Πανεπιστήμιο Πατρών. Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πανεπιστήμιο Πατρών. Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης"

Transcript

1 Πανεπιστήμιο Πατρών Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Η μελέτη της αλληλεπίδρασης των αλλοδαπών μαθητών με τους γηγενείς συμμαθητές τους στη διαμόρφωση της αυτοαντίληψής τους ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΙΓΚΑ ΜΑΡΙΑ (Α. Μ. : 218) ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ Ή ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΙΟΥΛΙΑ ΑΘΗΝΑ ΣΠΙΝΘΟΥΡΑΚΗ ΣΥΝΕΠΙΒΛΕΠΟΝΤΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ : ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΚΡΙΒΑΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΜΑΡΙΑΝΟΣ Πάτρα, 2009

2 Ευχαριστίες Με την περάτωση της διπλωματικής εργασίας μου δίνεται η ευκαιρία πρώτα απ όλα να ευχαριστήσω την επιβλέπουσα καθηγήτριά μου κ. Ι Α..Σπινθουράκη, Επίκουρη Καθηγήτρια του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης Πανεπιστημίου Πατρών για την επιστημονική και ηθική υποστήριξη και εμπιστοσύνη που μου παρείχε όλο αυτό το χρονικό διάστημα. Επίσης ευχαριστώ θερμά και τα υπόλοιπα μέλη της τριμελούς επιτροπής, τον κ. Σ. Κρίβα, Καθηγητή και τον κ. Ι. Καμαριανό, Επίκουρο Καθηγητή. Τέλος θα ήθελα ιδιαίτερα να ευχαριστήσω την οικογένειά μου που με τη συνεχή υποστήριξη, την υπομονή και κυρίως την ανεκτικότητα της με στήριξε και έκανε εφικτή όλη αυτή την χρονοβόρα προσπάθεια. 2

3 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Περίληψη σελ. 8 Abstract σελ. 6 Κεφάλαιο1 ο - Εισαγωγή σελ Διατύπωση ερευνητικού προβλήματος σελ Αναγκαιότητα διερεύνησης θέματος σελ Σκοπός εργασίας σελ Σπουδαιότητα εργασίας σελ Ερευνητικά ερωτήματα σελ Όρια έρευνας σελ. 20 Κεφάλαιο 2 ο - Θεωρητική προσέγγιση σελ Αλληλεπίδραση Θεωρητικό πλαίσιο σελ Η συμβολική αλληλεπίδραση μέσα στη σχολική τάξη σελ Η κοινωνική αλληλεπίδραση σελ Η αλληλεπίδραση των συνομηλίκων σελ Αλλοδαποί μαθητές και αλληλεπίδραση με γηγενείς σελ Ερευνητική αναδίφηση για την αλληλεπίδραση μεταξύ αλλοδαπών και γηγενών μαθητών σελ Αυτοαντίληψη - Θεωρητικό πλαίσιο σελ Η έννοια του εαυτού και η σύνδεσή του με την αυτοαντίληψη σελ Η κοινωνική ταυτότητα ως μέσο για τη διαμόρφωση της αυτοαντίληψης σελ Εννοιολογικοί ορισμοί αυτοαντίληψης σελ Η διαμόρφωση της αυτοαντίληψης σελ Ιδιότητες και περιεχόμενα της αυτοαντίληψης σελ Μοντέλα αυτοαντίληψης σελ Είδη μοντέλων σελ Ερευνητική αναδίφηση για την αυτοαντίληψη παιδιών σχολικής ηλικίας σελ Ερευνητική αναδίφηση για αυτοαντίληψη και μειονοτικό πληθυσμό σελ Ερευνητική αναδίφηση σχέσης αλληλεπίδρασης αυτοαντίληψης σελ. 81 Κεφάλαιο 3 ο - Μεθοδολογία έρευνας σελ Δείγμα σελ Μέσα συλλογής δεδομένων σελ Δομή και μορφή ερωτηματολογίων σελ Αξιοπιστία και εγκυρότητα ερωτηματολογίων σελ Διαδικασία συλλογής δεδομένων σελ Σχεδιασμός και στατιστική επεξεργασία της έρευνας σελ. 98 Κεφάλαιο 4 ο - Ανάλυση και επεξεργασία δεδομένων σελ Ανάλυση και επεξεργασία δημογραφικών στοιχειών σελ Κατανομή του δείγματος ως προς το φύλο σελ Κατανομή του δείγματος ως προς την τάξη σελ Κατανομή του δείγματος ως προς την εθνικότητα σελ Κατανομή του δείγματος ως προς το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο σελ Περιγραφική και Επαγωγική Στατιστική Ανάλυση και επεξεργασία μεταβλητών αλληλεπίδρασης σελ Περιγραφικά στοιχεία και επεξεργασία μεταβλητών αλληλεπίδρασης σελ

4 Επαγωγικά στοιχεία και επεξεργασία μεταβλητών αλληλεπίδρασης σελ Ως προς το φύλο σελ Ως προς την τάξη σελ Ως προς το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο σελ Ως προς την εθνικότητα σελ Περιγραφική και Επαγωγική Στατιστική ανάλυση και επεξεργασία ερωτηματολογίου αυτοαντίληψης σελ Περιγραφική ανάλυση και επεξεργασία ερωτηματολογίου αυτοαντίληψης σελ Επαγωγική Στατιστική ανάλυση και επεξεργασία ερωτηματολογίου αυτοαντίληψης σελ Ως προς το φύλο σελ Ως προς την τάξη σελ Ως προς την εθνικότητα σελ Ως προς το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο σελ Μέτρηση αυτοαντίληψης σελ Συσχετίσεις μεταξύ των 3 μεταβλητών της αυτοαντίληψης σελ Συσχέτιση μεταξύ δημογραφικών στοιχείων και μεταβλητών αυτοαντίληψης σελ Συσχέτιση δημογραφικών στοιχείων και Κοινωνική αυτοαντίληψη σελ Συσχέτιση δημογραφικών στοιχείων και Αυτοαντίληψη Γενικών Ικανοτήτων σελ Συσχέτιση δημογραφικών στοιχείων και Αυτοαντίληψη Γενικής Σχολικής Επίδοσης σελ Συσχέτιση μεταβλητών 2 ερωτηματολογίων σελ Συσχέτιση μεταβλητής Κοινωνικής αυτοαντίληψης και 10 μεταβλητών αλληλεπίδρασης σελ Συσχέτιση μεταβλητής Αυτοαντίληψης Γενικών Ικανοτήτων και 10 μεταβλητών αλληλεπίδρασης σελ Συσχέτιση μεταβλητής Αυτοαντίληψη Γενικής Σχολικής Επίδοσης και 10 μεταβλητών αλληλεπίδρασης σελ Ανάλυση Παλινδρόμησης μεταξύ μεταβλητών αλληλεπίδρασης και αυτοαντίληψης σελ Για Κοινωνική αυτοαντίληψη (Peer relationships) και 10 επιλεγμένες μεταβλητές της αλληλεπίδρασης σελ Για Αυτοαντίληψη Γενικών Ικανοτήτων (General Self) και 10 επιλεγμένες μεταβλητές της αλληλεπίδρασης σελ Για Αυτοαντίληψη Γενικής Σχολικής Επίδοσης (General School) και 10 επιλεγμένες μεταβλητές της αλληλεπίδρασης σελ. 174 Κεφάλαιο 5 ο - Ερμηνεία αποτελεσμάτων σελ. 179 Κεφάλαιο 6 ο - Επισημάνσεις αντί επιλόγου σελ. 189 Βιβλιογραφία σελ 191 Παραρτήματα σελ. 211 Παράρτημα 1: Ερωτηματολόγια σελ. 212 Παράρτημα 2: Κατηγοριοποίηση επαγγελμάτων σελ. 217 Παράρτημα 3: Extended Thesis Abstract σελ

5 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΝΑΚΩΝ ΓΡΑΦΗΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΠΙΝΑΚΕΣ Πίνακας 1. Cronbach s a για ερωτηματολόγιο αλληλεπίδρασης σελ. 96 Πίνακας 2. Cronbach s a για ερωτηματολόγιο αυτοαντίληψης σελ. 97 Πίνακας 3. Φύλο σελ. 101 Πίνακας 4. Τάξη σελ. 102 Πίνακας 5. Χώρα καταγωγής σου σελ. 102 Πίνακας 6. Χώρα καταγωγής Πατέρα * Χώρα καταγωγής Μητέρας σελ. 104 Πίνακας 7. Εθνικότητα σελ. 104 Πίνακας 8. Επάγγελμα Πατέρα I σελ. 105 Πίνακας 8.1. Επάγγελμα Πατέρα II σελ 105 Πίνακας 9. Μέσοι Όροι 10 μεταβλητών αλληλεπίδρασης σελ. 106 Πίνακας 10. Μακάρι να μπορούσα να παίρνω μέρος σε περισσότερες δραστηριότητες με τους συμμαθητές μου σελ. 110 Πίνακας 11. Κάνω παρέα με συμμαθητές μου από την Ελλάδα σελ. 111 Πίνακας 12. Κάνω παρέα με συμμαθητές μου από τη χώρα μου σελ. 112 Πίνακας 13. Καλώ παιδιά από την Ελλάδα στο σπίτι μου σελ. 112 Πίνακας 14. Ο καλύτερός μου φίλος/φίλη είναι από την Ελλάδα σελ. 112 Πίνακας 15. Μέσοι Όροι 4 μεταβλητών αλληλεπίδρασης σελ. 113 Πίνακας 16. Φύλο - Μεταβλητές της αλληλεπίδρασης σελ. 114 Πίνακας 17. Τάξη - Μεταβλητές της αλληλεπίδρασης σελ. 115 Πίνακας 18. Κοινωνικοοικονομικό επίπεδο Μεταβλητές της αλληλεπίδρασης σελ. 117 Πίνακας 19. Εθνικότητα - Μεταβλητές της αλληλεπίδρασης σελ. 120 Πίνακας 20. Έχω αρκετούς φίλους σελ. 121 Πίνακας 21. Είμαι καλός/ή σε όλα τα μαθήματα του σχολείου σελ. 128 Πίνακας 22. Μέση επίδοση μεταβλητών αυτοαντίληψης φύλου σελ. 131 Πίνακας 23. Έλεγχος κανονικότητας μεταβλητών αυτοαντίληψης φύλου σελ. 132 Πίνακας 24. Έλεγχος t-test μεταβλητών αυτοαντίληψης φύλου σελ. 133 Πίνακας 25. Μέση επίδοση μεταβλητών αυτοαντίληψης- τάξης σελ. 135 Πίνακας 26. Kolmogorov-Smirnov Test για μεταβλητές αυτοαντίληψης τάξης σελ. 136 Πίνακας 27. Έλεγχος ομοιογένειας διασπορών μεταβλητών αυτοαντίληψης τάξης σελ. 136 Πίνακας 28. Έλεγχος ANOVA για μεταβλητές αυτοαντίληψης τάξης σελ. 137 Πίνακας 29. Μέση επίδοση μεταβλητών αυτοαντίληψης εθνικότητας σελ. 139 Πίνακας 30. Έλεγχος κανονικότητας μεταβλητών αυτοαντίληψης εθνικότητας σελ. 140 Πίνακας 31. Έλεγχος t-test μεταβλητών αυτοαντίληψης εθνικότητας σελ. 141 Πίνακας 32. Μέση επίδοση μεταβλητών αυτοαντίληψης κοινωνικοοικονομικού επιπέδου σελ. 143 Πίνακας 33. Έλεγχος κανονικότητας μεταβλητών αυτοαντίληψης κοινωνικοοικονομικού επιπέδου σελ. 144 Πίνακας 34. Έλεγχος t-test μεταβλητών αυτοαντίληψης 5

6 κοινωνικοοικονομικού επιπέδου σελ. 145 Πίνακας 35. Περιγραφικά στοιχεία μεταβλητών αυτοαντίληψης σελ. 148 Πίνακας 36. Μέσος όρος και των 3 μεταβλητών αυτοαντίληψης σελ. 149 Πίνακας 37. Τιμές δείκτη Pearson σελ. 151 Πίνακας 38. Συσχέτιση μεταξύ μεταβλητών αυτοαντίληψης σελ. 152 Πίνακας 39. Πίνακας συνάφειας μεταξύ μεταβλητών αυτοαντίληψης σελ. 152 Πίνακας 40. Συσχέτιση δημογραφικών στοιχείων και Κοινωνικής Αυτοαντίληψης σελ. 155 Πίνακας 41. Συσχέτιση δημογραφικών στοιχείων και Αυτοαντίληψης Γενικών Ικανοτήτων σελ. 156 Πίνακας 42. Συσχέτιση δημογραφικών στοιχείων και Αυτοαντίληψης Γενικής Σχολικής Επίδοσης σελ. 157 Πίνακας 43. Συσχέτιση μεταβλητής Κοινωνικής αυτοαντίληψης και 10 μεταβλητών αλληλεπίδρασης σελ. 160 Πίνακας 44. Συσχέτιση μεταβλητής Αυτοαντίληψης Γενικών Ικανοτήτων και 10 μεταβλητών αλληλεπίδρασης σελ. 162 Πίνακας 45. Συσχέτιση μεταβλητής Αυτοαντίληψη Γενικής Σχολικής Επίδοσης και 10 μεταβλητών αλληλεπίδρασης σελ. 165 Πίνακας 46. Συντελεστές προσδιορισμού μεταβλητής Κοινωνικής αυτοαντίληψης και 10 μεταβλητών αλληλεπίδρασης σελ. 167 Πίνακας 47. Ανάλυση διακύμανσης μεταβλητής Κοινωνικής αυτοαντίληψης και 10 μεταβλητών αλληλεπίδρασης σελ. 168 Πίνακας 48. Πίνακας συσχέτισης Κοινωνικής αυτοαντίληψης και 10 μεταβλητών αλληλεπίδρασης σελ. 169 Πίνακας 49. Συντελεστές προσδιορισμού μεταβλητής Αυτοαντίληψη Γενικών Ικανοτήτων και 10 μεταβλητών αλληλεπίδρασης σελ. 171 Πίνακας 50. Ανάλυση διακύμανσης μεταβλητής Αυτοαντίληψη Γενικών Ικανοτήτων και 10 μεταβλητών αλληλεπίδρασης σελ. 172 Πίνακας 51. Πίνακας συσχέτισης Αυτοαντίληψη Γενικών Ικανοτήτων και 10 μεταβλητών αλληλεπίδρασης σελ. 173 Πίνακας 52. Συντελεστές προσδιορισμού μεταβλητής Αυτοαντίληψη Γενικής Σχολικής Επίδοσης και 10 μεταβλητών αλληλεπίδρασης σελ. 175 Πίνακας 53. Ανάλυση διακύμανσης μεταβλητής Αυτοαντίληψη Γενικής Σχολικής Επίδοσης και 10 μεταβλητών αλληλεπίδρασης σελ. 176 Πίνακας 54. Πίνακας συσχέτισης Αυτοαντίληψη Γενικής Σχολικής Επίδοσης και 10 μεταβλητών αλληλεπίδρασης σελ

7 ΓΡΑΦΗΜΑΤΑ Γράφημα 1: Χώρα γέννησης αλλοδαπών μαθητών σελ. 103 Γράφημα 2: Στο σχολείο μου έχω αρκετούς στενούς φίλους από την Ελλάδα σελ. 107 Γράφημα 3: Συμπεριφέρομαι έτσι ώστε να αρέσω στους συμμαθητές μου σελ. 108 Γράφημα 4: Συχνά νιώθω απόμακρος /η από τους συμμαθητές μου σελ.108 Γράφημα 5: Στους άλλους αρέσω διότι είμαι δημοφιλής σελ. 109 Γράφημα 6: Εγώ συχνά αισθάνομαι μόνος/η στο σχολείο μου σελ. 109 Γράφημα 7: Είμαι ευχαριστημένος/η με τον χρόνο που περνώ με τους Έλληνες συμμαθητές μου σελ. 111 Γράφημα 8: Συμπεριφέρομαι έτσι ώστε να αρέσω στους συμμαθητές μου σελ. 116 Γράφημα 9: Ο καλύτερός μου φίλος/φίλη είναι από την Ελλάδα σελ. 117 Γράφημα 10: Στο σχολείο μου έχω αρκετούς στενούς φίλους από την Ελλάδα σελ. 118 Γράφημα 11: Αισθάνομαι ότι είμαι διαφορετικός /ή από τα περισσότερα παιδιά στο σχολείο μου σελ. 119 Γράφημα 12: Ο καλύτερός μου φίλος/φίλη είναι από την Ελλάδα σελ. 120 Γράφημα 13: Κάνω εύκολα φίλους σελ. 122 Γράφημα 14:Τα άλλα παιδιά με θέλουν για φίλο/φίλη τους σελ. 122 Γράφημα 15: Έχω πιο πολλούς φίλους απ ότι τα περισσότερα παιδιά σελ. 123 Γράφημα 16: Τα πάω καλά με τα άλλα παιδιά γενικά σελ. 123 Γράφημα 17: Γίνομαι εύκολα ευχάριστος/η με τους συμμαθητές μου σελ. 124 Γράφημα 18: Είμαι δημοφιλής στους συμμαθητές μου σελ. 124 Γράφημα 19: Τα άλλα παιδιά πιστεύουν ότι είμαι καλός/ή σελ. 125 Γράφημα 20: Μπορώ να κάνω αρκετά σημαντικά πράγματα σελ. 125 Γράφημα 21 : Όταν κάνω κάτι το κάνουν σωστά σελ. 126 Γράφημα 22: Γενικά μου αρέσει όπως είμαι σελ. 127 Γράφημα 23: Μπορώ να κάνω κάτι τόσο καλά όπως τα περισσότερα παιδιά σελ. 127 Γράφημα 24: Τα πάω καλά με τα μαθήματα του σχολείου σελ. 129 Γράφημα 25: Μου είναι εύκολο να κάνω τα μαθήματα του σχολείου σελ. 129 Γράφημα 26: Γενικά είμαι υπερήφανος/η για τον εαυτό μου σελ. 130 Γράφημα 27: Μέσοι όροι 3 μεταβλητών αυτοαντίληψης σελ. 149 Γράφημα 28: Έλεγχος κανονικότητας εξαρτημένης μεταβλητής Κοινωνική Αυτοαντίληψη σελ. 166 Γράφημα 29: Έλεγχος κανονικότητας εξαρτημένης μεταβλητής Αυτοαντίληψη Γενικών Ικανοτήτων σελ. 170 Γράφημα 30: Έλεγχος κανονικότητας εξαρτημένης μεταβλητής Αυτοαντίληψη Γενικής Σχολικής Επίδοσης σελ. 174 ΙΣΤΟΓΡΑΜΜΑ Ιστόγραμμα 1: Μέσος όρος και των 3 μεταβλητών αυτοαντίληψης σελ

8 Περίληψη Στην παρούσα εργασία επιχειρήθηκε η θεωρητική και εμπειρική μελέτη της ανάπτυξης αλληλεπίδρασης των αλλοδαπών μαθητών με τους γηγενείς συμμαθητές και αν αυτή επηρεάζει κάποιες μορφές αυτοαντίληψης των αλλοδαπών μαθητών. Σε συνάρτηση με την αυτοαντίληψη και την αλληλεπίδραση εξετάστηκαν και άλλες μεταβλητές, όπως το φύλο των μαθητών, το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο της οικογένειάς τους, την εθνικότητά τους. Η έρευνα εστίασε στο αν οι αλλοδαποί μαθητές ηλικίας 9-12 χρονών αλληλεπιδρούν με τους Έλληνες συμμαθητές τους, αν αναπτύσσουν συγκεκριμένες μορφές αυτοαντίληψης (Κοινωνική αυτοαντίληψη, Αυτοαντίληψη γενικών ικανοτήτων και Αυτοαντίληψη γενικής σχολικής επίδοσης) και αν υπάρχει κάποια συσχέτιση μεταξύ αυτών των μεταβλητών. Για τη συγκέντρωση των δεδομένων μας χρησιμοποιήθηκαν δύο ερωτηματολόγια. Για την μέτρηση της αλληλεπίδρασης το ερωτηματολόγιο Social Interaction Questionnaire (SIQ) των Manor-Bullock,et al. (1995) στην τροποποιημένη του μορφή (Moore and Mellor, 2003) και για τη μέτρηση της αυτοαντίληψης το ερωτηματολόγιο του Marsh (Self Description Questionnaires Ι για παιδιά, Marsh, 1981, 1988, 1992a). Στην αρχή του εγγράφου με τα δύο ερωτηματολόγια προστέθηκαν και 8 δημογραφικές ερωτήσεις. Η συλλογή των δεδομένων πραγματοποιήθηκε σε 7 Δημοτικά Σχολεία της περιοχής των Πατρών και η διανομή των ερωτηματολογίων έγινε προσωπικά από την ερευνήτρια στα υποκείμενα, συνολικά σε 158 αλλοδαπούς μαθητές. Η ανάλυση των δεδομένων της έρευνας στηρίχθηκε σε μία σειρά από στατιστικές δοκιμασίες: α) Παραγοντική ανάλυση β) Ανάλυση αξιοπιστίας (a του Cronbach), γ) Περιγραφική ανάλυση δημογραφικών στοιχείων, μεταβλητών αλληλεπίδρασης και μεταβλητών αυτοαντίληψης δ) Επαγωγική ανάλυση: Μη παραμετρικοί έλεγχοι, Ανάλυση συσχετίσεων (Pearson r).επίσης πραγματοποιήθηκε έλεγχος T-test, για τη διερεύνηση στατιστικών διαφορών. Έγινε σε κάποιες περιπτώσεις ανάλυση παραγόντων (ANOVA) και τέλος παλινδρομική ανάλυση (regression analysis) μεταξύ των μεταβλητών των 2 ερωτηματολογίων. Το επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας που ορίστηκε για όλες τις αναλύσεις ορίστηκε σε: p < 0,01** και p < 0,05*. Η στατιστική ανάλυση των ερωτηματολογίων πραγματοποιήθηκε μέσω του SPSS (17.0). Διαπιστώθηκε ότι οι αλλοδαποί μαθητές αναπτύσσουν σχέσεις αλληλεπίδρασης στο σχολικό περιβάλλον με τους Έλληνες συμμαθητές τους και δεν νιώθουν αποκομμένοι και εκτός ομάδας καθώς φαίνεται να γίνονται αποδεκτοί ανεξάρτητα από τη χώρα προέλευσης ή την εθνικότητά τους. Επίσης διαπιστώθηκε ότι διαμορφώνουν αρκετά υψηλή αυτοαντίληψη, κυρίως ως προς γενικότερες ικανότητες και δυνατότητες που αναπτύσσουν και ως προς την κοινωνική της διάσταση, γεγονός που μπορεί να θεωρηθεί ότι ενισχύει την θέση τους στην κοινωνική ομάδα του σχολείου αλλά και την διαμόρφωση της προσωπικότητάς και αυτοεικόνας τους, χωρίς ιδιαίτερα στοιχεία μειονεκτικότητας ή μη προσαρμογής. 8

9 Abstract The present paper attempted a theoretical and empirical study of the development of interaction between foreign students and their native peers. A second target was to determine whether this affects some forms of self-concept of foreign students. In connection with self-cocnept and interaction, we also considered other variables such as the pupils gender, the socio-economic level of their family and ethnicity. The research focused on whether foreign students aged 9-12 years old interact with their Greek peers, while developing specific types of self-concept (social self-cocnept, self-concept of general skills and self-concept of overall school performance) and whether if there is any correlation between these variables. We used two questionnaires for data collection. To measure the interaction, we used the Social Interaction Questionnaire (SIQ) developed by Manor-Bullock et al. (1995) in its modified form (Moore and Mellor, 2003), while, to measure self-concept we used the Marsh questionnaire (Self Description Questionnaires I for children, Marsh, 1981, 1988, 1992a). Eight demographic questions were added to the beginning of the document with the two questionnaires. The data collection took place in seven primary schools of Patras and the questionnaires were distributed personally by the researcher to the subjects, i.e. 158 foreign students. The analysis of the research data was based on a series of statistical tests: a) Factor analysis b) Reliability analysis (a of Cronbach), c) Descriptive analysis of demographic data, interaction variables and self-perception variables d) Inductive analysis: Non-parametric tests, correlations analysis (Pearson r). We also performed a T-test, to investigate statistical differences. In some cases, we performed a factor analysis (ANOVA) and, finally, a regression analysis between the variables of the 2 questionnaires. The level of statistical significance for all tests was set at: p <0,01 ** and p <0,05 *. The statistical analysis of the questionnaires was conducted via the SPSS (17.0). It was found that foreign students develop interaction relationships with their Greek peers in the school environment and do not feel cut off and isolated, as they appear to be accepted, regardless of country of origin or nationality. It was also found that they achieve a satisfactory level of self-cocnept, especially as regards their general capabilities, opportunities and social development, a fact that can be considered to strengthen their position in the school s social group and the shaping of their personality and self-image, free of significant inferiority or non-adjustment elements. 9

10 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 - ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή Είμαστε οι τόποι που πατάμε, οι άνθρωποι που γνωρίζουμε, οι ιδέες που πραγματευόμαστε. Αρκεί να υπάρχει αυτή η επιλογή Κ. Τσουκαλάς Τις τελευταίες δεκαετίες οι μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών σε όλο τον κόσμο έχουν διαμορφώσει μια διαφορετική πραγματικότητα σε όλες σχεδόν τις χώρες του πλανήτη. Οι ιστορικές, πολιτικές και οικονομικές αλλαγές, όπως οι πόλεμοι, οι φυσικές καταστροφές, η ανεργία, κ.λπ., αναγκάζουν τους ανθρώπους να αφήσουν τα σπίτια τους και να επιβιώσουν σε ένα απολύτως διαφορετικό κοινωνικοπολιτιστικό περιβάλλον. Περίπου 100 εκατομμύριο άνθρωποι ζουν προς το παρόν έξω από τη πατρίδα τους λόγω αυτών των λόγων (Rogler, 1994 στο: Giavrimis, Konstantinou, Hatzichristou, 2003). Από τη δεκαετία του 1980 και μετά η ελληνική κοινωνία αντιμετωπίζει μια νέα πραγματικότητα. Παύει να είναι μια από τις πιο ομοιογενείς φυλετικά, πολιτιστικά και γλωσσικά κοινωνίες, αφού από την εποχή εκείνη και μέχρι σήμερα βρίσκεται μπροστά σε μια διαρκή και με κυμαινόμενες αυξομειώσεις εισροή αλλοδαπών που έχουν πολύ διαφορετικά χαρακτηριστικά μεταξύ τους. Οι μελέτες του ελληνικού κοινωνικοπολιτιστικού πλαισίου έχουν δείξει ότι η πλειοψηφία των μεταναστών προέρχονται από την Αλβανία και τις Ανατολικές χώρες (Georgas and Papastylianou, 1993, Hatzichristou and Hopf, 1992, 1995, Papastylianou, 1996, στο: Giavrimis, Konstantinou, Hatzichristou, 2003). Η πολυπολιτισμικότητα που χαρακτηρίζει την ελληνική κοινωνία σήμερα, όπως και τις κοινωνίες των άλλων χωρών, υπαγορεύει την ανάγκη υιοθέτησης νέων προσεγγίσεων στην εκπαίδευση, την κοινωνία, τις διακρατικές σχέσεις και τη συνεργασία. Οι κοινωνίες καλούνται να διευθετήσουν αυτή την καινούρια πραγματικότητα σε πολλαπλά επίπεδα. Η ελληνική κοινωνία μέσα σε αυτή τη νέα πραγματικότητα γίνεται πολυπολιτισμική, πολυγλωσσική και πολυφυλετική. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία σήμερα στην Ελλάδα φοιτούν στα δημόσια σχολεία αλλοδαποί μαθητές σε σύνολο Απ αυτούς στο δημοτικό σχολείο φοιτούν αλλοδαποί μαθητές σε σύνολο μαθητών (ΙΠΟΔΕ, Οκτώβριος 2007). Παρόλο που η εκπαίδευση θεωρείται ως αναφαίρετο αγαθό για κάθε άτομο, 10

11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 - ΕΙΣΑΓΩΓΗ δυστυχώς δεν προσφέρεται αδιακρίτως σε όλους ούτε δίνονται ίσες ευκαιρίες σε όλους. Οι γενικότερες πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές και εξελίξεις που παρατηρούνται στο ελλαδικό χώρο τα τελευταία χρόνια επηρεάζουν και τον ευρύτερο χώρο του σχολείου. Η ανάγκη του ατόμου να εντάσσεται και να συμμετέχει σε ομάδες αναπτύσσοντας σχέσεις αλληλεπίδρασης αποτελεί στοιχείο της κοινωνικοποίησής του. Αυτή η ανάγκη προκύπτει ακόμη πιο έντονα στην περίπτωση των αλλοδαπών μαθητών οι οποίοι βρισκόμενοι σε ένα διαφορετικό γι αυτούς κοινωνικό περιβάλλον θεωρούν την ένταξή τους στη σχολική ομάδα ως στοιχείο ενσωμάτωσης και αποδοχής τους από τους γηγενείς συμμαθητές τους και κατ επέκταση από το ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο που αυτοί αντιπροσωπεύουν. Οι κανόνες και οι αρχές της ομάδας, η λειτουργία της, η αλληλεπίδραση και οι σχέσεις των μελών της και τέλος η αυτοεκτίμηση, που αυτόματα προσάπτεται στο άτομο και μόνο με την ένταξή του σε αυτήν εκφράζουν την επιτακτική ανάγκη του ανήκειν σε κάποια ομάδα (Παπάνης, 2007). Το σχολείο είναι η πρώτη ομάδα κοινωνικοποίησης στην εμπειρία του παιδιού, που θεσμοθετεί την ιεραρχική διαφοροποίηση πάνω σε μη βιολογικές βάσεις. Η σχολική κοινωνικοποίηση γίνεται αντιληπτή ως παιδαγωγική αλληλεπίδραση. Η αλληλεπίδραση μεταξύ των μαθητών αναπτύσσεται μέσα από τις διομαδικές σχέσεις. Οι διομαδικές σχέσεις αφορούν στις σχέσεις μεταξύ των μελών μιας ομάδας ή μεταξύ των μελών μιας ομάδας με μιας άλλης στο βαθμό που αυτές οι σχέσεις επηρεάζονται από το γεγονός ότι τα συγκεκριμένα άτομα ανήκουν στην ίδια ή σε διαφορετική ομάδα (Κοκκινάκη, 2001). O μαθητής επιδιώκει να γίνει αποδεκτός από την ομάδα των συμμαθητών του, αλληλεπιδρά μαζί τους και διαμορφώνει μια ταυτότητα βασιζόμενος στην αυτοεικόνα του, η οποία σχετίζεται κατά κύριο λόγο με τις προσδοκίες που έχουν ο ίδιος για τον εαυτό του και οι άλλοι γι αυτόν (Λεονταρή, 1998). Η αλληλεπίδραση στην τάξη είναι πρόσκαιρη και επαναλαμβανόμενη και μπορεί να εμφανίσει επιμέρους μορφές να είναι αλληλεπίδραση από αντίθεση (από σύγκρουση και ανταγωνισμό) ή από προσαρμοστική ρύθμιση και θετική σχέση με τους άλλους, ως αντίκτυπο των κοινωνικών συγκρούσεων. Η αποδοχή της ομάδας εκφράζει στο βάθος επιβολή των προθέσεων της πλειοψηφίας (influence majoritaire) σε βάρος της μειοψηφίας. (Μπέλλας, 1985). 11

12 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 - ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύμφωνα όμως με συμπεράσματα από έρευνες κοινωνικών ψυχολόγων και η μειοψηφία είναι σε θέση να ασκήσει επίδραση, χωρίς να διαθέτει εξουσία ή αρμοδιότητα κοινωνικά αποδεκτή (Moscovici, 1976 στο: Μπέλλας, 1985). Με την επίδραση τη δική της η μειοψηφία (influence minoritaire) δε σκοπεύει να ασκήσει κοινωνικό έλεγχο αλλά να επιφέρει κοινωνική αλλαγή στην ομάδα. Η αλληλεπίδραση είναι το αποτέλεσμα από την παρουσία, από τα λόγια και τη δράση των άλλων πάνω στις αντιδράσεις κάθε μέλους της ομάδας. Μεταξύ των συμμαθητών υπάρχει σημαντική ανισότητα ως προς την ασκούμενη μεταξύ τους αλληλεπίδραση. Σύμφωνα με την Archer (1984 στο: Blackledge, and Hunt, 2004:508) η κοινωνική δομή της ομάδας είναι αυτή που καθορίζει την κοινωνική διάδραση που παρατηρείται. Η δομή αυτή ρυθμίζει τη διάδραση. Δεν μπορεί να νοηθεί συνεργασία αν δεν υπάρχει μια συνεχής αλληλεπίδραση των μελών μιας ομάδας. Η αλληλεπίδραση εκδηλώνεται ως αμοιβαία βοήθεια, αμοιβαίος επηρεασμός, ενίσχυση και ενθάρρυνση, προσφορά γνώσεων και πληροφοριών, ανατροφοδότηση μεταξύ των μελών Σήμερα ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον τρόπο με τον οποίο η μικροκουλτούρα της τάξης επηρεάζει τη διαμόρφωση της συμπεριφοράς των μαθητών. Η κοινωνική αλληλεπίδραση καθοδηγεί τη συμπεριφορά των μαθητών ώστε κάθε συμμετέχοντας στην αλληλεπίδραση ρυθμίζει τη δράση του σε συνάρτηση με αυτό που ο ίδιος υποθέτει ότι είναι οι προσδοκίες και οι γνώσεις των άλλων συμμετεχόντων. Η τάξη χαρακτηρίζεται ως φαινομενικά πρωτογενής ομάδα στην οποία κατά την σύνθεσή της η ετερότητα είναι εμφανής, η οποία μπορεί να μεταβληθεί σε κοινωνική ομάδα και εδώ πρέπει να προσεχθούν οι διαπροσωπικές σχέσεις εκπαιδευτικού - μαθητή και μαθητών μεταξύ τους. ( Κωνσταντινίδης, 1997:160). Η αλληλεπίδραση με τους συμμαθητές είναι ιδιαίτερα σημαντική για την ανάπτυξη της αυτοαντίληψής τους και για την κοινωνική τους ικανότητα, γνώση και γλώσσα. Η κοινωνική αλληλεπίδραση απαιτεί αμοιβαίες ανταλλαγές μεταξύ των μελών της ομάδας. Οι αντιλήψεις των παιδιών για την αποδοχή τους μέσα στην ομάδα στην οποία ανήκουν συνδέονται και με τη σχολική προσαρμογή τους (Hyun Jin Choi, 2000). Όπως σημειώνει ο Cobb και οι συνεργάτες του (1989,1991 στο: Χαβιάρης, 2007), οι κοινωνικές νόρμες ως ένα σύνολο συμφωνημένων αρχών συνύπαρξης και συνδιαλλαγής των ατόμων μιας ομάδας που επιτελεί ένα σκοπό, καθοδηγούν την 12

13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 - ΕΙΣΑΓΩΓΗ κοινωνική, γνωστική και συναισθηματική συμπεριφορά των μελών της τάξης και κατευθύνουν τους τύπους αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται σ αυτή. Βασική επιδίωξη κάθε παιδιού είναι να γίνει αποδεκτό από την ομάδα συνομηλίκων, να μοιραστεί μαζί τους δραστηριότητες και ενδιαφέροντα και να διαμορφώσει μια ταυτότητα. Από τους πρωταρχικούς στόχους του μαθητή είναι η ένταξή του στο ευρύτερο από την οικογένεια κοινωνικό περιβάλλον του σχολείου. Η κοινωνικοποίησή του επιτελείται μέσα από τις πραγματοποιούμενες ταυτίσεις και ο εαυτός του διαμορφώνεται προοδευτικά μέσα από την κοινωνική εμπειρία. Τυχόν απόρριψη από την πλευρά των συνομηλίκων μπορεί να προκαλέσει στο παιδί αυξημένο άγχος, χαμηλή αυτοεκτίμηση και να επηρεάσει την κατοπινή κοινωνική προσαρμογή του, η οποία με τη σειρά της οδηγεί σε περαιτέρω απόρριψη. (Asher and Coie, 1990 στο: Μπίκος., 2004:76). Μέσα από τη σχέση τους με τους συνομηλίκους τα παιδιά έχουν τη δυνατότητα να κατανοήσουν την κοινωνική πραγματικότητα. Βασική επιδίωξη κάθε μέλους είναι η απόκτηση κοινωνικού κύρους. Το πλέγμα των θέσεων και των ρόλων μέσα στην ομάδα προσδίδει σε κάθε μέλος της διαφορετικό κύρος. Κατά συνέπεια το δυναμικό πεδίο της αλληλεπίδρασης σε συνδυασμό με τις δυνατότητες που έχει κάθε φορά το άτομο, τις προκαταλήψεις ή τις προσδοκίες της κοινωνίας στην οποία ζει, τις προσδοκίες του ατόμου από το κοινωνικό σύνολο, επιδρά στη διαμόρφωση και εξέλιξη της ταυτότητάς του. Ο Tajfel (1972), υποστηρίζει ότι τα άτομα προσδιορίζουν και αξιολογούν τους εαυτούς τους inter alia, βάσει των κοινωνικών ομάδων στις οποίες ανήκουν. Οι ομάδες παρέχουν στα μέλη τους μια κοινωνική ταυτότητα η οποία μπορεί να συμβάλει θετικά ή αρνητικά στην αυτοαντίληψή τους (Παπαστάμου 1999: ). Το κάθε άτομο φέρνει μαζί με την ταυτότητά του μια πληθώρα από δυνατότητες δραστηριοποίησης, οι οποίες αντικατοπτρίζονται στην πολυπλοκότητα των κοινωνικών σχέσεων της καθημερινότητας Μπορούμε να ορίσουμε ως κοινωνική ταυτότητα τη γνώση του ατόμου ότι ανήκει σε μια συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα μαζί με κάποια συναισθηματική και αξιολογική σημασία της υπαγωγής του (Tajfel and Turner, 1979). Η κοινωνική θεωρία της ταυτότητας εξετάζει τη δομή των σχέσεων μεταξύ των ομάδων, αλλά και μέσα στην ίδια την ομάδα. Η κοινωνική αλλαγή και οι κοινωνικές πεποιθήσεις κινητικότητας για τις σχέσεις θέσης τόσο μεταξύ των ομάδων όσο και μέσα στην ομάδα παράγουν διαφορετικές στρατηγικές, όπως η κοινωνική 13

14 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 - ΕΙΣΑΓΩΓΗ δημιουργικότητα και ο κοινωνικός ανταγωνισμός, για να βελτιώσουν την κοινωνική ταυτότητα. Δηλαδή η αυτό-εικόνα και η αυτοαντίληψη του ατόμου μπορεί να θεωρηθεί ότι μέχρι ενός σημείου εξαρτώνται από τις ομαδικές υπαγωγές του. Κατά τον Festinger (1954, στο: Παπαστάμου 1999), τα άτομα έχουν την τάση να αξιολογούν τις απόψεις και τις ικανότητές τους και αυτές οι αξιολογήσεις επιτυγχάνονται σε σχέση με τις απόψεις και τις ικανότητες των άλλων. Συνεπώς μια κοινωνική ομάδα έχει την ικανότητα να διατηρεί τη συμβολή της στην κοινωνική ταυτότητα των ατόμων που την αποτελούν. Η κοινωνική κατηγοριοποίηση, εφόσον επηρεάζει τις ομαδικές διαφορές, συνδέεται με περίπλοκο τρόπο με την κοινωνική ταυτότητα του ατόμου. (Παπαστάμου 1999:161). Σύμφωνα με τη θεωρία της κοινωνικής ταυτότητας (social identify), τα φαινόμενα προκατάληψης και διακρίσεων οφείλονται απλά στην κατηγοριοποίηση των ατόμων σε ενδο- και εξω-ομάδες. Η κατηγοριοποίηση οδηγεί στο φαινόμενο της εξωομαδικής ομοιογένειας ( out-group homogeneity), όπου τα άτομα τείνουν να βλέπουν όλα τα μέλη της εξωομάδας ως περισσότερο όμοια μεταξύ τους από ότι τα μέλη της ενδοομάδας. Η έννοια της κοινωνικής ταυτότητας αφορά σε εκείνες τις όψεις της αυτοαντίληψης (self-concept) ενός ατόμου που προέρχονται από τις κοινωνικές κατηγορίες στις οποίες το άτομο θεωρεί ότι ανήκει (Tajfel and Turner,1979: 40, στο: Παπαστάμου, 1999). Από την άλλη μεριά η απουσία σχέσεων των παιδιών με συμμαθητές τους και ιδιαίτερα ο αποκλεισμός τους από αυτές τις ομάδες έχει σοβαρές επιπτώσεις στην εξέλιξη της προσωπικότητάς τους. Οι παιδικές φιλίες έχουν μια σημαντική κοινωνικοποιητική λειτουργία, αφού βοηθούν το παιδί να δει την εικόνα του εαυτού του μέσα από τις σχέσεις των ομοίων του. Η αποδοχή τους από τις ομάδες συμβάλλει στην ενίσχυση της αυτοπεποίθησής τους και στην ικανότητά τους να επικοινωνούν καλύτερα με τους άλλους. Η ικανότητα να συνεργάζονται μεταξύ τους προβάλλει ως προϋπόθεση για την αποδοχή τους στην ομάδα. Το σχολείο προσανατολισμένο στην ιδεολογία των μεσαίων στρωμάτων δίνει πολύ λίγη σημασία στην αδυναμία των παιδιών που μειονεκτούν κοινωνικά και γι αυτό αδυνατούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του, με αποτέλεσμα να μεταβάλλεται από θεσμός των ίσων σε θεσμό των άνισων ευκαιριών (Νόβα - Καλτσούνη,1995). Η αντίληψή για την κοινωνική ταυτότητα είναι ότι αποτελεί το μέρος τηςαυτο-έννοιας (αυτοκαθορισμού) του ατόμου το οποίο προέρχεται από τη γνώση 14

15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 - ΕΙΣΑΓΩΓΗ ότι ανήκει σε κάποια ομάδα (ως μέλος της) με όλες τις αξίες και το συναισθηματικό δέσιμο που συνδέει τα μέλη της, ότι είναι δηλαδή μέρος ενός συνόλου. (Tajfel and Turner, 1979). Η κοινωνική ταυτότητα συνδέεται με την διομαδική συμπεριφορά και τοβαθμό αλληλεπίδρασης μεταξύ των μελών μιας ομάδας. Χαρακτηρίζεται από εθνοκεντρισμό, μεροληψία υπέρ της ενδοομάδας, διομαδική διαφοροποίηση, συμμόρφωση με ενδοομαδικές νόρμες και στερεοτυπική αντίληψη του εαυτού και των μελών της ομάδας. Τα άτομα προσπαθούν να αποκτήσουν ή να διατηρήσουν μια θετική κοινωνική ταυτότητα προκειμένου να εξυψώσουν ή να διατηρήσουν την αυτοεκτίμησή τους. Η κοινωνική ταυτότητα στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις συγκρίσεις που κάνει το άτομο είτε μεταξύ των μελών της δικής του ομάδας, είτε μεταξύ των μελών άλλων ομάδων. Όταν η σύγκριση είναι ευνοϊκή τότε βιώνει μια θετική κοινωνική ταυτότητα ενώ αντίστροφα όταν είναι δυσμενής η σύγκριση βιώνει μια αρνητική κοινωνική ταυτότητα ( μειωμένη αυτοεκτίμηση). Έρευνες έχουν δείξει ότι παιδιά με υψηλή αυτοαντίληψη φαίνεται να συμπεριφέρονται ανεξάρτητα από τους κανόνες της ομάδας τους (Triantis, 1989). Οι μαθητές καλούνται να επαναδιαπραγματευτούν την ταυτότητά τους για να επιβιώσουν στο σχολικό χώρο. Μέσα από τη διαδικασία της κοινωνικοποίησης η εκπαίδευση μπορεί να επηρεάσει τη διαμόρφωση της προσωπικότητας των μαθητών σε μια φάση κατά την οποία αυτή διαπλάθεται εύκολα, με στόχο τη διευκόλυνση της αποδοχής της ετερότητας και της αμοιβαίας κατανόησης ανάμεσα σε άτομα διαφορετικής πολιτισμικής προέλευσης. Οι αλλοδαποί μαθητές που προέρχονται από ένα διαφορετικό πολιτισμικό περιβάλλον βιώνουν συχνά την απόρριψη, την έλλειψη συνεργασίας και αλληλεπίδρασης με τους συμμαθητές τους γεγονός που έχει αντίκτυπο και στην αυτοεκτίμησή τους. Η αυτοαντίληψη του παιδιού διαμορφώνεται μέσα από την αλληλεπίδρασή του με άλλα άτομα του περιβάλλοντός του. Δεν προκύπτει αποκλειστικά από την προσωπική του εμπειρία αλλά απορρέει και από τις κρίσεις και στάσεις των άλλων απέναντί του. Δηλαδή η εικόνα του εαυτού, η αυτοεκτίμηση δημιουργείται από αυτό που νομίζουμε ότι οι άλλοι βλέπουν σ εμάς και ταυτόχρονα εμπλέκεται σε μεγάλο βαθμό στις σχέσεις με τον άλλον. Συχνά ωστόσο η κοινωνικά ισχυρότερη ομάδα υποτιμά την ταυτότητα της λιγότερο ισχυρής με πρόσχημα το συμφέρον αυτής της ομάδας. Έτσι τα μέλη της υποτιμημένης ομάδας καταλήγουν να αυτοπροσδιορίζονται σε ένα μεγάλο βαθμό επηρεασμένοι από τον τρόπο που τους προσδιορίζουν τα μέλη της κυρίαρχης ομάδας 15

16 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 - ΕΙΣΑΓΩΓΗ και να συμφιλιώνονται στο ρόλο του κατώτερου. Αυτές οι ανισότητες συνήθως μεταφέρονται και στο σχολικό χώρο όπου και αναπαράγονται σε βάρος των μαθητών με διαφορετικές πολιτισμικές καταβολές. Όταν η ομάδα στην οποία ανήκουν οι μαθητές είναι η κυρίαρχη ομάδα, τότε και η τυπική διαδικασία εισαγωγής στην κουλτούρα (enculturation) μπορεί να είναι σε σχετική συμφωνία με τις νόρμες και τις αξίες της κουλτούρας. Έτσι η διαδικασία προσαρμογής τους στο σχολικό πλαίσιο γίνεται με σχετική ευκολία, χωρίς ωστόσο να παραγνωρίζονται οι όποιας μορφής συγκρούσεις: πολιτισμικές ή γνωστικές. (Σταθοπούλου, 2005). Κατά τον Oken (1973), η περιθωριοποίηση των ατόμων τα οποία ανήκουν σε ορισμένες κοινωνικά υποτιμημένες ομάδες συμβάλλει στην ενίσχυση της ταυτότητάς τους ως μέλη αυτών των ομάδων. Δηλαδή το να δεχτεί κανείς μια αρνητική κοινωνική ετικέτα από την ομάδα του εξαιτίας της κοινωνικής του θέσης ή της διαφορετικής κουλτούρας του δεν συνεπάγεται απαραίτητα και την αυτό-υποτίμησή του. Μπορεί ακόμη και να υπάρχει περίπτωση να αναπτυχθούν θετικές προσωπικές ταυτότητες στα πλαίσια μιας αρνητικής ομαδικής ταυτότητας. Η θετική κοινωνική διάδραση μεταξύ των μαθητών ευνοεί κατ επέκταση και την κοινωνική τους διάδραση ως μετέπειτα πολίτες. (Παπαστάμου, 1999:260). Όπως προκύπτει λοιπόν υπάρχει μια αλληλένδετη σχέση μεταξύ αλληλεπίδρασης - ανάπτυξης αυτοαντίληψης και διαμόρφωσης κοινωνικής ταυτότητας που παίζει καθοριστικό ρόλο στην επιτυχή προσαρµογή των µαθητών, καθώς επηρεάζει διαδικασίες γνωστικές και συναισθηµατικές, ρυθµίζοντας αποφασιστικά τη συµπεριφορά τους και στην κοινωνική τους ένταξη. Στην παρούσα εργασία επιχειρείται η θεωρητική και εμπειρική διερεύνηση της σχέσης μεταξύ της διαμόρφωσης της αυτοαντίληψης των αλλοδαπών μαθητών με την αλληλεπίδρασή τους με τους γηγενείς συμμαθητές τους. Σε συνάρτηση με την αυτοαντίληψη και την αλληλεπίδραση θα εξεταστούν και άλλες μεταβλητές, όπως το φύλο των μαθητών, το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο της οικογένειάς τους, την εθνικότητά τους. Η έρευνα θα εστιάσει κυρίως στο αν και πώς διαμορφώνεται η κοινωνική πλευρά της αυτοαντίληψης των αλλοδαπών μαθητών και αν σχετίζεται με την αλληλεπίδρασή τους με τους γηγενείς συμμαθητές τους. 1.1.Διατύπωση ερευνητικού προβλήματος Η παρουσία των πολιτισμικά διαφερόντων μαθητών στο ελληνικό σχολείο διαμόρφωσε μαζί με τις ανακατατάξεις στη δημογραφική σύνθεση του μαθητικού 16

17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 - ΕΙΣΑΓΩΓΗ πληθυσμού, νέες εκπαιδευτικές συνθήκες, καινούρια δεδομένα και ανέπτυξε αιτήματα περί ισοτιμίας και δικαιωμάτων των αλλοδαπών μαθητών. Η συνύπαρξη αλλοδαπών και γηγενών μαθητών στις σημερινές πολυπολιτισμικές τάξεις αλλάζει το κοινωνικό πλαίσιο του σχολείου. Η καθημερινή αυτή συνύπαρξη είναι εύλογο να οδηγεί και στην αλληλεπίδρασή τους λιγότερο ή περισσότερο με θετικά ή αρνητικά αποτελέσματα. Η αλληλεπίδραση ως κοινωνικό γεγονός επηρεάζει και την ψυχολογική ανάπτυξη του παιδιού. Κάθε παιδί από τη βρεφική ηλικία και με αυξανόμενο βαθμό μεγαλώνοντας αναπτύσσει την αυτοαντίληψή του. Από την άλλη μεριά η αυτοαντίληψη ως ψυχολογικό και κοινωνιολογικό φαινόμενο διαμορφώνεται κάτω από την επιρροή πολλών παραγόντων. Το ερευνητικό πρόβλημα που προκύπτει αφορά το γεγονός ότι η αλληλεπίδραση των μαθητών μέσα στην κοινωνική ομάδα της τάξης μπορεί να επηρεάσει την εικόνα που έχει το κάθε παιδί για τον εαυτό του. Η επίδραση αυτή στην περίπτωση των αλλοδαπών μαθητών είναι πιθανό να είναι ακόμη μεγαλύτερη καθώς η ανάγκη τους για αποδοχή από τους γηγενείς συμμαθητές τους που ανήκουν στην ισχυρή κοινωνική ομάδα λειτουργεί καθοριστικά για την αυτοαντίληψή τους και κατ επέκταση στην διαμόρφωση της κοινωνικής τους ταυτότητας. Η έρευνα θα εστιάσει στο αν οι αλλοδαποί μαθητές ηλικίας 9-12 χρονών αλληλεπιδρούν με τους Έλληνες συμμαθητές τους και αν αναπτύσσουν συγκεκριμένες μορφές αυτοαντίληψης (Κοινωνική Αυτοαντίληψη, Αυτοαντίληψη Γενικών Ικανοτήτων και Αυτοαντίληψη Γενικής Σχολικής Επίδοσης). Επιπλέον θα ερευνηθεί η επίδραση της αλληλεπίδρασης αλλοδαπών και γηγενών μαθητών στη διαμόρφωση της αυτοαντίληψης στους αλλοδαπούς μαθητές Αναγκαιότητα διερεύνησης θέματος Το θέμα της αυτοαντίληψης στην Ελλάδα έχει μελετηθεί αρκετά σε σχέση με άλλες μεταβλητές όπως η σχολική επίδοση, το φύλο, η μόρφωση των γονιών κλπ. Η αναγκαιότητα της έρευνας αυτής προκύπτει από το γεγονός ότι μέσα από την ανασκόπηση της ελληνικής βιβλιογραφίας αλλά και ευρύτερα, παρατηρήθηκε έλλειψη ερευνών σχετικές με τη μελέτη της αλληλεπίδρασης των αλλοδαπών μαθητών στο χώρο του σχολείου με τους γηγενείς συμμαθητές τους στη διαμόρφωση της κοινωνικής αυτοαντίληψής τους. Αν και έχουν μελετηθεί αρκετές μεταβλητές που 17

18 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 - ΕΙΣΑΓΩΓΗ αφορούν στην αυτοαντίληψη των μαθητών δεν υπάρχουν αρκετές έρευνες που να αφορούν τους αλλοδαπούς μαθητές και ακόμη περισσότερο σε σχέση με την αλληλεπίδρασή τους με τους γηγενείς συμμαθητές τους. Επίσης φάνηκε ότι σε αντίθεση με πολλές μελέτες και έρευνες σχετικά με την αυτοαντίληψη των εφήβων, φοιτητών ή ενηλίκων υπάρχει ένας πολύ μικρός αριθμός ερευνών που αφορούν μικρότερα παιδιά, από 13 ετών και κάτω (Marsh, Craven and Debus, 1991:377 στο: Grymes and Lawler Prince, 1993), και κυρίως έχουν επικεντρωθεί σε παιδιά που προέρχονται από δυτικούς πολιτισμούς. Οι Doise, Deschamps and Meyer (1978) καθώς και οι Oaks and Turner (1987) συμφωνούν ότι πρέπει να ερευνηθεί το πώς η αλληλεπίδραση μεταξύ των ατόμων μπορεί να υπαχθεί στη διαμόρφωση της αυτοαντίληψής τους (Παπαστάμου, 1999: 438). Αυτό το κενό στοχεύει να καλύψει η έρευνα αυτή που μελετά την σχέση αλληλεπίδρασης μεταξύ αλλοδαπών και γηγενών μαθητών και την επίδρασή της στη διαμόρφωση της κοινωνικής αυτοαντίληψης των αλλοδαπών μαθητών. 1.3.Σκοπός εκπόνησης εργασίας Σκοπός της ερευνητικής εργασίας είναι η μελέτη της επίδρασης της αλληλεπίδρασης των παιδιών από διαφορετικά πολιτισμικά περιβάλλοντα με τους γηγενείς συμμαθητές τους στην ανάπτυξη της αυτοαντίληψής τους, ώστε να αντιμετωπιστούν τυχόν προβλήματα που αφορούν τη διαμόρφωση της αυτοεικόνας των αλλοδαπών μαθητών. Στοχεύει μέσα από δεδομένα που θα προκύψουν να παρέχει στοιχεία για : 1. τη διερεύνηση της αλληλεπίδρασης που αναπτύσσουν οι αλλοδαποί μαθητές με τους γηγενείς συμμαθητές τους. 2. τη διερεύνηση ανάπτυξης της αυτοαντίληψης των αλλοδαπών μαθητών. 3. τη διερεύνηση της αυτοαντίληψης των αλλοδαπών μαθητών σε σχέση με το φύλο, την εθνικότητά τους, την τάξη τους και το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο 4. τη μελέτη της συσχέτισης της αλληλεπίδρασης μεταξύ αλλοδαπών και γηγενών μαθητών στη διαμόρφωση της αυτοαντίληψης των αλλοδαπών μαθητών. 18

19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 - ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.4.Σπουδαιότητα εργασίας Μέσα από την έρευνα αυτή επιδιώκεται να γίνει γνωστό αν παρατηρούνται μεταξύ αλλοδαπών και γηγενών μαθητών σχέσεις αλληλεπίδρασης ώστε η ένταξή τους στην ομάδα να λειτουργήσει ως μέσο ενσωμάτωσης στο ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο μακροπρόθεσμα. Ταυτόχρονα να διαμορφωθεί κάποια άποψη σχετικά με την αυτοαντίληψη των αλλοδαπών μαθητών μέσα από την αλληλεπίδρασή τους με τους γηγενείς συμμαθητές τους που πιθανά να βοηθήσει στην βελτίωση και στην ενίσχυση της θέσης τους στο κοινωνικό σύστημα της σχολικής τάξης τόσο από τους ίδιους τους συμμαθητές τους όσο και από τους εκπαιδευτικούς. Η ανάπτυξη σχέσεων μέσα από την αλληλεπίδρασή των αλλοδαπών μαθητών με τους γηγενείς έχει τη δυναμική να αμβλύνει τυχόν προβλήματα που αντιμετωπίζει στο ευρύτερο κοινωνικό του πλαίσιο και να αποτελέσει τόσο παράγοντα κοινωνικής αλλαγής όσο και διαμόρφωσης της αυτοαντίληψής τους Ερευνητικά ερωτήματα Τα ερευνητικά ερωτήματα που θα μελετηθούν είναι: 1. Παρατηρείται αλληλεπίδραση μεταξύ αλλοδαπών και γηγενών μαθητών; Υποερώτημα: Η αλληλεπίδραση των αλλοδαπών μαθητών εξαρτάται από το φύλο, την τάξη στην οποία φοιτούν, την εθνικότητα τους, το κοινωνικοοικονομικό τους επίπεδο; 2. Διαμορφώνουν κάποιες μορφές αυτοαντίληψης οι αλλοδαποί μαθητές; Υποερώτημα: Παρατηρείται Κοινωνική αυτοαντίληψη (Peer relationships) στους αλλοδαπούς μαθητές; Υποερώτημα: Παρατηρείται Αυτοαντίληψη Γενικών Ικανοτήτων (General Self) στους αλλοδαπούς μαθητές; Υποερώτημα: Παρατηρείται Αυτοαντίληψη Γενικής Σχολικής Επίδοσης (General School) στους αλλοδαπούς μαθητές; 3. Παρατηρείται συσχέτιση μεταξύ των τριών μορφών της αυτοαντίληψης των αλλοδαπών μαθητών που θα ερευνήσουμε; 4. Παρατηρείται διαφοροποίηση στο βαθμό που αναπτύσσουν κάθε μια από τις τρεις μορφές αυτοαντίληψης οι αλλοδαποί μαθητές; 19

20 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 - ΕΙΣΑΓΩΓΗ 5. Η διαμόρφωση της αυτοαντίληψης των αλλοδαπών μαθητών σχετίζεται με την αλληλεπίδρασή τους με τους γηγενείς συμμαθητές τους; Οι ερευνητικές υποθέσεις αντικαθίστανται από τα ερευνητικά ερωτήματα που επιτρέπουν να διαφανεί ο προσανατολισμός της έρευνας (Βάµβουκας, 1998, 226). Εξάλλου η βιβλιογραφική ένδεια που παρατηρήθηκε κάνει ακόμα πιο επισφαλή τη διατύπωση σαφών ερευνητικών υποθέσεων Όρια έρευνας Η χρονική διάρκεια για την περάτωση της εργασίας ήταν πολύ μικρή γι αυτό και ως μεθοδολογικά εργαλεία τόσο για την μέτρηση της αυτοαντίληψης όσο και της αλληλεπίδρασης επιλέχτηκε το ερωτηματολόγιο Επιπλέον ο αριθμός των σχολείων αλλά και οι περιοχές στις οποίες ανήκουν ήταν πολύ περιορισμένες λόγω της έλλειψης χρόνου. Στην περίπτωση της μέτρησης της αλληλεπίδρασης περισσότερο ενδεδειγμένο μεθοδολογικό εργαλείο (Καφέτσιος, Λυδάκη, Γουρνιεζάκη, Χαραλαμπάκη, Λεμπέσης, 2007) θα ήταν η υιοθέτηση μιας δειγματοληπτικής μεθόδου γεγονότων (event sampling method) δηλ. πολλαπλές παρατηρήσεις του κάθε αλλοδαπού μαθητή που συμμετείχε στην έρευνα σε διαφορετικές καθημερινές αλληλεπιδράσεις με τους γηγενείς συνομηλίκους του. Η μέθοδος αυτή σαφώς θα ήταν πιο ενδεδειγμένη καθώς θα μπορούσαμε να εξετάσουμε και παραμέτρους των κοινωνικών αλληλεπιδράσεων με τους άλλους (Wheeler and Nezlek, 1977 στο: Καφέτσιος, Λυδάκη, Γουρνιεζάκη, Χαραλαμπάκη, Λεμπέσης, 2007). 20

21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κεφάλαιο 2 Θεωρητική προσέγγιση Η έρευνα αυτή θα διεξαχθεί από την πλευρά της κοινωνιολογικά προσανατολισμένης Ψυχοκοινωνιολογίας και θα εστιάσει στη διερεύνηση της διαμόρφωσης της αυτοαντίληψης των αλλοδαπών μαθητών σε σχέση με την αλληλεπίδρασή τους με τους γηγενείς συμμαθητές τους. Η Ψυχοκοινωνιολογία (Τσιπλητάρης, 2004) ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τη συμπεριφορά του ατόμου μέσα στο δυναμικό πεδίο της ομάδας, δηλ. μέσα από την αλληλεπίδρασή του με τους άλλους. Η εκπαιδευτική διαδικασία διεξάγεται στο πλαίσιο σχετικά καθορισμένων ομάδων και άμεσων σχέσεων, κοινωνικών δηλαδή καταστάσεων που επιδέχονται κοινωνιολογική ανάλυση. Η εικόνα που σχηματίζει κάθε άτομο για τον εαυτό του (αυτοαντίληψη) και η αποτίμησή της (αυτοεκτίμηση) εξαρτώνται από το είδος των εμπειριών που αποκτά το αναπτυσσόμενο άτομο από την επαφή του με διάφορες κοινωνικές ομάδες τόσο από τους ενήλικες (γονείς- εκπ/κούς) όσο και με τους συνομηλίκους τους. Αν οι εμπειρίες μέσα από τις σχέσεις με τις συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες είναι θετικές τότε και η αυτοαντίληψη που αναπτύσσει είναι θετική, αν είναι αρνητικές τότε είναι αρνητική και η αυτοαντίληψη. Οι ομάδες είναι σημαντικές όχι μόνο επειδή προσφέρουν την κοινωνική υποστήριξη και το συναίσθημα ότι το άτομο ανήκει κάπου, αλλά και επειδή επιδρούν στην αυτοαντίληψή του. Σε μεγάλο βαθμό ορίζουμε τον εαυτό μας με βάση τη θέση μας σε μια ομάδα, αποκτώντας έτσι μια κοινωνική ταυτότητα μέσα στη συγκεκριμένη ομάδα ερχόμαστε σε αντίθεση με άλλες ομάδες. (Tajfel and Turner, 1979) Αλληλεπίδραση Θεωρητικό πλαίσιο Η αλληλεπίδραση ως όρος σημαίνει οτιδήποτε διαδραματίζεται μεταξύ ενός ατόμου και ενός άλλου προσώπου και αναφέρεται στην αντίληψη, αξιολόγηση, κατανόηση και τον τρόπο αντίδρασης μεταξύ τους (Λεξικό Κοινωνικών Επιστημών, 1972: 954). Αποτελεί μια σημαντική παράμετρο της προσωπικότητας του ατόμου και κατέχει κεντρική θέση στη μελέτη της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Στο διεθνή χώρο η διερεύνηση της έννοιας της αυτοαντίληψης έχει απασχολήσει ιδιαίτερα την ψυχολογική και παιδαγωγική έρευνα (Χατζηθεολόγου, 1994). 21

22 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Στον Τσιπλητάρη (2004, Minsuel,1978,13ff) αναφέρεται ότι η αλληλεπίδραση ορίζεται ως η αμφίπλευρη επιρροή μεταξύ των ατόμων. Η αλληλεπίδραση μπορεί επίσης να οριστεί ως "η δυαδική συμπεριφορά στην οποία οι ενέργειες του συμμετέχοντος είναι αλληλοεξαρτώμενες έτσι ώστε η συμπεριφορά κάθε δράστη να είναι και μια απάντηση αλλά και ερέθισμα για τη συμπεριφορά άλλου συμμετέχοντος (Rubin, Bukowski, and Parker, 1998: 624). Για διαπροσωπικές σχέσεις μιλάμε όταν οι ενέργειες και γενικότερα η συμπεριφορά ενός ατόμου επηρεάζει την συμπεριφορά ενός ή άλλων ατόμων, έτσι ώστε να έχουμε αλληλεπίδραση και αμοιβαία ρύθμιση της συμπεριφοράς. Η αμοιβαιότητα αυτή αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο των διαπροσωπικών σχέσεων και χωρίς αυτήν δεν μπορούμε να μιλάμε για διαπροσωπικές σχέσεις (Καψάλη, 2003: 416). Ερευνητές όπως ο Mead, Goffman, Blumer (στο: Γκότοβος, 2002) έδωσαν έμφαση στην κατανόηση της αλληλεπίδρασης στα πλαίσια πρωτογενών μικροομάδων, όπως η οικογένεια, η σχολική τάξη, συνομήλικοι κ.λ.π.. Ο τρόπος με τον οποίο είναι οργανωμένη η σχολική ζωή σε ένα πολυπολιτισμικό σχολείο αποτελεί και εστία μάθησης σε σχέση με την αντίληψη, την αξιολόγηση και την μεταχείριση του άλλου. Σε ένα πολιτισμικά μεικτό σχολείο μπορεί π.χ. η επικοινωνία ανάμεσα στους μαθητές να πραγματοποιείται κατά μήκος διαχωριστικών γραμμών, ώστε να περιορίζεται στο ελάχιστο η διαπολιτισμική αλληλεπίδραση, για την οποία βασική προϋπόθεση είναι η υπέρβαση της διαχωριστικής γραμμής και η οργάνωση των κοινωνικών σχέσεων ανάμεσα στους μαθητές (φιλία, παιχνίδι, ομάδες συνομηλίκων, μαθητική εκπροσώπηση, ομάδες εργασίας, κ.λ.π.) με βάση τις προτιμήσεις προσώπων και όχι την κοινωνική ταυτότητα του άλλου ( Γκότοβος 2002). Ο ρόλος που παίζουν στη ζωή των παιδιών οι συνομήλικοί τους είναι πολύ ισχυρός. Στην ουσία μέσα από την αλληλεπίδραση και τη σχέση που αναπτύσσουν προετοιμάζουν την κοινωνική προσαρμογή τους στην ενήλικη ζωή. 22

23 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η συμβολική αλληλεπίδραση μέσα στη σχολική τάξη Το άτομο διαμορφώνει μεγαλώνοντας μία ταυτότητα η οποία δεν είναι συνειδητή αλλά διαμορφώνεται μέσα από τη διαντίδρασή του με τους άλλους, όπως διατυπώθηκε από τον Hargreaves (1975 στο: Blackledge and Hunt, 2004). Η ταυτότητα του ανθρώπου αναπτύσσεται σε σχέση με την αντίδραση των άλλων σ αυτόν και αυτός κατά κανόνα αντιδρά προς τον εαυτό του όπως αντιλαμβάνεται ότι αντιδρούν οι άλλοι προς αυτόν. Η διαντίδραση είναι μια διαρκής διαδικασία κατά την οποία ο άνθρωπος ορίζει τον ρόλο του και την ταυτότητά του βάση της συμπεριφοράς των άλλων απέναντί του. Οι υποστηρικτές της θεωρίας της συμβολικής αλληλεπίδρασης/διαντίδρασης (Cooley, 1902, Mead, 1934, Βlumer, 1986 στο: Fontana, A., 2001), θεωρούν ότι το άτομο δημιουργεί τον εμπειρικό του κόσμο μέσα στον οποίο ζει, ενεργώντας πάνω στα αντικείμενα ανάλογα με το νόημα, με τη σημασία που έχουν γι αυτό. Η σημασία αυτή πηγάζει κάθε φορά από την αλληλεπίδραση του ατόμου με τον κόσμο και διαμορφώνεται μέσα από τους στοχασμούς του ατόμου που είναι αλληλένδετοι με την κοινωνική αλληλεπίδραση, την οποία επηρεάζουν. Οι θεωρίες που έχουν διατυπωθεί πάνω σ αυτό το θέμα είναι πολλές. Κατά τους Μπιχεβιοριστές υπάρχουν δύο μορφές αλληλενέργειας η συμβολική και η μησυμβολική. Συμβολική είναι η αλληλενέργεια κατά την οποία το άτομο πρώτα ερμηνεύει τη δράση του άλλου δηλαδή το νόημα των πράξεων και ανάλογα δρα. Μη συμβολική είναι η αλληλεπίδραση κατά την οποία κάποιος αντιδρά κατευθείαν και αυτόματα σε ένα ερέθισμα. Θεμελιωτής της θεωρίας των συμβολικών διαντιδράσεων υπήρξε ο κοινωνιολόγος G. Mead (1934), ο οποίος πίστευε ότι η κοινωνία μπορεί να περιγραφεί ως μια διαρκής επικοινωνία και αλληλεπίδραση των ανθρώπων μέσω συμβόλων και κυρίως μέσω της γλώσσας. Οι αντιδράσεις των άλλων διαμορφώνουν τη συμπεριφορά του ατόμου που μπορεί να είναι κατανοητή μόνο μέσω της ερμηνείας του νοήματός της σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο σχέσεων. Έτσι τα άτομα δεν συμμορφώνονται απλά και μόνο στο ρόλο τους, αλλά τον κατασκευάζουν μέσα από ένα ιδιόμορφο ατομικό και ομαδικό παιχνίδι. Ο Mead απέδωσε μεγάλη σημασία σε όλες τις κοινωνικοψυχολογικές διεργασίες, τις νοητικές ικανότητες και τις 23

24 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ γλωσσικές λειτουργίες με τις οποίες ο άνθρωπος επεξεργάζεται το ερέθισμα πριν ανταποκριθεί σ αυτό με τα λόγια ή τις πράξεις του (Γκότοβος,2002). Η θεωρία της συμβολικής αλληλεπίδρασης που διαμορφώθηκε στη βάση της έννοιας του κοινωνικού εαυτού του James (1990) και των Cooley (1902) και Mead (1934) θεμελιώνεται ουσιαστικά σε τρεις βασικές υποθέσεις (Denzin, 2006): α). οι άνθρωποι δρουν πάνω στα πράγματα με βάση τη σημασία που έχουν γι αυτούς β). το νόημα των αντικειμένων πηγάζει από την πορεία της κοινωνικής αλληλεπίδρασης και γ). τα νοήματα τροποποιούνται μέσα από μια ερμηνευτική πορεία που περιλαμβάνει αυτοστοχασμό και αλληλεπίδραση ανάμεσα στα άτομα. Τις αρχές και τις διαδικασίες με τις οποίες διαμορφώνεται η κοινωνική συμπεριφορά και δράση σύμφωνα με τη θεωρία της συμβολικής αλληλεπίδρασης του Mead, τις εκθέτει πολύ καλά ο Βlumer (1986), ένας από τους κύριους εκπροσώπους αυτής της θεωρίας, σύμφωνα με τον οποίο οι άνθρωποι δεν αλληλενεργούν μόνο με άλλους, αλλά και με τον εαυτό τους, διερωτώνται για πράγματα και καταστάσεις, κάνουν υποδείξεις στον εαυτό τους. Στον Βlumer οφείλεται ο όρος συμβολική διαντίδραση. Η επικοινωνία και κυρίως η γλώσσα, παίζει θεμελιώδη ρόλο στην κατανόηση της θεωρίας της συμβολικής διαντίδρασης. Όταν επικοινωνούμε, προσπαθούμε να προκαλέσουμε μια αντίδραση σε κάποιον άλλο. Άρα έμμεσα προγραμματίζουμε τις πράξεις μας. Καθώς τις προγραμματίζουμε όμως διαμορφώνουμε μια κρίση για το πώς θα ανταποκριθεί ο άλλος, δηλ. κοιτάζουμε αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας από την οπτική γωνία του άλλου (Blackledge and Hunt, 2004). Η αντίληψη του ρόλου του «ετέρου» αποτελεί ένα µηχανισµό µε τον οποίο κάθε άτοµο συµµετέχει στα κοινωνικά δρώµενα, αντιλαµβανόµενο και προσαρµοζόµενο στη συµπεριφορά των συνανθρώπων του. Αυτή η διαδικασία αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τη δηµιουργία της συνείδησης (Mead, 1972, στο: Κυρίδης, 1996:161) Η συμβολική αλληλόδραση συμβάλλει στη ρύθμιση της συμπεριφοράς των υποκειμένων, τα οποία δρουν σε ένα επικοινωνιακό πλαίσιο (Λάμνιας, Καμαριανός and Ντακούμης, 2005). Η βασική θέση της συμβολικής διαντίδρασης δέχεται ότι τα κοινωνικά φαινόμενα κατανοούνται με βάση την ερμηνεία που αποδίδουν στις κοινωνικές καταστάσεις τα δρώντα υποκείμενα καθώς και τον τρόπο με τον οποίο η ερμηνεία αυτή επηρεάζει κατόπιν τη συμπεριφορά τους. Τα κοινωνικά νοήματα δεν 24

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση)

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) 18 Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο John Turner και οι συνεργάτες του (Turner, 1985, Turner et al. 1987), θεωρητικοί και ερευνητές

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία- ISO 9001 Σαπφούς 3, 81100 Μυτιλήνη (1ος Όροφος) 2251054739 (09:00-14:30) academy@aigaion.org civilacademy.ucoz.org «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΗΓΕΤΙΚΟΥ ΣΤΥΛ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΤΙΣ ΕΠΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Ανδρέας Κυθραιώτης- Πέτρος Πασιαρδής Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Συνέδριο Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Τσιρογιαννίδου Ευδοξία. Επόπτης: Πλατσίδου Μ. Επίκουρη Καθηγήτρια Β Βαθμολογητής: Παπαβασιλείου-Αλεξίου Ι.

Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Τσιρογιαννίδου Ευδοξία. Επόπτης: Πλατσίδου Μ. Επίκουρη Καθηγήτρια Β Βαθμολογητής: Παπαβασιλείου-Αλεξίου Ι. Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Τσιρογιαννίδου Ευδοξία Επόπτης: Πλατσίδου Μ. Επίκουρη Καθηγήτρια Β Βαθμολογητής: Παπαβασιλείου-Αλεξίου Ι.- Λέκτορας Συναισθηματική Νοημοσύνη - Μια μορφή κοινωνικής νοημοσύνης, η

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015 Η Επίδραση της Επαφής και της Διαδραστικής Συνεργασίας με Νέους με Αναπηρίες στη Στάση των Μαθητών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης: Ένα Πιλοτικό Πρόγραμμα Παρέμβασης Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης

του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης Κοινωνικοποίηση του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Στους ρυθμούς με τους οποίους

Διαβάστε περισσότερα

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70 Προβλήµατα διγλωσσίας ίγλωσση εκπαίδευση (γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και µαθησιακές δυσκολίες προβλήµατα συµπεριφοράς) Σαλτερής Νίκος ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Ανακοίνωση στο 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας, Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Διπλωματικής Εργασίας: Διοικητική ενδυνάμωση στους αθλητικούς οργανισμούς των δήμων

Θέμα Διπλωματικής Εργασίας: Διοικητική ενδυνάμωση στους αθλητικούς οργανισμούς των δήμων Θέμα Διπλωματικής Εργασίας: Διοικητική ενδυνάμωση στους αθλητικούς οργανισμούς των δήμων Του φοιτητή: Πασχαλίδη Ζήση (Α.Μ. 10117) MSM 8 Επιβλέπων Καθηγητής: Κριεμάδης Θάνος Αθήνα, Δεκέμβριος 2011 Δομή

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας A. Montgomery Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Καρολίνα Δουλουγέρη, ΜSc Υποψ. Διαδάκτωρ Σήμερα Αναζήτηση βιβλιογραφίας Επιλογή μεθοδολογίας Ερευνητικός σχεδιασμός Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

Mobile Marketing: Οι Παράγοντες Αποδοχής του SMS των Ελλήνων Καταναλωτών

Mobile Marketing: Οι Παράγοντες Αποδοχής του SMS των Ελλήνων Καταναλωτών Mobile Marketing: Οι Παράγοντες Αποδοχής του SMS των Ελλήνων Καταναλωτών Ονοματεπώνυμο: Πατεράκη Σοφία Σειρά: 8 η Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: κα. Άννα Ζαρκάδα Δεκέμβριος 2011 Περιεχόμενα Βιβλιογραφία Μοντέλο

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση χαρακτηριστικών της δομής και της λειτουργίας της οικογένειας με τις γονεϊκές αντιλήψεις για την προσωπικότητα των παιδιών

Η σχέση χαρακτηριστικών της δομής και της λειτουργίας της οικογένειας με τις γονεϊκές αντιλήψεις για την προσωπικότητα των παιδιών Η σχέση χαρακτηριστικών της δομής και της λειτουργίας της οικογένειας με τις γονεϊκές αντιλήψεις για την προσωπικότητα των παιδιών Βασίλης Παυλόπουλος, Ηλίας Γ. Μπεζεβέγκης, Κωνσταντίνα Λυκιτσάκου, Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1.

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. 2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. : - :. : : ( /,, ) :...., -, -.,,... 1.,, 2,,,....,,,...,, 2008 1. 2. - : On Demand 1. 9 2. 9 2.1 9 2.2 11 2.3 14 3. 16 3.1 16 3.1.1 16 3.1.1. 16 3.1.1. 25 3.1.2 26

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Η αυθεντική ηγεσία και ο ρόλος της στις αλλαγές. Ονοματεπώνυμο: Μουμτζής Ευάγγελος- Δημήτριος Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Ολίβια Κυριακίδου

Η αυθεντική ηγεσία και ο ρόλος της στις αλλαγές. Ονοματεπώνυμο: Μουμτζής Ευάγγελος- Δημήτριος Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Ολίβια Κυριακίδου Η αυθεντική ηγεσία και ο ρόλος της στις αλλαγές Ονοματεπώνυμο: Μουμτζής Ευάγγελος- Δημήτριος Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Ολίβια Κυριακίδου Δεκέμβριος 2012 Στόχος Έρευνας Στόχος της έρευνας είναι να σκιαγραφηθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση αποτελεσμάτων της πανελλαδικής ποσοτικής έρευνας VPRC Φεβρουάριος 2007 13106 / Διάγραμμα 1 Γενικοί

Διαβάστε περισσότερα

«Η Γενιά Χ και οι στάσεις της απέναντι στην αξιολόγηση της εργασίας»

«Η Γενιά Χ και οι στάσεις της απέναντι στην αξιολόγηση της εργασίας» «Η Γενιά Χ και οι στάσεις της απέναντι στην αξιολόγηση της εργασίας» Ονοματεπώνυμο: Παππάς Ορέστης-Σταύρος Σειρά: 9 Επιβλέπουσα Καθηγήτρια : Ο. Κυριακίδου Δεκέμβριος 2013 η Υπόθεσ Η1 Η2 Η3 Η4 Η5 Περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές Εργασίες

Ερευνητικές Εργασίες Ερευνητικές Εργασίες 1. Οδηγίες μεθοδολογίας της έρευνας, συλλογής δεδομένων και εξαγωγής συμπερασμάτων. 2. Συγγραφή της ερευνητικής εργασίας. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Η ΜΕΘΟΔΟΣ PROJECT Επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Παλαιγεωργίου Γιώργος Τμήμα Μηχανικών Η/Υ, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ιανουάριος 2011 Ψυχομετρία Η κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2011-2012 ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: Β06Σ03 «Στατιστική περιγραφική εφαρμοσμένη στην ψυχοπαιδαγωγική» Διδάσκων: Κ. Χρήστου

Διαβάστε περισσότερα

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 2015 Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Η ΚΛΙΜΑΚΑ είναι

Διαβάστε περισσότερα

Όλα αυτά αποκτούν νόηµα µόνο µέσα από τη σύγκριση µε άλλες οµάδες.

Όλα αυτά αποκτούν νόηµα µόνο µέσα από τη σύγκριση µε άλλες οµάδες. ιοµαδικές Σχέσεις. Το παράδειγµα της ελάχιστης οµάδας. Και µόνο η γνώση ότι το άτοµο ανήκει σε µια οµάδα είναι ικανό να επηρεάσει τη συµπεριφορά του προς αυτήν. Η Θεωρία της κοινωνικής ταυτότητας. Τα άτοµα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα

Τεχνικές συλλογής δεδομένων στην ποιοτική έρευνα Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το Κεφάλαιο 16: Ποιοτικές ερμηνευτικές μέθοδοι έρευνας στη φυσική αγωγή (σελ.341-364) του βιβλίου «Για μία καλύτερη φυσική αγωγή» (Παπαιωάννου, Α., Θεοδωράκης Ι.,

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής.

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Τρεις κατηγορίες κοινωνικών καταστάσεων είναι για τον Tajfel

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου

Μαίρη Κουτσελίνη Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Μαίρη Κουτσελίνη Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου 1 1. Η αναγκαιότητα για Έρευνα Δράσης και οι επιστημολογικές της καταβολές 2. Οι στόχοι, η μεθοδολογία και τα χαρακτηριστικά της Έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η επιστημονική έρευνα στηρίζεται αποκλειστικά στη συστηματική μελέτη της εμπειρικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΕΣΣ Φωτίζοντας τη διδασκαλία: Σύγχρονες Διδακτικές Προσεγγίσεις Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή ΚΟΡΙΝΘΟΣ 2013 Μπιλιούρη Αργυρή Δ/ντρια 5 ου Δημ.Σχ.Ναυπλίου ΜSc Διδακτική Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Γκορέζης Παναγιώτης Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΠΘ Μπέλλου Βικτώρια Επίκ. Καθηγήτρια ΠΘ 2 Αντίληψη Διαδικασία λήψης & ερμηνείας των ερεθισμάτων του περιβάλλοντος Βοηθούν στην επεξεργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Η βιτρίνα των καταστημάτων ως εργαλείο δημοσίων σχέσεων. Ονοματεπώνυμο: Ειρήνη Πορτάλιου Σειρά: 8 η Επιβλέπουσα: Αν. Καθηγήτρια : Βεντούρα Ζωή

Η βιτρίνα των καταστημάτων ως εργαλείο δημοσίων σχέσεων. Ονοματεπώνυμο: Ειρήνη Πορτάλιου Σειρά: 8 η Επιβλέπουσα: Αν. Καθηγήτρια : Βεντούρα Ζωή Η βιτρίνα των καταστημάτων ως εργαλείο δημοσίων σχέσεων Ονοματεπώνυμο: Ειρήνη Πορτάλιου Σειρά: 8 η Επιβλέπουσα: Αν. Καθηγήτρια : Βεντούρα Ζωή Δεκέμβριος 2011 Στόχος Έρευνας H βιτρίνα των καταστημάτων αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία

Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ειδικά Θέματα Διδακτικής Εννοιών της Φυσικής για την Προσχολική Ηλικία Ενότητα 1η: Παιδιά, Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας, Εκπαίδευση Κώστας Ραβάνης Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

«Η επίδραση της συναισθηματικής νοημοσύνης στη βελτίωση των ομάδων εργασίας : Η περίπτωση του Δημοσίου Τομέα (Ε.Κ.Δ.Δ.Α.)»

«Η επίδραση της συναισθηματικής νοημοσύνης στη βελτίωση των ομάδων εργασίας : Η περίπτωση του Δημοσίου Τομέα (Ε.Κ.Δ.Δ.Α.)» Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Διεθνής Διοικητική των Επιχειρήσεων «Η επίδραση της συναισθηματικής νοημοσύνης στη βελτίωση των ομάδων εργασίας : Η περίπτωση του Δημοσίου Τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας ΚΟΕΔ Μαρία Γεωργίου, Μαρία Ηλιοφώτου-Μένον, Όλγα Παπαγιάννη, Πέτρος Πασιαρδής, Γιάννης Σαββίδης, Ανδρέας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώριση και Διεκδίκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών σε Σχέση με την Πίστη σε Ένα Δίκαιο Κόσμο

Αναγνώριση και Διεκδίκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών σε Σχέση με την Πίστη σε Ένα Δίκαιο Κόσμο Αναγνώριση και Διεκδίκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών σε Σχέση με την Πίστη σε Ένα Δίκαιο Κόσμο Χρύσα Μαλανδράκη, Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οι σχέσεις των παραγόντων που προσδιορίζουν την επιχειρηµατική επιλογή καριέρας. Η περίπτωση του Έλληνα επιχειρηµατία. ρ. Α. Σαχινίδης, Λ. ηµητρακοπούλου, Ε. Μεταλίδου, Μ. Χανιώτη 2 ΣκοπόςτηςΈρευνας Η

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Έλεγχοι Υποθέσεων

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Έλεγχοι Υποθέσεων Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Έλεγχοι Υποθέσεων Ένα Ερευνητικό Παράδειγμα Σκοπός της έρευνας ήταν να διαπιστωθεί εάν ο τρόπος αντίδρασης μιας γυναίκας απέναντι σε φαινόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53

Παρουσίαση των σκοπών και των στόχων...35. Ημερήσια πλάνα...53 Πίνακας Περιεχομένων Εισαγωγή... 5 Κεφάλαιο 1 Πώς μαθαίνουν τα παιδιά προσχολικής ηλικίας...11 Η Φυσική Αγωγή στην προσχολική ηλικία...14 Σχέση της Φυσικής Αγωγής με τους τομείς ανάπτυξης του παιδιού...16

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΣΕΙΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΣΧΕΣΕΙΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ Ετήσιο Διαδικτυακό Διαπανεπιστημιακό Σεμινάριο 2011-2012 Στη Διοίκηση της Εκπαίδευσης και τη Διαπολιτισμική Πραγματικότητα ΣΧΕΣΕΙΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ Ονοματεπώνυμο: Μπούτσκου Λεμονιά ΠΕ03

Διαβάστε περισσότερα

«Εθνοκεντρισμός και οι Επιδράσεις του στους Καταναλωτές κατά τη Διάρκεια Οικονομικών Κρίσεων»

«Εθνοκεντρισμός και οι Επιδράσεις του στους Καταναλωτές κατά τη Διάρκεια Οικονομικών Κρίσεων» «Εθνοκεντρισμός και οι Επιδράσεις του στους Καταναλωτές κατά τη Διάρκεια Οικονομικών Κρίσεων» Ονοματεπώνυμο: Βάμβουκα Τριγώνη Ειρήνη Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: Σιώμκος Γεώργιος Δεκέμβριος 2012 ΣΚΟΠΟς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

«Καθοριστικοί παράγοντες της αποτελεσματικότητας της από στόμα-σε-στόμα επικοινωνίας στις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης»

«Καθοριστικοί παράγοντες της αποτελεσματικότητας της από στόμα-σε-στόμα επικοινωνίας στις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης» «Καθοριστικοί παράγοντες της αποτελεσματικότητας της από στόμα-σε-στόμα επικοινωνίας στις ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης» Ονοματεπώνυμο: Ταχταρά Κατερίνα Σειρά: 8 η Επιβλέπων Καθηγητής: Βρεχόπουλος Αδάμ

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Παναγιώτης-Πολυχρόνης Κορφιάτης Σειρά: 11 Επιβλέπων Καθηγητής: κ. Ολίβια Κυριακίδου

Ονοματεπώνυμο: Παναγιώτης-Πολυχρόνης Κορφιάτης Σειρά: 11 Επιβλέπων Καθηγητής: κ. Ολίβια Κυριακίδου Ονοματεπώνυμο: Παναγιώτης-Πολυχρόνης Κορφιάτης Σειρά: 11 Επιβλέπων Καθηγητής: κ. Ολίβια Κυριακίδου Δεκέμβριος 2014 Στόχοι Έρευνας Ο βαθμός χρήσης των συστημάτων διαχείρισης της απόδοσης στα ξενοδοχεία

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικό Πρόγραμμα Αξιολόγησης των Εσπερινών Σχολών Μέσης Γενικής και Μέσης Τεχνικής Εκπαίδευσης (2007-2008)

Ερευνητικό Πρόγραμμα Αξιολόγησης των Εσπερινών Σχολών Μέσης Γενικής και Μέσης Τεχνικής Εκπαίδευσης (2007-2008) Ερευνητικό Πρόγραμμα Αξιολόγησης των Εσπερινών Σχολών Μέσης Γενικής και Μέσης Τεχνικής Εκπαίδευσης (2007-2008) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Ο Τομέας Έρευνας του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, μετά από οδηγία του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Φλώρινα, Ιούνιος 2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ Κ. ΣΑΡΡΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΒΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ ΓΔ Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε ΕΠΠΑΙΚ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2013-2014

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε ΕΠΠΑΙΚ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2013-2014 Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε ΕΠΠΑΙΚ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2013-2014 ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ & ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΑΙΤΗΜΑ ΓΙΑ ΙΣΟΤΗΤΑ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΟΜΑΔΑ 6 η : Μηλάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1 Η ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ... 23 2 Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΘΕΜΑΤΟΣ... 25 2.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 25 2.2 ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ... 26 2.2.1 ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ... 26 2.2.2

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Γ. Μπάρμπας Ε. Γκιργκινούδη θεωρητικό πλαίσιο βασικός πυρήνας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ» Τριανταφυλλίδου Ιωάννα Μαθηματικός

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ» Τριανταφυλλίδου Ιωάννα Μαθηματικός ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΜΕ ΤΟ SPSS To SPSS θα: - Κάνει πολύπλοκη στατιστική ανάλυση σε δευτερόλεπτα -

Διαβάστε περισσότερα

Βία και επιθετική συμπεριφορά από τους εφήβους.

Βία και επιθετική συμπεριφορά από τους εφήβους. Βία και επιθετική συμπεριφορά από τους εφήβους. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Πρόβλημα: Κατά την έρευνα αυτή θα εξεταστεί κατά το πόσο οι έφηβοι εκδηλώνονται με βίαιη κ επιθετική συμπεριφορά. Υπόθεση: Υποθέτω ότι οι έφηβοι

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία»

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» «Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» Σίμου Δανάη Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση danai.simou@st.ouc.ac.cy Περίληψη: Στη σημερινή κοινωνία παρατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 4.1 Τρόποι Προσέλκυσης Νέων...21 4.2 Προτάσεις Πολιτικής των Νέων...22 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...24 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ...26 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΦΟΡΕΩΝ...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 4.1 Τρόποι Προσέλκυσης Νέων...21 4.2 Προτάσεις Πολιτικής των Νέων...22 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...24 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ...26 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΦΟΡΕΩΝ... Cities for Peace and Democracy in Europe Ε Ρ Ε ΤΟΠΙΚΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΦΩΝΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ Υ Ν Α με την υποστήριξη Ιανουάριος 2007 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΓΡΑΦΗΜΑΤΩΝ...3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...4 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ...6

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ PSY 301 Φιορεντίνα Πουλλή. Μάθημα 1ο

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ PSY 301 Φιορεντίνα Πουλλή. Μάθημα 1ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ PSY 301 Φιορεντίνα Πουλλή 1 ΚΥΡΙΩΣ ΒΙΒΛΙΟ Τίτλος : Κοινωνική Ψυχολογία: Εισαγωγή στη μελέτη της κοινωνικής συμπεριφοράς Συγγραφέας : Κοκκινάκη, Φ. 2 Μάθημα 1 ον -Δομή Μαθήματος Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Π.Τ.Δ.Ε. - Κέντρο Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης. Θέμα εργασίας : «Η επαγγελματική ικανοποίηση των εκπαιδευτικών» Μπούτσκου Λεμονιά

Πανεπιστήμιο Πατρών Π.Τ.Δ.Ε. - Κέντρο Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης. Θέμα εργασίας : «Η επαγγελματική ικανοποίηση των εκπαιδευτικών» Μπούτσκου Λεμονιά Πανεπιστήμιο Πατρών Π.Τ.Δ.Ε. - Κέντρο Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης Θέμα εργασίας : «Η επαγγελματική ικανοποίηση των εκπαιδευτικών» Μπούτσκου Λεμονιά Αμύνταιο 2011 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 1. Εισαγωγή 2 2. Θεωρία 3

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων. Επιμέλεια: Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ

Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων. Επιμέλεια: Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Εκπαιδευτική Έρευνα: Μέθοδοι Συλλογής και Ανάλυσης εδομένων Επιμέλεια: Άγγελος Μάρκος, Λέκτορας ΠΤ Ε, ΠΘ Περιεχόμενο μαθήματος (γενικά) Μέρος Ι: Εισαγωγή στην Εκπαιδευτική Έρευνα Μέρος ΙΙ: Ποσοτικές Προσεγγίσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS)

ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS) ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ (SPSS) Έλεγχος Υποθέσεων για τους Μέσους - Εξαρτημένα Δείγματα (Paired samples t-test) Το κριτήριο Paired samples t-test χρησιμοποιείται όταν θέλουμε να συγκρίνουμε

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες που επηρεάζουν την εκµάθηση των µαθηµατικών από τους µαθητές του Λυκείου

Παράγοντες που επηρεάζουν την εκµάθηση των µαθηµατικών από τους µαθητές του Λυκείου ΤΕΤΡΑ ΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ, ΤΕΥΧΟΣ 15 (σσ. 111-121) DATA ANALYSIS BULLETIN, ISSUE 15 (pp. 111-121) Παράγοντες που επηρεάζουν την εκµάθηση των µαθηµατικών από τους µαθητές του Λυκείου Σπύρος Παπαγεωργάκης

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση»

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Μουσικού Σχολείου (Οκτώβριος 2015)

Αξιολόγηση του Μουσικού Σχολείου (Οκτώβριος 2015) Αξιολόγηση του Μουσικού Σχολείου (Οκτώβριος 2015) 1. Ταυτότητα της έρευνας Το Μουσικό Σχολείο (Μ.Σ.) λειτουργεί στην Κύπρο από το 2006. Η ίδρυσή του έγινε στα πλαίσια της Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης, με

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010)

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 29 ης Ιουλίου, 2008, τέθηκε σε εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα ΥΠΑΙΘΠΑ / ΙΕΠ ΕΡΓΟ : Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της σχολικής μονάδας: Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης (ΑΕΕ) Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές Έρευνας. Εισήγηση 10 η Κατασκευή Ερωτηματολογίων

Τεχνικές Έρευνας. Εισήγηση 10 η Κατασκευή Ερωτηματολογίων Τεχνικές Έρευνας Ε. Ζέτου Ε εξάμηνο 2010-2011 Εισήγηση 10 η Κατασκευή Ερωτηματολογίων ΣΚΟΠΟΣ Η συγκεκριμένη εισήγηση έχει σαν σκοπό να δώσει τις απαραίτητες γνώσεις στο/στη φοιτητή/τρια για τον τρόπο διεξαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος 15 Ευχαριστίες 19. Κεφάλαιο 1 Ιστορική Αναδρομή & Ορισμός της Ψυχομετρίας

Περιεχόμενα. Πρόλογος 15 Ευχαριστίες 19. Κεφάλαιο 1 Ιστορική Αναδρομή & Ορισμός της Ψυχομετρίας Περιεχόμενα Πρόλογος 15 Ευχαριστίες 19 Κεφάλαιο 1 Ιστορική Αναδρομή & Ορισμός της Ψυχομετρίας 1.1. Η Εμφάνιση της Ψυχομετρίας 21 1.1.1. Κατά τη Νεολιθική Περίοδο 21 1.1.2. Κατά την Αιγυπτιακή και Σουμερική

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή Δέσμευση και η επίδρασή της στην εργασιακή ικανοποίηση των υπαλλήλων της Ανώτατης Τεχνολογικής Εκπαίδευσης. Ανδρουλακάκη Αικατερίνη

Οργανωσιακή Δέσμευση και η επίδρασή της στην εργασιακή ικανοποίηση των υπαλλήλων της Ανώτατης Τεχνολογικής Εκπαίδευσης. Ανδρουλακάκη Αικατερίνη Π.Μ.Σ. ΔΙΕΘΝΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Οργανωσιακή Δέσμευση και η επίδρασή της στην εργασιακή ικανοποίηση των υπαλλήλων της Ανώτατης Τεχνολογικής Εκπαίδευσης Ανδρουλακάκη Αικατερίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΝΗΠΙΑΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά στη διαμόρφωση της προσωπικότητας κατά τη νηπιακή ηλικία είναι οι 2 αναπτυξιακές κρίσεις στην αρχή της περιόδου η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Ονοματεπώνυμα Σπουδαστριών: Μποτονάκη Ειρήνη (5422), Καραλή Μαρία (5601) Μάθημα: Β06Σ03 Στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση. Womens Business Gerasimos Tzamarelos, PhD 27 November 2014 Έννοιες Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Διαβάστε περισσότερα