ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «Ιατρική Ερευνητική Μεθοδολογία»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «Ιατρική Ερευνητική Μεθοδολογία»"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «Ιατρική Ερευνητική Μεθοδολογία» ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΠΡΟΛΗΨΗ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΥ ΕΝ ΟΠΕΡΙΤΟΝΑΪΚΩΝ ΣΥΜΦΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΤΟΡΒΑΣΤΑΤΙΝΗΣ ΚΑΙ ΥΑΛΟΥΡΟΝΙΚΟΥ ΝΑΤΡΙΟΥ/ΚΑΡΒΟΞΥΜΕΘΥΛΟΚΥΤΤΑΡΙΝΗΣ. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΕ ΕΠΙΜΥΕΣ» ΛΑΛΟΥΝΤΑΣ Α. ΜΙΛΤΙΑ ΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΣ ΦΟΙΤΗΤΗΣ ΑΠΘ ΜΠΑΛΛΑΣ. ΚΩΝ/ΝΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΠΘ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΜΑΪΟΣ 2009

2

3 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ «Ιατρική Ερευνητική Μεθοδολογία» ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΠΡΟΛΗΨΗ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΥ ΕΝ ΟΠΕΡΙΤΟΝΑΪΚΩΝ ΣΥΜΦΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΤΟΡΒΑΣΤΑΤΙΝΗΣ ΚΑΙ ΥΑΛΟΥΡΟΝΙΚΟΥ ΝΑΤΡΙΟΥ/ΚΑΡΒΟΞΥΜΕΘΥΛΟΚΥΤΤΑΡΙΝΗΣ. ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΕ ΕΠΙΜΥΕΣ» ΛΑΛΟΥΝΤΑΣ Α. ΜΙΛΤΙΑ ΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΣ ΦΟΙΤΗΤΗΣ ΑΠΘ ΜΠΑΛΛΑΣ. ΚΩΝ/ΝΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΠΘ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΜΑΪΟΣ 2009

4 Η ΤΡΙΜΕΛΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 1. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΠΑΛΛΑΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΠΘ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΑΡΑΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΠΘ 3. ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΡΒΟΥΝΑΡΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΑΠΘ «Ή έγκρισις της ιπλωµατικής Εργασίας υπό της Ιατρικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης δεν υποδηλοί αποδοχήν των γνωµών του συγγραφέως». (Νόµος 5343/32, αρθρ και ν. 1268/82, αρθρ. 50 8)

5 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΝΤΟΜΠΡΟΣ

6

7 Στην ιερή μνήμη του πατέρα μου Αντώνη Στη μητέρα μου Μαριάνα με ευγνωμοσύνη

8 Στις αδερφές μου Μαρία και Κική Στη Μαρία

9 Copyright Μιλτιάδης Α. Λαλούντας, 2009 Με επιφύλαξη παντός δικαιώµατος. All rights reserved.

10 Βεβαιώνω ότι η παρούσα µεταπτυχιακή διπλωµατική εργασία είναι αποτέλεσµα δικής µου εργασίας και δεν αποτελεί προϊόν αντιγραφής. Στις δηµοσιευµένες ή µη δηµοσιευµένες πηγές που αναφέρω έχω χρησιµοποιήσει εισαγωγικά, όπου απαιτείται, και έχω παραθέσει τις πηγές τους στο τµήµα της βιβλιογραφίας. Υπογραφή:...

11 «Πάντα Φάρµακα Εισί τα Μετακινέοντα το Παρεόν» (Ιπποκράτης) «Ο βίος βραχύς, η δε τέχνη µακρή, ο δε καιρός οξύς, η δε πείρα σφαλερή, η δε κρίσις χαλεπή. εί δε συ µόνον εαυτόν παρέχειν τα δέοντα ποιεύοτα, αλλά και τον νοσέοντα και τους παρέοντας και τα έξωθεν» (Ιππ. Αφορισµοί Α,1) Η ζωή είναι σύντοµη, η τέχνη όµως της θεραπείας µακροχρόνια, η πείρα (ίσως να είναι) απατηλή και η αξιολόγηση των περιστατικών δύσκολη. Εποµένως είναι ανάγκη όχι µόνο ο θεράπων να είναι πρόθυµος να επιτελεί όσα ενδείκνυνται, αλλά και ο ασθενής και το στενό του περιβάλλον να κάµει το ίδιο. Ακόµη και οι συνθήκες πρέπει να είναι πρόσφορες.

12

13 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΙΚΡΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ σελ. i MINI ABSTRACT Κατάλογος πινάκων Κατάλογος σχηµάτων, εικόνων και γραφηµάτων Κατάλογος συντοµογραφιών σελ. iii σελ. v σελ. vii σελ. ix ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ σελ. 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ σελ Μετεγχειρητικές συµφύσεις σελ Ο ρόλος του περιτοναίου σελ Ισορροπία ινωδογένεσης και ινωδόλυσης σελ Ινωδόλυση σελ Πλασµινιγόνο και Πλασµίνη σελ Ενεργοποιητής Πλασµινογόνου ιστικού τύπου σελ Αναστολέας Ενεργοποιητών του Πλασµινογόνου 1 σελ Σύνοψη της ινωδόλυσης σελ Μετατροπή του ινωδογόνου σε ινώδες σελ Στατίνες και ατορβαστατίνη σελ Χοληστερόλη σελ Αναστολή της HMG-CoA αναγωγάσης από τις στατίνες σελ Στοιχεία και πλειοτροπικές δράσεις των στατινών σελ Ατορβαστατίνη σελ Βιοαπορροφήσιµα πλέγµατα και υαλουρονικό νάτριο/καρβοξυµεθυλοκυτταρίνη σελ. 31

14 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΙ σελ Ερευνητικά ερωτήµατα και υποθέσεις σελ. 39 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟ ΟΙ σελ Ερευνητικό Πρωτόκολλο σελ Χειρουργική Τεχνική σελ Αξιολόγηση των συµφύσεων σελ Στατιστική Ανάλυση σελ Άδεια Πειραµατισµού σελ. 50 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ σελ. 51 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ σελ Το πρόβληµα των συµφύσεων σελ Αντισυµφυτικοί παράγοντες σελ Ο ρόλος των στατινών σελ Έλλειψη προσθετικού αποτελέσµατος σελ Συµπεράσµατα σελ Προτάσεις για µελλοντική έρευνα σελ. 63 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ σελ. 65 ΠΕΡΙΛΗΨΗ σελ. 71 ABSTRACT σελ. 73 ΕΠΙΚΕΙΜΕΝΗ ΗΜΟΣΙΕΥΣΗ σελ. 75

15 ΜΙΚΡΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ο σκοπός της παρούσας πειραµατικής µελέτης στους επίµυες είναι να συγκρίνει την αποτελεσµατικότητα της ενδοπεριτοναϊκά χορηγούµενης ατορβαστατίνης (Lipitor, Pfizer Hellas) µε την αντισυµφυτική µεµβράνη υαλουρονικό νάτριο/καρβοξυµεθυλοκυτταρίνη (HA/CMC Seprafilm adhesion barrier, Genzyme, Cambridge, USA) στην πρόληψη σχηµατισµού µετεγχειρητικών, ενδοπεριτοναϊκών συµφύσεων. Παρατηρήσαµε ότι η ατορβαστατίνη, χορηγούµενη ενδοπεριτοναϊκά, είναι εξίσου αποτελεσµατική µε την αντισυµφυτική µεµβράνη HA/CMC, χωρίς ωστόσο την εµφάνιση ενός αναµενόµενου προσθετικού αποτελέσµατος στην πρόληψη σχηµατισµού µετεγχειρητικών συµφύσεων. i

16

17 MINI ABSTRACT The aim of this study is to compare the effectiveness of intraperitoneally administered atorvastatin (Lipitor, Pfizer Hellas) with the sodium hyaluronate/carboxymethylcellulose membrane (HA/CMC - Seprafilm adhesion barrier, Genzyme, Cambridge, USA) in preventing postoperative intraperitoneal adhesion formation in an animal model. We observed that atorvastatin, administered intraperitoneally, is as effective as HA/CMC, without an expectable additive effect in preventing postoperative adhesions in rats. iii

18

19 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΝΑΚΩΝ Πίνακας 1. Παράγοντες που επιτείνουν την ινωδόλυση σελ. 9 Πίνακας 2. Παράγοντες που αναστέλλουν την ινωδόλυση σελ. 10 Πίνακας 3. είκτες ενεργοποίησης της ινωδόλυσης σελ. 17 Πίνακας 4. Φαρµακοκινητική των στατινών σελ. 25 Πίνακας 5. Πλειοτροπικές δράσεις των στατινών σελ. 25 Πίνακας 6. Εµπορική ονοµασία και περιγραφή στατινών σελ. 26 Πίνακας 7. Βαθµολόγηση των συµφύσεων σύµφωνα µε τις κλίµακες Nair και συν. και Leach και συν. σελ. 47 Πίνακας 8. Κατανοµή αποτελεσµάτων της βαθµολόγησης των συµφύσεων σε όλες τις οµάδες σελ. 55 v

20

21 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΧΗΜΑΤΩΝ, ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗΜΑΤΩΝ Σχήµα 1. Σχηµατική απεικόνιση ινωδόλυσης σελ. 6 Σχήµα 2. Σχηµατική απεικόνιση του µηχανισµού πήξης σελ. 7 Σχήµα 3. Ινώδες σελ. 8 Σχήµα 4. Πλασµινογόνο σελ. 8 Σχήµα 5. Ιστικός Ενεργοποιητής Πλασµινογόνου σελ. 8 Σχήµα 6. Αναστολέας Ενεργοποιητών του Πλασµινογόνου 1 σελ.10 Σχήµα 7. Αναστολέας Ενεργοποιητών του Πλασµινογόνου 2 σελ.10 Σχήµα 8. Χηµική δοµή του Πλασµινογόνου σελ.11 Σχήµα 9. Υδρόλυση του Πλασµινογόνου σε Πλασµίνη σελ.12 Σχήµα 10. Χοληστερόλη σελ.20 Σχήµα 11. ιπλό βιοσυνθετικό µονοπάτι των στατινών σελ.21 Σχήµα 12. HMG-CoA σελ.22 Σχήµα 13. Λοβαστατίνη σελ.23 Σχήµα 14. Ατορβαστατίνη σελ.27 Σχήµα 15. Υαλουρονικό οξύ σελ.31 Σχήµα 16. Καρβοξυµεθυλοκυτταρίνη (CMC) σελ.31 Σχήµα 17. Πολυλακτικό οξύ σελ.32 Σχήµα 18. Κυτταρίνη σελ.32 vii

22 Εικόνα 19. Επίµυες τύπου Wistar σελ.42 Σχήµα 20. Οργανόγραµµα ερευνητικού πρωτοκόλλου σελ.44 Εικόνα 21. Συµφύσεις δευτέρου βαθµού κατά Nair και συν. κλίµακα σελ.51 Εικόνα 22. Συµφύσεις τετάρτου βαθµού κατά Nair και συν. κλίµακα σελ.51 Εικόνα 23. Συµφύσεις πρώτου βαθµού κατά Nair και συν. κλίµακα σελ.52 Γράφηµα 24. Ραβδόγραµµα αποτελεσµάτων της βαθµολόγησης των συµφύσεων σελ.54 viii

23 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ ACTH Arg d-dimers EDTA F/FDP s FDA FPP GGPP Glu HA/CMC HMG-CoA HPRG IDL IUPAC Kgr kgy KK LDL Lys : Φλοιοεπινεφριδιακή ορµόνη : Αργινίνη : έλτα διµερή, προϊόντα αποδόµησης ινώδους : Αιθυλο-διάµινο-τετραοξικό οξύ : Προϊόντα αποδόµησης ινώδους και ινωδογόνου : Food and Drug Administration : Πυροφωσφορικό φαρσενύλιο : Πυροφωσφορικό γερανυλ γερανύλιο : Γλυκόζη : sodium Hyaluronate/Carboxymethylcellulose, Υαλουρονικό νάτριο/καρβοξυµεθυλοκυτταρίνη : 3- µέθυλο- 3- υδρόξυλο γλουτάρυλο- συνένζυµο Α : Histidine Proline rich glycoprotein, Γλυκοπρωτεΐνη πλούσια σε ιστιδίνη και προλίνη : Λιποπρωτεΐνες ενδιάµεσης πυκνότητας : International Union of Pure and Applied Chemistry, ιεθνής Ένωση Καθαρής και Εφαρµοσµένης Χηµείας : Χιλιόγραµµο : kilogray : Καλλικρεΐνη : Λιποπρωτεΐνες χαµηλής πυκνότητας : Λυσίνη ix

24 mg : χιλιοστογραµµάριο ml : χιλιοστόλιτρο PAI 1 : Plasminogen Activator Inhibitor 1, Αναστολέας ενεργοποιητών πλασµινογόνου 1 PAI 2 : Plasminogen Activator Inhibitor 2, Αναστολέας ενεργοποιητών πλασµινογόνου 2 PAP : Σύµπλεγµα πλασµίνης αντιπλασµίνης PG : Plasminogen, Πλασµινογόνο PS : Plasmin, Πλασµίνη RID : RadioImmunoDiffusion, Ραδιοανοσοδιάχυση SD : Standard Deviation TAFI : Thrombin activable fibrinolysis inhibitor, Αναστολέας της ινωδόλυσης µέσω ενεργοποίησης της θροµβίνης tpa : tissue Plasminogen Activator, Ιστικός ενεργοποιητής πλασµινογόνου upa : urokinase Plasminogen Activator, Ενεργοποιητής πλασµινογόνου τύπου ουροκινάσης Val : Βαλίνη VLDL : Λιποπρωτεΐνες πολύ χαµηλής πυκνότητας µg : µικρογραµµάριο φ.τ : φυσιολογικές τιµές x

25 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ Θα ήθελα να ευχαριστήσω από βάθους καρδιάς όλους εκείνους που συνέβαλλαν και βοήθησαν στην πραγµατοποίηση αυτής της διπλωµατικής εργασίας. Αρχικά θα ήθελα να ευχαριστήσω θερµά τον επιβλέποντα της διπλωµατικής µου εργασίας, επίκουρο Καθηγητή Χειρουργικής ΑΠΘ, κ. Κωνσταντίνο Μπαλλά για την καθοδήγηση, την υποστήριξη, τη συµπαράσταση και την πολύτιµη βοήθειά του σε όλη την πορεία εκπόνησης της εργασίας. Εκφράζω τις ευχαριστίες µου στα µέλη της συµβουλευτικής επιτροπής, Καθηγητές Χειρουργικής ΑΠΘ, κκ. Γεώργιο Μαράκη και ηµήτριο Καρβουνάρη, για την εµπιστοσύνη που µου έδειξαν µε την ανάθεση και αξιολόγηση αυτής της µελέτης, καθώς επίσης και στον Καθηγητή ιευθυντή της κλινικής µου, Β Προπαιδευτικής Χειρουργικής Κλινικής του Ιπποκρατείου Γ.Ν.Θ., κ. Αθανάσιο Σακαντάµη για την πολύτιµη αρωγή του. Θερµές ευχαριστίες στον κ. Ιωάννη Φούζα, Επίκουρο Καθηγητή Χειρουργικής Μεταµοσχεύσεων ΑΠΘ, του οποίου η διδακτορική διατριβή αποτέλεσε κίνητρο παρακολούθησης του Προγράµµατος Μεταπτυχιακών Σπουδών της Ιατρικής του ΑΠΘ, καθώς επίσης και στην Καθηγήτρια Βιολογικών Επιστηµών και Προληπτικής Ιατρικής κα. Αρβανιτίδου Βαγιωνά Μαλαµατένια για τις πολύτιµες στατιστικές της υποδείξεις

26 Θα ήθελα ιδιαίτερα να ευχαριστήσω τους συναδέλφους µου στην Β Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική του Ιπποκρατείου Γ.Ν.Θ., Χρήστο Σκούρα, Θεόδωρο Κοντούλη, ηµήριο Πίσσα και Πέτρο Ζήκο, για την έµπρακτη βοήθειά τους στη διεξαγωγή των πειραµάτων, καθώς και τον Απόστολο Τριανταφύλλου και Νικόλαο Συµεωνίδη, για τη συνεχή και αποτελεσµατική βοήθειά τους και για την αµέριστη συµπαράστασή τους, καθ όλη τη διετή διάρκεια φοίτησης µου στο Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών της Ιατρικής του ΑΠΘ. Θερµές ευχαριστίες στον παιδικό µου φίλο Θάνο Μιχαλάκη, υποψήφιο διδάκτορα τεχνολογίας υλικών ΕΜΠ, για τον ενθουσιώδη εναγκαλισµό των ερευνητικών µου προτάσεων, καθώς επίσης και στον µεταπτυχιακό συµφοιτητή, ειδικευόµενο Θωρακοχειρουργικής, Χρήστο Αστερίου, για την συµπαράσταση και άψογη συνεργασία κατά τη διάρκεια της κοινής µας φοίτησης. Τέλος, αισθάνοµαι την ανάγκη να ευχαριστήσω την οικογένειά µου και τους φίλους µου για την υποστήριξη και την υποµονή τους Μ. Λ Πάσχα, 19/4/2009

27 ΑΤΟΡΒΑΣΤΑΤΙΝΗ VS HA/CMC ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Μετεγχειρητικές συµφύσεις Οι µετεγχειρητικές συµφύσεις, που δηµιουργούνται µετά από µια χειρουργική επέµβαση κοιλίας, είναι µια κοινή επιπλοκή µε σηµαντικές κλινικές και οικονοµικές συνέπειες. Έως 95% των ασθενών αναπτύσσουν συµφύσεις µετά από κάθε χειρουργική επέµβαση κοιλίας 1-4, οι οποίες όµως στην πλειονότητα τους παραµένουν ασυµπτωµατικές. Εντούτοις, σε ορισµένες περιπτώσεις, ο σχηµατισµός συµφύσεων συνδέεται µε σοβαρές µετεγχειρητικές επιπλοκές, όπως ο χρόνιος πυελικός πόνος 1,2, η υπογονιµότητα στις γυναίκες³και ο αποφρακτικός ειλεός 4. Επιπλέον, σε περίπτωση επανεπέµβασης η συµφυσιόλυση µπορεί να προκαλέσει διεγχειρητικές και µετεγχειρητικές επιπλοκές, καθώς επίσης να οδηγήσει σε παράταση των χειρουργικών χρόνων 5,6. Ο κίνδυνος τραυµατισµού του εντέρου είναι περίπου 19% υψηλότερος σε εκείνους τους ασθενείς που χειρουργούνται εκ νέου, ενώ έχουν υποβληθεί παλαιότερα σε χειρουργική επέµβαση κοιλίας 6. Κοινή συνισταµένη των παραπάνω είναι η αύξηση της νοσηρότητας και της θνητότητας, η ανάγκη για παρατεταµένη εντατική παρακολούθηση των ασθενών, καθώς και η περαιτέρω διόγκωση των απαιτούµενων δαπανών για την υγεία

28 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.2 Ο ρόλος του περιτοναίου Το περιτόναιο είναι µια µεµβράνη µεσοδερµικής προέλευσης, που καλύπτει την περιτοναϊκή κοιλότητα, την πύελο, καθώς και τα όργανα εντός αυτών, ενώ διαιρείται σε περίτονο και περισπλάγχνιο πέταλο. Μικροσκοπικά, εµφανίζεται ως στρώµα χαλαρού συνδετικού ιστού, που καλύπτεται από µία µόνο στοιβάδα κυττάρων, το µεσοθήλιο 8. Η περιτοναϊκή φλεγµονή (περιτονίτιδα) αναπτύσσεται ως απάντηση σε ποικίλα µολυσµατικά (βακτηρίδια, ιοί, µύκητες και παράσιτα) και µη µολυσµατικά ερεθίσµατα (τραύµα, χειρουργική επέµβαση, χηµικοί παράγοντες και νεοπλάσµατα) 9,10. Στο φλεγµονώδες περιτόναιο η αυξηµένη διαπερατότητα οδηγεί σε αύξηση του όγκου του περιτοναϊκού υγρού και της συγκέντρωσης πρωτεϊνών, καθώς και στην απελευθέρωση χηµειοτακτικών παραγόντων και τη µετανάστευση λευκοκυττάρων στην περιοχή της φλεγµονής. Σε αυτή την φάση θεωρείται ότι η µειωµένη ινωδολυτική δραστηριότητα στην περιτοναϊκή κοιλότητα µεταβάλει την ισορροπία µεταξύ της ινωδογένεσης και της ινωδόλυσης, υπέρ της ινωδογένεσης, κάτι που θεωρείται και ο βασικός µηχανισµός, «µηχανισµός κλειδί», για το σχηµατισµό των περιτοναϊκών συµφύσεων

29 ΑΤΟΡΒΑΣΤΑΤΙΝΗ VS HA/CMC Ο σχηµατισµός των συµφύσεων στην περιτοναϊκή κοιλότητα αρχίζει άµεσα µετά τον τραυµατισµό των περιτοναϊκών επιφανειών, συνήθως από τους χειρουργικούς χειρισµούς και σπανιότερα εξαιτίας της πρωτοπαθούς νόσου. Αυτή η τοπική βλάβη του περιτοναίου οδηγεί στην παραγωγή φλεγµονώδους περιτοναϊκής έκκρισης, που µε τη σειρά της ενεργοποιεί την ινωδογένεση µεταξύ των δύο παρακείµενων, τραυµατισµένων, σπλαγχνικών δοµών. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, αυτές οι βλάβες λύονται, µέσω της αντισταθµιστικής ινωδόλυσης, που δρα παράλληλα και βρίσκεται σε δυναµική ισορροπία µε την ινωδογένεση. Εντούτοις, υπό ισχαιµικές ή φλεγµονώδεις συνθήκες, το ινωδολυτικό σύστηµα καταστέλλεται και σε αυτές τις αρχικές βλάβες διεισδύουν φλεγµονώδη κύτταρα και ινοβλάστες για να οργανωθούν τελικά σε πυκνές συµφύσεις. «Ινωδογένεση Ινωδόλυση» - 5 -

30 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.3 Ισορροπία ινωδογένεσης και ινωδόλυσης Ινωδόλυση Η ινωδόλυση 12 (Σχήµα 1) αποτελεί ένα σύνολο ενζυµικών αντιδράσεων, που συνεργάζονται στη διάλυση του δικτύου του ινώδους, στο τέλος της φυσιολογικής διαδικασίας της αιµόστασης ή κατά την παθολογική διεργασία της θρόµβωσης. Σχήµα 1. Σχηµατική απεικόνιση ινωδόλυσης 13 Τα γαλάζια βέλη σηµειώνουν επίταση και τα κόκκινα αναστολή - 6 -

31 ΑΤΟΡΒΑΣΤΑΤΙΝΗ VS HA/CMC Σε αντίθεση µε την αιµόσταση (Σχήµα 2), η ινωδόλυση είναι αργό φαινόµενο, που συµβαίνει µε τη µετατροπή του πλασµινογόνου σε πλασµίνη, µε τη δράση της οποίας αποµακρύνεται το ινώδες από τα αγγεία. Σχήµα 2. Σχηµατική απεικόνιση του µηχανισµού πήξης 14 Η αρχική αιµόσταση και γενικότερα η αιµόσταση αποτελεί τοπικό φαινόµενο που ξεκινάει άµεσα και ολοκληρώνεται σε 5 λεπτά, ενώ ο ινωδολυτικός µηχανισµός και η όλη διαδικασία αποκατάστασης των βλαβών ξεκινάει 2-3 ώρες µετά την επίσχεση της αιµορραγίας και ολοκληρώνεται σε 2-3 ηµέρες

32 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κύριο υπόστρωµα της ινωδόλυσης είναι το ινώδες (Σχήµα 3), λόγω της µεγάλης χηµικής συγγένειας µε το πλασµινογόνο (Σχήµα 4), το οποίο µετά τη σύνδεση του µε το ινώδες υφίσταται δοµικές µεταβολές, οι οποίες αποκαλύπτουν υποδοχείς σύνδεσης µε τον ενεργοποιητή του ιστικού πλασµινογόνου (tpa tissue Plasminogen Activator, Σχήµα 5). Σχήµα 3. Ινώδες 15. Τρισδιάστατη απεικόνιση από κρυσταλλογραφικά δεδοµένα ανθρώπινου ινώδους (παράγοντας Ι α ). οµή κυρίως από α-έλικες µε κόκκινο και βήτα φύλλα µε κίτρινο Σχήµα 4. Πλασµινογόνο 15. Τρισδιάστατη απεικόνιση πλασµινογόνου Σχήµα 5. Μοριακό µοντέλο ιστικού Ενεργοποιητή Πλασµινογόνου 15 (tpa tissue Plasminogen Activator) - 8 -

33 ΑΤΟΡΒΑΣΤΑΤΙΝΗ VS HA/CMC Η αποτελεσµατικότητα της πλασµίνης διευκολύνεται από την εξαιρετική συγγένεια του πλασµινογόνου µε το ινώδες, στους αρµούς του οποίου προσροφάται, ενώ στη συστηµατική κυκλοφορία η πλασµίνη εµποδίζεται από τους αναστολείς της, την α2-αντιπλασµίνη και την α2-µακροσφαιρίνη. Όπως η αιµόσταση, έτσι και το σύστηµα της ινωδόλυσης αποτελείται από παράγοντες που την επιτείνουν και από παράγοντες που την αναστέλλουν (Πίνακας 1 και 2). Παράγοντες που επιτείνουν την ινωδόλυση: Πλασµινογόνο (Σχήµα 4) Ενεργοποιητές του πλασµινογόνου (tpa-tissue plasminogen activators, Σχήµα 5) Πλασµίνη (ένζυµο που προέρχεται από την ενεργοποίηση υδρόλυση του πλασµινογόνου, ενώ η ίδια υδρολύει το ινώδες) Πίνακας 1. Παράγοντες που επιτείνουν την ινωδόλυση

34 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Παράγοντες που αναστέλλουν την ινωδόλυση: Αναστολείς των ενεργοποιητών του πλασµινογόνου 1 και 2 (PAI-plasminogen activator inhibitors 1 and 2, Σχήµα 6-7) Αναστολείς της πλασµίνης (α2-αντιπλασµίνη, α2-µακροσφαιρίνη) Αναστολέας του πλασµινογόνου (HPRG-histidine proline rich glycoprotein) Αναστολέας της ινωδόλυσης µέσω ενεργοποίησης της θροµβίνης (TAFI-thrombin-activable fibrinolysis inhibitor) Πίνακας 2. Παράγοντες που αναστέλλουν την ινωδόλυση. Σχήµα 6. Μοριακό µοντέλο του Αναστολέα Ενεργοποιητών του Πλασµινογόνου 1. (PAI-1, Plasminogen Activator Inhibitor 1) 15 Σχήµα 7. Μοριακό µοντέλο του Αναστολέα Ενεργοποιητών του Πλασµινογόνου 2. (PAI-2, Plasminogen Activator Inhibitor 2)

35 ΑΤΟΡΒΑΣΤΑΤΙΝΗ VS HA/CMC Πλασµινιγόνο και Πλασµίνη Το µόριο του πλασµινογόνου (Σχήµα 4 και 8) είναι µια απλή πεπτιδική αλυσίδα, γλυκοπρωτεΐνη που συντίθεται στο ήπαρ, κυκλοφορεί στο αίµα ως Glu-πλασµινογόνο και έχει ηµιπερίοδο ζωής 2.2 ηµέρες. NH2 Glu Lys K1 K2 K3 K4 K5 Arg Val β-αλυσίδα COOH S-S Σχήµα 8. Χηµική δοµή πλασµινογόνου 12 Το µόριο αποτελείται από το βαρύ τµήµα (Α-αλυσίδα) και το ελαφρύ (Β-αλυσίδα). Η Α-αλυσίδα έχει πέντε δακτυλίους Κ1 έως Κ5, τα καλούµενα kringles (δανέζικα ψωµάκια), που δίνουν στο πλασµινογόνο τη συγγένεια προς το ινώδες, την α2-αντιπλασµίνη και τη θροµβοσπονδίνη. Το πλασµινογόνο κυκλοφορεί ως Glu-πλασµινογόνο (Glu-PG) και η ενεργοποίησή του περιλαµβάνει αρχικά υδρόλυση του πεπτιδικού δεσµού Arg Val µε τη δράση του tpa, upa, KK και δηµιουργία Glu-πλασµίνης και Lys-πλασµινογόνου και στη συνέχεια υδρόλυση αµφοτέρων από τους ίδιους ενεργοποιητές σε Lys-πλασµίνη, όπως φαίνεται στο Σχήµα

36 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Lys πλασµίνη Glu πλασµίνη Lys πλασµινογόνο Glu πλασµινογόνο Σχήµα 9. Υδρόλυση του πλασµινογόνου σε πλασµίνη 12 Η ηµιπερίοδος ζωής της πλασµίνης είναι 30 sec. Λόγω της βραχύτατης ηµιπεριόδου ζωής, η πλασµίνη δεν µπορεί να µετρηθεί εύκολα. Έτσι προσδιορίζεται έµµεσα µε τη µέτρηση του συµπλέγµατος πλασµίνης αντιπλασµίνης (PAP). Σε ό,τι αφορά το πλασµινογόνο 12, είναι απαραίτητο να µετράται τόσο η αντιγονικότητά του, όσο και η λειτουργικότητά του. Εάν είναι να µετρηθεί µόνο µία ιδιότητα, τότε αυτή πρέπει να είναι η λειτουργικότητα. Για τη µέτρηση της λειτουργικότητας χρησιµοποιείται χρωµογόνος µέθοδος. Όλες οι µέθοδοι χρησιµοποιούν ένα ενεργοποιητή του πλασµινογόνου, πχ στρεπτοκινάση, η οποία δηµιουργεί πλασµίνη, που µε τη σειρά της αντιδρά µε συγκεκριµένο χρωµογόνο υπόστρωµα. Αποτέλεσµα της αντίδρασης είναι η αλλαγή του χρώµατος, ανάλογα µε τα επίπεδα του πλασµινογόνου στο πλάσµα (φ.τ 200 µg/ml). Για τη µέτρηση της αντιγονικότητας χρησιµοποιείται η ραδιοανοσοδιάχυση (RIDradioimmunodiffusion)

37 ΑΤΟΡΒΑΣΤΑΤΙΝΗ VS HA/CMC Ενεργοποιητής του πλασµινογόνου ιστικού τύπου (tpa tissue plasminogen activator) Είναι γλυκοπρωτεΐνη 12 (Σχήµα 5), που συντίθεται στα ενδοθηλιακά κύτταρα των αγγείων, µε ηµιπερίοδο ζωής 5 min. Μόνο 5% κυκλοφορεί σε ελεύθερη µορφή, ενώ το µεγαλύτερο µέρος είναι συνεζευγµένο µε τον PAI-1. Αποτελείται από δύο αλυσίδες Α και Β, από τις οποίες µόνο η Α έχει δυνατότητα σύνδεσης µε το ινώδες. Με την παρουσία ινώδους, τόσο ο tpa όσο και το Glu-PG συνδέονται µε αυτό, επιταχύνοντας την αντίδραση µέχρι και 400 φορές. Κύριος ρόλος του είναι η παρεµπόδιση επέκτασης ενδαγγειακών θρόµβων. Η αντιγονικότητά του ελέγχεται µε ανοσοενζυµική µέθοδο, µε την οποία όµως ενίοτε διαφεύγει της µέτρησης ένα µέρος του κυκλοφορούντος tpa. Η χρησιµοποίηση EDTA ως αντιπηκτικό θεωρείται απαραίτητη, επειδή επιτρέπει στο tpa να συνδεθεί καλύτερα (φ.τ µg/ml). Η λειτουργικότητά του ελέγχεται έµµεσα µε την ενεργοποίηση του πλασµινογόνου από ουσίες που σχετίζονται µε το ινώδες, πχ διαλυτά µονοµερή του ινώδους, ενώ στη συνέχεια µετράται χρωµογονικά η πλασµίνη που δηµιουργείται

38 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η µέθοδος απαιτεί προσεκτικές τιµές αναφοράς, που θα πρέπει να καθορίζονται ξεχωριστά από κάθε εργαστήριο. Αυξηµένα επίπεδα tpa συνοδεύουν συχνά θροµβωτικές καταστάσεις, εποµένως η µέτρησή του αποτελεί εργαστηριακό δείκτη θροµβοφιλίας Αναστολέας ενεργοποιητών του πλασµινογόνου 1 (PAI-1, plasminogen activator inhibitor-1) Είναι γλυκοπρωτεΐνη (Σχήµα 6), που συντίθεται στο ήπαρ και στα ενδοθηλιακά κύτταρα, και εναποτίθεται κυρίως στο ενδοθήλιο. Αναστέλλει τον tpa και τον ενεργοποιητή πλασµινογόνου τύπου ουροκινάσης upa (urokinase plasminogen activator). Έχει ηµιπερίοδο ζωής 12 min. Η λειτουργικότητα του PAI ελέγχεται κυρίως µε χρωµογόνο µέθοδο που βασίζεται στη χρησιµοποίηση γνωστής ποσότητας tpa στο πλάσµα του δείγµατος. Αυτό επιτρέπει τη δηµιουργία συµπλέγµατος tpa-pai, ενώ το εναποµείναν tpa µετράται χρωµογονικά. Η ποσότητα του χρώµατος του tpa είναι αντιστρόφως ανάλογη µε τα επίπεδα PAI του δείγµατος (φ.τ 50 µg/ml). Η µέθοδος δεν είναι ειδική, ενώ απαιτείται άµεση εκτέλεση της µεθόδου, επειδή ο PAI δρα ταχύτατα

39 ΑΤΟΡΒΑΣΤΑΤΙΝΗ VS HA/CMC Ανοσοενζυµικές µέθοδοι είναι επίσης σε χρήση, πλην όµως δεν δίνουν πληροφορίες για τη λειτουργικότητα του PAI, ενώ δεν υπάρχουν ικανοποιητικές τιµές αναφοράς. Αυξηµένα επίπεδα PAI συνοδεύουν συχνά θροµβωτικές καταστάσεις, εποµένως η µέτρησή του αποτελεί εργαστηριακό δείκτη θροµβοφιλίας. Αυξηµένα επίπεδα PAI-1 παρατηρούνται συχνά σε σοβαρά ηπατικά νοσήµατα και στον καρκίνο Σύνοψη της ινωδόλυσης Συνοψίζοντας την ινωδόλυση πρέπει να τονίσουµε τα εξής: Κατά τη διάρκεια της πήξης του αίµατος, δηλαδή πριν ενεργοποιηθεί η ινωδόλυση, περίπου 1/10 του Glu-πλασµινογόνου του πλάσµατος συνδέεται µε το ινώδες. Συγχρόνως, ισοµοριακό ποσό α2- αντιπλασµίνης συνδέεται επίσης µε το ινώδες. Ελάχιστη ποσότητα tpa (5%) που έχει προσροφηθεί από το θρόµβο διασπά µερικώς το ινώδες, ελευθερώνοντας µέρος του συνδεδεµένου πλασµινογόνου, µετατρέποντάς το σε πλασµίνη, η οποία σε µεγάλο βαθµό αδρανοποιείται από την α2-αντιπλασµίνη. Για να ενεργοποιηθεί η ινωδόλυση απαιτείται να καθηλωθεί στο θρόµβο πρόσθετη ποσότητα tpa από το περιβάλλον, όπως γίνεται σε περίπτωση στάσης λόγω απόφραξης, η οποία οδηγεί σε

40 ΕΙΣΑΓΩΓΗ απελευθέρωση tpa από το ενδοθήλιο. Η πρόσληψη πρόσθετου tpa από το θρόµβο οδηγεί σε µετατροπή µεγαλύτερων ποσοτήτων πλασµινογόνου σε πλασµίνη που µε τη σειρά της υδρολύει µερικώς το ινώδες. Το µερικώς υδρολυµένο ινώδες παρουσιάζει πρόσθετες θέσεις σύνδεσης µε το Glu-πλασµινογόνο. Έτσι, υπερνικάται η ανασταλτική δράση της συνδεδεµένης α2-αντιπλασµίνης και επιταχύνεται ο ρυθµός της ινωδόλυσης. Η εντοπισµένη στο θρόµβο διαδικασία της ινωδόλυσης υπόκειται σε πολλές τροποποιήσεις. Ο PAI-1 δρα ανασταλτικά στην ινωδόλυση µέσω αδρανοποίησης του ελεύθερου tpa, ενώ η πρωτεΐνη C σχηµατίζει συµπλέγµατα µε τον PAI-1, ελαττώνοντας το ανασταλτικό του αποτέλεσµα. Καταστάσεις και δείκτες ενεργοποίησης της ινωδόλυσης Αναµενόµενη ελάττωση του ρυθµού ινωδόλυσης παρατηρείται στα έµβρυα και στα νεογέννητα, στην εγκυµοσύνη, σε παχύσαρκους, σε ηλικιωµένα άτοµα και µετά από έντονη άσκηση σε άτοµα που δεν ασκούνται συχνά. Παθολογική ελάττωση του ρυθµού ινωδόλυσης παρατηρείται σε ασθενείς µε στεφανιαία νόσο ή γενικότερα σε θροµβοφιλικούς ασθενείς, σε λοιµώξεις και τις πρώτες δύο µετεγχειρητικές ηµέρες, λόγω αυξηµένων επιπέδων PAI-1. Στη νεφρική ανεπάρκεια η

41 ΑΤΟΡΒΑΣΤΑΤΙΝΗ VS HA/CMC ινωδολυτική δραστηριότητα είναι ελαττωµένη, λόγω αύξησης των αντιπλασµινών. Ελάττωση της ινωδολυτικής δραστηριότητας παρατηρείται επίσης στον υποθυρεοειδισµό και κατά τη χορήγηση οιστρογόνων. Φυσιολογική αύξηση του ρυθµού ινωδόλυσης παρατηρείται µετά από ήπια ή έντονη άσκηση, µέχρι και µετά 24 ώρες, καθώς και σε περιπτώσεις υπεραερισµού. Παθολογική αύξηση του ρυθµού ινωδόλυσης παρατηρείται µετά από χρήση ασπιρίνης, ACTH, κορτικοστεροειδών και ινωδολυτικών φαρµάκων. ύο ηµέρες µετά από χειρουργική επέµβαση και για τις επόµενες 6-7 ηµέρες, παρατηρείται επίσης αυξηµένη ινωδολυτική δραστηριότητα. είκτες ενεργοποίησης της ινωδόλυσης: tpa/pai Προϊόντα διάσπασης του ινώδους (δέλτα διµερή D-dimers) ιαλυτό ινώδες (µονοµερή του ινώδους) Σύµπλεγµα πλασµίνης αντιπλασµίνης (PAP) οκιµασία λύσης θρόµβου ευσφαιρινών α2-αντιπλασµίνη Προϊόντα αποδοµής του ινώδους και του ινωδογόνου (F/FDPs) Πίνακας 3. είκτες ενεργοποίησης της ινωδόλυσης

42 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μετατροπή του ινωδογόνου σε ινώδες Η µετατροπή αυτή λαµβάνει χώρα σε τρεις φάσεις 16 : 1) Ενζυµατική φάση Το ινωδογόνο είναι µεγαλοµοριακή ουσία που αποτελείται από τρία ζεύγη πολυπεπτιδικών αλυσίδων, Αα, Ββ και γ. Η ενζυµατική (υδρολυτική) δράση της θροµβίνης στο µόριο του ινωδογόνου, έχει ως συνέπεια την αποκοπή των δύο Α και δύο Β ινωδοπεπτιδίων. Οι γ αλυσίδες παραµένουν ανέπαφες. Από τη στιγµή που θα απελευθερωθούν τα ινωδοπεπτίδια Α και Β, το εναποµείναν µόριο του ινωδογόνου αναφέρεται πλέον ως διαλυτό ινώδες (µονοµερή του ινώδους ή διαλυτά µονοµερή του ινώδους soluble fibrin nonomer). Τα ινωδοπεπτίδια Α απελευθερώνονται πρώτα, διαδικασία απαραίτητη για την έναρξη του πολυµερισµού του ινώδους, ενώ η απελευθέρωση των ινωδοπεπτιδίων Β που ακολουθεί, επιτείνει και ενισχύει την επαφή µεταξύ των µονοµερών του ινώδους. 2) Φάση του πολυµερισµού Τα ινωδοπεπτίδια Α και Β είναι αρνητικά φορτισµένα και η απελευθέρωσή τους έχει ως αποτέλεσµα τα σχηµατιζόµενα µονοµερή του ινώδους να έχουν ελαττωµένο αρνητικό φορτίο και αδύνατους δεσµούς µεταξύ των µονοµερών. Το ph και η ιοντική συγκέντρωση του περιβάλλοντος, έχει ως συνέπεια τη συµπλησίαση των µονοµερών

43 ΑΤΟΡΒΑΣΤΑΤΙΝΗ VS HA/CMC µε υδρογονικούς δεσµούς. Με την απελευθέρωση των ινωδοπεπτιδίων Α οι δεσµοί αναπτύσσονται κατά µήκος των µονοµερών, ενώ µε την απελευθέρωση των ινωδοπεπτιδίων Β οι δεσµοί αναπτύσσονται µεταξύ των άκρων των µονοµερών. Οι αλλαγές αυτές έχουν ως αποτέλεσµα τη δηµιουργία ασταθούς γέλης, η οποία µπορεί να διαλυθεί in vitro µε διάλυµα 5Μ ουρίας ή 1% µονοχλωροξικού οξέος. Κάτω από παθολογικές συνθήκες µερικά µονοµερή δεν πολυµερίζονται, αλλά σχηµατίζουν συµπλέγµατα µε το ινωδογόνο του πλάσµατος και τα FDPs, τα οποία ονοµάζονται διαλυτό ινώδες. 3) Φάση της σταθεροποίησης Περιλαµβάνει το σχηµατισµό αδιάλυτου ινώδους και σταθερού πήγµατος. Αυτό απαιτεί Ca +2 και την ενεργοποίηση του παράγοντα ΧΙΙΙ από τη θροµβίνη, µε αποτέλεσµα το σχηµατισµό σταθερών διασταυρούµενων δεσµών µεταξύ των µονοµερών. Σε σύγκριση µε το διαλυτό ινώδες, το µη διαλυτό ινώδες (σταθερό ινώδες) είναι περισσότερο ανθεκτικό στη δράση της πλασµίνης. Όταν το σταθερό ινώδες υποστεί τη λυτική δράση της πλασµίνης, αυτό έχει ως αποτέλεσµα τη δηµιουργία προϊόντων αποδοµής του ινώδους, πχ. D- dimers, τα οποία δεν σχηµατίζονται µε τη δράση της πλασµίνης στο διαλυτό ινώδες ή το ινωδογόνο. Στην παρατήρηση αυτή στηρίζεται η διαφορική διάγνωση της ινωδογονόλυσης από την ινωδόλυση

44 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.4 Στατίνες και ατορβαστατίνη Χοληστερόλη Η χοληστερόλη (Σχήµα 10), [IUPAC ονοµασία (10R,13R)-10,13- διµεθυλ-17-(6-µεθυλεπτάν-2-υλ)-2,3,4,7,8,9,11,12,14,15,16,17-δωδεκά-υδρο-1h-κυκλοπεντα-φαιναφριν-3-ολη] βιοσυντίθεται από το µεβαλονικό οξύ, µέσω µετατροπής του αρχικά σε πυροφωσφορικό γερανύλιο και ακολούθως σε πυροφωσφορικό φαρσενύλιο, του οποίου δύο µόρια στη συνέχεια συµπυκνώνονται αναγωγικά σε σκουαλένιο. Το σκουαλένιο στη συνέχεια µετατρέπεται σε λανοστερόλη και τελικά σε χοληστερόλη (Σχήµα 11). Σχήµα 10. Χοληστερόλη 15,17 (χηµικός τύπος αριστερά και τρισδιάστατη απεικόνιση δεξιά µε κρυσταλλογραφικά δεδοµένα)

45 ΑΤΟΡΒΑΣΤΑΤΙΝΗ VS HA/CMC Αναστολή της HMG-CoA αναγωγάσης από τις στατίνες Οι στατίνες µε τη διακοπή του βιοσυνθετικού δρόµου της χοληστερόλης µειώνουν παράλληλα και τη σύνθεση των βασικών µεσαζόντων (ισοπρενοϊδή), όπως το πυροφωσφορικό φαρσενύλιο (FPP) και το πυροφωσφορικό γερανυλ-γερανύλιο (GGPP), (Σχήµα 11). Σχήµα 11. ιπλό βιοσυνθετικό µονοπάτι των στατινών 23 Το GGPP µεσολαβεί στην ισοπροπυλίωση και τη µεταφορά της οµάδας γερανυλ-γερανύλιο στις Rho πρωτεϊνες, ένα κρίσιµο βήµα στη

46 ΕΙΣΑΓΩΓΗ δυνατότητα διακίνησης των Rho πρωτεϊνών από το κυτταρόπλασµα στη µεµβράνη του κυτταροπλάσµατος, όπου αρχίζουν τη σηµατοδότηση της Rho-κινάσης. Η ενεργοποίηση Rho-κινάσης από το GGPP είναι ένα σηµαντικό σήµα ενεργοποίησης της ινωδογένεσης. Η κύρια δράση των στατινών οφείλεται στην αναστολή της δράσης της αναγωγάσης του 3- µέθυλο- 3- υδρόξυλο γλουτάρυλο- συνένζυµο Α (HMG-CoA, Σχήµα 12), η οποία αποτελεί το κύριο ένζυµο για τη µετατροπή του HMG-CoA σε µεβαλονικό οξύ, το πρώτο στάδιο βιοσύνθεσης της χοληστερόλης. Σχήµα 12. Μοριακό µοντέλο του HMG-CoA Στοιχεία και πλειοτροπικές δράσεις των στατινών Η µειωµένη σύνθεση και ενδοκυττάρια συγκέντρωση της χοληστερόλης οδηγεί σε αύξηση της έκφρασης των LDL υποδοχέων µε αποτέλεσµα αύξηση καταβολισµού της LDL χοληστερόλης. Η

47 ΑΤΟΡΒΑΣΤΑΤΙΝΗ VS HA/CMC αυξηµένη δραστηριότητα των LDL υποδοχέων οδηγεί σε αύξηση του καταβολισµού των IDL µε αποτέλεσµα ελάττωση της ενδογενούς σύνθεσης της LDL χοληστερόλης. Η µειωµένη παραγωγή ενδογενούς χοληστερόλης σε συνδυασµό µε τη µειωµένη παραγωγή της απολιποπρωτεΐνης Β, οδηγεί σε ελάττωση της παραγωγής των VLDL, κυρίως σε υψηλές δόσεις στατινών, προκαλώντας έτσι µείωση και των τριγλυκεριδίων του πλάσµατος. Οι πρώτοι αναστολείς της HMG-CoA αναγωγάσης είχαν αναγνωριστεί ως προϊόντα µεταβολισµού των µυκήτων. Ένας από τους πρώτους φυσικούς αναστολείς της HMG CoA αναγωγάσης ήταν η µεβαστατίνη, η οποία αποµονώθηκε από τους Endo και συν. το 1978 από το µύκητα Penicillium cintrinium και αποσύρθηκε από τις κλινικές µελέτες λόγω µεγάλης ηπατοτοξικότητας. Οι Alberts και συν. αποµόνωσαν από το µύκητα Aspergillus terreus ένα πιο δραστικό αναστολέα της HMG-CoA αναγωγάσης και λιγότερο ηπατοτοξικό, τη µεβινολίνη ή λοβαστατίνη, την πρώτη στατίνη µε κλινική εφαρµογή (Σχήµα 13). Σχήµα 13. Χηµικός τύπος Λοβαστατίνης 17 (Η πρώτη στατίνη του εµπορίου)

48 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έκτοτε πολλές στατίνες φυσικές ή συνθετικές έχουν ανακαλυφθεί και διατίθενται στο εµπόριο όπως η σιµβαστατίνη, η πραβαστατίνη, η φλουβαστατίνη, η ροσουβαστατίνη και η ατορβαστατίνη (Σχήµα 14). Όπως ανακαλύφθηκε, η υπολιπιδαιµική δράση των στατινών οφείλεται στην αναστολή της HMG CoA αναγωγάσης, µέσω σύνδεσης τους στην ενεργή θέση του ενζύµου, µία σύνδεση η οποία διαφέρει από στατίνη σε στατίνη, επιφέροντας και διαφορετική υπολιπιδαιµική δράση. Οι σύγχρονες στατίνες χωρίζονται σε δύο οµάδες δοσοαποτελεσµατικότητας. Η πραβαστατίνη και η φλουβαστατίνη, που προκαλούν µείωση µέχρι και 30% της LDL στη µέγιστη δόση χορήγησης τους (40mg και 80mg αντίστοιχα) και η λοβαστατίνη, σιµβαστατίνη, ροσουβοστατίνη και ατορβαστατίνη που µειώνουν την LDL από 30-70% αναλόγως µε τη χορηγούµενη δόση (10mg και 80mg). Όλες οι στατίνες ακολουθούν το νόµο «5-7», σύµφωνα µε τον οποίο ο διπλασιασµός της αρχικά χορηγούµενης δόσης προκαλεί µια επιπλέον πτώση της LDL 5-7%. Στον πίνακα 4, που ακολουθεί περιγράφεται η φαρµακοκινητική των κυριοτέρων στατινών, στον πίνακα 5 οι βασικές, γνωστές, πλειοτροπικές τους δράσεις, και στον πίνακα 6 περιγράφεται η προέλευση και οι εµπορικές τους ονοµασίες

49 ΑΤΟΡΒΑΣΤΑΤΙΝΗ VS HA/CMC Στατίνη Χρόνος Σύνδεση µε όση ηµίσειας Μεταβ/σµός λευκώµατα (mg) ζωής Ατορβαστατίνη 98% >20 h 90% ήπαρ Φλουβαστατίνη 98% h 90% ήπαρ Λοβαστατίνη 95% 3 h 83% ήπαρ Πραβαστατίνη 50% h 70% ήπαρ Ροσουβαστατίνη 95% h 90% ήπαρ Σιµβαστατίνη 95% 1.9 h 60% ήπαρ Πίνακας 4. Φαρµακοκινητική των στατινών ράση Αύξηση του λόγου tpa/pai 1 Αύξηση σύνθεσης ΝΟ Αναστολή απελευθέρωσης ελευθέρων ριζών Μείωση του αριθµού και της δράσης των φλεγµονωδών κυττάρων Μείωση της συσσώρευσης µακροφάγων Μείωση παραγωγής µεταλλοπρωτεϊνασών Μείωση της προσκόλλησης και της συσσώρευσης αιµοπεταλίων Μείωση της γλοιότητας του αίµατος Όφελος Ενεργοποίηση Ινωδόλυσης Αντισυµφυτική δράση Βελτίωση ενδοθηλιακής λειτουργίας Μείωση οξειδωτικού stress Μείωση της φλεγµονώδους απάντησης Σταθεροποίηση της αθηρωµατικής πλάκας Πολλαπλές δράσεις Μείωση της θροµβωτικής απάντησης Αντιπηκτική δράση Πίνακας 5. Πλειοτροπικές δράσεις των στατινών

50 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στατίνη Εµπορική Ονοµασία Περιγραφή Ατορβαστατίνη Lipitor, Torvast, Zarator Συνθετική Λοβαστατίνη Mevacor, Altocor, Altoprev, Lovatex, Mevinol Προϊόν ζύµωσης Μεβαστατίνη - Φυσική (εµφανίζεται στο red yeast rice) Πιταβαστατίνη Livalo, Pitava Συνθετική Πραβαστατίνη Pravachol, Selektine, Lipostat, Maxudin Προϊόν ζύµωσης Ροσουβαστατίνη Crestor Συνθετική Σεριβαστατίνη Lipobay, Baycol. (Αποσύρθηκε τον Αύγουστο του 2001, λόγω του κινδύνου σοβαρής ραβδοµυόλυσης) Συνθετική Συµβαστατίνη Zocor, Lipex Συνθετική (µετά από προϊόν ζύµωσης) Φλουβαστατίνη Lescol, Hovalin Συνθετική Πίνακας 6. Εµπορική ονοµασία και περιγραφή στατινών

51 ΑΤΟΡΒΑΣΤΑΤΙΝΗ VS HA/CMC ΑΤΟΡΒΑΣΤΑΤΙΝΗ Είναι το ασβεστούχο άλας του (3R, 5R)-7-[2-(4-φλουοροφενύλ)-3φενυλ-4-(φενυλκαρβοµόϋλ)-5-(προπαν-2-υλ)-1H-πυρρολ-1-υλ]-3,5διΰδροξυεπτανοϊκού οξέος κατά IUPAC (Σχήµα 14). Σχήµα 14. Ατορβαστατίνη15,17. Χηµικός τύπος (αριστερά) και µοριακό µοντέλο (δεξιά), βάση κρυσταλλογραφικών δεδοµένων Ανήκει στους συνθετικούς αναστολείς της HMG-CoA αναγωγάσης µε σχετικά µεγάλο χρόνο δράσης (περίπου 20 µε 30 ώρες µαζί µε τους δραστικούς µεταβολίτες). Απορροφάται ταχύτατα και η µέγιστη συγκέντρωση της στο πλάσµα επιτυγχάνεται σε 1-2 ώρες. Πάνω από 98% συνδέεται µε τις πρωτεΐνες του πλάσµατος και περίπου 70% της υπολιπιδαιµικής της δράσης οφείλεται στους ενεργούς µεταβολίτες της (ορθοϋδροξυατορβαστατίνη και παραϋδροξυατορβαστατίνη). Μεταβολίζεται στο ήπαρ από το κυτόχρωµα P450 3Α

52 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Φαρµακευτικές αλληλεπιδράσεις ατορβαστατίνης * o Χυµός γκρέϊπφρουτ (σε ποσότητα µεγαλύτερη από 2 ποτήρια ανά ηµέρα) o Αιθυλική Αλκοόλη (σε µεγάλες ποσότητες) o Ανοσοκατασταλτικά φάρµακα (πχ. Κυκλοσπορίνη) o Ορισµένα αντιβιοτικά ή αντιµυκητιασικά φάρµακα (πχ. Ερυθροµυκίνη, κλαριθροµυκίνη, κετοκοναζόλη, ιτρακοναζόλη, ριφαµπικίνη) o Άλλα ρυθµιστικά των λιπιδίων φάρµακα (πχ. Γεµφιβροζίλη και άλλες φιµπράτες, παράγωγα του νικοτινικού οξέος, κολεστιπόλη) o Καρδιολογικά φάρµακα, όπως κάποιοι αναστολείς διαύλων ασβεστίου (νιφεδιπίνη) και αντιαρρυθµικά (διγοξίνη) o Αγχολυτικά φάρµακα, όπως µερικές βενζοδιαζεπίνες (νεφαζοδόνη) o Αναστολείς πρωτεάσης, που χρησιµοποιούνται στη θεραπεία του HIV o Αντιπηκτικά φάρµακα τύπου βαρφαρίνης o Αντισυλληπτικά φάρµακα από του στόµατος o Αντισπασµωδικά φάρµακα (φαινυτοΐνη) o Αντιόξινα φάρµακα (περιέχοντα αργίλλιο ή µαγνήσιο) * Στοιχεία από τον οδηγό χρήσης του Lipitor

53 ΑΤΟΡΒΑΣΤΑΤΙΝΗ VS HA/CMC Ανεπιθύµητες ενέργειες ατορβαστατίνης Α) Συχνές (τουλάχιστον 100 στους ή 1%) είναι οι παρακάτω: Ναυτία, Κοιλιακό άλγος, υσκοιλιότητα, Μετεωρισµός, υσπεψία, Κεφαλαλγία, Μυϊκός πόνος, Αδυναµία, ιάρροια, Αϋπνία, Ζάλη, Θωρακικό άλγος, Αλλεργικές αντιδράσεις, Αιµωδίες, Αρθραλγία, Οσφυαλγία, Περιφερικό οίδηµα και Κνησµός. Β) Λιγότερο συχνές (λιγότεροι από 100 στους ή <1% ) είναι οι παρακάτω: Ανορεξία, Αιµωδίες στα δάκτυλα χεριών και ποδιών, Έµετος, Εξάνθηµα, Μυϊκές κράµπες, Μη αναµενόµενες αιµορραγίες ή µώλωπες, Εµβοές ώτων, Αύξηση του σωµατικού βάρους, Αµνησία, ερµατικές εκδηλώσεις, Αδιαθεσία, Ανικανότητα, Τριχόπτωση, Παγκρεατίτιδα. Στοιχεία από τον οδηγό χρήσης του Lipitor

54 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Γ) Σπάνιες (λιγότεροι από 10 στους ή < 1 ) είναι οι παρακάτω: Μείωση αισθητικότητας του δέρµατος στο ελαφρύ άγγιγµα ή στον πόνο, Μυϊκή ευαισθησία, Φλυκταινώδη εξανθήµατα, Περιφερικό οίδηµα, Ηπατίτιδα, Ίκτερος, Ραβδοµυόλυση ) Πολύ σπάνιες (λιγότεροι από 1 στους ή < 0.1 ) είναι οι παρακάτω: Αγγειοοίδηµα, Σύνδροµο Stevens-Johnson, Πολύµορφο ερύθηµα, Αυξήσεις ή µειώσεις στα επίπεδα σακχάρου του αίµατος. Ε) Σηµαντικές κλινικά, αν και σπάνιες ή πολύ σπάνιες, ανεπιθύµητες ενέργειες: 1. Αγγειοοίδηµα (οίδηµα κεφαλής τραχήλου µε απόφραξη αεραγωγού) 2. Ραβδοµυόλυση (µυϊκή αδυναµία µε απώλεια µυϊκής µάζας, αδιαθεσία, µυαλγίες και υψηλός πυρετός) 3. Αιµορραγίες ή µώλωπες (ηπατική βλάβη)

55 ΑΤΟΡΒΑΣΤΑΤΙΝΗ VS HA/CMC 1.5 Βιοαπορροφήσιµα πλέγµατα και υαλουρονικό νάτριο/καρβοξυµεθυλοκυτταρίνη Τα βιοαπορροφήσιµα πλέγµατα µεµβράνες, όπως το υαλουρονικό νάτριο/καρβοξυµεθυλοκυτταρίνη 36 (Seprafilm, Genzyme), (Σχήµα 15,16), πολυλακτικό οξύ 37 (SurgiWrap, MAST), (Σχήµα 17) και η κυτταρίνη 38 (Interceed, Johnson), (Σχήµα 18) είναι οι συχνότερα χρησιµοποιούµενες µέθοδοι πρόληψης συµφύσεων και αποτελούν το χρυσό κανόνα στην κλινική πρακτική. Αυτά τα πλέγµατα µειώνουν το σχηµατισµό συµφύσεων, περιορίζοντας την επαφή των τραυµατισµένων ιστών µεταξύ τους µετεγχειρητικά, και συγκεκριµένα κατά την περίοδο που αυτές σχηµατίζονται 34, δηλαδή άµεσα µετεγχειρητικά έως και την έβδοµη δέκατη µετεγχειρητική ηµέρα. Έχει αποδειχθεί ότι αυτή η περίοδος είναι η πλέον κρίσιµη στην πρόληψη σχηµατισµού συµφύσεων 35. Σχήµα 15. Υαλουρονικό Οξύ. Επαναλαµβανόµενη µονάδα δισακχαρίτη του υαλουρονικού οξέος 17 (-4GlcUAβ1-3GlcNAcβ1-) n Σχήµα 16. Καρβοξυµεθυλοκυτταρίνη ή Καρµελόζη 17 (CMC, E466)

56 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σχήµα 17. Πολυλακτικό οξύ17 Σχήµα 18. Κυτταρίνη15,17, αριστερά γραµµικό πολυµερές της D-γλυκόζης, µε δεσµούς β (1Æ 4), και δεξιά τρισδιάστατη µοριακή δοµή της κυτταρίνης. (Μαύρο: άνθρακας, Κόκκινο: οξυγόνο, Λευκό: υδρογόνο) Το υαλουρονικό (Seprafilm, νάτριο/καρβοξυµεθυλοκυτταρίνη Genzyme, βιοαπορροφήσιµο πλέγµα USA), (Σχήµα µεµβράνη (HA/CMC) 15,16), µε είναι ένα αποδεδειγµένη αντισυµφυτική δράση, τόσο σε ζωικά πρότυπα, όσο και σε κλινικές δοκιµές, ενώ έχει εγκριθεί για κλινική χρήση και αποτελεί το χρυσό κανόνα στην πρόληψη των ενδοπεριτοναϊκών συµφύσεων

57 ΑΤΟΡΒΑΣΤΑΤΙΝΗ VS HA/CMC Περιγραφή του Seprafilm Το φράγµα συµφύσεων (adhesion barrier) Seprafilm (Seprafilm) είναι µια αποστειρωµένη, βιοαπορροφήσιµη, ηµιδιαφανής µεµβράνη, που αποτελείται από δύο χηµικά τροποποιηµένους, ανιονικούς πολυσακχαρίτες, το υαλουρονικό νάτριο (HA) και την καρβοξυµεθυλοκυτταρίνη (CMC). Ενδείξεις Το Seprafilm προορίζεται ως προσθήκη στις ενδοπεριτοναϊκές ή ενδοπυελικές επεµβάσεις, µε σκοπό να εµποδίσει την εµφάνιση, επέκταση και σοβαρότητα των µετεγχειρητικών συµφύσεων στο χώρο της επέµβασης. Προοριζόµενη χρήση Το Seprafilm πρέπει να τοποθετείται σε χώρους πιθανών συµφυσιογόνων ιστών και δοµών οργάνων στην κοιλιοπυελική ή στη θωρακική κοιλότητα, για να χρησιµεύει ως πρόσκαιρος φραγµός που διαχωρίζει γειτνιάζουσες επιφάνειες. Στοιχεία από τον οδηγό χρήσης του Seprafilm

58 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Προειδοποιήσεις o Το Seprafilm δεν θα πρέπει να περιτυλίγεται απευθείας γύρω από πρόσφατες αναστοµώσεις ή συρραφές εντέρου. εδοµένα κλινικών δοκιµών του Seprafilm υποδεικνύουν ότι παρόµοια χρήση του µπορεί να παρουσιάσει αυξηµένο κίνδυνο εµφάνισης διαφυγής σχετιζόµενης µε την αναστόµωση (διαφυγή, απόστηµα, συρίγγιο, σηψαιµία και περιτονίτιδα). Παρόµοια περιστατικά δεν εµφανίστηκαν, όταν το Seprafilm τοποθετήθηκε σε διαφορετικά σηµεία της κοιλίας. o εν έχει εκτιµηθεί κλινικά η χρήση του Seprafilm σε συνδυασµό µε άλλα προϊόντα που αποτρέπουν τη σύµφυση ιστών. o εν έχουν διεξαχθεί κλινικές µελέτες σε ασθενείς µε ενεργείς µολύνσεις ή κακοήθεια στην κοιλιοπυελική ή στη θωρακική κοιλότητα. o εν έχουν διεκπεραιωθεί προ-κλινικές µελέτες για τα συστήµατα αναπαραγωγής. εν έχουν διεκπεραιωθεί µελέτες σε γυναίκες που µένουν έγκυες κατά τον πρώτο µήνα µετά την εφαρµογή του Seprafilm. Εποµένως, θα πρέπει να εξετασθεί το θέµα αποφυγής εγκυµοσύνης κατά τον πρώτο πλήρη καταµήνιο κύκλο µετά τη χρήση του Seprafilm

59 ΑΤΟΡΒΑΣΤΑΤΙΝΗ VS HA/CMC Οδηγίες αποθήκευσης Το Seprafilm πρέπει να αποθηκεύεται σε θερµοκρασία 2 30 ο C. Συσκευασία Το Seprafilm συσκευάζεται σε µια θήκη Tyvek (DuPont Company, Wilmington, DE, USA) µέσα σε ένα πλαστικό περίβληµα και κατόπιν σε ένα εξωτερικό, σφραγισµένο θύλακα από αλουµινόχαρτο. Τα περιεχόµενα του θύλακα από αλουµινόχαρτο είναι αποστειρωµένα µε ακτίνες γάµµα των kgy. Οδηγίες Χρήσης Α) Προετοιµασία o Ανοίξτε το θύλακα από αλουµινόχαρτο και θέσετε το πλαστικό περίβληµα σε ένα στεγνό, αποστειρωµένο πεδίο. o Αφαιρέστε προσεκτικά τη θήκη Tyvek από το πλαστικό περίβληµα. o Κρατάτε τη µεµβράνη στεγνή στη θήκη πριν την εφαρµόσετε. o Ενώ η µεµβράνη παραµένει στη θήκη, κόψτε το επιθυµητό µέγεθος µε ψαλίδι. o Εκθέσετε 2 cm µεµβράνης αποκολλώντας το ανοικτό άκρο της θήκης που κόψατε

60 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Β) Τοποθέτηση Εφαρµόστε το Seprafilm αµέσως πριν κλείσετε την κοιλιοπερινεϊκή ή τη θωρακική κοιλότητα: o Βεβαιωθείτε ότι το χειρουργικό πεδίο είναι στεγνό. o Χειρίζεστε τη µεµβράνη πολύ προσεκτικά µε στεγνά εργαλεία ή και γάντια. o Αποφεύγετε κάθε επαφή µε επιφάνειες ιστού, έως ότου φτάσετε ακριβώς στη θέση της εφαρµογής. Αν έλθετε σε επαφή µε ιστό, µπορείτε να εφαρµόσετε µια µικρή ποσότητα συνήθους υγρού καταιονισµού για να αποκολλήσετε απαλά τη µεµβράνη από τις ανεπιθύµητες επιφάνειες ιστού. o Αν χρειάζεται, διευκολύνετε την εισαγωγή στην κοιλιακή, πυελική ή στη θωρακική κοιλότητα λυγίζοντας απαλά τη θήκη. o Εφαρµόστε το Seprafilm. o Επεκτείνετε την εφαρµογή µέχρι 8 cm πέρα από το περιθώριο του άµεσου τραύµατος για να επιτύχετε πλήρη κάλυψη µε τη µεµβράνη. o Αφήστε την εκτεθειµένη µεµβράνη να προσκολληθεί στην επιθυµητή θέση του ιστού ή του οργάνου πιέζοντάς την ελαφρά µε ένα στεγνό γάντι ή εργαλείο, ενώ αποτραβάτε τη θήκη. o Αν χρειάζεται, υγράνετε ελαφρά τη µεµβράνη µε υγρό καταιονισµού (1 2 ml) για να διευκολύνετε τη διαµόρφωση του σχήµατος της µεµβράνης κατά µήκος του ιστού ή γύρω από το περίγραµµα του οργάνου

61 ΑΤΟΡΒΑΣΤΑΤΙΝΗ VS HA/CMC o Σε ελεγχόµενες κλινικές µελέτες χρησιµοποιήθηκαν έως και 10 µεµβράνες (13 cm x 15 cm) ανά ασθενή για την κοιλιοπυελική ένδειξη, ενώ σε ελεγχόµενες κλινικές µελέτες χρησιµοποιήθηκαν έως και 4 µεµβράνες ανά ασθενή για την θωρακική ένδειξη. Αφήστε µια επικάλυψη 2 3 cm µεταξύ κάθε µεµβράνης για να σιγουρέψετε την πλήρη επικάλυψη. Γ) Μετά την τοποθέτηση o Πετάξτε τη θήκη (ή τις θήκες) µετά την τοποθέτηση. o Προσέξτε, ιδιαίτερα, να µη µετακινήσετε τη µεµβράνη µετά την τοποθέτηση. o Μη συρράπτετε τη µεµβράνη στη θέση της. o Κλείστε την κοιλιοπυελική ή τη θωρακική κοιλότητα σύµφωνα µε την καθιερωµένη χειρουργική τεχνική. o εν απαιτείται ειδική διαδικασία για την αφαίρεση της µεµβράνης. Το Seprafilm είναι ένα πρόσκαιρο βιοαπορροφήσιµο φράγµα, το οποίο απορροφάται σε ένα χρονικό διάστηµα επτά µε δέκα ηµερών και απεκκρίνεται από το σώµα σε λιγότερο από 30 ηµέρες

62 ΣΤΟΧΟΣ & ΣΚΟΠΟΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΙ Κύριος και πρωταρχικός στόχος της παρούσας πειραµατικής µελέτης στους επίµυες είναι να συγκρίνει την αποτελεσµατικότητα της ενδοπεριτοναϊκά χορηγούµενης ατορβαστατίνης (Lipitor, Pfizer Hellas) µε την αντισυµφυτική µεµβράνη πλέγµα υαλουρονικό νάτριο/καρβοξυµεθυλοκυτταρίνη (HA/CMC Seprafilm adhesion barrier, Genzyme, Cambridge, USA) στην πρόληψη σχηµατισµού µετεγχειρητικών, ενδοπεριτοναϊκών συµφύσεων. ευτερεύοντες σκοποί της µελέτης είναι να διερευνήσει την ύπαρξη πιθανής αθροιστικής, αντισυµφυτικής δράσης των δύο παραγόντων, καθώς επίσης να επιβεβαιώσει την, ήδη γνωστή από άλλους ερευνητές 23,24, αντισυµφυτική δράση της ατορβαστατίνης *. Η ατορβαστατίνη είναι µία διαλυτή στο ύδωρ στατίνη, µε µεγάλο χρόνο ηµίσειας ζωής και πολύ οικονοµικότερη σε σύγκριση µε το Seprafilm, η οποία όταν χορηγείται ενδοπεριτοναϊκά, έχει αποδειχθεί επίσης ότι αποτελεί έναν αποτελεσµατικό ανασταλτικό παράγοντα δηµιουργίας συµφύσεων, χωρίς τη συνοδεία ανεπιθύµητων συστηµατικών επιδράσεων στους επίµυες 23,24. Για το λόγο αυτό στόχος µας είναι να συγκρίνουµε τη χρήση της ατορβαστατίνης ενδοπεριτοναϊκά µε το χρυσό κανόνα Seprafilm στην πρόληψη σχηµατισµού ενδοπεριτοναϊκών συµφύσεων. ** Τέταρτος, δευτερεύων και θεωρητικός, σκοπός της µελέτης είναι η επιβεβαίωση της αντισυµφυτικής δράσης του ΗΑ/CMC (παραλείπεται)

63 ΑΤΟΡΒΑΣΤΑΤΙΝΗ VS HA/CMC 2.1 Ερευνητικά ερωτήµατα και υποθέσεις Το πρώτο και κύριο ερευνητικό ερώτηµα είναι η σύγκριση της αντισυµφυτικής δράσης της ατορβαστατίνης έναντι του HA/CMC. Η διατύπωση του κύριου ερευνητικού ερωτήµατος µε τη µορφή ερευνητικής υπόθεσης είναι η εξής: «Η αντισυµφυτική δράση της ατορβαστατίνης είναι µικρότερη από αυτή του HA/CMC.» Στην περίπτωση εκείνη, που η αρχική µας µηδενική υπόθεση H 0 επαληθευτεί, η αντισυµφυτική δράση της ατορβαστατίνης είναι µικρότερη από αυτή του HA/CMC. «H 0 : Lipitor < Seprafilm» Στην περίπτωση εκείνη, που η αρχική µας µηδενική υπόθεση H 0 δεν επαληθευτεί, αποδεχόµαστε την εναλλακτική υπόθεση H a, δηλαδή ότι η αντισυµφυτική δράση της ατορβαστατίνης είναι ίση ή µεγαλύτερη από αυτή του HA/CMC. «H a : Lipitor Seprafilm»

64 ΣΤΟΧΟΣ & ΣΚΟΠΟΙ Το δεύτερο ερευνητικό ερώτηµα έγκειται στην αθροιστική δράση των δύο επιµέρους, γνωστών, αντισυµφυτικών ουσιών ατορβαστατίνη και HA/CMC. Η διατύπωση του δεύτερου ερευνητικού ερωτήµατος µε τη µορφή ερευνητικής υπόθεσης είναι η εξής: «Η συνύπαρξη των δύο αντισυµφυτικών ουσιών, ατορβαστατίνη και HA/CMC, δεν προκαλεί αθροιστικό αντισυµφυτικό αποτέλεσµα.» Στην περίπτωση εκείνη, που η αρχική µας µηδενική υπόθεση H 0 επαληθευτεί, η συνύπαρξη των δύο αντισυµφυτικών ουσιών, ατορβαστατίνη και HA/CMC, δεν θα έχει αθροιστικό αποτέλεσµα. «H 0 : Lipitor AND Seprafilm Lipitor OR/AND Seprafilm» Στην περίπτωση εκείνη, που η αρχική µας µηδενική υπόθεση H 0 ακυρωθεί, αποδεχόµαστε την εναλλακτική υπόθεση H a, δηλαδή ότι η συνύπαρξη των δύο αντισυµφυτικών ουσιών, ατορβαστατίνη και HA/CMC, έχει αθροιστικό αποτέλεσµα. «H a : Lipitor AND Seprafilm > Lipitor OR/AND Seprafilm»

65 ΑΤΟΡΒΑΣΤΑΤΙΝΗ VS HA/CMC Το τρίτο ερευνητικό ερώτηµα απευθύνεται στην επιβεβαίωση της αντισυµφυτικής δράσης της ατορβαστατίνης και έχει απαντηθεί από προηγούµενους ερευνητές, για την ίδια δοσολογία 30 mg/kgr και στον ίδιο πληθυσµό µελέτης, δηλ. τους πειραµατικούς επίµυες τύπου Wistar. Ωστόσο τίθεται, αναγκαστικά εκ νέου, το ίδιο ερευνητικό ερώτηµα επαλήθευσης των προηγούµενων ερευνητών, λόγω της ίδιας της πειραµατικής φύσης της έρευνας. Η διατύπωση του τρίτου ερευνητικού ερωτήµατος µε τη µορφή ερευνητικής υπόθεσης είναι η εξής: «Η ατορβαστατίνη δεν εµφανίζει αντισυµφυτική δράση.» Στην περίπτωση εκείνη, που η αρχική µας µηδενική υπόθεση H 0 δεν ακυρωθεί, δεχόµαστε ότι η ατορβαστατίνη δεν εµφανίζει αντισυµφυτική δράση, και διερευνούµε τους τεχνικούς ή βιολογικούς λόγους για τα αποτελέσµατα µας αυτά. «H 0 : Lipitor Control» Στην περίπτωση εκείνη, που η αρχική µας µηδενική υπόθεση H 0 δεν επαληθευτεί, αποδεχόµαστε την εναλλακτική υπόθεση H a, δηλαδή ότι η ατορβαστατίνη εµφανίζει πράγµατι αντισυµφυτική δράση. «H a : Lipitor > Control» Τέταρτο ερώτηµα και υπόθεση, µε ακριβώς την ίδια θεωρητική δοµή µε το τρίτο, αφορά και στο Seprafilm. (παραλείπεται)

66 ΥΛΙΚΟ & ΜΕΘΟ ΟΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟ ΟΙ 3.1 Ερευνητικό Πρωτόκολλο Χρησιµοποιήθηκαν εξήντα άρρενες επίµυες της φυλής Wistar (Σχήµα 19), σωµατικού βάρους 300 έως 360 γραµµαρίων. Σχήµα 19. Επίµυες Wistar (Αλφικοί ή αλµπίνοι επίµυες των πειραµατικών εργαστηρίων) Τα πειραµατόζωα ζωοκοµούνται στις εγκαταστάσεις του πειραµατικού εργαστηρίου της Β προπαιδευτικής Χειρουργικής Κλινικής του ΑΠΘ, σε κλωβούς µε χωρητικότητα τέσσερις έως έξι επίµυες ανά κλωβό, σε σταθερή θερµοκρασία δωµατίου 20 ο έως 22 ο C, µε 12ωρη εναλλαγή φωτός σκότους. Όλοι οι επίµυες τρέφονται µε την τυποποιηµένη ξηρά τροφή πειραµατοζώων (αρ. καταλόγου 510, ΕΛ.ΒΙ.Ζ, Ελληνική Βιοµηχανία Ζωοτροφών) και έχουν πρόσβαση σε πόσιµο ύδωρ κατά βούληση

67 ΑΤΟΡΒΑΣΤΑΤΙΝΗ VS HA/CMC Η χειρουργική επέµβαση, διάρκειας περίπου 30 min, πραγµατοποιήθηκε υπο γενική, εισπνεόµενη, αναισθησία (αιθέρας) και συµπληρωµατική, ενδοπεριτοναϊκή, χορήγηση υδροχλωριδίου κεταµίνης (Ketamine 50 mg/vial, DeltaSelect, 3 mg/kg). Οι εξήντα συνολικά, άρρενες επίµυες Wistar, διαιρέθηκαν σε τέσσερις οµάδες των 15, όπως περιγράφεται παρακάτω (Σχήµα 20): Οµάδα 1: πρόκληση ενδοπεριτοναϊκών συµφύσεων (Σ) µε πρότυπη χειρουργική µέθοδο κατά Hemadeh και συν. 25 Οµάδα 2: Σ + ενδοπεριτοναϊκή χορήγηση ατορβαστατίνης (Lipitor, Pfizer Hellas) (30 mg/kg ή 10 mg/1 ml ενέσιµου ύδατος). Οµάδα 3: Σ + τοποθέτηση πλέγµατος µεµβράνης HA/CMC (Seprafilm adhesion barrier, Genzyme, Cambridge, USA) (διαστάσεις 30 mm 30 mm) µεταξύ του τυφλού και του περίτονου πετάλου του περιτοναίου. Οµάδα 4: Σ + τοποθέτηση πλέγµατος µεµβράνης HA/CMC + ενδοπεριτοναϊκή χορήγηση ατορβαστατίνης

68 ΥΛΙΚΟ & ΜΕΘΟ ΟΙ Επίµυες Wistar 60 πειραµατόζωα ( mg) Οµάδα 1 Οµάδα 2 Οµάδα 3 Οµάδα 4 15 Επίµυες Wistar 15 Επίµυες Wistar 15 Επίµυες Wistar 15 Επίµυες Wistar (Σ) πρόκληση συµφύσεων τυφλού (Σ) + Ατορβαστατίνη (Σ) + HA/CMC (Σ) + HA/CMC + Ατορβαστατίνη Σχήµα 20. Οργανόγραµµα ερευνητικού πρωτοκόλλου 3.2 Χειρουργική Τεχνική Χρησιµοποιήσαµε την πρότυπη µέθοδο δηµιουργίας συµφύσεων, όπως περιγράφεται από τον Hemadeh και συν. 25, η οποία οδήγησε σε µια επίπτωση 100% δηµιουργίας συµφύσεων στα πειραµατόζωα της οµάδας ελέγχου (Οµάδα 1)

69 ΑΤΟΡΒΑΣΤΑΤΙΝΗ VS HA/CMC Ο χειρουργός και ο βοηθός του χρησιµοποίησαν γάντια χωρίς ταλκ. Μετά την αναισθησία πραγµατοποιήθηκε προετοιµασία της κοιλιακής χώρας του πειραµατοζώου µε αντισηπτικό διάλυµα ιωδιούχου ποβιδόνης (Betadine solution 10%, Lavipharm), ακολουθούµενη από µέση λαπαροτοµή 4 cm. Μετά τη διάνοιξη της περιτοναϊκής κοιλότητας ακολουθούσε σύλληψη του τυφλού µε ανατοµική λαβίδα και µηχανική τριβή του τοιχώµατος του τυφλού µε στεγνή γάζα, έως ότου ο ορώδης χιτώνας του εντέρου απωλέσει τη χαρακτηριστική του στιλπνότητα και τα πρώτα αιµορραγικά στίγµατα εµφανιστούν στην επιφάνεια του. Στη συνέχεια το τυφλό επιστρέφεται στην ανατοµική του θέση. Πριν από τη σύγκλειση του τραύµατος, 10 mg ατορβαστατίνης, διαλυµένα σε 1 ml ενέσιµου ύδατος (Water for Injection), χορηγήθηκαν στα πειραµατόζωα των οµάδων 2 και 4. Στις οµάδες 3 και 4, µια λεπτή µεµβράνη HA/CMC διαστάσεων 3 x 3 cm, τοποθετήθηκε µεταξύ του τυφλού και του κοιλιακού τοιχώµατος. Η σύγκλειση του κοιλιακού τοιχώµατος πραγµατοποιήθηκε σε δύο στρώµατα µε απλή, συνεχόµενη ραφή (ράµµα µονόκλωνο, νάιλον 2-0, Assut Nylon ). Τα πειραµατόζωα θυσιάστηκαν, µε εισπνοή αιθέρα, την 14 η µετεγχειρητική ηµέρα

70 ΥΛΙΚΟ & ΜΕΘΟ ΟΙ 3.3 Αξιολόγηση των συµφύσεων ύο ανεξάρτητοι χειρουργοί, οι οποίοι δεν συµµετείχαν στην αρχική επέµβαση και δεν γνώριζαν την οµαδοποίηση των πειραµατοζώων, επισκόπησαν την περιτοναϊκή κοιλότητα µε τοµή σχήµατος ανεστραµµένου U και βαθµολόγησαν τη δηµιουργία συµφύσεων, σύµφωνα µε την πρότυπη κλίµακα των Nair και συν 26 (Πίνακας 7). Συχνά, στη χειρουργική πρακτική, ο αριθµός των συµφύσεων αποδεικνύεται λιγότερο σηµαντικός από την ποιότητα τους. Μια ισχυρή σύµφυση µπορεί να είναι πιο επικίνδυνη από πολλές φιλµώδεις συµφύσεις. Για το λόγο αυτό, λάβαµε υπόψη και µια δεύτερη κλίµακα αξιολόγησης, όπως περιγράφεται από τους Leach και συν 27 (Πίνακας 7)

ΡΕΑ ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ ΔΙΕΥΘYΝΤΡΙΑ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΓΠΝΑ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΙΝΩΔΟΛΥΣΗΣ

ΡΕΑ ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ ΔΙΕΥΘYΝΤΡΙΑ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΓΠΝΑ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΙΝΩΔΟΛΥΣΗΣ ΡΕΑ ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ ΔΙΕΥΘYΝΤΡΙΑ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΓΠΝΑ ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΙΝΩΔΟΛΥΣΗΣ ΙΝΩΔΟΛΥΣΗ Με τη βλάβη ενός αγγείου και την αποκάλυψη του υπενδοθηλιακού κολλαγόνου ενεργοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ NORMA HELLAS S.A. PROVICARD VERSION: PIL-2929301_02_03-02 DATE: 01-11-2013 ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ Provicard 10 mg δισκία επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο Provicard 20 mg δισκία επικαλυμμένα

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη

Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη (αδρεναλίνη) ευνοούν τη β-οξείδωση και την κινητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ : ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ Zarator επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο δισκία, 0, 20 ή 40 mg/tab Atorvastatin calcium Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών

Διαβάστε περισσότερα

Αιµόσταση. Αιµορραγία

Αιµόσταση. Αιµορραγία Αιµόσταση Αιµορραγία Αιµάτωµα Μηχανισµοί Αιµόστασης σπασµός του αγγείου σχηµατισµός αιµοπεταλειακού θρόµβου πήξη αίµατος ανάπτυξη ινώδους ιστού για τη µόνιµη απόφραξη της οπής Αγγειακός σπασµός το ερέθισµατουτραυµατισµένου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΗΠΗΞΗ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ. Προκαταρτική φάση (ενδογενής & εξωγενής) 4 κύριες φάσεις

ΗΠΗΞΗ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ. Προκαταρτική φάση (ενδογενής & εξωγενής) 4 κύριες φάσεις ΗΠΗΞΗ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ Προκαταρτική φάση (ενδογενής & εξωγενής) 4 κύριες φάσεις Θρομβοσθενίνη Σύμφωνα με νεότερη ονοματολογία ως "θρομβοπλαστίνη" χαρακτηρίζεται ειδικά ο "ιστικός παράγοντας" που συμμετέχει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

Αυξάνει γλοιότητα και πηκτικότητα Μειώνει ευκαµπτότητα ερυθρών αιµοσφαιρίων

Αυξάνει γλοιότητα και πηκτικότητα Μειώνει ευκαµπτότητα ερυθρών αιµοσφαιρίων Κάπνισµα Προάγει την αθηρογένεση Περιορίζει την αιµατική ροή Αυξάνει γλοιότητα και πηκτικότητα Μειώνει ευκαµπτότητα ερυθρών αιµοσφαιρίων Επηρεάζει τη πήξη Μειώνει πλασµινογόνο και τον ενεργοποιητή του

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Σημείωση : Οι τροποποιήσεις στην Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΠΙΔΙΑ - ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ. ΛΙΠΙΔΙΑ Τι είναι; - Λειτουργίες. Η. ΜΥΛΩΝΗΣ Κλινική Χημεια Λιπίδια-Λιποπρωτεϊνες - May 12, 2015 ΛΙΠΙΔΙΑ - ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

ΛΙΠΙΔΙΑ - ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ. ΛΙΠΙΔΙΑ Τι είναι; - Λειτουργίες. Η. ΜΥΛΩΝΗΣ Κλινική Χημεια Λιπίδια-Λιποπρωτεϊνες - May 12, 2015 ΛΙΠΙΔΙΑ - ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΛΙΠΙΔΙΑ - ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΛΙΠΙΔΙΑ - ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Είδη ιπιδίων Ιδιότητες Λιποπρωτείνες Ταξινόμηση Σύσταση σε ιπίδια και αποπρωτείνες Μεταβοισμός Επιθυμητές τιμές οριακές τιμές Δυσιπιδαιμίες - Υπεριποπρωτεϊναιμίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ 2. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ Οι όγκοι χαρακτηρίζονται από πολλαπλές αλλαγές του μεταβολισμού. Η χαρακτηριστική μεταβολική λειτουργία μπορεί να μετρηθεί in vivo με τη βοήθεια ενός ραδιοσημασμένου

Διαβάστε περισσότερα

Θρομβοφιλία. (παθολογική. αιμόσταση). Ο όρος θρομβοφιλία σχετίζεται με επαναλαμβανόμενα ή υποτροπιάζοντα επεισόδια θρομβώσεων (αρτηριακών

Θρομβοφιλία. (παθολογική. αιμόσταση). Ο όρος θρομβοφιλία σχετίζεται με επαναλαμβανόμενα ή υποτροπιάζοντα επεισόδια θρομβώσεων (αρτηριακών «ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΑΝΑΣΤΟΛΕΩΝ ΤΗΣ ΠΗΞΗΣ ΣΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ ΙΙ» Π.Γ.Ν.Θ. ΑΧΕΠΑ Βιοχημικό Εργαστήριο, Αιματολογικό Τμήμα Μικροβιολογικού Εργαστηρίου Θυσιάδου Κ, Ραπτάκη

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Κληρονομικές διαταραχές αιμόστασης και Θρομβοφιλία

Κληρονομικές διαταραχές αιμόστασης και Θρομβοφιλία Κληρονομικές διαταραχές αιμόστασης και Θρομβοφιλία Α. Μούγιου Αιματολόγος ΠΓΝΠ 27-02-2015 Κληρονομικές αιμορραγικές διαταραχές αιμόστασης Κληρονομικές διαταραχές πρωτογενούς αιμόστασης Νόσος von Willebrand

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ 1.1 ROTOVA Επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο δισκία 10,20,40mg/Tab ATORVASTATIN 1.1 1.2 Σύνθεση: Δραστική ουσία: ATORVASTATIN CALCIUM TRIHYDRATE Έκδοχα: Πυρήνας: Calcium carbonate,

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ DYNAPEN 3

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ DYNAPEN 3 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ DYNAPEN 3 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ σε δραστικά συστατικά FISH OIL (EICOSAPENTAENOIC ACID) & (DOCOSAHEXAENOIC

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός του γλυκογόνου. Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση. Από που προέρχεται το μυϊκό και ηπατικό γλυκογόνο;

Μεταβολισμός του γλυκογόνου. Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση. Από που προέρχεται το μυϊκό και ηπατικό γλυκογόνο; Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση Μεταβολισμός του γλυκογόνου Το γλυκογόνο είναι ο αφθονότερος υδατάνθρακας των ζώων Το γλυκογόνο αποθηκεύεται κυρίως στο ήπαρ (3-7% κατά βάρος) και στους μύες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ (ΠΛΕΓΜΑΤΩΝ)»

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ (ΠΛΕΓΜΑΤΩΝ)» ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟ ΙΑΓΡΑΦΕΣ «ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ (ΠΛΕΓΜΑΤΩΝ)» ΠΡΟΣΧΗΜΑΤΙΣΜΕΝΑ ΠΛΕΓΜΑΤΑ ΒΟΥΒΩΝΟΚΗΛΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 1. ΠΡΟΣΧΗΜΑΤΙΣΜΕΝΑ ΠΛΕΓΜΑΤΑ ΚΑΤΑΛΛΗΛΑ ΓΙΑ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΒΟΥΒΩΝΟΚΗΛΗΣ ΑΠΟΤΕΛΟΥΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΗ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΙΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΣΚΟΠΟΣ Η ανάλυση και μελέτη της μοριακής δομής των καρωτίδων αρτηριών με υπέρυθρη φασματοσκοπία. Η εξαγωγή συμπερασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

Το Pradaxa είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ετεξιλική δαβιγατράνη. Διατίθεται υπό μορφή καψακίων (75, 110 και 150 mg).

Το Pradaxa είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ετεξιλική δαβιγατράνη. Διατίθεται υπό μορφή καψακίων (75, 110 και 150 mg). EMA/47517/2015 EMEA/H/C/000829 Περίληψη EPAR για το κοινό ετεξιλική δαβιγατράνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 Το θέμα που απασχολεί το κεφάλαιο σε όλη του την έκταση είναι ο μεταβολισμός και χωρίζεται σε τέσσερις υποκατηγορίες: 3.1)Ενέργεια και οργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περίληψη εισήγησης σε σεµινάριο τεχνικών ασφαλείας του ΕΛΙΝΥΑΕ ΤΖΙΝΑΣ ΘΕΟ ΩΡΟΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Βιολογικοί

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ΤΟΥΛΟΥΜΤΖΗ ΜΑΡΙΑ Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ώρες πριν την προσέλευση Αίσθημα ζάλης

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Μουκταρούδη Παθολογος Επιμελήτρια Β

Μαρία Μουκταρούδη Παθολογος Επιμελήτρια Β Μαρία Μουκταρούδη Παθολογος Επιμελήτρια Β Παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο Δίαιτα Κάπνισμα Οινόπνευμα Ελαττωμένη σωματική δραστηριότητα Υπέρταση Δυσλιπιδαιμία Παχυσαρκία Σακχαρώδης διαβήτης Υπερτροφία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ:

ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΡΟΔΟΠΗΣ Ιωάννης Βιζιριανάκης Αναπληρωτής Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

TEXNIKEΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ

TEXNIKEΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ TEXNIKEΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ Α) ΤΑΙΝΙΕΣ 1. ΚΟΛΠΙΚΗ ΤΑΙΝΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΑΚΡΑΤΕΙΑΣ ΤΩΝ οπισθοηβική τεχνική Κολπική ταινία ελεύθερης τάσης

Διαβάστε περισσότερα

Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου

Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου Χαρίλαος Μέγας Ελένη Φωτάκη Ελευθέριος Νεοφύτου Απαντήσεις στις ερωτήσεις: Πρόλογος Το βιβλίο αυτό γράφτηκε για να βοηθήσει το μαθητή της Γ Γυμνασίου στην κατανόηση των θεμελιωδών γνώσεων της Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ EVATON Β 12 Επικαλυμένα με λεπτό υμένιο δισκία (200+250+1.5) mg

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ EVATON Β 12 Επικαλυμένα με λεπτό υμένιο δισκία (200+250+1.5) mg ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ EVATON Β 12 Επικαλυμένα με λεπτό υμένιο δισκία (200+250+1.5) mg 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ: EVATON B 12 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ & ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ :

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΒασίληςΜούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://mougios.webpages.auth.gr Μεταβολικό σύνδροµο Παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από:

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας Κυκλοφορικό Σύστηµα Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Κυκλοφορικό Σύστηµα Αιµοφόροκυκλοφορικό σύστηµα Λεµφoφόροκυκλοφορικό σύστηµα Αιµοφόρο Κυκλοφορικό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς

Μικροοργανισμοί. Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Μικροοργανισμοί Οι μικροοργανισμοί διακρίνονται σε: Μύκητες Πρωτόζωα Βακτήρια Ιούς Παθογόνοι μικροοργανισμοί Παθογόνοι μικροοργανισμοί ονομάζονται οι μικροοργανισμοί που χρησιμοποιούν τον άνθρωπο ως ξενιστή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ.

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΑΙΜΑ Αιμοληψία Φιαλίδια κενού και ειδικές βελόνες (σύστημα VACUTAINER). Σύριγγες συλλογής

Διαβάστε περισσότερα

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001

Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 Χηµεία-Βιοχηµεία Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο 1. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Η σταθερά Κ w στους 25 ο C έχει τιµή 10-14 : α.

Διαβάστε περισσότερα

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων:

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων: EMA/411054/2015 EMEA/H/C/000992 Περίληψη EPAR για το κοινό γολιμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Καρδιαγγειακά νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

SEA-OIL. (Αιθυλεστέρες των ω-3 λιπαρών οξέων-90)

SEA-OIL. (Αιθυλεστέρες των ω-3 λιπαρών οξέων-90) SEA-OIL (Αιθυλεστέρες των ω-3 λιπαρών οξέων-90) 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ SEA-OIL 1000mg καψάκια, μαλακά 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε καψάκιο περιέχει 1000mg αιθυλεστέρων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ BACTROBAN αλοιφή 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1g αλοιφής περιέχει 20mg mupirocin. Για τον πλήρη κατάλογο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Αυτό σημαίνει ότι χρησιμοποιούμε μόνο ενέσιμα φάρμακα και μόνο στο σημείο που πάσχει. ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Ξεκίνησε στη λογική του γιατί να μη χορηγήσω ένα αντιφλεγμονώδες

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1. να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΝΖΥΜΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ 1. Να εξηγήσετε γιατί πολλές βιταμίνες, παρά τη μικρή συγκέντρωσή τους στον οργανισμό, είναι πολύ σημαντικές για

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΕΓΚΑΥΜΑΤΩΝ ΚΕΡΑΤΟΕΙΔΟΥΣ/ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ. Dr ΒΑΪΚΟΥΣΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ. Οφθαλμολογικής Κλινικής Γ.Κ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά «ΑΓΙΟΣ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΕΓΚΑΥΜΑΤΩΝ ΚΕΡΑΤΟΕΙΔΟΥΣ/ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ. Dr ΒΑΪΚΟΥΣΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ. Οφθαλμολογικής Κλινικής Γ.Κ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά «ΑΓΙΟΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΕΓΚΑΥΜΑΤΩΝ ΚΕΡΑΤΟΕΙΔΟΥΣ/ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑ Dr ΒΑΪΚΟΥΣΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Δ/ντής Οφθαλμολογικής Κλινικής Γ.Κ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά «ΑΓΙΟΣ ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΩΝ» ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΝΕΩΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΘΗΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Χριστίνα Δάλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών cdalla@med.uoa.gr www.med.uoa.gr/pharmacology Ισχύς (potency) ενός φαρμάκου (συνήθως εκφράζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α.

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Η ανικανότητα σύλληψης μετά από ένα χρόνο σεξουαλικών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ.

ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΙΑ ΠΥΡΕΤΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑ Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΗΣΗ Ζωτικά σημεία (TPR) Θερμοκρασία Σφυγμός Αναπνοές

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 26: Βιομόρια: υδατάνθρακες

Οργανική Χημεία. Κεφάλαιο 26: Βιομόρια: υδατάνθρακες Οργανική Χημεία Κεφάλαιο 26: Βιομόρια: υδατάνθρακες 1. Γενικά Ενώσεις που απαντούν σε κάθε ζωντανό οργανισμό Άμυλο και ζάχαρη στις τροφές και κυτταρίνη στο ξύλο, χαρτί και βαμβάκι είναι καθαροί υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. ATORVAL 20mg, επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο.

1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. ATORVAL 20mg, επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο. 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ATORVAL 20mg, επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο. ATORVAL 40mg, επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ σε δραστικά συστατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΓΙΟΥΚΛΑΚΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ Ειδικευόµενη E Παθολογικής Κλινικής Πράγµατι έγινε βιοψία δέρµατος από βλάβη άκρου ποδός.. ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΞΥ ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΚΑΙ ΕΜΒΟΛΗΣ ΚΡΥΣΤΑΛΛΩΝ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΕΜΒΟΛΕΣ ΑΠΌ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος της λειτουργίας της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος

Έλεγχος της λειτουργίας της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος Έλεγχος της λειτουργίας της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος Φλεγμονή Ανεπάρκεια ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ Φλεγμονή που συνοδεύεται από διάφορα συμπτώματα στο σκύλο και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η τροφή αποτελείται και από ουσίες μεγάλου μοριακού βάρους (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, νουκλεϊνικά οξέα). Οι ουσίες αυτές διασπώνται (πέψη) σε απλούστερες (αμινοξέα, απλά σάκχαρα,

Διαβάστε περισσότερα

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο ΥΓΡΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Το ύδωρ αποτελεί το 60% του βάρους σώματος α) από την ηλικία (νεογνά 75%) β) περιεκτικότητα σε λίπος (ο λιπώδης ιστός έχει μικρή περιεκτικότητα σε ύδωρ) γ) το φύλο ( το ύδωρ είναι λιγότερο

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα ιάλεξης ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ- Λίπη και αθηροσκλήρυνση. Μεσογειακή ίαιτα. Λίπη και αθηροσκλήρυνση: Ο ρόλος της άσκησης

Θέµατα ιάλεξης ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ- Λίπη και αθηροσκλήρυνση. Μεσογειακή ίαιτα. Λίπη και αθηροσκλήρυνση: Ο ρόλος της άσκησης MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΛΙΠΩΝ- ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Θέµατα ιάλεξης Ο ρόλος της διατροφής στην εµφάνιση ασθενειών της καρδιάς Επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Η κλινική εµπειρία από τη χρήση του συµπυκνωµένου προθροµβινικού συµπλέγµατος (PCC)

Η κλινική εµπειρία από τη χρήση του συµπυκνωµένου προθροµβινικού συµπλέγµατος (PCC) Η κλινική εµπειρία από τη χρήση του συµπυκνωµένου προθροµβινικού συµπλέγµατος (PCC) Μαριάννα Παπαϊωάννου, MD, MSc Επιµελήτρια Β Αναισθησιολόγος, Γ.Ν. «Ασκληπιείο Βούλας» Σκοπός Ποια είναι τα σύγχρονα κλινικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ: LORVATEN

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ: LORVATEN ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ: LORVATEN ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΕ ΔΡΑΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ LORVATEN F.C. TAB 20mg/tab: Κάθε δισκίο περιέχει 21,69mg

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Water for Injection/Baxter (Viaflo) 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε σάκος περιέχει 100% w/v Water for Injections.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. 1.4. Να συμπληρώσετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις:

ΑΡΧΗ 2ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ. 1.4. Να συμπληρώσετε στο τετράδιό σας τις παρακάτω χημικές εξισώσεις: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή.

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή. 5ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Μ. ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ 2/4/2014 Β 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R;

ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ. 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ 1. (α) Ποιο μόριο απεικονίζεται στο σχεδιάγραμμα; (β) Ποια είναι η απλούστερη μορφή του R; (γ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει σε αυτό όξινες ιδιότητες; (δ) Ποιο μέρος του μορίου προσδίδει

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 Κυρτέ κερατίνε πλάκε. Καλύπτουν τη ραχιαία επιφάνεια του τελευταίου τµήµατο των δακτύλων. Το χρώµα του είναι υπόλευκο ή ελαφρώ ρόδινο (οφείλεται στι αγκύλε των αγγείων του χορίου,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί

Κεφαλαίο 3 ο. Μεταβολισμός. Ενέργεια και οργανισμοί Κεφαλαίο 3 ο Μεταβολισμός Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια είναι απαρέτητη σε όλους τους οργανισμούς και την εξασφαλίζουν από το περιβάλλον τους.παρόλα αυτά, συνήθως δεν μπορούν να την χρησιμοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι:

Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι: Συνδυάζοντας το πρώτο και το δεύτερο θερμοδυναμικό αξίωμα προκύπτει ότι: Για να είναι μια αντίδραση αυθόρμητη, πρέπει η μεταβολή της ελεύθερης ενέργειας της αντίδρασης να είναι αρνητική. Η μεταβολή της

Διαβάστε περισσότερα

Η μεταφορά των φαρμάκων γίνεται με παθητική διάχυση ή με ενεργητική μεταφορά.

Η μεταφορά των φαρμάκων γίνεται με παθητική διάχυση ή με ενεργητική μεταφορά. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΦΑΡΜΑΚΟ. Φάρμακο λέμε οποιαδήποτε ουσία που όταν χορηγηθεί στον άνθρωπο, τα ζώα ή τα φυτά με συγκεκριμένο τρόπο και σε συγκεκριμένη δόση έχει θεραπευτικό αποτέλεσμα.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ. της Νικολέτας Ε. 1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ της Νικολέτας Ε. 3ο Κεφάλαιο Περιληπτική Απόδοση 3.1. Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 1 / 5 Φύλλο Οδηγιών Χρήσης: Πληροφορίες Για Τον Χρήστη DONAROT 1500 mg κόνις για πόσιμο διάλυμα Θειική Γλυκοσαμίνη Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός Νόσου. 4. Συµπτωµατολογία / Κλινική εικόνα / Ευρήµατα (εργαστηριακά κ.α.)

1. Ορισµός Νόσου. 4. Συµπτωµατολογία / Κλινική εικόνα / Ευρήµατα (εργαστηριακά κ.α.) 1. Ορισµός Νόσου 2. Παθογένεια: η µελέτη της δηµιουργίας µιας παθολογικής κατάστασης, µια παθολογική κατάσταση σε συνάρτηση µε το αίτιο που την προκαλεί 3. Επιδηµιολογία: είναι η επιστηµονική µελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

1.7 Υπεύθυνος Κυκλοφορίας για την Ελλάδα Ferrer Galenica A.E., Ελευθερίας 4, 145 64 Κηφισιά, Τηλ. 210 52 81 700

1.7 Υπεύθυνος Κυκλοφορίας για την Ελλάδα Ferrer Galenica A.E., Ελευθερίας 4, 145 64 Κηφισιά, Τηλ. 210 52 81 700 ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ 1.1 ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ZODIN Καψάκιο, μαλακό 1.2 Σύνθεση: Ένα καψάκιο, μαλακό περιέχει : Αιθυλεστέρες των ω 3 λιπαρών οξέων 90, 1000mg που περιλαμβάνουν 840 mg του αιθυλεστέρα

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Δημήτρης Η. Β 1 25.3.14 3 Ο Κεφάλαιο 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια έχει κεντρική σημασία για έναν οργανισμό, γιατί ό,τι και να κάνουμε χρειαζόμαστε ενέργεια. Ο κλάδος της βιολογίας που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή διατριβή

Μεταπτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μεταπτυχιακή διατριβή ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΧΥΜΟΥ ΠΟΡΤΟΚΑΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Αρχές Σεξουαλικής Διαπαιδαγώγησης Θωμάς Γεωργ. Γκίκας Μαιευτήρας Χειρουργός Γυναικολόγος Αθήνα 188 Μαρτίου 2009 Σιβιτανίδειος Σχολή Αναπαραγωγικό Σύστημα Γυναίκας Έξω Γεννητικά Όργανα Αναπαραγωγικό

Διαβάστε περισσότερα

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη «Το κόκκινο κρασί κάνει καλό στην καρδιά» «ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ»

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ

ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ ΙΑΜΟΡΙΑΚΕΣ ΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΕΣ Ι ΙΟΤΗΤΕΣ εσµός Υδρογόνου 1) Τι ονοµάζεται δεσµός υδρογόνου; εσµός ή γέφυρα υδρογόνου : είναι µια ειδική περίπτωση διαµοριακού δεσµού διπόλου-διπόλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 1 ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ MUPHORAN 200 mg, κόνις και διαλύτης για διάλυμα (προς αραίωση) για έγχυση. Fotemustine Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών

Διαβάστε περισσότερα

Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Version 7.2, 10/2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Lactated Ringer s Injection/Fresenius, (3,1+0,3+6+0,2)g, ενέσιμο διάλυμα για έγχυση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Διάχυση Η διάχυση είναι το κύριο φαινόμενο με το οποίο γίνεται η παθητική μεταφορά διαμέσου ενός διαχωριστικού φράγματος Γενικά στη διάχυση ένα αέριο ή

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ. Π. Παππάς

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ. Π. Παππάς ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ Π. Παππάς ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ Κατηγορίες ιστικών ορµονών Αποκαρβοξυλιωµένα αµινοξέα (ισταµίνη, σεροτονίνη) Πολυπεπτίδια (κινίνες, ουσία Ρ) Εικοσανοειδή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ( Η.Π.Α ) Νόσοι πεπτικού και ήπατος : 50 εκατοµµύρια επισκέψεις σε : Ιατρούς Νοσοκοµεία Τµήµατα επειγόντων Πιο συχνές διαγνώσεις : Τροφικές γαστρεντερίτιδες

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Χηµείας - Βιοχηµείας Τεχνoλογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση:

Θέµατα Χηµείας - Βιοχηµείας Τεχνoλογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000. Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: Ζήτηµα 1ο Θέµατα Χηµείας - Βιοχηµείας Τεχνoλογικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 000 Να γράψετε στο τετράδιό σας το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση: 1.1. Ένα υδατικό διάλυµα χαρακτηρίζεται ουδέτερο στους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή διατριβή ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΓΩΓΗΣ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΝΙΤΡΩΔΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΣΕ ΝΕΡΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Πεπτικό σύστημα Β. Στεργίου - Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Φυσιολογίας Της Ιατρικής Σχολής του Α.Π.Θ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Φυσιολογία του στομάχου Η φυσιολογία του στομάχου εξετάζει τα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Το ήπαρ To συκώτι (ήπαρ) είναι ένα από τα µεγαλύτερα και σηµαντικότερα όργανα. Βρίσκεται κάτω από τα πλευρά, δεξιά από την κοιλιά. Ζυγίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ( SPC ) 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. 194.1μg 99μg

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ( SPC ) 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. 194.1μg 99μg 1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ( SPC ) 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ VITALIPID ( ADULT ) 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ 1ml VITALIPID ADULT περιέχει: Δραστικά συστατικά Retinopalmitate

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. Simvastatin/Generics επικαλυµµένα µε λεπτό υµένιο δισκία 10 mg, 20 mg, 40 mg

ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. Simvastatin/Generics επικαλυµµένα µε λεπτό υµένιο δισκία 10 mg, 20 mg, 40 mg ΦΥΛΛΟ Ο ΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ Simvastatin/Generics επικαλυµµένα µε λεπτό υµένιο δισκία 10 mg, 20 mg, 40 mg ιαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού αρχίσετε να παίρνετε

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους

Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους Αδαµαντία Α. Πολυδώρου Εδικ. Καρδιολόγος 251 Γ.Ν.Αεροπορίας Τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια σύµφωνα µε την µελέτη Rochester αυξάνουν µε

Διαβάστε περισσότερα