αποβλήτων Οι τεχνικές προδιαγραφές για το χαρακτηρισµό των αποβλήτων δίνονται στο Παράρτηµα της απόφασης υπ αριθµ. 2009/360/ΕΚ. Πέρα από τις γενικές πληροφορίες και τη συλλογή στοιχείων για το γεωλογικό υπόβαθρο του προς εκµετάλλευση κοιτάσµατος, ο χαρακτηρισµός των αποβλήτων περιλαµβάνει αναλυτικά τα ακόλουθα: Περιγραφή του είδους των αποβλήτων και προβλεπόµενος χειρισµός: Προέλευση των αποβλήτων, όπως αναζήτηση, εξόρυξη, λειοτρίβηση, εµπλουτισµός Ποσότητα των αποβλήτων Περιγραφή του χρησιµοποιούµενου συστήµατος µεταφοράς αποβλήτων 2

7 Εργαστήριο Μεταλλουργίας, ΕΜΠ εκέµβριος 2009 Περιγραφή των χηµικών ουσιών που χρησιµοποιούνται κατά την επεξεργασία Ταξινόµηση των αποβλήτων σύµφωνα µε την απόφαση 2000/532/EΚ, συµπεριλαµβανοµένων των επικίνδυνων ιδιοτήτων τους Είδος προβλεπόµενης εγκατάστασης αποβλήτων Προσδιορισµός γεωτεχνικών παραµέτρων των αποβλήτων Προσδιορισµό των κατάλληλων παραµέτρων για την εκτίµηση των εγγενών φυσικών χαρακτηριστικών των αποβλήτων, λαµβάνοντας υπόψη το είδος της εγκατάστασης αποβλήτων. Σχετικές παράµετροι προς εξέταση είναι κοκκοµετρία, πλαστικότητα, πυκνότητα και περιεκτικότητα σε νερό, βαθµός συµπίεσης, διατµητική αντοχή και γωνία τριβής, διαπερατότητα και λόγος κενών, συµπιεστότητα και στερεοποίηση. Προσδιορισµός γεωχηµικών χαρακτηριστικών και συµπεριφοράς των αποβλήτων Προσδιορισµό της χηµικής και ορυκτολογικής σύστασης των αποβλήτων καθώς και όλων των πρόσθετων ή υπολειµµάτων που παραµένουν στα απόβλητα Πρόβλεψη της χηµικής σύστασης των στραγγισµάτων σε βάθος χρόνου, λαµβανοµένης υπόψη της προβλεπόµενης επεξεργασίας, ιδίως: - Αξιολόγηση της εκπλυσιµότητας των µετάλλων, οξυανιόντων και αλάτων σε βάθος χρόνου µέσω δοκιµής έκπλυσης/εξάρτησης από το ph, ή/και δοκιµής διήθησης (percolation test) ή/και αποδέσµευσης σε συνάρτηση µε το χρόνο ή/και άλλων κατάλληλων δοκιµών, - Για τα απόβλητα που περιέχουν θειούχες ενώσεις, διεξαγωγή στατικών ή κινητικών δοκιµών προκειµένου να προσδιοριστεί η παραγωγή οξύτητας και η έκπλυση µετάλλων σε βάθος χρόνου. Με βάση την ΚΥΑ 39624/2209/Ε103, την οδηγία 2006/21/ΕΚ και την απόφαση 2009/360/ΕΚ για τα µεταλλευτικά απόβλητα, τα απόβλητα πρέπει να ταξινοµούνται σύµφωνα µε την αντίστοιχη καταχώρησή τους στην απόφαση 2000/532/ΕΚ και τις τροποποιήσεις της, λαµβάνοντας υπόψη τα επικίνδυνα χαρακτηριστικά τους. Η ταξινόµηση των µεταλλευτικών αποβλήτων µε βάση τον Ευρωπαϊκό Κατάλογο Αποβλήτων δίνεται στην παράγραφο Ταξινόµηση σύµφωνα µε τον Ευρωπαϊκό Κατάλογο Αποβλήτων, ΕΚΑ (Απόφαση 2000/532/ΕΚ, όπως έχει τροποποιηθεί µε τις αποφάσεις 2001/118/ΕΚ, 2001/119/ΕΚ και 2001/573/ΕΚ, Παράρτηµα Ι της ΚΥΑ 13588/725, ΦΕΚ 383 Β/ ) Τα απόβλητα από εξερεύνηση, εξόρυξη, εργασίες λατοµείου και φυσική και χηµική επεξεργασία ορυκτών περιλαµβάνονται στο κεφάλαιο 01 του ΕΚΑ. Ειδικότερα για τα 3

8 Εργαστήριο Μεταλλουργίας, ΕΜΠ εκέµβριος 2009 απόβλητα από την εξόρυξη και επεξεργασία θειούχων µεταλλευµάτων διακρίνονται οι παρακάτω κατηγορίες: απόβλητα από την εκσκαφή ορυκτών απόβλητα από την εκσκαφή ορυκτών που περιέχουν µέταλλα απόβλητα από την εκσκαφή ορυκτών που δεν περιέχουν µέταλλα απόβλητα από τη φυσική και χηµική επεξεργασία ορυκτών που περιέχουν µέταλλα * οξεοπαραγωγά υπολείµµατα από την επεξεργασία θειούχου µεταλλεύµατος * άλλα υπολείµµατα που περιέχουν επικίνδυνες ουσίες υπολείµµατα εκτός εκείνων που περιλαµβάνονται στα σηµεία και * άλλα υπολείµµατα που περιέχουν επικίνδυνες ουσίες από τη φυσική και χηµική επεξεργασία ορυκτών που περιέχουν µέταλλα απόβλητα σκόνης και πούδρας εκτός εκείνων που περιλαµβάνονται στο σηµείο Κάθε κατηγορία αποβλήτου προσδιορίζεται πλήρως µε τον εξαψήφιο κωδικό. Τα απόβλητα που επισηµαίνονται µε αστερίσκο χαρακτηρίζονται ως εν δυνάµει επικίνδυνα απόβλητα. 2.2 Κριτήρια για τα επικίνδυνα απόβλητα Με βάση την ΚΥΑ 39624/2209/Ε103, ο ορισµός για τα επικίνδυνα απόβλητα δίνεται στο άρθρο 2 (παρ. 2) της ΚΥΑ 13588/725/2006 «Μέτρα, όροι και περιορισµοί για τη διαχείριση επικίνδυνων αποβλήτων σε συµµόρφωση µε τις διατάξεις της οδηγίας 91/689/ΕΟΚ». Σύµφωνα µε το παραπάνω άρθρο, όσα απόβλητα από τον Ευρωπαϊκό Κατάλογο Αποβλήτων επισηµαίνονται µε αστερίσκο και έχουν κοκκώδη µορφή χαρακτηρίζονται ως επικίνδυνα όταν: α) είτε εκδηλώνουν µία ή περισσότερες από τις ιδιότητες του Παραρτήµατος ΙΙ της παραπάνω απόφασης, β) είτε υπερβαίνουν τις οριακές τιµές για τα µη επικίνδυνα απόβλητα της απόφασης 2003/33/ΕΚ, όταν υποβάλλονται στις δοκιµές που προβλέπονται στην ίδια απόφαση. Οι ιδιότητες των επικίνδυνων αποβλήτων και οι οριακές τιµές για τα µη επικίνδυνα απόβλητα της απόφασης 2003/33/ΕΚ δίνονται στις παραγράφους και αντίστοιχα. 4

9 Εργαστήριο Μεταλλουργίας, ΕΜΠ εκέµβριος Ιδιότητες επικίνδυνων αποβλήτων Οι ιδιότητες των επικίνδυνων αποβλήτων δίνονται στον Πίνακα 1. Πίνακας 1: Ιδιότητες επικίνδυνων αποβλήτων (ΚΥΑ 13588/725, Παράρτηµα ΙΙ) Η Περιγραφή Η1 «Εκρηκτικό»: ουσίες και παρασκευάσµατα που µπορούν να εκραγούν όταν έλθουν σε επαφή µε φλόγα ή που είναι περισσότερο ευαίσθητες στις κρούσεις και τις τριβές από το δινιτροβενζόλιο. Η2 Η3 Α Η3 Β Η4 Η5 Η6 Η7 Η8 Η9 Η10 Η11 Η12 Η13 Η14 «Οξειδωτικό»: ουσίες και παρασκευάσµατα τα οποία, όταν έλθουν σε επαφή µε άλλες ουσίες, ιδίως εύφλεκτες ουσίες, παρουσιάζουν ισχυρή εξώθερµο αντίδραση. «Πολύ εύφλεκτο»: ουσίες και παρασκευάσµατα: Σε υγρή κατάσταση, των οποίων το σηµείο ανάφλεξης είναι κατώτερο των 21 ο C (συµπεριλαµβανοµένων των εξαιρετικά εύφλεκτων υγρών) ή που µπορούν να θερµανθούν και τελικά να αναφλεγούν στον αέρα υπό κανονική θερµοκρασία χωρίς τη βοήθεια ενέργειας ή σε στερεά κατάσταση, που µπορούν να αναφλεγούν εύκολα µε σύντοµη επενέργεια µιας πηγής ανάφλεξης και τα οποία εξακολουθούν να καίγονται ή να καταναλώνονται µετά την αποµάκρυνση της πηγής ανάφλεξης ή σε αέρια κατάσταση, που είναι εύφλεκτα στον αέρα υπό κανονική πίεση ή τα οποία, όταν έλθουν σε επαφή µε το νερό ή µε υγρό αέρα, δηµιουργούν ευκόλως εύφλεκτα αέρια σε επικίνδυνες ποσότητες. «Εύφλεκτο»: υγρές ουσίες και παρασκευάσµατα των οποίων το σηµείο ανάφλεξης είναι τουλάχιστον 21 ο C και δεν υπερβαίνει τους 55 ο C. «Ερεθιστικό»: µη διαβρωτικές ουσίες και παρασκευάσµατα, οι οποίες σε άµεση, παρατεταµένη ή επανειληµµένη επαφή µε το δέρµα ή τους βλεννογόνους, µπορούν να προκαλέσουν φλεγµονή. «Επιβλαβές»: ουσίες και παρασκευάσµατα των οποίων η εισπνοή, κατάποση ή εισχώρηση στο δέρµα είναι δυνατόν να συνεπάγεται περιορισµένους κινδύνους «Τοξικό»: ουσίες και παρασκευάσµατα των οποίων η εισπνοή, κατάποση ή εισχώρηση στο δέρµα είναι δυνατόν να συνεπάγεται σοβαρούς κινδύνους, παροδικού ή χρόνιου χαρακτήρα ή ακόµη και το θάνατο (συµπεριλαµβανοµένων των πολύ τοξικών ουσιών και παρασκευασµάτων). «Καρκινογόνο»: ουσίες ή παρασκευάσµατα, οι οποίες µε εισπνοή, κατάποση ή εισχώρηση στο δέρµα µπορούν να προκαλέσουν καρκίνο ή να αυξήσουν την συχνότητα του. «ιαβρωτικό»: ουσίες και παρασκευάσµατα οι οποίες, σε επαφή µε ζωντανούς ιστούς, µπορούν να ασκήσουν καταστρεπτική επίδραση σ αυτούς. «Μολυσµατικό»: ύλες που περιέχουν ανθεκτικούς µικροοργανισµούς ή τις τοξίνες τους, οι οποίοι είναι γνωστό ή υπάρχουν σοβαροί λόγοι να πιστεύεται ότι προκαλούν ασθένειες στον άνθρωπο ή σε άλλους ζώντες οργανισµούς «Τερατογόνο»: ουσίες ή παρασκευάσµατα, οι οποίες, µε εισπνοή, κατάποση ή εισχώρηση στο δέρµα µπορούν να δηµιουργήσουν µη κληρονοµικές συγγενείς δυσµορφίες ή να αυξήσουν τη συχνότητα τους. «Μεταλλαξογόνο»: ουσίες ή παρασκευάσµατα οι οποίες, µε εισπνοή, κατάποση ή εισχώρηση στο δέρµα, µπορούν να προκαλέσουν κληρονοµικά γενετικά ελαττώµατα ή να αυξήσουν τη συχνότητά τους. Ουσίες ή παρασκευάσµατα τα οποία, όταν έλθουν σε επαφή µε το νερό, τον αέρα ή µε ένα οξύ, εκλύουν τοξικό ή πολύ τοξικό αέριο. Ουσίες ή παρασκευάσµατα τα οποία, µετά από διάθεση, µπορούν να δηµιουργήσουν, µε οποιοδήποτε µέσο, µια άλλη ουσία, π.χ. ένα προϊόν έκπλυσης, το οποίο έχει ένα από τα χαρακτηριστικά που αναφέρθηκαν προηγουµένως. «Οικοτοξικό»: ουσίες και παρασκευάσµατα που παρουσιάζουν ή είναι δυνατόν να παρουσιάσουν άµεσο µελλοντικό κίνδυνο για έναν ή περισσότερους τοµείς του περιβάλλοντος. 5

10 Εργαστήριο Μεταλλουργίας, ΕΜΠ εκέµβριος 2009 Για τις ιδιότητες Η3 έως Η8, Η10 και Η11 ορίζονται συγκεκριµένα κριτήρια, προκειµένου τα απόβλητα να χαρακτηριστούν επικίνδυνα, όπως δίνονται στον Πίνακα 2. Για τις ιδιότητες Η1, Η2, Η9 και Η12 έως Η14, δεν προβλέπονται προδιαγραφές προς το παρόν. Πίνακας 2: Κριτήρια για τα επικίνδυνα απόβλητα (ΚΥΑ 13588/725, Παράρτηµα ΙΙ) Η Περιγραφή Κριτήριο Η3Β Σηµείο ανάφλεξης 55 ο C Η4 Η5 Η6 Η7 Η8 Η10 Η11 Περιέχει µία ή περισσότερες ερεθιστικές ουσίες που ταξινοµούνται ως R41 σε ολική συγκέντρωση Περιέχει µία ή περισσότερες ερεθιστικές ουσίες που ταξινοµούνται ως R36, R37, R38 σε ολική συγκέντρωση Περιέχει µία ή περισσότερες ουσίες που ταξινοµούνται ως επιβλαβείς σε ολική συγκέντρωση Περιέχει µία ή περισσότερες ουσίες που ταξινοµούνται ως πολύ τοξικές σε ολική συγκέντρωση Περιέχει µία ή περισσότερες ουσίες που ταξινοµούνται ως τοξικές σε ολική συγκέντρωση Περιέχει µία ουσία γνωστή ως καρκινογόνο κατηγορίας 1 ή 2 σε συγκέντρωση Περιέχει µία ουσία γνωστή ως καρκινογόνο κατηγορίας 3 σε συγκέντρωση Περιέχει µία ή περισσότερες διαβρωτικές ουσίες που ταξινοµούνται ως R35 σε ολική συγκέντρωση Περιέχει µία ή περισσότερες διαβρωτικές ουσίες που ταξινοµούνται ως R34 σε ολική συγκέντρωση Περιέχει µία ουσία τοξική για την αναπαραγωγή κατηγορίας 1 ή 2 ταξινοµηµένη ως R60, R61 σε συγκέντρωση Περιέχει µία ουσία τοξική για την αναπαραγωγή κατηγορίας 3 που ταξινοµείται ως R62, R63 σε συγκέντρωση Περιέχει µεταλλαξιογόνο ουσία κατηγορίας 1 ή 2 ταξινοµηµένη ως R46 σε συγκέντρωση Περιέχει µεταλλαξιογόνο ουσία κατηγορίας 3 ταξινοµηµένη ως R40 σε συγκέντρωση 10% 20% 25% 0,1% 3% 0,1% 1% 1% 5% 0,5% 5% 0,1% Σηµειώσεις 1. Στην οδηγία 92/32/ΕΟΚ του Συµβουλίου που τροποποιεί για έβδοµη φορά την οδηγία 67/548, εισάγεται ο όρος «τοξικό για την αναπαραγωγή». Ο όρος «τερατογόνο» αντικαθίσταται από ισοδύναµο όρο «τοξικό για την αναπαραγωγή». Ο όρος αυτός θεωρείται ότι ευθυγραµµίζεται µε την ιδιότητα Η Η ταξινόµηση, καθώς και οι αριθµοί R αναφέρονται στην οδηγία 67/548/ΕΟΚ περί προσεγγίσεως των νοµοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που αφορούν την ταξινόµηση, συσκευασία και επισήµανση των επικινδύνων ουσιών και στις επακόλουθες τροποποιήσεις της. Τα όρια συγκέντρωσης αναφέρονται σε εκείνα που προβλέπονται στην οδηγία 88/379/ΕΟΚ για την προσέγγιση των νοµοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που αφορούν την ταξινόµηση, συσκευασία και επισήµανση των επικινδύνων παρασκευασµάτων και στις επακόλουθες τροποποιήσεις της. 1% Αξίζει να σηµειωθεί ότι λαµβάνοντας υπόψη την προέλευση των µεταλλευτικών αποβλήτων (φύση κοιτασµάτων και περιβαλλόντων πετρωµάτων, τύποι µεταλλοφορίας, διαδικασίες παραγωγής π.χ. εξόρυξη, εµπλουτισµός κλπ.), αυτά είναι απίθανο να 6

11 Εργαστήριο Μεταλλουργίας, ΕΜΠ εκέµβριος 2009 εµφανίζουν ιδιότητες όπως Η1: εκρηκτικό, Η2: οξειδωτικό, H3 A και Β: εύφλεκτο, Η9: µολυσµατικό Οριακές τιµές της παραγράφου της απόφασης 2003/33/ΕΚ Σύµφωνα µε την 2003/33/ΕΚ, οι οριακές τιµές για τα κοκκώδη µη επικίνδυνα απόβλητα, υπολογιζόµενες σε L/S = 2 και 10 l/kg για τη συνολική διαρροή και εκφραζόµενες άµεσα σε mg/l για τη δοκιµή C0 (πρώτο έκπλυµα της δοκιµής διήθησης ΕΛΟΤ CΕΝ/ΤS σε L/S = 0,1 l/kg) δίνονται στον Πίνακα 3. Τα κράτη µέλη καθορίζουν τις µεθόδους δοκιµής και τις αντίστοιχες οριακές τιµές που πρέπει να χρησιµοποιούνται, µε βάση τον Πίνακα 3. Πίνακας 3: Οριακές τιµές για τα µη επικίνδυνα απόβλητα (απόφαση 2003/33/ΕΚ) Συστατικό L/S =2 l/kg L/S =10 l/kg C0 (δοκιµήδιήθησης) mg/kg ξηρά ουσία mg/l As 0,4 2 0,3 Ba Cd 0,6 1 0,3 Cr σύνολο ,5 Cu Hg 0,05 0,2 0,03 Mo ,5 Ni Pb Sb 0,2 0,7 0,15 Se 0,3 0,5 0,2 Zn Ιόντα χλωρίου Ιόντα φθορίου Θειικά ανιόντα DOC (*) TDS (**) (*) Εάν τα απόβλητα δεν ανταποκρίνονται στις τιµές για την παράµετρο DOC στη δική τους τιµή ph, είναι δυνατόν να αποτελούν αντικείµενο δοκιµών σε L/S =10 l/kg για ph 7,5-8,0. Τα απόβλητα µµπορεί να θεωρείται ότι ανταποκρίνονται στα κριτήρια αποδοχής για την παράµετρο DOC, εάν τα αποτελέσµατα του ως άνω ποσοτικού προσδιορισµού δεν υπερβαίνουν τα 800 mg/kg.. (**) Οι τιµές για την παράµετρο TDS µµπορούν να χρησιµοποιούνται εναλλακτικά προς τις τιµές για τα θειικά ανιόντα και τα ιόντα χλωρίου. Σηµειώνεται ότι οι οριακές τιµές της απόφασης 2003/33/ΕΚ δεν ισχύουν για τα απόβλητα της εξορυκτικής βιοµηχανίας µε βάση την ευρωπαϊκή νοµοθεσία (οδηγία 2006/21/ΕΚ, απόφαση 2009/360/ΕΚ). 1 European Commission, DG Environment: Classification of mining waste facilities, Final Report, prepared by DHI Water Environment Health in cooperation with SGI, Swedish Geotechnical Institute and AGH, University of Science and Technology, Krakow, December

12 Εργαστήριο Μεταλλουργίας, ΕΜΠ εκέµβριος Κριτήρια για τα αδρανή απόβλητα Σύµφωνα µε την Απόφαση 2009/359/ΕΚ της Επιτροπής της 30ης Απριλίου 2009 «για τη συµπλήρωση του ορισµού των αδρανών αποβλήτων κατ εφαρµογή του άρθρου 22 παράγραφος 1 στοιχείο στ) της Οδηγίας 2006/21/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου σχετικά µε τη διαχείριση των αποβλήτων της εξορυκτικής βιοµηχανίας», τα απόβλητα της εξορυκτικής βιοµηχανίας θεωρούνται αδρανή κατά την έννοια του άρθρου 3 σηµείο 3 της οδηγίας 2006/21/ΕΚ εφόσον πληρούν όλα τα ακόλουθα κριτήρια, τόσο βραχυπρόθεσµα όσο και µακροπρόθεσµα: α) τα απόβλητα δεν πρόκειται να υποστούν σηµαντική αποσύνθεση ή διάλυση ή άλλου είδους σηµαντική µεταβολή δυνάµενη να έχει δυσµενείς επιπτώσεις στο περιβάλλον ή να βλάψει την ανθρώπινη υγεία, β) τα απόβλητα έχουν µέγιστη περιεκτικότητα σε θείο µε τη µορφή θειούχων ενώσεων 0,1%, ή η µέγιστη περιεκτικότητα των αποβλήτων σε θείο µε τη µορφή θειούχων ενώσεων είναι 1% και ο λόγος του δυναµικού εξουδετέρωσης προς το δυναµικό παραγωγής οξύτητας, όπως προσδιορίζεται µε τη στατική δοκιµή pren είναι µεγαλύτερος του 3, γ) τα απόβλητα δεν ενέχουν κίνδυνο αυτανάφλεξης και δεν καίγονται, δ) η περιεκτικότητα των αποβλήτων, όπως επίσης και του λεπτοµερούς κλάσµατος των αποβλήτων, σε ουσίες δυνητικά επιβλαβείς για το περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία και ειδικότερα σε As, Cd, Co, Cr, Cu, Hg, Mo, Ni, Pb, V, Zn, είναι αρκούντως χαµηλή ώστε να συνεπάγεται ασήµαντο κίνδυνο για τον άνθρωπο και το περιβάλλον βραχυπρόθεσµα και µακροπρόθεσµα. Για να θεωρείται αρκούντως χαµηλή ώστε να συνεπάγεται αµελητέο κίνδυνο για τον άνθρωπο και το περιβάλλον, η περιεκτικότητα στις ουσίες αυτές δεν πρέπει να υπερβαίνει τις εθνικές οριακές τιµές για περιοχές που χαρακτηρίζονται ως µη ρυπασµένες ή τα σχετικά εθνικά φυσικά επίπεδα υποβάθρου και ε) τα απόβλητα είναι πρακτικά απαλλαγµένα προϊόντων χρησιµοποιούµενων στην εξόρυξη ή την επεξεργασία, τα οποία θα µπορούσαν να βλάψουν το περιβάλλον ή την ανθρώπινη υγεία. Προκειµένου για το κριτήριο (δ) αναφέρεται ότι στην Ελλάδα µέχρι σήµερα δεν έχουν θεσπιστεί οριακές τιµές για περιοχές που χαρακτηρίζονται ως µη ρυπασµένες και δεν έχει πραγµατοποιηθεί συστηµατική καταγραφή και αποτύπωση των φυσικών επιπέδων υποβάθρου σε εθνικό επίπεδο. Για την αξιολόγηση του κριτηρίου αυτού, η περιεκτικότητα των αποβλήτων σε ουσίες δυνητικά επιβλαβείς για το περιβάλλον δύναται να συγκριθεί µε τις τιµές υποβάθρου στην εξεταζόµενη ευρύτερη περιοχή της εξορυκτικής δραστηριότητας. 8

13 Εργαστήριο Μεταλλουργίας, ΕΜΠ εκέµβριος Μεθοδολογία και δοκιµές γεωχηµικού χαρακτηρισµού των αποβλήτων Λαµβάνοντας υπόψη τις απαιτήσεις της νοµοθεσίας για το χαρακτηρισµό των αποβλήτων (ΚΥΑ 39624/2209/Ε103, οδηγία 2006/21/ΕΚ, απόφαση 2009/360/ΕΚ) καθώς και τα αποτελέσµατα των ερευνών που έχουν διεξαχθεί και την πρακτική που ακολουθείται στην Ευρώπη και διεθνώς για το χαρακτηρισµό των µεταλλευτικών αποβλήτων, η µεθοδολογία χαρακτηρισµού των αποβλήτων της εξορυκτικής βιοµηχανίας παρουσιάζεται στο Σχήµα 1. ειγµατοληψία και Προετοιµασία δειγµάτων Φυσικός / γεωτεχνικός χαρακτηρισµός Γεωχηµικός χαρακτηρισµός Χηµική - Ορυκτολογική Ανάλυση Θειούχα απορρίµµατα Μη θειούχα απορρίµµατα Στατικές οκιµές οκιµές εκχυλισιµότητας Σύγκριση µε προδιαγραφές Απλές δοκιµές εκχυλισιµότητας οκιµές σε στήλες υναµικό για παραγωγή οξύτητας Ζώνη αβεβαιότητας Μηδενικό δυναµικό παραγωγής οξύτητας Κινητικές δοκιµές εν απαιτούνται άλλες δοκιµές ελέγχου δυναµικού παραγωγής οξύτητας Σχήµα 1: Μεθοδολογία περιβαλλοντικού χαρακτηρισµού εξορυκτικών αποβλήτων 2 Για την πρόβλεψη της γεωχηµικής συµπεριφοράς των αποβλήτων µακροπρόθεσµα λαµβάνεται υπόψη και η µεθοδολογία που περιγράφεται στο πρότυπο ΕΛΟΤ ΕΝ 12920:2006+Α1: 2008 µε τίτλο «Χαρακτηρισµός αποβλήτων-μεθοδολογία για τον προσδιορισµό της συµπεριφοράς αποστράγγισης των αποβλήτων κάτω από καθορισµένες συνθήκες». Η µεθοδολογία περιλαµβάνει συγκεκριµένα βήµατα, όπως: 2 Reference Document on Best Available Techniques for Management of Tailings and Waste Rock in Mining Activities, BREF MTWR (2009) 9

14 Εργαστήριο Μεταλλουργίας, ΕΜΠ εκέµβριος 2009 Ορισµός του προβλήµατος και της λύσης που αναζητείται. Περιγραφή του σεναρίου χρήσης/διάθεσης (µηχανικές-γεωτεχνικές συνθήκες, υδρογεωλογικά και κλιµατικά χαρακτηριστικά, βιολογικές συνθήκες και µεταλλοφορία, συνθήκες χρήσης). Περιγραφή του αποβλήτου (φυσικά-γεωτεχνικά χαρακτηριστικά, χηµική-ορυκτολογική σύσταση, δυναµικό παραγωγής οξύτητας, δυναµικό εξουδετέρωσης). Λαµβάνοντας υπόψη τις ιδιότητες των αποβλήτων και το σενάριο διάθεσης, επιλογή και εκτέλεση κατάλληλων δοκιµών για την εκτίµηση της εκπλυσιµότητας και προσδιορισµό της επίδρασης επιµέρους παραµέτρων (φυσικών-γεωτεχνικών, χηµικών, βιολογικών) στην συµπεριφορά των αποβλήτων ως προς την εκπλυσιµότητα/ εκχυλισιµότητα των περιεχόµενων στοιχείων. Προσοµοίωση και πρόβλεψη της συµπεριφοράς αποστράγγισης των αποβλήτων µέσω της χρήσης απλών εξισώσεων ή πιο σύνθετων µοντέλων ανάλογα µε το πρόβληµα. Επαλήθευση του µοντέλου προσοµοίωσης µέσω α) επιβεβαίωσης της συµφωνίας των αποτελεσµάτων µεταξύ των δοκιµών β) σύγκρισης των εργαστηριακών αποτελεσµάτων µε επί τόπου µετρήσεις και γ) σύγκρισης µε στοιχεία από περιοχές µε ανάλογα χαρακτηριστικά. Η νοµοθεσία για το χαρακτηρισµό των αποβλήτων της εξορυκτικής βιοµηχανίας (ΚΥΑ 39624/2209/Ε103, οδηγία 2006/21/ΕΚ, απόφαση 2009/360/ΕΚ) δεν αναφέρει συγκεκριµένες δοκιµές που πρέπει να εκτελούνται για τον προσδιορισµό των γεωχηµικών χαρακτηριστικών των αποβλήτων. Αξίζει παρόλα αυτά να σηµειωθεί ότι για την κάλυψη των σχετικών απαιτήσεων της οδηγίας 2006/21/ΕΚ, στην παρούσα φάση βρίσκονται σε φάση ανάπτυξης από την αρµόδια επιτροπή τυποποίησης (CEN/TC292, WG8), τα παρακάτω: Ολοκληρωµένος οδηγός (Overall guidance document) για τον χαρακτηρισµό των αποβλήτων της εξορυκτικής βιοµηχανίας (τεχνική έκθεση). Οδηγίες δειγµατοληψίας (τεχνική έκθεση). Ευρωπαϊκό Πρότυπο στατικής δοκιµής για τον προσδιορισµό του δυναµικού παραγωγής οξύτητας των θειούχων αποβλήτων (σχέδιο προτύπου pren 15875). Το πρότυπο αυτό αναφέρεται στην απόφαση 2009/359/ΕΚ και χρησιµοποιείται για την αξιολόγηση του κριτηρίου (β) για τα αδρανή απόβλητα (ίδε παρ. 2.3). Τεχνική έκθεση όσον αφορά στις κινητικές δοκιµές για τον χαρακτηρισµό των θειούχων αποβλήτων. Τεχνικές προδιαγραφές για τη δειγµατοληψία και ανάλυση κυανιούχων στις λίµνες τελµάτων Λαµβάνοντας υπόψη τις πρότυπες δοκιµές που έχουν αναπτυχθεί στην Ευρώπη και διεθνώς για το χαρακτηρισµό των αποβλήτων, οι δοκιµές που εφαρµόζονται για τον 10

15 Εργαστήριο Μεταλλουργίας, ΕΜΠ εκέµβριος 2009 προσδιορισµό των γεωχηµικών χαρακτηριστικών των µεταλλευτικών αποβλήτων δίνονται στον Πίνακα 4. Στον Πίνακα 4 δίνονται επίσης τα σχετικά κριτήρια, όπου αυτά είναι διαθέσιµα, για την αξιολόγηση των αποτελεσµάτων των δοκιµών και αναφέρεται η σχετική ευρωπαϊκή και ελληνική νοµοθεσία. 11

16 Εργαστήριο Μεταλλουργίας, ΕΜΠ εκέµβριος 2009 Πίνακας 4: οκιµές γεωχηµικού χαρακτηρισµού των µεταλλευτικών αποβλήτων Παράµετρος οκιµές Σχετικά Ευρωπαϊκά 3 ή Χηµική-ορυκτολογική ανάλυση Χηµική ιαλυτοποίηση µε µίγµατα σύσταση οξέων (π.χ. βασιλικό νερό, HF) ή/και σύντηξη και ανάλυση µε AAS, ICP-AES/MS Ορυκτολογική ανάλυση Φθορισµός ακτίνων Χ Περιθλασιµετρία ακτίνων-x Οπτική/ Ηλεκτρονική µικροσκοπία άλλα πρότυπα ΕΝ ΕΝ CEN/TR ΕΝ ISO ΕΝ Αντικείµενο/Σκοπός Προσδιορισµός περιεκτικότητας σε κύρια στοιχεία και ιχνοστοιχεία (βαρέα µέταλλα, τοξικά στοιχεία) Προσδιορισµός κύριων και δευτερευόντων κρυσταλλικών ενώσεων, π.χ. θειούχα, αλκαλικά ορυκτά, πυριτικές ενώσεις κλπ. Προσδιορισµός δυναµικού παραγωγής οξύτητας και ρυθµού διαλυτοποίησης µετάλλων και θειικών ph ph πολφού Soil and waste ph, Method 9045C, SW 846, U.S. EPA 1996 Στατικές δοκιµές Κινητικές δοκιµές Στατική δοκιµή ΑΒΑ (Προσδιορισµός S, S(SO 4 ), CO 3, δυναµικό εξουδετέρωσης, Ε) Στατική δοκιµή NAG (Net Acid Generation) Στήλες οκιµή µακράς διάρκειας pren Τροποποιηµένη µέθοδος Sobek 4 AMIRA BREF (2009) 2 Χαρακτηρισµός του δείγµατος ως προς την οξύτητα/ αλκαλικότητα Εκτίµηση του δυναµικού παραγωγής οξύτητας µε προσδιορισµό του Καθαρού δυναµικού εξουδετέρωσης (Κ Ε)και του λόγου υναµικού εξουδετέρωσης προς το δυναµικό παραγωγής οξύτητας ( Ε/ Ο) Προσδιορισµός του ph και του καθαρού δυναµικού παραγωγής οξύτητας/ Ενδείκνυται για υλικά µε S θειούχο < 1% και µικρή περιεκτικότητα σε Cu Προσδιορισµός ρυθµού οξείδωσης/εξουδετέρωσης και Κριτήρια-Νοµοθεσία Σύγκριση της συγκέντρωσης των στοιχείων µε φυσικά επίπεδα υποβάθρου (2009/359/ΕΚ) Σύγκριση µε κριτήρια για τα επικίνδυνα απόβλητα (ΚΥΑ 39624/2209/Ε103, ΚΥΑ 13588/725) Πίνακας 5α Σύγκριση µε κριτήρια για τα αδρανή απόβλητα (S<1%, Ε/ Ο>3) 2009/360/ΕΚ Πίνακας 5β Αξιολόγηση των αποτελεσµάτων σε συνδυασµό µε αυτά των στατικών δοκιµών και 3 Αναφέρονται τα πρότυπα που έχουν αναπτυχθεί από την τεχνική επιτροπή CEN/TC 292 για το χαρακτηρισµό των αποβλήτων 4 Η ανάπτυξη του Ευρωπαϊκού προτύπου βασίζεται στη δοκιµή «Τροποποιηµένη µέθοδος Sobek» (Lawrence and Wang, 1997: Determination of Neutralization Potential in the Prediction of Acid Rock Drainage. In Proc. 4th International Conference on Acid Rock Drainage, Vancouver, BC, Canada, pp ) 5 AMIRA International Limited (2002): ARD Test Handbook, prepared by Ian Wark Research Institute and Environmental Geochemistry International Pty Ltd, Melbourne 12

17 Εργαστήριο Μεταλλουργίας, ΕΜΠ εκέµβριος 2009 Παράµετρος οκιµές Σχετικά Ευρωπαϊκά 3 ή (µήνες, χρόνια) σε στήλες κυκλικής διατοµής. Εφαρµογή κύκλων υγρασίας/ ξηρασίας για την προσοµοίωση των συνθηκών απόθεσης του υλικού Κελιά υγρασίας οκιµή διάρκειας τουλάχιστον 20 εβδοµάδων σε συνθήκες επιταχυνόµενης οξείδωσης (παροχή αέρα, εφαρµογή υγρών/ ξηρών κύκλων Λυσίµετρα οκιµή µακράς διάρκειας παρόµοια µε αυτή σε στήλη Εκπλυσιµότητα-εκχυλισµότητα µετάλλων, ανιόντων οκιµές ενός ή δύο σταδίων µικρής διάρκειας Εκπλυσιµότητα µετάλλων, ανιόντων άλλα πρότυπα ASTM D BREF (2009) 2 ΕΝ ΕΝ ΕΝ ΕΝ οκιµές εξάρτησης µε το ph CEN/TS CEN/TS οκιµή ανοδικής διήθησης σε CEN/TS στήλη διαµέτρου 5 cm ή 10 cm ανάλογα µε το µέγεθος κόκκων του υλικού (<4 mm ή 10 mm) διάρκειας ενός µήνα. Συλλογή εκπλυµάτων για αθροιστικό λόγο υγρού/στερεού 0,1/ 0,2/ 0,5/ 1/ 2/ 5 και 10 l/kg Αντικείµενο/Σκοπός ποιότητας στραγγισµάτων (οξύτητα /αλκαλικότητα, διαλυτοποίηση περιεχόµενων µετάλλων, θειικών κ.α) Εκτίµηση της εκπλυσιµότητας των περιεχόµενων µετάλλων µετά από επαφή του υλικού µε απιονισµένο νερό σε λόγους υγρού/στερεού 2 l/kg, 8 l/kg και 10 l/kg σε συνθήκες ισορροπίας Προσδιορισµός επίδρασης ph στην εκπλυσιµότητα µετάλλων και ανιόντων Εκτίµηση της εκπλυσιµότητας σε συνθήκες κορεσµού του υλικού Κριτήρια-Νοµοθεσία της χηµικής-ορυκτολογικής σύστασης του εξεταζόµενου υλικού για την εκτίµηση του δυναµικού παραγωγής οξύτητας. Ενδεικτική σύγκριση της χηµικής σύστασης των στραγγισµάτων µε τα απαιτούµενα όρια ποιότητας νερών. Η χηµική σύσταση των στραγγισµάτων στις κινητικές δοκιµές µπορεί να διαφοροποιείται σε σύγκριση µε αυτή στο χώρο απόθεσης του υλικού λόγω διαφορών σε παραµέτρους όπως το µέγεθος κόκκων του υλικού, το λόγο υγρού/ στερεού, τη θερµοκρασία. Χρήση γεωχηµικών µοντέλων για την πρόβλεψη της ποιότητας των νερών στους υδάτινους αποδέκτες (2009/360/ΕΚ) Κριτήρια έχουν αναπτυχθεί για την αποδοχή αποβλήτων σε ΧΥΤΑ αδρανών, µη επικίνδυνων και επικίνδυνων αποβλήτων. (2003/33/ΕΚ- οκιµές συµµόρφωσης) Με βάση την ευρωπαϊκή νοµοθεσία τα όρια της 2003/33/ΕΚ δεν εφαρµόζονται για τα µεταλλευτικά απόβλητα, οπότε η σύγκριση είναι ενδεικτική. 2003/33/ΕΚ Κριτήρια έχουν αναπτυχθεί για το πρώτο έκπλυµα της δοκιµής και αφορούν την αποδοχή αποβλήτων σε χώρους υγειονοµικής ταφής αδρανών, µη επικίνδυνων και επικίνδυνων αποβλήτων (2003/33/ΕΚ). Με βάση την ευρωπαϊκή νοµοθεσία τα όρια της 2003/33/ΕΚ δεν εφαρµόζονται για τα µεταλλευτικά απόβλητα, οπότε η σύγκριση είναι ενδεικτική. 13

18 Εργαστήριο Μεταλλουργίας, ΕΜΠ εκέµβριος 2009 Παράµετρος οκιµές Σχετικά Ευρωπαϊκά 3 ή άλλα πρότυπα Εκπλυσιµότητα-εκχυλισµότητα µετάλλων, ανιόντων από µονόλιθους Στατικές δοκιµές υναµικές δοκιµές οκιµή παρτίδας ενός σταδίου για µονόλιθους σε συγκεκριµένη αναλογία υγρού προς εµβαδόν επιφάνειας για υλικά µε συγκεκριµένες διαστάσεις υναµική δοκιµή έκπλυσης για µονόλιθους µε περιοδική ή συνεχή ανανέωση του εκχυλιστικού µέσου prcen/ts ΕΑ ΝΕΝ 7370 prcen/ts prcen/ts Αντικείµενο/Σκοπός Εκτίµηση της εκπλυσιµότητας µονόλιθων σε συνθήκες ισορροπίας Εκτίµηση της εκπλυσιµότητας µονόλιθων σε συγκεκριµένες συνθήκες ή συνθήκες σχετικές µε συγκεκριµένο σενάριο χρήσης/ διάθεσης των αποβλήτων Κριτήρια-Νοµοθεσία εν έχουν θεσπιστεί κριτήρια για τις δοκιµές σε µονόλιθους. Σύµφωνα µε την απόφαση 2003/33/ΕΚ, τα κράτη µέλη πρέπει να καθορίζουν κριτήρια ώστε τα συµπαγή απόβλητα να εξασφαλίζουν επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος που να ανταποκρίνεται στις οριακές τιµές που έχουν θεσπιστεί για χώρους υγειονοµικής ταφής µη επικίνδυνων αποβλήτων καθώς και των επικίνδυνων αποβλήτων. 14

19 Εργαστήριο Μεταλλουργίας, ΕΜΠ εκέµβριος 2009 Πίνακας 5α: Αξιολόγηση αποτελεσµάτων της στατικής δοκιµής ΑΒΑ 6 Παραγωγή οξύτητας Αρχικό NPR υνατή Ε/ Ο <1 Πιθανή παραγωγής οξύτητας. Πιθανή (αβεβαιότητα) Μικρή Ουδεµία 1< Ε/ Ο<2 2< Ε/ Ο<4 Ε/ Ο>4 Παρατηρήσεις Ενδεχόµενη παραγωγή οξύτητας εάν το υναµικό Εξουδετέρωσης είναι µη ικανοποιητικά ενεργό ή εξαντλείται µε ταχύτερο ρυθµό από ότι οι θειούχες ενώσεις. Μη ενδεχόµενη παραγωγή οξύτητας, εκτός εάν υπάρχει σηµαντική έκθεση των θειούχων ενώσεων ή έντονα ενεργές θειούχες ενώσεις µε µη ικανοποιητικά ενεργό υναµικό Εξουδετέρωσης. εν απαιτούνται άλλες δοκιµές εκτός εάν το υλικό προορίζεται να χρησιµοποιηθεί ως πηγή δηµιουργίας αλκαλικότητας. Πίνακας 5β: Κριτήρια αξιολόγησης του δυναµικού παραγωγής οξύτητας µε βάση τα αποτελέσµατα της στατικής δοκιµής ΝΑG (AMIRA, ) NAGpH NAG (kg H 2 SO 4 /t) Χαρακτηρισµός 4,5 0 Το υλικό δεν παράγει οξύτητα <4,5 5* Το υλικό παρουσιάζει τάση παραγωγής οξύτητας-µικρό δυναµικό <4,5 >5* Το υλικό παρουσιάζει δυναµικό παραγωγής οξύτητας *Το κριτήριο για τον χαρακτηρισµό των δειγµάτων ως υλικά µε τάση παραγωγής οξύτητας αλλά µε µικρό δυναµικό µπορεί να µεταβάλλεται ανάλογα µε την εξεταζόµενη θέση. Ο χαρακτηρισµός αυτός αποδίδεται σε υλικά που έχουν µικρό δυναµικό παραγωγής οξύτητας και άρα καθίσταται εφικτό να αναµιχθούν µε αλκαλικά πρόσθετα ή υλικά µη δυνάµενα να παράγουν οξύτητα ώστε να εξασφαλιστεί η περιβαλλοντικά ασφαλή διάθεσή τους. 6 Price W.A., Morin, K. and Hutt, N. (1997): Guidelines for the prediction of acid rock drainage and metal leaching for mines in British Columbia: Part II. Recommended procedures for static and kinetic testing. In Proc. 4th International Conference on Acid Rock Drainage, Vol. I, Vancouver, B.C. Canada, pp

20 «ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ ΣΤΗ ΧΑΛΚΙ ΙΚΗ» Παράρτηµα IV 2). Μεθοδολογία δειγµατοληψίας µεταλλευτικών αποβλήτων της Ελληνικός Χρυσός Α.Ε. ENVECO A.E

21 ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΧΡΥΣΟΥ ΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ ΜΕΤΑΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙΓΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΕΣ ΚΑΙ ΣΧΕ ΙΑΖΟΜΕΝΕΣ ΜΕΤΑΛΕΥΤΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ Α.Ε. ΜΑΡΤΙΟΣ 2006

22 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Ελληνικός Χρυσός Α.Ε., στο πλαίσιο του σχεδιασµού του επενδυτικού της πλάνου για την ανάπτυξη των Μεταλλείων Κασσάνδρας, ανέθεσε τη µελέτη των περιβαλλοντικών χαρακτηριστικών των µεταλλευτικών αποβλήτων όλων των επιµέρους υποέργων (Μαύρων Πετρών, Σκουριών, Ολυµπιάδας και Μεταλλουργίας), στο Εργαστήριο Μεταλλουργίας του ΕΜΠ και στο Εργαστήριο Αναλυτικής Χηµείας του ΑΠΘ. Στο πλαίσιο αυτό µελετήθηκαν και από τα δύο πανεπιστηµιακά ιδρύµατα τα ακόλουθα υλικά: ΕΡΓΟ ΜΑΥΡΩΝ ΠΕΤΡΩΝ Μετάλλευµα Στείρα εξόρυξης 3 Α Αδροµερή τέλµατα εµπλουτισµού Λεπτοµερή τέλµατα εµπλουτισµού οκίµιο λιθογόµωσης ΠΕΡΙΟΧΗ ΟΛΥΜΠΙΑ ΑΣ Υφιστάµενοι σωροί αρσενοπυρίτη Υφιστάµενα τέλµατα Ολυµπιάδας Τέλµατα Ολυµπιάδας (πρόκειται για τέλµατα µετά από την επανακατεργασία των υφιστάµενων τα οποία αναµένεται να είναι ταυτόσιµα µε αυτά που θα παράγονται από τον σχεδιαζόµενο εµπλουτισµό του µεταλλεύµατος Ολυµπιάδας) Στείρα εξόρυξης Ολυµπιάδας οκίµιο λιθογόµωσης µε 5% τσιµέντο οκίµιο λιθογόµωσης µε 12% τσιµέντο ΠΕΡΙΟΧΗ ΣΚΟΥΡΙΩΝ Τέλµατα εµπλουτισµού Στείρα εξόρυξης Ακολουθεί µία περιγραφή του τρόπου δειγµατοληψίας / παρασκευής / προετοιµασίας των των δειγµάτων. Επισηµαίνεται ότι όλα τα δείγµατα χωρίστηκαν σε δύο όµοια αντιδείγµατα, εκ των οποίων το ένα εστάλη στο Εργαστήριο Μεταλλουργίας του ΕΜΠ και το άλλο στο Εργαστήριο Αναλυτικής Χηµείας του ΑΠΘ. Τέλος, όσον αφορά τα απόβλητα της µεταλλουργίας, αυτά παρασκευάστηκαν και µελετήθηκαν από το Εργαστήριο Μεταλλουργίας του ΕΜΠ στο πλαίσιο συµµετοχής του στην ανάπτυξη τµήµατος της µεταλλουργικής διαδικασίας. 2. ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΕΙΓΜΑΤΩΝ ΜΑΥΡΩΝ ΠΕΤΡΩΝ Για τον περιβαλλοντικό χαρακτηρισµό των µεταλλευτικών υλικών του µεταλλείου Μαύρων Πετρών αποστέλλονται στα δύο εργαστήρια αντιπροσωπευτικά δείγµατα των ετήσιων σύνθετων δειγµάτων της

23 παραγωγικής διαδικασίας. Όσον αφορά το Μετάλλευµα, το Αδροµερές τέλµα και το Λεπτοµερές τέλµα της παραγωγικής διαδικασίας, επειδή και τα τρία αυτά είναι ρεύµατα που είτε τροφοδοτούνται είτε παράγονται από το εργοστάσιο εµπλουτισµού, η παρασκευή των ετήσιων σύνθετων δειγµάτων γίνονται από το Εργαστήριο Ποιοτικού Ελέγχου σε συνεργασία µε το Εργοστάσιο Εµπλουτισµού. Στο πλαίσιο αυτό τα δείγµατα της ηµερήσιας παραγωγής του εργοστασίου εµπλουτισµού δειγµατίζονται σε κάθε βάρδια από το προσωπικό του εργοστασίου εµπλουτισµού και αποστέλλονται στο εργαστήριο ποιοτικού ελέγχου όπου συντίθενται σε ηµερήσια δείγµατα ανάλογα µε τους τόννους παραγωγής κάθε βάρδιας. Ακολούθως, από τα σύνθετα ηµερήσια δείγµατα παρασκευάζονται αντιπροσωπευτικά µηνιαία και ετήσια δείγµατα για κάθε τύπο ρεύµατος ηµερήσιας παραγωγής, µεταξύ των οποίων και τα 3 ρεύµατα ενδιαφέροντος (µετάλλευµα, αδροµερές τέλµα, λεπτοµερές τέλµα). Η ποσότητα κάθε ηµερήσιου δείγµατος (Α,g) που απαιτείται για την προετοιµασία συγκεκριµένης ποσότητας σύνθετου δείγµατος (X, g). τροφοδοσίας, (Χ=1000g), υπολογίζεται ως ακολούθως: A (g) = [ Παραγωγή τροφοδοσίας (Π, tn) / Συνολική παραγωγή τροφοδοσίας (ΣΠ, tn)] * X (g). Όσον αφορά τα στείρα εξόρυξης, αυτά αποτίθενται προσωρινά στο χώρο απόθεσης στείρων στο εξωτερικό πρανές του Καρακολίου, για να αξιοποιηθούν στη συνέχεια µετά από θραύση και ταξινόµηση για την παραγωγή 3 Α που χρησιµοποιείται ως δοµικό υλικό, εντός και εκτός των εγκαταστάσεων. Η δειγµατοληψία των στείρων εξόρυξης γίνεται µε τη λήψη δείγµατος βάρους περίπου 1 όνου από την µηνιαία παραγωγή και φύλαξη αυτού σε ξεχωριστό σωρό. Στο τέλος του χρόνου, δειγµατίζεται ο σωρός των 12 περίπου τόνων µε κάνναβο 1x1 m για την παρασκευή του ετήσιου αντιπροσωπευτικού δείγµατος στείρων εξόρυξης. Τέλος, όσον αφορά το υλικό λιθογόµωσης, λαµβάνονται δείγµατα καρότων διαστάσεων Ø 10 cm και µήκους τουλάχιστον 2 m, από περισσότερα από ένα µέτωπα παραγωγής που λιθογοµώθηκαν εντός του έτους. Τα καρότα αυτά χωρίζονται σε 3 αντιδείγµατα, εκ των οποίων από ένα αποστέλλεται στα Εργαστήρια Μεταλλουργίας ΕΜΠ και Αναλυτικής Χηµείας ΑΠΘ για δοκιµές περιβαλλοντικού χαρακτηρισµού ενώ το τρίτο υποβάλλεται σε δοκιµές αντοχής. 3. ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΕΙΓΜΑΤΩΝ ΟΛΥΜΠΙΑ ΑΣ 3.1 Υφιστάµενοι σωροί αρσενοπυρίτη Γενικά Οι υφιστάµενοι χρυσοφόροι σωροί αρσενοπυρίτη βρίσκονται περίπου 400 m Β του υφιστάµενου εργοστασίου εµπλουτισµού. Υπάρχουν 3 διαδοχικοί σωροί, οι οποίοι καταλαµβάνουν µία συνολική περιοχή περίπου 25 στρεµµάτων. Λόγω της µορφολογίας του φυσικού εδάφους, το οπτικό αποτέλεσµα είναι η εµφάνιση τριών επακόλουθων βαθµίδων µέσου ύψους 5 έως 6 µέτρων, οι οποίες αναπτύσσονται κατά µήκος ενός νοητού άξονα µε διεύθυνση από Ν-ΝΑ προς τα -Β. Σύµφωνα µε τα ιστορικά στοιχεία, πριν την έναρξη απόθεσης του υλικού, έγιναν εργασίες διαµόρφωσης του εδάφους καθώς και διάστρωση µε αργιλικό υλικό το οποίο συµπιέστηκε κατάλληλα. Το ίδιο αργιλικό υλικό χρησιµοποιήθηκε και για τη δηµιουργία του αναχώµατος καθώς και των διαχωριστικών βαθµίδων. Στο Σχήµα δίνεται µία κάτοψη των σωρών καθώς και µία τοµή κατά µήκος του νοητού άξονα Ν-ΝΑ προς τα -Β. Με βάση τα αποτελέσµατα µιας συστηµατικής δειγµατοληψίας µε γεωτρήσεις που διεξήχθη το 1996 σε συνδυασµό µε τα ιστορικά στοιχεία παραγωγής του εργοστασίου εµπλουτισµού Ολυµπιάδας υπολογίζεται ότι στην περιοχή είχαν αποτεθεί συνολικά τόνοι αρσενοπυρίτη.

24 Περιγραφή δειγµατοληψίας Με βάση τα ιστορικά στοιχεία, για τον προσδιορισµό της ποσότητας και ποιότητας αρσενοπυρίτη που βρισκόταν στην περιοχή έγινε το 1996 δειγµατοληψία µε γεωτρήσεις. ιανοίχτηκαν συνολικά 84 γεωτρήσεις, σε κάνναβο 20 m x 20 m, η σχετική θέση των οποίων δίνεται στο Σχήµα ενώ τα αναλυτικά χαρακτηριστικά τους στον Πίνακα 1 του Παραρτήµατος της παρούσας. To βάθος των γεωτρήσεων επεκτάθηκε έως ότου να βρουν το φυσικό υπόβαθρο, το δε συνολικό µήκος των γεωτρήσεων ανήλθε σε 427,4m. Σε κάθε γεώτρηση και ανά ένα µέτρο γινόταν δειγµατοληψία. Τα αποτελέσµατα των χηµικών αναλύσεων των δειγµάτων αξιολογήθηκαν µε την χρήση του υπολογιστικού προγράµµατος GEMCOM και συνοψίζονται στον Πίνακα Πίνακας Αποτελέσµατα δειγµατοληψίας σωρών αρσενοπυρίτη Ολυµπιάδας µε βάση τις γεωτρήσεις του 1996 (TVX Hellas Kassandra Project, Evaluation of the Olympias Arsenopyrite Stockpiles, N. Tschischow, July 1996) Περιγραφή Σωρός Νο.1 Σωρός Νο.2 Σωρός Νο. 3 Σύνολο ιαφορά (+ -) Όγκος (m3) Ειδικό βάρος (t/m3) Υγροί τόννοι Υγρασία (%) Ξηροί τόννοι Χρυσός (g/t) Άργυρος (g/t) Zn (%) Pb (%) As (%) Η Ελληνικός Χρυσός Α.Ε., στο πλαίσιο της λήψης ενός αντιπροσωπευτικού δείγµατος για τον περιβαλλοντικό χαρακτηρισµό του αξιοποίησε το σύνολο των γεωτρήσεων που είχαν γίνει το Από όλα τα δείγµατα ελήφθη ισοβαρές δείγµα για τον σχηµατισµό ενός σύνθετου αντιπροσωπευτικού δείγµατος βάρους περίπου 20 kg, το οποίο χωρίσθηκε σε δύο αντιδείγµατα των 10 kg έκαστο, τα οποία και εστάλησαν στο Εργαστήριο Μεταλλουργίας του ΕΜΠ και το Εργαστήριο Αναλυτικής Χηµείας του ΑΠΘ, για περιβαλλοντικό χαρακτηρισµό. Σχήµα 3.1-1: Χάρτης δειγµατοληψίας σωρών αρσενοπυρίτη Ολυµπιάδας 3.2 Παλαιά (υφιστάµενα) τέλµατα εµπλουτισµού

25 Γενικά Ο χώρος απόθεσης παλαιών τελµάτων των µεταλλευτικών εγκαταστάσεων Ολυµπιάδας βρίσκεται στην πεδινή περιοχή του Μαυρόλακκα, 600m Β του εργοστασίου εµπλουτισµού. Από τα διαθέσιµα ιστορικά στοιχεία φαίνεται ότι κατασκευάστηκε το 1976 από την τότε µεταλλειοκτήτρια εταιρεία Α.Ε.Ε.Χ.Π.&Λ και λειτούργησε έως το 1995 για την απόθεση των στερεών καταλοίπων εµπλουτισµού του µεταλλεύµατος (τελµάτων εµπλουτισµού). Πρόκειται για έναν τεχνητό ταµιευτήρα µε περιµετρικό φράγµα και βαθµιδωτά πρανή, συνολικής έκτασης (περιλαµβανοµένου του φράγµατος) 265 στρεµµάτων. εν υπάρχουν αναλυτικά δεδοµένα για τα τεχνικά στοιχεία κατασκευής του φράγµατος. Περιγραφή δειγµατοληψίας Για τη διερεύνηση των ποιοτικών και γεωχηµικών χαρακτηριστικών του υλικού που βρίσκεται αποτιθεµένο στον εν λόγω χώρο αξιοποιήθηκαν τα δείγµατα ενός προγράµµατος δειγµατοληπτικών γεωτρήσεων της περιόδου Συνολικά διανοίχθηκαν 102 γεωτρήσεις, σε κάνναβο 50 m x 50 m, η σχετική θέση των οποίων δίνεται στο Σχήµα ενώ τα αναλυτικά χαρακτηριστικά τους στους Πίνακες 2 και 3 του Παραρτήµατος της παρούσας. Το βάθος των γεωτρήσεων επεκτάθηκε έως ότου να βρουν το φυσικό υπόβαθρο, το δε συνολικό µήκος των γεωτρήσεων ανήλθε σε 877 m. Σε κάθε γεώτρηση και ανά ένα µέτρο γινόταν δειγµατοληψία. Τα αποτελέσµατα των χηµικών αναλύσεων των δειγµάτων αξιολογήθηκαν µε την χρήση του υπολογιστικού προγράµµατος GEMCOM και συνοψίζονται στον Πίνακα Σχήµα 3.2-1: Χάρτης δειγµατοληψίας τελµάτων εµπλουτισµού Ολυµπιάδας Πίνακας 3.2-1

26 Αποτελέσµατα δειγµατοληψίας του παλαιού χώρου απόθεσης τελµάτων Ολυµπιάδας µε βάση τις γεωτρήσεις του 1996 (TVX Hellas Olympias Mine, Evaluation of the Olympias Tailing Pond, M. Podhorski, September 1997) Περιγραφή Αριθµός δειγµάτων που αναλύθηκαν Min max Average S.D. Weighted average Ειδικό βάρος (t/m3) Υγροί τόννοι Υγρασία (%) ,96 Χρυσός (g/t) ,42 Άργυρος (g/t) ,25 Zn (%) ,45 Pb (%) ,48 As (%) ,6 Fe (%) ,86 Cu (%) S (%) ,8 Bi (%) 97% των δειγµάτων είχαν κάτω από το όριο ανίχνευσης Sb (%) Η Ελληνικός Χρυσός Α.Ε., στο πλαίσιο της λήψης ενός αντιπροσωπευτικού δείγµατος για τον περιβαλλοντικό χαρακτηρισµό του, αξιοποίησε τις δειγµατοληψίες που είχαν γίνει την περίοδο Εκ του συνόλου των 102 γεωτρήσεων που είχαν γίνει την περίοδο (877 δείγµατα του ενός µέτρου) ελήφθη ισοβαρές δείγµα από κάθε ένα µέτρο γεώτρησης για τον σχηµατισµό ενός σύνθετου αντιπροσωπευτικού δείγµατος βάρους περίπου 60 kg. Το δείγµα χωρίστηκε σε 3 όµοια δείγµατα, εκ των οποίων το ένα (βάρους 10 kg) εστάλη στο Εργαστήριο Μεταλλουργίας του ΕΜΠ, το άλλο (βάρους επίσης 10 kg) στο Εργαστήριο Αναλυτικής Χηµείας του ΑΠΘ και το 3 ο (βάρους 40 kg) στο Μεταλλουργικό Εργαστήριο της Ελληνικός Χρυσός στο Στρατώνι για δοκιµές επίπλευσης και καθαρισµού και χηµικές αναλύσεις 3.3 Τέλµατα εµπλουτισµού από την µελλοντική παραγωγή Στο σύνθετο δείγµα υφιστάµενων τελµάτων εµπλουτισµού (βάρους 40 kg) που περιγράφηκε στην ενότητα 3.2, έγιναν δοκιµές επίπλευσης στο Μεταλλουργικό Εργαστήριο της Ελληνικός Χρυσός για την ανάκτηση του περιεχόµενου συµπυκνώµατος αρσενοπυρίτη. Χαρακτηριστικό δείγµα των συνθηκών και των αποτελεσµάτων των δοκιµών επίπλευσης συνοψίζονται στον Πίνακα Πίνακας οκιµή σε αντιπροσωπευτικό δείγµα γεωτρήσεων από τον παλαιό χώρος απόθεσης τελµάτων Ολυµπιάδος ΛΕΙΟΤΡΙΒΗΣΗ 85% -45µm ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΟΚΙΜΗΣ ΕΠΙΠΛΕΥΣΗΣ ΣΤΑ ΙΟ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΑΝΤΙ ΡΑΣΤΗΡΙΩΝ grams per ΧΡΟΝΟΣ - Λεπτά (min) ph H2SO4 CuSO4 ZnSO4 tone OL-4 SIPX MIBC GRIND CONDIT FROTH Conditioning 100 ml 50 3 dr Rougher st clean ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΑΠΟ ΟΣΗ Βάρος gr Βάρος % S As Fe Au S As Fe Au S As Fe Au Conc 1 st clean Tail 1 st clean TAIL TOTAL Το τέλµα από τις ως άνω δοκιµές επίπλευσης θεωρήθηκε ως τέλµα αντιπροσωπευτικό του τέλµατος που θα παράγεται από τον εµπλουτισµό της µελλοντικής παραγωγής µεταλλεύµατος. Το τέλµα αυτό χωρίστηκε σε τρία όµοια δείγµατα, εστάλη από µία ποσότητα περίπου 10 kg στο Εργαστήριο Μεταλλουργίας του ΕΜΠ και στο

27 Εργαστήριο Αναλυτικής Χηµείας του ΑΠΘ για περαιτέρω δοκιµές περιβαλλοντικού χαρακτηρισµού, ενώ το υπόλοιπο χρησιµοποιήθηκε για την παρασκευή δοκιµίων λιθογόµωσης µε τσιµέντο. 3.4 Υλικό λιθογόµωσης για την µελλοντική εκµετάλλευση Γενικά Μία ποσότητα (βάρους περίπου 20 kg) από το τέλµα επανακατεργασίας των υφιστάµενων τελµάτων Ολυµπιάδας εστάλη στο Εργαστήριο της ΑΚΤΩΡ για την παρασκευή κυλινδρικών και κυβικών µονόλιθων, διαστάσεων περίπου 10x10 cm, µε τις ακόλουθες δύο συνταγές: Μίγµα 1: Τέλµα εµπλουτισµού = 66%, Τσιµέντο = 12%, Νερό = 22% Μίγµα 2: Τέλµα εµπλουτισµού = 73%, Τσιµέντο = 5%, Νερό = 22% Τρόπος παρασκευής µιγµάτων Για τις συνθέσεις χρησιµοποιήθηκε τσιµέντο CEM II/A-L 42,5 R της εταιρείας ΧΑΛΥΨ µε ειδικό βάρος 3,07 g/cm 3. Για την παρασκευή των µιγµάτων χρησιµοποιήθηκε µίξερ ικανότητας 3lt και το κάθε ανάµιγµα αναδεύτηκε για 5min µετά την προσθήκη όλων των υλικών. Από το κάθε ανάµιγµα ελήφθησαν αντίστοιχα 1) δύο κυλινδρικά δοκίµια διαστάσεων 9,8x10cm και 2) δύο κυβικά δοκίµια µε βάρος περίπου 5kg. Η τοποθέτηση του µίγµατος στα καλούπια έγινε σε 2 στρώσεις, ενώ η συµπύκνωση έγινε µε δονητική τράπεζα ιδιοκατασκευής. Το ξεκαλούπωµα όλων των δοκιµίων έγινε 2 µέρες µετά, ενώ θα πρέπει να αναφερθεί ότι τα εν λόγω δοκίµια είχαν στερεοποιηθεί από την επόµενη κιόλας µέρα παρασκευής. Εκτός από τα παραπάνω δείγµατα από το κάθε µίγµα ελήφθη ένα παραπάνω κυλινδρικό δοκίµιο, η θραύση του οποίου έγινε στις 18 ηµέρες και προέκυψαν οι ακόλουθες αντοχές (ανηγµένες για κύλινδρο 15x30cm): 1 ο Μίγµα: 6,95 Mpa και 2 ο Μίγµα: 2,79 MPa Τα παραπάνω δοκίµια εστάλησαν για δοκιµές περιβαλλοντικού χαρακτηρισµού στο Εργαστήριο Μεταλλουργίας του ΕΜΠ και στο Εργαστήριο Αναλυτικής Χηµείας του ΑΠΘ. 3.5 Στείρα εξόρυξης Γενικά Ο υφιστάµενος χώρος απόθεσης των στείρων εξόρυξης του µεταλλείου Ολυµπιάδας βρίσκεται 100m ΒΑ του φιρέ αερισµού και 350m Β-Β του φρέατος. Με βάση τα ιστορικά στοιχεία παραγωγής, τα στείρα που παρήχθησαν την περίοδο από τα έργα ανάπτυξης και εκµετάλλευσης του µεταλλείου Ολυµπιάδας αποτέθηκαν κατά κύριο λόγο στην Πλατεία Φιρέ (ίδε Σχέδιο 3.5-1). Περαιτέρω, ο συνολικός όγκος του υλικού που έχει ήδη αποτεθεί εκτιµάται σε m 3 ή ισοδύναµα t (φαινόµενο ειδικό βάρος στείρων Ολυµπιάδας 1,6 t/m 3 ). Το σύνολο των στείρων αυτών καταλαµβάνουν συνολική έκταση 27,5 στρεµµάτων το δε µέγιστο ύψος του σωρού ανέρχεται σε 30 m. Tα στείρα που βρίσκονται συσσωρευµένα στην πλατεία Φιρέ, είναι υλικά µε µεγάλη ανοµοιογένεια στην κατανοµή µεγέθους, µε τεµάχια από 40cm µέχρι και λεπτοµερή σωµατίδια -75µm. Περιγραφή δειγµατοληψίας Για την λήψη δείγµατος στείρων εξόρυξης το οποίο θα αντιπροσωπεύει τα στείρα της µελλοντικής παραγωγής έγινε δειγµατοληψία µε τάφρους του υλικού που βρίσκεται στην Πλατεία Φιρέ. Στο πλαίσιο αυτό ελήφθησαν µε

28 χρήση JCB δείγµατα από 17 σηµεία στα οποία η εκσκαφή έφθασε µέχρι βάθους 3-4 µέτρων. H σχετική θέση των θέσεων δειγµατοληψίας του σωρού φαίνεται στο Σχήµα Ακολούθως το υλικό που εκσκάφθηκε από την κάθε θέση µεταφέρθηκε σε παρακείµενο χώρο, και ελήφθη δείγµα αντιπροσωπευτικό από κάθε σωρό. Τα δείγµατα από κάθε σωρό λειοτριβήθηκαν. Από τα 17 λειοτριβηµένα δείγµατα σχηµατίστηκε ένα σύνθετο δείγµα µε ισοβαρή ανάµειξη των επιµέρους δειγµάτων. Το συνολικό βάρος του σύνθετου δείγµατος που σχηµατίστηκε ήταν της τάξεως των 100 kg. Από αυτό το σύνθετο δείγµα, περίπου από 10 kg εστάλησαν και στο Εργαστήριο Μεταλλουργίας του ΕΜΠ αλλά και στο Εργαστήριο Αναλυτικής Χηµείας του ΑΠΘ για δοκιµές περιβαλλοντικού χαρακτηρισµού. Σχήµα 3.5-1: Χάρτης δειγµατοληψίας στείρων εξόρυξης Ολυµπιάδας 4. ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΕΙΓΜΑΤΩΝ ΣΚΟΥΡΙΩΝ 4.1 Μετάλλευµα Γενικά Το κοίτασµα των Σκουριών φιλοξενείται κατά το µεγαλύτερο µέρος του σε ένα σχεδόν κατακόρυφο πορφυριτικό βαθύλιθο, που έχει διεισδύσει µέσα στους βιοτιτικούς σχιστόλιθους της περιοχής. Ο µεταλλοφόρος πορφύρης, γνωστός και ως κεντρική ζώνη µεταλλοφορίας, εκτείνεται µέχρι την επιφάνεια µε εµφάνιση διαµέτρου 200m. Περιγραφή δειγµατοληψίας Για τον σχηµατισµό δείγµατος µεταλλεύµατος των Σκουριών επιλέχθηκαν τέσσερις από τις ερευνητικές γεωτρήσεις που είχαν διεξαχθεί στο πλαίσιο της οριοθέτησης του κοιτάσµατος. Για την επιλογή των πλέον κατάλληλων γεωτρήσεων χρησιµοποιήθηκαν τα ακόλουθα κριτήρια:

29 1. Να βρίσκονται εντός του κυλίνδρου της µεταλλοφορίας, πάνω σε δύο κάθετους µεταξύ τους άξονες, αντιδιαµετρικά ως προς τον νοητό άξονα του κυλίνδρου και σε ίσες αποστάσεις από αυτόν. Έτσι, θεωρώντας ότι ο νοητός άξονας του κυλίνδρου του κοιτάσµατος είναι αυτός που διέρχεται από το σηµείο Α (Χ: , Ψ: ), επιλέχθηκαν οι ακόλουθες 4 γεωτρήσεις (ίδε Σχήµα και Πίνακα 4.1-1): Πίνακας Ερευνητικές Γεωτρήσεις των Σκουριών που επιλέχθηκαν για την παρασκευή σύνθετου δείγµατος µεταλλεύµατος Α/Α Περιγραφή γεώτρησης Συντεταγµένες Απόσταση από τον άξονα του κοιτάσµατος Χ Ψ 1 SOP , , SOP , , SOP , , SOP , ,69 36 Επισηµαίνεται ότι οι παραπάνω γεωτρήσεις, όπως και το σύνολο των ερευνητικών γεωτρήσεων των Σκουριών, ήταν κεκλιµένες µε κλίση 70 προς τα Βορειοδυτικά (αζιµούθιο 315 ). 2. Από τις παραπάνω 4 γεωτρήσεις, προκειµένου να καθοριστεί το βάθος µέχρι το οποίο θα αξιοποιηθεί η κάθε γεώτρηση, αξιολογήθηκαν τα διαθέσιµα στοιχεία περιεκτικότητας σε Cu, και στο πλαίσιο αυτής της εργασίας θεωρήθηκε ως Cut off Grade η περιεκτικότητα 0,20% Cu. Εποµένως, κάθε µία από τις προαναφερθείσες γεωτρήσεις αξιοποιήθηκε µέχρι εκείνο το συγκεκριµένο βάθος, κάτω από το οποίο η περιεκτικότητα σε Cu ήταν συστηµατικά µικρότερη του 0,20%. Ο καθορισµός του βάθους αυτού δίνεται στα Σχήµατα έως 5 ενώ τα βάθη των γεωτρήσεων που αξιοποιήθηκαν δίνονται στον Πίνακα Τέλος, παρασκευάστηκε ένα σύνθετο δείγµα µεταλλεύµατος µε ισοβαρή ανάµειξη των δειγµάτων από κάθε δύο µέτρα γεώτρησης και από τις 4 γεωτρήσεις. Σχήµα 4.3-2: Χάρτης δειγµατοληψίας για Παρασκευή σύνθετου µεταλλεύµατος Σκουριών Το σύνθετο δείγµα χωρίστηκε σε όµοια αντιδείγµατα, εκ των οποίων τα δύο απεστάλησαν για δοκιµές περιβαλλοντικού χαρακτηρισµού στα Εργαστήρια Μεταλλουργίας του ΕΜΠ και Αναλυτικής Χηµείας του ΑΠΘ ενώ το υπόλοιπο υποβλήθηκε σε δοκιµές εµπλουτισµού στο Μεταλλουργικό Εργαστήριο της Ελληνικός Χρυσός Α.Ε.

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΒΩΞΙΤΗ, ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗ ΚΑΙ ΠΕΡΛΙΤΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΒΩΞΙΤΗ, ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗ ΚΑΙ ΠΕΡΛΙΤΗ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΒΩΞΙΤΗ, ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗ ΚΑΙ ΠΕΡΛΙΤΗ Αύγουστος 1999 Μεθοδολογία Οι δοκιμές

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Β. Tσιρίδης 1, Π. Σαμαράς 2, Α. Κούγκολος 3 και Γ. Π. Σακελλαρόπουλος 1 1 Τμήμα Χημικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και Ινστιτούτο Τεχνικής Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

- το 0,65 για εγκαταστάσεις που επιτρέπονται µετά την 3 η εκεµβρίου 2008, E p

- το 0,65 για εγκαταστάσεις που επιτρέπονται µετά την 3 η εκεµβρίου 2008, E p D1 D2 D3 D4 D5 D6 D7 D8 D9 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΔΙΑΘΕΣΗΣ Εναπόθεση εντός ή επί του εδάφους (π.χ. χώρος υγειονομικής ταφής, κλπ.) Επεξεργασία σε χερσαίο χώρο (π.χ. βιοαποδόμηση υγρών αποβλήτων ή απόρριψη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 20.04.2001 COM(2001)216 τελικό Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την τροποποίηση της απόφασης 2000/532/ΕΚ της Επιτροπής όσον αφορά τον κατάλογο αποβλήτων

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση αποβλήτων της εξορυκτικής βιομηχανίας

Διαχείριση αποβλήτων της εξορυκτικής βιομηχανίας Διαχείριση αποβλήτων της εξορυκτικής βιομηχανίας Καθ. Κ. Κομνίτσας Τμήμα Μηχ. Ορυκτών Πόρων Πολ. Κρήτης Ημερίδα Βιώσιμη Διαχείριση Αδρανών» ΤΕΕ Δυτικής Κρήτης 16 Μαΐου 2011 Οδηγία 2006/21/EC 15 Μαρτίου

Διαβάστε περισσότερα

DIN 38406/16 Zn, Cd, Pb & Cu Bulletin 74/3-2 Sb, Bi Bulletin 226/2 Determination of As by Gold RDE

DIN 38406/16 Zn, Cd, Pb & Cu Bulletin 74/3-2 Sb, Bi Bulletin 226/2 Determination of As by Gold RDE Παρουσίαση των αποτελεσµάτων της έρευνας 1 απόυδραυλικές εγκαταστάσεις εσωτερικών δικτύων οικιών. 2 από ψυκτικές συσκευές Φροντίσαµενα να πάρουµε από τον κάθε κρουνό δειγµατοληψίας τα πρώτα 500 ml, µετά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΡΥΠΑΣΜΕΝΩΝ ΕΔΑΦΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΖΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΡΥΠΑΣΜΕΝΩΝ ΕΔΑΦΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΖΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΡΥΠΑΣΜΕΝΩΝ ΕΔΑΦΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΖΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ 09/07/2012 Εισήγηση : ρ. Στυλιανός Παπαδόπουλος Γενικός ιευθυντής INTERGEO Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΕΠ 05-03-08-00 ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε.

ΠΕΤΕΠ 05-03-08-00 ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε. ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΕΤΕΠ 05-03-08-00 05 Έργα Οδοποιίας 03 Οδοστρώµατα 08 Κατασκευή στρώσης ερείσµατος από µίγµα αδρανών και φυτικής γης 00 - Έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση σκόνης φίλτρων ηλεκτροκαµίνων (EAFD) σε δοµικά κεραµικά υλικά

Αξιοποίηση σκόνης φίλτρων ηλεκτροκαµίνων (EAFD) σε δοµικά κεραµικά υλικά Environmental problem solving, Case study for the steel industry Αξιοποίηση σκόνης φίλτρων ηλεκτροκαµίνων (EAFD) σε δοµικά κεραµικά υλικά «Συστήµατα Περιβαλλοντικής Πιστοποίησης στους τοµείς της κατεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ ΣΤΗ ΧΑΛΚΙ ΙΚΗ» Παράρτηµα ΧΙI

«ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ ΣΤΗ ΧΑΛΚΙ ΙΚΗ» Παράρτηµα ΧΙI «ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ ΣΤΗ ΧΑΛΚΙ ΙΚΗ» Παράρτηµα ΧΙI Βέλτιστες ιαθέσιµες Τεχνικές ENVECO A.E. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1.

Διαβάστε περισσότερα

ndustrial aste management quality sustainable development nvironmental rotection waste management

ndustrial aste management quality sustainable development nvironmental rotection waste management ndustrial aste management quality waste management nvironmental rotection sustainable development Το Ιστορικό µας H POLYECO A.E. ιδρύθηκε το 2001, από την ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΑΕ, µε στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΡ. ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΤΗΣΕΩΝ Ε ΑΦΟΥΣ/2 27 εκ 2005

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΡ. ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΤΗΣΕΩΝ Ε ΑΦΟΥΣ/2 27 εκ 2005 ΠΡΟΣΘΗΚΗ «3» ΣΤΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ «Β» ΣΤΗΝ Φ. 900/1/26594/Σ. 130 ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΡ. ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΤΗΣΕΩΝ Ε ΑΦΟΥΣ/2 27 εκ 2005 ΕΛΑΧΙΣTEΣ ΠΡO lαγραφεσ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠlΣΗΜΑΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενες Μεταλλευτικές Μεταλλουργικές εγκαταστάσεις Μεταλλείων Κασσάνδρας ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Προτεινόμενες Μεταλλευτικές Μεταλλουργικές εγκαταστάσεις Μεταλλείων Κασσάνδρας ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Προτεινόμενες Μεταλλευτικές Μεταλλουργικές εγκαταστάσεις Μεταλλείων Κασσάνδρας ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Δημήτρης Μελάς Αν. Καθηγητής Φυσικής Περιβάλλοντος Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ι. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ ΔΗΜΟΣ ΣΕΡΡΩΝ Αρ. Μελέτης: 2 / 2015 ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ: Υπηρεσίες περιβαλλοντικής παρακολούθησης και ελέγχου του ανενεργού ΧΥΤΑ και του αποκαταστημένου ΧΔΑ Δήμου Σερρών έτους

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ ΣΤΗ ΧΑΛΚΙ ΙΚΗ» Παράρτηµα V

«ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ ΣΤΗ ΧΑΛΚΙ ΙΚΗ» Παράρτηµα V «ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ ΣΤΗ ΧΑΛΚΙ ΙΚΗ» Παράρτηµα V Σχέδιο διαχείρισης στερεών αποβλήτων ENVECO A.E ΣΧΕ ΙΟ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ Web: http://www.ismc.gr/ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων

Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων Αξιολόγηση αποµάκρυνσης ρύπων ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Columbia Water Purification System (διπλό σύστηµα) Στους παρακάτω πίνακες δίνονται τα αποτελέσµατα των δοκιµών αποµάκρυνσης ρύπων: Columbia Water

Διαβάστε περισσότερα

Κανονισμός 1272/2008 - CLP.

Κανονισμός 1272/2008 - CLP. Κανονισμός 1272/2008 - CLP. Κριτήρια ταξινόμησης - Κίνδυνοι από φυσικούς παράγοντες. Ελένη Φούφα Δ/νση Περιβάλλοντος ΓΕΝΙΚΟ ΧΗΜΕΙΟ ΚΡΑΤΟΥΣ Εκπαίδευση νέων χημικών REACH-CLP, Αθήνα 14,15,16/10/2013, ΓΧΚ

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγµα ελέγχου αδρανών σκωρίας σύµφωνα µε ταευρωπαϊκά πρότυπα ΕΝ 12620 και ΕΝ 13242

Παράδειγµα ελέγχου αδρανών σκωρίας σύµφωνα µε ταευρωπαϊκά πρότυπα ΕΝ 12620 και ΕΝ 13242 Παράδειγµα ελέγχου αδρανών σκωρίας σύµφωνα µε ταευρωπαϊκά πρότυπα ΕΝ 12620 και ΕΝ 13242 Ελ. Αναστασίου Πολιτικός Μηχανικός MSc ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ Ο ΟΣΤΡΩΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΚΥΡΟ ΕΜΑ ΟΙ ΡΟΜΟΙ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ιαδικασία Σκυροδέτησης Επίβλεψη κατασκευής κτιριακών και λοιπών τεχνικών έργων ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ για νέους µηχανικούς

ιαδικασία Σκυροδέτησης Επίβλεψη κατασκευής κτιριακών και λοιπών τεχνικών έργων ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ για νέους µηχανικούς Τ Ε Χ Ν Ι Κ Ο Ε Π Ι Μ Ε Λ Η Τ Η Ρ Ι Ο Ε Λ Λ Α Α Σ Τ Μ Η Μ Α Κ Ε Ν Τ Ρ Ι Κ Η Σ Μ Α Κ Ε Ο Ν Ι Α Σ Τ µ ή µ α Ε π α γ γ ε λ µ α τ ι κ ώ ν Θ ε µ ά τ ω ν ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ για νέους µηχανικούς ιαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 3.250,00 ΕΥΡΩ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 85111820-4

ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 3.250,00 ΕΥΡΩ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 85111820-4 ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΕΩΝ ΗΛΜ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Αγγελάκη 13, 546 21 Πληροφορίες: Ε. Μάμμος Τηλέφωνο:2313318447 Fax: 2310233532 E-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Tο µεταλλείο «Μαύρες Πέτρες» στην Χαλκιδική

Tο µεταλλείο «Μαύρες Πέτρες» στην Χαλκιδική Tο µεταλλείο «Μαύρες Πέτρες» στην Χαλκιδική Μεταλλείο «Μαύρες Πέτρες» Το µεταλλείο «Μαύρες Πέτρες» ανήκει στα µεταλλεία Κασσάνδρας που εκτείνονται στο βορειοανατολικό τµήµα της Χαλκιδικής Κοίτασµα µικτών

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση υπολειμμάτων από τη θερμική επεξεργασία αστικών απορριμμάτων

Διαχείριση υπολειμμάτων από τη θερμική επεξεργασία αστικών απορριμμάτων Διαχείριση υπολειμμάτων από τη θερμική επεξεργασία αστικών απορριμμάτων Πέτρος Σαμαράς Καθηγητής, ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης Παρασκευή 8 Απριλίου 2011 Στόχοι Από τη θερμική επεξεργασία ΑΣΑ με ταυτόχρονη παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σελίδα 1 από 6 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος FINOBIM Σκόνη ελαφρόπετρας 68175 / 68176 / 68177 / 68178 / 68179 Συναφείς προσδιοριζόμενες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 1 Ποιότητα και Ποιοτικός Έλεγχος Ο όρος «ποιότητα» συχνά χρησιµοποιείται χωρίς την πραγµατική της έννοια. ηλαδή δεν προσδιορίζεται αν το προϊόν στο οποίο αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (2006/799/ΕΚ) (7) Τα μέτρα που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση είναι

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (2006/799/ΕΚ) (7) Τα μέτρα που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση είναι L 325/28 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 24.11.2006 ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 3ης Νοεμβρίου 2006 περί καθορισμού αναθεωρημένων οικολογικών κριτηρίων και των σχετικών απαιτήσεων αξιολόγησης και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σελίδα 1 από 6 1. Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης Στοιχεία τής ουσίας ή τού παρασκευάσµατος Καθορισμός του ασκούντος την επιχείρηση Εταιρεία: Οδός: Τόπος: LH1132 / LH1134 FINO

Διαβάστε περισσότερα

: ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΥΛΙΚΩΝ ΑΠΟΛΥΜΑΝΣΗΣ ΝΕΡΟΥ. : Ι ΙΟΙ ΠΟΡΟΙ : 19.000,00 πλέον του αναλογούντος Φ.Π.Α.

: ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΥΛΙΚΩΝ ΑΠΟΛΥΜΑΝΣΗΣ ΝΕΡΟΥ. : Ι ΙΟΙ ΠΟΡΟΙ : 19.000,00 πλέον του αναλογούντος Φ.Π.Α. ΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΗΣΗ ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ : Ι ΙΟΙ ΠΟΡΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Τεχνική Έκθεση Ενδεικτικός Προϋπολογισµός Ειδική Συγγραφή Υποχρεώσεων -Τεχνικές Προδιαγραφές Σχέδιο ιακήρυξης Έντυπο Οικονοµικής Προσφοράς ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

ΣΥΝΤΟΜΟ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΑΣΦΑΛΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΞΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΥΝΤΟΜΟ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ GWS Ltd. Γιαννιτσών 200, 54628 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310 523245, Φαξ.: 2310 523241 info@gws.gr www.gws.gr Η Global

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΟΣ ΔΙΑΒΑΘΜΙΔΙΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΝΟΜΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ

ΕΙΔΙΚΟΣ ΔΙΑΒΑΘΜΙΔΙΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΝΟΜΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ ΕΙΔΙΚΟΣ ΔΙΑΒΑΘΜΙΔΙΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΝΟΜΟΥ ΑΤΤΙΚΗΣ Ε.Δ.Σ.Ν.Α Περιβαλλοντικό Αποτύπωμα και Αξιολόγηση Παραγωγικής Λειτουργίας Εργοστασίου Μηχανικής Ανακύκλωσης (Ε.Μ.Α.), Άνω Λιοσίων ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

«γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» όρια εδάφους και βράχου

«γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» όρια εδάφους και βράχου «γεωλογικοί σχηματισμοί» - «γεωϋλικά» έδαφος (soil) είναι ένα φυσικό σύνολο ορυκτών κόκκων που μπορούν να διαχωριστούν με απλές μηχανικές μεθόδους (π.χ. ανακίνηση μέσα στο νερό) όλα τα υπόλοιπα φυσικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΡΑΞΗ Υ.Σ. 144 ΤΗΣ 2 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1987 Προστασία του υδάτινου περιβάλλοντος από τη ρύπανση που προκαλείται από ορισµένες επικίνδυνες ουσίες που εκχέονται σ αυτό και ειδικότερα καθορισµός οριακών τιµών ποιότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΠροσθήκηΑποξηραµένης Λυµατολάσπης σε Κεραµικούς Οπτόπλινθους: ιερεύνηση Φυσικών & Μηχανικών Ιδιοτήτων

ΠροσθήκηΑποξηραµένης Λυµατολάσπης σε Κεραµικούς Οπτόπλινθους: ιερεύνηση Φυσικών & Μηχανικών Ιδιοτήτων 1 ο Πανελλήνιο Συνέδριο οµικών Υλικών & Στοιχείων / Αθήνα, Μάιος 2008 ΠροσθήκηΑποξηραµένης Λυµατολάσπης σε Κεραµικούς Οπτόπλινθους: ιερεύνηση Φυσικών & Μηχανικών Ιδιοτήτων Σουζάνα Π. ΤΑΣΤΑΝΗ, ρ. Πολιτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΟΤ Α.Ε. ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ / ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ

ΕΛΟΤ Α.Ε. ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ / ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΕΛΟΤ Α.Ε. ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ / ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΕΙ ΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΩΝ ΠΑΙΧΝΙ ΟΤΟΠΩΝ (Παιδότοποι εσωτερικού χώρου & Παιδικές χαρές) Έκδοση/ Τροποποίηση : 01/00 Συντάχθηκε

Διαβάστε περισσότερα

4.1. ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ

4.1. ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ 4.1. ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Οι γενικοί κανόνες που περιγράφονται στον ακόλουθο πίνακα [βλ. και βιβλιογραφία 7, 8, 10, 11, 13, 14, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και ταξινόμηση των χημικών αποβλήτων

Αξιολόγηση και ταξινόμηση των χημικών αποβλήτων Αξιολόγηση και ταξινόμηση των χημικών αποβλήτων Εισαγωγή Η αξιολόγηση των αποβλήτων είναι ιδιαίτερα σημαντική για την κατάλληλη ανακύκλωση ή διάθεσή τους. Αρμόδιος για τον ακριβή προσδιορισμό και την ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικές Υδραυλικές κονίες Οδοστρωµάτων (Road Binders ENV 13282)

Ειδικές Υδραυλικές κονίες Οδοστρωµάτων (Road Binders ENV 13282) Ι. ΜΑΡΙΝΟΣ, Χηµικός Μηχανικός /ντής Ποιότητας- ιεργασιών και Περιβάλλοντος ΑΓΕΤ ΗΡΑΚΛΗΣ Σταθεροποίηση-Κατεργασία εδαφικών ή αδρανών υλικών µε υδραυλικές κονίες ΕΛΟΤ/ΕΝ 14227-01έως 14 Το πρότυπο αυτό τυποποιεί

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία & Εξαγωγές

Συσκευασία & Εξαγωγές Συσκευασία & Εξαγωγές Μανώλης Δανιήλ Διευθυντής ΟΠΕ 19/7/2013 1 19/7/2013 2 19/7/2013 3 19/7/2013 4 19/7/2013 5 19/7/2013 6 19/7/2013 7 19/7/2013 8 19/7/2013 9 19/7/2013 10 19/7/2013 11 Τι πρέπει να κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΓΙΕΙΝΗ - ΔΙΚΑΙΟ Τομέας Μεταλλευτικής Τμήμα Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΓΙΕΙΝΗ - ΔΙΚΑΙΟ Τομέας Μεταλλευτικής Τμήμα Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΥΓΙΕΙΝΗ - ΔΙΚΑΙΟ Τομέας Μεταλλευτικής Τμήμα Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών ΕΝΟΤΗΤΑ 6. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Ιωάννης Πασπαλιάρης, Καθηγητής, Τομέας Μεταλλουργίας Γεώργιος Ν. Παναγιώτου,

Διαβάστε περισσότερα

Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ. Σύνταξη ιαχειριστικών Σχεδίων Αποβλήτων

Ε Γ Κ Υ Κ Λ Ι Ο Σ. Σύνταξη ιαχειριστικών Σχεδίων Αποβλήτων ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 2 10-2007 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΧΩ Ε Αρ. Πρ.: οικ.172509 /4266 ΓΕΝΙΚΗ /ΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ /ΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΑΧ. ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΠΡΟΣ: ΠΙΝΑΚΑ ΑΠΟ ΕΚΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Φράσεις Ειδικών Κινδύνων (Risk Phrases R phrases)

Φράσεις Ειδικών Κινδύνων (Risk Phrases R phrases) Φράσεις Ειδικών Κινδύνων (Risk Phrases R phrases) Πηγή: www.microkat.gr Κάθε προϊόν που περιέχει επικίνδυνες ουσίες πρέπει να φέρει στη συσκευασία του κατάλληλη ετικέτα µε όλες τις βασικές πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΥΝΘΕΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΕΠΟΞΕΙΔΙΚΗΣ ΡΗΤΙΝΗΣ ΑΝΟΡΓΑΝΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΥΝΘΕΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΕΠΟΞΕΙΔΙΚΗΣ ΡΗΤΙΝΗΣ ΑΝΟΡΓΑΝΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΥΝΘΕΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΕΠΟΞΕΙΔΙΚΗΣ ΡΗΤΙΝΗΣ ΑΝΟΡΓΑΝΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Ν. Κεφαλά, Α. Βασιλάκης, Λ. Ζουμπουλάκης Εργαστηριακή Μονάδα Προηγμένων και Συνθέτων Υλικών, Σχολή Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σιλικόνες ζύμης δύο συστατικών Σελίδα 1 από 6 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης 1.1. Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος Σιλικόνες ζύμης δύο συστατικών FH1132 / FH1134 1.2.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ ΕΙΔΩΝ ΕΛΑΙΟΧΡΩΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 24200000-6 (ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ ΟΥΣΊΕΣ) Ενδεικτικός Προϋπολογισμός Μ/Μ

ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ ΕΙΔΩΝ ΕΛΑΙΟΧΡΩΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ CPV : 24200000-6 (ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ ΟΥΣΊΕΣ) Ενδεικτικός Προϋπολογισμός Μ/Μ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΣΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΜΗΜΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Αρμόδιος υπάλληλος: ΧΑΤΖΗΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Τηλ.:

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργοποίησηκινδύνουγιαεπιβλαβήμικροφύκη: Το παράδειγμα του Μαλιακού κόλπου

Ενεργοποίησηκινδύνουγιαεπιβλαβήμικροφύκη: Το παράδειγμα του Μαλιακού κόλπου Ενεργοποίησηκινδύνουγιαεπιβλαβήμικροφύκη: Το παράδειγμα του Μαλιακού κόλπου Κων/νοςΚουκάρας 1, ΝικόλαοςΚαλογεράκης 2 & ΔημήτριοςΡίζος 3 1. ΤμήμαΈρευνας& Ανάπτυξης, ΝΕΑΡΧΟΣ Ο.Ε. 2. Εργαστήριο Βιοχημικής

Διαβάστε περισσότερα

Συμπύκνωση των Εδαφών

Συμπύκνωση των Εδαφών Συμπύκνωση των Εδαφών Costas Sachpazis, (M.Sc., Ph.D.) Διάρκεια = 10 λεπτά 1 Τι είναι Συμπύκνωση των Εδαφών? Μια απλή τεχνική βελτίωσης του εδάφους, όπου το έδαφος γίνεται πυκνότερο μέσω κάποιας εξωτερικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΑ ΜΕΤΡΑ; Αυτά μπορεί να είναι μέτρα συλλογικής προστασίας, οργάνωσης της εργασίας ή χρήση Μέσων Ατομικής Προστασίας.

ΠΟΙΑ ΜΕΤΡΑ; Αυτά μπορεί να είναι μέτρα συλλογικής προστασίας, οργάνωσης της εργασίας ή χρήση Μέσων Ατομικής Προστασίας. 1 Οι εργασίες που γίνονται κατά τη διαδικασία επεξεργασίας ξύλου και παραγωγής επίπλων, εκθέτουν τους εργαζόμενους σε διάφορες επικίνδυνες ουσίες όπως σκόνη ξύλου (κατά τη διάρκεια της μηχανικής επεξεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ A1701/2014 ΟΡΓΑΝΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ ΥΔΡΟΜΕΛΟΥ

ΕΚΘΕΣΗ A1701/2014 ΟΡΓΑΝΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ ΥΔΡΟΜΕΛΟΥ EΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ, ΤΟΜΕΑΣ IV ΤΟΜΕΑΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Ηρώων Πολυτεχνείου 5, Πολυτεχνειούπολη Ζωγράφου,

Διαβάστε περισσότερα

T E S T R E P O R T ΕΥΑ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΑΣ. Εθν. Αντίστασης 42, Αλεξάνδρεια. Νερά. Waters. Από πελάτη κατά δήλωσή του. As stated by client 24/11/11

T E S T R E P O R T ΕΥΑ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΑΣ. Εθν. Αντίστασης 42, Αλεξάνδρεια. Νερά. Waters. Από πελάτη κατά δήλωσή του. As stated by client 24/11/11 Εργαστήριο Περιβάλλοντος, Σίνδος Σελ.(page) 1/10 ΕΚΘΕΣΗ ΟΚΙΜΩΝ T E S T R E P O R T Πελάτης Client ιεύθυνση πελάτη Client s address Περιγραφή δειγµάτων Samples description ειγµατοληψία Sampling Ηµεροµηνία

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 του 5. Aquafountain 2000. G Νουµερο SDS : 305339 V000.0 Επαλήθευση: 00.00.0000 Ηµεροµηνία εκτύπωσης: 02.06.2008

Σελίδα 1 του 5. Aquafountain 2000. G Νουµερο SDS : 305339 V000.0 Επαλήθευση: 00.00.0000 Ηµεροµηνία εκτύπωσης: 02.06.2008 ελτίο δεδοµένων ασφαλείας υλικών, σύµφωνα µε ( ΕC)1907/2006-ISO 11014-1 Σελίδα 1 του 5 Aquafountain 2000 G Νουµερο SDS : 305339 Επαλήθευση: 00.00.0000 Ηµεροµηνία εκτύπωσης: 02.06.2008 1. Ταυτοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση μέθοδων υπόγειας εκμετάλλευσης

Σύγκριση μέθοδων υπόγειας εκμετάλλευσης Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών Σύγκριση μέθοδων υπόγειας εκμετάλλευσης Ανδρέας Μπενάρδος Δρ. Μηχανικός Μεταλλείων Μεταλλουργός Ε.Μ.Π. Μέθοδοι Υπόγειας Εκμετάλλευσης

Διαβάστε περισσότερα

ύµφωνα µε την 91/155/ΕΚ, 93/112/ΕΚ, 2001/58/ΕΚ Ηìεροìηνßα εκτýπωσηò 10.05.2005 ΑναθεωρÞθηκε την 10.05.2005

ύµφωνα µε την 91/155/ΕΚ, 93/112/ΕΚ, 2001/58/ΕΚ Ηìεροìηνßα εκτýπωσηò 10.05.2005 ΑναθεωρÞθηκε την 10.05.2005 Σελßδα 1/5 1 Στοιχεßα του παρασκευüσìατοò και τηò επιχεßρησηò Εφαρµογή προϊόντος: Επαγγελµατικό προϊόν καθαρισµού/συντήρησης γενικού καθαρισµού. Προµηθευτής: Unilever Hellas AEBE Μαρ. Αντύπα 92, 141 21

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Εδαφικά κολλοειδή Ανόργανα ορυκτά (άργιλος) ή οργανική ουσία (χούμος) με διάμετρο μικρότερη από 0,001 mm ή 1μ ανήκουν στα κολλοειδή. Ηάργιλος(

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΟΤ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΙ ΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑΚΟΥ ΣΚΥΡΟ ΕΜΑΤΟΣ

ΕΛΟΤ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΙ ΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑΚΟΥ ΣΚΥΡΟ ΕΜΑΤΟΣ ΕΛΟΤ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΙ ΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑΚΟΥ ΣΚΥΡΟ ΕΜΑΤΟΣ Έκδοση/ Τροποποίηση : 01/01 Συντάχθηκε από/ Υπογραφή : Μ. Πιτσίκα/ Ξ. Παπαϊωάννου Εγκρίθηκε από/ Υπογραφή Προέδρου

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνική Γεώσφαιρα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Από τη Συντακτική Ομάδα... 1. Τα φυσικά εμφιαλωμένα νερά 2

Ελληνική Γεώσφαιρα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Από τη Συντακτική Ομάδα... 1. Τα φυσικά εμφιαλωμένα νερά 2 Ινστιτούτο Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΙΓΜΕ) Ελληνική Γεώσφαιρα Τόμος 3, Τεύχος 8 Δεκέμβριος 2009 Περιοδική ενημερωτική έκδοση του Ινστιτούτου Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΙΓΜΕ) Ν.Π.Ι.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (SDS) ΤΩΝ ΕΤΟΙΜΩΝ ΞΗΡΩΝ ΚΟΝΙΑΜΑΤΩΝ INTERMIX

ΔΕΛΤΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (SDS) ΤΩΝ ΕΤΟΙΜΩΝ ΞΗΡΩΝ ΚΟΝΙΑΜΑΤΩΝ INTERMIX ΔΕΛΤΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (SDS) ΤΩΝ ΕΤΟΙΜΩΝ ΞΗΡΩΝ ΚΟΝΙΑΜΑΤΩΝ INTERMIX 17 ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (SDS) Κονιαμάτων επιχρισμάτων Είδος: Τύπος: Εμπορική ονομασία: Εργ. Παραγωγής: Δ/ση Εργ. Παραγωγής:

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Σαμπατακάκης Αν. Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών

Ν. Σαμπατακάκης Αν. Καθηγητής Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας Παν/μιο Πατρών ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑ Ε ΑΦΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΕΠΙΧΩΜΑΤΩΝ (1 ο ΜΕΡΟΣ) Τεχνική Γεωλογία - Γεωτεχνική Μηχανική 1. Υλικά έδρασης (θεμελίωσης) κατασκευών 2. Υλικά κατασκευής τεχνικών έργων (επιχώματα,φράγματα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ

ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε. ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΕΤΕΠ 09-05-01-00 09 Λιµενικά έργα και Λοιπά Θαλάσσια Έργα 05 Λιθορριπές 01 Πρίσµατα έδρασης έργων βαρύτητας και εξισωτική στρώση

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σύστηµα ιαπίστευσης Α.Ε.

Εθνικό Σύστηµα ιαπίστευσης Α.Ε. ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ Ο ΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΣΧΕΤΙΚΩΝ ΜΕ ΤΗ ΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ ΚΑΤΑ ΕΛΟΤ ΕΝ ISO/IEC 17025 ΕΣΥ ΚΟ- ΕΙΓΜ /01/02/10-5-2006 1/7 ΕΣΥ ΚΟ- ΕΙΓΜ Έκδοση: 01 Αναθεώρηση: 02 Ηµεροµηνία Έκδοσης:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΘΕΜΑ: ΜΕΛΕΤΗ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΡΕΜΑΤΟΣ «ΣΟΥΛΟΥ» ΛΟΓΩ ΔΙΑΡΡΟΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΗΣ ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ (ΔΕΗ)

ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΘΕΜΑ: ΜΕΛΕΤΗ ΡΥΠΑΝΣΗΣ ΡΕΜΑΤΟΣ «ΣΟΥΛΟΥ» ΛΟΓΩ ΔΙΑΡΡΟΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΗΣ ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ (ΔΕΗ) ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Αμιγής Νομαρχιακή Επιχείρηση Ν. Α Κοζάνης 1 ο χιλ. Πτολεμαΐδας-Κοζάνης Τ.Θ. 65 502 00 ΠΤΟΛΕΜΑΙΔΑ Τηλ: (24630) 53-571 Τηλ/fax: 53-666, e-mail: info@kepekozani.gr ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΘΕΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ

ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ Ακαδημαϊκό έτος 2011-12 ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ Μ. Σταθερόπουλος, Καθηγητής, Σ. Λιοδάκης, Καθηγητής Μάρτιος 2012 1 Γενικές πληροφορίες για το μάθημα της Αναλυτικής Χημείας Το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΔΟΑΝΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Σκοπός Εργαστηριακής Άσκησης Η παρατήρηση και η κατανόηση των μηχανισμών των οξειδοαναγωγικών δράσεων. Θεωρητικό Μέρος Οξείδωση ονομάζεται κάθε αντίδραση κατά την οποία συμβαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΥΣΚΕΥΩΝ ΑΕΡΙΟΥ

ΕΙΔΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΥΣΚΕΥΩΝ ΑΕΡΙΟΥ ΕΙΔΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΥΣΚΕΥΩΝ ΑΕΡΙΟΥ Υπεύθυνος Έκδοσης : Υ.Δ.Π. Υπεύθυνος Έγκρισης : Δ.Σ. Σελίδα 1 από 15 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή 2. Ενότητες που Εφαρμόζονται 3. Ειδικές Απαιτήσεις 4. Εναρμονισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Χ ΤΥΠΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΓΙΑ ΟΥΣΙΕΣ ΠΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΖΟΝΤΑΙ Ή ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ ΣΕ ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ 1000 ΤΟΝΩΝ Ή ΑΝΩ 1

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Χ ΤΥΠΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΓΙΑ ΟΥΣΙΕΣ ΠΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΖΟΝΤΑΙ Ή ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ ΣΕ ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ 1000 ΤΟΝΩΝ Ή ΑΝΩ 1 30.12.2006 EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 396/363 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Χ ΓΙΑ ΟΥΣΙΕΣ ΠΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΖΟΝΤΑΙ Ή ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ ΣΕ ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ 1000 ΤΟΝΩΝ Ή ΑΝΩ 1 Στο ποσοτικό επίπεδο του παρόντος Παραρτήματος, ο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗΣ

ΚΑΙΝΟΤΟΜΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗΣ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΑΠΟ ΟΣΤΡΑΚΟΕΙ Η Κ. Κουκάρας 1, Ν. Καλογεράκης 2, Β. Μιχαηλίδης 3, Σ. Σαµαρτζή 4, Α. Τσαγκούρου 4, Γ. Μεθενίτου 4 1.Τµήµα Έρευνας & Ανάπτυξης, ΝΕΑΡΧΟΣ Ο.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σελίδα 1 από 6 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης 1.1. Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος 1.2. Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του μείγματος και αντενδεικνυόμενες

Διαβάστε περισσότερα

Κίνδυνοι έκρηξης. Ορισµοί

Κίνδυνοι έκρηξης. Ορισµοί Κίνδυνοι έκρηξης Ορισµοί «Καύση»: σύνολο φυσικών και χηµικών διεργασιών πουαλληλεπιδρούν. λ Η σηµαντικότερη από αυτές, η οποία και χαρακτηρίζει την καύση, είναι η ταχεία και αυτοσυντηρούµενη χηµική αντίδραση

Διαβάστε περισσότερα

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 2.3 ΜΕΡΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να επισημαίνουμε τη θέση των μετάλλων στον περιοδικό πίνακα των στοιχείων. Να αναφέρουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΕΠ 09-04-03-00 ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε.

ΠΕΤΕΠ 09-04-03-00 ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Υ.ΠΕ.ΧΩ..Ε. ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΕΤΕΠ 09-04-03-00 09 Λιµενικά και Λοιπά Θαλάσσια Έργα 04 Ύφαλες Επιχώσεις 03 Τεχνητή Αναπλήρωση Ακτών µε Επιλεγµένα Αµµοχαλικώδη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ Τα στερεά απόβλητα ανάλογα µε την προέλευσή τους µπορούν να ταξινοµηθούν ως εξής: Aστικά απόβλητα. Χαρακτηρίζονται από πολύ µεγάλο όγκο και προέρχονται από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 Ημερομηνία Έκδοσης: 07/02/2013 Αριθμός Έκδοσης: 0 ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΥΣΙΑΣ / ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ TETRALUX. info@tetralux.gr 2. ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΚΙΝ ΥΝΩΝ 3. ΣΥΣΤΑΣΗ/ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΥΣΙΑΣ / ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ TETRALUX. info@tetralux.gr 2. ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΚΙΝ ΥΝΩΝ 3. ΣΥΣΤΑΣΗ/ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΕΛΤΙΟ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΥΣΙΑΣ / ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Εµπορική ονοµασία προϊόντος : Υ ΡΟΧΡΩΜΑ γενικής χρήσης Συνιστώµενη χρήση : Υδρόχρωµα για βαφή εσωτερικών/εξωτερικών επιφανειών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ ΧΡΩΜΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ ΧΡΩΜΙΟΥ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Φόρουμ Επίκαιρων Θεμάτων Δημόσιας Υγείας «Χρώμιο και Περιβάλλον- Απειλή & Αντιμετώπιση» Αθήνα Μάρτιος 2013 ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ Τα υγρά απόβλητα µονάδων επεξεργασίας τυροκοµικών προϊόντων περιέχουν υψηλό οργανικό φορτίο και προκαλούν αυξηµένα περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 Ημερομηνία Έκδοσης: 11/10/2012 Αριθμός Έκδοσης: 0 ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές µαθηµατικές συσχετίσεις θλιπτικών αντοχών σκυροδέµατος και τσιµέντου

Τεχνικές µαθηµατικές συσχετίσεις θλιπτικών αντοχών σκυροδέµατος και τσιµέντου Τεχνικές µαθηµατικές συσχετίσεις θλιπτικών αντοχών σκυροδέµατος και τσιµέντου Κ. K. Ευαγόρου ρ. Χηµικός, ιευθυντής Ποιότητας της Τσιµεντοποιίας ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ Κύπρου A. Γ. ηµητρίου Μεταλλειολόγος Μηχανικός,

Διαβάστε περισσότερα

Κόσκινο κατά ASTM ή διάσταση

Κόσκινο κατά ASTM ή διάσταση Μάθημα: Εδαφομηχανική Ι, 5 ο εξάμηνο. Διδάσκων: Ιωάννης Ορέστης Σ. Γεωργόπουλος, Π.Δ.407/80, Δρ Πολιτικός Μηχανικός Ε.Μ.Π. Θεματική περιοχή: Φυσικά χαρακτηριστικά εδαφών. Ημερομηνία: Δευτέρα 18 Οκτωβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΧΥΟΥΣΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ

ΙΣΧΥΟΥΣΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΙΣΧΥΟΥΣΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΧΗΜΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΠΑΤΡΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ Χημικός, Προϊστάμενος Χημικής Υπηρεσίας Πατρών Γενικού Χημείου του Κράτους Πάτρα, 5-12-2007

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΥ MBR (Membrane Bio Reactor)

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΥ MBR (Membrane Bio Reactor) ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ ΟΥ MBR (Membrane Bio Reactor) Τα υγρά απόβλητα µονάδων επεξεργασίας τυροκοµικών προϊόντων περιέχουν υψηλό οργανικό

Διαβάστε περισσότερα

DESMOS FLOOR COAT 1F

DESMOS FLOOR COAT 1F Σελίδα 1 από 5 Μίγµα πολυολών σε συνδυασµό µε οργανικούς διαλύτες ( εστέρες, αρωµατικοί) κατάλληλο βερνίκωµα ξύλινων πατωµάτων [απλά και λευκασµένα] για Τοµείς εφαρµογής Χρησιµοποιείται σε ανάµιξη µε το

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία Τροφίμων

Δειγματοληψία Τροφίμων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ Δειγματοληψία Τροφίμων Ελένη Μαλισιόβα Κτηνίατρος Α.Π.Θ. MSc Food Safety, Hygiene & Management, UK MSc

Διαβάστε περισσότερα

Κωδικός: ΜΤΝ2 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 7

Κωδικός: ΜΤΝ2 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 7 Κωδικός: ΜΤΝ2 Αρ. Έκδοσης: 1 Ημ/νία: 01-12-2014 Σελ. 1 από 7 1. ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι η περιγραφή του τρόπου με τον οποίο λαμβάνονται, μεταφέρονται και συντηρούνται τα δείγματα νερού

Διαβάστε περισσότερα

Η Κοινοτική Οδηγία 96/82/ΕΚ

Η Κοινοτική Οδηγία 96/82/ΕΚ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ Ο ΗΓΙΑΣ SEVESO II ΚΑΙ Η ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ Γεώργιος Π. Μουζάκης ιπλ. Χηµικός Μηχανικός Α.Π.Θ. Πατησίων 147 ΑΘΗΝΑ 11251 Τηλ. 2108629928 - Fax 2108662968 E mail: mouzakis@minenv.gr Η

Διαβάστε περισσότερα

Κριτήρια ταξινόμησης κατά CLP: Κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία Καρκινογένεση, Μεταλλαξιγένεση, Τοξικότητα στην αναπαραγωγή

Κριτήρια ταξινόμησης κατά CLP: Κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία Καρκινογένεση, Μεταλλαξιγένεση, Τοξικότητα στην αναπαραγωγή ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΓΕΝΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΟΥ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ 11 η Ετήσια Σύσκεψη Επιθεωρητών REACH, CLP 2015 Εθνική Συνάντηση Εργασίας του PROTEAS Αθήνα, 27-2929 Απριλίου 2015 Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας

Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας Σελίδα 1 από 6 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης 1.1. Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος 1.2. Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του μείγματος και αντενδεικνυόμενες

Διαβάστε περισσότερα

Σύµβολα Επικινδυνότητας

Σύµβολα Επικινδυνότητας Σύµβολα Επικινδυνότητας Με την Οδηγία για τις Επικίνδυνες Ουσίες θεσµοθετήθηκε η χρήση των Συµβόλων επικινδυνότητας για την επισήµανση των επικίνδυνων ουσιών. Η Οδηγία των Επικίνδυνων Ουσιών είναι ένας

Διαβάστε περισσότερα

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική ΟΙΝΟΣ ΑΛΚΟΟΛΗ Με απόσταξη 200 ml οίνου συλλέγονται 133-150 ml αποστάγματος. Για την εξουδετέρωση της οξύτητας του οίνου, για να μη ληφθούν στο απόσταγμα πτητικά οξέα (οξικό, ανθρακικό και θειώδες), στα

Διαβάστε περισσότερα

UZIN EPOCOL A Εποξειδικό σύστηµα

UZIN EPOCOL A Εποξειδικό σύστηµα UZIN EPOCOL A 1. Ταυτότητα Ουσίας/ Μίγµ ατος 1.1 Ονοµασία προϊόντος UZIN EPOCOL A/B Συστατικό Α Ρητίνη Επισκευαστική εποξειδική ρητίνη µε ανόργανα γεµιστικά για συγκόλληση, σφράγιση, πάκτωση κ.α. 1.2 Προµηθευτής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 5 η ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ Ι ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΕΠΙΜΕΤΡHΣΗ ΥΠΟΓΕΙΟΥ ΣΤΕΓΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΣΙΜΕΝΤΕΝΕΣΕΙΣ

ΑΣΚΗΣΗ 5 η ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ Ι ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΕΠΙΜΕΤΡHΣΗ ΥΠΟΓΕΙΟΥ ΣΤΕΓΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΙΑΦΡΑΓΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΣΙΜΕΝΤΕΝΕΣΕΙΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ MΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝ. ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ & Υ ΡΟΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΗΡΩΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ 9, 157 80 ΖΩΓΡΑΦΟΥ, ΑΘΗΝΑ NATIONAL TECHNICAL

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑΣ

ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΝ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙΓΕΩΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΓΕΩΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Προοπτικές CCS στην Ελλάδα

Προοπτικές CCS στην Ελλάδα ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΙΚΤΥΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ-Β ΚΥΚΛΟΣ» ΕΡΓΟ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΙΟΞΕΙ ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ»

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ

ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ. Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ, ΤΜΗΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΕΛΕΥΣΙΝΑΣ Μ.Δασενάκης ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ Ο ΣΑΡΩΝΙΚΟΣ ΚΟΛΠΟΣ Επιφάνεια: 2600 km 2 Μέγιστο βάθος: 450 m

Διαβάστε περισσότερα

«Προµήθεια υλικών για τη διαγράµµιση οδών και. κόµβων», Κ.Α. 30 / 6662.009 Ευρώ 69.741,00 Ηράκλειο 09 06 2015

«Προµήθεια υλικών για τη διαγράµµιση οδών και. κόµβων», Κ.Α. 30 / 6662.009 Ευρώ 69.741,00 Ηράκλειο 09 06 2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΗΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ /ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ & ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΩΝ «Προµήθεια υλικών για τη διαγράµµιση οδών και κόµβων», Κ.Α. 30 / 6662.009 Ευρώ 69.741,00 Ηράκλειο 09

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ. L 44/2 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 18.2.2011

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ. L 44/2 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 18.2.2011 L 44/2 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 18.2.2011 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 143/2011 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 17ης Φεβρουαρίου 2011 για την τροποποίηση του παραρτήματος XIV του κανονισμού 1907/2006

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Αστικών Απορριμμάτων με τη Τεχνολογία της Αεριοποίησης Πλάσματος

Ενεργειακή Αξιοποίηση Αστικών Απορριμμάτων με τη Τεχνολογία της Αεριοποίησης Πλάσματος ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Εργαστήριο Θερμοδυναμικής και Φαινομένων Μεταφοράς Ηρώων Πολυτεχνείου 9, Πολυτεχνειούπολη Ζωγράφου, 15780, Αθήνα Ενεργειακή Αξιοποίηση Αστικών Απορριμμάτων

Διαβάστε περισσότερα