Ένας μεγάλος αριθμός δερματολογικών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ένας μεγάλος αριθμός δερματολογικών"

Transcript

1 Δερματικές εκδηλώσεις νοσημάτων του πεπτικού συστήματος ΕιρHνη ΜερμIγκη, ΑθηνA Ε. ΜατEκοβιτς Ειδικευόμενες Δερματολογίας-Αφροδισιολογίας, Νοσοκομείο «Α. Συγγρός» Ένας μεγάλος αριθμός δερματολογικών εκδηλώσεων συνδέεται με νοσήματα του πεπτικού συστήματος. Αυτό το άρθρο ασχολείται με τα κοινά δερματολογικά προβλήματα που μπορεί να συνδέονται με υποκείμενες νόσους του γαστρεντερικού συστήματος και με κάποιες ασυνήθεις καταστάσεις που οφείλει να αναγνωρίζει ο δερματολόγος και να τις συνδέει με διαταραχές του πεπτικού συστήματος. Στον πίνακα 1 φαίνονται οι δερματικές εκδηλώσεις κάποιων συνηθισμένων γαστρεντερικών διαταραχών. Φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου Οι φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου με τις οποίες θα ασχοληθούμε στο άρθρο αυτό είναι η ελκώδης κολίτιδα, η νόσος Crohn και το σύνδρομο βραχέος εντέρου (bowel bypass syndrome). Η ελκώδης κολίτιδα και η νόσος του Crohn μπορεί να εμφανιστούν με κοιλιακό πόνο, αιμορραγία από το πεπτικό ή διάρροια. Το σύνδρομο βραχέος εντέρου περιλαμβάνει την υπερανάπτυξη μικροβίων στην τυφλή έλικα που συνδέεται με την ανάπτυξη ενός συνδρόμου δερματοπάθειας - αρθρίτιδας. Nόσος Crohn και ελκώδης κολίτιδα Η ν. Crohn υποδιαιρείται, με βάση την εντόπισή της στο πεπτικό σύστημα, σε τοπική ειλεΐτιδα εντερίτιδα που προσβάλλει το λεπτό έντερο, σε κοκκιωματώδη κολίτιδα που προσβάλλει το παχύ έντερο και σε ειλεοκολίτιδα που προσβάλλει τις έλικες τόσο του λεπτού όσο και του παχέος εντέρου. Στη νόσο του Crohn προσβάλλεται όλο το τοίχωμα του βλεννογόνου. Εξωεντερικές εκδηλώσεις που συνδέονται με τη νόσο Crohn περιλαμβάνουν αρθρίτιδες ή αρθραλγίες σε ποσοστό 10 έως 23%, επιπεφυκίτιδα, ραγοειδίτιδα και επισκληρίτιδα σε ποσοστό 1 έως 13% και πολλές δερματικές εκδηλώσεις. Μη ειδικά ευρήματα από το δέρμα, όπως συρίγγια και ρωγμές, είναι συνήθη ευρήματα στη νόσο Crohn. Ανώδυνες περιεδρικές ραγάδες υπάρχουν στο 50-60% των ασθενών. Η ν. Crohn μπορεί να συνδέεται με ευρήματα από το στόμα, όπως βλάβες δίκην λιθόστρωτου (cobblestoning), έλκη και οζίδια. Μεταστατικές βλάβες της ν. Crohn, με ιστολογική εικόνα κοκκιωμάτωσης του τύπου της σαρκοείδωσης, μπορεί να υπάρχουν στο δέρμα ή τους βλεννογόνους και συνδέονται με την ενεργότητα της νόσου. Οζώδες ερύθημα, γαγγραινώδες πυόδερμα, φλυκταινώδεις αντιδράσεις, που περιλαμβάνουν φλυκταινώδη αγγειίτιδα και αφθώδη στοματίτιδα, συνδέονται τόσο με τη νόσο Crohn όσο και με την ελκώδη κολίτιδα και αναλύονται ξεχωριστά. Στην ελκώδη κολίτιδα προσβάλλονται ο βλεννογόνος και ο υποβλεννογόνιος χιτώνας. Οι αρθρίτιδες και αρθραλγίες είναι ασυ- Πίνακας 1. Δερματικές εκδηλώσεις συχνών γαστρεντερικών διαταραχών Γαστρεντερικές διαταραχές Φλεγμονώδεις νόσοι εντέρου Ελκώδης κολίτιδα Ουδετεροφιλικές ιστικές αντιδράσεις Ν. Crohn Γαγγραινώδες πυόδερμα Σύνδρομο βραχέος εντέρου Σύνδρομο Sweet Φλυκταινώδης αγγειίτιδα ή αντιδράσεις Οζώδες ερύθημα Αφθώδης στοματίτιδα Θρεπτικές και μεταβολικές διαταραχές Πλημμελής απορρόφηση Εντεροπάθεια ευαίσθητη στη γλουτένη Αλκοολική ηπατική νόσος Λοιμώξεις Ηπατίτιδα Β και C Ελικοβακτηρίδιο πυλωρού Εντεροπαθητική ακροδερματίτιδα Δερματογενής εντεροπάθεια Παγκρεατική υποδερματίτιδα Όψιμη δερματική πορφυρία Ερπητοειδής δερματίτιδα Όψιμη δερματική πορφυρία Διαβρωτικός ή στοματικός ομαλός λειχήνας Σύνδρομο Sweet Κακοήθειες Ειδικές δερματικές εκδηλώσεις όγκων γαστρεντερικού Γλυκαγόνωμα Νεκρολυτικό μεταναστευτικό ερύθημα Καρκινοειδές Ερυθρίαση (flushing) Σύνδρομο Bazex Καρκίνωμα ανωτέρου αναπνευστικού Υπερκεράτωση παλαμών-πελμάτων Καρκίνωμα οισοφάγου Κοιλωνυχία Γλωσσίτιδα Μη ειδικές δερματικές εκδηλώσεις όγκων γαστρεντερικού Μελανίζουσα ακάνθωση Οζώδες ερύθημα Μεταστατικές δερματικές βλάβες Οζίδια Sister Mary Joseph s Υπερτρίχωση δίκην εμβρυϊκού χνοός Σύνδρομα οικογενούς πολυποδίασης και καρκίνου Σ. Gardner Σ. Cronkhite-Canada Σ. Peutz-Jeghers Σ. Muir Torre Γαστρεντερική αιμορραγία Αγγειακές διαταραχές δερματικές εκδηλώσεις Κληρονομική αιμορραγική τηλεαγγειεκτασία (νόσος Osler-Weber-Rendu) Σάρκωμα Kaposi Νεκρωτική αγγειίτιδα Ελαστικό ψευδοξάνθωμα Σύνδρομο Ehlers- Danlos Νόσος Dego s Πορφυρία Henoch-Schönlein Πίνακας 2. Παθήσεις που συνδέονται με γαγγραινώδες πυόδερμα και σύνδρομο Sweet Γαγγραινώδες πυόδερμα Σύνδρομο Sweet Ελκώδης κολίτιδα Ελκώδης κολίτιδα Ν. Crohn Ν. Crohn Εκκολπωματίτιδα Εκκολπωματίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Λοίμωξη από ελικοβακτηρίδιο πυλωρού Νόσος Behçet Εντεροκολίτιδα από Yersinia Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ) Ρευματοειδής αρθρίτιδα Λέμφωμα ή λευχαιμία Νόσος Behçet Μυελοϋπερπλαστικές διαταραχές Λέμφωμα ή λευχαιμία Καρκίνος μαστού, πνευμόνων, εντέρου, προστάτη Μυελοϋπερπλαστικές διαταραχές AIDS Καρκίνος μαστού, πνευμόνων, εντέρου, προστάτη AIDS Αυτοάνοσες διαταραχές Κύηση Πίνακας 3. Προσέγγιση ασθενών με γαγγραινώδες πυόδερμα 1. Πλήρες ιστορικό με έμφαση στη λήψη φαρμάκων, στα γαστρεντερικά συμπτώματα και στα γενικά συμπτώματα. 2. Φυσική εξέταση, που περιλαμβάνει γυναικολογική εξέταση στις γυναίκες και εξέταση προστάτη στους άνδρες. 3. Εργαστηριακός έλεγχος: Αιματολογικός έλεγχος - Γενική αίματος και τύπος λευκών - ΤΚΕ - Περιφερικό επίχρισμα Βιοχημικός έλεγχος - Εκτίμηση νεφρικής, ηπατικής και οστικής λειτουργίας - Ηλεκτροφόρηση ορού, εάν είναι απαραίτητο Ορμονικός έλεγχος - TSH και θυροξίνη Αυτοάνοσα - ΑΝΑ, αντιφωσφολιπιδικά αντισώματα - Ρευματοειδής παράγων (RF) - Αντιουδετεροφιλικά αντισώματα (p-anca, c-anca) - Κρυοσφαιρίνες Δέρμα - Βιοψία - Καλλιέργειες τραύματος 4. Ακτινογραφία θώρακα, εάν είναι απαραίτητο. 5. Γαστρεντερική εκτίμηση, εάν υπάρχει υπόνοια νοσήματος από το γαστρεντερικό. ΣΕΛΙΔΑ 14

2 νήθεις στην ελκώδη κολίτιδα. Σπάνια, μπορεί να συμβεί τοξική αρθρίτιδα με οίδημα και πόνο των μεγάλων αρθρώσεων. Φλυκταινώδεις αντιδράσεις μπορεί να συμβούν και περιλαμβάνουν το γαγγραινώδεις πυόδερμα, τη φλυκταινώδη αγγειίτιδα και το βλαστικό πυόδερμα (τύπου Hallopeau). Έλκη και ραγάδες μπορεί να υπάρχουν, αλλά είναι πιο συχνά στη ν. Crohn. Ομαλός λειχήνας της στοματικής κοιλότητας μπορεί να υπάρχει στην ελκώδη κολίτιδα. Θρομβοφλεβίτιδα μπορεί να υπάρχει σε ποσοστό μεγαλύτερο του 10% των ασθενών. Γαγγραινώδες πυόδερμα Το 1930 ο Brunsting και οι συνεργάτες του περιέγραψαν μια μικρή ομάδα (cohort) ασθενών που ανέπτυξαν χαρακτηριστικά εκτεταμένα νεκρωτικά έλκη με σαφώς αφοριζόμενα υπεργερμένα όρια, που επουλώνονταν καταλείποντας ουλή. Τέσσερις από τους ασθενείς αυτούς είχαν υποκείμενη ελκώδη κολίτιδα. Αν και η ελκώδης κολίτιδα είναι η πιο συχνή πάθηση που συνδέεται με το γαγγραινώδες πυόδερμα στους ενήλικες, ένας μεγάλος αριθμός άλλων ασθενειών συνδέεται με το γαγγραινώδες πυόδερμα (εικόνα 1) και το σύνδρομο Sweet (πίνακας 2). Το γαγγραινώδες πυόδερμα υπάρχει στο 0,5 έως 20% των ασθενών με νόσο Crohn. Το γαγγραινώδες πυόδερμα είναι μια σπάνια ελκωτική βλάβη αγνώστου αιτιολογίας. Κάποιες θεωρίες έχουν προταθεί σε σχέση με την αιτιοπαθογένειά της, που περιλαμβάνουν τη χαμηλή κυτταρική ανοσία και τη μη φυσιολογική λειτουργία των ουδετεροφίλων. Η κλινική εικόνα ποικίλλει, αλλά συνήθως ξεκινά ως βλατιδοφλυκταινώδης βλάβη που γίνεται νεκρωτική και επεκτείνεται εύκολα με ελάχιστο τραυματισμό. Η παθέργεια είναι σταθερά παρούσα. Η κλινική εικόνα διαμορφώνει τέσσερις τύπους: 1) ελκωτικό, 2) φλυκταινώδη, 3) πομφολυγώδη και 4) βλαστικό. Το κλασικό ελκωτικό γαγγραινώδες πυόδερμα εμφανίζεται ως επώδυνο νεκρωτικό έλκος με υπεγερμένα όρια. Αυτός ο τύπος είναι ένα επεκτεινόμενο νεκρωτικό έλκος με ιώδη υπεργερμένα όρια. Αν και το γαγγραινώδες πυόδερμα φαίνεται ως επιμολυσμένο έλκος, το νεκρωτικό γαγγραινώδες πυόδερμα είναι χαρακτηριστικά στείρο μικροβίων. Οι ασθενείς με γαγγραινώδες πυόδερμα συχνά έχουν υποκείμενη συστηματική νόσο, κυρίως αρθρίτιδα και φλεγμονώδη νόσο του εντέρου. Το φλυκταινώδες γαγγραινώδες πυόδερμα ξεκινά με επώδυνες στείρες μικροβίων φλύκταινες που δε δείχνουν να εξελίσσονται σε εξέλκωση. Το φλυκταινώδες εξάνθημα μπορεί να υπάρχει για μήνες. Φλυκταινώδες γαγγραινώδες πυόδερμα έχει αναφερθεί σε ασθενείς με ιδιοπαθή φλεγμονώδη νόσο του εντέρου, αληθή ερυθρά πολυκυτταραιμία (polycythemia rubra vera) και χολική κίρρωση. Αυτός ο τύπος γαγγραινώδους πυοδέρματος αναφέρεται επίσης ως φυσαλιδοφλυκταινώδες εξάνθημα, φλυκταινώδες εξάνθημα της ελκώδους κολίτιδας, φλυκταινώδης αγγειίτιδα ή φλυκταινώδες γαγγραινώδες πυόδερμα. Μετά την πρώτη περιγραφή σε ασθενείς με λευχαιμία, το πομφολυγώδες γαγγραινώδες πυόδερμα έχει επίσης αναφερθεί σε ασθενείς με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου, μυελοΐνωση, αλλά και σε άτομα υγιή κατά τα άλλα. Στο πομφολυγώδες γαγγραινώδες πυόδερμα στην αρχή εμφανίζονται τεταμένες πομφόλυγες, μετά επώδυνες διαβρώσεις που γρήγορα εξελίσσονται σε νεκρωτικά έλκη. Το βλαστικό γαγγραινώδες πυόδερμα ξεκινά ως επιφανειακό έλκος χωρίς υπεργερμένα όρια, που εξελίσσεται αργά σε μία βλαστική ή εξωφυτική βλάβη. Το εξάνθημα χαρακτηριστικά είναι εντοπισμένο και υπάρχει συνήθως στον κορμό. Αυτός ο τύπος (βλαστικό γαγγραινώδες πυόδερμα) συχνά εμφανίζεται σε φαινομενικά υγιή άτομα. Τα ιστολογικά ευρήματα μπορεί να ποικίλλουν ανάλογα με την ηλικία της βλάβης και τον κλινικό υποτύπο του γαγγραινώδους πυοδέρματος. Πρόσφατες βλάβες ελκωτικού γαγγραινώδους πυοδέρματος καταδεικνύουν ήπια ως μέτρια περιαγγειακή λεμφοκυτταρική διήθηση και οίδημα ενδοθηλίου, καθώς και πυκνή ουδετεροφιλική διήθηση στο χόριο. Ουδετερόφιλα μπορεί να εισβάλλουν ακόμη και στην επιδερμίδα. Δεν υπάρχει ούτε αληθής αγγειίτιδα ούτε κάποια ένδειξη κυκλοφορούντων ανοσοσυμπλεγμάτων στο δέρμα που φέρει τη βλάβη. Η βλαστική μορφή γαγγραινώδους πυοδέρματος και τα τελευταία στάδια γαγγραινώδους πυοδέρματος χαρακτηρίζονται από κοκκιωματώδη διήθηση από ιστιοκύτταρα, ουδετερόφιλα και γιγαντοκύτταρα. Στην πομφολυγώδη μορφή γαγγραινώδους πυοδέρματος υπάρχουν διηθήσεις πλούσιες σε ουδετερόφιλα και πολυεστιακές ενδοεπιδερμικές πομφόλυγες. Θεραπείες γαγγραινώδους πυοδέρματος Ο εργαστηριακός έλεγχος που πρέπει να γίνεται σε έναν ασθενή με γαγγραινώδες πυόδερμα περιλαμβάνεται στον πίνακα 3. Όταν η διάγνωση του γαγγραινώδους πυοδέρματος τίθεται, η θεραπεία της υποκείμενης νόσου με την οποία συνδέεται επιβάλλεται για τη θεραπεία της δερματικής συμμετοχής. Η τοπική φροντίδα της βλάβης είναι σημαντική και ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται στην ελαχιστοποίηση του τραύματος ή στον προσεκτικό χειρισμό (manipulation) του έλκους. Ο χειρουργικός καθαρισμός θα πρέπει να αποφεύγεται ή να ελαχιστοποιείται. Οι τοπικές ενδοβλαβικές εγχύσεις κορτικοστεροειδών μπορεί να εφαρμοστούν ως μονοθεραπεία ή σε συνδυασμό με συστηματική θεραπεία. Η συστηματική χορήγηση κορτικοστεροειδών παραμένει η βάση της θεραπείας, με υψηλές δόσεις συχνά αναγκαίες (1-2 mg/kg την ημέρα). Παράγοντες πέραν των κορτικοστεροειδών, όπως mycophenalate mofetil, αζαθειοπρίνη και μεθοτρεξάτη, έχει αναφερθεί ότι ωφελούν. Στις περιπτώσεις που το γαγγραινώδες πυόδερμα συνδέεται με ελκώδη κολίτιδα ή ν. Crohn, η σουλφασαλαζίνη και η δαψόνη φαίνεται να είναι αρκετά αποτελεσματικές, τόσο για τη γαστρεντερική νόσο όσο και για το γαγγραινώδες πυόδερμα. Πρόσφατες αναφορές τοπικής χρήσης αλοιφής tacrolimus δίνουν ελπίδες για τοπική θεραπεία του έλκους. Σύνδρομο Sweet (SS) Το σύνδρομο Sweet περιγράφηκε πρώτα σε 8 γυναίκες ως ένα ξεχωριστό οξύ εμπύρετο σύνδρομο που συνδέεται με ουδετεροφιλική δερματοπάθεια. Τα κλινικά χαρακτηριστικά του συνδρόμου Sweet περιλαμβάνουν: 1) πυρετό, 2) περιφερική ουδετεροφιλική λευκοκυττάρωση, 3) επώδυνες ερυθηματώδεις φλεγμονώδεις πλάκες και οζίδια στα άκρα, το κεφάλι και τον τράχηλο και 4) πυκνή ουδετεροφιλική διήθηση στο χόριο. Αυτές οι βλάβες μπορεί να επιμείνουν για εβδομάδες έως μήνες χωρίς θεραπεία. Από την αρχή, το σύνδρομο Sweet έχει συνδεθεί με πολλές υποκείμενες νόσους (πίνακας 2). Οι συνήθεις κλινικές μορφές του σύνδρομου Sweet είναι: 1) κλασικό SS, 2) παρανεοπλασματικό SS ή SS συνδεόμενο με κακοήθεια, 3) SS που προκαλείται από φάρμακα. Η ασθένεια είναι πιο κοινή στις γυναίκες, με εξαίρεση τη μορφή που συνδέεται με κακοήθεια, στην οποία η επίπτωση είναι ίση σχεδόν στα δύο φύλα. Το κλασικό SS συνήθως συνδέεται με λοίμωξη του κατωτέρου αναπνευστικού ή του γαστρεντερικού συστήματος μία έως τρεις εβδομάδες πριν τις δερματικές εκδηλώσεις. Πρόσφατα, το SS παρατηρήθηκε σε συνδυασμό με λοίμωξη από το Η. pylori. Το κλασικό SS συνδέεται συχνά με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου. Το SS που συνδέεται με κακοήθεια παρατηρείται στο 20% των ασθενών με SS και σχετίζεται περισσότερο με λεμφοϋπερπλαστικές διαταραχές. Όγκοι συμπαγών οργάνων, όπως του γαστρεντερικού, του ουροποιογεννητικού και του μαστού, έχουν αναφερθεί στο 15% των ασθενών με SS. Στο σύνδρομο Sweet που προκαλείται από φάρμακα, περισσότερο ενοχοποιούνται ο παράγων διέγερσης των λευκοκυττάρων, η μινοκυκλίνη, η τριμεθοπρίμη-σουλφαμεθοξαζόλη, τα παράγωγα του ρετινοϊκού οξέος και τα αντισυλληπτικά δισκία. Κλινικά, σε όλες τις μορφές SS, ξαφνική εισβολή πυρετικής κίνησης και επώδυνες ερυθηματώδεις πλάκες και οζίδια ακολουθούν ένα πρόδρομο στάδιο χαμηλής πυρετικής κίνησης ή φαρυγγίτιδας, 1 έως 3 εβδομάδες πριν την εισβολή του πυρετού. Οι δερματικές βλάβες παρουσιάζουν έντονο οίδημα που κάνει τις βλάβες να φαίνονται φυσαλιδώδεις. Οι βλάβες συρρέουν σε μεγάλες ακανόνιστου σχήματος βλάβες. Το εξάνθημα τείνει να εμφανίζεται στο κεφάλι, τον τράχηλο και τα άνω άκρα. Τα επεισόδια μπορεί να επαναληφθούν σε ποσοστό άνω του 50% και συνδέονται με αρθραλγίες, μυαλγίες, πονοκέφαλο και γενική αδιαθεσία και μπορεί να διαρκέσουν ποικίλα χρονικά διαστήματα χωρίς θεραπεία. Οι βλάβες αποδράμουν χωρίς να καταλείπουν ουλή. Βλάβες στο στοματικό βλεννογόνο είναι ασυνήθεις στο κλασικό SS, αλλά είναι πιο συχνές στο SS που συνδέεται με κακοήθεια. Το φαινόμενο παθεργείας μπορεί να υπάρχει. Εξωδερματικές εντοπίσεις του SS μπορεί να αφορούν στο γαστρεντερικό σύστημα, τα οστά, το ΚΝΣ, το ήπαρ, τους νεφρούς, τους οφθαλμούς και τους πνεύμονες. Η ιστολογική εξέταση των βλαβών δείχνει μια πυκνή ουδετεροφιλική διήθηση στο επιφανειακό χόριο και οίδημα του θηλώδους χορίου. Λευκοκυτταροκλασία και καρυορρηξία (κατάτμηση του ουδετεροφιλικού πυρήνα) (karyorrhexis) είναι κοινά ευρήματα, αλλά δεν υπάρχει αληθής λευκοκυτταροκλαστική αγγειίτιδα. Ο άμεσος ανοσοφθορισμός είναι αρνητικός. Όταν το σύνδρομο πρωτοπεριγράφηκε από τον Sweet, δεν συνδέθηκε με συστηματικές εκδηλώσεις. Παρόλ αυτά, ο Sweet υπέθεσε ότι η δερματοπάθεια αυτή ήταν αντιδραστική. Το κλινικό πρότυπο και η ιστοπαθολογία του δείχνουν ότι το σύνδρομο Sweet είναι μια αντίδραση υπερευαισθησίας σε βακτήριο, ιό ή άλλο αντιγόνο που προέρχεται από όγκο. Η παθογένεια ωστόσο του συνδρόμου παραμένει ασαφής. Κάποιες θεωρίες έχουν προταθεί που περιλαμβάνουν κυκλοφορούντα αυτοαντισώματα, ανοσοσυμπλέγματα και κυτοκίνες. Πρόσφατα, ο Going και άλλοι έχουν αποδείξει την υπέρμετρη παραγωγή ιντερλευκίνης-1 και άλλων προφλεγμονωδών κυτοκινών και έχουν υποστηρίξει τον κεντρικό ρόλο των κυτοκινών αυτών στην παθογένεια του SS. Η γρήγορη υποστροφή των δερματικών βλαβών με τη χρήση συστηματικών κορτικοστεροειδών ενισχύει την αντιδραστική φύση της οντότητας αυτής. Εναλλακτικοί των στεροειδών παράγοντες, όπως σουλφόνες, κολχικίνη και υπερκορεσμένο (supersaturated), ιωδιούχο κάλιο έχουν χρησιμοποιηθεί με επιτυχία στο σύνδρομο Sweet. Σύνδρομο δερματοπάθειας αρθρίτιδας που συνδέεται με εντερική νόσο (Bowel associated dermatosis-arthritis syndrome) Το σύνδρομο βραχέος εντέρου (bowel bypass syndrome) αρχικά περιγράφηκε μετά τις εγχειρήσεις που περιλάμβαναν την παράκαμψη του εντέρου για κακοήθη παχυσαρκία. Η κατάσταση μπορεί να ξεκινήσει μερικές μέρες μετά την επέμβαση, με ένα πρόδρομο στάδιο με συμπτώματα τον πυρετό, το βήχα και την αδιαθεσία. Αυτό το στάδιο ακολουθείται από την εμφάνιση μικρών σκληρυμένων (indurated), επώδυνων και στείρων φυσαλίδων που παρατηρούνται στο άνω μέρος του θώρακα και στα άνω άκρα, κυρίως στην περιοχή του δελτοειδούς μυός. Υπάρχει μία συνακόλουθη μη διαβρωτική αρθρίτιδα και πολυαρθραλγία των δακτύλων, χεριών και καρπών. Η κατάσταση διαρκεί περίπου 2 εβδομάδες, αλλά έχει αναφερθεί ότι υποτροπιάζει. Το σύνδρομο έχει αναφερθεί σε ασθενείς με ελκώδη κολίτιδα και νόσο Crohn. Ιστολογικά υπάρχει μονοκυτταρική περιαγγειακή διήθηση με οίδημα και, σε μερικές περιπτώσεις, ουδετερόφιλα που επεκτείνονται στην επιδερμίδα, σχηματίζοντας κλινικά την φλύκταινα. Δεν υπάρχει αληθής λευκοκυτταροκλαστική αγγειίτιδα. Αυτή η διαταραχή περιγράφεται πλέον πιο ορθά με τον όρο σύνδρομο δερματοπάθειας αρθρίτιδας που συνδέεται με εντερική νόσο. Η παθογένεση έχει υποστηριχθεί ότι αφορά κυκλοφορούντα ανοσοσυμπλέγματα που εναποτίθενται στο δέρμα και τις αρθρώσεις. Ο Ely θεωρεί ότι τα βακτηριακά γλυκοπεπτίδια που προκύπτουν από την υπερανάπτυξη βακτηριδίων του γαστρεντερικού σωλήνα στην τυφλή έλικα μετεγχειρητικά, εμπλέκονται στο σχηματισμό ανοσοσυμπλεγμάτων, με ενεργοποίηση του συμπληρώματος και εναπόθεση στην κατάλληλη θέση. Εναποθέσεις ανοσοσυμπλεγμάτων και συμπληρώματος έχουν βρεθεί στο δέρμα, αλλά δεν είναι σταθερό εύρημα. Η θεραπεία περιλαμβάνει τετρακυκλίνη, δαψόνη, πρεδνιζολόνη, σουλφαπυριδίνη και χειρουργική επαναφορά του τμήματος που έχει παρακαμφθει. Φλυκταινώδεις αντιδράσεις Το γαγγραινώδες πυόδερμα, το σύνδρομο Sweet και το σύνδρομο δερματοπάθειας αρθρίτιδας συνδεόμενο με εντερική νόσο έχουν παρόμοια ιστολογικά ευρήματα και μπορεί να παριστούν ένα φάσμα φλυκταινωδών αντιδράσεων και αγγειιτίδων που υπάρχουν στις φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου. Επιπρόσθετα, φλυκταινώδεις αντιδράσεις συχνά παρατηρούνται σε φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου. Η φλυκταινώδης αγγειίτιδα αναφέρεται σε μια οντότητα που αποτελείται από φλύκταινες σε πορφυρά βάση, με ιστολογικά χαρακτηριστικά του συνδρόμου Sweet ή λευκοκυτταρικής αγγειίτιδας. Συνδέεται με εκδηλώσεις που μοιάζουν με αυτές της ορονοσίας, όπως πυρετό, αρθραλγίες, μυαλγίες και αρθρίτιδες. Φλυκταινώδης αγγειίτιδα έχει αναφερθεί σε εγχειρήσεις παράκαμψης του εντέρου, ελκώδη κολίτιδα, νόσο Behçet, ρευματοειδή αρθρίτιδα και χρόνια μικροβιαιμία. Η παθογένεση της οντότητας αυτής φαίνεται ότι έχει να κάνει με εναπόθεση ανοσοσυμπλεγμάτων. Η θεραπεία περιλαμβάνει κορτικοστεροειδή, κολχικίνη, θαλιδομίδη και δαψόνη. Θρεπτικές και μεταβολικές διαταραχές Δερματικά εξανθήματα που ΣΕΛΙΔΑ 15

3 Εικόνα 1. Επιφανειακό κοκκιωματώδες γαγγραινώδες πυόδερμα. συνδέονται με πλημμελή απορρόφηση (malabsorption) Πολλές δερματικές εκδηλώσεις μπορούν να συνδυαστούν με πλημμελή απορρόφηση. Κάποιες από αυτές είναι το αποτέλεσμα της πλημμελούς απορρόφησης, άλλες προκαλούνται από την εξέλιξη της διαταραχής αυτής και κάποιες προκαλούνται εξαιτίας γενετικής ευπάθειας σε διάφορες ασθένειες. Στον πίνακα 4 φαίνονται μερικά δερματικά εξανθήματα που παρατηρούνται σε ασθενείς με πλημμελή απορρόφηση. Η πλημμελής απορρόφηση μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια πολλών βιταμινών και ουσιωδών στοιχείων που μπορεί να οδηγήσει σε εκζεματοειδή εξανθήματα, αλλαγές στα νύχια και τις τρίχες και αλλαγές στην δερματική υφή. Υπάρχουν αρκετά δερματικά εξανθήματα που συνδέονται ειδικά με σύνδρομο πλημμελούς απορρόφησης. Εντεροπαθητική ακροδερματίτιδα Ελάττωση των επίπεδων Zn στον όρο, που οφείλεται σε πλημμελή απορρόφηση, καταλήγει σε χαρακτηριστικές ανωμαλίες που περιλαμβάνουν δερματίτιδα των άκρων, αλωπεκία, εκζεματοειδή δερματίτιδα και διάρροια. Υπάρχει μια κληρονομούμενη με αυτοσωματικό υπολειπόμενο χαρακτήρα ασθένεια, η εντεροπαθητική ακροδερματίτιδα (εικόνα 2), που καταλήγει επίσης στο ίδιο χαρακτηριστικό εξάνθημα που προκαλείται από μειωμένη απορρόφηση Ζn. Ασθενείς με εντεροπαθητική ακροδερματίτιδα αναπτύσσουν περιστοματικό και περιπρωκτικό εκζεματοειδές ερυθηματώδες εξάνθημα, λίγο μετά τη γέννηση ή τον απογαλακτισμό του μωρού. Η ανωμαλία προκαλείται από αδυναμία απορρόφησης Ζn από τη διατροφή. Αυτό το ξεχωριστό δερματικό εξάνθημα θα πρέπει να μπαίνει στη σκέψη μας όταν εξετάζουμε παιδιά και διαπιστώνουμε διαταραχές στην ανάπτυξη και διάρροια, γιατί παιδιά με κυστική ίνωση και άλλα σύνδρομα δυσαπορρόφησης μπορεί να εμφανιστούν με δερματικά ευρήματα εντεροπαθητικής ακροδερματίτιδας. Υπάρχουν αναφορές ότι σε ασθενείς με απολεπιστική δερματίτιδα συμβαίνει πλημμελής απορρόφηση. Η δερματογενής εντεροπάθεια (Dermatogenic enteropathy), όπως αναφέρεται συνίσταται σε στεατόρροια αναλογικά με την έκταση της δερματίτιδας. Η στεατόρροια υποστρέφει με την επιτυχή θεραπεία της δερματίτιδας. Ο μηχανισμός της οντότητας αυτής είναι άγνωστος. Ερπητοειδής δερματίτιδα Η ερπητοειδής δερματίτιδα είναι μια χρόνια κνησμώδης υποεπιδερμιδική φυσαλιδώδης ασθένεια, η οποία συνδέεται με αλλαγές στο βλεννογόνο του λεπτού εντέρου που είναι δυσδιάκριτες από την κοιλιοκάκη ή την εντεροπάθεια από γλουτένη. Αν και οι περισσότεροι ασθενείς δεν έχουν γαστρεντερικά ενοχλήματα, 20 έως 70% μπορεί να εμφανίσουν ασυμπτωματική στεατόρροια. Κλινικά, έντονα κνησμώδεις υποεπιδερμιδικές πομφόλυγες ή φυσαλίδες αναπτύσσονται στο κεφάλι και την περιοχή του τραχήλου και τις εκτατικές επιφάνειες των αγκώνων και των γονάτων. Η ερπητοειδής δερματίτιδα συνήθως ξεκινά στην ενήλικη ζωή, αλλά έχει αναφερθεί και έναρξή της στην παιδική ηλικία. Υπάρχει αυξημένος κίνδυνος ανάπτυξης λεμφώματος του εντέρου σε ασθενείς με μακροχρόνια ερπητοειδή δερματίτιδα. Ιστολογικά, υπάρχει υποεπιδερμιδική πομφόλυγα με συλλογές ουδετερόφιλων στο θηλώδες χόριο. Η παθογένεση της ερπητοειδούς δερματίτιδας θεωρείται ότι συνίσταται στις εναποθέσεις IgA με την επακόλουθη ενεργοποίηση του συμπληρώματος. Μια υπόθεση είναι ότι η IgA στρέφεται ενάντια στη γλουτένη ή άλλα αντιγόνα που προέρχονται από τον γαστρεντερικό σωλήνα. Αυτά τα ανοσοσυμπλέγματα (immunoreactants) είτε εναποτίθενται στο δέρμα είτε αντιδρούν (cross react) με συστατικά του δέρματος, σχηματίζοντας υποεπιδερμιδικές φυσαλίδες. Παράγοντες άλλοι πλην της IgA φαίνεται να εμπλέκονται στο σχηματισμό της φυσαλίδας. Δεν υπάρχει απόδειξη για το ρόλο των κυκλοφορούντων ανοσοσυμπλεγμάτων στην παθογένεση της ερπητοειδούς δερματίτιδας. Ομαλός λειχήνας (Lichen planus, LP) Ο ομαλός λειχήνας έχει συσχετιστεί με διάφορα νοσήματα του γαστρεντερικού συστήματος. Αυτά περιλαμβάνουν τις ηπατίτιδες Β και C, τις φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου και την πρωτοπαθή χολική κίρρωση. Ο στοματικός ομαλός λειχήνας φαίνεται να συνυπάρχει συχνότερα με ηπατίτιδα C. Οι δερματικές βλάβες αποτελούνται από χαρακτηριστικές κνησμώδεις, επίπεδες, ερυθροϊώδεις, πολυγωνικές βλατίδες και πλάκες. Το εξάνθημα είναι συμμετρικό και προσβάλλει συνήθως την έσω επιφάνεια των καρπών και τις καμπτικές επιφάνειες των άκρων. Μπορεί να παρατηρηθεί λευκωπό δαντελωτό δίκτυο (γραμμώσεις του Wickham) στον στοματικό βλεννογόνο. Ο διαβρωτικός ομαλός λειχήνας παρουσιάζεται υπό τη μορφή επώδυνων εξέρυθρων διαβρώσεων στους βλεννογόνους. Υπάρχουν διάφοροι κλινικοί τύποι ομαλού λειχήνα εκτός του διαβρωτικού, που περιλαμβάνουν τον θυλακικό, τον πομφολυγώδη, τον δακτυλιοειδή, τον υπερτροφικό και τον ατροφικό. Τα ιστολογικά ευρήματα είναι χαρακτηριστικά και περιλαμβάνουν υπερκεράτωση, υπερκόκκωση, ανώμαλη ακάνθωση, υδρωπική εκφύλιση βασικής στιβάδας και μια ταινιοειδή λεμφοκυτταρική διήθηση στο θηλώδες χόριο. Αν και ο ομαλός λειχήνας αποτελεί ξεχωριστό δερματολογικό νόσημα, μπορεί επίσης να θεωρηθεί ως αντιδραστικό φαινόμενο σε κάποιο υποκείμενο συστηματικό νόσημα, λοίμωξη ή ως απάντηση στην επίδραση κάποιου εξωγενούς παράγοντα. Ως εκ τούτου, η αναζήτηση κάποιας συστηματικής αιτίας επιβάλλεται από τη στιγμή που γίνεται η διάγνωση του ομαλού λειχήνα. Αν και το ακριβές αίτιο που προκαλεί το νόσημα δεν είναι γνωστό, οι μελέτες συνηγορούν υπέρ ενός ανοσολογικού παθογενετικού μηχανισμού. Έτσι, στις καινούργιες βλάβες του ομαλού λειχήνα υπερτερούν τα CD4+ βοηθητικά Τ λεμφοκύτταρα και τα κύτταρα Langerhans, ενώ στις παλαιότερες βλάβες έχουμε περισσότερα CD8+ κατασταλτικά κύτταρα. Αυτά τα κυτταροτοξικά Τ λεμφοκύτταρα και οι κυτοκίνες που εκκρίνουν ευθύνονται για την παρουσία υδρωπικής εκφύλισης της βασικής στιβάδας κατά την ιστολογική εξέταση. Όψιμη δερματική πορφυρία (Porphyria cutanea tarda) Η όψιμη δερματική πορφυρία είναι ένα φωτοεπιδεινούμενο υποεπιδερμιδικό πομφολυγώδες νόσημα που απαντά κυρίως σε άτομα με ηπατοπάθεια. Έχει συσχετισθεί με αλκοολική νόσο ήπατος, με ηπατίτιδες Β και C και με όγκους του ήπατος. Σε γενικές γραμμές, οι πορφυρίες θεωρούνται μια ομάδα από φωτοευαίσθητα πομφολυγώδη νοσήματα που προκαλούνται από την άθροιση παραγώγων πορφυρινών κατά τη διαδικασία σύνθεσης της αίμης. Οι πορφυρίες προκύπτουν ως αποτέλεσμα ενζυμικών ανωμαλιών ενδογενών, κληρονομούμενων ή επίκτητων- κατά τη βιοσύνθεση της αίμης. Υψηλά επίπεδα ουροπορφυρινών αντιδρούν με την υπεριώδη ακτινοβολία που προσπίπτει στο δέρμα και απελευθερώνουν δραστικές ελεύθερες ρίζες, οι οποίες οδηγούν στο σχηματισμό πομφολύγων στο θηλώδες χόριο. Παγκρεατική υποδερματίτιδα Η παγκρεατική υποδερματίτιδα εμφανίζεται κυρίως στους αλκοολικούς και λιγότερο σε άτομα με καρκίνο παγκρέατος. Αποτελείται από ερυθηματώδη επώδυνα οζίδια ή πλάκες στα άκρα και στον κορμό. Ταυτόχρονα μπορεί να συνυπάρχουν αρθρίτιδα, πολυορογονίτιδα και παγκρεατίτιδα. Πρόκειται για μια μορφή λοβιακής υποδερματίτιδας με χαρακτηριστικά ιστολογικά ευρήματα: βασεόφιλη εκφύλιση των λιποκυττάρων, αποτιτανώσεις, σαπωνοποίηση του δερματικού κολλαγόνου και νέκρωση. Η οξεία παγκρεατίτιδα μπορεί να συνοδεύεται από περιομφαλική εκχύμωση (σημείο Grey-Turner) ή εκχυμώσεις στα πλάγια κοιλιακά τοιχώματα (σημείο Cullen), οι οποίες προκαλούνται από διείσδυση αιμορραγικού περιτοναϊκού υγρού στο δέρμα. Δερματικά σύνδρομα και γαστρεντερικός σωλήνας Υπάρχουν ορισμένες γενοδερματοπάθειες και δερματικές παθήσεις που συνδυάζονται με γαστρεντερικά νοσήματα. Στον πίνακα 5 καταγράφονται οι πιο συνήθεις δερματοπάθειες και γενοδερματοπάθειες που συνδυάζονται με κακοήθειες του γαστρεντερικού συστήματος. Σύνδρομο Gardner Το σύνδρομο Gardner ή οικογενής αδενωματώδης πολυποδίαση, είναι νόσημα κληρονομούμενο με αυτοσωματικό επικρατές γονίδιο υψηλής διεισδυτικότητας, το οποίο εντοπίζεται στο χρωμόσωμα 5. Η επίπτωση της νόσου είναι μεταξύ 1:3000 και 1:6000. Έχει μεγάλη σημασία η έγκαιρη διάγνωση του συνδρόμου λόγω της σχεδόν απόλυτης (100%) συσχέτισής του με καρκίνο παχέος εντέρου πριν την ηλικία των 40 ετών. Τα δερματικά ευρήματα που κατευθύνουν προς τη διάγνωση περιλαμβάνουν: πολλαπλές επιδερμοειδείς κύστεις, δεσμοειδείς όγκους, οστεώματα, οδοντικές ανωμαλίες και μελαγχρωματικές βλάβες οφθαλμών. Οι επιδερμοειδείς κύστεις διαφέρουν από τις κοινές δερματικές κύστεις στα εξής χαρακτηριστικά: είναι πολλαπλές, εμφανίζονται στην παιδική ηλικία, συγκεντρώνονται κυρίως στο πρόσωπο και στον τράχηλο. Οι δερμοειδείς όγκοι, οι οποίοι είναι πολύ σπάνιοι στον γενικό πληθυσμό, εμφανίζονται περίπου στο 10% των ασθενών με σύνδρομο Gardner. Οι μελαγχρωματικές κηλίδες του αμφιβληστροειδούς, που διαπιστώνονται κατά τη βυθοσκόπηση από τη νεογνική ακόμη ηλικία, υπάρχουν στο 90% των περιπτώσεων του συνδρόμου. Μπορεί να συνυπάρχουν και άλλα νεοπλάσματα, όπως το καρκίνωμα του δωδεκαδακτύλου, όγκοι ενδοκρινών αδένων, καρκίνωμα θυρεοειδούς και ηπατοβλάστωμα. Σύνδρομο Cronkhite-Canada Το σύνδρομο Cronkhite-Canada είναι ένα σπάνιο επίκτητο νόσημα που προσβάλλει ενήλικες και εκδηλώνεται με διάχυτη αλωπεκία, υπερμελαγχρωματικές κηλίδες, ονυχοδυστροφία και πολύποδες γαστρεντερικού. Οι δερματικές εκδηλώσεις συνήθως προηγούνται των συστηματικών συμπτωμάτων. Η αλωπεκία προσβάλλει όλες τις έντριχες περιοχές του δέρματος και εξελίσσεται ραγδαία. Η ονυχοδυστροφία αφορά όλους τους όνυχες και παρουσιάζεται ως ονυχόληση, ονυχοσχιζία ή ονυχομάδηση. Η υπερμελάγχρωση του δέρματος, διάχυτη ή υπό μορφή εφηλίδων, δεν προσβάλλει τους βλεννογόνους. Τα εργαστηριακά ευρήματα αντανακλούν το βαθμό της εντεροπάθειας διάρροιας και περιλαμβάνουν υποκαλιαιμία, υπασβεστιαιμία και υπολευκωματιναιμία. Η αναιμία είναι συνήθως δευτεροπαθής, λόγω της χρόνιας απώλειας αίματος από τους αιμορραγούντες πολύποδες του γαστρεντερικού. Οι συγκεκριμένοι πολύποδες θεωρούνται αμαρτωματώδεις, ωστόσο ένα ποσοστό 15% των ασθενών παρουσιάζει καρκινώματα στομάχου, παχέος εντέρου και απευθυσμένου. Η παθογένεια του συνδρόμου παραμένει άγνωστη, αν και διάφορες θεωρίες έχουν προταθεί, όπως διαταραχές θρέψης, ενζυμικές ανεπάρκειες, ανωμαλίες της αιμάτωσης του εντερικού βλεννογόνου, διαταραχές στις εκκρίσεις του εντερικού βλεννογόνου, λοιμώξεις και ανοσοανεπάρκειες. Παρόλο που πολλές από τις δερματικές εκδηλώσεις του συνδρόμου θα μπορούσαν να θεωρηθούν συνέπεια της διάρροιας και της απώλειας λευκωμάτων από το γαστρεντερικό, η εμφάνισή τους πριν από τα συμπτώματα από το γαστρεντερικό κατευθύνει τη σκέψη προς ένα μηχανισμό διαφορετικό από την απλή απώλεια θρεπτικών συστατικών από το έντερο. Νόσος του Cowden Η νόσος του Cowden ή σύνδρομο πολλαπλών αμαρτωμάτων είναι νόσημα κληρονομούμενο με αυτοσωματικό επικρατή χαρακτήρα και αφορά στο δέρμα, τους βλεννογόνους και τα σπλάγχνα. Πρόσφατες μοριακές μελέτες ανέδειξαν βλάβη στο γονίδιο PTEN/MMAC1 που εδράζει στο χρωμόσωμα 10 και θεωρείται ογκοκατασταλτικό. Οι δερματικές εκδηλώσεις του συνδρόμου περιλαμβάνουν πολλαπλά τριχιλημώματα προσώπου και μυρμηκιώδεις υπερκερατώσεις άκρων. Οι βλατίδες του βλεννογόνου του στόματος προσδίδουν χαρακτηριστική εικόνα πλακόστρωτου, η οποία θεωρείται παθογνωμονική. Άλλα ευρήματα από το δέρμα είναι τα λιπώματα, τα αιμαγγειώματα, τα νευρώματα και η οσχεοειδής γλώσσα. Περίπου το ένα τρίτο των ασθενών με σύνδρομο Cowden παρουσιάζει αμαρτωματώδεις πολύποδες του γαστρεντερικού σωλήνα, με μικρή πιθανότητα κακοήθους εξαλλαγής. Αντίθετα, οι αιμορραγίες του γαστρεντερικού και η συνεπακόλουθη αναιμία είναι κοινές εκδηλώσεις. Τα άτομα με σύνδρομο Cowden έχουν ωστόσο αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης νεοπλασίας μαστού και θυρεοειδούς και ως εκ τούτου απαιτούν στενή παρακολούθηση. Τα διαγνωστικά κριτήρια του συνδρόμου περιλαμβάνουν το οικογενειακό ιστορικό και την παρουσία τριχιλημωμάτων προσώπου ή θετικό οικογενειακό ιστορικό και χαρακτηριστική υπερκεράτωση παλαμών πελμάτων ή την ύπαρξη τριχιλημωμάτων προσώπου και των παθογνωμονικών βλατίδων γλώσσας. Σύνδρομο Muir Torre ΣΕΛΙΔΑ 16

4 Στα άτομα σε σύνδρομο Muir Torre παρατηρούνται πολλαπλοί όγκοι σμηγματογόνων αδένων με ή χωρίς την παρουσία κερατοακανθωμάτων, που συνοδεύονται από χαμηλής κακοήθειας νεοπλάσματα εσωτερικών οργάνων. Συνήθως πρόκειται για αδενοκαρκίνωμα παχέος εντέρου που αναπτύσσεται από αμαρτωματώδεις πολύποδες. Άλλα νεοπλάσματα που έχουν καταγραφεί στα πλαίσια του συνδρόμου περιλαμβάνουν τα εξής: non Hodgkin λέμφωμα, όγκους λάρυγγα, δωδεκαδακτύλου, στομάχου, νεφρών, ωοθηκών, μήτρας. Οι όγκοι των σμηγματογόνων αδένων περικλείουν τα αδενώματα, την υπερπλασία, το επιθηλίωμα και το καρκίνωμα και εντοπίζονται κυρίως στην περιοχή του προσώπου και του τραχήλου. Καθώς τα σμηγματογόνα αδενώματα δεν απαντώνται πολύ συχνά στο γενικό πληθυσμό, ορισμένοι συγγραφείς προτείνουν υψηλό βαθμό επαγρύπνησης στην περίπτωση ανεύρεσης έστω και ενός σμηγματογόνου αδενώματος (ιδίως εάν αυτό εντοπίζεται στα βλέφαρα) και περαιτέρω διερεύνηση του ασθενούς για ενδεχόμενη εσωτερική νεοπλασία. Σύνδρομα πολλαπλής ενδοκρινικής νεοπλασίας Τα σύνδρομα πολλαπλής ενδοκρινικής νεοπλασίας είναι μια ομάδα σπάνιων νοσημάτων που προσβάλλουν τους ενδοκρινείς αδένες. Ορισμένα εξ αυτών των νοσημάτων έχουν εκδηλώσεις από το γαστρεντερικό σύστημα. Υπάρχουν τρεις γενετικά ξεχωριστές οντότητες: 1) ΜΕΝ Ι (Σύνδρομο Werner), 2) MEN IIA (Σύνδρομο Sipple) και 3) ΜΕΝ ΙΙΒ (που παλαιότερα ονομαζόταν ΜΕΝ ΙΙΙ). Σύγχρονες γενετικές έρευνες έχουν αναδείξει μεταλλάξεις στο πρωτοογκονίδιο ret του χρωμοσώματος 10, που ευθύνονται για την καρκινογένεση στα σύνδρομα ΜΕΝ ΙΙΑ και ΜΕΝ ΙΙΒ. Επίσης, έχει βρεθεί βλάβη στο χρωμόσωμα 11 που συνδέεται με το σύνδρομο ΜΕΝ Ι. Το σύνδρομο ΜΕΝ Ι πρωτοπεριγράφηκε από τον Erdheim, αλλά ο Werner ήταν αυτός που πρότεινε κάποιο γενετικό υπόβαθρο για το νόσημα. Εκτός από ενδοκρινικές υπερπλασίες και νεοπλασίες, πολλοί ασθενείς με ΜΕΝ Ι παρουσιάζουν όγκους δωδεκαδακτύλου που παράγουν γαστρίνη (σύνδρομο Zollinger Ellison), καρκινοειδείς όγκους του γαστρεντερικού σωλήνα, καθώς και των πνευμόνων. Τα δερματολογικά ευρήματα του συνδρόμου ΜΕΝ Ι περιλαμβάνουν πολλαπλά αγγειοϊνώματα προσώπου, κολλαγονώματα, λιπώματα, υπόχρωμες κηλίδες και βλατίδες ούλων. Το σύνδρομο ΜΕΝ ΙΙΑ συνίσταται στη συνύπαρξη μυελοειδούς καρκινώματος θυρεοειδούς και φαιοχρωμοκυτώματος. Κληρονομείται με αυτοσωματικό επικρατές γονίδιο που φέρει μετάλλαξη του ret πρωτο-ογκογονιδίου. Η νόσος του Hirschprung (ή αγαγγλιονικό μεγάκολον) μπορεί να συνυπάρχει με το σύνδρομο ΜΕΝ ΙΙΑ και έχει αποδειχθεί ότι συνδέεται με την ίδια γενετική βλάβη του πρωτο-ογκονιδίου ret του χρωμοσώματος 10. Μια άλλη παραλλαγή του συνδρόμου ΜΕΝ ΙΙΑ παρουσιάζει κληρονομική δερματική αμυλοείδωση.το σύνδρομο ΜΕΝ ΙΙΒ έχει περισσότερες δερματικές εκδηλώσεις από το ΜΕΝ ΙΙΑ. Κύρια χαρακτηριστικά του είναι τα πολλαπλά νευρώματα, το μυελοειδές καρκίνωμα του θυρεοειδούς, το φαιοχρωμοκύτωμα, η γαγγλιονευρωμάτωση του γαστρεντερικού και τα οφθαλμικά νευρώματα. Επίσης, περιλαμβάνει και άλλα κλινικά χαρακτηριστικά, όπως σωματότυπος τύπου Marfan (marfinoid habitus), σκελετικές ανωμαλίες και χαλαρότητα αρθρώσεων. Και στην περίπτωση αυτή, ενοχοποιείται βλάβη του χρωμοσώματος 10 στο ύψος του ret πρωτο-ογκογονιδίου. Σύνδρομο Peutz-Jeghers Το σύνδρομο Peutz-Jeghers περιλαμβάνει πολυποδίαση του γαστρεντερικού και υπερμελαγχρωματικές κηλίδες δέρματος και βλεννογόνων (εικόνα 4). Είναι ένα σπάνιο νόσημα με επίπτωση περίπου 1 στις γεννήσεις. Οι πολύποδες συνήθως εντοπίζονται στη νήστιδα και στον ειλεό, αλλά μπορούν να εμφανιστούν σε οποιοδήποτε σημείο του γαστρεντερικού σωλήνα. Προκαλούν αιμορραγίες και φαινόμενα απόφραξης. Αρχικά, οι πολύποδες θεωρήθηκαν αμαρτώματα του γαστρεντερικού βλεννογόνου, ωστόσο πρόσφατα στοιχεία αποδεικνύουν αυξημένη επίπτωση καρκίνου γαστρεντερικού σωλήνα, μαστού, ωοθηκών και όρχεων. Οι καφέ κηλίδες προσομοιάζουν με εφηλίδες, εμφανίζονται στην πρώιμη παιδική ηλικία, είναι συγκεντρωμένες στους βλεννογόνους, αλλά ανευρίσκονται και σε παλάμες, πέλματα και δάχτυλα. Σύνδρομο Howell Evans Το 1958, οι Howell Evans και συν. ανακοίνωσαν την περίπτωση δύο ατόμων της ίδιας οικογένειας που εμφάνιζαν υπερκεράτωση παλαμών πελμάτων (τύλωση) και καρκίνωμα οισοφάγου. Στα πλαίσια αυτού του συνδρόμου, οι ασθενείς παρουσίασαν την υπερκεράτωση παλαμών πελμάτων κατά την ενήλικη ζωή και τον καρκίνο του οισοφάγου πριν την ηλικία των 65. Μπορεί να συνυπήρχε και λευκοπλακία στοματικού βλεννογόνου. Ο συνδυασμός τύλωσης και καρκίνου του οισοφάγου είχε περιγραφεί και σε άλλες οικογένειες και δείχνει να κληρονομείται κατά τον αυτοσωματικό επικρατούντα χαρακτήρα. Η υπερκεράτωση παλαμών πελμάτων που ξεκινάει κατά την ενήλικη ζωή έχει αναφερθεί και σε συνδυασμό με άλλες κακοήθειες, όπως ο καρκίνος του εντέρου και των πνευμόνων και διαφέρει από την καλοήθη τύλωση η οποία ξεκινάει σε πολύ νεαρότερη ηλικία. Σύνδρομο Plummer Vinson Το σύνδρομο Plummer Vinson είναι ένα σπάνιο νόσημα που περιλαμβάνει υπερκεράτωση παλαμών πελμάτων και υποφαρυγγική δακτυλιοειδή περίσφιγξη οισοφάγου. Οι ασθενείς εμφανίζουν επίσης κοιλωνυχία, γωνιακή χειλίτιδα και επώδυνη γλωσσίτιδα. Τα ευρήματα αυτά οφείλονται στη χρόνια σιδηροπενική αναιμία που χαρακτηρίζει το σύνδρομο. Το 15% των ασθενών παρουσιάζει καρκίνο οισοφάγου. Σύνδρομο Bazex Το σύνδρομο Bazex, ή παρανεοπλασματική ακροκεράτωση, χαρακτηρίζεται από μια επίκτητη, συμμετρική, ερυθηματώδη, ψωριασιοειδή δερματοπάθεια των άνω και κάτω άκρων, των ώτων και της ρινός. Παρουσιάζει επίσης και σοβαρή ονυχοδυστροφία. Συνδυάζεται συνήθως με καρκίνο λάρυγγα, οισοφάγου και γλώσσας. Η δερματοπάθεια μπορεί να προηγείται χρόνια της διάγνωσης της υποκείμενης νεοπλασίας. Σύνδρομο καρκινοειδούς Το σύνδρομο καρκινοειδούς οφείλεται στην υπερπαραγωγή σεροτονίνης από όγκους που προέρχονται από ειδικά κύτταρα (amine precursor uptake and decarboxylation cells - APUDoma) του λεπτού εντέρου ή των πνευμόνων. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν ερύθημα προσώπου (flushing), διάρροια, κοιλιακά άλγη, βήχα, βρογχόσπασμο και ενίοτε απώλεια βάρους. Συνήθως, ο πρωτοπαθής όγκος αναπτύσσεται στο λεπτό έντερο, ωστόσο τα συμπτώματα εμφανίζονται όταν πια υπάρχουν ηπατικές μεταστάσεις. Αρχικά, το ερύθημα του προσώπου είναι επεισοδιακό παροδικό, αργότερα όμως γίνεται μόνιμο και ενδεχομένως παρουσιάζει και ποικιλοδερμία. Επίσης, μπορεί να συνυπάρχουν γλωσσίτιδα και φωτοευαίσθητο εξάνθημα τύπου πελλάγρας. Τα ευρήματα αυτά αποδίδονται στη μεταβολική στροφή του όγκου προς αυξημένη παραγωγή σεροτονίνης με αποτέλεσμα ανεπάρκεια νιασίνης. Στα ούρα ανευρίσκονται αυξημένα επίπεδα 5 υδροξυινδολοξεικού οξέος. Γλυκαγόνωμα Το νεκρολυτικό μεταναστευτικό ερύθημα είναι ένα σπάνιο εξάνθημα που συνήθως παρατηρείται σε περιπτώσεις πασχόντων από γλυκαγόνωμα, ενός όγκου των Α κυττάρων των νησιδίων του παγκρέατος που εκκρίνουν γλυκαγόνο, ωστόσο μπορεί να συνοδεύει και άλλες κακοήθειες. Το χαρακτηριστικό εξάνθημα αποτελείται από επώδυνο ερύθημα πάνω στο οποίο αναπτύσσονται πομφόλυγες, διαβρώσεις και έντονη απολέπιση. Προσβάλλονται κυρίως το περίνεο, η κοιλιακή χώρα, οι πτυχές και η περιστοματική περιοχή. Ενίοτε συνοδεύεται από γωνιακή χειλίτιδα και επώδυνη γλωσσίτιδα. Η παθογένεια του συνδρόμου ενδεχομένως συνδέεται με διαταραχή του μεταβολισμού των αμινοξέων προς την υπερπαραγωγή γλυκαγόνου. Δερματικά σύνδρομα σχετιζόμενα με αιμορραγίες του γαστρεντερικού Υπάρχουν ορισμένες δερματοπάθειες που έχουν ως προεξάρχον σύμπτωμα την αιμορραγία. Οι πιο γνωστές εξ αυτών αναφέρονται στον πίνακα 6. Αγγειακές δυσπλασίες, νοσήματα του συνδετικού ιστού, αγγειίτιδες και κακοήθειες μπορεί να παρουσιάσουν αιμορραγίες από το γαστρεντερικό. Έχει ιδιαίτερη σημασία η έγκαιρη διάγνωση των παθήσεων αυτών, ώστε να προληφθούν ενδεχόμενες επιπλοκές. Οικογενής αιμορραγική τηλαγγειεκτασία Η οικογενής αιμορραγική τηλαγγειεκτασία ή νόσος Osler-Weber-Rendu (εικόνα 3) είναι ένα αυτοσωματικό επικρατές νόσημα με χαρακτηριστικές μικρές ευρυαγγείες, κυρίως στην επιφάνεια των βλεννογόνων, αλλά και στη μύτη, τα χέρια, τα πόδια και το στήθος. Εμφανίζονται στην εφηβεία ή στην αρχή της ενηλικίωσης. Μπορεί να συνυπάρχουν αρτηριοφλεβώδεις δυσπλασίες και ανευρύσματα κατά μήκος του γαστρεντερικού σωλήνα, με αποτέλεσμα υποτροπιάζουσες ανώδυνες αιμορραγίες. Οι αιμορραγίες από το γαστρεντερικό συνήθως εμφανίζονται κατά την 5η ή 6η δεκαετία της ζωής. Η επίσταξη αποτελεί το πρώτο σύμπτωμα στο 80% των περιπτώσεων και μπορεί να πρωτοεκδηλωθεί στην εφηβεία. Αγγειακές δυσπλασίες ενδεχομένως να υπάρχουν και σε άλλα όργανα όπως το ήπαρ, οι πνεύμονες, οι οφθαλμοί. Σάρκωμα Kaposi Το σάρκωμα Kaposi (εικόνα 5) είναι ένα νεόπλασμα αγγειακής προέλευσης, το οποίο εμφανίζεται σε ηλικιωμένους άντρες μεσογειακής καταγωγής ή παρουσιάζεται στα πλαίσια μιας HIV λοίμωξης (επιδημικό). Ο επιδημικός τύπος του σαρκώματος συνήθως είναι πολυεστιακός και προσβάλλει δέρμα και βλεννογόνους. Προσβολή του γαστρεντερικού παρατηρείται στο 50% με 80% των ασθενών με δερματικές βλάβες. Μπορεί να προκύψει σημαντική αιμορραγία από το γαστρεντερικό. Η τυπική βλάβη αποτελείται από ακανόνιστου σχήματος ιώδεις βλατίδες, πλάκες ή οζίδια. Πρόσφατα ο ερπητοϊός HHV8 έχει ενοχοποιηθεί στην παθογένεια του σαρκώματος Kaposi. Εικόνα 2. Εντεροπαθητική ακροδερματίτιδα. Συμμετρικό εξάνθημα με ορορροή. Νεκρωτική αγγειίτιδα Η νεκρωτική αγγειίτιδα, ανεξαρτήτως αιτιολογίας, μπορεί να προσβάλλει το γαστρεντερικό σωλήνα, με αποτέλεσμα αιμορραγία, διάρροια, κοιλιακά άλγη και εντερική απόφραξη. Η τελική βλάβη εξαρτάται από το μέγεθος των προσβεβλημένων αγγείων. Κλασική μορφή αγγειίτιδας που αφορά στο δέρμα και στο γαστρεντερικό είναι η πορφύρα Henoch-Schönlein. Η τελευταία χαρακτηρίζεται από τη συνύπαρξη λευκοκυτταροκλαστικής αγγειίτιδας δέρματος, κοιλιακού άλγους και μικροσκοπικής αιματουρίας. Συνήθως προσβάλλει παιδιά, αλλά μπορεί να παρατηρηθεί σε οποιαδήποτε ηλικία. Κατά κανόνα ακολουθεί μετά από μια λοίμωξη του ανωτέρου αναπνευστικού. Διαρκεί περίπου 4 εβδομάδες. Η λευκοκυτταροκλαστική αγγειίτιδα παρουσιάζεται ως ψηλαφητή πορφύρα με διαδοχικές εκθύσεις που συνοδεύονται από πυρετό και κακουχία. Ο άμεσος ανοσοφθορισμός αποκαλύπτει εναπόθεση IgA στο όριο επιδερμίδας χορίου, η οποία θεωρείται σχεδόν παθογνωμονική. Εναποθέσεις IgA παρατηρούνται και στους νεφρούς και πιστεύεται πως ευθύνονται για τη νεφρική δυσλειτουργία που εμφανίζεται στα πλαίσια της νόσου. Νόσος Degos Η κακοήθης ατροφική βλατίδωση του Degos είναι ένα σπάνιο νόσημα που εκδηλώνεται με θρομβωτικές βλατίδες στο δέρμα, στο γαστρεντερικό σωλήνα και στο κεντρικό νευρικό σύστημα (εικόνα 6). Οι χαρακτηριστικές βλάβες του δέρματος λευκές ατροφικές βλατίδες με ερυθηματώδη άλω συνήθως προηγούνται των εκδηλώσεων από το γαστρεντερικό μήνες ή και χρόνια. Κατά την ιστολογική εξέταση διαπιστώνεται ατροφία της επιδερμίδας και νέκρωση του χορίου με εναπόθεση βεννίνης και θρομβωτική αγγειίτιδα. Οι βλάβες του γαστρεντερικού σωλήνα έχουν ως αποτέλεσμα υποτροπιάζουσες αιμορραγίες. Η νόσος θεωρούνταν μοιραία μέχρι πριν από λίγα χρόνια που δημοσιεύτηκαν ορισμένα περιστατικά οικογενούς μορφής της νόσου και άλλα σχετιζόμενα με HIV λοίμωξη, τα οποία είχαν καλύτερη πρόγνωση. Ελαστικό ψευδοξάνθωμα Το ελαστικό ψευδοξάνθωμα είναι κληρονομικό νόσημα του ελαστικού συνδετικού ιστού με επίπτωση 0,6 στα άτομα. Χαρακτηρίζεται από ανώμαλη ασβέστωση και προοδευτική εκφύλιση του ελαστικού ιστού διαφόρων οργάνων, συμπεριλαμβανομένων του δέρματος, των οφθαλμών και του καρδιαγγειακού συστήματος. Οι ασβεστώσεις των αγγείων και οι αλλοιώσεις του ελαστικού ιστού του γαστρεντερικού σωλήνα έχουν ως αποτέλεσμα την εκδήλωση αιμορραγιών, κυρίως του ανωτέρου γαστρεντερικού, σε νεαρή ηλικία. Οι δερματικές βλάβες αποτελούνται από χαρακτηριστικές κιτρινωπές βλατίδες που εντοπίζονται κυρίως στις καμπτι- ΣΕΛΙΔΑ 18

5 Πίνακας 4. Δερματικά ευρήματα που συνδέονται με δυσαπορρόφηση Μη ειδικά Ειδικά Επίκτητη ιχθύαση Αλλαγές σε νύχια και τρίχες Υπερμελάγχρωση Αλλαγές στη δερματική υφή Εκζεματοειδή εξανθήματα Ουσιώδης έλλειψη λιπαρών οξέων Ανεπάρκεια Ζn Εντεροπαθητική ακροδερματίτιδα Έλλειψη βιταμίνης Β Δερματογενής εντεροπάθεια Ερπητοειδής δερματίτιδα Εικόνα 3. Οικογενής αιμορραγική τηλαγγειεκτασία. Στιγμοειδείς αιμορραγίες στο πρόσωπο. Εικόνα 4. Σύνδρομο Peutz-Jeghers. Μελαγχρωματικές κηλίδες στα άκρα. κές επιφάνειες, στον τράχηλο και στις μασχάλες και σταδιακά επεκτείνονται και σε άλλες περιοχές του σώματος. Με την πάροδο του χρόνου το δέρμα χαλαρώνει και σχηματίζει πτυχώσεις δίνοντας κλινικά την εντύπωση ανετοδερμίας. Η οφιοειδής διατιτρώσα ελάστωση (elastosis perforans serpiginosa), μία από τις διατιτρώσες κολλαγονώσεις, μπορεί να συνυπάρχει με το ελαστικό ψευδοξάνθωμα. Οφθαλμολογικά ευρήματα αποτελούν οι αγγειοειδείς ταινίες (angioid streaks) στη μεμβράνη του Bruch, οι αιμορραγίες και οι αποκολλήσεις του αμφιβληστροειδούς, που αποτυπώνονται κατά τη βυθοσκόπηση. Οι αγγειοειδείς ταινίες παρατηρούνται στο 85% των ασθενών με ελαστικό ψευδοξάνθωμα, ωστόσο δεν αποτελούν παθογνωμονικό σημείο, καθώς συνοδεύουν και άλλες παθήσεις όπως τη νόσο Paget των οστών, τη δηλητηρίαση με μόλυβδο, την ιδιοπαθή θρομβοκυτταροπενία και τη δρεπανοκυτταρική αναιμία. Οι αλλοιώσεις των αγγείων έχουν ως αποτέλεσμα περιφερική ισχαιμία άκρων (π.χ. διαλείπουσα χωλότητα), αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, έμφραγμα μυοκαρδίου και υπέρταση (ως αποτέλεσμα προσβολής της νεφρικής αρτηρίας). Το ελαστικό ψευδοξάνθωμα περιλαμβάνει τέσσερις τύπους: τον τύπο Ι επικρατή και υπολειπόμενο και τον τύπο ΙΙ επικρατή και υπολειπόμενο. Η κλασική μορφή της νόσου (υπολειπόμενος τύπος Ι) έχει υψηλή συχνότητα προσβολής του γαστρεντερικού, ενώ οι τύποι ΙΙ (επικρατής και υπολειπόμενος) έχουν ελάχιστη ή καθόλου σπλαγχνική προσβολή. Η γενετική εξέταση και συμβουλή έχουν ιδιαίτερη σημασία για τον καθορισμό της πρόγνωσης της νόσου. Αν και ο παθογενετικός μηχανισμός της νόσου δεν έχει πλήρως διαλευκανθεί φαίνεται να υπάρχει προοδευτική εναπόθεση ασβεστίου στις ελαστικές ίνες με επακόλουθη διάσπαση και συρρίκνωση αυτών, καθώς και συγκέντρωση πρωτεογλυκανών στο δέρμα και στα ούρα των ασθενών. Σύνδρομο Ehlers Danlos Το σύνδρομο Ehlers Danlos αποτελεί κληρονομικό νόσημα του μεταβολισμού του κολλαγόνου, που εκδηλώνεται με χαλαρότητα και υπερεκτασιμότητα των αρθρώσεων, υπερδιατασιμότητα και ευθραυστότητα του δέρματος. Από τους 10 διακριτούς τύπους της νόσου, μόνο ο τύπος IV συνδέεται με διαταραχές του γαστρεντερικού. Ο τύπος IV του συνδρόμου κληρονομείται με αυτοσωματικό επικρατή ή υπολειπόμενο τρόπο. Διάφορες μεταλλάξεις έχουν αναφερθεί, που έχουν ως αποτέλεσμα την παραγωγή ανώμαλου κολλαγόνου τύπου ΙΙΙ. Η υπερεκτασιμότητα του δέρματος και των αρθρώσεων και η δημιουργία παθολογικών ουλών δεν είναι το σύνηθες χαρακτηριστικό του τύπου IV του συνδρόμου. Αντιθέτως, οι ασθενείς παρουσιάζουν λεπτό διάφανο δέρμα με εκχυμώσεις και αιμορραγίες από το γαστρεντερικό, ως αποτέλεσμα της ευθραυστότητας των τοιχωμάτων αρτηριακών αγγειακών κλάδων. Η ευθραυστότητα των αγγείων εκδηλώνεται σε νεαρή ηλικία και προκαλεί σοβαρές και απειλητικές για τη ζωή αιμορραγίες. Συνήθως προσβάλλονται τα μεγάλα αγγεία, όπως η κατιούσα αορτή, οι νεφρικές αρτηρίες και η σπλαγχνική αρτηρία και παρατηρείται ρήξη μήτρας κατά την περίοδο της λοχείας (μετά τον τοκετό). Εικόνα 5. Σάρκωμα Kaposi. Πλάκες και οζίδια στον άκρο πόδα. Εικόνα 6. Σύνδρομο Degos. Kεντρική νεκρωτική περιοχή που περιβάλλεται από οιδηματώδη δακτύλιο. Πίνακας 5. Δερματικά σύνδρομα που συνδυάζονται με παθήσεις και κακοήθειες του ΓΣ Σύνδρομο Κληρονομικότητα Δερματολογικά ευρήματα Συστηματικές συσχετίσεις Σύνδρομο Gardner ΑΕ Οστέωμα, επιδερμοειδείς κύστεις, Εντερική πολυποδίαση, καρκίνος παχέος εντέρου, (σύνδρομο οικογενούς πολυποδίασης) Χρωμόσωμα 5 δεσμοειδείς όγκοι, οδοντικές ανωμαλίες καρκίνοι θυρεοειδούς, αμφιβληστροειδοπάθεια Σύνδρομο Cronkhite-Canada Επίκτητο Αλωπεκία, ονυχοδυστροφία, Πολύποδες γαστρεντερικού, καρκίνος παχέος εντέρου, υπερμελαγχρωματικές κηλίδες διάρροια, κοιλιακά άλγη Νόσος Cowden (σύνδρομο ΑΕ Αμαρτώματα βλεννογόνων, τριχιλημώματα Αμαρτώματα και κακοήθειες παχέος εντέρου, μαστού, πολλαπλών αμαρτωμάτων) Μετάλλαξη ΡΤΕΝ προσώπου, θηλώματα, υπερκεράτωση θυρεοειδούς, νεφρού, ουροδόχου κύστης, Χρωμόσωμα 10 παλαμών πελμάτων, οσχεοειδής γλώσσα πολύποδες παχέος εντέρου Σύνδρομο Muir-Torre ΑΕ Όγκοι σμησματογόνων αδένων, Καρκίνος παχέος εντέρου, καρκίνος λάρυγγα, Μετάλλαξη MSH2 BCC με διαφοροποίηση σμηγματογόνα, δωδεκαδακτύλου και ενδομητρίου Χρωμόσωμα 2 κερατοακάνθωμα, επιδερμοειδείς κύστεις Σύνδρομο Peutz-Jeghers AE Εφηλίδες βλεννογόνων και γύρω από οπές, Αμαρτωματώδεις πολύποδες γαστρεντερικού σωλήνα, αυξημένη μελαγχρωματικές κηλίδες χεριών και ποδιών επίπτωση καρκίνου γαστρεντερικού, καρκίνος ωοθηκών, παγκρέατος, χοληδόχου κύστης, αιμορραγία από το ΓΣ, καρκίνος οισοφάγου Σύνδρομο Howell-Evans Υπερκεράτωση παλαμών-πελμάτων Καρκίνος οισοφάγου Σύνδρομο Bazex Επίκτητο Ακροδερματίτιδα Καρκινώματα οισοφάγου, λάρυγγα, γλώσσας Ονυχοδυστροφία ΜΕΝ Ι (σύνδρομο Werner) ΑΕ Πολλαπλά αγγειοϊνώματα προσώπου, Ενδοκρινικές ανωμαλίες υπόφυσης -παραθυρεοειδών- Μετάλλαξη γονιδίου ΜΕΝ Ι κολλαγονώματα, λιπώματα, παγκρέατος, έλκος στομάχου, σύνδρομο Zollinger-Ellison, Χρωμόσωμα 11 υπόχρωμες κηλίδες (confetti-like) γαστρίνωμα, ινσουλίνωμα, καρκινοειδές ΜΕΝ ΙΙΑ (σύνδρομο Sipple) AE Αμυλοείδωση Μυελοειδές καρκίνωμα θυρεοειδούς, φαιοχρωμοκύτωμα, Μετάλλαξη γονιδίου ret υπερπαραθυρεοειδισμός, σύνδρομο Zollinger-Ellison, Χρωμόσωμα 10 σύνδρομο Cushing, κακόηθες μελάνωμα, αδένωμα υπόφυσης ΜΕΝ ΙΙΒ ΑΕ Πολλαπλά νευρώματα βλεννογόνων, Νόσος Hirschprung, τραχηλικό μυελοβλάστωμα, αυξημένος Μετάλλαξη γονιδίου ret ρινικά νευρώματα κίνδυνος κακοήθειας, μυελοειδές καρκίνωμα θυρεοειδούς, Χρωμόσωμα 10 φαιοχρωμοκύτωμα, μυϊκή αδυναμία και ατροφία, γαγγλιονευρώματα ΓΣ, εκκολπώματα παχέος εντέρου, διάρροια Συντμήσεις: ΑΕ= Αυτοσωματικό Επικρατές, BCC= Basal Cell Carcinoma= Βασικοκυτταρικό Επιθηλίωμα, ΓΣ= Γαστρεντερικός Σωλήνας, ΜΕΝ= Multiple Endocrine Neoplasia (Πολλαπλή Ενδοκρινική Νεοπλασία) ΣΕΛΙΔΑ 20

6 Πίνακας 6. Δερματικά σύνδρομα σχετιζόμενα με αιμορραγία ΓΣ Σύνδρομο Κληρονομικότητα Δερματολογικά ευρήματα Συστηματικές εκδηλώσεις Οικογενής ΑΕ Ευρυαγγείες δέρματος Αιμορραγίες ΓΣ, επιστάξεις, αιμορραγική και στοματικού βλεννογόνου αρτηριακά ανευρύσματα, τηλαγγειεκτασία ΑΦ ανωμαλίες ήπατος, (νόσος Osler- πνευμόνων, οφθαλμών Weber-Rendu) Blue rubber AE Υποδόρια αιμαγγειώματα Αγγειακές δυσπλασίες bleb nevus που εμφανίζονται με την και αιμορραγίες ΓΣ syndrome άσκηση πίεσης Σάρκωμα Ερυθροϊώδεις βλατίδες Ανάλογες βλάβες ΓΣ, Kaposi και οζίδια αιμορραγίες ΓΣ Νεκρωτική Ψηλαφητή πορφύρα Αιμορραγία, διάτρηση και αγγειίτιδα ισχαιμία ΓΣ Πορφύρα Ψηλαφητή πορφύρα Κοιλιακά άλγη, αιματουρία, Henoch-Schönlein σπειραματονεφρίτιδα Νόσος Degos Ατροφικές ερυθηματώδεις Αγγειίτιδα, έμφρακτα, βλατίδες αιμορραγία ΓΣ, έμφρακτα ΚΝΣ Σύνδρομο ΑΕ Μώλωπες, λεπτό Ρήξη αρτηριών, αιμορραγίες Ehlers ΑΥ διάφανο δέρμα ΓΣ, ρήξη μήτρας -Danlos τύπου ΙV Ελαστικό ΑΕ Λευκοκίτρινες βλατίδες Αιμορραγίες ΓΣ, στεφανιαία ΑΥ στις καμπτικές επιφάνειες νόσος, ασβεστώσεις αγγείων, ψευδοξάνθωμα Συντμήσεις: ΑΕ = Αυτοσωματικό Επικρατές ΑΥ = Αυτοσωματικό υπολειπόμενο ΑΦ = Αρτηριοφλεβώδεις ΓΣ = Γαστρεντερικός Σωλήνας ΚΝΣ = Κεντρικό Νευρικό Σύστημα

ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ ΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙΣ

ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ ΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙΣ ΡΕΥΜΑΤΟΕΙ ΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙΣ Ρευµατικά οζίδια, γαγγραινώδες πυόδερµα, αγγειίτιδα µικρών και µεσαίου µεγέθους αγγείων. Ουδετεροφιλικές δερµατοπάθειες PNGD (Palisaded( neutrophilic and granulomatous dermatosis)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ Πνευμονική αγγειίτις και κοκκιωμάτωση είναι ένας περιγραφικός όρος που χαρακτηρίζεται από κυτταρική διήθηση του τοιχώματος των αγγείων (αγγειίτις) με καταστροφή και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9 1.Γενικά περί Ρευµατικών Νοσηµάτων 2.Συστηµατικός Ερυθηµατώδης Λύκος ( Σ. Ε. Λ.) 3. Ρευµατοειδής Αρθρίτιδα 4. Οστεοαρθρίτιδα 5. Σκληρόδερµα, Προοδευτική Συστηµατική Σκλήρυνση 01/15 1.Γενικά περί Ρευµατικών

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΙΟΠΑΘΕΙΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΕΙΣ ΕΝΤΕΡΟΠΑΘΕΙΕΣ: ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΔΕΙΚΤΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Γ. ΡΟΥΣΣΟΣ

ΙΔΙΟΠΑΘΕΙΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΕΙΣ ΕΝΤΕΡΟΠΑΘΕΙΕΣ: ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΔΕΙΚΤΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Γ. ΡΟΥΣΣΟΣ ΙΔΙΟΠΑΘΕΙΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΕΙΣ ΕΝΤΕΡΟΠΑΘΕΙΕΣ: ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΔΕΙΚΤΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Γ. ΡΟΥΣΣΟΣ ΙΦΝΕ-ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΥΠΟΤΡΟΠΙΑΖΟΥΣΑ (75-80%) Εξάρσεις-υφέσεις ΧΡΟΝΙΑ ΣΥΝΕΧΗΣ (5-10%)

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι Ο πιο απλός ορισμός είναι ότι ο καρκίνος είναι μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και διασπορά ανώμαλων κυττάρων. Αν η εξάπλωση δεν ελεγχθεί θα οδηγήσει στο θάνατο. Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ρ Έλενα Κουλλαπή 2013

ρ Έλενα Κουλλαπή 2013 ρ Έλενα Κουλλαπή 2013 Ορµονικά αίτια. Στην νόσο του Addison παρατηρείται µία βαθµιαία αύξηση τη µελάγχρωση που γίνεται εµφανή στι πτυχέ του δέρµατο των παλαµών και πελµάτων και στι πτυχέ του σώµατο, στι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Άνδρας ηλικίας 47 ετών προσέρχεται λόγω πνευματουρίας και απώλειας κοπράνων από την ουρήθρα, από δεκαημέρου. Ο ασθενής αναφέρει γριππώδη συνδρομή που προηγήθηκε της παρούσης κατάστασης.

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΟ ΚΟΥΙΖ. Κορίτσι 7 ετών με πυρετό και αρθραλγίες. Ηλίας Μανδηλάρης Ειδικευόμενος Γενικής Ιατρικής Γ.Ν.Ν.Καλαμάτας

ΚΛΙΝΙΚΟ ΚΟΥΙΖ. Κορίτσι 7 ετών με πυρετό και αρθραλγίες. Ηλίας Μανδηλάρης Ειδικευόμενος Γενικής Ιατρικής Γ.Ν.Ν.Καλαμάτας ΚΛΙΝΙΚΟ ΚΟΥΙΖ Κορίτσι 7 ετών με πυρετό και αρθραλγίες. Ηλίας Μανδηλάρης Ειδικευόμενος Γενικής Ιατρικής Γ.Ν.Ν.Καλαμάτας ΠΑΡΟΥΣΑ ΝΟΣΟΣ Αρθραλγίες κάτω άκρων από 10ημέρου Εμπύρετο από 24ώρου Προ εβδομάδος

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση

Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Λίγα λόγια για τους καρκίνους, τη γενετική τους βάση και διερεύνηση Ο καρκίνος είναι μια ιδιαίτερα ετερογενής νόσος, που προκύπτει από συσσώρευση μεταλλάξεων του DNA. Η αιτιολογία του καρκίνου είναι πολυπαραγοντική,

Διαβάστε περισσότερα

αγγειίτιδες ταξινόµηση- αλγόριθµοι ροσέγγισης Νίκη Γιαννάκου Ιατρικό Κέντρο Αθηνών Κλινική Περιστερίου

αγγειίτιδες ταξινόµηση- αλγόριθµοι ροσέγγισης Νίκη Γιαννάκου Ιατρικό Κέντρο Αθηνών Κλινική Περιστερίου αγγειίτιδες ταξινόµηση- αλγόριθµοι ροσέγγισης Νίκη Γιαννάκου Ιατρικό Κέντρο Αθηνών Κλινική Περιστερίου αγγειίτιδες ροσέγγιση - ταξινόµηση Νίκη Γιαννάκου Ιατρικό Κέντρο Αθηνών Κλινική Περιστερίου αγγειίτιδες

Διαβάστε περισσότερα

Σμηγματορροικές υπερκερατώσεις. Μιχαέλα Πλάκα Δερματολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Nος. «Α. Συγγρός»

Σμηγματορροικές υπερκερατώσεις. Μιχαέλα Πλάκα Δερματολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Nος. «Α. Συγγρός» Σμηγματορροικές υπερκερατώσεις Μιχαέλα Πλάκα Δερματολόγος Επιστημονικός συνεργάτης Nος. «Α. Συγγρός» Σμηγματορροική υπερκεράτωση (μυρκηκία) Εξαιρετικά συχνή, καλοήθης δερματική βλάβη Συνήθως αφορά τις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ στόμα Η Στοματολογία αποτελεί σημαντικό μέρος της Παθολογίας

ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ στόμα Η Στοματολογία αποτελεί σημαντικό μέρος της Παθολογίας ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Αν και το στόμα αποτελεί μικρό τμήμα του σώματος είναι στόχος πολυάριθμων νόσων, τοπικών και συστηματικών Νοσήματα βλεννογόνου στόματος Νοσήματα χειλέων Νοσήματα σιαλογόνων αδένων Νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος

Αυτοάνοσα νοσήματα. Χ.Μ. Μουτσόπουλος Αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Παθολογίας στην Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Η έγκαιρη αντιμετώπιση αποτελεί «κλειδί» για τον έλεγχο των αυτοάνοσων ασθενειών- της μεγάλης αυτής κατηγορίας

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Κόγια Μαρία Δερματολόγος Αφροδισιολόγος H παρούσα διάλεξη δε σχετίζεται με κάποιο προσωπικό συμφέρον ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ Νεογνική ακμή (1-28 ημέρες ζωής) Βρεφική ακμή (3-16 μηνών)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. 1. Θεραπευτικές αρχές στην Oγκολογία. 2. Βασικές αρχές Φυσικής. 3. Επιλογή του θεραπευτικού µηχανήµατος και της τεχνικής

Περιεχόµενα. 1. Θεραπευτικές αρχές στην Oγκολογία. 2. Βασικές αρχές Φυσικής. 3. Επιλογή του θεραπευτικού µηχανήµατος και της τεχνικής Περιεχόµενα 1. Θεραπευτικές αρχές στην Oγκολογία 1.1. O ογκολογικός ασθενής... 17 1.2. Ο ρόλος της ακτινοθεραπείας στην αντινεοπλασµατική αγωγή... 21 1.3. ιαγνωστική και θεραπευτική στρατηγική... 23 2.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΚΥΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΟΡΔΕΛΑΣ, ΠΑΘΟΛΟΓΟΝΑΤΟΜΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Ταξινόμηση κυστικής νόσου του νεφρού 1. Απλή νεφρική κύστη

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Α Μέρος Παθογένεια Συμπτώματα - Διάγνωση Λ.Β. Αθανασίου ΣΥΝΗΘΕΣΤΕΡΑ ΠΡΩΤΟΓΕΝΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Καλοήθης υπερπλασία Οξεία και χρόνια προστατίτιδα Αποστήματα του προστάτη Μεταπλασία

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας Η αιτιολογία της πάθησης είναι άγνωστη, αν και έχει μεγάλη σχέση με το κάπνισμα καθώς το 90% των ασθενών είναι ενεργείς καπνιστές Συχνότητα Άντρες Γυναίκες 5 1 Νεαρής και μέσης ηλικίας Στο 60% των περιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

φροντιστήρια επίγνωση

φροντιστήρια επίγνωση ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΠΑ.Λ. 2013 ΜΑΘΗΜΑ: ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ Επιμέλεια θεμάτων: Εμμανουέλα Μαθιουδάκη, Βιολόγος ΘΕΜΑ Α Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας

Διαβάστε περισσότερα

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014

ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 ρ Ελενα Κουλλαπή 2014 Κυρτέ κερατίνε πλάκε. Καλύπτουν τη ραχιαία επιφάνεια του τελευταίου τµήµατο των δακτύλων. Το χρώµα του είναι υπόλευκο ή ελαφρώ ρόδινο (οφείλεται στι αγκύλε των αγγείων του χορίου,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ 2007 ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ 2007 ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ 2007 ΝΟΣΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Ποια είναι η αιτιολογία της σιδηροπενικής αναιµίας; (Μονάδες 8) Β. Τι είναι το «ερεθισµαταγωγό σύστηµα» (Μονάδες 4) και από ποια µέρη αποτελείται; (Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr Πολλες από τις ρευματικες παθησεις των ενηλικων προσβαλουν και τα παιδια,αν και σε μικροτερη συχνοτητα. Επιπλεον καποιες παθησεις όπως είναι ο συστηματικης έναρξης ή ο ολιγοαρθρικος τυπος εναρξης της Νεανικης

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Διαφορικήδιάγνωση

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Διαφορικήδιάγνωση ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Διαφορικήδιάγνωση Γ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Ειδικευόμενη: Σοφία Κραββαρίτη Επιμελητής: Εμμανουήλ Ανδρεάδης Διευθυντής: Γεώργιος Μουσούλης ΚΛΙΝΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ Ταχύπνοια: αναπνοές >30/min

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ) Dr Αφροδίτη Ν. Παντζάκη Αναπληρώτρια διευθύντρια ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ

Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ) Dr Αφροδίτη Ν. Παντζάκη Αναπληρώτρια διευθύντρια ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ) Dr Αφροδίτη Ν. Παντζάκη Αναπληρώτρια διευθύντρια ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΣΕΛ Συστηματική αυτοανοσοποιητική νόσος Προσβολή πολλών οργάνων Νεφρός Δέρμα, αρθρώσεις, ορώδεις μεμβράνες,

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

Νοσήματα του δέρματος και ιδιοπαθής φλεγμονώδης πάθηση των εντέρων (ΙΦΠΕ) Μέρος Ι. Νοσολογία βλεννογονο-δερματικών εκδηλώσεων ΙΦΠΕ

Νοσήματα του δέρματος και ιδιοπαθής φλεγμονώδης πάθηση των εντέρων (ΙΦΠΕ) Μέρος Ι. Νοσολογία βλεννογονο-δερματικών εκδηλώσεων ΙΦΠΕ Copyright Athens Medical Society www.mednet.gr/archives ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN 11-05-3992 REVIEW Νοσήματα του δέρματος και ιδιοπαθής φλεγμονώδης πάθηση των εντέρων (ΙΦΠΕ) Μέρος Ι. Νοσολογία

Διαβάστε περισσότερα

ANTIMETΩΠΙΣΗ ΟΥΛΩΤΙΚΩΝ ΑΛΩΠΕΚΙΩΝ

ANTIMETΩΠΙΣΗ ΟΥΛΩΤΙΚΩΝ ΑΛΩΠΕΚΙΩΝ ANTIMETΩΠΙΣΗ ΟΥΛΩΤΙΚΩΝ ΑΛΩΠΕΚΙΩΝ Μιχάλης Κακέπης Δερματολόγος-Αφροδισιολόγος Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΟΡΙΣΜΟΣ Με τον όρο ουλωτική αλωπεκία, εννοούμε μία ομάδα σπανίων διαταραχών, που καταστρέφουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2.

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΣΤΕΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑΣ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑΣ (Charcot) ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα

Διαβάστε περισσότερα

Βιοψία εκτομής (εκπυρήνιση) Μερική παγκρεατεκτομή, σώμα-ουρά παγκρέατος. Μερική παγκρεατεκτομή, ουρά παγκρέατος. Δεν καθορίζεται.

Βιοψία εκτομής (εκπυρήνιση) Μερική παγκρεατεκτομή, σώμα-ουρά παγκρέατος. Μερική παγκρεατεκτομή, ουρά παγκρέατος. Δεν καθορίζεται. Section A: Είδος επέμβασης A1. Βιοψία εκτομής (εκπυρήνιση) Παγκρεατο12δακτυλεκτομή(επέμβαση Whipple ), μερική παγκρεατεκτομή Παγκρεατο12δακτυλεκτομή(επέμβαση Whipple), ολική παγκρεατεκτομή Μερική παγκρεατεκτομή,

Διαβάστε περισσότερα

Λεμφώματα πνεύμονα (συνέχεια) Πηνελόπη Κορκολοπούλου Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Αθηνών

Λεμφώματα πνεύμονα (συνέχεια) Πηνελόπη Κορκολοπούλου Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Αθηνών Λεμφώματα πνεύμονα (συνέχεια) Πηνελόπη Κορκολοπούλου Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Αθηνών Αγγειοκεντρική ανοσοϋπερπλαστική νόσος / λέμφωμα πνεύμονος ΕΒV B T/NΚ Λεμφωματώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟΜΑΧΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟΜΑΧΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟΜΑΧΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΟAΝΑΤΟΜΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΟΜΑΔΑ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΑΘΗΝΑ 15 Δεκεμβρίου 2004 Mαρία Δαιμονάκου- Βατοπούλου Αναπληρώτρια Διευθύντρια Σισμανόγλειο ΓΠΝΑ Kαρκινογέννεση

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Sjogren: αυτοάνοση επιθηλπτιδα

Σύνδρομο Sjogren: αυτοάνοση επιθηλπτιδα Σύνδρομο Sjogren: αυτοάνοση επιθηλπτιδα Α. Γ. Τζιούφας Αναπλ. Καθηγητής Παθολογικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών ο σύνδρομο Sjogren ή αυτοάνοση επιθηλιΐτιδα είναι ένα χρόνιο αυτοάνοσο

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικό σκληρόδερμα

Συστηματικό σκληρόδερμα Συστηματικό σκληρόδερμα Π.Γ. Βλαχογιαννόπουλος En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο συστηματικό σκληρόδερμα είναι μία χρόνια νόσος η οποία λειτουργεί με αυτοάνοσο μηχανισμό. Τα ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΟΥΖΟΥΡΗΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

Δρ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΟΥΖΟΥΡΗΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Δρ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΟΥΖΟΥΡΗΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Κάθε κατάσταση που εμφανίζεται με αιφνίδιο, οξύ κοιλιακό πόνο και άλλοτε άλλα συνοδά συμπτώματα ανήκει στα διαφοροδιαγνωστικά πλαίσια της οξείας κοιλίας. Ο γιατρός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ

ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Παθολογική Κλινική Γ.Ν. «Η Παμμακάριστος» ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Κωνσταντινίδης Ιωάννης Συντ. Διευθυντής Μανιατάκου Μαρία Επικ. Παθολόγος Παρούσα νόσος Άνδρας 38 ετών με: Εμπύρετο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΦΥΣΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ Νόσοι θυρεοειδούς Υποθυρεοειδισμός Υπερθυρεοειδισμός Υπερπλασία θυρεοειδούς : βρογχοκήλη (διάχυτη) οζώδης Νεοπλάσματα θυρεοειδούς Υπερπλασία

Διαβάστε περισσότερα

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Στέφανος Φοινίτσης - Αορτίτις Απεικόνιση 31 Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Λέκτορας Α.Π.Θ. Η αορτίτιδα ορίζεται ως φλεγμονή του τοιχώματος της αορτής. Αιτιολογικά ταξινομείται σε δύο μεγάλες ομάδες:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΙΔΩΣΗ. Κατερίνα Πατσατσή Λέκτορας Δερματολογίας Β Κλινική Δερματικών & Αφροδισίων Νόσων ΑΠΘ Νοσοκομείο Παπαγεωργίου

ΚΝΙΔΩΣΗ. Κατερίνα Πατσατσή Λέκτορας Δερματολογίας Β Κλινική Δερματικών & Αφροδισίων Νόσων ΑΠΘ Νοσοκομείο Παπαγεωργίου ΚΝΙΔΩΣΗ Κατερίνα Πατσατσή Λέκτορας Δερματολογίας Β Κλινική Δερματικών & Αφροδισίων Νόσων ΑΠΘ Νοσοκομείο Παπαγεωργίου ΚΝΙΔΩΣΗ Παθογένεση ΚΝΙΔΩΣΗ Κλινικές Μορφές Κλινικές Μορφές Κνίδωσης Γενικευμένη Κνίδωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΑΘΗΝΑ 2008 ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης»

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης» ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης» Εκπόνηση : Χατζή Κατερίνα ΑΜ:11625 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο Αλκοόλ και ασθένειες του Συκωτιού (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcohol-and-liver-disease) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 5 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΔΕΡΜΑΤΟΣ 7 1.1 Γενικά 8 1.2 Στιβάδες του Δέρματος 10 1.2.1 Επιδερμίδα 10 1.2.2 Χόριο 14 1.2.3 Υπόδερμα ή Υποδόριο Λίπος 17 1.3 Εξαρτήματα

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

1/21/2013. 1, Εγκάρσιο κόλον 2, ήπαρ 3, δε. Νεφρός. 5, αορτή 6, κάτω πόλος αριστερού νεφρού 7, κατιόν κόλον 8, ορθός κοιλιακός μυς

1/21/2013. 1, Εγκάρσιο κόλον 2, ήπαρ 3, δε. Νεφρός. 5, αορτή 6, κάτω πόλος αριστερού νεφρού 7, κατιόν κόλον 8, ορθός κοιλιακός μυς 1, Δεξιός πνεύμων 2, αορτή. 3, αριστερός πνεύμων. 4, αριστερό επιεφρίδιο 5, σπλην 6, σπληνική. 7, Παχύ έντερο. 8, πυλαία φλέβα. 9, ηπατική φλέβα 10, ήπαρ. Κάτω κοίλη φλέβα 2, δεξιός νεφρός 3, κοιλιακή

Διαβάστε περισσότερα

αυτοάνοσα νοσήματα πενήντα εκατομμύρια Αμερικανοί,

αυτοάνοσα νοσήματα πενήντα εκατομμύρια Αμερικανοί, Αυτοάνοσα Νοσήματα Τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι ασθένειες που προκύπτουν γιατί το σώμα μας επιτίθεται και καταστρέφει τα δικά του κύτταρα και όργανα. Ένας στους δέκα πολίτες στην Ευρωπαϊκή Ένωση πάσχει

Διαβάστε περισσότερα

φυσιολογικό δέρμα - 1

φυσιολογικό δέρμα - 1 φυσιολογικό δέρμα -1 Επιδερμίδα (επιθήλιο, εξωδερμική προέλευση) Α Α Α Μ θηλώδες χόριο (επιπολής) ακανθωτή στιβάδα βασική στιβάδα χόριο Μ = Μελανοκύτταρο (νευροεξωδερμική προέλευση, νευρική ακρολοφία)

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ. Π. Παππάς

ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ. Π. Παππάς ΙΑΤΡΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ Π. Παππάς ΑΥΤΟΧΘΟΝΑ ΒΙΟ ΡΑΣΤΙΚΑ ΜΟΡΙΑ Κατηγορίες ιστικών ορµονών Αποκαρβοξυλιωµένα αµινοξέα (ισταµίνη, σεροτονίνη) Πολυπεπτίδια (κινίνες, ουσία Ρ) Εικοσανοειδή

Διαβάστε περισσότερα

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής

Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Aποµυελινωτικά νοσήµατα Γεώργιος Καρκαβέλας Καθηγητής Παθολογικής Ανατοµικής ΑΠΘ ΑΠΟΜΥΕΛΙΝΩΣΗ καταστροφή µυελίνης αποκλείονται παθολογικές καταστάσεις από αποτυχία σχηµατισµού µυελίνης (δυσµυελίνωση) ή

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός Νόσου. 4. Συµπτωµατολογία / Κλινική εικόνα / Ευρήµατα (εργαστηριακά κ.α.)

1. Ορισµός Νόσου. 4. Συµπτωµατολογία / Κλινική εικόνα / Ευρήµατα (εργαστηριακά κ.α.) 1. Ορισµός Νόσου 2. Παθογένεια: η µελέτη της δηµιουργίας µιας παθολογικής κατάστασης, µια παθολογική κατάσταση σε συνάρτηση µε το αίτιο που την προκαλεί 3. Επιδηµιολογία: είναι η επιστηµονική µελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός»

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΓΕΝΗ HPV Α γένος: βλεννογόνοι αιτιολογική συσχέτιση µε καρκίνο τραχήλου µήτρας, πρωκτού, αιδοίου, πέους

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΟ ΟΓΚΟ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΟ ΟΓΚΟ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ 1 ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΟ ΟΓΚΟ ΤΟΥ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ Οι ενδοκρινικοί όγκοι του πεπτικού συστήματος και του παγκρέατος αποτελούν μία σπάνια κατηγορία

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες:

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες: Δυσκοιλιότητα. Η δυσκοιλιότητα αποτελεί ένα από τα πιο συχνά συμπτώματα του κατώτερου πεπτικού σωλήνα, επηρεάζοντας κάθε χρόνο ένα μεγάλο αριθμό ασθενών, κυρίως των χωρών του δυτικού κόσμου. Εικόνα 1.

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ Τ.Ε.Ε. ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

Α ΤΑΞΗ Τ.Ε.Ε. ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Α ΤΑΞΗ Τ... ΜΑΘΗΜΑ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ - ΦΥΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΟΓΑΜΜΑ ΠΟΥΔΝ ΚΦΑΛΑΙΟ 1: ΚΥΤΤΑΟ ΚΦΑΛΑΙΟ 2: ΙΤΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 3: ΜΥΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 4: ΚΥΚΛΟΦΟΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 5: ΑΙΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 6: ΠΠΤΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ Ι.Φ.Ν.Ε. Αξιολόγηση της ιστολογικής απάντησης Αντιπαράθεση Παθολογοανατόμου-Γαστρεντερολόγου

ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ Ι.Φ.Ν.Ε. Αξιολόγηση της ιστολογικής απάντησης Αντιπαράθεση Παθολογοανατόμου-Γαστρεντερολόγου ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ Ι.Φ.Ν.Ε. Αξιολόγηση της ιστολογικής απάντησης Αντιπαράθεση Παθολογοανατόμου-Γαστρεντερολόγου Χ. Σπηλιάδη Παθολογοανατόμος ΕΛΚΩΔΗΣ ΚΟΛΙΤΙΔΑ ΝΟΣΟΣ CROHN «ΑΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΗ»

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΙΜΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ

ΠΡΩΙΜΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΠΡΩΙΜΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ Δρ Μαίρη Βαρβουτσή-Κωνσταντινίδη Παιδίατρος- Ογκολόγος, Δ/ντρια Ογκολογικού Τμ. Νοσ. Παίδων Αθηνών «Παναγιώτη & Αγλαΐας Κυριακού» Τα κακοήθη νεοπλάσματα της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος

ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος ΑΚΜΗ στην ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΛΙΝ ΤΑΝΤΡΟΣ Δερματολόγος Αφροδισιολόγος Δήλωση Σύγκρουσης Συμφερόντων Απόφαση Ε.Ο.Φ. 47558/4-7-2012 Στη διαμόρφωση του περιεχομένου της παρούσας εργασίας, δεν υπήρξε κάποια εξωτερική

Διαβάστε περισσότερα

Ρ. Κωτακίδου Αναπλ. Διευθύντρια Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς»

Ρ. Κωτακίδου Αναπλ. Διευθύντρια Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς» Ρ. Κωτακίδου Αναπλ. Διευθύντρια Γ.Ν.Θ. «Γ.Γεννηματάς» Θεσσαλονίκη 8 Ιανουαρίου 2007 Προδιηθητικές επίπεδο ενδοεπιθηλιακό καρκίνωμα δυσπλασία Ο όρος «ουροθηλιακή ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία» (urothelial intraepithelial

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ:ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ. Αναστάσιος Ρούσσος Γαστρεντερολόγος Διδακτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ:ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ. Αναστάσιος Ρούσσος Γαστρεντερολόγος Διδακτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ:ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ Αναστάσιος Ρούσσος Γαστρεντερολόγος Διδακτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ:ΟΡΙΣΜΟΣ Συνώνυμα: κοιλιακή νόσος,κοιλιακό sprue,

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της εργασίας αυτής είναι η παρουσίαση των χαρακτηριστικών της

Διαβάστε περισσότερα

Καλοήθεις µελανοκυτταρικοί όγκοι Ταξινόµηση WHO 2006 1% - 2% των βρεφών Επιφανειακοί Όψιµοι Επιφανειακοί Οποιαδήποτε ανατοµική θέση Μ.δ. < 1,5 cm Κηλίδες, βλατίδες ή πλάκες Λευκόφαιοι έως µελανόφαιοι Ωοειδείς

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Επιβλέπουσα Α.ΤΕΙ.Θ Ε. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Μέλη Επιτροπής Λαβδανίτη Μαρία Μινασίδου Ευγενία Αλεξιάδη Αθηνά Γεωργάκη Ελένη Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ Τι είναι κνίδωση; Κνίδωση είναι η αλλεργική αντίδραση που εμφανίζεται στο δέρμα, έναντι εξωγενών ή ενδογενών ερεθισμάτων. Εκδηλώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές ιστοπαθολογικές αλλοιώσεις του δέρματος έπειτα από δράση παραγόντων που προξενούν βλάβη. Αναφορά βασικών μακροσκοπικών και μικροσκοπικών όρων

Βασικές ιστοπαθολογικές αλλοιώσεις του δέρματος έπειτα από δράση παραγόντων που προξενούν βλάβη. Αναφορά βασικών μακροσκοπικών και μικροσκοπικών όρων ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΔΕΡΜΑΤΟΣ Συνοπτική παρουσίαση διδακτέας ύλης Εισαγωγικά σχόλια Επανάληψη θεμελιωδών γνώσεων ιστολογίας Βασικές ιστοπαθολογικές αλλοιώσεις του δέρματος έπειτα από δράση παραγόντων που προξενούν

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ Ιστολογικοί όροι. Επιθηλιοειδές ιστιοκύτταρο (epithelioid histiocyte ): κύτταρο που προσοµοιάζει επιθηλιακού κυττάρου

ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ Ιστολογικοί όροι. Επιθηλιοειδές ιστιοκύτταρο (epithelioid histiocyte ): κύτταρο που προσοµοιάζει επιθηλιακού κυττάρου ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ Ιστολογικοί όροι Επιθηλιοειδές ιστιοκύτταρο (epithelioid histiocyte ): κύτταρο που προσοµοιάζει επιθηλιακού κυττάρου ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕΝΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ Ιστολογικοί όροι Κοκκίωµα (granuloma

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

1) ΟΞΕΙΑ ΜΕΤΑΛΟΙΜΩΔΗΣ 2) αντι-gbm 3) ΑΝΟΣΟΠΕΝΙΚΗ ΜΗΝΟΕΙΔΙΚΗ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΟΝΕΦΡΙΤΙΔΑ

1) ΟΞΕΙΑ ΜΕΤΑΛΟΙΜΩΔΗΣ 2) αντι-gbm 3) ΑΝΟΣΟΠΕΝΙΚΗ ΜΗΝΟΕΙΔΙΚΗ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΟΝΕΦΡΙΤΙΔΑ 1) ΟΞΕΙΑ ΜΕΤΑΛΟΙΜΩΔΗΣ 2) αντι-gbm 3) ΑΝΟΣΟΠΕΝΙΚΗ ΜΗΝΟΕΙΔΙΚΗ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΟΝΕΦΡΙΤΙΔΑ Φωτεινή Kαρασαββίδου Επιμελήτρια Β Παθολογοανατόμος Γ.Π.Π.Ν. Θεσσαλίας Oξεία μεταλοιμώδης σπειραματονεφρίτιδα Oξεία μεταλοιμώδης

Διαβάστε περισσότερα

Αγγειίτιδες. Γενικές Αρχές & Επιδηµιολογία. Χαράλαµπος Μ. Μουτσόπουλος. Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών. Παθολογική Φυσιολογία Ιατρική Σχολή

Αγγειίτιδες. Γενικές Αρχές & Επιδηµιολογία. Χαράλαµπος Μ. Μουτσόπουλος. Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών. Παθολογική Φυσιολογία Ιατρική Σχολή Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Αγγειίτιδες Γενικές Αρχές & Επιδηµιολογία Χαράλαµπος Μ. Μουτσόπουλος Παθολογική Φυσιολογία Ιατρική Σχολή Φεβρουάριος 2012 Περίγραµµα οµιλίας! Ορισµός! Ταξινόµηση!

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΏΣΕΙΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ Το Μυοσκελετικό Σύστηµα Δρ. Ε. Τζόνσον Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Αθήνα 2012 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Α. Τα µέρη και

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ΤΟΥΛΟΥΜΤΖΗ ΜΑΡΙΑ Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ώρες πριν την προσέλευση Αίσθημα ζάλης

Διαβάστε περισσότερα

Στην τρέχουσα παρουσίαση δεν υφίσταται σύγκρουση συμφερόντων

Στην τρέχουσα παρουσίαση δεν υφίσταται σύγκρουση συμφερόντων Δοκιμασίες κοπράνων Γιώργος Χουλιάρας, Παιδογαστρεντερολόγος, Πανεπιστημιακός Υπότροφος, Υπεύθυνος Ενδοσκοπήσεων & Ιατρείου Ιδιοπαθών Φλεγμονωδών Nοσημάτων του Εντέρου Μονάδα Γαστρεντερολογίας και Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Η παθολογοανατομική βάση της «στένωσης» ή απόφραξης. Μορφολογικές και. κλινικές συσχετίσεις. Αίτια και μηχανισμοί δυσφαγίας.

Η παθολογοανατομική βάση της «στένωσης» ή απόφραξης. Μορφολογικές και. κλινικές συσχετίσεις. Αίτια και μηχανισμοί δυσφαγίας. Γαστρεντερικό σύστημα Οισοφάγος: Η παθολογοανατομική βάση της «στένωσης» ή απόφραξης. Μορφολογικές και κλινικές συσχετίσεις. Αίτια και μηχανισμοί δυσφαγίας. Τι προκαλεί η παλινδρόμηση γαστρικού οξέος στον

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές του στομάχου.

Διαταραχές του στομάχου. Διαταραχές του στομάχου. Δυσπεψία Η δυσπεψία δεν είναι μια ασθένεια αλλά ένα σύνολο συμπτωμάτων. Πρόκειται για κατάσταση κακής λειτουργίας του πεπτικού συστήματος που δημιουργεί δυσχέρειες κατά την πέψη.

Διαβάστε περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr Αυτό το φυλλάδιο είναι μέρος του «Προγράμματος Ενημέρωσης για την Ψωρίαση», το οποίο δημιουργήθηκε για να παρέχει πληροφορίες για την πάθηση. Το φυλλάδιο κάνει μία εισαγωγή στην ψωρίαση και στις θεραπείες

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ

ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ ΛΙΘΙΑΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ - ΝΕΦΡΩΝ - ΟΥΡΗΤΗΡΑ - ΚΥΣΤΕΩΣ - ΟΥΡΗΘΡΑΣ Τι είναι η "λιθίαση του ουροποιητικού" Λιθίαση ουροποιητικού είναι η δημιουργία λίθου ή λίθων μέσα στην αποχετευτική μοίρα του

Διαβάστε περισσότερα

-ΘΗΛΩΜΑ ΧΟΡΟΕΙΔΟΥΣ ΠΛΕΓΜΑΤΟΣ -KΟΛΟΕΙΔΗΣ ΚΥΣΤΗ -ΜΗΝΙΓΓΕΙΩΜΑ -ΕΠΕΝΔΥΜΩΜΑ -ΜΕΤΑΣΤΑΣΗ -ΓΙΓΑΝΤΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ -ΕΠΙΔΕΡΜΟΕΙΔΕΣ -ΔΕΡΜΟΕΙΔΗΣ ΚΥΣΤΗ

-ΘΗΛΩΜΑ ΧΟΡΟΕΙΔΟΥΣ ΠΛΕΓΜΑΤΟΣ -KΟΛΟΕΙΔΗΣ ΚΥΣΤΗ -ΜΗΝΙΓΓΕΙΩΜΑ -ΕΠΕΝΔΥΜΩΜΑ -ΜΕΤΑΣΤΑΣΗ -ΓΙΓΑΝΤΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ -ΕΠΙΔΕΡΜΟΕΙΔΕΣ -ΔΕΡΜΟΕΙΔΗΣ ΚΥΣΤΗ -ΘΗΛΩΜΑ ΧΟΡΟΕΙΔΟΥΣ ΠΛΕΓΜΑΤΟΣ -KΟΛΟΕΙΔΗΣ ΚΥΣΤΗ -ΜΗΝΙΓΓΕΙΩΜΑ -ΕΠΕΝΔΥΜΩΜΑ -ΜΕΤΑΣΤΑΣΗ -ΓΙΓΑΝΤΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ -ΕΠΙΔΕΡΜΟΕΙΔΕΣ -ΔΕΡΜΟΕΙΔΗΣ ΚΥΣΤΗ -ΛΕΜΦΩΜΑ -ΟΛΙΓΟΔΕΝΔΡΟΓΛΟΙΩΜΑ -ΕΝΔΟΚΟΙΛΙΑΚΟ ΝΕΥΡΟΚΥΤΩΜΑ ΗΛΙΚΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση εξωγενών παραγόντων στο δέρμα

Επίδραση εξωγενών παραγόντων στο δέρμα Επίδραση εξωγενών παραγόντων στο δέρμα Επίδραση εξωγενών παραγόντων στο δέρμα Οι παράγοντες που ασκούν επίδραση στο δέρμα είναι: 1)Η τριβή και η πίεση 2)οι τραυματισμοί 3)η θερμότητα και το ψύχος 4)η ηλιακή

Διαβάστε περισσότερα