«ΟΙ ΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΠΑΙΧΝΙ ΙΩΝ ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΠΑΙ ΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ» ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«ΟΙ ΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΠΑΙΧΝΙ ΙΩΝ ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΠΑΙ ΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ» ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ"

Transcript

1 Α.Τ.Ε.Ι. ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ : Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ : ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ «ΟΙ ΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΠΑΙΧΝΙ ΙΩΝ ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΠΑΙ ΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ» ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΕΣ ΓΛΥΝΙΑ ΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΑΜΗΛΑΚΗ ΕΙΡΗΝΗ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ Κα ΚΟΝΤΟΥ ΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2005

2 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Για την πτυχιακή εργασία που ακολουθεί σηµαντικό είναι να αναφέρουµε τα πρόσωπα και τους φορείς εκείνους, των οποίων η βοήθεια αποδείχθηκε πολύτιµη για τη διεκπεραίωση της συγκεκριµένης εργασίας. Αρχικά οφείλουµε να ευχαριστήσουµε την κ. Χατζηφωτίου Σεβαστή Προϊσταµένη του Τµήµατος της Κοινωνικής Εργασίας κατά το έτος 2004, για την στήριξή της και την βοήθειά της απέναντι στις όποιες δυσκολίες συναντήσαµε κατά την πραγµατοποίηση της πτυχιακής εργασίας µας. Ένα µεγάλο ευχαριστώ επίσης οφείλουµε στον κ. Κανελλή ιευθυντή Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης κατά το έτος 2004, όπου χωρίς την βοήθεια και την στήριξή του η πραγµατοποίηση του ερευνητικού µέρους ίσως και να ήταν ανέφικτη. Τέλος οφείλουµε να ευχαριστήσουµε τους ιευθυντές, το Εκπαιδευτικό προσωπικό και τους µαθητές των ηµοτικών Σχολείων του Ηρακλείου που συµµετείχαν στην έρευνα για την υπέροχη συνεργασία. Τα ηµοτικά σχολεία είναι τα εξής: 1) ηµοτικό Σχολείο ΤΕΙ 2) 45 ο ηµοτικό Σχολείο ειλινών 3) ηµοτικό Σχολείο Ν. Αλικαρνασσού 4) 53 ο ηµοτικό Σχολείο Α. Παπανδρέου 5) 4 ο ηµοτικό Σχολείο Τάλως 6) 21 ο ηµοτικό Σχολείο Φορτέτσας 7) 3 ο ηµοτικό Σχολείο Καλοκαιρινού 8) 2 ο ηµοτικό Σχολείο Βουτών 9) 19 ο ηµοτικό Σχολείο Κνωσσού 10) 14 ο ηµοτικό Σχολείο Πόρου.

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 7 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙ ΙΑ 9 1. Η σηµασία του παιχνιδιού Το παιχνίδι γενικά Πρώτη παιδική ηλικία Σχολική ηλικία Εφηβική ηλικία Θεωρίες για το παιχνίδι Θεωρία Της Πλεονάζουσας Ενεργητικότητας Θεωρία Της Προγονικής Κληρονοµικότητας ή "Ανακεφαλαίωσης" Θεωρία της Προπαρασκευαστικής Άσκησης ή Αυτοαγωγής Ψυχαναλυτική θεωρία η θεωρία της κάθαρσης Μπιχεβιοριστικές θεωρίες Ηλεκτρονικό παιχνίδι Ορισµός ηλεκτρονικών παιχνιδιών Ιστορική εξέλιξη των ηλεκτρονικών παιχνιδιών Ανασκόπηση των σύγχρονων κονσολών ηλεκτρονικού παιχνιδιού Microsoft Nintendo Sony Σύγχρονα παιχνίδια ιαδικτυακό παιχνίδι Σύγκριση ηλεκτρονικού υπολογιστή και κονσολών Κόστος Ικανότητα διαδικτυακής σύνδεσης Οµοιότητες µε τον ηλεκτρονικό υπολογιστή Τεχνικά χαρακτηριστικά Εµβέλεια λογισµικού Περιεχόµενο ηλεκτρονικών παιχνιδιών Παιχνίδια περιπέτειας Πολεµικά παιχνίδια Παιχνίδια αγώνων δρόµου Εµπόλεµη σύγκρουση οχηµάτων Συµµετοχικά πολεµικά παιχνίδια Παιχνίδια γρίφων παζλ Αθλητικά παιχνίδια Περιγραφή τρόπου παιξίµατος ηλεκτρονικών παιχνιδιών Παιχνίδια παζλ Tetris Αθλητικά παιχνίδια «Fifa 2000» Παιχνίδια προσοµοίωσης Flight Simulator Παιχνίδια δράσης "The Legend Of Zelda- Pokemon" Πολεµικά παιχνίδια «Painkiller» Παιχνίδι ρόλων «The Sims» Η γοητεία των ηλεκτρονικών παιχνιδιών Ταξινοµικά συστήµατα ηλεκτρονικών παιχνιδιών Πανευρωπαϊκό σύστηµα πληροφόρησης για ηλεκτρονικά παιχνίδια (PEGI) 47

4 Πώς ταξινοµούνται τα παιχνίδια µε το νέο σύστηµα P.E.G.I.; Σύµβολα περιεχοµένου ηλεκτρονικών παιχνιδιών Ταξινοµικό σύστηµα ηλεκτρονικών παιχνιδιών E.S.R.B Επιδράσεις Ηλεκτρονικών Παιχνιδιών Αρνητικές Σωµατικές Επιδράσεις Θετικές Σωµατικές Επιδράσεις Αρνητικές Ψυχολογικές Επιδράσεις Σύνδεση ηλεκτρονικών παιχνιδιών και βίας θεωρητική τοποθέτηση Γιατί τα βιαία ηλεκτρονικά παιχνίδια έχουν καταλυτικότερες επιδράσεις από άλλες µορφές βίας των M.M.E Ηλεκτρονικό παιχνίδι και εθισµός Παιδί και εθισµός τι µπορούν οι γονείς να κάνουν; Θετικά ψυχολογικά αποτελέσµατα Χωρική αναπαράσταση Εικονικές δεξιότητες Οπτική προσοχή Γενικότερα ψυχολογικά οφέλη Επιδράσεις των ηλεκτρονικών παιχνιδιών στις κοινωνικές σχέσεις Επιδράσεις των ηλεκτρονικών παιχνιδιών στη σχολική απόδοση Προφυλάξεις Τι να προσέξουν οι γονείς σχετικά µε τα βιντεοπαιχνίδια Σηµαντικές προφυλάξεις που πρέπει να ληφθούν πριν το παίξιµο ηλεκτρονικών παιχνιδιών 86 ΜΕΡΟΣ ΕΥΤΕΡΟ: ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Η κοινωνικοποίηση του ανθρώπου Η έννοια Ορισµός από τους ειδικούς Χαρακτηριστικά κοινωνικοποιητικής διαδικασίας Θεσµοί και µέσα κοινωνικοποίησης Η οικογένεια Η οικογένεια ως σύστηµα Ο κοινωνικοποιητικός ρόλος της οικογένειας Η οικογένεια σήµερα Το σχολείο Οι απόψεις των ειδικών για το σχολείο ιαφορές του σχολείου από την οικογένεια Ο κοινωνικοποιητικός ρόλος του σχολείου Πρότυπα συµπεριφοράς που προβάλλει το σχολείο Σχολική τάξη και σχέσεις µεταξύ των µαθητών Το παιχνίδι Η σηµασία των κανόνων στο παιχνίδι Οµάδες οµηλίκων Ο κοινωνικοποιητικός ρόλος των οµάδων οµηλίκων Κριτήρια επιλογής των µελών που απαρτίζουν τις οµάδες οµηλίκων Στόχος των οµάδων των οµηλίκων 113

5 Οµάδες των οµηλίκων σήµερα Μέσα κοινωνικοποίησης και ηλεκτρονικό παιχνίδι Ηλεκτρονικό παιχνίδι και κοινωνικοποίηση Οικογένεια και ηλεκτρονικό παιχνίδι Σχολείο και ηλεκτρονικό παιχνίδι Οµάδες οµηλίκων και ηλεκτρονικό παιχνίδι- Επιδράσεις που δέχεται και πρότυπα που αναπαράγονται µέσα από αυτές Ηλεκτρονικό παιχνίδι και φύλο Σχολική ηλικία Σωµατική- Κινητική ανάπτυξη Ψυχοκινητική ανάπτυξη Νοητική ανάπτυξη Συναισθηµατική και κοινωνική ανάπτυξη Ανάπτυξη της προσωπικότητας Ψυχοσεξουαλική ανάπτυξη και ανάπτυξη της ηθικότητας Εξελικτικά επιτεύγµατα της σχολικής ηλικίας Παιδικές φιλίες Έννοια της φιλίας Κριτήρια επιλογής των φίλων Απουσία φιλίας-αίτια και συνέπειες Κοινωνική αποδοχή-κοινωνική απόρριψη Κοινωνικός ανταγωνισµός Ο κοινωνικός ανταγωνισµός σήµερα Κοινωνικός ανταγωνισµός και ηλεκτρονικό παιχνίδι 140 ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ: ΕΡΕΥΝΑ Εισαγωγή Υλικό µέγεθος Το δείγµα ιαδικασία συλλογής πληροφοριών Συλλογή πληροφοριών από τους 144 µαθητές υσκολίες κατά τη συλλογή 145 πληροφοριών από τους µαθητές 2.3. Το ερευνητικό εργαλείο ΜΕΡΟΣ Α : Κοινωνιολογικό Προφίλ Και 146 Καθηµερινές Πρακτικές Σχετικές Με Το Ηλεκτρονικό Παιχνίδι ΜΕΡΟΣ Β : Συνήθειες Που Αφορούν Τη 148 Χρήση Ηλεκτρονικών Παιχνιδιών ΜΕΡΟΣ Γ : Κοινωνική Αποδοχή, 148 Κοινωνική Απόρριψη, Κοινωνικός Ανταγωνισµός, ηµιουργία Νέων Σχέσεων Μέθοδοι ανάλυσης ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Κοινωνιολογικό Προφίλ είγµατος Καθηµερινές Πρακτικές Σχετικές Με Το Ηλεκτρονικό 157 Παιχνίδι 3.3. Μέρος Β: Συνήθειες Που Αφορούν Τη Χρήση 161 Ηλεκτρονικών Παιχνιδιών 3.4. Μέρος Γ: Κοινωνική Αποδοχή, Κοινωνική Απόρριψη, 163 Κοινωνικός Ανταγωνισµός, ηµιουργία Νέων Σχέσεων

6 3.5. Συνδυαστικές Ερωτήσεις Έλεγχος στατιστικών υποθέσεων OneWay ANOVA ΣΥΖΗΤΗΣΗ Ανάγκες Για Μελλοντική Έρευνα 172 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 173 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 182

7 Βασιλιά, βασιλιά, µε τα δώδεκα σπαθιά, τι δουλειά; Τεµπελιά! Και τα ρέστα; Παγωτά! Είπε η γιαγιά να µας κάνεις µια δουλειά! Τι δουλειά; Μ' αυτά τα λόγια ξεκινούσαν τα παιδιά πριν από µερικές δεκαετίες να παίζουν ένα από τα πιο αγαπηµένα τους παιχνίδια. Ο «βασιλιάς» καθόταν στον θρόνο του και έτσι άρχιζε η αναπαράσταση της πραγµατικότητας των µεγάλων. Τα παιδιά «γίνονταν» κάθε λογής επαγγελµατίες και ο «βασιλιάς» µέσα από τις κινήσεις τους προσπαθούσε να µαντέψει ποιο επάγγελµα παρίσταναν ότι έκαναν. Ήταν ένα παιχνίδι που χάριζε ώρες χαράς και γέλιου στα παιδιά, αλλά ταυτόχρονα επρόκειτο και για µια πολύ καλή άσκηση αντίληψης. Το «κρυφτό», τα «µήλα», τα «σκαµνάκια», το «τόπι», η «µακριά γαϊδούρα» περιλαµβάνονταν επίσης στην... ηµερήσια διάταξη των παιδιών 1. Σε αντίθεση µε την εντατική µελέτη, τις ξένες γλώσσες, το πιάνο, το µπαλέτο ή τα ηλεκτρονικά παιχνίδια στα οποία µοιράζουν τον χρόνο τους τα σηµερινά παιδιά. Οι ειδικοί όµως επισηµαίνουν ότι το παιχνίδι αποτελεί φυσικό στάδιο στην εξέλιξη του ανθρώπου και είναι εξ ορισµού αναγκαίο για την ανάπτυξη ενός παιδιού. Όταν για πρώτη φορά είδαµε το θέµα "παιδί και παιχνίδι", αναρωτηθήκαµε αν τελικά τα παιδιά σήµερα παίζουν όσο σε παλαιότερες εποχές µε παιχνίδια που να τα φέρνουν σε επαφή µε τη φύση, αν κοινωνικοποιούνται µέσα από συντροφικά παιχνίδια, αν αναπτύσσουν οµαδικό πνεύµα µε στόχο µια νίκη για λογαριασµό της παρέας. Τα ηλεκτρονικά παιχνίδια και ο ηλεκτρονικός υπολογιστής µονοπωλούν σήµερα τον ελεύθερο χρόνο των παιδιών και το κατά πόσο επιφέρουν τις παραπάνω επιδράσεις είναι αµφιλεγόµενο. Βοµβαρδιζόµαστε από τα Μ.Μ.Ε. µε νέα δεδοµένα για τη νέα αυτή µορφή ψυχαγωγίας και πραγµατικά δεν ξέρουµε ποια να υιοθετήσουµε και ποια να παραλείψουµε. Αυτό ήταν και στην ουσία εκείνο που µας έκανε να ασχοληθούµε µε το θέµα αυτό. Προσωπικό ενδιαφέρον λοιπόν και επιπλέον γνώσεις για το ηλεκτρονικό παιχνίδι και τις επιδράσεις του. Αυτό οµολογουµένως έκανε και τη ενασχόληση µας µε το θέµα πιο ευχάριστη. Αυτό βέβαια ίσχυε στην αρχή, αργότερα ήρθαν οι πρώτες δυσκολίες που έµοιαζαν «βουνό», αντιµετωπίστηκαν όµως µε καλή συνεργασία και καλή θέληση πάνω από όλα. Οι δυσκολίες λοιπόν ξεκίνησαν από την πρώτη στιγµή ενασχόλησης µε το θέµα, πρώτη στην κλίµακα θα τοποθετούσαµε την ανύπαρκτη ελληνική βιβλιογραφία. Οι επιστηµονικές δηµοσιεύσεις είναι αποκλειστικά και µόνο ξενόγλωσσες και κύρια πηγή γνώσεων µας το διαδίκτυο. Αυτό βεβαίως απαίτησε άπειρες ώρες ενασχόλησης 1 Καρλατήρα Παναγιώτα, «Αιχµάλωτοι Στις Ηλεκτρονικές Αλάνες», από Το Βήµα, 24/6/2001

8 µας µε το ζήτηµα αυτό για να έχουµε απλά και µόνο µία σφαιρική άποψη µε το θέµα. Μετά την αντιµετώπιση των παραπάνω δυσκολιών, οργανώσαµε την σκέψη µας και προβήκαµε στην καταγραφή της παρακάτω µελέτης. Στο Α µέρος ξεκινάµε µε µία εισαγωγική αναφορά στο παιχνίδι και την αξία του στην ευαίσθητη παιδική ηλικία. Ακολουθούν ορισµοί για το ηλεκτρονικό παιχνίδι, κατηγοριοποίησή του καθώς και παρουσίαση του ηλεκτρονικού παιχνιδιού κατά το παρελθόν και σήµερα. Επικεντρωνόµαστε στις επιδράσεις του ηλεκτρονικού παιχνιδιού και τις διαστάσεις του ως κοινωνικό φαινόµενο. Τέλος, απαραίτητη κρίθηκε η παρουσίαση των κριτηρίων καταλληλότητας των ηλεκτρονικών παιχνιδιών σε σχέση µε την ηλικία, τους κανόνες ασφαλείας και στο τι πρέπει να προσέξουν οι γονείς κατά την αγορά τους. Στο Β µέρος αναφερόµαστε στις κοινωνικές σχέσεις των παιδιών σχολικής ηλικίας και πιο συγκεκριµένα στην έννοια και τους φορείς κοινωνικοποίησης. Γενικότερα αναλύουµε τον κοινωνικό κόσµο των παιδιών και τα χαρακτηριστικά σχολικής ηλικίας. Ειδική αναφορά πραγµατοποιείται στην έννοια της φιλίας, της κοινωνικής αποδοχής/ απόρριψης και του κοινωνικού ανταγωνισµού, σε συνδυασµό πάντα µε τη χρήση ηλεκτρονικών παιχνιδιών. Στο Γ µέρος παραθέτουµε την έρευνα που πραγµατοποιήθηκε από µέσα Μαρτίου έως και µέσα Μαΐου 2004 σε 10 ηµοτικά Σχολεία της πόλης του Ηρακλείου. Το δείγµα µας ήταν 340 µαθητές της Ε ηµοτικού.

9

10 1. Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΧΝΙ ΙΟΥ Πολλοί βλέπουν το παιχνίδι των παιδιών σαν συνηθισµένη απασχόληση κάτι τέτοιο όµως δεν ισχύει. Άλλη είναι η σηµασία του παιχνιδιού για τους ενήλικους, και άλλη για το µικρό παιδί. Για τον ενήλικο το παιχνίδι ταυτίζεται µε την ψυχαγωγία είναι µια ευχάριστη απασχόληση µετά την καθηµερινή εργασία του, ενώ για το παιδί είναι η ίδια η ύπαρξη του και το σπουδαιότερο και αποτελεσµατικότερο µέσο για την αβίαστη σωµατική, πνευµατική, συναισθηµα-τική και κοινωνική του ανάπτυξη ΤΟ ΠΑΙΧΝΙ Ι ΓΕΝΙΚΑ Τι είναι το παιχνίδι και πώς µπορεί να ερµηνευθεί; Το παιχνίδι αποτελεί µια ιδιαίτερα "απείθαρχη έννοια", όπως υποστηρίζει η Carvey, δύσκολη να ορισθεί. "Είναι ένα σύνθετο και πολύµορφο φαινόµενο που περιλαµβάνει διαφορετικές πράξεις και εκδηλώσεις" 3. Το παιχνίδι θεωρείται το κέντρο της παιδικής ηλικίας. ε νοείται παιδί χωρίς παιχνίδι. Για το παιδί κάθε δραστηριότητα είναι παιχνίδι, όπως δηλώνεται και από την ετυµολογική συγγένεια των δύο λέξεων. Η λέξη παιχνίδι έχει τις ρίζες της στην αρχαία ελληνική γλώσσα, η οποία είχε τρεις τουλάχιστον διαφορετικές λέξεις για το παιχνίδι. Η συνηθέστερη από τις τρεις ήταν η λέξη παιδιά που σηµαίνει «ό,τι ανήκει ή ό,τι αναφέρεται στο παιδί» 4. Η λέξη παιδιά - καθώς και τα παράγωγά της: παίζειν, παίγµα, και παίγνιον χρησιµοποιούνταν, για να δηλώσουν όχι µόνο τα παιχνίδια των παιδιών αλλά και κάθε είδος παιχνιδιού ακόµα και το υψηλότερο και το ιερότερο, όπως για παράδειγµα, τις ιερές τελετουργίες. Όλες οι παραπάνω λέξεις εµπεριείχαν την έννοια της ξεγνοιασιάς, της ευθυµίας και της χαράς 5. «Η ουσία ή το περιεχόµενο του παιχνιδιού είναι η λειτουργική ευχαρίστηση, η χαρά της δραστηριότητας της αντίληψης, της νόησης, του µυϊκού συστήµατος και µάλιστα η συµµετοχή όλων αυτών των ικανοτήτων και των ψυχικών λειτουργιών σε 2 Χαραλαµπόπουλου, Γ.Ν., Θεωρία Της Παιδείας, Αθήνα, 1984, σελ Παπαδόπουλος Ν., Ψυχολογία σύγχρονα θέµατα: σπουδές, εφαρµογές, κοινωνικοποίηση, παιχνίδι, µάθηση, επιθετικότητα, ωριµότητα, κληρονοµικότητα, περιβάλλον, προσωπικότητα, εφηβεία, πειθαρχία, αυτοχειρία, ναρκωτικά, Έκδοση 3η, (Χ.Ο.), Αθήνα, 1991, σελ Χουϊζίνγκα, Γ., Ο άνθρωπος και το παιχνίδι (Homo ludens), (µτφ. Ροζάνης Σ., Λυκιαρδόπουλος Γ.), Γνώση, Αθήνα,1989, σελ ο.π.

11 αυτή τη δραστηριότητα» 6. Η ευχαρίστηση αποτελεί το πρωταρχικό και κυριότερο στοιχείο του παιχνιδιού, χωρίς αυτήν δε νοείται παιχνίδι. Το παιδί θέλει να χαρεί τη ζωή µε το παιχνίδι αλλά και διαµέσου αυτού να γνωρίσει τη ζωή 7. O L. S. Vygotsky ορίζει το παιχνίδι ως εξής:"το παιδικό παιχνίδι στις βασικές του µορφές, σαν παιχνίδι άσκησης και σαν παιχνίδι µε ρόλους, είναι ιστορικό φαινόµενο. Η εµφάνισή του καθορίζεται από την ιστορική εξέλιξη της κοινωνίας, από την αλλαγή της θέσης του παιδιού στο κοινωνικό σύστηµα, στην πορεία της κοινωνικής του εξέλιξης" 8. Το παιχνίδι θεωρείται µια πράξη χωρίς σκοπό, η οποία δε µεταβάλλει σκόπιµα όπως η εργασία το υλικό περιβάλλον, για να ικανοποιήσει ανάγκες. Αποτελεί όµως το ίδιο µια ανάγκη, µια ορµή ψυχοσωµατική του οργανισµού, η οποία διαδραµατίζει ένα σηµαντικό ρόλο στη σωµατική, ψυχοπνευµατική, κοινωνική ανάπτυξη και ενηλικίωση του ατόµου 9. Ο Μήντ 10 διακρίνει το ατοµικό και το οµαδικό παιχνίδι. Με το ατοµικό παιχνίδι το παιδί παίζει «τους άλλους». Κάνει τον πατέρα το γιατρό ή κάποιον άλλο. Με τον τρόπο αυτό µαθαίνει το περιεχόµενο των ρόλων που θα κληθεί το ίδιο να εκπληρώσει σε κάποια µελλοντική στιγµή, αλλά και τους ρόλους των άλλων µε τους οποίους θα έρθει σε επαφή δηµιουργώντας κοινωνικές σχέσεις. Σηµαντικότερο όµως είναι το οµαδικό παιχνίδι, µέσα από το οποίο το παιδί θα διαµορφώσει τον ολοκληρωµένο του «εαυτό». Το οµαδικό παιχνίδι δεν είναι µόνο ένα σύνολο ρόλων αλλά και ένα σύνολο οργανωµένων ρόλων. Το οµαδικό παιχνίδι έχει κανόνες. Κατά τη διάρκειά του, το παιδί είναι υποχρεωµένο να καθορίζει κάθε στιγµή τη στάση του, παίρνοντας υπόψη του τη στάση καθενός και όλων µαζί των παικτών, που συνθέτουν την ώρα του παιχνιδιού µια ενότητα 11. Ηλεκτρονικό παιχνίδι Από τα τέλη της δεκαετίας του 70 µια από τις αγαπηµένες ασχολίες των εφήβων είναι και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Συνήθως τα παιχνίδια αυτά αποτελούνται από µια οθόνη, µέσω της οποίας το παιχνίδι αναπαράγεται, και διάφορες περιφερειακές µονάδες, ανάλογα µε το παιχνίδι, όπως για παράδειγµα ο 6 Παπαδόπουλος Ν., Ψυχολογία σύγχρονα θέµατα: σπουδές, εφαρµογές, κοινωνικοποίηση, παιχνίδι, µάθηση, επιθετικότητα, ωριµότητα, κληρονοµικότητα, περιβάλλον, προσωπικότητα, εφηβεία, πειθαρχία, αυτοχειρία, ναρκωτικά, Έκδοση 3η, (Χ.Ο.), Αθήνα, 1991, σελ ο.π. 8 Vygotsky, L..S., Νους στην κοινωνία, (µτφ. Μπίµπου Α., Βοσνιάδου Σ.), Gutenberg, Αθήνα, ο.π. 10.Γ. Τσαούσης, Η κοινωνία του ανθρώπου. Εισαγωγή στην κοινωνιολογία, Gutenberg, Αθήνα,1996, σελ ο.π.

12 επεξεργαστής, το πηδάλιο (joystick), ή το πληκτρολόγιο 12. Το περιεχόµενο, τα είδη των παιχνιδιών που µπορούν οι παίκτες να επιλέξουν είναι τόσο ευρύ που κάθε άτοµο έχει τη δυνατότητα να επιλέξει κάτι που να ταιριάζει περισσότερο στην προσωπικότητα του. Επίσης παρέχεται δυνατότητα ατοµικού ή και οµαδικού παιξίµατος κάτι που σίγουρα είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον και ελκυστικό για τους παίκτες. Κατά πόσο όµως τα ηλεκτρονικά παιχνίδια επιφέρουν όµοια ευεργετικά αποτελέσµατα στην προσωπικότητα ενός παιδιού µε το κλασικό παιχνίδι; Αυτό το πολυσυζητηµένο είδος παιχνιδιού έχει και θετικές επιδράσεις στην προσωπικότητα του ατόµου ή µόνο αρνητικές; ίκαια λοιπόν τα Μ.Μ.Ε. µας βοµβαρδίζουν µε αυτήν τη πληθώρα επικριτικών σχολίων για τα βιντεοπαιχνίδια; Πρώτη παιδική ηλικία Τα µωρά από τη στιγµή της γέννησής τους, πριν βγάλουν τους πρώτους τους ήχους και γέλια, αρχίζουν να εξερευνούν. Αγγίζουν και κρατούν, προσπαθούν να φθάσουν και κουνούν, αρπάζουν και γεύονται ανακαλύπτοντας τον κόσµο όχι µόνο µέσα από τα µάτια τους και τα αυτιά τους αλλά µε τα χέρια, τα πόδια και το στόµα τους. Αυτός είναι ένας τρόπος παιξίµατος για τα παιδιά. Μεγαλώνοντας, τα παιδιά είναι απασχοληµένα συνέχεια κάνοντας νέες παρατηρήσεις, ρωτώντας και απαντώντας σε ερωτήσεις, κάνοντας επιλογές και διευρύνοντας τη φαντασία και την δηµιουργικότητά τους. Το παιχνίδι δίνει στα παιδιά το ερέθισµα και τη σωµατική δραστηριότητα που χρειάζονται για να αναπτύξουν τον εγκέφαλό τους για την µελλοντική τους εκπαίδευση. Μέσα από το παιχνίδι εξερευνούν, εφευρίσκουν και δηµιουργούν. Αναπτύσσουν κοινωνικές δεξιότητες και τρόπους σκέψης, µαθαίνουν πώς να αντιµετωπίζουν τα συναισθήµατά τους, να βελτιώνουν τις σωµατικές τους ικανότητες και να ανακαλύπτουν τους εαυτούς τους και τις ικανότητές τους. Το παιδικό παιχνίδι αποτελεί τα ισχυρά θεµέλια για µια ζωή µάθησης. Το παιχνίδι επηρεάζει σε εκπληκτικό βαθµό κάθε έκφανση της ανάπτυξης του παιδιού. Οι φυσικές του ικανότητες γίνονται ολοένα και καλύτερες, καθώς µαθαίνει να απλώνει το χέρι, να µπουσουλά, να περπατά, να τρέχει, να κάνει ποδήλατο, κουτσό... Η λεπτή κινητικότητα (χρήση των χεριών και δακτύλων) επίσης εξελίσσεται, αφού, παίζοντας, χειρίζεται µικροαντικείµενα και κάνει κατασκευές. Αλλά και οι διανοητικές ικανότητές του ακονίζονται µέσα από το παιχνίδι που ενθαρρύνει την εύρεση λύσεων και δείχνει τη σχέση αιτίου και αιτιατού. Στην πρώτη παιδική ηλικία το ηλεκτρονικό παιχνίδι δεν είναι τόσο διαδεδοµένο. Μάλιστα θα πρέπει να αποφεύγεται καθώς είναι και η περίοδος διάπλασης της προσωπικότητας και το περιεχόµενο των παιχνιδιών µπορεί να είναι ακατάλληλο. Πολλοί γονείς βλέπουν το ηλεκτρονικό παιχνίδι ως «νταντά» καθώς κρατά το παιδί απασχοληµένο για αρκετές ώρες. Κάτι τέτοιο όµως είναι καταστρεπτικό για την ψυχοσύνθεση του παιδιού, που τελικά δεν αναπτύσσει όλες τις παραπάνω δεξιότητες. 12

13 Σχολική ηλικία Καθώς µεγαλώνουν τα παιδιά, αποκτούν νέες δεξιότητες και αναπτύσσουν τις υπάρχουσες ικανότητές τους. Σκαρφαλώνοντας, τρέχοντας, πηδώντας, αναπτύσσουν περισσότερο και δυναµώνουν το σώµα τους. Ολοένα και πιο κοινωνικοποιηµένα, µαθαίνουν τις πιο τυπικές δεξιότητες της ζωής. Τα παιχνίδια µε κανόνες και το τυπικό οµαδικό παιχνίδι παίζουν σηµαντικό ρόλο στο να βοηθούν τα παιδιά σχολικής ηλικίας να αναπτύσσουν τις σωµατικές τους δεξιότητες και να εξασκούν τη συνεργασία, την αµοιβαία κατανόηση και τη λογική σκέψη. Μαθαίνουν να παίζουν µε τη σειρά µε τους συµπαίκτες τους, να µοιράζονται, να σέβονται τους συνοµήλικους τους και να εκτιµούν τους κανόνες. Μέσα από το παιχνίδι από µικρή ακόµα ηλικία το παιδί µπορεί να µάθει, µε ευχάριστο και αποτελεσµατικό τρόπο, να ακολουθεί οδηγίες, να συνεργάζεται, να περιµένει τη σειρά του κ.λ.π. Επίσης, µέσω της διαδικασίας του παιχνιδιού χτίζονται οι συναισθηµατικές ικανότητες, καθώς το παιδί έχει την εµπειρία της χαράς και της ευχαρίστησης, "δένεται" συναισθηµατικά µε τα άλλα παιδιά, γεύεται τη µαταίωση και την απογοήτευση (όπως όταν χάνει), ανακτά την ελπίδα (ότι θα ξανακερδίσει) και "δουλεύει" τα διαφορετικά συναισθήµατα (µέσω του υποκριτικού παιχνιδιού και της µίµησης). Η αυτοπεποίθηση και η αυτοεκτίµηση, τόσο σηµαντικές για τη µακροπρόθεσµη ευτυχία και επιτυχία του ατόµου, τονώνονται, καθώς το παιδί κατακτά τους στόχους του µέσα από το παιχνίδι. Επιπλέον, διεγείρονται η δηµιουργικότητα και η φαντασία, ενώ διευρύνονται οι πνευµατικοί του ορίζοντες. Καθώς υποκρίνεται ότι είναι ιατρός, νοσοκόµα, δασκάλα, γονιός, αστυνοµικός, µαθαίνει ότι η ζωή είναι γεµάτη ευκαιρίες και πιθανότητες. Ίσως όµως το σηµαντικότερο εγγενές στοιχείο του παιχνιδιού είναι η χαρά και η ευχαρίστηση που προσφέρει. Το ηλεκτρονικό παιχνίδι σε αυτήν την ηλικία παρουσιάζει αυξηµένη δηµοτικότητα και τότε στην ουσία κάνει και την πρώτη του γνωριµία µε αυτού του είδους τα παιχνίδια. Ο κόσµος τους πραγµατικά τα συναρπάζει και αποτελούν µια από τις αγαπηµένες τους ασχολίες. Συχνά είναι και θέµα συζήτησης στο σχολείο εποµένως και µια κοινωνικοποιητική διαδικασία. Τα ηλεκτρονικά παιχνίδια είναι όµως µια «έτοιµη» µορφή ψυχαγωγίας, το παιδί µετά από κάποιες επαναλήψεις δεν

14 χρειάζεται να σκεφτεί οπότε λειτουργεί εντελώς µηχανικά. εν διευρύνονται λοιπόν οι πνευµατικοί ορίζοντές του αλλά και ούτε µαθαίνει να συνεργάζεται ή να συνυπάρχει µε άλλα παιδιά Εφηβική ηλικία Η αναζήτηση της ταυτότητας αποτελεί το µεγαλύτερο αναπτυξιακό έργο των εφήβων. Ως αναζητητές ενός µεγάλου αγνώστου, οι έφηβοι πειραµατίζονται µε νέες συµπεριφορές και δοκιµάζουν δυνατότητες. Με τη σωστή καθοδήγηση, αναπτύσσουν τις δεξιότητες που χρειάζονται για να γίνουν υπεύθυνοι και σωστοί ενήλικες. Ο οργανωµένος αθλητισµός και η σωµατική αναψυχή προσφέρουν στους εφήβους ευκαιρίες για αυτοέκφραση, σηµαντική σε αυτή τη διαδικασία ανακάλυψης. Βοηθούν τους εφήβους να αναπτύξουν δεξιότητες επικοινωνίας, διαπραγµάτευσης και ηγετικότητας και να δοκιµάσουν και να βελτιώσουν τις ικανότητές τους κάτι που αυξάνει την αυτοπεποίθηση. ίνουν στους νέους ένα τρόπο δεσµού µε τους ενήλικες και µεταξύ τους δηµιουργώντας µια αίσθηση κοινότητας και ένταξης. Οι έφηβοι είναι συνήθως και οι πιο σκληροπυρηνικοί παίκτες ηλεκτρονικών παιχνιδιών. Στην ηλικία αυτή παρατηρείται ή παραµέληση αυτής της ψυχαγωγίας ή υπερβολική προσκόλληση σε αυτήν. Το περιεχόµενο των παιχνιδιών που απευθύνεται σε αυτή την ηλικιακή οµάδα είναι κυρίως πολεµικό κάτι που έχει αποδειχθεί ότι επιφέρει αρνητικές επιπτώσεις στην διάπλαση της προσωπικότητας των νέων. Επίσης τα ηλεκτρονικά παιχνίδια µπορεί να είναι και η αφορµή κοινωνικής αποµόνωσης, σε µία ηλικία που η αλληλεπίδραση παίζει τόσο σηµαντικό ρόλο.

15 1.2. ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙ Ι ιάφοροι επιστήµονες προσπαθώντας να ερµηνεύσουν τη φύση και τη σηµασία του παιχνιδιού, τη θέση και τη χρησιµότητά του ως λειτουργία στη ζωή, ανέπτυξαν µια ποικιλία θεωριών. Οι θεωρίες αυτές ασχολούνται συνήθως µε ένα ή δύο χαρακτηριστικούς τύπους του παιχνιδιού και διερευνούν τα χαρακτηριστικά και τις λειτουργίες αυτών των τύπων στη ζωή του ατόµου ή του συνόλου. Το ιδεολογικό υπόβαθρο και το επιστηµονικό πρίσµα κάτω από το οποίο οι διάφορες θεωρίες εξετάζουν το παιχνίδι µεταβάλλεται καθώς οι επιστήµες αναπτύσσονται και η κοινωνία εξελίσσεται. Κατά πόσο όµως αυτές οι θεωρίες αντιπροσωπεύουν και το ηλεκτρονικό παιχνίδι η χρήση του οποίου έχει πάρει τεράστιες διαστάσεις; Αρχικά οι θεωρίες, που αναπτύχθηκαν, επιχείρησαν να καθορίσουν τη βιολογική λειτουργία του παιχνιδιού, δηλαδή προσπάθησαν να ερµηνεύσουν την ανάγκη του ανθρώπου να παίζει, δίνοντας µια καθαρά βιολογική ερµηνεία. Το κύριο χαρακτηριστικό τους είναι η διατήρηση ή η κατανάλωση υπερχυλίζουσας ζωτικής ενέργειας κατά το παιχνίδι 13. Τα ρεύµατα που κυριάρχησαν στην ψυχολογία ήταν τρία: α) η Ψυχανάλυση, β) ο Μπιχεβιορισµός και γ) η Γνωστική Θεωρία. Τα τρία αυτά ρεύµατα αντιπροσωπεύουν διαφορετικές απόψεις αλλά υπάρχουν και σηµεία στα οποία αλληλοκαλύπτονται. Κανένα από τα τρία αυτά ρεύµατα όµως δεν είχε ως κεντρικό θέµα διαπραγµάτευσης το παιχνίδι, αλλά όλα επηρέασαν αντίστοιχα τις σχετικές αντιλήψεις για το παιχνίδι. Οι νεώτερες θεωρίες επιχείρησαν να κατανοήσουν το φαινόµενο του παιχνιδιού και να δώσουν απαντήσεις σε έναν αριθµό ερωτηµάτων όπως: Τι είναι το παιχνίδι; Γιατί παίζει ο άνθρωπος; Πώς εξελίσσεται το παιχνίδι ανάλογα µε την ηλικία του ανθρώπου; Πώς επιδρά το περιβάλλον στο παιχνίδι του παιδιού; Γιατί άλλα παιχνίδια διατηρήθηκαν ή µεταβλήθηκαν και άλλα χάθηκαν στη ροή του χρόνου; Ποια η σχέση των παιχνιδιών µε τις διάφορες κοινωνίες και πολιτισµούς; Ποια είναι η σχέση των διαµορφωµένων παιχνιδιών µε τα αυθόρµητα, µε τα εφευρισκόµενα εκείνη τη στιγµή και τα διαρκώς αναµορφούµενα παιχνίδια; Τι πρέπει να παίζουν τα παιδιά; Ποιος ο ρόλος που διαδραµατίζουν οι ενήλικες στο παιχνίδι τους 14 ; Οι σηµαντικότερες από τις θεωρίες, που ερµηνεύουν το παιχνίδι από βιολογική σκοπιά, είναι: 13 Αντωνιάδης, Α., Το παιχνίδι, University Studio Press, Θεσσαλονίκη, ο.π.

16 Θεωρία της Πλεονάζουσας Ενεργητικότητας 15 Χαρακτηριστικό της παιχνιδιάρικης συµπεριφοράς είναι η έντονη ζωηρότητα που παρατηρείται στα νεαρά άτοµα (ανθρώπους ή ζώα). Ο Herbert Spencer το 1873, προσπαθώντας να ερµηνεύσει αυτούς τους θορυβώδεις τύπους του παιχνιδιού διατύπωσε τη θεωρία της πλεονάζουσας ενέργειας. Υποστήριξε ότι το παιχνίδι είναι αποτέλεσµα της υπερβολικής ενεργητικότητας, η οποία συσσωρεύεται στο παιδί και πρέπει να ελευθερωθεί. Η υπεραφθονία ενέργειας διοχετεύεται σε λειτουργίες, που φανερώνουν φυσιολογικούς τρόπους συµπεριφοράς, αλλά χωρίς άµεσο στόχο. Η θεωρία αυτή µπορεί να δικαιολογήσει την εκλογή παιχνιδιών µε ζωηρότερες ενέργειες, δεν µπορεί όµως να ερµηνεύσει απόλυτα το παιχνίδι, ούτε να δικαιολογήσει πιο πολύπλοκα παιχνίδια όπως είναι τα ηλεκτρονικά. Η βάση αυτής της θεωρίας είναι ότι συγκεντρώνεται ενέργεια στον οργανισµό του παιδιού σαν αποτέλεσµα της παρατεταµένης αδράνειάς του και αυτή η πλεονάζουσα ενέργεια πρέπει µε κάποιο τρόπο να απελευθερωθεί. Η θεωρία δεν είναι ικανοποιητική για τους παρακάτω τρεις λόγους: 1. εν υπάρχει αντικειµενικό κριτήριο σχετικά µε το ποσό της ενέργειας που θεωρείται πλεονάζον. 2. Η ιδέα της συσσώρευσης ενέργειας, που είναι αναγκαίο να απελευθερωθεί είναι εσφαλµένη κατά τη φυσιολογία. 3. εν µπορεί να εξηγήσει γιατί τα παιδιά συχνά - ακόµα και όταν είναι εντελώς εξαντληµένα από το παιχνίδι - εξακολουθούν να παίζουν, ενώ έχει ήδη ξοδευτεί η πλεονάζουσα ενέργειά τους. Όσον αφορά στο ηλεκτρονικό παιχνίδι αν και θεωρείται µια παθητική µορφή ψυχαγωγίας, οι παίκτες το χαρακτηρίζουν ως µία πολύ κουραστική διαδικασία που πολλαπλασιάζει το άγχος της καθηµερινότητας. Οι παίκτες λοιπόν σύµφωνα µε τη θεωρία αυτή θα µπορούσαν να ξοδεύουν την ενεργητικότητά τους µέσω των βιντεοπαιχνιδιών. Εδώ βέβαια τίθεται και το θέµα το εθισµού, καθώς, όπως αναφέρεται και σε παρακάτω κεφάλαια τα παιχνίδια αυτά έχουν και εθιστικό χαρακτήρα. Οι εξαρτηµένοι παίκτες θα διέκοπταν την ενασχόληση τους µε τα παιχνίδια αυτά όταν η ενέργεια τους έχει εξαντληθεί; Κάτι τέτοιο αµφισβητείται καθώς εµπλέκονται άλλοι παράγοντες που τους ωθούν να συνεχίσουν. 15 Κοτσακώστα Μ., Καρανταΐδου Στ., Μιχαλόπουλος Γ.,.Σωµαράκης Σ. «Το παιχνίδι στη θεωρία του Βυγκότσκι», από το Virtual School, The sciences of Education Online, τόµος 2, τεύχος 1, 2000.

17 Θεωρία της Προγονικής Κληρονοµικότητας ή της "Ανακεφαλαίωσης" Ο ψυχολόγος G. Stanley Hall παρατήρησε ότι η παιχνιδιάρικη συµπεριφορά αλλάζει µε την ηλικία και, στηριζόµενος στο βιογενετικό νόµο του Haeckel σύµφωνα µε τον οποίο η ανάπτυξη του παιδιού αποτελεί σύντοµη ανακεφαλαίωση της εξέλιξης της ανθρωπότητας 16. Υποστήριξε ότι το παιχνίδι των παιδιών αντανακλά την πορεία της εξέλιξης από την προϊστορική εποχή ως σήµερα. "Η ιστορία του ανθρώπινου γένους ανακεφαλαιώνεται στην ανάπτυξη του κάθε παιδιού". Αναφέρει ότι το παιδί στα παιχνίδια του, δεν διέρχεται µόνο την εξέλιξη του είδους του στην εµβρυακή του κατάσταση, αλλά ακόµα και στην παιδική του ηλικία διατρέχει σε µία µικρογραφία την πολιτιστική εξέλιξη της ανθρωπότητας. Το παιχνίδι αποτελεί ωφέλιµη λειτουργία για το είδος και όχι για το άτοµο και χρησιµεύει για την εξάλειψη διάφορων στοιχειωδών λειτουργιών, που σήµερα είναι άχρηστες ή και ανεπιθύµητες. Η θεωρία της "Ανακεφαλαίωσης" αναπτύχθηκε στις αρχές του αιώνα. Πολλοί νεότεροι φιλόσοφοι κατέληξαν ότι δεν ανταποκρίνεται στην πραγµατικότητα. Αυτό γιατί δεν µπορεί µια τόσο αυθόρµητη και τόσο επίµονη άσκηση, όπως το παιχνίδι, να έχει σα µοναδικό σκοπό τη βαθµιαία εξάλειψη των πιέσεων του φυλετικού υποσυνείδητου. Τα ηλεκτρονικά παιχνίδια και γενικότερα τα σύγχρονα παιχνίδια, είναι αδύνατο να εξηγηθούν σύµφωνα µε τη θεωρία της ανακεφαλαίωσης. Αυτό γιατί το σηµερινό παιδί ζει σε ένα διαφορετικό κοινωνικό και πολιτισµικό περιβάλλον και ασφαλώς οι επιδράσεις του διαφέρουν πολύ από εκείνες των προηγούµενων εποχών, εποµένως και της εποχής που η θεωρία αυτή διατυπώθηκε. 16 Αντωνιάδης, Α., Το παιχνίδι, University Studio Press, Θεσσαλονίκη, 1994

18 Θεωρία της Προπαρασκευαστικής άσκησης ή Αυτοαγωγής Ο Γερµανός φιλόσοφος K. Groos στην αρχή µελέτησε το παιχνίδι των ζώων κι αργότερα το παιχνίδι των ανθρώπων και υποστήριξε ότι δεν υπάρχει διαφορά ανάµεσα στο παιχνίδι των παιδιών και των ζώων. ιέκρινε τόσο στη µάχη-παιχνίδι των ζώων όσο και στη µιµητική συµπεριφορά των παιδιών, την προετοιµασία για τη ζωή του ενηλίκου. Παρατήρησε ότι το παιχνίδι φέρνει στην επιφάνεια πρωτόγονα ένστικτα, τα καλλιεργεί και συντελεί στην ανάπτυξή τους προετοιµάζοντας έτσι το παιδί ή το ζώο για την ηλικία της ωριµότητας. Υποστήριξε επίσης ότι σκοπός και κίνητρο συνυπάρχουν στο παιχνίδι που εκφράζει τη µορφή της ζωής και της δραστηριότητας του παιδιού. Η άποψη του K. Groos, ότι το παιχνίδι έχει ενστικτώδη βιολογικό χαρακτήρα, ήταν πλατιά διαδεδοµένη στη δυτικοευρωπαϊκή και αµερικάνικη ψυχολογία όπου κυριάρχησε για περισσότερο από 30 χρόνια 17. Η θεωρία αυτή µπορεί να ερµηνεύσει τα λειτουργικά παιχνίδια όχι όµως και τα µιµητικά ανταγωνιστικά και πατροπαράδοτα παιχνίδια. Ακόµα δεν µπορεί να εξηγήσει γιατί παίζουν και οι µεγάλοι ενώ δε θα έπρεπε, αφού σύµφωνα µε τη θεωρία το παιχνίδι προετοιµάζει το παιδί για την ενήλικη ζωή. Όλες οι παραπάνω ερµηνείες του παιχνιδιού, όπως: η πλεονάζουσα ενέργεια, η ανακεφαλαίωση και η ενστικτώδης προετοιµασία έχουν απορριφθεί και προσαρµοστεί σε πιο σύγχρονες θέσεις. Παρόλα αυτά, τα φαινόµενα που προσπαθούν να ερµηνεύσουν, όπως η ζωηρή δραστηριότητα, η σταδιακή γνωριµία µε νέους τύπους παιχνιδιού, καθώς και η µερική οµοιότητα µε τη συµπεριφορά των µεγάλων, αποτελούν σηµαντικά στοιχεία του παιχνιδιού. 17 ο.π.

19 Ψυχαναλυτική θεωρία ή θεωρία της Κάθαρσης Η θεωρία αυτή έχει τις ρίζες της στην θεωρία της κάθαρσης του Αριστοτέλη ο οποίος είχε διακρίνει τη δύναµη της κάθαρσης της ψυχής από µη ωφέλιµες επιθυµίες από τις εντάσεις της αισθητικότητας και τη βιαιότητα των ορµών. Κύριος εκπρόσωπος αυτής της θεωρίας είναι ο Ελβετός ψυχολόγος J. Freud, ο οποίος υποστηρίζει ότι το παιχνίδι δεν είναι απλώς ένα αναπτυξιακό επίτευγµα ή ένα µέσο για να περάσει το παιδί την ώρα του αλλά είναι σηµαντικό "γιατί απηχεί τις προσπάθειες του παιδιού να συµφιλιωθεί µε τα συγκινησιακά του βιώµατα" 18. Αποτελεί µια γέφυρα ανάµεσα στην εσωτερική και εξωτερική πραγµατικότητα του παιδιού. Το παιχνίδι παρέχει στο παιδί τη δυνατότητα να αντιµετωπίζει αγχώδεις καταστάσεις µε συµβολικό τρόπο 19. Το παιδί µέσα από το παιχνίδι του υποτάσσει κάθε τι που στη ζωή του το εντυπωσίασε ή το απείλησε. Μέσα από το παιχνίδι του εκφράζει έµµεσα ή συµβολικά πιεστικές ανησυχίες του, φόβους, επιθυµίες και επαναλαµβάνοντας αυτά τα θέµατα ξανά και ξανά δίνει στο παιχνίδι ένα χαρακτήρα κάθαρσης. Η επανάληψη της εµπειρίας µέσα από το παιχνίδι είναι µια απόπειρα αλλαγής της απόφασης ή απόπειρα κυριαρχίας πάνω σε µια δύσκολη κατάσταση 20. Είναι φανερό ότι το παιδί στο παιχνίδι του επαναλαµβάνει οτιδήποτε του έκανε µεγάλη εντύπωση στην πραγµατική ζωή και λειτουργώντας έτσι, απενεργοποιεί τη δύναµη της εντύπωσης, κάνοντας τον εαυτό του κυρίαρχο της κατάστασης. Αρχικά το παιδί βρίσκεται σε µια παθητική κατάσταση, "συντετριµµένο" από την εµπειρία, όµως επαναλαµβάνοντάς την µέσα στο παιχνίδι του, όσο δυσάρεστη κι αν ήταν, αναλαµβάνει έναν ενεργητικό ρόλο και προσπαθεί να χειριστεί την κατάσταση 21. Οι προσπάθειές του αυτές µπορούν να αποδοθούν σαν ένστικτο κυριαρχίας, που δρα ανεξάρτητα από το αν η ανάµνηση της εµπειρίας ήταν ευχάριστη ή όχι. Η µετάβαση του παιδιού από την παθητικότητα της εµπειρίας στην ενεργητικότητα του παιχνιδιού παρέχει στο παιδί µια ευχαρίστηση, γιατί µπορεί να πάρει εκδίκηση σε ένα υποκατάστατο Κοτσακώστα Μ., Καρανταΐδου Στ., Μιχαλόπουλος Γ.,.Σωµαράκης Σ. «Το παιχνίδι στη θεωρία του Βυγκότσκι», Virtual School, The sciences of Education Online, τόµος 2, τεύχος 1, ο.π. 20 Αντωνιάδης, Α., Το παιχνίδι, University Studio Press, Θεσσαλονίκη, Κοτσακώστα Μ., Καρανταΐδου Στ., Μιχαλόπουλος Γ.,.Σωµαράκης Σ. «Το παιχνίδι στη θεωρία του Βυγκότσκι», από το Virtual School, The sciences of Education Online, τόµος 2, τεύχος 1, ο.π.

20 Το παιχνίδι σα διαγνωστικό µέσο είναι µια πολύ καλή µέθοδος προκειµένου να πλησιάσουµε την ψυχή των µικρότερων παιδιών, για τα οποία η γλώσσα είναι ακόµα ατελές µέσο επικοινωνίας. Το µικρό παιδί, έχοντας ισχυρή ανάγκη να εξωτερικεύσει τις σκέψεις και τα συναισθήµατά του, χρησιµοποιεί λιγότερους λεκτικούς συνειρµούς και εκφράζεται πιο αυθόρµητα µε το παιχνίδι. ηµιουργεί, λοιπόν, ένα τρισδιάστατο χώρο παιχνιδιού, όπου θέτει τον εαυτό του ή δηµιουργεί ένα παιχνίδι που αναπαριστά τον εαυτό του (Hoxter, 1996). Χαρακτηριστικά η Hoxter λέει: «Το παιχνίδι είναι συµπεριφορά, µια ενεργός εξωτερίκευση ψυχοδιανοητικών εµπειριών µε τη χρησιµοποίηση συµβολικών αντικειµένων, καθώς και µιας δυναµικής, δραµατικής αλληλεπίδρασης µε τα αντικείµενα αυτά» 23. Η Ψυχαναλυτική θεωρία, κρύβει µια σχετική αλήθεια. Εάν οι αναπτυξιακές διαδικασίες εξελιχθούν µέσα σε πεδίο έντασης µεταξύ ενθάρρυνσης και παρεµπόδισης της εκπαίδευσης και της κυριαρχίας, τότε γίνονται έκδηλες στα παιδιά οι έντονες συγκρούσεις στη φυσική τους ανάπτυξη. Το παιδί θα πρέπει να τις ξεπεράσει και να βρει τρόπους να διεκδικήσει τα ενδιαφέροντα, τις ανάγκες, τους στόχους και τις προθέσεις του απέναντι στις διάφορες µορφές αντίστασης. Οι ψυχαναλυτές έχουν σίγουρα δίκιο όταν υποθέτουν ότι τα παιδιά ασχολούνται µε πραγµατικές καταστάσεις της ζωής στα παιχνίδια τους. Ακόµα, στα παιδιά παρατηρείται µια καθυστέρηση ή επιβράδυνση στην εξέλιξη του παιχνιδιού τους όταν δεν καταφέρουν επιτυχώς να ξεπεράσουν κάποιες πτυχές των φυσικών τους συγκρούσεων, τότε εµπλέκονται µε άµυνες, πιέσεις, άρνηση και έτσι παρατηρείται ένα σταµάτηµα ή οπισθοδρόµηση στην εξέλιξη της ανάπτυξής τους. Κάθε σταµάτηµα στην εξέλιξη του παιδιού το καθηλώνει στις ίδιες µορφές παιχνιδιού. Σε αυτές τις ειδικές περιπτώσεις, είναι αλήθεια, το παιχνίδι βασικά αναφέρεται στο παρελθόν. Η χρήση ηλεκτρονικών παιχνιδιών µπορεί να ερµηνευτεί µέσω της ψυχαναλυτικής θεωρίας. Μέσω αυτής µπορεί να κατανοηθεί γιατί και η τόσο µεγάλη απήχηση των βίαιων ηλεκτρονικών παιχνιδιών. Άλλωστε και µία σταθερή δικαιολογία των παικτών είναι ότι το ηλεκτρονικό παιχνίδι αποτελεί και µία µορφή εκτόνωσης από την καθηµερινότητα. 23 Κοτσακώστα Μ., Καρανταΐδου Στ., Μιχαλόπουλος Γ.,.Σωµαράκης Σ. «Το παιχνίδι στη θεωρία του Βυγκότσκι», από το Virtual School, The sciences of Education Online, τόµος 2, τεύχος 1, 2000.

21 Μπιχεβιοριστικές Θεωρίες Εκτός της Ψυχαναλυτικής θεωρίας αναπτύχθηκαν οι Μπιχεβιοριστικές αντιλήψεις για το παιχνίδι. Ο Μπιχεβιορισµός στηριζόταν στην αντικειµενική παρατήρηση της συµπεριφοράς που γίνεται αντιληπτή σε πειραµατικές συνθήκες. Οι σηµαντικότερες Μπιχεβιοριστικές θεωρίες για το παιχνίδι είναι οι παρακάτω: 1. Παιχνίδι µέσα από δευτερογενείς ενισχύσεις. 2. Παιχνίδι σαν µιµητική µάθηση. 3. Παιχνίδι σαν εξερεύνηση και διερεύνηση. 4. Παιχνίδι σαν ανάγκη για επάρκεια. 5. Παιχνίδι σαν αναζήτηση του νέου, του σύνθετου και του αβέβαιου 24 Αργότερα αναπτύχθηκαν οι Γνωστικές θεωρίες του παιχνιδιού. Αντίθετα µε τις Ψυχαναλυτικές και Μπιχεβιοριστικές θεωρίες, οι Γνωστικές υποστηρίζουν ότι τόσο οι βιολογικοί παράγοντες όσο και το περιβάλλον είναι ίσης σηµασίας µεταβλητές που επηρεάζουν τη συµπεριφορά του ατόµου και δίνουν ιδιαίτερη έµφαση στη µελέτη της γλώσσας, των συµβόλων και της σκέψης. 24 Αντωνιάδης, Α., Το παιχνίδι, University Studio Press, Θεσσαλονίκη, 1994

22 ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΠΑΙΧΝΙ Ι 2.1. ΟΡΙΣΜΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΠΑΙΧΝΙ ΙΩΝ Η φράση βιντεοπαιχνίδι και ηλεκτρονικό παιχνίδι χρησιµοποιούνται συχνά εναλλακτικά. Συνήθως τα παιχνίδια αυτά αποτελούνται από µια οθόνη (τηλεόραση, οθόνη ηλεκτρονικού υπολογιστή, ή µικρή οθόνη υγρών κρυστάλλων) µέσω της οποίας το παιχνίδι αναπαράγεται. Οι συσκευές ποικίλλουν, ανάλογα µε το παιχνίδι που χρησιµοποιείται, αλλά συνήθως περιλαµβάνουν έναν επεξεργαστή, ένα πηδάλιο (joystick), και ένα πληκτρολόγιο 25. Αυτά τα παιχνίδια: o Παίζονται σε τηλεόραση. Το λογισµικό παιχνιδιών προσεγγίζεται µέσω µιας κονσόλας παιχνιδιών, στην οποία συνδέονται περιφερειακές µονάδες όπως για παράδειγµα το joystick. o Αναπαράγονται µε τη χρήση της τηλεόρασης, µε δυνατότητα πρόσβασης του παιχνιδιού µέσω internet ή µέσω δορυφορικής ή ψηφιακής συνδροµής. o Παίζονται σε ηλεκτρονικό υπολογιστή o Αποθηκεύεται σε µία καµπίνα µε ενσωµατωµένη οθόνη και ένα joystick για την εισαγωγή δεδοµένων. Αυτού του είδους τα παιχνίδια συναντώνται συνήθως σε λέσχες. o Αναπαράγονται από µικρές φορητές µηχανές παιχνιδιών, το δηµοφιλέστερο των οποίων είναι το Game Boy. o Όλο και περισσότερα βιντεοπαιχνίδια συναντώνται σε ηλεκτρονικές συσκευές, ως δευτερεύουσα χρήση, όπως για παράδειγµα τα κινητά τηλέφωνα. 25

23 2.2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΠΑΙΧΝΙ ΙΩΝ Τα ηλεκτρονικά παιχνίδια σήµερα δεν θα υπήρχαν εάν δεν είχε γεννηθεί ένας σπουδαστής τεχνολογίας ονόµατι Steve Russell. Το ενδιαφέρον του για την επιστηµονική φαντασία τον οδήγησε στη δηµιουργία ενός παιχνιδιού µε τον τίτλο διαστηµικός πόλεµος (Space War) το Εντούτοις ο ίδιος έχει δηλώσει ότι: «Εάν δεν το είχα πραγµατοποιήσει εγώ, κάποιος θα έκανε κάτι εξίσου καλό ίσως και καλύτερο στους επόµενους έξι µήνες. Έτυχε όµως να το κάνω εγώ πρώτος» 26. Ο Russell, ηγούνταν της οµάδας που δηµιούργησε το πρώτο παιχνίδι υπολογιστών. Χρειάστηκαν περίπου 200 ανθρωποώρες για να δηµιουργηθεί η πρώτη έκδοση του «διαστηµικού πολέµου» (Spacewar). Έγραψαν το Spacewar σε έναν αλληλεπιδραστικό µίνι υπολογιστή (PDP-1) που χρησιµοποιούσε µία καθοδική λυχνία και ένα πληκτρολόγιο για την εισαγωγή των δεδοµένων, και ανήκε στην Εταιρία Ψηφιακού Εξοπλισµού. Ο υπολογιστής ήταν µια δωρεά στην οµάδα από την εταιρία αυτή, που πίστευε ότι το επιστηµονικό αυτό επιτελείο θα ήταν σε θέση να κάνει κάτι αξιοπρόσεκτο µε το προϊόν τους. Ένα παιχνίδι υπολογιστών που ονοµάζονταν Spacewar ήταν το τελευταίο πράγµα που περίµεναν και έπειτα το παρείχαν «µεταλλαγµένο» ως διαγνωστικό πρόγραµµα στους πελάτες τους. Ο Russell δεν ωφελήθηκε ποτέ από το Spacewars 27. Το λειτουργικό σύστηµα του PDP-1 ήταν το πρώτο που επέτρεπε σε πολλούς χρήστες να µοιραστούν τον υπολογιστή ταυτόχρονα. Αυτό ήταν τέλειο για να παιχτεί το Spacewar, που ήταν ένα παιχνίδι για δύο παίκτες και περιλάµβανε πολεµικά διαστηµόπλοια που πυροβολούσαν τορπίλες φωτονίων. Κάθε παίκτης µπορούσε να ελέγξει ένα διαστηµόπλοιο, και κέρδιζε µε τον πυροβολισµό τορπιλών τους αντιπάλους του ενώ ταυτόχρονα έπρεπε να αποφεύγει το τράβηγµα από τη βαρύτητα του ήλιου. Ακόµα και σήµερα υπάρχουν αναβαθµισµένα αντίγραφα αυτού του παιχνιδιού και θεωρείται από τα πιο δηµοφιλή κλασικά παιχνίδια. Μέχρι τα µέσα της δεκαετίας του 60, ο χρόνος χρήσης υπολογιστών ήταν ακόµα πολύ ακριβός. Το Spacewar βρίσκονταν σχεδόν σε κάθε ερευνητικό υπολογιστή στη χώρα. Ο Steve Russell το µετέφερε στο πανεπιστήµιο του Στάνφορντ, όπου εισήγαγε στον προγραµµατισµό ηλεκτρονικών παιχνιδιών έναν σπουδαστή εφαρµοσµένης µηχανικής που ονοµάζονταν Nolan Bushnell. Ο Bushnell κατασκεύασε το πρώτο παιχνίδι που λειτουργεί µε κερµατοδέκτη και ξεκίνησε την εταιρία Ατάρι 28. Το 1967, ο Ralph Baer ο.π. 28 ο.π.

24 κατασκεύασε το πρώτο ηλεκτρονικό παιχνίδι που παίχτηκε σε τηλεόραση, ένα παιχνίδι αποκαλούµενο καταδίωξη 29. Ο Russell ήταν ο πρώτος που προγραµµάτισε ένα παιχνίδι σε κεντρική µονάδα ηλεκτρονικού υπολογιστή. Σήµερα, µε το ενδιαφέρον για τα κλασικά παιχνίδια να κερδίζει έδαφος για µια ακόµη φορά, οι παίκτες των ηλεκτρονικών παιχνιδιών ανατρέχουν στην πλούσια ιστορία της βιοµηχανίας. Προσφέρονται στην αγορά σύγχρονες εκδόσεις παιχνιδιών που εµφανίστηκαν το 1979 και αποτελούν ενηµερωµένες εκδόσεις του παιχνιδιού που ο Steve Russell εφηύρε. Η ιστορία των ηλεκτρονικών παιχνιδιών αφορά όχι µόνο τους ανθρώπους αλλά και τις επιχειρήσεις 30. Η περίοδος θεωρείται η εποχή έναρξης για τα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Το 1971, ο Nolan Bushnell µαζί µε τον Ted Dabney, δηµιούργησαν το πρώτο παιχνίδι µε κερµατοδέκτη. Ονοµάστηκε Computer Space, βασισµένο στο προηγούµενο παιχνίδι του Steve Russell Spacewar. ηµιούργησαν επίσης ένα πυροβόλο όπλο έτσι ώστε οι παίκτες να µπορούν να διακρίνουν τα σηµεία φωτός στην οθόνη και να τα πυροβολούν. Το πρώτο παιχνίδι που διατίθεται στο κοινό είναι γεγονός, αλλά εκείνο βρίσκει το παίξιµό του πολύ δύσκολο 31. Το παιχνίδι Pong δηµιουργήθηκε από τον Nolan Bushnell (µε βοήθεια του Al Alcorn) ένα έτος αργότερα το Το ηλεκτρονικό παιχνίδι Pong ήταν παιχνίδι αντισφαίρισης, και το ονόµασαν έτσι γιατί "pong" είναι ο ήχος που το παιχνίδι αναπαράγει όταν χτυπά η µπάλα τη ρακέτα ή τη µία πλευρά της οθόνης. Το Pong δοκιµάζεται στην αγορά από ένα τοπικό κλαµπ. Μέσα σε δύο εβδοµάδες η µονάδα σπάει γιατί ο υποδοχέας νοµισµάτων ήταν πληµµυρισµένος µε κέρµατα και αυτό αποτελούσε µεγάλη επιτυχία. Ο Nolan Bushnell και ο Ted Dabney ξεκίνησαν την Atari Computers τον ίδιο χρόνο. Το 1975, η Atari επανέκδωσε το Pong ως παιχνίδι οικιακής χρήσης. Το 1972, η πρώτη κονσόλα παιχνιδιών οικιακής χρήσης, το Odyssey εκδόθηκε από τη Magnavox και σχεδιάστηκε από τον Ralph Baer και τρία χρόνια µετά το Odyssey προγραµµατίστηκε µε δώδεκα διαφορετικά παιχνίδια 32. Το 1976, η Fairchild εξέδωσε την πρώτη προγραµµατίσιµη κονσόλα εγχώριων παιχνιδιών αποκαλούµενη Fairchild Video Entertainment System, και αργότερα το µετονόµασε Channel F. Το Channel F ήταν το πρώτο ηλεκτρονικό σύστηµα που χρησιµοποιούσε µεγάλες δισκέτες µε τις οποίες ο παίκτης είχε τη ο.π.

25 δυνατότητα να αλλάξει παιχνίδια. Την ίδια χρόνια το πρώτο βίαιο παιχνίδι παράγεται, ονοµάζεται «Death Race 2000» και βασίζεται σε αγώνες δρόµου. Ο παίκτης κερδίζει πόντους τρέχοντας πάνω σε κολληµένες ανθρώπινες φιγούρες. Η έντονη κοινωνική κατακραυγή του δίνει προβολή. Επίσης το 1977 δηµιουργείται η πρώτη λέσχη µε ηλεκτρονικά παιχνίδια που σε συνδυασµό µε την προσφορά φαγητού, είχε µεγάλη επιτυχία. Ενώ τα ηλεκτρονικά παιχνίδια στην «Football» και «Space Invaders» σπάνε όλα τα ρεκόρ. Είναι τόσο δηµοφιλή, που προκαλούν έλλειψη κερµάτων στην Ιαπωνία και την Αµερική και αυξηµένες απουσίες στα σχολεία 33. Στις 17 Ιουνίου του 1980, τα παιχνίδια "asteroids" και " Lunar Lander" ήταν τα δύο πρώτα ηλεκτρονικά παιχνίδια που καταχωρούνται στο σωµατείο πνευµατικών δικαιωµάτων. Το ίδιο διάστηµα η Namco εκδίδει το Pac-Man το δηµοφιλέστερο παιχνίδι όλων των εποχών. Πάνω από µονάδες πωλήθηκαν παγκοσµίως ενώ υπολογίζεται ότι άλλες τόσες συσκευές πλαστογραφήθηκαν. Αρχικά ονοµάζονταν Puck-Man (καλλικάντζαρος) αλλά οι κατασκευαστές, στο ενδεχόµενο ότι βάνδαλοι θα διέγραφαν ένα µέρος του γράµµατος P, το άλλαξαν σε Pac-Man, καθώς υπήρχε περίπτωση οι γονείς να αποτρέπονταν από την αγορά του προϊόντος. Το Pac-Man είναι το πρώτο παιχνίδι που είναι εξίσου δηµοφιλές σε αγόρια και κορίτσια. Επίσης ο Williams ο κατασκευαστής του Φλίπερ εκδίδει το πρώτο ηλεκτρονικό του παιχνίδι ονόµατι Defender που εισάγει την εικονική πραγµατικότητα στον κόσµο των ηλεκτρονικών παιχνιδιών. Η οθόνη χωρίζεται σε δύο µέρη, στο κάτω εµφανίζεται η τρέχουσα δράση, και στο πάνω παρουσιάζονται όλα όσα γίνονται έξω από τα όριά της 34. Το 1982 η Nintendo έχοντας έναν µεγάλο αριθµό αποτυχηµένων παιχνιδιών µε κερµατοδέκτη αποφασίζει να τα µετατρέψει σε κάτι προσοδοφόρο. ηµιουργεί λοιπόν το Donkey Kong ένα παιχνίδι µε πρωταγωνιστή έναν κοντόχοντρο ξυλουργό που τρέχει, αντιµετωπίζοντας πολλά εµπόδια άλλα και παίρνοντας µπόνους, για να σώσει το κορίτσι του από µία τρελή µαϊµού. Την ίδια χρονιά οι λέσχες ηλεκτρονικών φτάνουν σε ρεκόρ εσόδων µε 5 δισεκατοµµύρια δολάρια στις Η.Π.Α. και εκδίδεται το πρώτο περιοδικό για ηλεκτρονικά παιχνίδια Εικονική πραγµατικότητα (virtual reality):µία προσοµοίωση, µε πολύ έντονα ρεαλιστικά στοιχεία και έντονη αλληλεπίδραση τόσο ώστε ο παίκτης έχει την αίσθηση ότι βρίσκεται σ έναν άλλο κόσµο ο.π.

26 Το 1982 η Ατάρι εκδίδει την κονσόλα 5200, µε βάση τα γραφικά και τα τσιπ που βρίσκονταν στους υπολογιστές του Atari 5200 τα παιχνίδια βελτιώνονται αισθητικά σε µεγάλο βαθµό. Μια εντυπωσιακή εφεύρεση στο παιχνίδι αυτό είναι το joystick, που είναι ένα πηδάλιο για το χειρισµό του παιχνιδιού. Την ίδια χρονιά η Midway δηµιουργεί ένα σπίτι για τον Pac-Man. Γίνεται το δηµοφιλέστερο παιχνίδι µε κερµατοδέκτη στην αµερικανική ιστορία και περισσότερες από συσκευές απορροφούνται από την αγορά των Η.Π.Α.. Αρκετά εµπλουτισµένα Pac-Man αναπαράγονται µε σκοπό να πετύχουν όσο και το αρχικό Pac-Man µε διαφοροποιηµένους χαρακτήρες και λαβυρίνθους. Η δηµοφιλέστερη επανέκδοση, το Pac-Man Plus, αντικαθιστά το φρούτα καθώς και τα άλλα στοιχεία µπόνους µε δηµοφιλή αµερικανικά στοιχεία όπως για παράδειγµα κόκα-κόλα κ.λ.π 36. Το 1983 η Nintendo αναπαράγει τον οικογενειακό υπολογιστή (Famicom - Family Computer-) στην Ιαπωνία. Σκόπιµα σχεδιασµένος για να µοιάζει µε παιχνίδι, το Famicom εκδίδεται µε τα δηµοφιλέστερα παιχνίδια της Nintendo που µέχρι τότε οι παίκτες µπορούσαν να βρουν µόνο σε λέσχες. Λόγω της κυριαρχίας της Atari στην αγορά, η Nintendo δεν προγραµµατίζει να πωλήσει το Famicom έξω από την Ιαπωνία. Η επιχείρηση προσφέρει στην Atari τα δικαιώµατα να το διανείµει παντού έξω από την Ιαπωνία 37. Η περίοδος χαρακτηρίζεται ως το µεγάλο κραχ για τα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Πολλά προϊόντα είχαν αποµείνει στα ράφια, από ένα πλήθος εκδοτών. Οι επιχειρήσεις τρίτου επιπέδου βγαίνουν από την αγορά και τα παιχνίδια τους χαµηλώνουν αισθητά τις τιµές τους. Οι επιχειρήσεις που παραµένουν δεν µπορούν να ανταγωνιστούν τα φτηνά παιχνίδια, έτσι κλείνουν, χάνοντας χρήµατα λόγω απούλητων αποθεµάτων 38. Η περίοδος θεωρείται περίοδος δριµύτερης επιστροφής των ηλεκτρονικών παιχνιδιών και θεωρείται µια αντιπροσωπευτική εικόνα της κατάστασης της βιοµηχανίας ηλεκτρονικών παιχνιδιών. Οι ταχύτατες εξελίξεις στην αγορά σε συνάρτηση µε τον ανταγωνισµό των επιχειρήσεων για το µεγαλύτερο κέρδος πολλές φορές χρησιµοποιώντας αθέµιτα µέσα είναι εµφανής, και συνεχίζεται µέχρι σήµερα. Το 1985 η Nintendo µπαίνει στην Αµερική, δοκιµάζει στην αγορά της Νέας Υόρκης το σύστηµα ψυχαγωγίας της Nintendo NES (Nintendo Entertainment System). Οι λιανοπωλητές είναι τόσο δύσπιστοι µε τα ηλεκτρονικά παιχνίδια που η Nintendo αναγκάζεται να συµφωνήσει ότι θα δεχτεί πίσω όλα τα απούλητα προϊόντα. Γραφικά (graphics): οποιασδήποτε µορφής δεδοµένο ή πληροφορία υπό τη µορφή εικόνας στον Η/Υ ο.π.

27 Το NES γίνεται τελικά εµµονή σε µία περιορισµένη αγορά. Την ίδια εποχή οι Ρώσοι κατακτούν τον κόσµο µε ένα ηλεκτρονικό παιχνίδι παζλ. Ο Ρώσος προγραµµατιστής Alex Pajitnov σχεδιάζει το Tetris, ένα απλό, αλλά εθιστικό, παιχνίδι που µπορεί να παιχτεί και στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Το 1986 ικανοποιηµένοι από την επιτυχία του συστήµατος στη Νέα Υόρκη, οι παράγοντες της Nintendo πωλούν το NES διεθνώς. Το σύστηµα παρουσιάζεται στην αγορά συνοδευόµενο µε το Super Mario Bros και γίνεται αµέσως επιτυχία. Η Sega εκδίδει το ανταγωνιστικό του NES το Super Master System (SMS) στις Η.Π.Α. Η Nintendo πουλά µεγαλύτερες ποσότητες απ ότι οι ανταγωνιστές της σε αναλογία 10 προς 1 στις Ηνωµένες Πολιτείες. ιάφορες εταιρίες συγχωνεύονται µε τη Nintendo 39. Το 1988 η Atari δηµιουργεί την Tengen, µία θυγατρική εταιρία που παράγει παιχνίδια για κονσόλες οικιακής χρήσης. Η Tengen αρχίζει ως εξουσιοδοτηµένο κατάστηµα υπεύθυνο για την ανάπτυξη συµβατών παιχνιδιών της NES. Αυτός ο ρόλος τελειώνει όταν η Atari πηγαίνει τη Nintendo στο δικαστήριο, υποστηρίζοντας ότι έχει παράνοµο µονοπώλιο στην βιοµηχανία ηλεκτρονικών παιχνιδιών, πραγµατοποιηµένο µέσω αντικανονικών πρακτικών, όπως ο συγκεκριµένος καθορισµός των τιµών και η χρήση κωδικών ή τσιπ για να απαγορεύσει τη χωρίς άδεια αναπαραγωγή του λογισµικού NES 40. Το 1989 η Tengen αποκτά τα δικαιώµατα χρήσης του Tetris σε κονσόλα και αρχίζει την πώληση του εξαιρετικά δηµοφιλούς παιχνιδιού. Η Nintendo εκδίδει το φορητό Game Boy ($109), το σύστηµα συνοδεύεται µε το Tetris, και παρά την µικροσκοπική ασπρόµαυρη οθόνη που διαθέτει, έχει ιστορικό ρεκόρ πωλήσεων 41. Από το 1990, οι δύο γίγαντες NINTENDO και SEGA άρχισαν έναν πόλεµο προώθησης µηχανών µέσω της ανατιµολόγησης και της διαφήµισης. Αµέσως µετά οι δύο αυτές επιχειρήσεις εισάγουν συσκευές 16 bite που έδωσαν την ενισχυµένη γραφική αναπαράσταση, γνωστή ως Super Nes και Sega Mega Drive. Οι µηχανές των 8 bite γίνονται σύντοµα ξεπερασµένες και αποσύρθηκαν σταδιακά από την αγορά. Καθώς η τεχνολογία γίνονταν όλο και πιο προηγµένη, η SEGA σύντοµα πρόσθεσε έναν νέο περιφερειακό δίσκο υπό µορφή CD-ROM µε βελτιωµένη ικανότητα γραφικής αναπαράστασης και καλύτερη µνήµη. Η SONY ταυτόχρονα εργαζόταν στην ίδια γραµµή µε τη SEGA αλλά το πρόγραµµα διεκόπη 42. Η Sega εκδίδει το Virtua Fighter 3 στην Ιαπωνία και τις Ηνωµένες Πολιτείες. ιάφορα παιχνίδια προσοµοίωσης αρχίζουν να απολαµβάνουν τη δηµοτικότητα στα ο.π. 42

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ ΟΙ Υπεύθυνη καθηγήτρια κα.μαγδαληνού

ΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ ΟΙ Υπεύθυνη καθηγήτρια κα.μαγδαληνού VIDEO GAMES ΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ ΟΙ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΣΙΑΝΤΑΡΗΣ ΝΙΚΟΣ ΣΑΡΜΑΔΑΚΗΣ ΦΩΤΗΣ ΤΣΙΛΙΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΤΩΝΗΣ ΜΠΟΣΤΑΝΟΓΛΟΥ Υπεύθυνη καθηγήτρια :κα.μαγδαληνού Τα θετικά των games 1) Είναι διασκεδαστικά 2)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΥΛΕΑ Μια μέρα στο παιδικό σταθμό «Το παιχνίδι της χαράς» Στο παιχνίδι της χαράς υπάρχει ένα περιβάλλον όπου παρέχει στα παιδιά ασφάλεια, φροντίδα,

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ 1 of 18 4/16/2015 4:11 PM ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει διάφορες ενότητες για τα ψηφιακά παιχνίδια που παίζονται σε συσκευές κινητής τεχνολογίας και ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Όπως όλοι γνωρίζουμε η εφηβεία είναι η περίοδος μετάβασης από την παιδική ηλικία στην ενήλικη ζωή. Γίνονται γρήγορες αλλαγές στο σώμα και στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο;

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο; Εισαγωγή Τι είναι ''social media''; Ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) ορίζονται τα μέσα, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ ομάδων ανθρώπων μέσω των διαδικτυακών κοινοτήτων. Υπάρχουν διάφορες μορφές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση

ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ & ΦΥΛΟ Μυστήριο αποτελεί τα τελευταία 20 χρόνια η συνεχής µείωση της συµµετοχής του γυναικείου φύλου στην επιστήµη των

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων.

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Σκέψη και ονειροπόληση της μητέρας Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Ο Bion εμπνεόμενος από το άρθρο του Freud του 1911,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

«τ ι σ υ μ β α ί ν ε ι σ τ η ν εφηβεία;»

«τ ι σ υ μ β α ί ν ε ι σ τ η ν εφηβεία;» «τ ι σ υ μ β α ί ν ε ι σ τ η ν εφηβεία;» ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ μαζί για την εφηβική υγεία μαζί για την εφηβική υγεία ΜΑΖΙγια τηνεφηβικηυγεία ΜΟΝΑΔΑ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ (Μ.Ε.Υ.) Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους

Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους Ι. Τσιάντης MD, DPM, FRC Psych. Αν. Καθηγητής Παιδοψυχιατρικής Επιστημονικός Υπεύθυνος ΕΨΥΠΕ Ψυχαναλυτικός Ψυχοθεραπευτής Πρόεδρος Ιατρικών

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

Ο ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Ο ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ Η Έρευνα μας Ο Εθισμός στο Διαδίκτυο 2008-2010 Γενικότερα τι σημαίνει ο εθισμός, ειδικότερα τι σημαίνει εθισμός στο Διαδίκτυο και πως αυτό ορίζεται; Ως εθισμός αντιμετωπίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες

Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες Πηγή: http://www.rc.auth.gr/analekta/articles/4.4.doc Ο παράγοντας φύλο επιδρά στο επάγγελµα που ονειρεύονται αγόρια και κορίτσια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

«τ ι σ υ μ β α ί ν ε ι σ τ η ν εφηβεία;»

«τ ι σ υ μ β α ί ν ε ι σ τ η ν εφηβεία;» «τ ι σ υ μ β α ί ν ε ι σ τ η ν εφηβεία;» μαζί για την εφηβική υγεία μαζί για την εφηβική υγεία ΜΑΖΙγια τηνεφηβικηυγεία ΜΟΝΑΔΑ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ (Μ.Ε.Υ.) Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα 22 Μαρτίου 2014 Ανδρέας Ευαγόρου Ψυχολόγος Εφηβεία Ψυχική και σωματική ανάπτυξη Πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή Ενδοψυχικές αναδομήσεις Ανάγκη αυτονομίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Πολυάριθµες είναι οι περιοχές όπου ένα ταλέντο ή µία χαρακτηριστική κλίση µπορεί να εκδηλωθεί. Το ταλέντο στα µαθηµατικά έχει ιδιαίτερα απασχολήσει την επιστηµονική

Διαβάστε περισσότερα

«Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο»

«Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο» «Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο» Σχολείο: Γενικό Λύκειο Παραλίας Τάξη: Α 4 Σχ.Έτος:2012 Ομάδα: 4 η Μέλη υποομάδας: 1.Κοντοπούλου Σωτηρία 2.Μπαζάρογλου Γεωργία 3.Μπόμπου Μαρία 4.Φιλιποππούλου Αγγελική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Ανακοίνωση στο 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας, Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Φιλία Προϋποθέσεις ορθής φιλίας: Σεβασμός στην προσωπικότητα του άλλου. Ειλικρίνεια και τιμιότητα. Κατανόηση προβλημάτων. Αλληλοβοήθεια. Κοινά ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης διαβήτης και οικογένεια Δημ. Θ. Καραμήτσος

Σακχαρώδης διαβήτης και οικογένεια Δημ. Θ. Καραμήτσος Σακχαρώδης διαβήτης και οικογένεια Δημ. Θ. Καραμήτσος Ομ. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διάγνωση διαβήτη Σε μεσήλικα Σε ηλικιωμένο Σε παιδί ή έφηβο Διαβήτης σε ενήλικες και υπερήλικες Ενήλικας ή Ηλικιωμένος

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών,

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών, ΙΛΙΟΝ,16/09/2009 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών, ΟΚΑΝΑ, συνεχίζει τις δράσεις στη τοπική

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος»

Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» Παράγοντες που επιδρούν στη μάθηση Η σοβαρότητα του αυτισμού Το επίπεδο της νοητικής τους ικανότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 3 ο Διεύθυνση-Παρακίνηση 3.1. Ηγεσία-Βασικές έννοιες Η επιτυχία των επιχειρήσεων ή των οργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

«Βασικά Μάιος 2011 ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΦΙΛ. ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Ελένη Άννα Καλούδη Σύµβουλος Σταδιοδροµίας Γ..

«Βασικά Μάιος 2011 ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΦΙΛ. ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Ελένη Άννα Καλούδη Σύµβουλος Σταδιοδροµίας Γ.. Εκπαιδευτικά Εργαστήρια Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε γενικό τίτλο «Βασικά Θέµατα για τη µετάβαση των νέων στην παραγωγική διαδικασία» Μάιος 2011 ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΦΙΛ. ΠΩΣ Η ΑΥΤΟΕΙΚΟΝΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT MANAGEMENT ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΣΩΣΤΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ, ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΕΚΤΕΛΟΥΝΤΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΜΕΣΑ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΟΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT 1.ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2004 2009 Επιτροπή Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών 2008/2173(INI) 26.1.2009 ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ 1-14 Σχέδιο έκθεσης Toine Manders (PE416.256v01-00) σχετικά με την προστασία

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ)

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΔΕΠΥ; Αποτελεί μια ομάδα διαταραχών όπου τα συμπτώματα εμφανίζονται πριν από την ηλικία των 12 ετών. Τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΥΓΙΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ

Η ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΥΓΙΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Η ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΥΓΙΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Οφελη στη σωματικη & Ψυχικη υγεια ΤΡΟΠΟΙ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΤΗΣ ΓΟΝΕϊΚΗΣ ΕΜΠΛΟΚΗΣ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ MSc Συμβουλευτικής Ψυχολογίας Αξίες Αθλητισμού

Διαβάστε περισσότερα

Προειδοποιητικοί κανόνες (Considerations before judgment)

Προειδοποιητικοί κανόνες (Considerations before judgment) Προειδοποιητικοί κανόνες (Considerations before judgment) της έσποινας Γιαννακοπούλου Ένα ευαίσθητο κεφάλαιο, που φαίνεται ότι δεν έχει κατανοηθεί πλήρως από τους ασκούντες την Ωριαία, είναι οι προειδοποιητικοί

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικό Σημείωμα. Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής

Εισαγωγικό Σημείωμα. Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής Εισαγωγικό Σημείωμα Αγαπητοί γονείς, Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής κάθε παιδιού. Οι στέρεες βάσεις και τα θεμέλια της μάθησης και της ολόπλευρης ανάπτυξής

Διαβάστε περισσότερα

Προβληματική, ανεπιθύμητη συμπεριφορά και τρόποι αντιμετώπισης

Προβληματική, ανεπιθύμητη συμπεριφορά και τρόποι αντιμετώπισης Προβληματική, ανεπιθύμητη συμπεριφορά και τρόποι αντιμετώπισης Για να επιτευχθεί το μεγαλύτερο ποσοστό αποτελεσματικής μάθησης (επιτυχία) απαιτείται και αποτελεσματική διαχείριση της τάξης. Συχνά σχετίζεταιωςπρόβληματουδασκάλουκαιμάλιστα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ Στον Προσκοπισµό οι νέοι έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν µια σειρά από εµπειρίες που συµβάλλουν στην φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

EU Kids Online II: Ευρήματα. Δρ. Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

EU Kids Online II: Ευρήματα. Δρ. Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών EU Kids Online II: Ευρήματα Δρ. Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Το πρόγραμμα EU Kids Online II Το θεματικό δίκτυο EU Kids Online II: Enhancing Knowledge Regarding European Children

Διαβάστε περισσότερα

Μαργαρίτα Μανσόλα Dip.Ed. M.A. Psychology of Education, CPsychol (BPS)

Μαργαρίτα Μανσόλα Dip.Ed. M.A. Psychology of Education, CPsychol (BPS) Μαργαρίτα Μανσόλα Dip.Ed. M.A. Psychology of Education, CPsychol (BPS) «Κάθε συνηθισμένο παιδί είναι ικανό για ασυνήθιστα κατορθώματα» (Τζ. Ρόουλινγκ) «Όλοι οι μαθητές πρέπει να βιώνουν μια εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

TECHNO ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ A.E. Τηλ. 210 48 11 260

TECHNO ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ A.E. Τηλ. 210 48 11 260 TECHNO ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ A.E. 25 ης Μαρτίου 12-177 78 Ταύρος Τηλ. 210 48 11 260 Απαγορεύεται η αναδημοσίευση και η αναπαραγωγή του παρόντος βιβλίου με οποιοδήποτε τρόπο ή μορφή, τμηματικά ή περιληπτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Εξάρτηση από το διαδίκτυο

Εξάρτηση από το διαδίκτυο Εξάρτηση από το διαδίκτυο Συμπτώματα Εξάρτησης i. Παραμονή on-line για περισσότερη ώρα από όση υπολόγιζε αρχικά ο έφηβος, ώστε να πετύχει το αίσθημα της ικανοποίησης, διαφορετικά η συνέχιση ίδιου χρόνου

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης.

οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης. ΤσαφάρηΠαρασκευή, ΛογοθεραπεύτριαΤ.Ε. Ιατρική Εταιρία Ελλογον Τι είναι το πραγματολογικό προφίλ; οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΤΟΥ ΠΑΙΖΩ ΒΟΛΕΪ

ΤΑ ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΤΟΥ ΠΑΙΖΩ ΒΟΛΕΪ ΤΑ ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΤΟΥ ΠΑΙΖΩ ΒΟΛΕΪ (από την προνηπιακή έως στη γυµνασιακή ηλικία) Για τη διατήρηση και διεύρυνση του ενδιαφέροντος των νέων παικτών είναι θεµελιώδες ΝΑ ΠΑΙΖΟΥΝ και µάλιστα τακτικά (κατά

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέες τεχνολογίες: το ψηφιακό χάσμα στα παιδιά με αναπηρία.

Παιδιά και νέες τεχνολογίες: το ψηφιακό χάσμα στα παιδιά με αναπηρία. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Τμήμα Επικοινωνίας και Μ.Μ.Ε. Παιδιά και νέες τεχνολογίες: το ψηφιακό χάσμα στα παιδιά με αναπηρία. Παρουσίαση: Σόνια Κοντογιάννη Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Λίζα

Διαβάστε περισσότερα

Tony Attwood. Κατάλληλα Εκπαιδευτικά Πλαίσια για Παιδιά με Σύνδρομο Asperger

Tony Attwood. Κατάλληλα Εκπαιδευτικά Πλαίσια για Παιδιά με Σύνδρομο Asperger Tony Attwood Κατάλληλα Εκπαιδευτικά Πλαίσια για Παιδιά με Σύνδρομο Asperger Το παιδί με σύνδρομο Asperger δεν παρουσιάζει το ίδιο προφίλ συμπεριφοράς και μαθησιακών ικανοτήτων με το παιδί που εμφανίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ:

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ: Γλωσσάρι Αυτό το γλωσσάρι, παρέχει ορισμούς / εξηγήσεις για όλες τις λέξεις ή φράσεις που χρησιμοποιούνται στην έρευνα, οι οποίες επιλέχθηκαν από τους εταίρους από όλα τα κράτη μέλη της Ε.Ε., που ενδεχομένως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 10η: Αυτισμός Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟΙ ΠΑΙΚΤΕΣ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΛΥΤΕΡΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ Ο ΠΡΟΠΟΝΗΤΗΣ ΣΗΜΕΡΑ Εμπειρικές γνώσεις Έλλειψη μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ιαδικασία ενθάρρυνσης, έµπνευσης και βοήθειας στους άλλους για να δουλέψουν µε ενθουσιασµό ως προς κάποιους στόχους.

ιαδικασία ενθάρρυνσης, έµπνευσης και βοήθειας στους άλλους για να δουλέψουν µε ενθουσιασµό ως προς κάποιους στόχους. ΗΓΕΣΙΑ Η φύση της ηγεσίας ιαδικασία ενθάρρυνσης, έµπνευσης και βοήθειας στους άλλους για να δουλέψουν µε ενθουσιασµό ως προς κάποιους στόχους. Βοηθάει την οµάδα να εντοπίσει «που πηγαίνει» και προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

«Λογισμικές εφαρμογές στην Επαγγελματική Εκπαίδευση. Το παράδειγμα του Τομέα Οχημάτων»

«Λογισμικές εφαρμογές στην Επαγγελματική Εκπαίδευση. Το παράδειγμα του Τομέα Οχημάτων» «Λογισμικές εφαρμογές στην Επαγγελματική Εκπαίδευση. Το παράδειγμα του Τομέα Οχημάτων» Ευστράτιος Ντουμανάκης Τεχνολόγος Οχημάτων, Εκπαιδευτικός, 12 ο Επαγγελματικό Λύκειο Θεσσαλονίκης entoum@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ Ψηλές Ικανότητες 2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑ ΣΑΣ ΠΑΙΔΙΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΤΕ ΤΑ ΒΟΗΘΗΣΤΕ ΤΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Πρώτο Σημαντικό Βήμα Σωστή Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών Γ Οµάδα Διδάσκων: Αθ. Στογιαννίδης Λέκτορας 11ο Μάθηµα Διερεύνηση Προϋποθέσεων Διδασκαλίας - Α : Η θεωρία του Jean Piaget για τη νοητική ανάπτυξη του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ιδασκαλία της Ροµποτικής Επιστήµης στη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση Εµπειρίες από άλλα εκπαιδευτικά συστήµατα και προσαρµογή στην Ελληνική πραγµατικότητα

ιδασκαλία της Ροµποτικής Επιστήµης στη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση Εµπειρίες από άλλα εκπαιδευτικά συστήµατα και προσαρµογή στην Ελληνική πραγµατικότητα ιδασκαλία της Ροµποτικής Επιστήµης στη ευτεροβάθµια Εκπαίδευση Εµπειρίες από άλλα εκπαιδευτικά συστήµατα και προσαρµογή στην Ελληνική πραγµατικότητα Αντώνιος Τζες Αναπληρωτής Καθηγητής Τµήµατος Ηλεκτρολόγων

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ. 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών

Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ. 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου (Ε.Ψ.Υ.Π.Ε.) Τίτλος ομιλίας: «Εκφοβισμός

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας Β Μέρος Κατάθλιψη Αξιολόγηση Χρήση ψυχομετρικών εργαλείων Ερωτήσειςγια: Συναίσθημα Ύπνο Ενδιαφέροντα Ενοχή Ενέργεια Συγκέντρωση Όρεξη Ψυχοκοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική δραστηριότητα. Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων

Φυσική δραστηριότητα. Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων Φυσική δραστηριότητα Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων Δεδομένα έρευνας Το 24% περίπου των παιδιών δεν συμμετέχει σε καμία οργανωμένη φυσική δραστηριότητα. Μόλις το 4% δεν συμμετέχει σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΥΜΒΕΒΛΗΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΤΟΝ Ε.Ο.Π.Υ.

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΥΜΒΕΒΛΗΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΤΟΝ Ε.Ο.Π.Υ. Τ.Ε.Ι ΚΑΒΑΛΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ» ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΑ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ : ~ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗ ΚΥΡΙΑΚΗ, 1925~

Διαβάστε περισσότερα

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού με απλά λόγια Όλα τα παιδιά έχουν δικαιώματα που προβλέπονται από νόμους και διεθνείς συμβάσεις. Το σημαντικότερο κείμενο για τα δικαιώματα των παιδιών,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΈΚΦΡΑΣΗ ΈΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΑΞΗ: Α ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΈΚΦΡΑΣΗ ΈΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΑΞΗ: Α ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΈΚΦΡΑΣΗ ΈΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΑΞΗ: Α ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΙΝΗΤΟ ΤΗΛΕΦΩΝΟ: ΕΡΓΑΛΕΙΟ Η ΕΞΑΡΤΗΣΗ Η εποχή µας µπορεί να χαρακτηριστεί ως εποχή της επικοινωνίας. Η τεχνολογική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ:

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: Τι είναι άγχος: Είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το μυαλό και το σώμα σας σε κάθε νέα απειλητική ή συγκινησιακή ( συναρπαστική ) κατάσταση.

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2. Σχέδιο Μάρκετινγκ. Κεφάλαιο 4. Τιμολόγηση. Δρ. Andrea Grimm Δρ. Astin Malschinger

Ενότητα 2. Σχέδιο Μάρκετινγκ. Κεφάλαιο 4. Τιμολόγηση. Δρ. Andrea Grimm Δρ. Astin Malschinger Ενότητα 2 Σχέδιο Μάρκετινγκ Κεφάλαιο 4 Τιμολόγηση Δρ. Andrea Grimm Δρ. Astin Malschinger ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 2 ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Κεφάλαιο 4: Τιμολόγηση Συγγραφείς: Δρ.Andrea Grimm, Δρ.Astin Malschinger

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση της έρευνας

Παρουσίαση της έρευνας Σχ.έτος: 2008-09 Παρουσίαση της έρευνας Οι έφηβοι λόγο των νέων συνθηκών ζωής στις πόλεις όλο και συχνότερα επιλέγουν παιχνίδια εικονικής πραγματικότητας σε σχέση με άλλες δραστηριότητες. Τα βιντεοπαιχνίδια

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Δ: ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Δ: ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Δ: ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ Η οικογένεια αποτελεί τεράστια μορφοποιό δύναμη για την ανάπτυξη του παιδιού, γιατί το άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα της CISCO για τους Εργαζόµενους από Απόσταση Αποκαλύπτει την Ανάγκη για Μεγαλύτερη Προσοχή σε θέµατα Ασφάλειας

Έρευνα της CISCO για τους Εργαζόµενους από Απόσταση Αποκαλύπτει την Ανάγκη για Μεγαλύτερη Προσοχή σε θέµατα Ασφάλειας Υπεύθυνη Τύπου Σιλβάνα Θεοδωροπούλου Τηλ: +30 210 6381457 e-mail: stheodor@cisco.com Έρευνα της CISCO για τους Εργαζόµενους από Απόσταση Αποκαλύπτει την Ανάγκη για Μεγαλύτερη Προσοχή σε θέµατα Ασφάλειας

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 Η ΚΘ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων και η Επιστημονική Ομάδα των Ανασκαφών Αυγής οργανώνουν για πέμπτη χρονιά εκπαιδευτικές δράσεις με αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση )

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση ) Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ,ΕΙΚΟΝΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΛΥΣΗ ΜΗ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΜΗ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνωρίζοντας το Μουσικό Ταλέντο. Είναι απόλυτα γνωστή και δεκτή η αντίληψη ότι το ταλέντο είναι

Αναγνωρίζοντας το Μουσικό Ταλέντο. Είναι απόλυτα γνωστή και δεκτή η αντίληψη ότι το ταλέντο είναι Αναγνωρίζοντας το Μουσικό Ταλέντο Μπορούμε να αναγνωρίσουμε το Μουσικό ταλέντο; Είναι απόλυτα γνωστή και δεκτή η αντίληψη ότι το ταλέντο είναι δύσκολο να αναγνωριστεί και να μετρηθεί στις τέχνες. Ο λόγος

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ. Συνέντευξη με τον Erik Reuvers στην Εύα Σεμερτζάκη, Συνεργασία, αρ. 2-3 (Δεκέμβριος 2013), http://www.goethe.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ. Συνέντευξη με τον Erik Reuvers στην Εύα Σεμερτζάκη, Συνεργασία, αρ. 2-3 (Δεκέμβριος 2013), http://www.goethe. ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ με τον κ. Erik Reuvers, Σύμβουλο Ανάγνωσης Μέσων Επικοινωνίας / Σύμβουλο Προώθησης Μηχανών Αναζήτησης στην Εύα Σεμερτζάκη, συντάκτρια, περιοδικό Συνεργασία Το 9 ο Διεθνές Συνέδριο της Επιτροπής

Διαβάστε περισσότερα

Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας;

Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας; Παιδί: Απλά ζωηρό και απρόσεκτο ή παρουσιάζει Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας; Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή ΔΕΠΥ όπως είναι γνωστή από τα ακρωνύμια, αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν

Διαβάστε περισσότερα

H ιστορία της σειράς. Κόσμοι Γραφικών: Κόσμος δύο διαστάσεων Κόσμος τριών διαστάσεων Κόσμος υψηλής ευκρίνειας

H ιστορία της σειράς. Κόσμοι Γραφικών: Κόσμος δύο διαστάσεων Κόσμος τριών διαστάσεων Κόσμος υψηλής ευκρίνειας GRAND THEFT AUTO V H ιστορία της σειράς Κόσμοι Γραφικών: Κόσμος δύο διαστάσεων Κόσμος τριών διαστάσεων Κόσμος υψηλής ευκρίνειας Κόσμος δύο διαστάσεων 2D Grand Theft Auto; απεικονίζει και εκδίδεται το 1997

Διαβάστε περισσότερα

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 129 133, έκδοση 2014 : σελίδες 124 129 ) 3.3.2 Παρακίνηση 3.3.2.1 Βασικές έννοιες Η υλοποίηση του έργου και η επίτευξη των στόχων στις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία Partnership: AIAS Bol1gna onlus (I) Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες

Διαβάστε περισσότερα