Ο ΗΓΟΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο ΗΓΟΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ"

Transcript

1 Ο ΗΓΟΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ

2 Το περιεχόµενο του Οδηγού Γεωργίας Ακριβείας είναι πνευµατική ιδιοκτησία της εταιρείας Παπαοικονόµου Αγροχηµικα ΑΒΕΕ. Απαγορεύεται η χρήση φωτογραφικού υλικού ή δεδοµένων χωρίς τη γραπτή σύµφωνη γνώµη της εταιρείας. copyright 2003

3 Περιεχόµενα Ευρετήριο Εικόνων...5 Ευχαριστίες...6 Εισαγωγή...7 Παγκόσµιο Σύστηµα Καθορισµού Θέσης (Global Positioning System, GPS)...9 Ακρίβεια του GPS....9 Εγκατάσταση του έκτη GPS...9 Τεχνολογία του έκτη GPS...9 Ο Αριθµός και η Θέση των ορυφόρων...10 Επιλεκτική ιαθεσιµότητα (Selective Availability)...10 Λήψη του ορυφορικού Σήµατος...10 ιαφορική ιόρθωση (Differential Correction)...10 Σχέση Ακριβείας προς Κόστος...10 Ζώνες ιαχείρισης (Management Zones)...11 ηµιουργία Ζωνών ιαχείρισης...12 Η Εδαφική Ηλεκτρική Αγωγιµότητα (Soil Electrical Conductivity)...12 Χαρτογράφηση Εδάφους µε Βάση την Ηλεκτρική Αγωγιµότητα...13 Σύστηµα Χαρτογράφησης Εδαφών Veris...13 Συσχέτιση Ηλεκτρικής Αγωγιµότητας και Παραγωγής...14 Χαρτογράφηση Παραγωγής (Yield Mapping)...15 Αισθητήρες (Sensors)...15 Σιτηρά...16 Βαµβάκι...16 Ζαχαρότευτλα, Πατάτες, Τοµάτες...16 Προβλήµατα Εφαρµογής...16 Βαθµονόµηση των Μετρητών Παραγωγής...17 Γεωγραφικό Σύστηµα Πληροφοριών (Geographic Information System,GIS)...17 Τεχνολογία ιαφοροποιούµενης όσης (Variable Rate Technology, VRT)...19 Συµπεράσµατα...20 Βιβλιογραφία...21 Σηµειώσεις...22 Παπαοικονόµου Αγροχηµικά ΑΒΕΕ 3

4 4 Παπαοικονόµου Αγροχηµικά ΑΒΕΕ

5 Ευρετήριο Εικόνων Εικ. 1. Παραλλακτικότητα σε Αγρό µε Βαµβάκι...7 Εικ. 2. Η ιάταξη του GPS...9 Εικ. 4. Καλή θέση των δορυφόρων του GPS....9 Εικ. 3. Κακή θέση των δορυφόρων του GPS....9 Εικ. 5. Απόκλιση στο στίγµα από ανάκλαση του σήµατος GPS Εικ. 6. ιαφορική διόρθωση dgps...10 Εικ. 7. ηµιουργία Ζωνών ιαχείρισης από το Χάρτη της Εδαφικής Αγωγιµότητας Εικ. 8. Οι Ζώνες της Εδαφικής Αγωγιµότητας είναι Σταθερές στο Χρόνο Εικ. 9. Τα Λειτουργικά Τµήµατα του Veris Εικ. 10. Τα δύο Συστήµατα της Veris Technologies...13 Εικ. 11. Σύγκριση Εδαφικής Αγωγιµότητας και Παραγωγής σε Βαµβάκι στη Καρδίτσα Εικ. 12. Η Κονσόλα Ελέγχου CanLink 3000 της FarmScan...15 Εικ. 13. Ο Ρόλος του GIS στα Συστήµατα Γεωργίας Ακριβείας Εικ. 14. Χαρτογράφηση Παραγωγής σε Καλλιέργεια Βαµβακιού Εικ. 15. Ανάπτυξη της τεχνολογίας του SSToolbox σε πολυεπίπεδη εταιρική οργάνωση Εικ. 16. Εξοπλισµός Εφαρµογής ιαφοροποιούµενης όσης Υγρών, FarmScan...19 Εικ. 17. Εξοπλισµός Εφαρµογής ιαφοροποιούµενης όσης Στερεών, FarmScan Εικ. 18. Σύγκριση Παραγωγής και Ζωνών ιαχείρισης Παπαοικονόµου Αγροχηµικά ΑΒΕΕ

6 Ευχαριστίες Η εταιρεία Παπαοικονόµου Αγροχηµικά ΑΒΕΕ θα ήθελε να ευχαριστήσει τον καθηγητή κ. Θεοφάνη Γέµτο και τον κ. Θανάση Μαρκινό για τη συνεργασία τους και για τα δεδοµένα παραγωγής που µας διαθέσανε. Επίσης θα θέλαµε να ευχαριστήσουµε όλους όσους συνεργάστηκαν και συνεργάζονται µαζί µας για την ανάπτυξη της τεχνολογίας Γεωργίας Ακριβείας στην Ελλάδα. 6 Παπαοικονόµου Αγροχηµικά ΑΒΕΕ

7 Εισαγωγή Στο παρελθόν, οι γεωργοί εκτελούσαν τις καλλιεργητικές τους εργασίες χειρονακτικά και είχαν άµεση επαφή µε το έδαφος, την καλλιέργεια και τις διάφορες παραµέτρους που επηρέαζαν την παραγωγή τους. Έτσι, γνώριζαν, µε µεγαλύτερη ακρίβεια, τα τµήµατα στο χωράφι τους µε διαφορετικά χαρακτηριστικά και είχαν τη δυνατότητα να διαφοροποιήσουν τη διαχείριση του κάθε τµήµατος του αγρού τους, αλλά και να ρυθµίσουν ανάλογα τις εισροές του, όπως σπόρο, νερό, οργανική ουσία κλπ. Σε ένα βαθµό αυτή η στενότερη διαχείριση εξακολουθεί και παρατηρείται και σήµερα, ιδιαίτερα στις καλλιέργειες που συγκοµίζονται µε το χέρι, πολλές φορές ανάλογα µε το βαθµό ωρίµανσης τους, όπως π.χ. οι δενδρώδεις καλλιέργειες και η βιοµηχανική ντοµάτα. Με την ανάπτυξη και εξέλιξη των γεωργικών µηχανηµάτων, οι παραγωγοί έχουν τη δυνατότητα να εκµεταλλεύονται µεγαλύτερες εκτάσεις ενώ όµως χάνουν την άµεση επαφή µε τον αγρό και εφαρµόζουν τις καλλιεργητικές εισροές τους σε δοσολογίες που αντιπροσωπεύουν µέσους όρους. Ακόµα και στις περιπτώσεις που οι παραγωγοί γνωρίζουν κάποιες διαφοροποιήσεις στο έδαφος των αγρών τους, η τεχνολογία των µηχανηµάτων εφαρµογής των εισροών που χρησιµοποιούν δεν τους βοηθά στην διαφορετική αντιµετώπιση των τµηµάτων αυτών. Σήµερα, µε την βελτίωση των δυνατοτήτων των ηλεκτρονικών υπολογιστών και µε την ανάπτυξη της τεχνολογίας γενικότερα, είναι δυνατή η αντιµετώπιση της παραλλακτικότητας ενός αγρού (Εικ. 1). Η Γεωργία Ακριβείας (Precision Agriculture, Precision Farming ή Site Specific Farming), είναι µια νέα προσέγγιση στη διαχείριση των αγρών και των γεωργικών εκµεταλλεύσεων. Ως στόχο έχει να αντιµετωπίσει την παραλλακτικότητα των παραµέτρων που επηρεάζουν την γεωργική παραγωγή, όπως ο τύπος του εδάφους, το ph, τα θρεπτικά στοιχεία, η οργανική ουσία, το νερό, η προσβολή από ζιζάνια, η στράγγιση κλπ. Αυτό επιτυγχάνεται µε τον διαχωρισµό της έκτασης του αγρού σε µικρότερα οµοιογενή τµήµατα (ζώνες διαχείρισης, management zones) και η διαχείριση αυτών, σύµφωνα µε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους. Σκοπός είναι η εφαρµογή των καλλιεργητικών εισροών (π.χ. του λιπάσµατος ή της οργανικής ουσίας) µε διαφοροποιούµενη δόση, σύµφωνα µε τα χαρακτηριστικά των ζωνών που ορίστηκαν. Με την Γεωργία Ακριβείας επιτυγχάνεται η εφαρµογή της κατάλληλης εισροής, στο σηµείο που χρειάζεται, στην κατάλληλη δόση και σωστό χρόνο, µε την ελάχιστη δυνατή επιβάρυνση του περιβάλλοντος. Το αποτέλεσµα είναι η ακριβέστερη εφαρµογή των κανόνων της Ορθής Γεωργικής Πρακτικής, η µεγιστοποίηση της οικονοµικής απόδοσης της γεωργικής εκµετάλλευσης και η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των γεωργικών προϊόντων, αλλά και η προστασία του περιβάλλοντος. Θεµέλιο λίθο στην Γεωργία Ακριβείας αποτελεί το Παγκόσµιο Σύστηµα Καθορισµού Θέσης (Global Positioning System, GPS), ένα δίκτυο 24 δορυφόρων, που αναπτύχθηκε και χρησιµοποιήθηκε κυρίως για στρατιωτικούς σκοπούς. Με την βοήθεια του GPS κάθε σηµείο στην επιφάνεια της υδρογείου περιγράφεται µε µεγάλη ακρίβεια µε δύο νούµερα: το γεωγραφικό µήκος (longitude) και το γεωγραφικό πλάτος (latitude). Η µεγάλη του αξιοπιστία και η πρόσβαση σε αυτό από οποιονδήποτε, καθιστούν το GPS χρήσιµο σε πολλές εφαρµογές, όπως στην πλοήγηση αεροσκαφών, πλοίων κλπ. Η νέα αυτή τεχνολογία έχει σηµαντικές εφαρµογές και στην Γεωργία. Ένας δέκτης GPS µπορεί να τοποθετηθεί σε ένα γεωργικό µηχάνηµα και µε βάση το γεωγραφικό στίγµα να γίνει δυνατή η καταγραφή δεδοµένων, αλλά και η εφαρµογή εισροών, σε συγκεκριµένα και ελεγχόµενα σηµεία. Με το κατάλληλο λογισµικό εύκολα µπορούν να δηµιουργηθούν γεωστατιστικοί χάρτες διαφόρων παραµέτρων του αγρού, όπως της εδαφικής ηλεκτρικής αγωγιµότητας, της παραγωγής και των ποιοτικών χαρακτηριστικών αυτής. Ενώ, µε έναν φορητό υπολογιστή ή µε έναν υπολογιστή παλάµης είναι δυνατή και η καταγραφή εντοπισµένων περιοριστικών παραγόντων της παραγωγής π.χ. νεροκρατήµατα ή προσβολές από εχθρούς και ασθένειες. Σκοπός είναι η συλλογή πληροφοριών υπό την µορφή χαρτών, που θα βοηθήσουν στην λήψη αποφάσεων για τον εντοπισµό της παραλλακτικότητας του αγρού και το διαχωρισµό του σε οµοιόµορφες ζώνες και στη συνέχεια, στην εντοπισµένη αντιµετώπιση των περιοριστικών Εικ. 1. Παραλλακτικότητα σε Αγρό µε Βαµβάκι. Η αεροφωτογραφία αυτού του αγρού βαµβακιού, 8 εβδοµάδες µετά την σπορά, δείχνει µεγάλη παραλλακτικότητα. ιακρίνονται περιοχές µε καλό (σκούρο πράσινο), µέτριο και κακό φύτρωµα (άσπρο). παραγόντων που αναγνωρίστηκαν στη κάθε ζώνη.. Ο διαχωρισµός της έκτασης ενός αγρού σε επιµέρους οµοιόµορφες ζώνες µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε διάφορους τρόπους. Ένας τρόπος που προσφέρει ευκολία, ταχύτητα και χαµηλό κόστος, είναι αυτός που έχει ως βάση την ηλεκτρική αγωγιµότητα του εδάφους. Η ηλεκτρική αγωγιµότητα είναι συνισταµένη πολλών παραγόντων, που επηρεάζουν και την παραγωγικότητα του εδάφους. Η Veris Technologies Αµερικής έχει αναπτύξει έναν ευέλικτο µηχανισµό χαρτογράφησης της ηλεκτρικής αγωγιµότητας του εδάφους (soil electrical conductivity mapping system), µε το οποίο µπορεί να γίνουν µετρήσεις αγωγιµότητας σε όλη την έκταση ενός Παπαοικονόµου Αγροχηµικά ΑΒΕΕ 7

8 αγρού εύκολα και γρήγορα. Σαρώνοντας, µε τον µηχανισµό αυτόν, την επιφάνεια του εδάφους, γίνεται καταγραφή της ηλεκτρικής αγωγιµότητας σε δύο στρώµατα ταυτόχρονα: από τα 0 έως 30 εκατοστά βάθος και από τα 0 έως τα 90 εκατοστά βάθος. Παράλληλα, µε την βοήθεια του GPS, καταγράφεται και το στίγµα του µηχανήµατος και κάθε µέτρηση ηλεκτρικής αγωγιµότητας συνδέεται µε το γεωγραφικό στίγµα του σηµείου στο οποίο αναφέρεται. Κατόπιν, µε την ανάλυση κάποιων εδαφικών δειγµάτων από συγκεκριµένα σηµεία, µέσα από τις περιοχές µε οµοιόµορφη αγωγιµότητα, και την κατάλληλη στατιστική ανάλυση, δηµιουργείται ένας ψηφιακός χάρτης που απεικονίζει τον διαχωρισµό του εδάφους του αγρού σε οµοιογενείς περιοχές που µπορούν να οριστούν σαν ζώνες ενιαίας διαχείρισης. χαρτογράφηση της παραγωγής, µε αποτέλεσµα τον εντοπισµό των περιοριστικών παραγόντων της παραγωγής σε κάθε ζώνη και την εξάλειψή τους. Η Γεωργία Ακριβείας είναι ένα πολύτιµο εργαλείο που βοηθά τον παραγωγό στην βελτίωση της οικονοµικής απόδοσης της γεωργικής του εκµετάλλευσης, στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας των γεωργικών προϊόντων, αλλά και στην προστασία του περιβάλλοντος. Θεσσαλονίκη, εκέµβριος 2002 Βασικό εργαλείο στην Γεωργία Ακριβείας είναι οι µετρητές παραγωγής (yield monitors). Πρόκειται για µηχανισµούς που τοποθετούνται στις µηχανές συγκοµιδής των γεωργικών προϊόντων (θεριζοαλωνιστικές, βαµβακοσυλλεκτικές, τευτλοεξαγωγείς κλπ), καταγράφουν την παραγωγή σε κάθε σηµείο του αγρού και την συνδέουν µε το γεωγραφικό στίγµα του σηµείου. Τέτοιοι µηχανισµοί έχουν αναπτυχθεί από την FARMSCAN Αυστραλίας για τις καλλιέργειες στις οποίες γίνεται µηχανική συγκοµιδή. Με την βοήθεια του GPS και του κατάλληλου λογισµικού, τα δεδοµένα αυτά µετατρέπονται σε ψηφιακό χάρτη παραγωγής. Η αντιστοίχηση των χαρτών παραγωγής µε χάρτες των άλλων παραµέτρων του αγρού οδηγεί στην εξαγωγή συµπερασµάτων για τους περιοριστικούς παράγοντες της παραγωγής σε κάθε ζώνη διαχείρισης. Αφού πραγµατοποιηθούν οι κατάλληλες ενέργειες για την διόρθωση των παραγόντων αυτών, ο χάρτης παραγωγής βοηθά και στην αξιολόγηση της αποτελεσµατικότητας των διορθωτικών αυτών ενεργειών. Οι χάρτες πληροφοριών που συγκεντρώνονται, διαχειρίζονται και αναλύονται µε την βοήθεια του κατάλληλου λογισµικού, του SSToolbox, που είναι ένα Γεωγραφικό Σύστηµα Πληροφοριών (Geographic Information System, GIS), της SST Development Group, inc. Αµερικής. Στο λογισµικό αυτό εισάγονται πληροφορίες σε πολλαπλά επίπεδα π.χ. χάρτες εδαφικής ηλεκτρικής αγωγιµότητας, χάρτες εδαφικών αναλύσεων, χάρτες παραγωγής κλπ. Με την επεξεργασία των χαρτογραφηµένων πληροφοριών εξάγονται συµπεράσµατα ως προς τους γεωγραφικά εντοπισµένους περιοριστικούς παράγοντες της παραγωγής. Οι πληροφορίες αυτές αξιοποιούνται µε την δηµιουργία περεταίρω χαρτών διαφοροποιηµένης εφαρµογής εισροών, που στόχο έχουν την διόρθωση ή εξάλειψη των περιοριστικών παραγόντων που εντοπίστηκαν στον αγρό. Η τεχνολογία που χρησιµοποιεί τους παραπάνω ψηφιακούς χάρτες για να διαφοροποιήσει την εφαρµογή εισροών, λέγεται Τεχνολογία Μεταβλητής όσης (Variable Rate Technology). Κατάλληλους µηχανισµούς έχει αναπτύξει η FARMSCAN Αυστραλίας, που τοποθετούνται στα µηχανήµατα εφαρµογής εισροών και διαφοροποιούν την δόση, µε βάση το γεωγραφικό στίγµα και τον ψηφιακό χάρτη εφαρµογής εισροών που έχει δηµιουργήσει ο χρήστης. H Παπαοικονόµου Αγροχηµικά ΑΒΕΕ συµβάλλει ενεργά στην ανάπτυξη της έννοιας και της τεχνολογίας της Γεωργίας Ακριβείας στην Ελλάδα. Η Γεωργία Ακριβείας εισάγει µια νέα φιλοσοφία και νέες µεθόδους στην διαχείριση των γεωργικών εκµεταλλεύσεων, που σαν στόχο έχει τη µετάβαση από την αντιµετώπιση ενός αγρού σαν ενιαία µονάδα στον διαχωρισµό του σε ζώνες διαχείρισης, στην διαφοροποιηµένη εφαρµογή εισροών, αλλά και στην 8 Παπαοικονόµου Αγροχηµικά ΑΒΕΕ

9 Παγκόσµιο Σύστηµα Καθορισµού Θέσης (Global Positioning System, GPS) Παγκόσµιο Σύστηµα Καθορισµού Θέσης (Global Positioning System, GPS) ονοµάζεται ο σχηµατισµός των 24 συνολικά δορυφόρων που αναπτύχθηκε από το Αµερικανικό Υπουργείο Αµύνης και χρησιµοποιείται για τον υπολογισµο του γωγραφικού στίγµατος οποιουδήποτε σηµείου πάνω στην επιφάνεια της γης (Εικ. 2). Οι δορυφόροι αυτοί βρίσκονται σε τροχιά σε ύψος είκοσι χιλιάδων χιλιοµέτρων από την επιφάνεια της γης, σε συγκεκριµένα, γνωστά σηµεία. Μικρές αποκλίσεις από τις τροχιές τους που παρατηρούνται, οφείλονται στις επιδράσεις βαρύτητας από τον Ήλιο και την Σελήνη. Κάθε δορυφόρος εκπέµπει ένα Εικ. 2. Η ιάταξη του GPS. Σχηµατική απεικόνιση των 24 δορυφόρων που αποτελούν το παγκόσµιο σύστηµα καθορισµού θέσης (GPS). κωδικοποιηµένο ηλεκτροµαγνητικό σήµα, το οποίο λαµβάνεται από τους δέκτες GPS και χρησιµοποιείται για τον ακριβή υπολογισµό της γεωγραφικής θέσης του δέκτη. Το σήµα που εκπέµπεται από τον κάθε δορυφόρο περιέχει πληροφορίες για την ταυτότητα του δορυφόρου και την ακριβή χρονική στιγµή που έγινε η εκποµπή. Οι δορυφόροι φέρουν ατοµικά ρολόγια υψηλής ακριβείας και είναι ουσιαστικά συγχρονισµένοι µεταξύ τους. Ακρίβεια του GPS. Η ακρίβεια του GPS εξαρτάται από τους εξής παράγοντες: Την εγκατάστασή του. Την τεχνολογία του. Τον αριθµό των δορυφόρων από τους οποίους λαµβάνει σήµατα, καθώς και τις σχετικές θέσεις τους. Την επιλεκτική διαθεσιµότητα (Selective Availability). Τις παραµορφώσεις των δορυφορικών σηµάτων που οφείλονται στον καιρό, στις επιδράσεις των ανώτερων στρωµάτων της ατµόσφαιρας (τροπόσφαιρας, ιονόσφαιρας), καθώς και σε ανακλάσεις των δορυφορικών σηµάτων σε αντικείµενα της περιοχής, και τέλος Την διαφορική διόρθωση (Differential Correction). Εγκατάσταση του έκτη GPS Η κεραία του GPS πρέπει να τοποθετείται στο υψηλότερο σηµείο του γεωργικού µηχανήµατος, ώστε να εξασφαλίζεται η συνεχής «οπτική επαφή» µε τους δορυφόρους. Η τοποθέτηση της κεραίας συνίσταται να γίνεται σε όσο γίνεται πιο ανοιχτές (χωρίς εµπόδια) επιφάνειες για να αποφεύγονται ανακλάσεις στις επιφάνειες του γεωργικού µηχανήµατος που µπορεί να προκαλέσουν παραµορφώσεις του σήµατος. Επίσης, παρεµβολές στα δορυφορικά σήµατα µπορεί να δηµιουργηθούν από τµήµατα του κινητήρα, όπως το ηλεκτρονικό σύστηµα ανάφλεξης και το δυναµό, καθώς και από ηλεκτροµαγνητικά πεδία ηλεκτρικών µοτέρ, ασυρµάτων και κινητών τηλεφώνων, όταν η κεραία βρίσκεται πολύ κοντά σε αυτές τις πηγές ηλεκτροµαγνητικών πεδίων. Ωστόσο, τα προβλήµατα αυτά µπορούν να προληφθούν µε την σωστή εγκατάσταση της κεραίας και την σταθερή σύνδεση των καλωδίων. Ο δέκτης GPS λαµβάνει τα ηλεκτροµαγνητικά σήµατα των δορυφόρων και υπολογίζει την χρονική υστέρηση στο σήµα που δέχεται, την οποία και χρησιµοποιεί για να µετρήσει την απόστασή του από κάθε δορυφόρο. Όταν δέχεται σήµατα από τρεις δορυφόρους τουλάχιστον, ο δέκτης χρησιµοποιεί γεωµετρική ανάλυση για να καθορίσει την γεωγραφική του θέση (στίγµα) στην επιφάνεια της γης, που εκφράζεται σε γεωγραφικό µήκος (longitude) και γεωγραφικό πλάτος (latitude). Όταν λαµβάνει σήµατα και από τέταρτο δορυφόρο µπορεί να υπολογίσει και το υψόµετρο (altitude, elevation) της θέσης που βρίσκεται. Τo GPS αποτελεί το µέσο που βοηθά στον καθορισµό θέσης οπουδήποτε στην επιφάνεια της γης, αρκεί να υπάρχει «οπτική επαφή» µε τους δορυφόρους. Σε κλειστούς ή στεγασµένους χώρους ο δέκτης GPS αδυνατεί να καθορίσει το στίγµα του, καθώς δεν λαµβάνει τα δορυφορικά σήµατα. Το GPS βρίσκει εφαρµογή σε πολυάριθµους τοµείς, όπως η διαχείριση εναέριας κυκλοφορίας, η πλοήγηση πλοίων κλπ., ενώ άριστες είναι οι προοπτικές εφαρµογής του και στην Γεωργία. Τεχνολογία του έκτη GPS Οι παλαιάς τεχνολογίας δέκτες GPS λαµβάνουν σήµατα από έναν δορυφόρο κάθε φορά. Όµως, υπάρχουν πλέον δέκτες πιο ακριβείς, που µπορούν να λάβουν σήµατα από 8 έως 12 δορυφόρους ταυτόχρονα και χρησιµοποιούν εξελιγµένα γεωµετρικά µοντέλα για τον καθορισµό της θέσης τους. Εδώ πρέπει να αναφερθεί ο χρόνος επανάκτησης (reacquisition time), που είναι ο χρόνος που µεσολαβεί µέχρι ο δέκτης να επαναφέρει τις ενδείξεις, όταν για κάποιο λόγο (π.χ. ψηλά κτίρια) διακοπεί η επαφή του µε τους δορυφόρους. Αυτός ο χρόνος είναι σηµαντικά µικρότερος στους δέκτες που µπορούν να λαµβάνουν σήµατα από περισσότερους δορυφόρους ταυτόχρονα. Αξίζει να σηµειωθεί ακόµα η ύπαρξη του αντίστοιχου Ρωσικού συστήµατος, που ονοµάζεται Global Orbiting Navigation Satellite System (GLONASS) και αποτελείται από 15 δορυφόρους σε τροχιές ύψους 19 χιλιάδων χιλιοµέτρων περίπου. Επίσης και του Ευρωπαϊκού Global Navigation Satellite System (GNSS), που είναι προσπάθεια σύνδεσης και ολοκλήρωσης των δύο συστηµάτων, καθώς και άλλων επίγειων ή διαστηµικών σταθµών κλπ, µε στόχο την υποστήριξη κάθε είδους τεχνολογίας καθορισµού θέσης. Εικ. 4. Καλή θέση των δορυφόρων του GPS. Αύξηση της ακρίβειας του δέκτη GPS. Εικ. 3. Κακή θέση των δορυφόρων του GPS. Μεiωση της ακρίβειας του δέκτη GPS. Παπαοικονόµου Αγροχηµικά ΑΒΕΕ 9

10 Ο Αριθµός και η Θέση των ορυφόρων ιαφορική ιόρθωση (Differential Correction) Όταν ο δέκτης βρίσκεται στην βάση ορεινών όγκων ή ανάµεσα σε ψηλά κτίρια, έχει επαφή µε λίγους και συγκεντρωµένους δορυφόρους σε ένα µικρό τµήµα του ουρανού. Στην περίπτωση αυτή, υπεισέρχονται σφάλµατα στην γεωµετρική - αναλυτική µέθοδο που χρησιµοποιεί για τον καθορισµό της θέσης του (Εικ. 3). Το σφάλµα αυτό εξαλείφεται και η ακρίβεια αυξάνει όταν ο δέκτης έχει επαφή µε περισσότερους και διασκορπισµένους δορυφόρους σε µεγαλύτερο τµήµα του ουρανού (Εικ. 4). Επιλεκτική ιαθεσιµότητα (Selective Availability) Το Αµερικανικό Υπουργείο Αµύνης για να προστατέψει τα συµφέροντά του, εισήγαγε κατά το παρελθόν, σε τυχαίες χρονικές στιγµές, εσκεµµένο σφάλµα στο σήµα που εξέπεµπαν οι δορυφόροι, µειώνοντας µε αυτόν τον τρόπο την ακρίβεια και την αξιοπιστία του συστήµατος. Αυτή η υποβάθµιση της ακρίβειας του συστήµατος ονοµάζεται επιλεκτική διαθεσιµότητα (selective availability). Οι στρατιωτικοί δέκτες είναι εξοπλισµένοι µε ειδικό λογισµικό, που εξαλείφει την επίδραση αυτή. Από την 1η Μαΐου 2000, µε απόφαση του Αµερικανικού Υπουργείου Αµύνης, η κατάσταση της επιλεκτικής διαθεσιµότητας τέθηκε εκτός λειτουργίας και πλέον η ακρίβεια του συστήµατος παραµένει υψηλή χωρίς διακοπές. Λήψη του ορυφορικού Σήµατος Οι επιδράσεις του καιρού (τροπόσφαιρας) και των ανώτερων στρωµάτων της ατµόσφαιρας (φορτισµένα µόρια στην περιοχή της ιονόσφαιρας), προκαλούν παραµορφώσεις στο σήµα που λαµβάνει ο δέκτης και σφάλµατα στον καθορισµό της θέσης του. Παραµορφώσεις προκαλούνται ακόµα όταν ο δέκτης λαµβάνει σήµατα µετά από ανάκλασή τους π.χ. σε κτίρια (Εικ. 5). Η ιαφορική ιόρθωση είναι ένας τρόπος εξάλειψης του σφάλµατος που προκαλείται από τους διάφορους περιοριστικούς παράγοντες της ακρίβειας του δέκτη GPS που αναφέρθηκαν παραπάνω. Για το σκοπό αυτό χρησιµοποιείται ένας σταθερός επίγειος δέκτης και ταυτόχρονα ποµπός GPS (διαφορικός σταθµός), µε γνωστή θέση. Εφόσον και η θέση των δορυφόρων είναι επίσης γνωστή, είναι γνωστή και η απόσταση µεταξύ των δορυφόρων και του διαφορικού σταθµού. Ο σταθµός αυτός µετράει συνεχώς την επίδραση των παραγόντων που προκαλούν παραµορφώσεις στο σήµα των δορυφόρων µε τους οποίους έχει επαφή. Στην συνέχεια στέλνει σήµατα στον κινητό δέκτη GPS (που π.χ. µπορεί να βρίσκεται πάνω στο γεωργικό µηχάνηµα), ο οποίος λαµβάνοντας σήµατα από τον σταθερό δέκτη και από τους δορυφόρους ταυτόχρονα, διορθώνει την ένδειξή του (Εικ. 6). Η διαφορική διόρθωση παρέχεται σαν υπηρεσία από διάφορους κρατικούς ή ιδιωτικούς φορείς, µε κάποια συνδροµή. Το GPS που χρησιµοποιεί την µέθοδο αυτή ονοµάζεται Differentially Corrected GPS ή DGPS και είναι ακριβέστερο του απλού. Σχέση Ακριβείας προς Κόστος Είναι σαφές ότι η ακρίβεια που παρέχει ένας δέκτης GPS εξαρτάται από την τεχνολογία του. Ένας οικονοµικός δέκτης, χωρίς διαφορική διόρθωση, αξίας 800, παρέχει ακρίβεια 3 έως 5 µέτρων και µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την καταγραφή επισηµάνσεων παρατηρήσεων στον αγρό. Ένας δέκτης µε DGPS, αξίας 6.000, παρέχει ακρίβεια ενός µέτρου και είναι προτιµότερο να χρησιµοποιείται, αντί του απλού, στην δηµιουργία χαρτών παραγωγής, στην εφαρµογή µεταβλητής δόσης εισροών και στον καθορισµό σηµείων δειγµατοληψίας εδάφους. Τέλος, ένας δέκτης διπλής DGPS διάταξης, αξίας επιτυγχάνει ακρίβεια ενός εκατοστού και προτιµάται στην πλοήγηση γεωργικών µηχανηµάτων ή άλλων εργασιών που απαιτούν µεγάλη ακρίβεια. Εικ. 5. Απόκλιση στο στίγµα από ανάκλαση του σήµατος GPS. Το σήµα 2 φτάνει στο δέκτη µετά από ανάκλαση σε κάποιο εµπόδιο και δηµιουργεί αποκλίσεις στις ενδείξεις του δέκτη. Ενώ το σήµα 1 φτλανει απ' ευθείας στο δέκτη και είναι το σωστό για τον υπολογισµό της θέσης του δέκτη. Οι δέκτες υψηλότερης τεχνολογίας έχουν αλγόριθµους που αφαιρούν τα σήµατα από ανάκλαση και διορθώνουν το λάθος αυτό. Εικ. 6. ιαφορική διόρθωση dgps. Μία µέθοδος βελτίωσης της ακρίβειας των ενδείξεων ενός δέκτη GPS είναι µε τη διαφορική διόρθωση. Ένας επίγειος σταθµός µετράει τις αποκλίσεις στις τροχιές των δορυφόρων που µπορεί να προέλθουν από δυνάµεις βαρύτητας (του ήλιου ή της σελήνης) που ασκούνται πάνω στους δορυφόρους και τις µεταβιβάζει στο δέκτη GPS ο οποίος και τις συνεκτιµά στον υπολογισµό του στίγµατος του. 10 Παπαοικονόµου Αγροχηµικά ΑΒΕΕ

11 Ζώνες ιαχείρισης (Management Zones) Ο στόχος της Γεωργίας Ακριβείας είναι ο εντοπισµός και η ταυτοποίηση της παραλλακτικότητας ενός αγρού και η διαχείριση της µε την εφαρµογή των καλλιεργητικών εισροών µε διαφοροποιούµενη δόση. Κατά συνέπεια, το πρώτο βήµα για την επίτευξη αυτού του στόχου, είναι ο εντοπισµός επιµέρους, µικρότερων, οµοιόµορφων τµηµάτων ενός αγρού που χρήζουν διαφορετικής, µεταξύ τους, διαχείρισης. Ως ζώνη διαχείρισης ορίζεται «ένα επιµέρους τµήµα ενός αγρού που χαρακτηρίζεται από έναν λειτουργικά οµοιογενή συνδυασµό ιδιοτήτων». Η χρήση των ζωνών διαχείρισης είναι ένας εύκολος τρόπος για την ταυτοποίηση, την ταξινόµηση και την χωροταξική κατανοµή της παραλλακτικότητας των χαρακτηριστικών ενός αγρού. Ένα απλό παράδειγµα ζώνης διαχείρισης και εφαρµογή εισροής µε µεταβλητή δόση που εφαρµόζεται σήµερα στην πράξη, είναι η χειροκίνητη διαφοροποίηση της δόσης εφαρµογής του λιπάσµατος από τον παραγωγό. Η την εντοπισµένη εφαρµογή κοπριάς ή άλλων εισροών. Ο παραγωγός το πραγµατοποιεί αυτό βασισµένος στην εµπειρία και την γνώση του, όσον αφορά την απόδοση της καλλιέργειας σε προηγούµενα χρόνια ή το είδος του εδάφους στη συγκεκριµένη περιοχή του αγρού. Σε ένα σύστηµα Γεωργίας Ακριβείας το τελικό στάδιο είναι ένας ψηφιακός χάρτης του αγρού που απεικονίζει τις ζώνες διαχείρισης, το είδος των εισροών και τις δόσεις που εφαρµόζονται. Η διαφοροποιηµένη διαχείριση των επιµέρους ζωνών του αγρού βελτιώνει το οικονοµικό αποτέλεσµα της γεωργικής εκµετάλλευσης, µε τον εντοπισµό και την αντιµετώπιση των περιοριστικών παραγόντων της παραγωγής, στην έκταση και την έντασή τους. Στις αρχές της δεκαετίας του 90 αναπτύχθηκε µια µεθοδολογία για την δηµιουργία ζωνών διαχείρισης, που ως βάση είχε την δειγµατοληψία πλέγµατος (grid sampling). Κατά την µεθοδολογία αυτή, διαιρείται ο αγρός σε τµήµατα µε οριζόντιες και κάθετες γραµµές υπό την µορφή πλέγµατος και λαµβάνεται ένα δείγµα εδάφους από κάθε τοµή των γραµµών του πλέγµατος. Με την ανάλυση αυτών των δειγµάτων εντοπίζονται οι περιοχές του αγρού µε ενιαία χαρακτηριστικά οι οποίες αποτελούν και τις ζώνες διαχείρισης του συγκεκριµένου αγρού. Η δειγµατοληψία πλέγµατος έχει την δυνατότητα να εντοπίσει διαφορές στα επίπεδα των παραµέτρων που αναλύονται σε όλη την έκταση του αγρού, που είναι αδύνατο να καταγραφούν µε την ενιαία δειγµατοληψία (composite sampling). Ωστόσο, αυτή η µεθοδολογία έχει αρκετούς περιορισµούς: Οι περιοχές µεταξύ των σηµείων δειγµατοληψίας δεν χαρακτηρίζονται µε ακρίβεια. Οι στατιστικές µέθοδοι απαιτούν µεγάλο αριθµό δειγµάτων για την δηµιουργία ψηφιακών χαρτών ικανοποιητικής ακρίβειας. Η δειγµατοληψία είναι χρονοβόρα και έχει µεγάλο κόστος σε ανθρώπινο δυναµικό. Το κόστος της ανάλυσης των δειγµάτων είναι υψηλό. Εικ. 7. ηµιουργία Ζωνών ιαχείρισης από το Χάρτη της Εδαφικής Αγωγιµότητας. ύο γεωγραφικοί χάρτες που απεικονίζουν την αγωγιµότητα (δεξιά), όπως µετρήθηκε στο προφίλ 0-30 cm από το Veris 3100 και τις ζώνες διαχείρισης που προκείπτουν (αριστερά). Ο διαχωρισµός των ζωνών γίνεται εύκολα και µε χαµηλό κόστος όταν χρησιµοποιείται σαν βάση η ηλεκτρική αγωγιµότητα. Ο ακριβέστερος χαρακτηρισµός των εδαφικών παραµέτρων των ζωνών µπορεί να γίνει µε περιορισµένο σχετικά αριθµό εδαφοαναλύσεων (composite sampling) µέσα από τις ζώνες διαχείρισης. Παπαοικονόµου Αγροχηµικά ΑΒΕΕ 11

12 ηµιουργία Ζωνών ιαχείρισης Σε ένα ευέλικτο και ακριβές σύστηµα διαχωρισµού ζωνών διαχείρισης οι παράγοντες που πρέπει να λαµβάνονται υπόψη, κατά την δηµιουργία των ζωνών, πρέπει να έχουν ορισµένα χαρακτηριστικά: Σταθερότητα στον χρόνο. Ευκολία στην µέτρηση. Σχέση µε την παραγωγή. Χαµηλό κόστος. Στο σύστηµα Γεωργίας Ακριβείας που προτείνει η Παπαοικονόµου Αγροχηµικά ΑΒΕΕ, ο παράγοντας που λαµβάνεται υπόψη στην δηµιουργία ζωνών διαχείρισης, είναι η εδαφική ηλεκτρική αγωγιµότητα (EC). Η εδαφική EC συγκεντρώνει όλα τα επιθυµητά χαρακτηριστικά, σε συνδυασµό µε χαµηλό κόστος (Εικ. 7) και τη υψηλή ταχύτητα µε την οποία µπορούν να χαρτογραφηθούν πολλά στρέµµατα εδάφους. Η Εδαφική Ηλεκτρική Αγωγιµότητα (Soil Electrical Conductivity) Η ηλεκτρική αγωγιµότητα είναι µια φυσική ιδιότητα του εδάφους και ορίζεται ως η ευκολία µε την οποία το ηλεκτρικό ρεύµα διέρχεται από την µάζα του. Η αγωγή του ηλεκτρικού ρεύµατος γίνεται κυρίως µέσω των τριχοειδών διαστάσεων πόρων που σχηµατίζουν µεταξύ τους τα εδαφικά συσσωµατώµατα. Οι πόροι αυτοί περιέχουν νερό και ιόντα σε διάλυση (εδαφικό διάλυµα). Η ηλεκτρική αγωγιµότητα του εδάφους µετράται σε millisiemens/m και επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες που έχουν επίδραση και στην παραγωγικότητά του (Lund, E.D., Christy, C.D., Drummond, P.E. 1999). Παράγοντες που επηρεάζουν την ηλεκτρική αγωγιµότητα του εδάφους είναι: H µηχανική σύσταση - Η άµµος έχει µικρή, η ιλύς µέση και η άργιλλος υψηλή αγωγιµότητα. Κατά συνέπεια τα αργιλλώδη εδάφη που έχουν πολλούς πόρους τριχοειδών διαστάσεων έχουν µεγαλύτερη ηλεκτρική αγωγιµότητα. Αντίθετα, τα αµµώδη εδάφη έχουν λίγους τέτοιους πόρους και µικρότερη ηλεκτρική αγωγιµότητα. Η µηχανική καταπόνηση - Η συµπίεση του εδάφους αυξάνει την ηλεκτρική αγωγιµότητα. Η περιεκτικότητα σε νερό - Η υγρασία αυξάνει την ηλεκτρική αγωγιµότητα του εδάφους. Η αλατότητα Η αύξηση της συγκέντρωσης αλάτων (ηλεκτρολύτες) στο έδαφος αυξάνει την ηλεκτρική αγωγιµότητα. Η ικανότητα ανταλλαγής κατιόντων (cation exchange capacity, CEC) - Εδάφη που περιέχουν υψηλά ποσοστά µοντµοριλλονίτη, ιλλίτη και βερµικουλίτη έχουν µεγάλη ικανότητα ανταλλαγής κατιόντων και συγκρατούν πολλά κατιόντα. Η παρουσία αυτών των κατιόντων στο εδαφικό διάλυµα αυξάνει την ηλεκτρική αγωγιµότητα του εδάφους. Η οργανική ουσία - Η οργανική ουσία αυξάνει την ηλεκτρική αγωγιµότητα του εδάφους γιατί συγκρατεί πολλά ιόντα. Η θερµοκρασία του εδάφους - Κατά την µεταβολή της θερµοκρασίας σε τιµές άνω του µηδενός η ηλεκτρική αγωγιµότητα µεταβάλλεται ελάχιστα. Όταν η θερµοκρασία πέσει κάτω του µηδενός (συνθήκες παγετού), η ηλεκτρική αγωγιµότητα µειώνεται σηµαντικά. Η τιµή της ηλεκτρικής αγωγιµότητας σε ένα έδαφος δεν µεταβάλλεται σηµαντικά µε την πάροδο του χρόνου (Εικ. 8). Οι παράγοντες που µπορούν να επιφέρουν δραστικές αλλαγές στην τιµή της ηλεκτρικής αγωγιµότητας σε ένα έδαφος είναι: Η µεταφορά εδάφους από αλλού π.χ. µπάζωµα ή Εικ. 8. Οι Ζώνες της Εδαφικής Αγωγιµότητας είναι Σταθερές στο Χρόνο. Χαρτογράφηση της ηλεκτρικής αγωγιµότητας του ίδιου αγρού σε διαφορετικές χρονιές αλλά και µήνες. Η διακίµανση των σχετικών τιµών της ηλεκτρικής αγωγιµότητας είναι πολύ µικρή, ενώ τα όρια των ζωνών µε οµοιόµορφη EC, που εύκολα ξεχωρίζουν, παραµένουν σχετικά σταθερά. 12 Παπαοικονόµου Αγροχηµικά ΑΒΕΕ

13 ισοπέδωση. Το βαθύ όργωµα. Η χρήση αρδευτικού νερού επιβαρηµένου µε άλατα. Η προσθήκη υπερβολικής ποσότητας οργανικής ουσίας. Η προσθήκη µεγάλων ποσοτήτων εδαφοβελτιωτικών, π.χ. ασβέστη για διόρθωση του ph. Σε ένα σύστηµα Γεωργίας Ακριβείας, η µέτρηση της εδαφικής ηλεκτρικής αγωγιµότητας χρησιµοποιείται στον εντοπισµό οµοιογενών ζωνών διαχείρισης στο έδαφος του αγρού, που χαρακτηρίζονται σαφέστερα µε την ανάλυση εδαφικών δειγµάτων. Χαρτογράφηση Εδάφους µε Βάση την Ηλεκτρική Αγωγιµότητα στην εφαρµογή, απαιτεί συχνή βαθµονόµηση, είναι ευαίσθητη σε παρεµβολές µεταλλικών αντικειµένων και δίνει µετρήσεις που αφορούν σε ένα µόνο βάθος. Με την µέθοδο της επαφής (contact method), µετριέται η πτώση δυναµικού µεταξύ ηλεκτροδίων στο έδαφος (Εικ. 9). Ο τρόπος αυτός προσφέρει ευκολία, ταχύτητα και χαµηλό κόστος. Σύστηµα Χαρτογράφησης Εδαφών Veris Το σύστηµα χαρτογράφησης εδαφών (soil electrical conductivity mapping system) Veris της εταιρίας Veris Technologies Αµερικής (Εικ. 10), συνδυάζει τα πλεονεκτήµατα της µέτρησης της ηλεκτρικής αγωγιµότητας εδάφους µε την µέθοδο της επαφής και τις δυνατότητες που παρέχει το Παγκόσµιο Σύστηµα Μέθοδοι χαρτογράφησης εδαφών µε βάση την ηλεκτρική αγωγιµότητα του εδάφους, έχουν αναπτυχθεί και εφαρµόζονται από Γεωλόγους και Γεωφυσικούς εδώ και αρκετές δεκαετίες στον χαρακτηρισµό πετρωµάτων, στον εντοπισµό νερού, γεωθερµικών πεδίων και µεταλλευµάτων. Υπάρχουν δύο µέθοδοι µέτρησης της ηλεκτρικής αγωγιµότητας του εδάφους: µε ηλεκτροµαγνητική επαγωγή και µε επαφή. Οι δύο τρόποι δίνουν παρόµοια αποτελέσµατα. Με την µέθοδο της ηλεκτροµαγνητικής επαγωγής (electromagnetic induction), µετριέται η επίδραση του εδάφους σε κάποιο ηλεκτροµαγνητικό πεδίο. Η επίδραση αυτή σχετίζεται µε την εδαφική ηλεκτρική αγωγιµότητα. Η µέθοδος αυτή είναι δύσκολη Εικ. 9. Τα Λειτουργικά Τµήµατα του Veris Το µηχάνηµα χαρτογράφησης της ηλεκτρικής αγωγιµότητας, Veris 3100, αποτελείται από τρία ζευγάρια δίσκων/ ηλεκτροδίων που έρχονται σε επαφή µε το έδαφος και από τηn κεντρική κονσόλα ελέγχου/καταγραφής. Ξεκινόντας από µέσα προς τα έξω, το εσωτερικό ζεύγος ηλεκτροδίων (1) έχει αρνητικό φορτίο, ενώ τα άλλα δύο ζεύγη (2 & 3) καταγράφουν το ηλεκτρικό πεδίο σε διαφορετικές αποστάσεις, και άρα την αγωγιµότητα σε διαφορετικά βάθη (0-30 cm & 0-90 cm, αντίστοιχα). Η κονσόλα ελέγχου βρίσκεται στηn καµπίνα του οδηγού και είναι µε τη σειρά της συνδεδεµένη και µε το GPS (σε κίτρινο κύκλο). Οι µετρήσεις που καταγράφονται είναι συνδεδεµένες µε το γεωγραφικό τους στίγµα και εκφράζονται σε ms/m εδάφους. Εικ. 10. Τα δύο Συστήµατα της Veris Technologies. Tο λογότυπο της εταιρείας Veris Technologies (στη κορυφή) και η σχηµατική απεικόνιση των δύο µοντέλων µηχανηµάτων χαρτογράφησης της ηλεκτρικής αγωγιµότητας (EC) του εδάφους, Veris 2000 XA και Veris 3100 (µέση και κάτω αντίστοιχα). Το Veris 3100 έχει τη δυνατότητα καταγραφής της EC σε δύο προφίλ ταυτόχρονα (0-30 cm & 0-90 cm), ενώ το Veris 2000 XA καταγράφει την EC σε ένα µόνο προφίλ κάθε φορά, ανάλογα µε τη ρύθµιση του, (0-60 cm ή 0-90 cm). Παπαοικονόµου Αγροχηµικά ΑΒΕΕ 13

14 Καθορισµού Θέσης (Global Positioning System, GPS). Με το σύστηµα αυτό µπορούν να χαρτογραφηθούν µεγάλες εκτάσεις εύκολα και γρήγορα. Ο µηχανισµός σύρεται στην επιφάνεια του εδάφους µε έναν αγροτικό ελκυστήρα ή ένα αυτοκίνητο και πραγµατοποιεί µετρήσεις ηλεκτρικής αγωγιµότητας του εδάφους κάθε δευτερόλεπτο, ενώ µε την βοήθεια του GPS καταγράφει και την θέση του στον αγρό. ιαφοροποιώντας την ταχύτητα σάρωσης µεταβάλλεται ο αριθµός των µετρήσεων ανά επιφάνεια. και ότι η συσχέτιση αυτή δεν είναι γραµµική. Έρευνα που πραγµατοποιήθηκε στην Iowa (Lund et al., 1998), έδειξε ότι οι περιοχές του αγρού µε µέσες τιµές ηλεκτρικής αγωγιµότητας είναι εκείνες που δίνουν σταθερά µεγαλύτερη παραγωγή. Αντίστοιχα αποτελέσµατα έχουν δώσει µετρήσεις που γίναν στην Ελλάδα στην περιοχή της Καρδίτσας σε ένα αγροτεµάχιο 45 στρεµµάτων που καλλιεργήθηκε µε βαµβάκι (Εικ. 11). Το µοντέλο Veris 2000 ΧΑ καταγράφει την ηλεκτρική αγωγιµότητα µόνο σε ένα βάθος εδαφικού προφίλ (από 0 έως 60 εκατοστά ή από 0 έως 90 εκατοστά). Το µοντέλο Veris 3100 καταγράφει τις τιµές ηλεκτρικής αγωγιµότητας ταυτόχρονα στο επιφανειακό στρώµα του εδάφους (0 έως 30 εκατοστά), αλλά και στο υπέδαφος (0 έως 90 εκατοστά) (Εικ. 10). Στην συνέχεια, οι µετρήσεις τις ηλεκτρικής αγωγιµότητας σε συνδυασµό µε το γεωγραφικό στίγµα των σηµείων στα οποία αναφέρονται, µεταφέρονται µε µια δισκέτα σε ηλεκτρονικό υπολογιστή όπου µε την βοήθεια του κατάλληλου λογισµικού µετατρέπονται σε ψηφιακό χάρτη. Συσχέτιση Ηλεκτρικής Αγωγιµότητας και Παραγωγής Η έρευνα µε αντικείµενο την σχέση που συνδέει την ηλεκτρική αγωγιµότητα του εδάφους και την παραγωγή παρουσιάζει ενθαρρυντικά αποτελέσµατα. Μελέτη που πραγµατοποιήθηκε στο Missouri (Kitchen et al., 1996), δείχνει ότι υπάρχει συσχέτιση µεταξύ εδαφικής ηλεκτρικής αγωγιµότητας και παραγωγής Εικ. 11. Σύγκριση Εδαφικής Αγωγιµότητας και Παραγωγής σε Βαµβάκι στη Καρδίτσα. Οι δύο γεωγραφικοί χάρτες που αναφέρονται στο ίδιο αγροτεµάχιο (45 στρέµµατα) και απεικονίζουν την κανονικοποιηµένη παραγωγή (αριστερά) και την αγωγιµότητα (δεξιά) όπως µετρήθηκε µε το Veris 3100 στο προφίλ 0-30cm. ιαφαίνεται ένας συσχετισµός των περιοχών υψηλής παραγωγής µε τις περιοχές µέσης αγωγιµότητας. Στατιστική ανάλυση των δύο χαρτών έδωσε υψηλό σχετικά συντελεστή συσχετισµού (correlation coefficient) 0, Παπαοικονόµου Αγροχηµικά ΑΒΕΕ

15 Χαρτογράφηση Παραγωγής (Yield Mapping) Η ποσότητα του προϊόντος που συγκοµίζει ο παραγωγός δεν είναι η ίδια σε κάθε σηµείο του αγρού του. Κάποιοι από τους παράγοντες στους οποίους οφείλεται η διαφοροποίηση αυτή είναι οι εξής: Ανοµοιοµορφία του τύπου ή του ανάγλυφου του εδάφους. Υδατικό στρες σε ένα µέρος του αγρού. ιαφορετικές ελλείψεις θρεπτικών στοιχείων. Χαµηλή διαθεσιµότητα των θρεπτικών στοιχείων του εδάφους λόγω διαφοροποιήσεων του ph. ιαφορετική προσβολή από έντοµα, ασθένειες και ζιζάνια. Λάθη κατά την εφαρµογή των καλλιεργητικών εισροών, µε αποτέλεσµα κάποια σηµεία του αγρού να δέχονται διπλή δόση, και κάποια να µένουν ακάλυπτα. Σε ένα σύστηµα Γεωργίας Ακριβείας, η µέτρηση της παραλλακτικότητας της παραγωγής, συνδυάζεται µε τον εντοπισµό των περιοριστικών παραγόντων της, σε κάθε σηµείο του αγρού, και την προσπάθεια διόρθωσής τους. Η µέτρηση της παραγωγής (yield monitoring), αποτελεί έναν τρόπο για να εκτιµηθεί εάν υπάρχει αρκετή παραλλακτικότητα στον αγρό, ώστε να απαιτείται η διαφοροποιούµενη εφαρµογή εισροών. Επίσης, µπορεί να χρησιµοποιηθεί και για την αξιολόγηση της αποτελεσµατικότητας της διαφοροποιούµενης εφαρµογής οποιασδήποτε εισροής. Κατά συνέπεια, οι µετρητές παραγωγής (yield monitors) αποτελούν βασικό εξοπλισµό στην Γεωργία Ακριβείας. Οι µετρητές παραγωγής (yield monitors) µπορούν να εγκατασταθούν στις µηχανές συγκοµιδής των γεωργικών προϊόντων και µετρούν την παραλλακτικότητα της παραγωγής που εµφανίζεται στον αγρό. Είναι µηχανισµοί που λαµβάνουν δεδοµένα από το Παγκόσµιο Σύστηµα Καθορισµού Θέσης (Global Positioning System, GPS) µέσω δεκτών GPS και συνδέουν την παραγωγή κάθε σηµείου του αγρού µε το στίγµα του. Με την βοήθεια του κατάλληλου λογισµικού διαµορφώνεται ένας ψηφιακός χάρτης παραγωγής του αγρού. Το σύστηµα µέτρησης παραγωγής (yield monitoring) που διαθέτει και υποστηρίζει, στην Ελληνική Αγορά, η Παπαοικονόµου Αγροχηµικά ΑΒΕΕ είναι της εταιρίας FARMSCAN Αυστραλίας, και αποτελείται από τα εξής επιµέρους τµήµατα: Κονσόλα ελέγχου (Canlink 3000, Εικ. 12) Κεραίες και δέκτης GPS/DGPS. Κάρτα δεδοµένων PCMCIA. (Εικ. 12) Πλήθος αισθητήρων (sensors) που χρησιµοποιούνται κατά περίπτωση. Τα δεδοµένα καταγράφονται στην ηλεκτρονική κάρτα δεδοµένων (PCMCIA) και µεταφέρονται στον ηλεκτρονικό υπολογιστή για την ανάλυση, επεξεργασία και την δηµιουργία του χάρτη παραγωγής (yield mapping). Αισθητήρες (Sensors) Πρόκειται για µηχανισµούς που µπορούν να εγκατασταθούν στις µηχανές συγκοµιδής των γεωργικών προϊόντων και παρέχουν δεδοµένα στην κονσόλα ελέγχου. Υπάρχουν διάφοροι τύποι αισθητήρων: Αισθητήρας µέτρησης παραγωγής - Είναι ο βασικότερος. Εγκαθίσταται σε συγκεκριµένα σηµεία των συγκοµιστικών µηχανών και µετράει την ροή της παραγωγής. Αισθητήρας µέτρησης υγρασίας Εγκαθίσταται και αυτός σε συγκεκριµένα σηµεία των µηχανών συγκοµιδής και µετράει το ποσοστό υγρασίας του συγκοµιζόµενου προϊόντος. Αισθητήρας µέτρησης της ταχύτητας Εγκαθίσταται στους τροχούς της µηχανής συγκοµιδής και µετράει την ταχύτητά της. Τελευταία έχουν αναπτυχθεί οι νεώτερης τεχνολογίας αισθητήρες που µετρούν την ταχύτητα της Εικ. 12. Η Κονσόλα Ελέγχου CanLink 3000 της FarmScan. Το Canlink 3000 µπορεί να χρησιµοποιηθεί είτε για την καταγραφή και χαρτογράφηση της παραγωγής είτε για την εφαρµογή εισροών µε διαφοροποιούµενη δόση µε µία απλή αλλαγή του λογισµικού του. Από αυτήν τη οθόνη ο γεωργός έχει την πλήρη επίβλεψη των δεδοµένων που καταγράφονται ή το πλήρη έλεγχο των εισροών που εφαρµόζονται. εξιά διακρίνεται η κάρτα PCMCIA, όπου αρχειοθετούνται τα δεδοµένα της χαρτογράφησης της παραγωγής και µετά µπορούν να µεταφερθούν στο GIS. Παπαοικονόµου Αγροχηµικά ΑΒΕΕ 15

16 µηχανής συγκοµιδής µε την βοήθεια λέιζερ. Ζυγαριές ακριβείας - Χρησιµοποιούνται για την βαθµονόµηση του συστήµατος. Οι κυριότερες καλλιέργειες στον Ελληνικό χώρο στις οποίες εφαρµόζεται µηχανική συγκοµιδή είναι τα σιτηρά, το βαµβάκι, τα ζαχαρότευτλα, οι πατάτες και η βιοµηχανική τοµάτα. Υπό ανάπτυξη βρίσκονται µηχανές συγκοµιδής και για άλλα προϊόντα. Είναι φυσικό οι πρώτοι µετρητές παραγωγής να έχουν αναπτυχθεί για αυτές τις καλλιέργειες που εφαρµόζεται µηχανική συγκοµιδή. Σιτηρά Οι πρώτοι µετρητές παραγωγής αναπτύχθηκαν για τα σιτηρά (καλαµπόκι, σιτάρι, ρύζι κλπ) και ανήκουν σε δύο κατηγορίες: α) µετρητές όγκου (volumetric yield monitors) και β) µετρητές µάζας (mass fl ow yield monitors). Οι µετρητές όγκου χρησιµοποιούνται σε συνδυασµό µε αισθητήρες πυκνότητας για να εξάγουν δεδοµένα σε µάζα. Αναπτύχθηκαν πρώτοι και είναι απλούστεροι από τους µετρητές µάζας. Οι αισθητήρες µάζας χρησιµοποιούν βελτιωµένη τεχνολογία (ακτινοβολία, µέτρηση διηλεκτρικής σταθεράς) για να µετρήσουν την µάζα του προϊόντος. Τελευταία έχουν αναπτυχθεί µετρητές πίεσης (impact monitors) που µετρούν την µηχανική πίεση που ασκεί η ροή του προϊόντος σε κάποιο σηµείο του σωλήνα µεταφοράς του προϊόντος. Βαµβάκι Το ενδιαφέρον για µετρητές παραγωγής για το βαµβάκι είναι µεγάλο διεθνώς αλλά και στην Ελλάδα λόγω της µεγάλης σηµασίας του προϊόντος για την χώρα. Οι µετρητές που έχουν αναπτυχθεί από την FARMSCAN, χρησιµοποιούν οπτικούς αισθητήρες για την µέτρηση της µάζας του βαµβακιού, καθώς περνά µέσα από τους σωλήνες µεταφοράς του στην βαµβακοσυλλεκτική µηχανή. Ζαχαρότευτλα, Πατάτες, Τοµάτες Είναι µετρητές παραγωγής που ζυγίζουν την ποσότητα του προϊόντος, όταν κινείται πάνω σε κάποια ταινία µεταφοράς της µηχανής συγκοµιδής. Αυτού τυου τύπου οι µετρητές έχουν και τη µεγαλύτερη ακρίβεια µεταξύ όλων των τύποων µετρητών που έχουν αναπτυχθεί µέχρι τώρα. Προβλήµατα Εφαρµογής Ένα σηµαντικό σφάλµα που υπεισέρχεται, κατά την δηµιουργία του χάρτη παραγωγής, είναι η χρονική υστέρηση που υπάρχει, από την στιγµή που το προϊόν συγκοµίζεται από την µηχανή, µέχρι να φθάσει στο σηµείο της µηχανής όπου µετριέται. Η υστέρηση αυτή µπορεί να είναι της τάξης των 5 δευτερολέπτων και αντιστοιχεί σε κάποια απόσταση, ανάλογα µε την ταχύτητα της µηχανής συγκοµιδής. Ο αισθητήρας δηλαδή, καταγράφει την συγκοµισθείσα παραγωγή που αντιστοιχεί κάποια µέτρα πριν από το σηµείο που βρίσκεται. Το πρόβληµα αυτό αντιµετωπίζεται µε την Εικ. 13. Ο Ρόλος του GIS στα Συστήµατα Γεωργίας Ακριβείας. Το Γεωγραφικό Σύστηµα Πληροφοριών (GIS) είναι το κέντρο σε ένα Σύστηµα Γεωργίας Ακριβείας. Με την βοήθειά του τα γεωγραφικά δεδοµένα αρχειοθετούνται, οργανώνονται και αναλύονται και καταλήγουν σε πληροφορίες που µπορεί να χρησιµοποιηθούν στη λήψη και στην αξιολόγηση αποφάσεων. 16 Παπαοικονόµου Αγροχηµικά ΑΒΕΕ

17 ρύθµιση της κονσόλας ελέγχου, ώστε να συνδυάζει τα δεδοµένα της παραγωγής µε το γεωγραφικό στίγµα στο οποίο βρισκόταν η µηχανή συγκοµιδής 5 δευτερόλεπτα πριν από την στιγµή της µέτρησης. Βαθµονόµηση των Μετρητών Παραγωγής Ο σκοπός της µέτρησης της παραγωγής δεν είναι ο υπολογισµός της απόλυτης ποσότητος του προϊόντος που συγκοµίζεται από την µηχανή. Κάτι τέτοιο βέβαια, είναι δυνατόν να γίνει αλλά απαιτεί συχνές βαθµονοµήσεις (calibration). Σκοπός της µέτρησης παραγωγής, σε ένα σύστηµα Γεωργίας Ακριβείας, είναι η µέτρηση της παραλλακτικότητας (µέγεθος και τρόπος διακύµανσης) της παραγωγής στην έκταση του αγρού. Μετά τον σχηµατισµό του, ο ψηφιακός χάρτης παραγωγής, αποτελεί ουσιαστικό εργαλείο που βοηθά στην εξεύρεση των εντοπισµένων περιοριστικών παραγόντων της παραγωγής. Το γεγονός αυτό αποτελεί το πρώτο βήµα για την προσπάθεια διόρθωσης των περιοριστικών αυτών παραγόντων. Κατά την µέτρηση του απόλυτου µεγέθους της παραγωγής, η συχνή βαθµονόµηση των µετρητών παραγωγής είναι απαραίτητη. Η βαθµονόµηση περιλαµβάνει σύγκριση της συνολικής ποσότητος που µετρήθηκε µε τον µετρητή παραγωγής και της ποσότητος που υπολογίζεται στην ζυγαριά. Πιο απλά, συγκοµίζεται µια έκταση µετρώντας την παραγωγή µε τον µετρητή και στην συνέχεια ζυγίζεται. Όταν παρατηρηθούν διαφορές µεγαλύτερες από ± 3% ρυθµίζεται ο µετρητής παραγωγής ανάλογα. Βαθµονόµηση πρέπει να γίνεται κάθε φορά που αλλάζει συµαντικά κάποιος παράγοντας που µπορεί να επηρεάσει τις φυσικές ιδιότητες του συγκοµιζόµενου προϊόντος, π.χ. η ποικιλία της καλλιέργειας που συγκοµίζεται, η σχετική υγρασία του προϊόντος κλπ. Επίσης, είναι απαραίτητη όταν αλλάζει δραµατικά το επίπεδο διακύµανσης της παραγωγής (π.χ. µεταξύ πρώτου και δεύτερου χεριού στο βαµβάκι). Γεωγραφικό Σύστηµα Πληροφοριών (Geographic Information System,GIS) Σε ένα σύστηµα Γεωργία Ακριβείας οι διάφορες πληροφορίες που αφορούν στον αγρό, αντιπροσωπεύονται από αριθµούς οι οποίοι περιγράφουν µετρήσεις κάποιων παραµέτρων του (π.χ. εδαφοαναλύσεις), επιτόπιες παρατηρήσεις (όπως π.χ. εντοπισµένα νεροκρατήµατα), εφαρµογή κάποιας εισροής µε διαφοροποιούµενη δόση κλπ. Οι πληροφορίες αυτές, µε την βοήθεια του GPS, συνοδεύονται µε το γεωγραφικό στίγµα των αντίστοιχων σηµείων του αγρού όπου αναφέρονται. Κατά την δηµιουργία ψηφιακών χαρτών µεγάλης ακρίβειας, ο όγκος των πληροφοριών είναι τεράστιος, έτσι ώστε η χρήση κάποιου λογισµικού για την επεξεργασία τους, είναι απαραίτητη. Το Γεωγραφικό Σύστηµα Πληροφοριών (Geographic Information System, GIS) είναι ένα λογισµικό µε την βοήθεια του οποίου οι πληροφορίες οργανώνονται, αναλύονται και επεξεργάζονται (Εικ. 13). Οι πληροφορίες σε ένα GIS απεικονίζονται πάντοτε ως ψηφιακοί χάρτες του υπό εξέταση αγρού, γιατί όλες οι πληροφορίες είναι προσδιορισµένες στον χώρο µε την βοήθεια του GPS. Πρόσθετα εργαλεία όπως στατιστικές αναλύσεις, προσοµοιώσεις και άλλες αναλυτικές µέθοδοι, χρησιµοποιούνται από το GIS και βοηθούν στην εξαγωγή συµπερασµάτων και στην λήψη αποφάσεων (Westervelt, 2000). Πέρα από την χαρτογράφηση, οι βάσεις δεδοµένων που συνδέονται µε το GIS και τα εργαλεία του για τον χειρισµό τους, καθιστούν το GIS πολύτιµο εργαλείο σε ένα σύστηµα Γεωργίας Ακριβείας. Ας πάρουµε για παράδειγµα έναν αγρό, στον νοµό Καρδίτσας όπου το 2002 καλλιεργήθηκε βαµβάκι και έγινε χαρτογράφηση της παραγωγής µε το Canlink 3000CYM. Η µέτρηση παραγωγής, µετά την επεξεργασία των δεδοµένων στο GIS SSToolbox 3.4, δείχνει ότι οι τιµές της κανονικοποιηµένης παραγωγής στον αγρό παρουσιάζουν διακύµανση από 3,0% έως και 186,0% επί του µέσου όρου παραγωγής (Εικ. 14). Η συλλογή του βαµβακιού απο την οποία προήλθε και ο χάρτης της εικόνας 15 έγινε το Σεπτέµβριο του 2002 µε µέση παραγωγή, περίπου, 400 κιλά ανά στρέµµα. Με όµοιο τρόπο εισάγονται πληροφορίες στο GIS που αφορούν την µεταβολή διαφόρων παραµέτρων που αφορούν στον αγρό π.χ. την ηλεκτρική αγωγιµότητα, περιεκτικότητα κάποιου θρεπτικού στοιχείου. Είναι δυνατόν επίσης να εισάγουµε παρατηρήσεις (π.χ. προσβολή από κάποιο έντοµο) ή άλλες πληροφορίες όπως έναν χάρτη των σηµείων δειγµατοληψίας εδάφους. Με την συστηµατική συλλογή δεδοµένων δηµιουργείται ένας αριθµός χαρτών, που απεικονίζουν την µεταβολή διαφόρων παραµέτρων του αγρού ή της καλλιέργειας. Η ανάλυση των παραπάνω δεδοµένων οδηγεί στην εξεύρεση των εντοπισµένων περιοριστικών παραγόντων της παραγωγής και στην προσπάθεια διόρθωσής τους. Αυτό µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε π.χ. µια εφαρµογή λιπάσµατος µε µεταβλητή δόση. Το Γεωγραφικό Σύστηµα Πληροφοριών που διαθέτει και υποστηρίζει στην Ελληνική αγορά η Παπαοικονόµου Αγροχηµικά ΑΒΕΕ, είναι της SST Development Group, Inc Αµερικής, µια εταιρία που ειδικεύεται αποκλειστικά στην παραγωγή λογισµικού (software) για την Γεωργία Ακριβείας. Τα προϊόντα της είναι τα SSToolbox, SSToolboxLite, SSToolkit, SST Stratus και FieldRover II τα οποία βρίσκονται σε συνεχή ανάπτυξη, και εξέλιξη. Παπαοικονόµου Αγροχηµικά ΑΒΕΕ 17

18 Εικ. 14. Χαρτογράφηση Παραγωγής σε Καλλιέργεια Βαµβακιού. Στον παραπάνω χάρτη απεικονίζεται η κανονικοποιηµένη παραγωγή βαµβακιού (κανονικοποιηµένες τιµές = [σηµειακές τιµές παραγωγής / µ.ο. παραγωγής τεµαχίου] x 100). Με την αναλύση αυτή εύκολα βρίσκει κανείς τις περιοχές του αγρού που παράγουν πάνω από το µέσο όρο και τις περιοχές που υποπαράγουν. Από τα συνολικά 43 στρέµµατα του αγρού τα 19, περίπου, παράγουν κάτω από το µ.ο. και τα 24 παράγουν περισσότερο. Το SSToolkit είναι το οικονοµικότερο πακέτο, που επιτρέπει την δηµιουργία κάποιων τύπων ψηφιακών χαρτών και στην συνέχεια την εξαγωγή συµπερασµάτων όσον αφορά την διαχείριση των αγρών. Το SSToolboxLite έχει όλες τις λειτουργίες του SSToolkit, µε περισσότερες δυνατότητες στην δηµιουργία χαρτών και κάποιες δυνατότητες στατιστικής ανάλυσης των δεδοµένων. Το SSToolbox έχει όλες τις λειτουργίες των δύο προηγούµενων, µε µεγαλύτερες δυνατότητες στην συγκέντρωση, οργάνωση, χειρισµό, ανάλυση και επεξεργασία πληροφοριών που αφορούν τις γεωργικές εκµεταλλεύσεις. Μπορεί, δε, να αναπτυχθεί και σε όλο το φάσµα µία οργάνωσης και να καλύψει όλες τις εργασίες που αφορούν τον αγρό (Εικ. 15). Το SST Stratus είναι λογισµικό που βοηθά στην καταγραφή πληροφοριών όσον αφορά το ιστορικό της καλλιέργειας (π.χ. Εικ. 15. Ανάπτυξη της τεχνολογίας του SSToolbox σε πολυεπίπεδη εταιρική οργάνωση. Το SSToolbox µπορεί να αναπτυχθεί σε πολλά επίπεδα µέσα σε ένα οργανισµό. Ένας διακοµιστής (Server) κάνει τη κεντρική διαχείριση των δεδοµένων, ενώ η διοίκηση και το τεχνικό τµήµα µπορούν να έχουν ανεξάρτητη πρόσβαση στα ίδια δεδοµένα εκτελόντας διαφορετικές εργασίες (π.χ. επίβλεψης ή τεχνικής ανάλυσης). Από τα δεδοµένα αυτά τροφοδοτούνται και τεχνικοί που έχουν άµεση επαφή µε τον αγρό. Πληροφορίες µεταφέρονται στον αγρό αλλά και καταγράφονται για τον αγρό και µεταφέρονται στο κεντρικό σύστηµα. Καταγραφή (on site) στον αγρό γίνονται µέσω του SST Stratus σε υπολογιστή παλάµης και σε δεύτερο χρόνο µεταφέρονται πίσω στο κεντρικό σύστηµα για επεξεργασία. προσβολές από εχθρούς, ασθένειες και ζιζάνια), καθώς και των διάφορων επεµβάσεων (ψεκασµοί, καλλιεργητικές εργασίες, αρδεύσεις κλπ) που πραγµατοποιούνται σε αυτήν. Συνεργάζεται µε τα SSToolboxLite, SSToolkit και SSToolbox και αποτελεί την βάση δεδοµένων και το µέσο καταγραφής στοιχείων που αφορούν την διαχείριση του αγρού και της καλλιέργειας. Εγκαθίσταται σε υπολογιστές παλάµης (π.χ. Compak ipaq), καθιστόντας δυνατή την καταγραφή δεδοµένων, ενώ ο χρήστης βρίσκεται στον αγρό., που µπορεί να αφορούν το σύνολο ή ένα τµήµα του αγρού. Το FieldRover ΙΙ εγκαταστηµένο επίσης µόνο σε φορητό υπολογιστή ή υπολογιστή παλάµης, χρησιµοποιείται στην δηµιουργία του περιγράµµατος του αγρού (field boundary), απαραίτητου στην δηµιουργία ψηφιακού χάρτη οποιασδήποτε παραµέτρου του αγρού. Ακόµα, είναι χρήσιµο εργαλείο για την καταγραφή οποιουδήποτε 18 Παπαοικονόµου Αγροχηµικά ΑΒΕΕ

19 εντοπισµένου παράγοντα που επηρεάζει την καλλιέργεια π.χ. προσβολή από ζιζάνια. Επίσης, µε την βοήθειά του, µπορεί να δηµιουργηθεί χάρτης των σηµείων δειγµατοληψίας του εδάφους. Τεχνολογία ιαφοροποιούµενης όσης (Variable Rate Technology, VRT) Η εφαρµογή εισροών µε διαφοροποιούµενη δόση αποτελεί το πιο σηµαντικό τµήµα της Γεωργία Ακριβείας. Μέσα από τη διαφοροποιούµενη εφαρµογή εισροών επιδιώκει ένα σύστηµα να βελτιώσει τις αποδόσεις και να µεγιστοποιήσει το κέρδος από µία εκµετάλευση. Εικ. 16. Εξοπλισµός Εφαρµογής ιαφοροποιούµενης όσης Υγρών, FarmScan. Το Canlink 3000 µπορεί να χρησιµοποιηθεί και στην εφαρµογή υγρών εισροών µε µεταβλήτη δόση. Το ψεκαστικό υγρό εφαρµόζεται µε βάση το χάρτη δόσεων που µεταφέρεται από το SSToolbox στο Canlink µε την κάρτα PCMCIA. Εικ. 17. Εξοπλισµός Εφαρµογής ιαφοροποιούµενης όσης Στερεών, FarmScan. Το Canlink 3000 µπορεί να χρησιµοποιηθεί και στην εφαρµογή στερεών εισροών µε µεταβλητή δόση (π.χ. κοκκώδες λίπασµα). Το σκέυασµα εφαρµόζεται µε βάση το χάρτη δόσεων που έχει δηµιουργηθεί από το χρήστη στο SSToolbox. Παράλληλα είναι δυνατή και η καταγραφή των ποσοτήτων που πραγµατικά εφαρµόστηκαν. Παπαοικονόµου Αγροχηµικά ΑΒΕΕ Μέχρι την δεκαετία του 90, η διαδικασίες για την ανάπτυξη χαρτών εφαρµογής εισροών µε µεταβλητή δόση βασίστηκαν στην δειγµατοληψία πλέγµατος (grid sampling). Έρευνες έδειξαν ότι η παραλλακτικότητα του εδάφους είναι αρκετά υψηλή, ώστε να απαιτείται πολύ µεγάλος αριθµός δειγµάτων για την διαµόρφωση χάρτη αποδεκτής ακρίβειας, όπου θα βασίζονταν οι αποφάσεις για την διαφοροποίηση των εισροών. Η αύξηση των σηµείων δειγµατοληψίας για την επίτευξη µεγαλύτερης ακρίβειας, έχει σαν αποτέλεσµα την γεωµετρική αύξηση του κόστους ανάλυσης. Σε ένα σύστηµα που βασίζεται στη διαχείριση της παραλλακτικότητας µέσα από τη χαρτογραφηση της ηλεκτρικής αγωγιµότητας το κόστος µειώνεται σηµαντικά. Για παράδειγµα, το κόστος για να χαρακτηριστεί επαρκώς ο αγρός στην εικόνα 7 µε δειγµατοληψία πλέγµατος θα ήταν απαγορευτικό, αφού η παραλλακτικότητα του συγκεκριµένου αγρού (παρότι είναι µόλις 45 στρέµµατα) είναι πολύ υψηλή. Σε αντίθεση η χαρτογράφηση της εδαφικής EC έχει χαµηλό κόστος και κάνει τη εφαρµογή διαφοροποιούµενης δόσης εισροών εφικτή και κοστολογικά βιώσιµη. Από τη σύγκριση των ζωνών διαχείρισης που προκείπτουν από το χάρτη της εδαφικής ηλεκτρικής αγωγιµότητας µε το χάρτη της παραγωγής (Εικ. 18) γρήγορα βγαίνει το συµπέρασµα ότι κάποιες ζώνες απαιτούν διαφορετική διαχείριση από κάποιες άλλες. Η διόρθωση των παραγόντων που περιορίζουν τη παραγώγη στις ζώνες 3 και 4, ενώ αυτό δε συµβαίνει στις ζώνες 1 και 2, είναι ίσως το πρώτο βήµα στη προσπάθεια αύξησης των αποδόσεων αυτού του αγρού. Ο ευκολότερος και γρηγορότερος τρόπος για να γίνει αυτό µε ένα πέρασµα µε το µηχάνηµα εφαρµογής κάποιας εισροής (υγρή ή στερεή) είναι µέσα από τη τεχνολογία διαφοροποιούµενης δόσης. Το σύστηµα VRT που διαθέτει και υποστηρίζει στην Ελληνική αγορά η Παπαοικονόµου Αγροχηµικά ΑΒΕΕ είναι της FARMSCAN Αυστραλίας. Με το σύστηµα αυτό επιχειρείται η διόρθωση των εντοπισµένων παραγόντων που περιορίζουν τη παραγωγή. Περιλαµβάνει τον εξοπλισµό που επιτρέπει τον πλήρη έλεγχο της δόσης κάθε καλλιεργητικής εισροής και αποτελείται από τα εξής µέρη: Κονσόλα ελέγχου. Πρόκειται για την ίδια κονσόλα (Canlink 3000, Εικ.12) µε αυτή της µέτρησης παραγωγής, στη οποία γίνεται µία απλή αλλαγή του λογισµικού της έτσι ώστε να διαχειριστεί τη µεταβλητή δοσοµέτρηση. Το γεγονός ότι χρησιµοποιείται η ίδια κονσόλα είναι ιδιαίτερα σηµαντικό γιατί συµβάλει στην µείωση του κόστους επένδυσης από τον χρήστη. Κάρτα δεδοµένων PCMCIA. Είναι η ηλεκτρονική κάρτα µε την οποία µεταφέρονται οι πληροφορίες για την εφαρµογή µε µεταβλητή δόση, από το κεντρικό GIS στην κονσόλα ελέγχου της FARMSCAN. Μηχανισµούς που προσαρµόζονται στα µηχανήµατα εφαρµογής των καλλιεργητικών εισροών είτε αυτές είναι σε υγρή (Εικ. 16), είτε σε στερεή (Εικ. 17) µορφή. Οι 19

Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΟΥ ΧΑΡΤΗ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΟΥ ΧΑΡΤΗ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΟΥ ΧΑΡΤΗ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΥ 1, 41335 ΛΑΡΙΣΑ Website: http:/www.ismc.gr ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΟΜΙΛΙΑΣ ΤΙ ΕΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ)

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ (ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Π.Ε. ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ) ρ. Αριστοτέλης Παπαδόπουλος Γενικός /ντης Αγροτικής Έρευνας ΕΛ.Γ.Ο. «ΗΜΗΤΡΑ» ρ. Φραντζής Παπαδόπουλος Τακτικός Ερευνητής

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι του HydroSense

Στόχοι του HydroSense LIFE+ HydroSense Καινοτόµες τεχνολογίες ακριβείας για τη βελτιστο οίηση της άρδευσης και την ολοκληρωµένη διαχείριση καλλιεργειών σε εριβάλλοντα έλλειψης νερού 2010-2012 Στόχοι του HydroSense Σε επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

Νέες Τεχνολογίες στη Γεωργία

Νέες Τεχνολογίες στη Γεωργία Νέες Τεχνολογίες στη Γεωργία Σταµάτης Σταµατιάδης Κέντρο Γαία του Μουσείου Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας Εργαστήριο Εδαφικής Οικολογίας & Βιοτεχνολογίας Περιεχόµενα Ησηµασία της ποικιλοµορφίας του εδάφους

Διαβάστε περισσότερα

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS)

Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) Γεωγραφικά Πληροφοριακά Συστήµατα (Geographical Information Systems GIS) ρ. ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ xalkias@hua.gr Χ. Χαλκιάς - Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΓΠΣ Ένα γεωγραφικό πληροφοριακό σύστηµα Geographic Information

Διαβάστε περισσότερα

Β ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ HYDROSENSE ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012

Β ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ HYDROSENSE ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΑΡΔΕΥΣΗ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ HYDROSENSE Β ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ HYDROSENSE ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΗΤΡΑ» ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Η αντιμετώπιση των ζιζανίων στα καλλιεργούμενα φυτά είναι απαραίτητη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΟΡΥΦΟΡΙΚΟΥ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΘΕΣΗΣ ΣΤΗΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΕ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ.

Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΟΡΥΦΟΡΙΚΟΥ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΘΕΣΗΣ ΣΤΗΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΕ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ. ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΟΡΥΦΟΡΙΚΟΥ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΘΕΣΗΣ ΣΤΗΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΕ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑΣ.

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση συστημάτων γεωργίας ακριβείας στην γεωργία. Ομιλιτής: Λιάκος Βασίλειος

Χρήση συστημάτων γεωργίας ακριβείας στην γεωργία. Ομιλιτής: Λιάκος Βασίλειος Χρήση συστημάτων γεωργίας ακριβείας στην γεωργία Ομιλιτής: Λιάκος Βασίλειος ΛΑΡΙΣΑ 2012 Τι είναι γεωργία ακριβείας; 1 η Εργασία ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ FUZZY CLUSTERING ΓΙΑ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟ ΖΩΝΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΕ

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές Γεωργίας Ακριβείας: Εμπειρίες από εφαρμογές στην Ελλάδα. Ομιλητής: Λιάκος Βασίλειος

Εφαρμογές Γεωργίας Ακριβείας: Εμπειρίες από εφαρμογές στην Ελλάδα. Ομιλητής: Λιάκος Βασίλειος Εφαρμογές Γεωργίας Ακριβείας: Εμπειρίες από εφαρμογές στην Ελλάδα Ομιλητής: Λιάκος Βασίλειος Φανάρι Καρδίτσας 2013 Ερωτήματα Τι είναι γεωργία ακριβείας; Τι χρειαζόμαστε για να εφαρμόσουμε γεωργία ακριβείας;

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΟΡΘΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ Ε ΑΦΟΥΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ

ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΟΡΘΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ Ε ΑΦΟΥΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ Επιιστηµονιική Υποστήριιξη Νέων Αγροτών Καιινοτόµες µέθοδοιι καλλιιέργειιας ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΟΡΘΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ Ε ΑΦΟΥΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ σελ. 1 Τι σηµαίνει; Τι σηµαίνει και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΣΤΟ ΒΑΜΒΑΚΙ: ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΧΑΡΤΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΗΛ. ΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑΣ

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΣΤΟ ΒΑΜΒΑΚΙ: ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΧΑΡΤΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΗΛ. ΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑΣ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΣΤΟ ΒΑΜΒΑΚΙ: ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΧΑΡΤΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΗΛ. ΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑΣ Α. Μαρκινός 1, Θ. Γέµτος 1, Λ. Τούλιος 2,. Πατέρας 2, Γ. Ζέρβα 2 και Μ. Παπαοικονόµου 3 1 : Εργαστήριο Γεωργικής Μηχανολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ Web: http://www.ismc.gr/ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS)

Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών. (Geographical Information Systems GIS) Τι είναι τα Συστήµατα Γεωγραφικών Πληροφοριών (Geographical Information Systems GIS) ΧΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ, ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΛΚΙΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ Εισαγωγή στα GIS 1 Ορισµοί ΣΓΠ Ένα σύστηµα γεωγραφικών πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense

Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense Ολοκληρωµένη Διαχείριση Ζιζανίων Πρόγραµµα LIFE+ HydroSense Δρ Βάγια Α. Κατή Τµήµα Ζιζανιολογίας Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο Α Κύκλος Εκπαίδευσης Νίκαια Λάρισας, 8 Φεβ. 2011 Ζηµιές από τα ζιζάνια

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Απόστολος Ντάνης. Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής

Δρ. Απόστολος Ντάνης. Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής *Βασικές μορφές προσανατολισμού *Προσανατολισμός με τα ορατά σημεία προορισμού στη φύση *Προσανατολισμός με τον ήλιο *Προσανατολισμός από τη σελήνη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ. Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών

ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ. Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών ΑΖΩΤΟΥΧΟΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΟΡΘΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ Δρ. Γιάννης Ασημακόπουλος Πρώην Καθηγητής Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΛΙΠΑΣΜΑΤΟΣ. Με την κλασσική έννοια, ως λίπασμα ορίζεται κάθε ουσία

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτικές εφαρμογές γεωργίας ακριβείας Σπύρος Φουντάς Επ. Καθηγητής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Πιλοτικές εφαρμογές γεωργίας ακριβείας Σπύρος Φουντάς Επ. Καθηγητής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πιλοτικές εφαρμογές γεωργίας ακριβείας Σπύρος Φουντάς Επ. Καθηγητής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας HydroSense, 5 η Δεκεμβρίου, ΓΠΑ, Αθήνα Γεωργία ακριβείας στην Ελλάδα Υιοθέτηση πολύ μικρή όχι μόνο στην Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία (Project) GPS. «Το Παγκόσμιο Σύστημα Εντοπισμού θέσης στη καθημερινή μας ζωή.

Ερευνητική Εργασία (Project) GPS. «Το Παγκόσμιο Σύστημα Εντοπισμού θέσης στη καθημερινή μας ζωή. GPS «Το Παγκόσμιο Σύστημα Εντοπισμού θέσης στη καθημερινή μας ζωή. Ποιες είναι οι εφαρμογές και η χρησιμότητα του GPS στη περιοχή του κέντρου της Αθήνας;» ΟΜΑΔΑ 1 η : ΑΝΑΣΤΑΣΑΚΗ ΕΛΕΝΗ (Δ1) ΓΟΥΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικός Πειραµατικός Σχεδιασµός: Πρακτικές Συµβουλές

Γεωργικός Πειραµατικός Σχεδιασµός: Πρακτικές Συµβουλές Γεωργικός Πειραµατικός Σχεδιασµός: Πρακτικές Συµβουλές Επιστηµονική Επιµέλεια ρ. Γεώργιος Μενεξές Τοµέας Φυτών Μεγάλης Καλλιέργειας και Οικολογίας, Εργαστήριο Γεωργίας Viola adorata Η Γεωργία Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Συστήµατα DAQ. 6.1 Εισαγωγή

Συστήµατα DAQ. 6.1 Εισαγωγή 6 Συστήµατα DAQ 6.1 Εισαγωγή Με τον όρο Acquisition (Απόκτηση) περιγράφουµε τον τρόπο µε τον οποίο µεγέθη όπως η πίεση, η θερµοκρασία, το ρεύµα µετατρέπονται σε ψηφιακά δεδοµένα και απεικονίζονται στην

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ: λογισμικό «ολοκληρωμένων» διαχειριστικών ζωνών

ΨΗΦΙΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ: λογισμικό «ολοκληρωμένων» διαχειριστικών ζωνών ΨΗΦΙΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ: λογισμικό «ολοκληρωμένων» διαχειριστικών ζωνών (DIGITAL PRECISION AGRICULTURE: a software for establishing Integrated Management Zones) 5 Δεκ. 2012-Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΕΡΥΘΡΩΝ ΑΙΣΘΗΤΗΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΣΕ ΑΡΔΕΥΣΗ

ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΕΡΥΘΡΩΝ ΑΙΣΘΗΤΗΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΣΕ ΑΡΔΕΥΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΠΕΡΥΘΡΩΝ ΑΙΣΘΗΤΗΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΣΕ ΑΡΔΕΥΣΗ 3 ος ΚΥΚΛΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 29- Μαρτίου - 2011 ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευή Πεδίου Για Την Μέτρηση Ηλεκτρικής Αγωγιμότητας, Υγρασίας και ph Εδάφους

Συσκευή Πεδίου Για Την Μέτρηση Ηλεκτρικής Αγωγιμότητας, Υγρασίας και ph Εδάφους Συσκευή Πεδίου Για Την Μέτρηση Ηλεκτρικής Αγωγιμότητας, Υγρασίας και ph Εδάφους Εγχειρίδιο χρήσης Η παρούσα συσκευή πεδίου είναι ένα σύστημα μέτρησης χαρακτηριστικών εδάφους, όπως η Ηλεκτρική αγωγιμότητα,

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικές Τεχνικές Εντοπισμού Θέσης

Εναλλακτικές Τεχνικές Εντοπισμού Θέσης Εναλλακτικές Τεχνικές Εντοπισμού Θέσης Στρίγκος Θεόδωρος Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο el01222@mail.ntua.gr Σκοπός της διπλωματικής εργασίας είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Συνολικός Χάρτης Πόλης

Συνολικός Χάρτης Πόλης Στα πλαίσια εφαρµογής της οδηγίας 2002/49/ΕΚ, για την αντιµετώπιση των σοβαρών περιβαλλοντικών προβληµάτων που αντιµετωπίζουν οι πόλεις, εξαιτίας του οδικού Θορύβου, µε σοβαρές επιπτώσεις στην ανθρώπινη

Διαβάστε περισσότερα

Καινοτόμες τεχνολογίες ακριβείας για βελτιστοποίηση της άρδευσης και ολοκληρωμένη διαχείριση καλλιεργειών σε περιβάλλοντα έλλειψης νερού

Καινοτόμες τεχνολογίες ακριβείας για βελτιστοποίηση της άρδευσης και ολοκληρωμένη διαχείριση καλλιεργειών σε περιβάλλοντα έλλειψης νερού 2010-2012 Καινοτόμες τεχνολογίες ακριβείας για βελτιστοποίηση της άρδευσης και ολοκληρωμένη διαχείριση καλλιεργειών σε περιβάλλοντα έλλειψης νερού Στ. Σταματιάδης Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ HEPOS ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ ΚΑΙ ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΓΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ GIS

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ HEPOS ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ ΚΑΙ ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΓΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ GIS ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ HEPOS ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ ΚΑΙ ΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΓΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ GIS Μάστορης ηµήτριος* M.Sc. ΑΤΜ, Προϊστάµενος Τµήµατος Γεωδαιτικών εδοµένων Μητροπούλου Ελένη ΑΤΜ, Operator του HEPOS

Διαβάστε περισσότερα

) η οποία απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα και ένα ποσοστό σε αμμωνιακά ιόντα (NH + ). Αυτή η διαδικασία

) η οποία απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα και ένα ποσοστό σε αμμωνιακά ιόντα (NH + ). Αυτή η διαδικασία Ιδιότητες και αποτελέσματα UTEC 46 = Ο ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΟΣ ΤΥΠΟΣ ΓΙΑ ΥΨΗΛΕΣ ΑΠΟΔΟΣΕΙΣ Η Ουρία είναι ένα από τα πιο ευρέως διαδεδομένα αζωτούχα λιπάσματα, συνδυάζοντας τις υψηλές λιπαντικές μονάδες και την ευκολία

Διαβάστε περισσότερα

3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ 1 Λέξεις κλειδιά: Ηλεκτρολυτικά διαλύματα, ηλεκτρόλυση,

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο εξειδίκευσης λογισμικού συμβουλευτικής λίπανσης

Σεμινάριο εξειδίκευσης λογισμικού συμβουλευτικής λίπανσης ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ, ΤΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΔΡΟΔΥΝΑΜΙΚΩΝ ΙΔΙΟΤΗΤΩΝ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο εξειδίκευσης λογισμικού συμβουλευτικής λίπανσης

Σεμινάριο εξειδίκευσης λογισμικού συμβουλευτικής λίπανσης ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ, ΤΩΝ ΒΑΡΕΩΝ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΔΡΟΔΥΝΑΜΙΚΩΝ ΙΔΙΟΤΗΤΩΝ ΤΩΝ ΕΔΑΦΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΛΙΠΑΣΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΣΕ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΜΕ ΤΗΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ HYDROSENSE

ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΣΕ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΜΕ ΤΗΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ HYDROSENSE ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΣΕ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΒΑΜΒΑΚΟΣ ΜΕ ΤΗΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ HYDROSENSE ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Το Παγκόσμιο δορυφορικό σύστημα εντοπισμού θέσης Global Positioning System, GPS

Το Παγκόσμιο δορυφορικό σύστημα εντοπισμού θέσης Global Positioning System, GPS Το Παγκόσμιο δορυφορικό σύστημα εντοπισμού θέσης Global Positioning System, GPS Konstantinos Lakakis, Associate Professor Faculty of Engineering, School of Civil Engineering, A.U.Th. Το GPS (Global Positioning

Διαβάστε περισσότερα

LIFE+ HydroSense 2010-2012

LIFE+ HydroSense 2010-2012 LIFE+ HydroSense 2010-2012 Καινοτόμες τεχνολογίες ακριβείας για βελτιστοποίηση της άρδευσης και ολοκληρωμένη διαχείριση καλλιεργειών σε περιβάλλοντα έλλειψης νερού Στόχοι του HydroSense Σε επίπεδο αγρού

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος και αποκατάσταση συνέπειας χρονοσειρών βροχόπτωσης Παράδειγµα Η ετήσια βροχόπτωση του σταθµού Κάτω Ζαχλωρού Χ και η αντίστοιχη βροχόπτωση του γειτονικού του σταθµού Τσιβλός Υ δίνονται στον Πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίµηση παχών ασφαλτικών στρώσεων οδοστρώµατος µε χρήση γεωφυσικής µεθόδου

Εκτίµηση παχών ασφαλτικών στρώσεων οδοστρώµατος µε χρήση γεωφυσικής µεθόδου Εκτίµηση παχών ασφαλτικών στρώσεων οδοστρώµατος µε χρήση γεωφυσικής µεθόδου Ανδρέας Λοΐζος Αν. Καθηγητής ΕΜΠ Χριστίνα Πλατή Πολιτικός Μηχανικός ΕΜΠ Γεώργιος Ζάχος Πολιτικός Μηχανικός ΕΜΠ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο της άσκησης

Περιεχόμενο της άσκησης Προαπαιτούμενες γνώσεις Επαφή p- Στάθμη Fermi Χαρακτηριστική ρεύματος-τάσης Ορθή και ανάστροφη πόλωση Περιεχόμενο της άσκησης Οι επαφές p- παρουσιάζουν σημαντικό ενδιαφέρον επειδή βρίσκουν εφαρμογή στη

Διαβάστε περισσότερα

Πείραμα κατεργασιών εδάφους για παραγωγή βιομάζας

Πείραμα κατεργασιών εδάφους για παραγωγή βιομάζας ΘΑΛΗΣ «Φιλική προς το περιβάλλον παραγωγή βιομάζας» Πείραμα κατεργασιών εδάφους για παραγωγή βιομάζας Γιουβανίδης Ευστράτιος Γεωπόνος Ερευνητής Εργαστήριο Γεωργικής Μηχανολογίας ΠΘ Σκοπός Στην παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Ακριβείας: το μελλοντικό σύστημα παραγωγής αγροτικών προϊόντων

Γεωργία Ακριβείας: το μελλοντικό σύστημα παραγωγής αγροτικών προϊόντων Γεωργία Ακριβείας: το μελλοντικό σύστημα παραγωγής αγροτικών προϊόντων Πρόγραμμα HYDROSENSE Μια ερευνητική προσπάθεια στον ελληνικό χώρο Δρ Ελευθέριος Ευαγγέλου, Εδαφολόγος Δρ Χρίστος Τσαντήλας, Τακτικός

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 2.4 Παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η αντίσταση ενός αγωγού Λέξεις κλειδιά: ειδική αντίσταση, μικροσκοπική ερμηνεία, μεταβλητός αντισ ροοστάτης, ποτενσιόμετρο 2.4 Παράγοντες που επηρεάζουν την

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ

ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΓΕΙΑ ΣΤΑΓΔΗΝ ΑΡΔΕΥΣΗ ΜΠΑΤΣΟΥΚΑΠΑΡΑΣΚΕΥΗ- ΜΑΡΙΑ ΞΑΝΘΗ 2010 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το νερό είναι ζωτικής σημασίας για το μέλλον της ανθρωπότητας.

Διαβάστε περισσότερα

Γκανούλης Φίλιππος Α.Π.Θ.

Γκανούλης Φίλιππος Α.Π.Θ. Σύστηµα Υποστήριξης Αποφάσεων για την Ολοκληρωµένη ιαχείριση Υδάτων της ιασυνοριακής Λεκάνης Απορροής των Πρεσπών Γκανούλης Φίλιππος Α.Π.Θ. Ολοκληρωµένη ιαχείριση Υδατικών Πόρων Global Water Partnership

Διαβάστε περισσότερα

Εδαφικοί Θεµατικοί Χάρτες

Εδαφικοί Θεµατικοί Χάρτες Α Π Ρ Ι Λ Ι Ο Σ Σ Ε Π Τ Ε Μ Β Ρ Ι Ο Σ 2014 AgroStrat Αειφόρες Στρατηγικές για τη βελτίωση σοβαρά υποβαθµισµένων αγροτικών περιοχών: Το παράδειγµα της καλλιέργειας του κελυφωτού φυστικιού Οι εταίροι του

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας με τη βοήθεια του απλού εκκρεμούς.

Μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας με τη βοήθεια του απλού εκκρεμούς. Μ2 Μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας με τη βοήθεια του απλού εκκρεμούς. 1 Σκοπός Η εργαστηριακή αυτή άσκηση αποσκοπεί στη μέτρηση της επιτάχυνσης της βαρύτητας σε ένα τόπο. Αυτή η μέτρηση επιτυγχάνεται

Διαβάστε περισσότερα

τηςσυγκαλλιέργειαςβίκου κριθήςως χαρακτηριστικάτης τηςχλωροµάζας.

τηςσυγκαλλιέργειαςβίκου κριθήςως χαρακτηριστικάτης τηςχλωροµάζας. Μελέτητης τηςσυγκαλλιέργειαςβίκου κριθήςως ωςπροςταποσοτικάκαιποιοτικά χαρακτηριστικάτης τηςχλωροµάζας. Ι. Χατζηγεωργίου 1, Κ. Τσιµπούκας 2 και Γ. Ζέρβας 1 1 Εργαστήριο Φυσιολογίας Θρέψεως και ιατροφής,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ σ. 2 Α. ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ 2

ΕΙΣΑΓΩΓΗ σ. 2 Α. ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ 2 1 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ σ. 2 Α. ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ 2 Β. ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ 1. Γενικά Έννοιες.. 2 2. Πρακτικός Οδηγός Ανάλυσης εδοµένων.. 4 α. Οδηγός Λύσεων στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΩΝ ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ. ρ. Ε. Σταυρινός Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων ιοικ. Τοµέας Κοιν. Πόρων & Υποδοµών

ΕΡΓΩΝ ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ. ρ. Ε. Σταυρινός Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων ιοικ. Τοµέας Κοιν. Πόρων & Υποδοµών ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΑΜΙΕΥΣΗΣ ΑΡ ΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΡΟΥ ΣΤΙΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ρ. Ε. Σταυρινός Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων µ ιοικ. Τοµέας Κοιν. Πόρων & Υποδοµών ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κίνηση σε Ηλεκτρικό Πεδίο.

Κίνηση σε Ηλεκτρικό Πεδίο. Κίνηση σε Ηλεκτρικό Πεδίο. 3.01. Έργο κατά την μετακίνηση φορτίου. Στις κορυφές Β και Γ ενόςισοπλεύρου τριγώνου ΑΒΓ πλευράς α= 2cm, βρίσκονται ακλόνητα δύο σηµειακά ηλεκτρικά φορτία q 1 =2µC και q 2 αντίστοιχα.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΕΝΤΑΣΗ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΔΥΟ ΣΗΜΕΙΑΚΑ ΦΟΡΤΙΑ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΕΝΤΑΣΗ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΔΥΟ ΣΗΜΕΙΑΚΑ ΦΟΡΤΙΑ 2 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 475 ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΕΝΤΑΣΗ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΔΥΟ ΣΗΜΕΙΑΚΑ ΦΟΡΤΙΑ Μαστρογιάννης Αθανάσιος Εκπαιδευτικός Δευτεροβάθμιας

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Σκοπός Στο δεύτερο κεφάλαιο θα εισαχθεί η έννοια του ηλεκτρικού ρεύματος και της ηλεκτρικής τάσης,θα μελετηθεί ένα ηλεκτρικό κύκλωμα και θα εισαχθεί η έννοια της αντίστασης.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΕΞΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΡΔΕΥΣΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΑΡΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΓΡΟΥ

ΥΔΑΤΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΕΞΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΡΔΕΥΣΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΑΡΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΓΡΟΥ ΥΔΑΤΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΕΞΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΡΔΕΥΣΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΑΡΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΑΓΡΟΥ Δρ. Βασίλειος Σαμαράς Γεωπόνος-Εδαφολόγος Πρώην Τακτικός Ερευνητής ΕΘΙΑΓΕ/ΙΧΤΕΛ 1

Διαβάστε περισσότερα

Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου

Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου Τα οφέλη χρήσης του Νιτρικού Καλίου έναντι του Χλωριούχου Καλίου και του Θειικού Καλίου Τα οφέλη του καλίου, γενικά Προάγει την φωτοσύνθεση Επιταχύνει την μεταφορά των προϊόντων μεταβολισμού Ενισχύει την

Διαβάστε περισσότερα

Αρδεύσεις Στραγγίσεις. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων

Αρδεύσεις Στραγγίσεις. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων Αρδεύσεις Στραγγίσεις Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων Μηχανική Σύσταση Εδάφους Χονδρή άμμος: 2 έως 0,2 mm Λεπτή άμμος: 0,2 έως 0,05 mm Ιλύς: 0,05 έως 0,02

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ-ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΕΔΑΦΙΚΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΜΦΙ ΓΙΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ-ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΕΔΑΦΙΚΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΜΦΙ ΓΙΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗ-ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΕΔΑΦΙΚΩΝ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΜΦΙ ΓΙΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Η φυσικοχημική ανάλυση του εδάφους παρέχει σημαντικές πληροφορίες σχετικά με την ποιοτική και θρεπτική κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις στις ερωτήσεις του 3 ου κεφαλαίου

Απαντήσεις στις ερωτήσεις του 3 ου κεφαλαίου Απαντήσεις στις ερωτήσεις του 3 ου κεφαλαίου 1 η. Πώς διακρίνονται τα συστήματα ψεκασμού ανάλογα με την κατασκευή και τον τρόπο λειτουργίας τους ; διακρίνονται σε : * μηχανικά ( μηχανοϋδραυλικά ) * συνδυασμένα

Διαβάστε περισσότερα

6.3 Αποτελέσματα Δοκιμαστικής Λειτουργίας, Αξιολόγηση και Προτάσεις Βελτίωσης και Έρευνας

6.3 Αποτελέσματα Δοκιμαστικής Λειτουργίας, Αξιολόγηση και Προτάσεις Βελτίωσης και Έρευνας 25SMEs2009 ΠΑΡΑΔΟΤΕΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ 6: ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ 6.3 Αποτελέσματα Δοκιμαστικής Λειτουργίας, Αξιολόγηση και Προτάσεις Βελτίωσης και Έρευνας Σελίδα 1 REVISION HISTORY

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΠΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ / ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΠΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ / ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΜΑΚΑΡΙΟΣ Γ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013 2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΠΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ / ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 Κατεύθυνση: ΠΡΑΚΤΙΚΗ Κλάδος: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑ Μάθημα: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Τάξη: A Τμήμα:

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός Αναλυτικής Χημείας

Ορισμός Αναλυτικής Χημείας Ορισμός Αναλυτικής Χημείας Αναλυτική Χημεία ορίζεται ως ο επιστημονικός κλάδος, που αναπτύσσει και εφαρμόζει μεθόδους, όργανα και στρατηγικές, για να δώσει πληροφορίες σχετικά με τη σύσταση και φύση υλικών

Διαβάστε περισσότερα

170 ΕΜΠ ΠΡΟΗΓΜΕΝΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΩΡΟ-ΧΡΟΝΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΞΙΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ G.I.S.

170 ΕΜΠ ΠΡΟΗΓΜΕΝΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΩΡΟ-ΧΡΟΝΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΞΙΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ G.I.S. 170 ΕΜΠ ΠΡΟΗΓΜΕΝΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΧΩΡΟ-ΧΡΟΝΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΞΙΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ G.I.S. Καθ. Βασίλειος Ασημακόπουλος ρ. Έλλη Παγουρτζή Μονάδα Συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΜΜΕΤΡΙΑΣ. Βασίλης Γιαννακόπουλος, Δρ. Δασολόγος

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΜΜΕΤΡΙΑΣ. Βασίλης Γιαννακόπουλος, Δρ. Δασολόγος ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΜΜΕΤΡΙΑΣ Βασίλης Γιαννακόπουλος, Δρ. Δασολόγος Φωτογραμμετρία Εισαγωγή Ορισμοί Πλεονεκτήματα Μειονεκτήματα Εφαρμογές Εισαγωγή Προσδιορισμός θέσεων Με τοπογραφικά όργανα Σχήμα Μέγεθος Συντεταγμένες

Διαβάστε περισσότερα

TRAVIS TRAFFIC VIOLATION INFORMATION SYSTEM ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΩΝ ΦΩΤΟΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ

TRAVIS TRAFFIC VIOLATION INFORMATION SYSTEM ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΩΝ ΦΩΤΟΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ TRAFFIC VIOLATION INFORMATION SYSTEM ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΕΩΝ ΦΩΤΟΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ TRAVIS-V1-2012 TRAVIS Λογισμικό Διαχείρισης Παραβάσεων Φωτοεπισήμανσης Το σύστημα διαχείρισης παραβάσεων φωτοεπισήμανσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ. Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Ασύρματη Διάδοση ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ. Ευάγγελος Παπαπέτρου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ. Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Ασύρματη Διάδοση ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ. Ευάγγελος Παπαπέτρου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ. Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Ασύρματη Διάδοση ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ Ευάγγελος Παπαπέτρου Διάρθρωση μαθήματος Ασύρματη διάδοση Εισαγωγή Κεραίες διάγραμμα ακτινοβολίας, κέρδος, κατευθυντικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Οι Ενόργανες Μέθοδοι Ανάλυσης είναι σχετικές μέθοδοι και σχεδόν στο σύνολο τους παρέχουν την αριθμητική τιμή μιας φυσικής ή φυσικοχημικής ιδιότητας, η

Διαβάστε περισσότερα

Γεωπληροφορική και Γεωργία Ακριβείας

Γεωπληροφορική και Γεωργία Ακριβείας Γεωπληροφορική και Γεωργία Ακριβείας Η Γεωπληροφορική αφορά γενικά πληροφορικής στις επιστήµες της γης. στις εφαρµογές της Η Γεωργία Ακριβείας βασίζεται σε τεχνολογίες και σε µέσα ικανά να καταγράψουν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΛΑΤΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρομαγνητισμός. Μαγνητικό πεδίο. Νίκος Ν. Αρπατζάνης

Ηλεκτρομαγνητισμός. Μαγνητικό πεδίο. Νίκος Ν. Αρπατζάνης Ηλεκτρομαγνητισμός Μαγνητικό πεδίο Νίκος Ν. Αρπατζάνης ύναµη σε ρευµατοφόρους αγωγούς (β) Ο αγωγός δεν διαρρέεται από ρεύμα, οπότε δεν ασκείται δύναμη σε αυτόν. Έτσι παραμένει κατακόρυφος. (γ) Το µαγνητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΝΩΣΗ ΚΥΠΡΙΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ 28 Η ΠΑΓΚΥΠΡΙΑ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή, 13 Απριλίου, 2014 Ώρα: 10:00-13:00 Παρακαλώ διαβάστε πρώτα τα πιο κάτω, πριν απαντήσετε οποιαδήποτε ερώτηση. Γενικές οδηγίες: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις

Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις Εισαγωγή στις Ηλεκτρικές Μετρήσεις Σφάλματα Μετρήσεων Συμβατικά όργανα μετρήσεων Χαρακτηριστικά μεγέθη οργάνων Παλμογράφος Λέκτορας Σοφία Τσεκερίδου 1 Σφάλματα μετρήσεων Επιτυχημένη μέτρηση Σωστή εκλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΝΟΥΡΓΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΔΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΣΘΗΤΗΡΑΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ. Η πιο συνηθισμένη έκφραση για την υγρασία του αέρα είναι η σχετική υγρασία (Relative Ηumidity, RH).

ΑΙΣΘΗΤΗΡΑΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ. Η πιο συνηθισμένη έκφραση για την υγρασία του αέρα είναι η σχετική υγρασία (Relative Ηumidity, RH). ΑΙΣΘΗΤΗΡΑΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΥΓΡΑΣΙΑΣ Η πιο συνηθισμένη έκφραση για την υγρασία του αέρα είναι η σχετική υγρασία (Relative Ηumidity, RH). Η σχετική υγρασία είναι ο λόγος επί τοις εκατό (%) της μάζας των υδρατμών

Διαβάστε περισσότερα

minimath.eu Φυσική A ΛΥΚΕΙΟΥ Περικλής Πέρρος 1/1/2014

minimath.eu Φυσική A ΛΥΚΕΙΟΥ Περικλής Πέρρος 1/1/2014 minimath.eu Φυσική A ΛΥΚΕΙΟΥ Περικλής Πέρρος 1/1/014 minimath.eu Περιεχόμενα Κινηση 3 Ευθύγραμμη ομαλή κίνηση 4 Ευθύγραμμη ομαλά μεταβαλλόμενη κίνηση 5 Δυναμικη 7 Οι νόμοι του Νεύτωνα 7 Τριβή 8 Ομαλη κυκλικη

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές επικοινωνίας με ήχο και εικόνα

Αρχές επικοινωνίας με ήχο και εικόνα Αρχές επικοινωνίας με ήχο και εικόνα Εισαγωγή Πως λειτουργούν οι ηλεκτρονικές επικοινωνίες: Ένα βασικό μοντέλο ηλεκτρονικής επικοινωνίας αποτελείται απλά από ένα πόμπο, το δίαυλο μεταδόσεως, και το δέκτη.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο Βασίλης Γαργανουράκης Φυσική ήγ Γυμνασίου Εισαγωγή Στο προηγούμενο κεφάλαιο μελετήσαμε τις αλληλεπιδράσεις των στατικών (ακίνητων) ηλεκτρικών φορτίων. Σε αυτό το κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΔΑΦΟΣ Φυσικές ιδιότητες Δομή και σύσταση Χρώμα Βάθος Διαπερατότητα Διαθέσιμη υγρασία Θερμοκρασία Χημικές ιδιότητες ph Αλατότητα Γονιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Εγγραφο ήµου/φορέα: ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΧΛΟΟΤΑΠΗΤΩΝ ΗΜΟΥ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ Κωδ. Προϋπ/σµού: 35.7336.0005, 35.7336.0006, 35.7336.0007

Εγγραφο ήµου/φορέα: ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΧΛΟΟΤΑΠΗΤΩΝ ΗΜΟΥ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ Κωδ. Προϋπ/σµού: 35.7336.0005, 35.7336.0006, 35.7336.0007 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΗΜΟΣ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ /ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΗΜΟΣ: Χερσονήσου ΕΡΓΟ: ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΧΛΟΟΤΑΠΗΤΩΝ ΗΜΟΥ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΥ Προϋπολογισµός: 52.644,00 ΕΥΡΩ Χρηµατοδότηση: Εσοδα Τ Ε Χ Ν Ι Κ Η

Διαβάστε περισσότερα

Σύστηµα Καθοδήγησης σε Parking DUPLINE

Σύστηµα Καθοδήγησης σε Parking DUPLINE Σύστηµα Καθοδήγησης σε Parking DUPLINE Ανιχνεύει τις ελεύθερες θέσεις πάρκινγκ και οδηγεί τον οδηγό σε αυτές από τη συντοµότερη δυνατή διαδροµή Ανίχνευση αυτοκινήτου µε αισθητήρα υπερήχων ultrasonic Ο

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικά Μηχανήματα (Θεωρία)

Γεωργικά Μηχανήματα (Θεωρία) Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Γεωργικά Μηχανήματα (Θεωρία) Ενότητα 11 : Γεωργικά Μηχανήματα Μηχανήματα σποράς και φύτευσης Δρ. Δημήτριος Κατέρης ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΣΠΟΡΑ - ΦΥΤΕΥΣΗ-ΛΙΠΑΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κινητή Τηλεφωνία. Ερευνητική Εργασία Β Τάξη Τμήμα 2 Ιανουάριος 2014

Κινητή Τηλεφωνία. Ερευνητική Εργασία Β Τάξη Τμήμα 2 Ιανουάριος 2014 Κινητή Τηλεφωνία Ερευνητική Εργασία Β Τάξη Τμήμα 2 Ιανουάριος 2014 Τι θα παρακολουθήσουμε Ιστορική αναδρομή Τι είναι το κινητό Πότε Από ποιον Και γιατί Γενιές Πως λειτουργεί Οικονομικά στοιχεία Επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 4 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

ΑΣΚΗΣΗ 4 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗ 4 η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΜΗΧΑΝΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Σκοπός της Άσκησης: Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης είναι α) η κατανόηση της αρχής λειτουργίας των μηχανών συνεχούς ρεύματος, β) η ανάλυση της κατασκευαστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ Βασίλης Δ. Ανδριτσάνος Δρ. Αγρονόμος - Τοπογράφος Μηχανικός ΑΠΘ Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΙ Αθήνας 3ο εξάμηνο http://eclass.teiath.gr Παρουσιάσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΧΑΛΚΙ ΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΧΑΛΚΙ ΑΣ Ενεργειακές µετρήσεις σε κτήρια, κέλυφος Χρήση θερµοκάµερας, διαπίστωση και προσδιορισµός απωλειών από θερµογέφυρες. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΧΑΛΚΙ ΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΑΣ Ενεργειακές Μετρήσεις σε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΧΩΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΧΩΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΟΛΗ. Διονύσιος Καλύβας

ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΧΩΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΧΩΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΟΛΗ. Διονύσιος Καλύβας B ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «Νέες Τεχνολογίες για την άρδευση, λίπανση και φυτοπροστασία στη γεωργία» ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΧΩΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΧΩΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΟΛΗ Διονύσιος Καλύβας Επίκουρος Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΜΠΟΣ ΕΚΤΗΣ ΑΝΙΧΝΕΥΤΗΣ

ΠΟΜΠΟΣ ΕΚΤΗΣ ΑΝΙΧΝΕΥΤΗΣ Σαν ήχος χαρακτηρίζεται οποιοδήποτε μηχανικό ελαστικό κύμα ή γενικότερα μία μηχανική διαταραχή που διαδίδεται σε ένα υλικό μέσο και είναι δυνατό να ανιχνευθεί από τον άνθρωπο μέσω της αίσθησης της ακοής.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 27 Μαγνητισµός. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 27 Μαγνητισµός. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 27 Μαγνητισµός Περιεχόµενα Κεφαλαίου 27 Μαγνήτες και Μαγνητικά πεδία Τα ηλεκτρικά ρεύµατα παράγουν µαγνητικά πεδία Μαγνητικές Δυνάµεις πάνω σε φορτισµένα σωµατίδια. Η ροπή ενός βρόχου ρεύµατος.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΕΠΑΝΔΡΩΜΕΝΑ ΑΕΡΟΣΚΑΦΗ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΜΗ ΕΠΑΝΔΡΩΜΕΝΑ ΑΕΡΟΣΚΑΦΗ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΜΗ ΕΠΑΝΔΡΩΜΕΝΑ ΑΕΡΟΣΚΑΦΗ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ 4o Συνέδριο Αγροτεχνολογίας Ελληνοαμερικανικό Εμπορικό Επιμελητήριο 20 Νοεμβρίου 2015 29/06/2015 1 ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

5.1 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ

5.1 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ 5.1 ΑΣΚΗΣΗ 5 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΡΑΜΜΟΙΣΟΔΥΝΑΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ, ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΚΑΙ ΧΑΛΚΟΥ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΣΗ Α' ΜΕΡΟΣ: Ηλεκτρόλυση του νερού. ΘΕΜΑ: Εύρεση της μάζας οξυγόνου και υδρογόνου που εκλύονται σε ηλεκτρολυτική

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρομαγνητισμός. Νίκος Ν. Αρπατζάνης

Ηλεκτρομαγνητισμός. Νίκος Ν. Αρπατζάνης Ηλεκτρομαγνητισμός Νίκος Ν. Αρπατζάνης Πεδίο Πολλές φορές είναι χρήσιμα κάποια φυσικά μεγέθη που έχουν διαφορετική τιμή, σε διαφορετικά σημεία του χώρου (π.χ. μετεωρολογικά δεδομένα,όπως θερμοκρασία, πίεση,

Διαβάστε περισσότερα

H Νέα Κουλτούρα της Υπαίθρου

H Νέα Κουλτούρα της Υπαίθρου H Νέα Κουλτούρα της Υπαίθρου Τ.Ε.Ι. Μεσολογγίου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Εργαστήριο Εδαφολογίας & Αρδεύσεων http://soils.teimes.gr «ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΓΡΟΤΩΝ» Εφαρμογή Καινοτόμων Τεχνολογιών του

Διαβάστε περισσότερα

2. ΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

2. ΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ 28 2. ΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΜΕΝΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Οι γεννήτριες εναλλασσόµενου ρεύµατος είναι δύο ειδών Α) οι σύγχρονες γεννήτριες ή εναλλακτήρες και Β) οι ασύγχρονες γεννήτριες Οι σύγχρονες γεννήτριες παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

Πεδία δυνάμεων. Ηλεκτρισμός και μαγνητισμός διαφορετικές όψεις του ίδιου φαινομένου του ηλεκτρομαγνητισμού. Ενοποίηση των δύο πεδίων μετά το 1819.

Πεδία δυνάμεων. Ηλεκτρισμός και μαγνητισμός διαφορετικές όψεις του ίδιου φαινομένου του ηλεκτρομαγνητισμού. Ενοποίηση των δύο πεδίων μετά το 1819. Πεδία δυνάμεων Πεδίο βαρύτητας, ηλεκτρικό πεδίο, μαγνητικό πεδίο: χώροι που ασκούνται δυνάμεις σε κατάλληλους φορείς. Κατάλληλος φορέας για το πεδίο βαρύτητας: μάζα Για το ηλεκτρικό πεδίο: ηλεκτρικό φορτίο.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ

ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ ΦΥΣΙΚΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ 2.1 ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟ ΡΕΥΜΑ Τι είναι ; Ηλεκτρικό ρεύμα ονομάζεται η προσανατολισμένη κίνηση των ηλεκτρονίων ή γενικότερα των φορτισμένων σωματιδίων Που μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογισµοί του Χρόνου Ξήρανσης

Υπολογισµοί του Χρόνου Ξήρανσης Η πραγµατική επιφάνεια ξήρανσης είναι διασπαρµένη και ασυνεχής και ο µηχανισµός από τον οποίο ελέγχεται ο ρυθµός ξήρανσης συνίσταται στην διάχυση της θερµότητας και της µάζας µέσα από το πορώδες στερεό.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ

Εισαγωγή ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΓΣΠ Τα τελευταία 25 χρόνια, τα προβλήµατα που σχετίζονται µε την διαχείριση της Γεωγραφικής Πληροφορίας αντιµετωπίζονται σε παγκόσµιο αλλά και εθνικό επίπεδο µε την βοήθεια των Γεωγραφικών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α : α. 3000 V/m β. 1500 V/m γ. 2000 V/m δ. 1000 V/m

ΘΕΜΑ Α : α. 3000 V/m β. 1500 V/m γ. 2000 V/m δ. 1000 V/m ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α : Για να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής αρκεί να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα