Διερευνώντας δίγλωσσους ή πολύγλωσσους μαθητές σε μονόγλωσσα σχολεία στην Κύπρο. Δύο μελέτες περίπτωσης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διερευνώντας δίγλωσσους ή πολύγλωσσους μαθητές σε μονόγλωσσα σχολεία στην Κύπρο. Δύο μελέτες περίπτωσης"

Transcript

1 Διερευνώντας δίγλωσσους ή πολύγλωσσους μαθητές σε μονόγλωσσα σχολεία στην Κύπρο. Δύο μελέτες περίπτωσης Ιωάννου Άντρια Πανεπιστήμιο Κύπρου & Ιερωνυμίδη Στάλω Πανεπιστήμιο Κύπρου Εισαγωγή Στη συγκεκριμένη εργασία θα παρουσιαστούν δύο επιτόπιες έρευνες που διεξήχθησαν σε μονόγλωσσα σχολεία της Κύπρου και αφορούσαν τη διδασκαλία σε τμήματα με δίγλωσσους και πολύγλωσσους μαθητές. Σκοπός της εργασίας ήταν να γίνει μια προσπάθεια να διερευνηθεί η θέση των πολύγλωσσων μαθητών στα σχολεία, όχι τόσο από πλευράς ποσοτικών δεδομένων, αλλά από πλευράς εκπαιδευτικής διαδικασίας. Λέγοντας εκπαιδευτική διαδικασία, εννοούμε το τι συμβαίνει στην τάξη, το πώς αντιμετωπίζονται οι αλλόγλωσοι μαθητές τόσο από την εκπαιδευτικό, όσο και από τους συμμαθητές τους, τη θέση που έχουν γενικά στην τάξη, τη συμμετοχή τους στο μάθημα και το πώς το ίδιο το σχολείο ως μονάδα αντιμετωπίζει τους μαθητές αυτούς. Εκτός από τις σημειώσεις πεδίου που συγκεντρώθηκαν κατά τη διάρκεια της παρατήρησης, διεξήχθη και μια σύντομη συζήτηση με τους εκπαιδευτικούς. Υποβλήθηκαν κάποιες ερωτήσεις για να εξακριβωθούν οι στάσεις τους απέναντι στο φαινόμενο της πολυγλωσσίας στα κυπριακά σχολεία, τη στήριξη που παρέχουν οι ίδιοι αλλά και το σχολείο στους μαθητές αυτούς, αλλά και άλλα στοιχεία που είτε ενισχύουν είτε δυσχεραίνουν την ένταξη και την ενεργό συμμετοχή των παιδιών αυτών στην κοινωνία του σχολείου. Θα δοθούν απαντήσεις στα εξής ερωτήματα: Ποια η θέση των αλλόγλωσσων μαθητών στις τάξεις του Δημοτικού σχολείου; Ποια προβλήματα αντιμετωπίζουν στο γλωσσικό μάθημα αλλά και σε άλλα μαθήματα του σχολικού προγράμματος; Ποιες δυσκολίες συναντούν οι εκπαιδευτικοί; Δύο μικρού μεγέθους μελέτες περίπτωσης προσπαθούν να παρουσιάσουν τα δεδομένα σε δύο δημοτικά σχολεία αναφορικά με τα πιο πάνω ερωτήματα. Οι παρατηρήσεις από τα δύο σχολεία είναι αντιφατικές σε κάποια σημεία δίνοντας έτσι διαφορετικές όψεις της κατάστασης. Θα γίνει αναφορά στη βιβλιογραφία στην οποία στηριχθήκαμε και θα προταθούν μοντέλα πολύγλωσσης εκπαίδευσης που δύναται να υιοθετηθούν από το κυπριακό εκπαιδευτικό σύστημα, αφού εφαρμόστηκαν με επιτυχία στο εξωτερικό. Βιβλιογραφική ανασκόπηση Ο μύθος ότι σε μια χώρα αντιστοιχεί μια γλώσσα δεν ισχύει. Από αρχαιοτάτων χρόνων, η πολυγλωσσία αποτελούσε γεγονός σε αρκετές χώρες του κόσμου. Η Gal (1979, στο Baker 2001) αναφέρει ότι οι κοινωνικές αλλαγές μεταβάλλουν τα κοινωνικά δίκτυα, τις σχέσεις 11 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 351

2 μεταξύ των ανθρώπων και τα πρότυπα χρήση της γλώσσας στις κοινότητες. Συνεχίζει λέγοντας ότι καθώς κάνουν την εμφάνισή τους καινούρια περιβάλλοντα με καινούριους ομιλητές, οι γλώσσες προσλαμβάνουν καινούριες μορφές και σημασίες και δημιουργούν καινούρια πρότυπα κοινωνικής αλληλεπίδρασης. Οι Garcia & Baker (1995) αναφέρουν ότι η πλειοψηφία των χωρών είναι de facto πολύγλωσσες. Στην πραγματικότητα έχουμε περισσότερες γλώσσες παρά χώρες. Οι περισσότεροι όμως άνθρωποι που η μητρική τους γλώσσα δεν ανήκει στις επίσημα αναγνωρισμένες γλώσσες του κόσμου έχουν υποχρεωθεί έμμεσα να μάθουν άλλες γλώσσες. Οι Garcia & Baker (1995) συνεχίζουν αναφέροντας ότι η διγλωσσία συνδέεται με χαμηλή οικονομική κατάσταση και χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης. Από αρχαιοτάτων χρόνων και ειδικά στις οικονομικά ανεπτυγμένες χώρες επιδιώκεται η καθιέρωση μίας επίσημης γλώσσας η οποία θα χρησιμοποιείται κατά επέκταση και στην εκπαίδευση. Η μονογλωσσία θεωρείται προτέρημα και ένδειξη υψηλού μορφωτικού επιπέδου της χώρας. Αρκετά συχνά οι μετακινήσεις πληθυσμών έχουν ως επακόλουθο την παραβίαση των γλωσσικών δικαιωμάτων των διαφόρων ομάδων πληθυσμού γεγονός που συμβαίνει και στην δική μας χώρα. Ο Calvet (1998) επισημαίνει ότι το φαινόμενο της πολυγλωσσίας σε μια χώρα ταυτίζεται με κατάρα όπως ακριβώς συνέβηκε και στον πύργο της Βαβέλ όταν οι άνθρωποι δεν μπόρεσαν να ολοκληρώσουν το έργο. Η τιμωρία από το Θεό για την αλαζονεία τους ήταν η υιοθέτηση διαφορετικών γλωσσών από τους ανθρώπους και η αδυναμία επικοινωνίας μεταξύ τους. Ο Baker (2001) αναφέρει ότι στις περισσότερες περιπτώσεις στο εκπαιδευτικό σύστημα χρησιμοποιούνται αρνητικοί και μειωτικοί χαρακτηρισμοί για την επίδοση των αλλόγλωσσων μαθητών. Στην ουσία αυτό που επιτυγχάνουν είναι να δίνουν έμφαση στη φαινομενική ανεπάρκεια των παιδιών, τονίζουν την αδυναμία τους αντί για τα χαρίσματά τους. Αντί να θεωρούν τη διγλωσσία τους ως κάτι θετικό, εστιάζονται αποκλειστικά στο κατώτερο και μειονοτικό τους στάτους. Ο Cummins (2005) υποστηρίζει ότι οι εκπαιδευτικοί θα χρειαστεί να διδάξουν σε τάξεις όπου οι μαθητές θα διαφέρουν γλωσσικά και πολιτισμικά. Ο επαναπροσδιορισμός του ρόλου τους, τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο, κρίνεται επιτακτική ανάγκη προκειμένου να φέρουν εις πέρας το δύσκολο έργο της εκπαίδευσης. Θα κληθούν να προσαρμοστούν στις δημογραφικές και κοινωνικές αλλαγές και να μάθουν να διδάσκουν σε ένα σύνολο μαθητικού πληθυσμού όπου συνυπάρχουν διαφορετικές γλώσσες και κουλτούρες. Ο Cummins, 2005 συνεχίζει λέγοντας ότι οι σχέσεις αλληλεπίδρασης μεταξύ του δασκάλου και του μαθητή θα πρέπει να θεμελιώνονται στην αποδοχή των πολιτισμικών γλωσσικών και προσωπικών ιδιαιτεροτήτων των μαθητών. Με αυτό τον τρόπο μέσα στην τάξη θα δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες όπου η μαθησιακή διαδικασία θα συμβάλλει στην μέγιστη επένδυση της ταυτότητας. Ο Cummins (2005) αναφέρει ακόμη ότι η σχέση μεταξύ γνωστικής δραστηριοποίησης και επένδυσης ταυτότητας είναι αμφίδρομη, αφού όσο περισσότερο αυξάνονται οι γνώσεις του μαθητών τόσο περισσότερο αναπτύσσεται η συνείδηση για την ταυτότητα τους και η δραστηριοποίηση τους για μάθηση. 11 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 352

3 Ο Cummins (2005) υποστηρίζει ότι για την εκμάθηση της δεύτερης γλώσσας κρίνεται αναγκαία η χρήση της προηγούμενης γνώσης, γιατί βοηθά να γίνει κατανοητή η εισερχόμενη πληροφορία αφού ενεργοποιούνται μηχανισμοί που προϋπάρχουν. Ο Cummins (2005) συνοψίζει λέγοντας ότι η ενεργοποίηση της προηγούμενης γνώσης των δίγλωσσων μπορεί να αυξήσει την δραστηριοποίηση τους για γνώση και να δώσει περισσότερο νόημα στις έννοιες και πληροφορίες που προσλαμβάνει. Οι δάσκαλοι με την σειρά τους λαμβάνοντας υπόψη την προσωπική ιστορία του κάθε μαθητή μπορούν να προσφέρουν διδασκαλία που ανταποκρίνεται στις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα του. Τέλος δημιουργεί στη τάξη ένα περιβάλλον όπου αξιοποιείται η πολιτισμική γνώση των μαθητών η οποία παίρνει αξία και προσφέρει παράλληλα κίνητρο σε όλους τους μαθητές να εργαστούν ενεργά. Ο Cummins (2005) υποστηρίζει ακόμη ότι οι σχέσεις αλληλεπίδρασης δασκάλου - μαθητή δίνουν την παροχή στους μαθητές να έρθουν σε επαφή με άφθονες ευκαιρίες και να επεξεργαστούν την γλώσσα η οποία νοηματοδοτείται. Οι μαθητές κατανοούν τη λειτουργία των γλωσσών και τις σχέσεις εξουσίας που παίζουν σημαντικό ρόλο στη ζωή τους και μαθαίνουν να αξιοποιούν τις γλώσσες για την καθημερινή τους αλληλεπίδραση με τους συνανθρώπους τους. Ο Fishman το 1977, στην Martin-Jones (1995) αναφέρει ότι πρέπει να δοθεί περισσότερη έμφαση στο τι διδάσκεται, σε ποιους, με ποιο τρόπο και από ποιόν. Τέλος, όλοι αυτοί οι παράγοντες πρέπει να συνδεθούν με τη διδασκαλία και τη μάθηση και να έχουν άμεση αλληλεπίδραση μεταξύ τους. Επίσης, επισημαίνει τρεις βασικούς παράγοντες που επηρεάζουν τη διδασκαλία και τη μάθηση: την οργάνωση του Αναλυτικού προγράμματος, τη παιδαγωγική και τις κοινωνικές σχέσεις. Αυτές οι τρεις διαστάσεις πρέπει να λαμβάνονται πάντοτε υπόψη όταν προχωρούμε στο σχεδιασμό προγραμμάτων διδασκαλίας αλλόγλωσσων μαθητών. Στη σύγχρονη κοινωνία, ενώ βιώνουμε τη συνύπαρξη διαφορετικών πολιτισμών και ενώ η διδασκαλία της μητρικής γλώσσας αποτελεί αναφαίρετο ανθρώπινο δικαίωμα, εκατομμύρια άνθρωποι καταπιέζονται καθημερινά. Οι Garcia & Baker (1995) υποστηρίζουν ότι σε μια δημοκρατική κοινωνία όλοι οι άνθρωποι πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν τη μητρική τους γλώσσα σε επίσημα και αυθεντικά περιβάλλοντα. Οι Garcia & Baker (1995) υποστηρίζουν ακόμη ότι για την πλειοψηφία των παιδιών, το δικαίωμα χρήσης της μητρικής γλώσσας παραβιάζεται. Στα εκπαιδευτικά συστήματα της Ευρώπης δεν αντιμετωπίζονται ισάξια όλες οι γλωσσικές ποικιλίες. Τα ίδια τα παιδιά υποχρεώνονται να μορφωθούν σε διαφορετική γλώσσα από τη μητρική τους και αισθάνονται μειονεκτικά όταν χρησιμοποιούν τη μητρική τους γλώσσα ή όταν αναφέρονται στην κουλτούρα, τα ήθη και τα έθιμά τους. Ο Baker (2001) παρομοιάζει τις γλώσσες σαν λουλούδια που εξαπλώνονται γρήγορα και φυσικά και που εμπλουτίζουν τον κήπο. Υποστηρίζει την εξάπλωση των γλωσσών απορρίπτοντας την αντικατάσταση και εξόντωση των γλωσσών που απειλούνται από άλλες «ισχυρότερες» γλωσσικές ποικιλίες. Μεθοδολογία Τα μέσα συλλογής δεδομένων που χρησιμοποιήθηκαν ήταν τρία. Χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος της παρατήρησης, η οποία αφορούσε μόνο τους δίγλωσσους και πολύγλωσσους 11 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 353

4 μαθητές της τάξης ώστε να υπάρχει μια σφαιρική εικόνα των ενεργειών τους και της αλληλεπίδρασης τους με τα υπόλοιπα πρόσωπα της τάξης. Η στενή καταγραφή σημειώσεων από τον ερευνητή που σχετίζονταν με το σκοπό και τους στόχους που είχαν τεθεί αρχικά. Τέλος, έγινε ημιδομημένη συνέντευξη με την εκπαιδευτικό της τάξης για να υπάρξουν δεδομένα των όσων παρατηρήσαμε και από μια άλλη πηγή αλλά και για να ληφθούν στοιχεία για πράγματα τα οποία δεν επέτρεψαν τα άλλα δύο εργαλεία να πάρουμε. Το πρώτο σχολείο στο οποίο διενεργήθηκε η έρευνα είναι ένα σχολείο της Λάρνακας και μια Δ τάξη με 15 μαθητές. Τα υποκείμενα της έρευνας είναι τρεις μαθητές, δυο κορίτσια και ένα αγόρι. Τα δύο κορίτσια ήρθαν στην Κύπρο από την Παλαιστίνη και το αγόρι από το Ιράκ, είναι και τα τρία αραβόφωνα. Το ένα κορίτσι ήρθε στο σχολείο μετά την έναρξη της σχολικής χρονιάς, το Νοέμβριο ενώ τα άλλα δύο παιδιά είναι μαθητές του σχολείου περίπου δύο χρόνια. Η δεύτερη τάξη που είχε επιλεχθεί για την έρευνα είναι η μια Β τάξη από δημοτικό σχολείο της Λεμεσού. Πρόκειται για ένα τμήμα με δεκαεπτά παιδιά εκ των οποίων τα οκτώ είναι δίγλωσσα. Ένα παιδί προέρχεται από Ρώσους γονείς και είναι κορίτσι. Ένα άλλο κορίτσι κατάγεται από το Κουρδιστάν. Ένα αγόρι, είναι γεννημένο στην Περσία, από Πέρσες γονείς. Ένα άλλο αγόρι, είναι γεννημένος στην Κύπρο από Κύπριο πατέρα, ενώ η μητέρα του κατάγεται από την Αφρική. Δύο άλλα αγόρια κατάγονται από την Παλαιστίνη. Δύο άλλα κορίτσια έχουν κύπρια μητέρα και άγγλο πατέρα. Υπάρχει ακόμη ένα αγόρι που κατάγεται από την Ελλάδα. Όλα τα παιδιά εντάχθηκαν στο σχολείο από την πρώτη τάξη, εκτός από ένα αγόρι από την Παλαιστίνη, που ήρθε στο σχολείο φέτος και μπήκε στη Β τάξη. Η εκπαιδευτικός της τάξης στο πρώτο σχολείο είναι στο επάγγελμα δεκατέσσερα χρόνια και δεν είναι η πρώτη φορά που είχε δίγλωσσους ή πολύγλωσσους μαθητές στην τάξη της. Το δεύτερο τμήμα το έχει αναλάβει μια εκπαιδευτικός που εκτός από το πτυχίο του δασκάλου κατέχει και πτυχίο στη Ψυχολογία. Έχει κάνει δύο ειδικεύσεις, μία ως Σύμβουλος Διαχείρισης Κρίσεων και άλλη στη Διαχείριση Διαπολιτισμικών ομάδων με εκπαιδευτικές εφαρμογές. Η ίδια είναι εδώ και έντεκα χρόνια εν ενεργεία εκπαιδευτικός. Είχε συνεργαστεί και με ένα άλλο κύριο και ετοίμασε η ίδια ένα δικό της πρόγραμμα για διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στους αλλόγλωσσους μαθητές. Φέτος, κατάφερε να μυήσει στο πρόγραμμά της ακόμη έναν εκπαιδευτικό με τον οποίο μοιράστηκαν τις ώρες της ενισχυτικής διδασκαλίας. Η ίδια πήρε δική της τάξη και ανέλαβε τους αλλόγλωσσους που είχαν προχωρήσει στην κατάκτηση της ελληνικής γλώσσας. Αξίζει να σημειωθεί ότι η ίδια η εκπαιδευτικός εφαρμόζει στα αλλόγλωσσα παιδιά τα προδιαγνωστικά δοκίμια που παρέχει το κράτος για να χωρίσει τους μαθητές σε επίπεδα και να υπολογίσει τις ώρες ενισχυτικής διδασκαλίας που κρίνεται απαραίτητο να τους παρέχει. Τα δοκίμια δίνονται σε τακτά διαστήματα για να εξακριβωθεί η πρόοδος των παιδιών και να εντοπιστούν οι τομείς στους οποίους η ενισχυτική διδασκαλία πρέπει να εστιάσει περισσότερο. Στο πρώτο σχολείο υπάρχουν περίπου τρεις, τέσσερις αλλόγλωσσοι μαθητές σε κάθε τάξη και δεν υπάρχει πρόγραμμα υποδοχής αλλά ούτε και κάποια ειδική εκπαιδευτικός που να 11 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 354

5 αναλαμβάνει εξολοκλήρου το δύσκολο έργο της διδασκαλίας των ελληνικών στους αλλόγλωσσους μαθητές. Η στήριξη η οποία παρέχεται από το σχολείο αφορά ενισχυτικά μαθήματα γλώσσας τα οποία γίνονται περίπου τέσσερις περιόδους την εβδομάδα, ανάλογα με το επίπεδο των μαθητών. Στο δεύτερο σχολείο υπάρχει μεγάλος αριθμός αλλόγλωσσων μαθητών από διαφορετικές χώρες. Για τη συλλογή δεδομένων από στο πρώτο σχολείο υπήρξε παρατήρηση διάρκειας τεσσάρων διδακτικών περιόδων και συγκεκριμένα στο μάθημα των Ελληνικών (δύο περίοδοι), των Μαθηματικών και της Ιστορίας. Τα μαθήματα τα οποία παρακολουθήσαμε στο δεύτερο σχολείο ήταν το μάθημα των Ελληνικών (δύο περίοδοι) και των Μαθηματικών. Οι ερωτήσεις που προέκυψαν στο τέλος της έρευνας αφορούσαν τις απόψεις της εκπαιδευτικού γύρω από το θέμα των πολύγλωσσων μαθητών, την επίδοση των συγκεκριμένων μαθητών, τη σχέση της με τους γονείς τους, τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ένας εκπαιδευτικός σε μια τέτοια σχολική τάξη, τις αλλαγές που πρέπει να γίνουν ώστε να γίνει ευκολότερη η ένταξη των πολύγλωσσων μαθητών. Αποτελέσματα Μελέτη περίπτωσης 1 Το μάθημα των Ελληνικών αρχίζει με υπενθύμιση του μαθήματος της προηγούμενης ημέρας που είναι οι ερωτηματικές αντωνυμίες. Ο ένας από τους δίγλωσσους μαθητές συμμετέχει αρκετά και όταν η απάντηση του δεν είναι η καλύτερη επιθυμητή η εκπαιδευτικός απαντά «Μπορείς να το πεις. Μπράβο. Πιο σωστά;». Όταν έχουν δοθεί κάποιες απαντήσεις, η δασκάλα απευθύνεται προς τους δίγλωσσους μαθητές ρωτώντας τους αν έχουν καταλάβει. Στην τελευταία άσκηση απαιτείται από τους μαθητές να φτιάξουν μια πρόταση με την ερωτηματική αντωνυμία και τη λέξη «πιο», οι δίγλωσσοι μαθητές δεν συμμετέχουν. Η εκπαιδευτικός κατά διαστήματα γράφει στον πίνακα λέξεις που πιστεύει ότι δυσκολεύουν τους μαθητές αυτούς. Το μάθημα της ημέρας αφορά τα έθιμα του Πάσχα και αρχίζει με την ανάγνωση κειμένου από τους μαθητές. Οι δίγλωσσοι μαθητές δεν βρίσκουν τα βιβλία τους εγκαίρως και δεν παρακολουθούν. Η εκπαιδευτικός δεν προσπαθεί να τους βοηθήσει, ούτε και κάνει παρατήρηση στις μαθήτριες που αφαιρούνται. Αφού έχουν διαβάσει οι υπόλοιποι μαθητές ρωτά τους δίγλωσσους μαθητές αν θέλουν να διαβάσουν και αυτοί και υποδεικνύει το κομμάτι της ανάγνωσης που είναι κάτι μικρό και έχει ήδη διαβαστεί. Κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης τους βοηθά λέγοντας και η ίδια τις λέξεις που τους δυσκολεύουν και στο τέλος σχολιάζει τον τρόπο που έχουν διαβάσει. Στη συνέχεια ζητά από τους μαθητές να αναφέρουν έθιμα του Πάσχα που γνωρίζουν. Αφού έχουν συζητήσει με τα υπόλοιπα παιδιά, η εκπαιδευτικός σταματά το μάθημα και μου εξηγεί ότι οι δίγλωσσοι μαθητές δε συμμετέχουν επειδή ανήκουν σε άλλη θρησκεία. Συνεχίζει λέγοντας ότι «Την Πρωτοχρονιά συμμετείχαν, ήταν ενδιαφέρον γι αυτούς και τους υπόλοιπους μαθητές γιατί γνώρισαν διαφορετικά έθιμα». Έπειτα, η εκπαιδευτικός 11 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 355

6 ζητά να της πουν ποια μέρα γίνεται το έθιμο του επιταφίου. Αφού κάποιοι μαθητές έχουν πει μερικές λανθασμένες μέρες, ο Χ. παίρνει από μόνος του το λόγο και λέει και αυτός μια μέρα η οποία είναι λάθος. Κάποια στιγμή η εκπαιδευτικός κάνει παρατήρηση σε κάποια παιδιά που δεν παρακολουθούν αλλά όχι στους δίγλωσσους μαθητές που έχουν την ίδια συμπεριφορά. Οι δίγλωσσοι μαθητές δεν συμμετέχουν καθόλου στις επόμενες δραστηριότητες που σχετίζονται με την κατανόηση του κειμένου και σε ασκήσεις αναγνώρισης του χρόνου στον οποίο βρίσκεται το ρήμα και μετατροπή του σε άλλο χρόνο. Ο Χ. παίζει με αντικείμενα που έχει στο θρανίο του και τα κορίτσια σβήνουν και μιλούν μεταξύ τους. Οι επόμενες παρατηρήσεις και σημειώσεις αφορούσαν το μάθημα των Μαθηματικών. Αρχικά γίνονται προσθέσεις προφορικά και μετατροπή καταχρηστικών κλασμάτων σε μεικτούς αριθμούς. Σε αυτή τη διαδικασία, το αγόρι συμμετέχει αρκετές φορές, το ένα από τα κορίτσια παίρνει το λόγο μια φορά ενώ το άλλο δε συμμετέχει καθόλου. Έπειτα, η δασκάλα περνά ανάμεσα στους μαθητές, ελέγχει τα τετράδια και βοηθά χωρίς αυτό να το κάνει και με τους δίγλωσσους μαθητές. Στη συνέχεια, η εκπαιδευτικός ζητά από τους μαθητές να διαβάσουν προβλήματα τα οποία έπρεπε να ανταποκρίνονται σε εξισώσεις που είχαν δοθεί. Όταν ένα κορίτσι διαβάζει ένα πρόβλημα, η δασκάλα ζητά από τους μαθητές να κρίνουν και ο Χ. λέει «Ωραίο». Ακολουθεί κάποιος άλλος μαθητής που έχει γράψει ένα πρόβλημα για την αγορά φανέλας ποδοσφαιρικής ομάδας, ο Χ. και πάλι συμμετέχει ρωτώντας «Ο Δ. έγραψε πρόβλημα για την Μπαρτσελόνα;» Στο κλείσιμο της διδακτικής περιόδου, η εκπαιδευτικός ζητά από τους μαθητές να αφήσουν ανοιχτά τα τετράδιά τους για να δει τις εργασίες τους. Όταν περνά από τα κορίτσια ρωτά αν έχουν κάνει μια συγκεκριμένη άσκηση, το ένα απαντά πως όχι και η εκπαιδευτικός προχωρεί σε άλλο μαθητή χωρίς να σχολιάσει. Το τελευταίο μάθημα όπου έγιναν οι παρατηρήσεις στο πρώτο σχολείο ήταν η Ιστορία. Το μάθημα ήταν επαναληπτικό και αφού γινόταν συζήτηση, η εκπαιδευτικός υπαγόρευε και οι μαθητές έγραφαν στο τετράδιό τους. Για ακόμα μια φορά οι δίγλωσσοι μαθητές δεν ακολουθούν τους ρυθμούς των υπολοίπων μαθητών σχετικά με οδηγίες που δίνονται. Καθώς η εκπαιδευτικός αρχίζει υπαγορεύει η Γ. δεν γράφει και της κάνει παρατήρηση. Ο Χ. ζητά συνεχώς να επαναλαμβάνει τα όσα λέει και η εκπαιδευτικός γράφει στον πίνακα λέξεις τις οποίες θεωρεί δύσκολες όχι μόνο για τους δίγλωσσους μαθητές. Όταν η δασκάλα σημειώνει τη λέξη «Ευαγόρας», ο Χ. της λέει ότι πρόκειται για εύκολη λέξη. Οι δίγλωσσοι μαθητές δε συμμετέχουν σε καμία από τις συζητήσεις που γίνονται. Η Τ., η οποία δεν έχει το τετράδιο της, κάποια στιγμή αρχίζει να γράφει και αυτή σε μια κόλλα χαρτί αλλά κατά διαστήματα τα κορίτσια σταματούν να γράφουν. 11 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 356

7 Μετά τις παρακολουθήσεις μαθημάτων, ακολούθησε η συνέντευξη με την εκπαιδευτικό. Τα βασικά προβλήματα τα οποία πιστεύει ότι αντιμετωπίζουν οι μαθητές είναι το ότι δυσκολεύονται να ενταχθούν στο περιβάλλον του σχολείου. Δεν γίνονται εύκολα αποδεκτοί από τους υπόλοιπους μαθητές και έτσι απομονώνονται δημιουργώντας γκέτο. Σημειώνει πως «κάποιες οικογένειες κυπρίων είναι ρατσιστικές» και ίσως αυτός να είναι ένας λόγος που οι συγκεκριμένοι μαθητές περιθωριοποιούνται. Έπειτα, η εκπαιδευτικός αναφέρει τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο καθένας. Για τον Χ. λέει ότι είναι άτακτος και αυτό πολλές φορές οφείλεται στο ότι βαριέται. Η Τ. είναι επιθετική και αντιδρά υπερβολικά, κάποια παιδιά προσπάθησαν να την πλησιάσουν αλλά τους απώθησε με τη συμπεριφορά της. Όσο αφορά τη Γ. δεν έχει παρατηρήσει να αντιμετωπίζει ιδιαίτερα προβλήματα αλλά θυμάται ότι την προηγούμενη χρονιά κάποια παιδιά την είχαν κατηγορήσει ότι έκλεβε. Σχετικά με τις γλωσσικές δεξιότητες και οι τρεις μαθητές έχουν το μεγαλύτερο πρόβλημα στο γραπτό λόγο και τα πηγαίνουν πολύ άσχημα στην ορθογραφία. Στην ακρόαση τα πηγαίνουν αρκετά καλά και ειδικά ο Χ., ενώ στην ανάγνωση και κατανόηση η Τ. είναι σε μέτριο επίπεδο, η Γ. κάτω του μετρίου και για τον Χ. αναφέρει ότι προσπαθεί πολύ. Στον προφορικό λόγο τα κορίτσια δύσκολα ανοίγονται αλλά όταν το κάνουν γίνεται αρκετά επιτυχώς και ο Χ. έχει αναπτύξει σε ικανοποιητικό βαθμό τον προφορικό λόγο. Γενικά, η εκπαιδευτικός αναφέρει πως τα παιδιά συμμετέχουν σε ικανοποιητικό βαθμό όταν γίνεται συζήτηση για κάτι που γνωρίζουν, τους αφορά ή τους ενδιαφέρει. Όσο αφορά τη σχέση των δίγλωσσων μαθητών με τους συμμαθητές τους και τους εκπαιδευτικούς, η δασκάλα αναφέρει ότι ο Χ. έχει μέτρια σχέση με τα υπόλοιπα παιδιά και το διάλειμμα παίζει μαζί τους. Στην τάξη η εκπαιδευτικός επέλεξε να κάθεται μόνος του γιατί έχει την τάση να μιλά κατά τη διάρκεια του μαθήματος. Τα κορίτσια τα διαλείμματα απομονώνονται και έτσι δύσκολα κάποιος τις πλησιάζει. Για τη Γ. αναφέρει ότι «είναι πιο ώριμο παιδί και δεν ταίριαξε με τους άλλους». Στα μαθήματα που διδάσκει η ίδια, τα κορίτσια είναι υπάκουα και συνεργάσιμα. Ο Χ. είναι αντιδραστικός, ανυπάκουος, αδιάφορος και δεν κάνει όσα του ζητηθούν. Με τους υπόλοιπους εκπαιδευτικούς τα παιδιά δεν έχουν καλύτερες σχέσεις και «ειδικά ο Χ. είναι πολύ πιο αντιδραστικός». Αργότερα, η εκπαιδευτικός ερωτήθηκε για τη σχέση της με τους γονείς των μαθητών. Σημειώνει ότι οι γονείς του Χ. δεν ενδιαφέρονται και «έχουν έρθει μόνο μια φορά μετά από πολλές φορές που τους είχε ζητηθεί από το σχολείο». Παρόμοια μιλά και για τους γονείς της Γ. λέγοντας ότι «δεν ενδιαφέρονται ιδιαίτερα...» ενώ με τους γονείς της Τ. έχει κάποια σχέση και μάλιστα κάποιες φορές της έχουν στείλει φαγητά που έχουν φτιάξει. Τέλος, σε πιο γενικές ερωτήσεις που αφορούν τους δίγλωσσους ή πολύγλωσσους μαθητές η δασκάλα αναφέρει ότι οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει ως εκπαιδευτικός της τάξης είναι το πόση προσοχή και ενδιαφέρον μπορεί και πρέπει να δώσει στους μαθητές. Όταν αρχικά έδινε περισσότερη προσοχή στους μαθητές αυτούς ένιωθε να μένουν πίσω οι αδύνατοι από τους υπόλοιπους μαθητές. Αναφέρει πως κάποιες φορές προκαλούν φασαρία, δεν πειθαρχούν και έτσι «δυσκολεύουν τη ροή». Η εκπαιδευτικός αναγνωρίζει πως αυτή η αντίδραση «προέρχεται από ανία αφού δεν μπορούν να παρακολουθήσουν με επακόλουθο να υπάρχει αταξία σε όλη την τάξη». Η αλλαγή πολιτικής πιστεύει ότί είναι αυτό που 11 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 357

8 πρέπει να γίνει ώστε να βελτιωθεί η κατάσταση στα σχολεία με δίγλωσσους ή πολύγλωσσους μαθητές. Προτείνει, πριν την ένταξη των μαθητών στη σχολική τάξη, «να υπάρχει τάξη υποδοχής για ένα χρόνο με δάσκαλο και μεταφραστή» ώστε να μαθαίνουν σε ικανοποιητικό βαθμό τη γλώσσα και να μπορούν να επικοινωνήσουν. Επίσης, πιστεύει πως πρέπει να γίνονται επιμορφωτικά τα οποία να παρακολουθούν οι γονείς ώστε να μαθαίνουν και αυτοί τη γλώσσα. Μελέτη περίπτωσης 2 Στο δεύτερο σχολείο όσον αφορά το μάθημα της γλώσσας, παρατηρήθηκε ότι τα αλλόγλωσσα παιδιά τα οποία είχαν ιδιαίτερη δυσκολία στην κατάκτηση του γραπτού λόγου στα ελληνικά, τα πολυτροπικά κείμενα τους βοηθούσαν αρκετά στην κατανόηση και εμπλοκή τους στο μάθημα. Η εκπαιδευτικός, προκειμένου να βοηθήσει τα παιδιά να κατανοήσουν που ακριβώς βρίσκονται τα Καλάβρυτα έκανε χρήση χαρτών από το διαδίκτυο που έδειχναν την περιοχή των Καλαβρύτων, του δρομολογίου για να φτάσει κανείς εκεί καθώς και ενός ταξιδιωτικού οδηγού με πληροφορίες για την περιοχή και πλούσιου φωτογραφικού υλικού. Στην συνέχεια ζήτησε από τα παιδιά να κυκλώσουν τη Μονή που βρίσκεται στην συγκεκριμένη περιοχή χρησιμοποιώντας το χάρτη που βρίσκεται στο βιβλίο τους. Ήταν αξιοπρόσεχτο το γεγονός ότι οι αλλόγλωσσοι μαθητές έδειχναν ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην παρατήρηση των πολυτροπικών κειμένων τα οποία τους βοηθούσαν να κατανοήσουν αρκετά στοιχεία για την περιοχή χωρίς να αναγκαστούν να αναγνώσουν κείμενο. Όταν η εκπαιδευτικός ρώτησε τα παιδιά τι μέσο χρησιμοποιούμε για να πάμε στα Καλάβρυτα το παιδί από την Παλαιστίνη παρακινούμενο από την εικόνα που υπάρχει στο βιβλίο φώναξε «τρένο». Η δασκάλα του ζήτησε να το γράψει στον πίνακα και αυτός εξαιτίας της δυσκολίας του στην γραφή έκανε ένα σχέδιο στον πίνακα στο οποίο η δασκάλα συμπλήρωσε τη λέξη «τρένο». Η εκπαιδευτικός χρησιμοποιούσε συχνά στοιχεία από τη ταυτότητα των παιδιών και τις προϋπάρχουσες τους γνώσεις για να τους βοηθήσει να κατανοήσουν καλύτερα τη νεοεισερχόμενη πληροφορία. Η ανάκληση των προύπαρχουσων γνώσεων και στοιχείων από την ταυτότητα και τη χώρα καταγωγής των παιδιών δεν επιδιώκετο μόνο για τους αλλόγλωσσους μαθητές αλλά και για τους μαθητές που κατάγονταν από την Κύπρο. Το γεγονός ότι στην τάξη βρισκόταν ένα παιδί εξ Ελλάδος έδωσε ώθηση στην εκπαιδευτικό να ρωτήσει το παιδί που βρίσκεται η περιοχή αυτή και να το εμπλέξει ενεργά στην μαθησιακή διαδικασία. Στα επόμενα λεπτά η εκπαιδευτικός χρησιμοποίησε τον όρο «χιονοδρομικό κέντρο» το οποίο βρίσκεται στα Καλάβρυτα και ζήτησε από όλη την τάξη να βοηθήσουν με διάφορους τρόπους τα αλλόγλωσσα παιδιά να κατανοήσουν τον όρο. Τα παιδιά χρησιμοποίησαν ζωγραφιές και δόθηκαν διαφορετικές ερμηνείες στην ολομέλεια. Στην συνέχεια η εκπαιδευτικός ζήτησε από τα παιδιά που κατάγονταν από τις Ανατολικές χώρες να της πουν αν έχουν δει ποτέ χιόνια και αν έχουν κάνει σκι. Η απάντηση τους ήταν αρνητική γι αυτό και η ίδια εμπλούτισε τις ερμηνείες των συμμαθητών τους με εικόνες από το διαδίκτυο που απεικόνιζαν το χιονοδρομικό κέντρο των Καλαβρύτων. Πιστεύω πως στη 11 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 358

9 συγκεκριμένη τάξη ελάχιστες ήταν οι φορές που οι αλλόγλωσσοι μαθητές δεν εμπλέκονταν στη μαθησιακή διαδικασία. Στις περιπτώσεις αυτές ενοχλούσαν τους συμμαθητές τους, αλλά μόλις αυτό ερχόταν στην αντίληψη της εκπαιδευτικού, αυτή τους επανέφερε με λεκτικές παρατηρήσεις. Στη συγκεκριμένη τάξη παρατηρούμε ότι η εκπαιδευτικός κάνει χρήση κυρίως τριών από τις πέντε στρατηγικές αφύπνισης του γνωστικού υπόβαθρου των μαθητών, που είναι η χρήση οπτικών μέσων για συζήτηση, η ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ μαθητών με διαφορετική προέλευση και η σύνδεση της προηγούμενης γνώσης με νέες έννοιες. Συγκεκριμένα, μετά την αναφορά στο χιονοδρομικό κέντρο, η ίδια ρώτησε τα παιδιά από τις Ανατολικές χώρες τι υπάρχει στην Αίγυπτο και ακολούθησε μια συζήτηση για την καμήλα. Φυσικά το γεγονός ότι η επικοινωνία και η ανταλλαγή απόψεων και εμπειριών γινόταν στην κυρίαρχη γλωσσική ποικιλία, δυσκόλευε ιδιαίτερα τους αλλόγλωσσους μαθητές. Η ίδια θεώρησε πολύ σημαντικό να χωρίσει τους μαθητές σε ομάδες με μαθητές διαφορετικής μητρική γλώσσα, χώρα προέλευσης και μαθησιακό επίπεδο. Αυτή η στρατηγική έφερε όλους τους μαθητές πιο κοντά και περιορίστηκαν τα κρούσματα επιθετικής συμπεριφοράς και απομόνωσης που είχαν παρατηρηθεί αρχικά. Προχωρώντας στο μάθημα των Μαθηματικών, παρατήρησα ότι οι αλλόγλωσσοι μαθητές είχαν ιδιαίτερες δυσκολίες στις κατακόρυφες πράξεις με διψήφιους αριθμούς. Η εκπαιδευτικός με τη χρήση εποπτικών μέσων προσπάθησε να προσπελάσει το συγκεκριμένο εμπόδιο. Συγκεκριμένα, όταν είδε ότι αρκετοί από τους αλλόγλωσσους μαθητές δυσκολεύονταν να εκτελέσουν τις πράξεις, τους έδωσε υλικό DIENES το οποίο προμήθευσε και στη συνέχεια ολόκληρη την τάξη. Ακόμη καλούσε τους πιο προχωρημένους μαθητές να υπενθυμίσουν σε όλη την τάξη τα στάδια που ακολουθούνται για την επίλυση των πράξεων, βοηθώντας με αυτό τον τρόπο κυρίως τους αλλόγλωσσους μαθητές. Μετά από τη συζήτηση που διεξάχθηκε με την εκπαιδευτικό επισημάνθηκε ότι οι γονείς των αλλόγλωσσων μαθητών ανταποκρίνονται στις κλήσεις των εκπαιδευτικών για να ενημερωθούν για την πρόοδο των παιδιών τους. Μπορεί το ενδιαφέρον τους να μην επιδεικνύεται σε καθημερινή βάση, αλλά οι ίδιοι επισκέπτονταν το σχολείο για να συζητήσουν ειδικά με τους εκπαιδευτικούς που διδάσκουν στα παιδιά τους τις ώρες της ενισχυτικής διδασκαλίας. Οι ίδιοι, απ ότι μου είπε η εκπαιδευτικός, προκειμένου να ενισχύσουν στα παιδιά τους την εθνική τους ταυτότητα, φέρνουν εκπαιδευτικούς στο σπίτι τα απογεύματα για να τους διδάξουν την αραβική γλώσσα και κουλτούρα. Οι ίδιοι επιδιώκουν να ενδυναμώσουν στα παιδιά τους το αίσθημα της ταυτότητας που ίσως να πιστεύουν ότι κινδυνεύει να διαβρωθεί, εξαιτίας της μόρφωσης των παιδιών τους σε ένα εντελώς διαφορετικό εκπαιδευτικό σύστημα και μια διαφορετική γλωσσική ποικιλία από τη μητρική τους. Συμπεράσματα Ολοκληρώνοντας την παρούσα εργασία, θα θέλαμε να επισημάνουμε ορισμένες σημαντικές παρατηρήσεις. Αρχικά, αξίζει να επισημανθεί ότι οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να 11 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 359

10 είναι σε θέση να διδάξουν σε τάξεις που αποτελούνται από μαθητές που παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές μεταξύ τους τόσο πολιτισμικά, όσο και γλωσσικά. Θα πρέπει να είναι σε θέση να εμπλέξουν ενεργά τον κάθε μαθητή στη μαθησιακή διαδικασία. Θα πρέπει οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί να αποδέχονται την πολιτισμική, γλωσσική και προσωπική ταυτότητα των μαθητών τους και να αξιοποιούν τους παράγοντες αυτούς στη μαθησιακή διαδικασία. Μόνο έτσι θα μπορέσουν να αναπτύξουν τη συνείδηση των μαθητών τους και να τους εμπλέξουν ενεργά στη μάθηση. Η μητρική γλώσσα των μαθητών θα πρέπει να γίνει η δίοδος για την κατανόηση των νεοεισερχόμενων πληροφοριών και για την εκμάθηση της δεύτερης γλώσσας και δεν πρέπει να θεωρείται απειλή και εμπόδιο. Επιπλέον, οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να αντιμετωπίζουν την πολυγλωσσία ως προτέρημα και να τονίζουν τις ικανότητες και τα χαρίσματα των παιδιών αυτών παρά τη φαινομενική ανεπάρκειά τους. Εξάλλου, ο Fishman 1971, στον Baker (2001) αναφέρει ότι σπάνια κανείς το ίδιο ικανός σε όλες τις περιστάσεις. Οι δίγλωσσοι συνήθως χρησιμοποιούν τις γλώσσες για να επιτελέσουν διαφορετικές λειτουργίες και σε διαφορετικές περιστάσεις επικοινωνίας. Άρα δεν τίθεται ζήτημα σύγκρισης των ικανοτήτων τους σε διαφορετικές γλώσσες. Στο δύσκολο έργο που έχουν να επιτελέσουν οι εκπαιδευτικοί, είναι απαραίτητη η στήριξη του σχολείου ως γενικότερου φορέα εκπαίδευσης. Τα σχολεία θα πρέπει να σταθούν αρωγοί και όπως ο Cummins (2005) αναφέρει να λαμβάνουν υπόψη τους μαθητές τους που διαφέρουν πολιτισμικά και γλωσσικά. Τέλος, οι χώρες οι οποίες εφάρμοσαν δίγλωσσα προγράμματα και τα οποία παρουσιάζουν επιτυχία, θα πρέπει να αποτελέσουν πρότυπο για άλλα εκπαιδευτικά συστήματα. Τα προγράμματα εμβάθυνσης, στα οποία η διδασκαλία γίνεται συνεχώς στη πλειονοτική γλώσσα και στοχεύουν στην αφομοίωση των πολιτισμικά και γλωσσικά διαφερόντων μαθητών είναι καλύτερα να αποφεύγονται γιατί προωθούν τη μονογλωσσία και δημιουργούν αισθήματα κατωτερότητα στους δίγλωσσους μαθητές. Είναι προτιμότερο να υιοθετούνται προγράμματα εμβάπτισης που στοχεύουν στη διατήρηση των δύο γλωσσών και σε καμία περίπτωση η μια γλωσσική ποικιλία δεν επικαλύπτει ή να εξαλείφει την άλλη. Για να επιτευχθούν όμως θετικά αποτελέσματα, είναι απαραίτητη η συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων όπως είναι το σχολείο, η οικογένεια, η κοινωνία και το Υπουργείο Παιδείας. Θα πρέπει να επαναπροσδιοριστεί ο ρόλος του δασκάλου και του σχολείου γενικότερα. Ο Fishman 1977, στη Martin-Jones (1995) αναφέρει πως θα πρέπει να λάβουμε υπόψη τις κοινωνικές διαστάσεις της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Η κοινωνική διάσταση θα πρέπει να εξετάζεται μέσα στο δίγλωσσο περιβάλλον της τάξης παρά έξω από αυτό. Θα πρέπει να λάβουμε υπόψη το τι διδάσκεται και σε ποιους, όπως και το πώς διδάσκεται και από ποιόν και τέλος πως όλα αυτά εμπλέκονται και αλληλεπιδρούν μεταξύ τους στη μαθησιακή διαδικασία. Ο ίδιος συνεχίζει λέγοντας ότι τρεις είναι οι βασικές διαστάσεις της εκπαίδευσης που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και στη συνέχεια να επαναπροσδιοριστούν για μια επιτυχημένη πολύγλωσση εκπαίδευση. Αυτές είναι η οργάνωση του αναλυτικού προγράμματος, η παιδαγωγική και οι κοινωνικές σχέσεις. 11 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 360

11 Τέλος, οι τάσεις εθνικισμού που συχνά χαρακτηρίζουν τους ανθρώπους, όπως και τους Κύπριους, πρέπει να αποφεύγονται και να αντικαθίστανται με αισθήματα αλληλεγγύης, συνεργασίας και αποδοχής του συνανθρώπου. O Edwards (1985) αναφέρει ότι αφού η ταυτότητα δε συνδέεται αποκλειστικά με τη γλώσσα και η ίδια η έννοια της ταυτότητας στηρίζεται στη συνέχεια και την αίσθηση της ομαδικότητας, η όποια μορφή «διάβρωσης» της γλώσσας δε συνεπάγεται και «διάβρωση» της ταυτότητας. Αναφορές Στα Ελληνικά Cummins, J (2005) Ταυτότητες υπό Διαπραγμάτευση. Εκπαίδευση με σκοπό την Ενδυνάμωση σε μια Κοινωνία της Ετερότητας. Αθήνα: Gutenberg Baker, C (2001) Εισαγωγή στη Διγλωσσία και τη Δίγλωσση Εκπαίδευση. Αθήνα: Gutenberg Μαυράτσας, Κ (1998) Όψεις του Ελληνικού Εθνικισμού στην Κύπρο. Αθήνα: Κατάρτι. Κεφ.1, σσ Χρηστίδης, Φ. (επιμ.) (2001). Εγκυκλοπαιδικός Οδηγός για τη γλώσσα. Θεσσαλονίκη: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Στα Αγγλικά Calvet, LJ (1998). Language Wars and Linguistic Politics. Oxford OUP, pp Garcia, O. & Baker, C. (1995) Policy and Practice in Bilingual Education. A Reader Extending the Foundation. Clevedon: Multilingual Matters Martin- Jones, M (1995). Code Switching in the Classroom. To Decades of Research. Lancaster: Centre for Language in Social Life Edwards, J (1985). Language, Society and Identity. Oxford: Basil Blackwell Σημειώσεις μαθημάτων ΕΠΑ529 «Μονόγλωσση, Δίγλωσση και Πολύγλωσση Εκπαίδευση» 11 ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου 361

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Φοιτητής: Παύλου Νικόλαος, Α.Ε.Μ: 2245, Ε Εξάμηνο Σχολείο: 1 ο Πειραματικό

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ Θέμα Διδασκαλίας Προβλήματα με πρόσθεση και αφαίρεση κλασμάτων (Κεφάλαιο 23 ο ) Σχολείο: 2 ο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 Οι εισηγήσεις, που παρουσιάζονται πιο κάτω είναι ενδεικτικές και δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΗΣ ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΣΤΟΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΑΣΦΑΛΗΣ ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΣΤΟΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΑΣΦΑΛΗΣ ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΣΤΟΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ειρήνη Τζοβλά, Δασκάλα ΣΧΟΛΕΙΟ 4 ο Δημοτικό Σχολείο Πεύκης Πεύκη, Φεβρουάριος 2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού.

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. 1.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Συγγραφέας: Μποζονέλου Κωνσταντίνα 1.1.Τίτλος διδακτικού σεναρίου Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗ

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΛΕΜΟΝΙΔΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ : ΚΑΠΠΑΤΟΥ ΝΑΤΑΣΣΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗ ΘΕΜΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΥΔΡΑΣ Ομάδα ανάπτυξης Μαρία Τσικαλοπούλου, Μαθηματικός Σ Κ Υ Δ Ρ Α / 2 0 1 5 Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα μαθηματικά της

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Α (αρχάριο) Τρίτη διδακτική πρόταση Μικρές Αγγελίες Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΑΡΙΑ ΤΣΙΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ,ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟ Δημοτικό σχολείο Σκύδρας ΣΚΥΔΡΑ,2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής Το αντικείμενο με το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός διαφοροποιημένης διδασκαλίας

Σχεδιασμός διαφοροποιημένης διδασκαλίας Σχεδιασμός διαφοροποιημένης διδασκαλίας ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΩΝ ΖΩΩΝ Ένας λαγός, ένα πουλί, ένα ψάρι, ένας σκίουρος, μια πάπια και διάφορα άλλα ζώα αποφάσισαν να ανοίξουν ένα σχολείο. Συστήθηκε λοιπόν μια επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Άλιμος, 2015 Η Μέθοδος CLIL Ολιστική Εκμάθηση Περιεχομένου και Ξένης Γλώσσας EMILE: L Enseignement d une Matière par

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές προσεγγίσεις υποψηφίων καθηγητών Πληροφορικής

Διδακτικές προσεγγίσεις υποψηφίων καθηγητών Πληροφορικής Διδακτικές προσεγγίσεις υποψηφίων καθηγητών Πληροφορικής Μαρία Κορδάκη 1. Εισαγωγή Η διερεύνηση των διδακτικών προσεγγίσεων που αναπτύσσονται από τους καθηγητές σε κάθε γνωστικό αντικείμενο καθώς και των

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος Ενισχυτικής Διδασκαλίας (Ε.Δ.)

Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος Ενισχυτικής Διδασκαλίας (Ε.Δ.) Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος Ενισχυτικής Διδασκαλίας (Ε.Δ.) Σχολείο:. Ημερομηνία:. 1. Ποσοτικά δεδομένα Πρόκειται για τον αριθμό των διδακτικών που πραγματοποιήθηκαν ανά τμήμα και ανά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη του Κωνσταντίνου Θώδη * Η εικόνα που προβάλλεται και έχει επικρατήσει για το παιδί με «μαθησιακές δυσκολίες» είναι η εικόνα ενός έξυπνου παιδιού, το

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης. Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης. Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εισαγωγή Το θέμα της σχολικής επίδοσης σχετίζεται άμεσα με την ικανότητα των μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου-Ορισμός Οι μελέτες πεδίου αναφέρονται σε προσχεδιασμένες δραστηριότητες των μαθητών/τριών που πραγματοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Οι Απόψεις των Εκπαιδευτικών για την Εφαρμογή της Ενισχυτικής Διδασκαλίας στη Δημοτική Εκπαίδευση

Οι Απόψεις των Εκπαιδευτικών για την Εφαρμογή της Ενισχυτικής Διδασκαλίας στη Δημοτική Εκπαίδευση Οι Απόψεις των Εκπαιδευτικών για την Εφαρμογή της Ενισχυτικής Διδασκαλίας στη Δημοτική Εκπαίδευση Ιλιάδα Ηλία, Σοφία Βλάμη & Κωνσταντίνος Λουκαΐδης Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας και Αξιολόγησης Περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της

Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της Το νέο σχολικό έτος ξεκινά, με τα «πρωτάκια» να αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη μετάβαση στην έως τώρα ζωή τους. Το παιδί αποχωρίζεται για πρώτη φορά

Διαβάστε περισσότερα

Ενιαίο Ολοήμερο Δημοτικό χολείο Φοιροκοιτίας χολική Φρονιά 2009-2010 2006-2010

Ενιαίο Ολοήμερο Δημοτικό χολείο Φοιροκοιτίας χολική Φρονιά 2009-2010 2006-2010 Ενιαίο Ολοήμερο Δημοτικό χολείο Φοιροκοιτίας χολική Φρονιά 2009-2010 2006-2010 ΜAΘΗΣΙΚΟ ΠΛΗΘΤΜΟ Κατά τη φετινή χρονιά στο σχολείο φοιτούν 62 παιδιά, 29 αγόρια και 33 κορίτσια. 35 30 25 20 15 10 5 0 ΠΛΗΘΤΜΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Πρόγραμμα Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας στη Μέση Εκπαίδευση Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Σεπτέμβριος 2011 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου,

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Στόχοι του Προγράμματος Ο γενικός στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη επιστημονικής γνώσης στη θεωρία και στην εφαρμογή των ψυχολογικών και κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 Γεωργία Φυντάνη, 4838 Μάθημα: Μαθησιακές Δυσκολίες Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης 5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για τις πιο αποτελεσματικές στρατηγικές και τεχνικές μάθησης για τους μαθητές όλων των ηλικιών ανοίγουν

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Επιμέλεια: Μαρία Λαζαρίδου Σχολική Σύμβουλος 14 ης Περιφέρειας Π.Ε. Θεσσαλονίκης 3 Μαρτίου 2015-13 ο Δημ. Σχολείο Σταυρούπολης Ενεργός συμμετοχή Καλλιέργεια των

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας. και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό) καλύπτουν τους

Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας. και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό) καλύπτουν τους 1 Αξιολόγηση Web2 για Επικοινωνία Άννα Χουντάλα ΑΜ 11Μ13 1ο Κριτήριο Αξιολόγησης Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Θεοδοσία Βασιλείου Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής: Ανάληψη

Διαβάστε περισσότερα

(c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ.

(c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ. (c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ. 2 4teachers Γρήγορος οδηγός χρήσης (Βασικά βήματα) Για να αρχίσεις κι εσύ να χρησιμοποιείς

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές έννοιες και αρχές των Φυσικών Επιστημών Δ ι δ α κ τ ι κ έ ς ε ν ό τ η τ ε ς Τεχνικές διδασκαλίας

Βασικές έννοιες και αρχές των Φυσικών Επιστημών Δ ι δ α κ τ ι κ έ ς ε ν ό τ η τ ε ς Τεχνικές διδασκαλίας Α Τίτλος Προγράμματος Εκπαίδευσης Ενηλίκων Βασικές έννοιες και αρχές των Φυσικών Επιστημών Β Ομάδα Στόχος στην οποία απευθύνεται Το πρόγραμμα απευθύνεται σε αποφοίτους Γενικών / Τεχνικών Λυκείων, ΤΕΕ που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Σχολική χρονιά 2007-2008

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Σχολική χρονιά 2007-2008 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Σχολική χρονιά 2007-2008 Όνομα σχολείου: Δημοτικό Σχολείο Αλάμπρας Συντονιστική ομάδα: 1. Μερόπη Κυριάκου(Διευθύντρια) 2. Γιώτα Δημητρίου (Συντονίστρια) 3. Στάλω

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΑΠΟΣΠΑΣΜΕΝΗ: ΚΑΠΠΑΤΟΥ ΝΑΤΑΣΑ

ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΑΠΟΣΠΑΣΜΕΝΗ: ΚΑΠΠΑΤΟΥ ΝΑΤΑΣΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:ΙΜΣΙΡΙΔΟΥ ΜΑΡΙΑ Α.Ε.Μ: 1986 ΕΞΑΜΗΝΟ: Ε ΘΕΜΑ: «ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ-ΜΕΣΟΣ ΟΡΟΣ» ΣΧΟΛΕΙΟ: 1 Ο ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΑΞΗ: Ε ΤΜΗΜΑ: Ε 2 ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΛΕΜΟΝΙΔΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα.

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Το πρόγραμμα βασίστηκε στο αναπτυξιακό οικολογικό μοντέλο (εισήγηση, Έφη Γουργιώτου, λέκτορα στο Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Εξυπηρετώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η εξυπηρέτηση ως το πλέον δυναμικό

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ "ΆΡΙΣΤΑ"

Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ ΆΡΙΣΤΑ 1 Μια πρωτοβουλία: Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΕΙ "ΆΡΙΣΤΑ" Το όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος με αφορμή την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, ενημερώνει όλους τους χρήστες του Οδικού δικτύου και συγκεκριμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1 Λορέντζος Χαζάπης Γιάννης Ζάραγκας Διοίκηση Λειτουργιών τα τετράδια μιας Οδύσσειας τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών Αθήνα 2012 τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδεσµος Καθηγητών Γαλλικής Γλώσσας 1 Πανεπιστηµιακής Εκπαίδευσηςwww.apf.gr .» ΜΑΡΝΗ 43 104 38 ΑΘΗΝΑ

Σύνδεσµος Καθηγητών Γαλλικής Γλώσσας 1 Πανεπιστηµιακής Εκπαίδευσηςwww.apf.gr .» ΜΑΡΝΗ 43 104 38 ΑΘΗΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΩΝ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΩΝ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗ ΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Κυριακή 28-1-2007 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΑ - ΓΕΝΙΚΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ (συντελεστής βαρύτητας 40%) 1. Στο δηµόσιο σχολείο,

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ EUROPEAN LANGUAGE LABEL ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 2013

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ EUROPEAN LANGUAGE LABEL ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ------ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ (Ι.Κ.Υ.) ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ------ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΕΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΟΣΟ ΣΥΝΘΗΚΗ ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ.ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ. Κοκκαλάρα Μαρία ΠΕ19

ΔΟΜΕΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΟΣΟ ΣΥΝΘΗΚΗ ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ.ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ. Κοκκαλάρα Μαρία ΠΕ19 ΔΟΜΕΣ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ ΟΣΟ ΣΥΝΘΗΚΗ ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ.ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ Κοκκαλάρα Μαρία ΠΕ19 ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγικά στοιχεία 2. Ένταξη του διδακτικού σεναρίου στο πρόγραμμα σπουδών 3. Οργάνωση της τάξης

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου):

Διαβάστε περισσότερα

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)...

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)... Eισαγωγικό σημείωμα: «Οι κατ οίκον εργασίες στη διδασκαλία των μαθηματικών» Οι εργασίες «για το σπίτι» ή όπως λέγονται στις παιδαγωγικές επιστήμες οι κατ οίκον εργασίες αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel.

Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel. Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel. Έντυπο Α Φύλλα εργασίας Μαθητή Διαμαντής Κώστας Τερζίδης Σωτήρης 31/1/2008 Φύλλο εργασίας 1. Ομάδα: Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Τα ερωτήματα που προκύπτουν από την εισαγωγή της Φυσικής στην Α γυμνασίου είναι :

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Στο τρίτο άρθρο αυτής της σειράς, η οποία αποτελεί μια πρώτη, μικρή απάντηση στις ανάγκες των εκπαιδευτών του σεμιναρίου της 12 ης & 13 ης Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία:

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: 1. Η διαφοροποιημένη αντιμετώπιση κατά τη διαδικασία εξέτασης των μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ασχολήθηκα 30 χρόνια με τη διδασκαλία των Μαθηματικών του Γυμνασίου, τόσο στην Μέση Εκπαίδευση όσο και σε Φροντιστήρια. Η μέθοδος που χρησιμοποιούσα για τη

Διαβάστε περισσότερα

1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ

1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ Συντάκτης: Eπιστημονική ομάδα εισηγητών 1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ 1. Μάθηση είναι μια διαδικασία κατά την οποία: Α) Η συμπεριφορά του ατόμου δεν μεταβάλλεται Β) Η συμπεριφορά του ατόμου τροποποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Χαιρετίζοντας την σημερινή εκδήλωση εκ μέρους του Πανεπιστημίου Κύπρου, θα

Διαβάστε περισσότερα

Ο κανονισμός λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων σε «Κείμενο για όλους»

Ο κανονισμός λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων σε «Κείμενο για όλους» Ο κανονισμός λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων σε «Κείμενο για όλους» Δείτε εδώ τον κανονισμό λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων, μεταγραμμένο σε «Κείμενο για όλους»*. Στη μορφή αυτή, ο κανονισμός:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ»

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» 1 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΕΒΡΑΙΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΟΙ ΣΧΟΛΕΣ «ΓΚΑΤΕΝΙΟ» ΚΑΙ «ΤΑΛΜΟΥΝΤ ΤΟΡΑ ΧΑΓΚΑΔΟΛ» ΩΣ ΧΩΡΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΒΡΑΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Ας ταξιδέψουμε στο βουνό των 12 θεών του Ολύμπου κι ας τους γνωρίσουμε από κοντά.

Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Ας ταξιδέψουμε στο βουνό των 12 θεών του Ολύμπου κι ας τους γνωρίσουμε από κοντά. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Ας ταξιδέψουμε στο βουνό των 12 θεών του Ολύμπου κι ας τους γνωρίσουμε από κοντά. Τάξη/εις στις οποίες απευθύνεται: Το

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Δρ. Βασίλειος Σάλτας 1, Αλέξης Ηλιάδης 2, Ιωάννης Μουστακέας 3 1 Διδάκτωρ Διδακτικής Μαθηματικών, Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΣΠΑΙΤΕ Σαπών coin_kav@otenet.gr

Διαβάστε περισσότερα

Συμβουλές για τους γονείς

Συμβουλές για τους γονείς Συμβουλές για τους γονείς Για τα παιδιά του Δημοτικού κάθε διαδρομή από το σπίτι προς στο σχολείο αποτελεί μια σημαντική μαθησιακή εμπειρία και ένα μάθημα κυκλοφοριακής αγωγής. Μέσω αυτής της καθημερινής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΛΟ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΦΥΛΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΗΛΙΚΙΑ: 28-53 ΦΥΛΟ AΝΔΡΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ 6 26 ΣΠΟΥΔΕΣ ΤΕΙ/ΑΕΙ 10 Δευτεροβάθμια 16 Δημοτικό 3 ΤΟΠΟΣ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ Αστική υποβαθμισμένη 2 Αστική αναβαθμισμένη 18 Ημιαστική

Διαβάστε περισσότερα

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους Ειδικό ευρωβαρόμετρο 386 Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στον πληθυσμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ευρύτερα ομιλούμενη μητρική γλώσσα είναι η γερμανική (16%), έπονται η ιταλική και η αγγλική (13%

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και συνήθειες γονέων με παιδιά μαθητές Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία. Μάρτιος 2007

Στάσεις και συνήθειες γονέων με παιδιά μαθητές Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία. Μάρτιος 2007 Στάσεις και συνήθειες γονέων με παιδιά μαθητές Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία Μάρτιος 2007 Η ταυτότητα της έρευνας [σε γονείς μαθητών Λυκείου] Ανάθεση :Σύνδεσμος φροντιστών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα εκμάθησης της Ελληνικής γλώσσας σε μετανάστες και ξενόγλωσσους κατοίκους της Κύπρου

Πρόγραμμα εκμάθησης της Ελληνικής γλώσσας σε μετανάστες και ξενόγλωσσους κατοίκους της Κύπρου Μάρτιος 2011 Μονάδα Διαχείρισης ΕΚΤ Πρόγραμμα εκμάθησης της Ελληνικής γλώσσας σε μετανάστες και ξενόγλωσσους κατοίκους της Κύπρου Ενημέρωση Εκπαιδευτών [Type the company address] Λίγα λόγια για το Ευρωπαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Το παραμύθι της τάξης»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Το παραμύθι της τάξης» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Το παραμύθι της τάξης» ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014

Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014 Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014 Στο υποέργο Π2γ: Προσαρμογή υλικού για τη διδασκαλία / εκμάθηση και πιστοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο Μέγας Αλέξανδρος και τις εκστρατείες του» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ «Οι παροιμίες του τόπου μας» Αθήνα Μάρτιος 2008 Εκπαιδευτικό σενάριο 1 1. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης

Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης Τι είναι το PeLe; Το PeLe είναι ένα διαδικτυακό περιβάλλον που ενθαρρύνει την αξιολόγηση στο πλαίσιο της ομότιμης συνεργατικής μάθησης και

Διαβάστε περισσότερα

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

«ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου

«ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου Πληθυσµιακή και Γλωσσική Ποικιλότητα «ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου στη Ρόδο: Το Παράδειγµα του Κατερίνα Καλογεροπούλου, Φώτης Κοτζαµάνης, Λιάνα Κουµνάκη, Αγάπη Μπίτσκη, Βασιλική Πίνδη, Πάνος Σιώρος, Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής»

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής» Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της Γεωμετρική ς Εποχής; Ερωτήματα - κλειδιά: 2 Πόσο μεγάλες ήταν οι ομάδες των ανθρώπων της Γεωμετρικής Εποχής; Υπήρχαν αρχηγοί στις ομάδες των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση )

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση ) Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ,ΕΙΚΟΝΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΛΥΣΗ ΜΗ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΜΗ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα