«Τετράκις της εβδομάδος ανά μίαν ώραν»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«Τετράκις της εβδομάδος ανά μίαν ώραν»"

Transcript

1 646 «Τετράκις της εβδομάδος ανά μίαν ώραν» Τ.Ε.Ι. Ηπείρου, Ελλάδα Abstract The paper attempts a journey in the past, covering the period It is divided in two parts: the first describes a hypothetic historical situation, while the second focuses on the language teaching of a specific school. In particular, it starts with the example (greatly moderated) of the Rouritanians and the Megalomanians, the imagined people, given by E. Gellner in his Nations and Nationalism. The sociopolitical conditions are presented through this imagined prism, introducing thus to the reader the complexity of a multinational and multilingual society. The second part presents language teaching in the Zosimea School, a secondary school in Ioannina, north-west Greece, during the last phase of the Ottoman domination in the Balkans. It approaches the teaching of mother tongue (Greek) as well as of other languages (Italian, French and Turkish) and how the change in the political, social or economic environment affected each one of them. Aim of the paper is to indicate the similarities between this distant period: the age of the Empires and our period at the dawn of postmodernism. Main sources of information are the unpublished material held in the Archives of the Bishopric of Ioannina as well as the newspapers of that period. Keywords Zosimea School of Ioannina, Ottoman Empire, language teaching.

2 «Τετράκις της εβδομάδος ανά μίαν ώραν» Μια εισαγωγική υπόθεση Όσοι διαβάσαμε το Έθνη και Εθνικισμός του Gellner είμαστε εξοικειωμένοι με τους δύο λαούς του υποθετικού του παραδείγματος: τους Ρουριτανούς και τους Μεγαλομανούς (Gellner 1992: 110 κ.εξ). Για τις ανάγκες του παρόντος θα τροποποιήσουμε το σενάριο, διατηρώντας ωστόσο τα ονόματα των δύο λαών, με κάθε σεβασμό στο έργο του Gellner. Έστω, λοιπόν, ένας αστικός χώρος εντός του οποίου κατοικούν δύο ομάδες: η κυρίαρχη και η κυριαρχούμενη. Η κυρίαρχη ομάδα των Μεγαλομανών υπερτερεί πολιτικά, ενώ αντίθετα, υστερεί δημογραφικά και μορφωτικά. Οικονομικά δε βρίσκονται και οι δύο ομάδες στο αυτό περίπου επίπεδο. Επίσης, καθεμιά από τις δύο ομάδες χρησιμοποιεί διαφορετική γλώσσα. Βέβαια οι κυρίαρχοι Μεγαλομανοί έχουν επιβάλλει τη γλώσσα τους ως επίσημη γλώσσα του κράτους. Είναι άλλωστε γνωστή η ρήση του Lyautey 1 : «γλώσσα είναι μια διάλεκτος με στρατό», εννοώντας την επιβολή μιας γλώσσας ως επίσημης χάρη στη δύναμη των όπλων, (Cardinal Denault & Riendeau 2007: 215). Αξίζει να διευκρινιστεί ότι η υπεροχή της συγκεκριμένης γλωσσικής ποικιλίας οφείλεται σε συνθήκες πολιτικής, οικονομικής ή και στρατιωτικής/ένοπλης ισχύος και όχι χάρη στην επικοινωνιακή της πληρότητα, τον νοηματικό της πλούτο ή το δημιουργικό της παρελθόν. Η ρουριτανική δε, είναι η γλώσσα της πλειοψηφίας τοπικά, χρησιμοποιείται ευρύτατα στο εμπόριο και αποτελεί σε κάποιες άλλες γωνιές της αυτοκρατορίας την αποκλειστική γλώσσα συνεννόησης μεταξύ αλλόγλωσσων πληθυσμών, κάτι σαν lingua franca. Ένα άλλο διακριτό σημείο μεταξύ των Ρουριτανών και των Μεγαλομανών είναι η θρησκεία. Κάθε κοινότητα ασπάζεται διαφορετική θρησκεία, με τη λειτουργία να τελείται στη γλώσσα της. Επίσης, οι Ρουριτανοί αναγνωρίζονται από την κεντρική διοίκηση της Αυτοκρατορίας της Μεγαλομανίας ως πολιτική οντότητα μόνον σε επίπεδο θρησκευτικής κοινότητας. Έτσι, ο θρησκευτικός τους ηγέτης είναι ταυτόχρονα και πολιτικός αρχηγός των απανταχού στην αυτοκρατορία Ρουριτανών και συνομιλεί με τον Αυτοκράτορα της Μεγαλομανίας ως ηγεμόνας μιας πολιτικά, κοινωνικά και οικονομικά σημαντικής κοινότητας των υποτελών του. Αυτές οι δύο κοινότητες διαβιούν στον ίδιο χώρο για αιώνες, ειρηνικά και εν πολλοίς αδιατάρακτα, όπου οι λίγες (μικρότερες ή μεγαλύτερες) εξεγέρσεις αναζήτησης πολιτικής αυτοδιάθεσης ή χειραφέτησης ή, ακόμη, ελευθερίας εκ μέρους των υποτελών Ρουριτανών, δεν στέκονται ικανές να κλονίσουν την αρμονική συμβίωση. Με κάποια καχυποψία θα έβλεπε κανείς πίσω από τη συνύπαρξη των δύο κοινοτήτων το αμοιβαίο συμφέρον. Υφίσταται, άλλωστε, μια συνεργασία χάρη στην οποία επιτυγχάνεται η εκμετάλλευση των γύρω αγροτικών περιοχών, η διενέργεια των οικονομικών δραστηριοτήτων και η ευημερία μιας σημαντικής μερίδας του συγκεκριμένου αστικού χώρου. Βλέπετε, ο αστικός χώρος αποτελεί κοινό πεδίο οικονομικής δραστηριότητας, όπου οι δύο κοινότητες οφείλουν να συνεργαστούν η μεν πρώτη επενδύοντας την πολιτική της ισχύ, η δε δεύτερη συμβάλλοντας μέσα από την εμπορική της δραστηριότητα προκειμένου η οικονομική ζωή του αστικού χώρου να παραμένει αδιατάρακτη. Τα χρόνια περνούν και ενώ οι πολιτικές συνθήκες παραμένουν σχετικώς αμετάβλητες, η υποτελής πλειονότητα των Ρουριτανών διαμορφώνει ένα εκπαιδευτικό σύστημα, στο οποίο επενδύει τεράστια ποσά, ιδρύοντας σχολεία, 1 Στον στρατάρχη Lyautey αποδίδεται η ρήση: "a language is a dialect which owns an army, a navy and an air force".

3 648 αγοράζοντας βιβλία και παρέχοντας υποτροφίες σε νέους Ρουριτανούς, προκειμένου να σπουδάσουν σε ξένα Πανεπιστήμια. Πολύ σύντομα οι Ρουριτανοί κατέχουν τα πρωτεία στον εκπαιδευτικό χώρο και η νεολαία τους χαρακτηρίζεται από ένα υψηλό επίπεδο μόρφωσης και καλλιέργειας. Αντίθετα η ημιεγγράμματη άρχουσα τάξη των Μεγαλομανών βλέπει ότι υποσκελίζεται από τους υποτελείς, παρ όλες τις προσπάθειές της να προοδεύσει ανάλογα στα γράμματα. Για λόγους κομφορμισμού προς τα διεθνή πρότυπα η πολιτική διοίκηση αποφασίζει να προβεί στην έκδοση μιας εφημερίδας που, για να γίνεται κατανοητό το περιεχόμενό της από το σύνολο του πληθυσμού, εκδίδεται και στις δύο γλώσσες. Οι τέσσερις πρώτες σελίδες είναι γραμμένες στη ρουριτανική και οι τέσσερις τελευταίες στη μεγαλομανική. Αν ενδεχομένως αυτή η διάταξη εκλαμβάνεται ως παραχώρηση πρωτείων στη ρουριτανική γλώσσα, θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι η μεν ρουριτανική διαβάζεται από τα αριστερά προς τα δεξιά, ενώ η μεγαλομανική αντίστροφα. Έτσι, για τον Ρουριτανό αναγνώστη οι πρώτες σελίδες της εφημερίδας είναι γραμμένες στη γλώσσα του και έπονται οι μεγαλομανικές σελίδες, για δε τον Μεγαλομανό, οι πρώτες σελίδες είναι τυπωμένες στη γλώσσα του, αφήνοντας τις τελευταίες στους υποτελείς Ρουριτανούς. Το παράδοξο εμφανίζεται όταν η εν λόγω εφημερίδα αρχίζει να έχει όλο και περισσότερες σελίδες στα ρουριτανικά, με ταυτόχρονο περιορισμό της ύλης που γράφεται στα μεγαλομανικά. Μερικά χρόνια αργότερα, σχεδόν το σύνολο της ύλης είναι γραμμένο στα ρουριτανικά, ενώ η ύλη στα μεγαλομανικά περιορίζεται μόνο σε ένα ένθετο φύλο, στο μέσον της εφημερίδας, στο οποίο αναγράφεται μια περίληψη των όσων περιλαμβάνονται στις λοιπές σελίδες του εντύπου. Λογικό, θα αντέτεινε κανείς, δεδομένου ότι οι Ρουριτανοί αποτελούν την πλειοψηφία του αναγνωστικού κοινού, είναι εγγράμματοι σε υψηλότερα ποσοστά απ ό,τι οι Μεγαλομανοί, οι οποίοι ως ακαλλιέργητοι -εν σχέσει προς το μέσο Ρουριτανό- δεν δείχνουν κανένα ενδιαφέρον για τα τεκταινόμενα στις μακρινές χώρες ή για τα θαύματα της επιστήμης. Αυτή η μεταβολή συνοδεύεται από μία ακόμη που, φανταζόμαστε, θα δημιούργησε μια σχετική δυσαρέσκεια στις τάξεις των πλέον εγγραμμάτων Μεγαλομανών: η Μεγαλομανική διοίκηση αποφάσισε να επιβάλει ως γλώσσα εν χρήσει από τα δικαστήρια τη Ρουριτανική! Κι αυτό λογικό ακούγεται, θα πείτε, μιας και η πλειοψηφία του πληθυσμού είναι Ρουριτανοί, συνεπώς περισσότερες περιπτώσεις με διαδίκους Ρουριτανούς θα δικαζόταν από τα κρατικά δικαστήρια. Έπειτα, οι Ρουριτανοί ως υποτελείς θα πρέπει να είναι περισσότερο επιρρεπείς στο έγκλημα, ιδίως εις βάρος Μεγαλομανών, δεδομένου ότι θεωρητικά οι Μεγαλομανοί τους καταπιέζουν. Αυτές οι καινοτομίες ισοσταθμίζονται από μία άλλη: οι Μεγαλομανοί υποχρέωσαν τους Ρουριτανούς να εισαγάγουν τη διδασκαλία της μεγαλομανικής στα σχολεία τους, ενώ οι ίδιοι απαξιώνοντας τη Ρουριτανική μάθαιναν στα (λίγα, αλλά εκλεκτά) σχολεία τους μόνο τη μεγαλομανική γλώσσα. Αυτό βέβαια μπορεί να ιδωθεί και διαφορετικά: οι ευφυείς Ρουριτανοί εισήγαγαν τη μεγαλομανική στα σχολεία τους, ώστε να γνωρίζουν την επίσημη γλώσσα του κράτους. Οι πρακτικοί Μεγαλομανοί ούτως ή άλλως γνωρίζουν την επίσημη γλώσσα, που τυγχάνει να είναι η μητρική τους γλώσσα και δε χρειάζεται να κοπιάζουν περισσότερο ασχολούμενοι με άλλες γλώσσες. Ενδεχομένως δημιουργείται το ερώτημα γιατί οι Μεγαλομανοί, δέχτηκαν αυτές τις καινοτομίες της εφημερίδας ή της γλώσσας των δικαστηρίων, αφού οι ίδιοι δεν διδασκόταν στα σχολεία τους τη ρουριτανική; Θα πρέπει να σημειώσουμε εδώ ότι

4 «Τετράκις της εβδομάδος ανά μίαν ώραν» 649 από κάποιες λίγες πληροφορίες γνωρίζουμε πως η ελίτ των Μεγαλομανών έστελνε τα παιδιά της στα σχολεία των Ρουριτανών. Επίσης, ακόμη και όσοι δεν φοίτησαν σε σχολείο των υποτελών γνώριζαν τη ρουριτανική βιωματικά, από την καθημερινή τους επαφή στο δημόσιο χώρο, στις κοινωνικές συναθροίσεις, τις οικογενειακές σχέσεις κλπ. Εδώ η υπόθεση κλείνει και συνεχίζουμε με ένα ερώτημα: σε ποια περίοδο εκτυλίσσεται η υπόθεσή μας; Πότε, άραγε, συνέβησαν όλα αυτά; Μα, η απάντηση είναι απλή: βρισκόμαστε στο μεταίχμιο μεταξύ μοντερνισμού και μεταμοντερνισμού! Λογικά, όλα αυτά πρέπει να εκτυλίσσονται κάπου δίπλα μας. Οι ενδείξεις, άλλωστε, είναι σαφέστατες. α) Το κράτος αναγνωρίζεται ως πολιτικά ουδέτερο, καθώς στέκεται πάνω από μικροδιαφορές μεταξύ των ομάδων που το απαρτίζουν. Όταν λ.χ. οι συνθήκες ωριμάζουν αναγνωρίζει την κυριαρχία της ρουριτανικής στα δικαστήρια, ως γλώσσας της πλειοψηφίας. β) Αυτά συμβαίνουν μόνο τοπικά, και μάλιστα στο συγκεκριμένο αστικό χώρο, συνεπώς η κεντρική εξουσία παραχωρεί στην τοπική αυτοδιοίκηση ευρεία αυτονομία, επιτρέποντας ρηξικέλευθες καινοτομίες. γ) Η εφημερίδα λειτουργεί επί τη βάσει του οικονομικού της συμφέροντος, γι αυτό και περιορίζει την εκτύπωση σελίδων στα μεγαλομανικά, μιας και το αναγνωστικό της κοινό αποτελείται συντριπτικά από Ρουριτανόφωνους. δ) Οι υποτελείς Ρουριτανοί διατηρούν ευρεία αυτονομία στο εκπαιδευτικό τους σύτημα και, είτε για λόγους σκοπιμότητας, είτε ως ένδειξη υποτέλειας, αποδέχονται τη διδασκαλία της Μεγαλομανικής στα σχολεία τους. Εξ άλλου, αυτή είναι και η μόνη παρέμβαση της άρχουσας κοινότητας στα σχολικά τους πράγματα. ε) Οι μεγαλόθυμοι Μεγαλομανοί δεν επέβαλαν τη θρησκεία τους στον πληθυσμό, αλλά έδωσαν το δικαίωμα στους υποτελείς τους να λατρεύουν το θεό τους στους ναούς τους, να διατηρούν τα λατρευτικά τους σύμβολα και έθιμα και να διατηρούν ακόμη και τις αργίες που επιβάλλει η θρησκεία τους. Πολύ λογικά, οι σώφρονες Μεγαλομανοί περιορίστηκαν στους λατρευτικούς τους χώρους και τήρησαν με σεβασμό την εβδομαδιαία αργία τους, χωρίς ωστόσο να ενοχλούν την πλειοψηφία. στ) Για λόγους φυλετικών ισορροπιών, η θρησκευτική ετερότητα αποτέλεσε και τη βάση του πολιτικού διαχωρισμού. Έτσι, για να αποφευχθεί μια πολιτική αντιπαράθεση ο θρησκευτικός ηγέτης των Ρουριτανών ανέλαβε και την πολιτική ηγεσία, συσπειρώνοντας το λαό του γύρω από τις μεταφυσικές αναζητήσεις που επέβαλε η θρησκεία των Ρουριτανών. ζ) Οι σχέσεις μεταξύ των δύο κοινοτήτων είναι αρμονικές, δεδομένου ότι πολλά παιδιά της ηγέτιδας κοινότητας φοιτούσαν στα σχολεία των υποτελών, ενώ ο δημόσιος χώρος προσφέρεται για κοινές συναθροίσεις, όπου κυριαρχεί η ρουριτανική. Μέσα σε ένα τέτοιο κοινωνικό πλαίσιο στη συγκεκριμένη εξελικτική φάση, η γνώση ξένων γλωσσών προβάλλει ως επικοινωνιακή αναγκαιότητα. Όντως, οι ευφυείς Ρουριτανοί διδάσκονται με σχολαστικότητα τη μητρική τους γλώσσα, την επίσημη γλώσσα του κράτους και δύο ακόμη γλώσσες, την γαλλική και την ιταλική. Είναι λογικό. στο μεταμοντερνισμό οι πόλεις, αλλά και οι αγροτικές περιοχές βρίθουν από ξένους, συνεπώς η γνώση ξένων γλωσσών αποτελεί απαραίτητο εφόδιο.

5 Ιστορική προσέγγιση Παρά το ότι οι υποθετικοί πληθυσμοί θα μπορούσαν κάλλιστα να διαβιούν σε κάποια γειτονική μας χώρα σήμερα, εν τούτοις θα πρέπει να πούμε ότι το παράδειγμά μας αντλείται από την πόλη των Ιωαννίνων, όπως διαμορφώνεται η κατάσταση στη διάρκεια του 19 ου αιώνα. Αν επιλέξαμε μια τόσο μακροσκελή εισαγωγή αυτό έγινε μόνο και μόνο για να προσεγγίσουμε την υπό μελέτη περίπτωση μέσα από οικεία κοινωνικά και πολιτικά χαρακτηριστικά. Γνωρίζουμε ότι η προσέγγιση του παρελθόντος καθίσταται προβληματική και πως το παρελθόν «είναι μια άλλη χώρα» (Hobsbawm 2007: 17) δεδομένου ότι η προσέγγιση γίνεται μέσα από το αξιακό πρίσμα της εποχής μας, του τόπου μας, του περίγυρου μας. Θεωρούμε, λοιπόν, ότι ένας τέτοιος τρόπος προσέγγισης καθιστά τα πράγματα γνώριμα, καθώς προσεγγίζοντας έναν ιστορικό χρόνο μέσα από αναγνωρίσιμες σχέσεις και πρακτικές που απαντώνται γύρω μας σήμερα. Συνεπώς, δεν πρόκειται για μια άλλη χώρα, πόσο δε μάλλον για έναν άλλο πλανήτη. Στην ουσία, από τα μέσα του 19 ου αιώνα και μέχρι σήμερα τίποτε δεν έχει μεταβληθεί. Ορθότερα: πραγματοποιήθηκε η στροφή των 360 ο που προκάλεσε ο εθνικισμός και σήμερα, στις αρχές του 21 ου αιώνα πασχίζουμε να βρούμε τα χνάρια των (σοφότερων;) προγόνων μας πριν από δύο αιώνες. Ας προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε τις πρακτικές εκείνης της περιόδου και να αναζητήσουμε τις αντανακλάσεις τους στην περίοδο που ζούμε σήμερα. Η ιστορία μας αρχίζει με τη λήξη του αγώνα για ανεξαρτησία της Ελλάδας. Ο σχηματισμός του Ελληνικού κράτους το 1830 βρίσκει την Ήπειρο υπό Οθωμανική κυριαρχία. Τα Ιωάννινα, η μεγαλύτερη πόλη της Ηπείρου, στη διάρκεια της συγκεκριμένης περιόδου είναι η έδρα του ομώνυμου βιλαετίου της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, είναι δηλαδή ένα από τα 3-4 αντίστοιχης σημασίας αστικά κέντρα του Ευρωπαϊκού Τμήματος της αυτοκρατορίας.. Είναι μια πόλη με πληθυσμό περί τις κατοίκους (Κοκολάκης 1993: 384). Κι αν για τα σημερινά δεδομένα ο πληθυσμός των είκοσι χιλιάδων φαντάζει μικρός, θα πρέπει αν δούμε την πόλη κάτω από το φως των δεδομένων της εποχής εκείνης, όπου στα μέσα του 19 ου αιώνα θα την κατατάσσαμε στις μεγάλες πόλεις (Hobsbawm 2007: 84). Η αναλογία του πληθυσμού είναι 55-60% χριστιανοί, 20-25% μουσουλμάνοι και το λοιπό μέρος αποτελεί η εβραϊκή κοινότητα της πόλης (Κοκολάκης 1993: 391-2). Έτσι, στην πόλη ζουν τα μέλη τριών θρησκειών (Χριστιανική, Μωαμεθανική, Ιουδαϊκή), τεσσάρων εθνοτήτων (Έλληνες, Τούρκοι, Εβραίοι, Αλβανοί) και πέντε γλωσσών (ελληνικά, τουρκικά, σεφαραδίτικα, αλβανικά και βλάχικα). Αυτές οι πληθυσμιακές ομάδες διαβιούν σε καθεστώς σύμπνοιας και συνεργασίας, το οποίο δεν διαταράσσεται ιδιαίτερα από τα εξωτερικά γεγονότα (λ.χ. οι ελληνο-τουρκικές τριβές του 1854 ή οι κατά καιρούς ανταρσίες των Αλβανικών φυλών του βορά). Αυτό οφείλεται εν μέρει στη μακρά παράδοση διακοινοτικής συνεργασίας τοπικά και κατά ένα άλλο μέρος στην αλληλοεξυπηρέτηση οικονομικών συμφερόντων των εν λόγω ομάδων. Ωστόσο, η πόλη είναι καίριας στρατηγικής σημασίας για την αυτοκρατορία και για το λόγο αυτό της αποδόθηκε από νωρίς η στρατιωτική και διοικητική σημασία της έδρας ενός Γενικού Διοικητή (Βαλή). Υπό την αιγίδα του Γενικού Διοικητή Ηπείρου εκδίδεται το εβδομαδιαίο φύλο της εφημερίδας Ιωάννινα Γιάνγια στα ελληνικά και στα οθωμανικά τουρκικά. Η εφημερίδα πρωτοκυκλοφόρησε στις 14 Μαΐου 1869 και αποστολή της «ήταν να εκφράζει την κυβερνητική θέση σ όλα τα θέματα, να προβάλλει το έργο της γενικής διοίκησης και να υμνεί τους κρατούντες. Προπαντός

6 «Τετράκις της εβδομάδος ανά μίαν ώραν» 651 αγωνιζόταν να πείσει τους υπόδουλους ότι όλα λειτουργούσαν καλά» (Νικολαΐδου 1983: 6-7). Η συγκεκριμένη εφημερίδα όπως προείπαμε μέσα από το υποθετικό παράδειγμα ενώ ξεκίνησε ως δίγλωσση στο τέλος ελαττώθηκαν οι σελίδες στην τουρκική, προς όφελος των ελληνικών Ως προς δε την πολιτική διοίκηση της χριστιανικής κοινότητας της πόλης, οι Κανονισμοί των Ορθόδοξων Κοινοτήτων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (Παπαστάθης 1984: 78 κ.εξ.) παρέχουν ευρεία διοικητική αυτονομία στα μέλη της Ορθόδοξης Κοινότητας (ΑΜΙ: Κανονισμός Ελληνικής Ορθοδόξου Κοινότητος της Πόλεως Ιωαννίνων, αακ ), αυτονομία που περιλαμβάνει μεταξύ άλλων και τη λειτουργία των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Εσωτερικά, η Ορθόδοξη Κοινότητα της πόλης διοικείται από δύο σώματα: την εξαμελή δημογερουσία και το δεκαεννεαμελές σώμα των Εφόρων. Και στα δύο συλλογικά όργανα πρόεδρος ήταν ο εκάστοτε μητροπολίτης Ιωαννίνων. Η βασική αρμοδιότητα της δημογερουσίας ήταν η εκπροσώπηση της Ορθόδοξης Κοινότητας στις Οθωμανικές αρχές, ενώ ο ρόλος των Εφόρων ήταν σαφώς πιο περιορισμένος, με αποκλειστική αρμοδιότητα την εύρυθμη λειτουργία των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και των καταστημάτων κοινωνικής πρόνοιας στην πόλη (βλ. σχ. Κανονισμός Πόλεως και Επαρχίας Ιωαννίνων). Οικονομικά, η πόλη διαθέτει ελάχιστους πόρους, δεδομένης της μορφής παραγωγής. Συγκεκριμένα, η οικονομική δραστηριότητα βασίζεται κατά κύριο λόγο στο εμπόριο, ενώ η γεωργία και η κτηνοτροφία αποτελούνται από μικρές οικογενειακές μονάδες με ελάχιστη παραγωγή, η οποία μόλις που επαρκεί για την κάλυψη των βιοτικών αναγκών των απασχολούμενων (Παπαγεωργίου 1984). Ως προς το εμπόριο αυτό βρίσκεται στα χέρια των συντεχνιών (Παπαγεωργίου 1986), ένα κλειστό και αυστηρά προστατευόμενο σύστημα αναπαραγωγής των επαγγελμάτων, για το οποίο δεν ελήφθη καμία μέριμνα στις μεταρρυθμίσεις του Τανζιμάτ (Petrosian 1980: 57-8). Κατ αυτό τον τρόπο δημιουργήθηκε ένα χάσμα μεταξύ των προσπαθειών για εκσυγχρονισμό και ενός αναχρονιστικού οικονομικού συστήματος (Bendix 1967), με ό,τι επιπτώσεις αυτό είχε στην κοινωνική και οικονομική συγκρότηση του ευρύτερου χώρου. Υπό το πρίσμα των δεδομένων που παρουσιάστηκαν παραπάνω, καλούμαστε να κατατάξουμε τη συγκεκριμένη πληθυσμιακή ομάδα στην αντίστοιχη φάση της κοινωνικής και οικονομικής εξέλιξης που ανήκει. Διατυπώσαμε στην εισηγητική μας υπόθεση την εικασία ότι η εν λόγω κοινωνία παρουσιάζει χαρακτηριστικά που προσιδιάζουν στον ύστερο μοντερνισμό ή στον πρώιμο μεταμοντερνισμό. Εκεί λογικά θα έπρεπε να καταταγεί αν τα οικονομικά δεδομένα δεν ανέτρεπαν την εικασία. Γνωρίζουμε (Hall 2003: 22) τις τέσσερις κύριες διαδικασίες του μοντερνισμού, ήτοι: την οικονομική, την πολιτική, την κοινωνική και την πολιτισμική. Αν, συνεπώς, αναλύσουμε την υπό μελέτη κοινωνία ως προς τις παραμέτρους που διαμορφώνουν το μοντερνισμό, θα μπορούμε να καταλήξουμε σε ασφαλές συμπέρασμα. Ως προς τους πολιτικούς, πολιτισμικούς και κοινωνικούς όρους μοντερνισμό, οι συνθήκες πληρούνται έστω και εν μέρει- προκειμένου να κατατάξουμε το συγκεκριμένο πληθυσμό στις κοινωνίες του μοντερνισμού, ενώ αντίθετα ως προς την οικονομική δομή η περιοχή εντάσσεται στην αγρο-βιοτεχνική φάση, την ύστερη μορφή του φεουδαλισμού (Hindes, B. & Hirst 1975, Sawer 1976, Dunn 1982, Lubasz 1984).

7 652 Θεωρούμε αναγκαίες τις θεωρητικές αυτές διευκρινίσεις καθώς, προτού να προχωρήσουμε στην εξέταση του αντικειμένου μας, θα πρέπει να αποσαφηνίσουμε το όλο πλαίσιο εντός του οποίου εντάσσεται η υπό μελέτη περίπτωση. 3. Το σχολείο Τα Ιωάννινα σε ολόκληρη τη διάρκεια της Οθωμανικής κυριαρχίας χαρακτηρίζονται από μια μακρά παράδοση στα γράμματα, με εκπαιδευτικά ιδρύματα πανεθνικής ακτινοβολίας, όπως οι Σχολές των Μπαλάνων, του Ψαλίδα, η Καπλάνειος Σχολή και κυρίως η Ζωσιμαία σχολή. Το συγκεκριμένο εκπαιδευτήριο ιδρύθηκε το 1828 χάρη στο κληροδότημα των αδελφών Ζωσιμάδων, διαχειριστική επιτροπή του οποίου ήταν τα Αγαθοεργά Καταστήματα των Ιωαννίνων, φορέας της χριστιανικής κοινότητας της πόλης, εποπτευόμενος από τη Μητρόπολη Ιωαννίνων. Η Ζωσιμαία Σχολή εντεταγμένη στο εκπαιδευτικό σύστημα της πόλης λειτούργησε ως τετρατάξιο γυμνάσιο. Η τετραετής δομή του γυμνασίου επιβαλλόταν από τα εκπαιδευτικά θέσμια της εποχής, για τα οποία η εγκύκλιος εκπαίδευση περιλάμβανε τρεις τετραετείς κύκλους, του Δημοτικού Σχολείου, του Αστικού και του Γυμνασίου. Το τέλος των εγκύκλιων σπουδών εφοδίαζε τον απόφοιτο με ένα «ισχυρό χαρτί» το απολυτήριο του γυμνασίου, το οποίο αποτελούσε και το εισιτήριο για το χώρο της εργασίας. Φυσικά, σε ένα εκπαιδευτικό ίδρυμα ενός απομονωμένου εκπαιδευτικού συστήματος με μισό και πλέον αιώνα ζωής, είναι λογικό να μην διατηρηθεί αναλλοίωτο το πρόγραμμα (αναλυτικό και ωρολόγιο). Καθώς μάλιστα η εκπαίδευση στα Ιωάννινα δεν βρίσκεται σε σχέση εξάρτησης με κανένα από τα δύο εθνικά κέντρα (Αθήνα και Κωνσταντινούπολη), είναι προσδοκώμενο ότι αφενός μεν καμία μεταρρύθμιση δεν μπορεί να επιβληθεί άνωθεν, αφετέρου δε οι τοπικοί παράγοντες (και εν προκειμένω οι Έφοροι των Εκπαιδευτηρίων και ο Σύλλογος Διδασκόντων του Σχολείου) να αποφασίζουν για οτιδήποτε αφορά τα εσωτερικά ή εξωτερικά χαρακτηριστικά του σχολικού συστήματος. Σημειωτέον ότι αν και οι αρμοδιότητες καθενός από τα παραπάνω συλλογικά όργανα είναι διαφορετικές εν τούτοις παρουσιάζονται συγκυρίες όπου διαμορφώνονται συγκρουσιακές τάσεις μεταξύ τους, εξαιτίας λ.χ. προτεινόμενων μεταβολών. Η ανεξαρτησία των τοπικών συλλογικών οργάνων διοίκησης των κοινοτικών (και κατά συνέπεια των εκπαιδευτικών) πραγμάτων της πόλης επισημαίνει το είδος των κριτηρίων βάσει ων οποίων προτείνονται οι μεταβολές: μια σύγχρονη προσεκτική ματιά μπορεί να διακρίνει δύο τάσεις σε ό,τι αφορά τις μεταρρυθμίσεις στα εκπαιδευτικά πράγματα της πόλης: την συντηρητική πτέρυγα και την προοδευτική (Κουρμαντζή 1991, Γκόγκας 1993). Η μεν πρώτη κρίνει, εισηγείται και αποφασίζει με βάση την παράδοση της Σχολής και μοναδικό γνώμονα την διατήρηση του χαρακτήρα του σχολείου, ενώ αντίθετα η δεύτερη τάση, των προοδευτικών, φαίνεται ότι παρακολουθεί τις τάσεις της «αγοράς». Υπό τις συνθήκες αυτές το τι θα διδαχθεί και τι μέρος θα καταλάβει στο ωρολόγιο πρόγραμμα αποτελεί ζήτημα συζητήσεων κυρίως μεταξύ των Εφόρων των Εκπαιδευτηρίων, που πολλές φορές είναι εκτενέστατες. Αυτό που ενδιαφέρει στην περίπτωση που εξετάζουμε στο παρόν, είναι η διδασκαλία των ξένων γλωσσών στο συγκεκριμένο σχολείο. Είναι γεγονός ότι οι διασωθείσες (και ήδη γνωστές) αρχειακές πηγές δεν καλύπτουν με πληρότητα όλη την υπό εξέταση περίοδο. Για το λόγο αυτό κάνουμε χρήση των δημοσιευμάτων στην εφημερίδα Ιωάννινα-Γιάνγια, προκειμένου να συμπληρώσουμε τα κενά.

8 «Τετράκις της εβδομάδος ανά μίαν ώραν» Η διδασκαλία των ξένων γλωσσών Ήδη από τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας του σχολείου (1832), οι ξένες γλώσσες έχουν εισαχθεί στο πρόγραμμα της Ζωσιμαίας Σχολής, καθώς οι Έφοροι του Σχολείου πληροφορούν σε επιστολή τους το Ν. Ζωσιμά πως στο Σχολείο «παραδίδονται τα ελληνικά, τα φιλοσοφικά και ξέναι γλώσσαι». Το 1835, σε απολυτήριο αναγράφεται ότι μεταξύ των διδαχθέντων μαθημάτων περιλαμβάνονται τα λατινικά, τα ιταλικά και τα γαλλικά. Αυτό ήταν σύμφωνο με τη βούληση του ευεργέτη, καθώς στη διαθήκη του Νικολάου Ζωσιμά (18 Μαρτίου 1841) διαφαίνεται η αναγκαιότητα της διδασκαλίας ξένων γλωσσών: Εις το σχολείον αυτό επιθυμώ, ίνα μεταξύ των άλλων δασκάλων να διορισθή και διδάσκαλος ιερωμένος, ειδήμων της ελληνικής γλώσσης. Καλόν είναι να διδάσκωνται και έτεραι γλώσσαι και όσαι των επιστημών και ελευθέρων τεχνών κριθώσιν υπό των Εφόρων αναγκαιότεραι (Εργολάβος 1993: 57). Γνωρίζουμε ότι για την πρώτη αυτή περίοδο λειτουργίας του σχολείου, διδάσκονται η Αρχαία και η Νέα Ελληνική, η Λατινική, η Τουρκική, η Ιταλική και η Γαλλική γλώσσα. Αν θεωρήσουμε τις τρεις πρώτες ως εκ τα απαραίτητα δομικά στοιχεία του αναλυτικού προγράμματος για ένα ελληνικό κλασικό γυμνάσιο του 19 ου αιώνα, οι λοιπές τρεις γλώσσες αποτελούν ένα σημαντικό κεφάλαιο για τους νεαρούς μαθητές. Αυτό αποτυπώνεται στον κανονισμό της Ζωσιμαίας Σχολής, όπου αναγράφεται: Εν ταις νεωτέραις γλώσσαις η διδασκαλία δέον να η μάλλον πρακτική ή δια μεθόδων γιγνομένη, την εμπειρικήν πρόσκτησιν και χρήσιν αυτών εν τω βίω σκοπούσα. Εκ του σκοπού τούτου επιβάλλεται τοις διδάσκουσι καθήκον η προσπόρισις τοις μαθηταίς μεγάλου πλήθους γλωσσικής ύλης μετά των αναγκαιοτέρων και μάλιστα των ιδιωματικών κατ είδος γλωσσικών νόμων, άνευ μεγάλης τριβής χρόνου προς τας θεωρητικάς αυτών απόψεις και τα παιδαγωγικά στοιχεία. (ΑΜΙ, Βιβλίον Πράξεων Εφορείας Εκπαιδευτηρίων, Κανονισμός Ζωσιμαίας Σχολής, κεφ. Θ Μαθήματα, άρθρο 91, 9 Δεκεμβρίου 1878). Εξετάζοντας τη διδασκαλία της ελληνικής καθώς και των τριών ξένων γλωσσών που διδάσκονται, τουρκικά, ιταλικά και γαλλικά, παρατηρεί κανείς τις εξής περιόδους: 4.1 Η περίοδος της ίδρυσης του Σχολείου Η πρώτη αυτή φάση χαρακτηρίζεται από την υπεροχή της ιταλικής γλώσσας, την εν σπέρματι γαλλική και την ανυπαρξία τουρκικής. Το φαινομενικά παράδοξο ερμηνεύεται από το γεγονός ότι από το τέλος του 14 ου αιώνα και μέχρι τις απαρχές του αγώνα για την ελληνική ανεξαρτησία, ένα πλήθος Ιωαννιτών φοίτησαν σε Ιταλικά σχολεία και Πανεπιστήμια. Με ένα γρήγορο καράβι και πρίμο καιρό η Ιταλία δεν ήταν παρά ζήτημα ταξιδιού μιας νύχτας από τις ακτές της Ηπείρου. Εκτός

9 654 αυτού, ας μη λησμονούμε ότι στη μακρά περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας τα Ιταλικά Πανεπιστήμια αποτέλεσαν τη σημαντικότερη (και εν πολλοίς τη μοναδική) διέξοδο για οιονδήποτε ήθελε να σπουδάσει πέρα από τα στενά όρια που έθεταν τα «ολίγα κολλυβογράμματα» (Vacalopoulos 1976: 151, Τσιρπανλής 1978: 23-42, Πλουμίδης 1983, Βακαλόπουλος 1992: 317). Τα Πανεπιστήμια της Φερράρας, της Μπολώνιας και ιδιαίτερα το Γρηγοριανό Κολλέγιο της Ρώμης αποτέλεσαν τα σημαντικότερα ιδρύματα στα οποία προσέφυγαν για σπουδές οι Έλληνες της προεπαναστατικής περιόδου. Επιπλέον, η Ιταλία ιδιαίτερα για την πρώτη περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας- αποτελεί ένα φάρο πνευματικής ακτινοβολίας, δεδομένης της συμβολής των Ιταλών διανοουμένων στην Αναγέννηση. Μεταγενέστερα δε, το γεγονός ότι ένα πλήθος Ελλήνων σπούδασαν στα Ιταλικά Πανεπιστήμια, αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα έλξης για τους νεαρούς Γιαννιώτες, καθιστώντας με τον τρόπο αυτό τα Ιταλικά ελκυστική γλώσσα. Στην πρώιμη αυτή φάση της Ζωσιμαίας Σχολής οι ξένες γλώσσες διδάσκονται σε συσχετισμό με την αρχαία ελληνική και τη λατινική γλώσσα: Ο ίδιος [ενν. ο γυμνασιάρχης Κρανάς] δίδασκε στις ανώτερες τάξεις, εκτός από τα παραπάνω μαθήματα [Πλούταρχο, Θουκυδίδη, ρήτορες και ποιητές], Λατινικά, Ιταλικά και Γαλλικά. Μολονότι αυτοδίδακτος κατείχε σε ικανοποιητικό βαθμό τις ξένες γλώσσες μάλιστα σε τέτοιο σημείο, που είχε την ικανότητα, διδάσκοντας Όμηρο, να συσχετίζει στίχους της Ιλιάδας με λατινικούς στίχους του Βιργιλίου, με ιταλικούς του Τάσσου και γαλλικούς του Βολταίρου (Εργολάβος 1993:128-9). 4.2 Από την ίδρυση του Πανεπιστημίου Αθηνών μέχρι την έλευση του εθνικισμού Η ίδρυση του πρώτου ελληνικού Πανεπιστημίου (1837) μετατοπίζει το ενδιαφέρον μακριά από τα ιταλικά ιδρύματα, δεδομένου ότι το νεοσύστατο Πανεπιστήμιο βρίσκεται στο κέντρο του εθνικού ονείρου, την Αθήνα. Ο Δημαράς (1987) αναφέρεται στο ρόλο του Πανεπιστημίου Αθηνών στη μετακένωση της εθνικής ιδέας στην «καθ ημάς Ανατολή», εννοώντας την ανάληψη πέρα από το καθαρώς διδακτικό και επιστημονικό έργο και την ευθύνη της μεταλαμπάδευσης των εθνικών ιδεωδών στις ελληνικές (και ελληνόφωνες) νησίδες των Βαλκανίων και της Μ. Ασίας. Επιπλπέον, η Ελλάδα βρίσκεται σαφώς πλησιέστερα απ ό,τι η Ιταλία, το περιβάλλον στην Αθήνα είναι (θεωρητικά έστω) πιο οικείο έναντι του αντίστοιχου των Ιταλικών πόλεων, η γλώσσα είναι κοινή και κυρίως η λάμψη της νέας πρωτεύουσας επισκιάζει κάθε άλλη. Το «Οθωνικόν Πανεπιστήμιον» όπως ονομάστηκε το νέο ίδρυμα αποτελεί πλέον το όνειρο κάθε νέου που επιθυμεί να ακολουθήσει ανώτερες σπουδές και φυσικά, η προετοιμασία από τα σχολικά θρανία ακόμη, είναι η ανάλογη. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να ενισχύονται οι ώρες διδασκαλίας των ελληνικών, με ιδιαίτερη έμφαση στα αρχαία ελληνικά. Απεναντίας, η γαλλική γλώσσα, που στην προηγούμενη φάση ενυπάρχει στο τέλος των γυμνασιακών τάξεων, τώρα αναγορεύεται σε κύρια ξένη γλώσσα, εκτοπίζοντας την ιταλική. Περίπου ταυτόχρονα εμφανίζεται η διδασκαλία της τουρκικής, ως επιλεγόμενο μάθημα. Αν θεωρήσουμε τη διδασκαλία της τουρκικής σε ένα ελληνικό σχολείο στα μέσα του 19 ου αιώνα ως παράδοξο, θα πρέπει να διευκρινίσουμε ότι μόνον οι απόφοιτοι του Οθωμανικού Αυτοκρατορικού Πανεπιστημίου μπορούσαν να ασκήσουν το επάγγελμα του δικηγόρου στα

10 «Τετράκις της εβδομάδος ανά μίαν ώραν» 655 δικαστήρια των Ιωαννίνων, όπως άλλωστε και σε ολόκληρη την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Σε άρθρο της εφημερίδας Ιωάννινα-Γιάνγια (αρ. φ. 255, 10 Ιουλίου 1874) που αναφέρεται στις δημόσιες εξετάσεις του έτους 1874 διαβάζουμε σχετικά με τη διδασκαλία της τουρκικής στη Ζωσιμαία Σχολή: «Τουρκική γλώσσα: εδιδάχθη εις τρεις τάξεις απαρτιζομένη εκ μαθητών διαφόρων τάξεων», δηλαδή ως επιλεγόμενο μάθημα συγκέντρωνε μαθητές από όλες τις τάξεις του σχολείου, κατανεμημένους σε επίπεδα, δεδομένου του στόχου των μαθητών να συνεχίσουν τις σπουδές τους στο Οθωμανικό Πανεπιστήμιο. Αντίστοιχα τα ελληνικά και τα λατινικά διδάσκονται ανελλιπώς και στις τέσσερις τάξεις του γυμνασίου, ακολουθώντας το αυστηρό πρόγραμμα του κλασσικού γυμνασίου καθώς προετοιμάζουν τους μαθητές για σπουδές στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Από τα παραπάνω βλέπουμε τη θέση καθεμιάς από τις γλώσσες, όπου οι μεν ελληνική και λατινική κατέχουν τα πρωτεία, ενώ η γαλλική και η ιταλική απλώς εκπληρούν την υποχρέωση των Εφόρων έναντι της βούλησης του ευεργέτη. 4.3 Η περίοδος του εθνικισμού. Στη διάρκεια της συγκεκριμένης περιόδου, η οποία αδρά καλύπτει το τελευταίο τέταρτο του 19 ου αιώνα, παρατηρούνται όλα τα φαινόμενα που συνοδεύουν την εμφάνιση του εθνικισμού. Κατ αρχάς, η κυρίαρχη εθνότητα επιβάλλει τη γλώσσα της ως υποχρεωτικά διδασκόμενη: Η διδασκαλία της Οθωμανικής γλώσσης είχεν εισαχθεί προ πολλού εις της Ζωσιμαίαν Σχολήν, αλλά δυστυχώς οι καρποί υπήρξαν σχεδόν μηδαμενοί (sic). Επειδή όμως από του διορισμού του κ. Καυταντσόγλου, ως καθηγητού της Οθωμανικής η παράδοσις της γλώσσης ταύτης κατέστη εν τη Σχολή υποχρεωτική, εκ των απαρχών ας κατά τας εξετάσεις είδομεν, ελπίζομεν ότι εις το μέλλον θέλομεν δρέψει αγλαούς εκ της παραδόσεως αυτής καρπούς (εφημ. Ιωάννινα- Γιάνγια, αρ. φ. 351, 7 Ιουλίου 1876 ). Μήπως η τουρκική εμφανίζεται στα υποχρεωτικά μαθήματα της Ζωσιμαίας σχολής με την πεποίθηση εκ μέρους των διοικούντων ότι η επιβολή της συγκεκριμένης γλώσσας θα επέφερε και ενδεχόμενη αλλοίωση του εθνικού φρονήματος; Ή μήπως η υποχρεωτική διδασκαλία της τονίζει με έμφαση το αίσθημα κυριαρχίας της οθωμανικής τάξης; Η υποτελής εθνότητα αντίστοιχα, μάχεται για τη διάδοση και την καλλιέργεια της γλώσσας της σε όλα τα μέλη της, προσδοκώντας, εκτός από τον εναγκαλισμό όλο και ευρύτερων στρωμάτων του πληθυσμού, και τη γλωσσική αφομοίωση των δίγλωσσων πληθυσμών (κυρίως των Αλβανών ή αλβανόφωνων χριστιανών της περιοχής). Στη διάρκεια της φάσης αυτής η γαλλική γλώσσα διδάσκεται κατά παράδοση, δεδομένου ότι αποτελεί μάλλον τεκμήριο «ανήκειν» σε συγκεκριμένη τάξη, ή έστω χαρακτηριστικό «καλής ανατροφής» παρά πρόκειται να καλύψει επικοινωνιακές ανάγκες. Ο εθνικισμός, άλλωστε, είναι εσωστρεφής και δε χρειάζεται επικοινωνίες. 4.4 Η βραχεία αναλαμπή Αν το 1881 με την ενσωμάτωση της Θεσσαλίας και μέρους της Ηπείρου (μέχρι τον Άραχθο) η Ελλάδα βρίσκεται μόλις ώρες μακριά από τα Γιάννενα (Πλουμίδης

11 : 84), από το 1897 και μετά είναι σαν να απέχει έτη φωτός. Ο «άτυχος» ελληνοτουρκικός πόλεμος καθιστά τις σχέσεις των δύο κρατών προβληματικές (στην καλύτερη περίπτωση) και δυσχεραίνει τις προοπτικές των Ελλήνων πολιτών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας για σπουδές στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έτσι, η Ιταλία «ανακαλύπτεται» εκ νέου και τα Ιταλικά επανεισάγονται στο Αναλυτικό πρόγραμμα της Ζωσιμαίας Σχολής. Δίπλα στα επιλεγόμενα εμπορικά μαθήματα (Διπλογραφία, Καταστιχογραφία, Εμπορικό Δίκαιο και Οικονομική Γεωγραφία) προστίθενται τα Ιταλικά και η Μετάφραση από και προς τα Ιταλικά (ΑΜΙ, Σύλλογος Διδασκόντων Ζωσιμαίας Σχολής προς Εφορεία των Εκπαιδευτηρίων, Βιβλίο Αλληλογραφίας, αρ. εγγρ. 239/30 Σεπτεμβρίου 1906). Είναι η περίοδος κατά την οποία η τοπική κοινωνία προσπαθεί να επιβιώσει οικονομικά, αναζητώντας νέους εμπορικούς εταίρους, όπου υπό τις συνθήκες της εποχής η γειτνιάζουσα Ιταλία αποτελεί την βολικότερη (από κάθε άποψη) λύση (Παπαγεωργίου 1984: 19, 22). Αξίζει να σημειωθεί ότι σε ολόκληρη τη μακρά διάρκεια το ενδιαφέρον της Ορθοδόξου Κοινότητας των Ιωαννίνων δεν έπαψε έναντι της ιταλικής γλώσσας. Στα Γιάννενα υπάρχει μια μικρή Ιταλική παροικία, τα παιδιά της οποίας διδάσκονται «την πάτριον γλώσσαν [ενν. ιταλικά] και τα θρησκευτικά μαθήματα» από έναν καθολικό ιερέα, τον αιδεσιμότατο πατέρα Αυγοστίνο (εφημ. Ιωάννινα-Γιάνγια αρ. φ. 402, 20 Ιουλίου 1877): Εν τη σχολή ταύτη προσέρχονται και πολλοί νέοι έλληνες προς εκμάθησιν της Ιταλικής γλώσσης, ήτις μετά την αποβίωσιν του Αθανασίου Ποντίκη δεν διδάσκεται πλέον εν τη Ζωσιμαία Σχολή. Αριθμεί λοιπόν εν όλοις η σχολή του πατρός Αυγοστίνου δέκα και επτά μαθητάς Ιταλούς και Έλληνας. (Ιωάννινα-Γιάνγια όπ.παρ.) Το παραπάνω απόσπασμα δείχνει το ενδιαφέρον της τοπικής κοινωνίας για την ιταλική γλώσσα, όπου για ορισμένες έστω ελάχιστες- οικογένειες επιλεγόταν η ιταλική γλώσσα ως επιπλέον αντικείμενο διδασκαλίας εκτός σχολείου. Ήταν η αντίληψη της οικειότητας; Μήπως η γεωγραφική εγγύτητα ή η παράδοση; Ο Πλουμίδης (1984: 63) υποστηρίζει ότι ο βενετσιάνικος και ευρύτερα ο ιταλικός χώρος όπως και η καθολική εκκλησία ήταν πλησιέστερα στη μεσογειακή ψυχοσύνθεση και ως εκ τούτου η ιταλική γλώσσα ήταν προτιμητέα. Σ αυτό συνέβαλε και η παλαιότερη αντίληψη που εμφανίζεται σε γράμμα του Αθ. Ψαλίδα προς τον Πατριάρχη (1815) στο οποίο τονίζεται ότι στη σχολή του διδάσκεται «η λατινική γλώσσα και η θυγάτηρ αυτής ιταλική» (Κουρμαντζή 1991: 145). Αξίζει να σημειωθεί ότι η ιταλική γλώσσα είχε και έναν επιπλέον λόγο να είναι προτιμητέα: η Ιταλική προπαγάνδα στην περιοχή που από τις τελευταίες δεκαετίες του 19 ου αιώνα και μέχρι την απελευθέρωση (1913) ήταν διαρκής και έντονη (βλ. σχ. Νικολαΐδου 1978). 5. Συμπερασματικά Ζώντας στην αυγή του μεταμοντερνισμού, έχουμε μάλλον εθιστεί σε μια κατάσταση πολυεθνικά συγκροτημένων κοινωνιών, πολυπολιτισμικότητας και κατ επέκταση πολυγλωσσίας. Η γνώση ξένων γλωσσών προβάλλει ως επικοινωνιακή αναγκαιότητα, τόσο εκτός των ορίων του κράτους όσο και ενδοκοινωνικά, δηλαδή μεταξύ των ποικίλων ομάδων που συγκροτούν τις πολυπολιτισμικές κοινωνίες. Η αμέσως προγενέστερη φάση, αυτή του εθνικισμού, με βασική μονάδα κοινωνικής

12 «Τετράκις της εβδομάδος ανά μίαν ώραν» 657 συγκρότησης το έθνος, στηρίχτηκε στον εθνοκεντρικό πολιτισμό και αντίστοιχαστο μονογλωσσικό περιβάλλον. Η λάμψη αυτών των δύο εξελικτικών φάσεων προκάλεσε τον παραγκωνισμό της περιόδου των μεγάλων αυτοκρατοριών, της οικουμενικότητας, των πολυφυλετικών και πολυγλωσσικών κοινωνιών. Εκεί απαντήθηκαν για πρώτη φορά τα προβλήματα «συνοίκησης» των πολιτισμών που συναντάμε και σήμερα, μόνο που το κοινωνικό πεδίο ήταν διαφορετικό. Κατ επέκταση η γνώση των ξένων γλωσσών διέπετο από μια διαφορετική αντίληψη. Μέσα από την εξέταση μιας περιόδου ενός περίπου αιώνα προβήκαμε σε κάποιες παρατηρήσεις όσον αφορά τις διδασκόμενες γλώσσες. Διαπιστώθηκε μια έντονη διακύμανση καθώς και μια μεταβολή του κέντρου βάρους, πάντοτε σε συνδυασμό με την τρέχουσα γεωπολιτική συγκυρία. Είτε ήταν η γεωγραφική εγγύτητα και η παράδοση, είτε οι διπλωματικές και οι οικονομικές συνθήκες, η κύρια διδασκόμενη γλώσσα μεταβαλλόταν ανάλογα. Κλείνοντας, θα παραθέσουμε ένα απόσπασμα από το Βιβλίο Πρακτικών της Εφορείας των Εκπαιδευτηρίων, με το οποίο καθορίζεται η διδακτέα ύλη της γαλλικής γλώσσας. Περιλαμβάνεται το μάθημα των γαλλικών από τη στιγμή που εισάγεται ως διδακτέο αντικείμενο στο σχολικό σύστημα της πόλης, ήτοι από την τελευταία τάξη του Αστικού σχολείου. Η συγκεκριμένη αναφορά δεν είναι λεπτομερής, απλώς παρέχει τους γενικούς άξονες στους οποίους θα κινηθεί η διδασκαλία της γαλλικής. Μπορούμε (με κάποια επιφύλαξη) να διατυπώσουμε το συμπέρασμα ότι παρέχεται στο διδάσκονται μια ευρεία αυτονομία, πάντα μέσα στο πλαίσιο που ορίζεται από την παράδοση της Σχολής και τις επιταγές της Εφορείας των Εκπαιδευτηρίων. Αστικό Σχολείο Δ τάξη: Premier livre de lecture, ανάγνωση, γραφή, και απομνημόνευση λέξεων και φράσεων μετά προηγουμένης υπό του διδασκάλου εξήγηση. Γραμματική διδάσκονται τα αναγκαιότερα του τυπικού μέχρι των βοηθητικών ρημάτων συμπεριλαμβανομένης και της πρώτης συζυγίας. Γυμνάσιο Α τάξη: Choix des lectures, α έτος, Télémaque κατά το β εξάμηνο. Γραμματική συνέχεια και τέλος, τεχνολογία, λεξικολογία α έτος, απομνημόνευση εκλεκτών χωρίων. Β τάξη: Choix des lectures, β έτος, Voltaire, histoire de Charles XII, επανάληψη της γραμματικής, συντακτικό, λεξικολογία β έτος. Γ τάξη: Choix des lectures, γ έτος, Bossuet, fables de Lafontaine, Racine, Boileau, Lamartine, histoire de Louis XIV, ανάγνωση, γραμματική, τεχνολογία, σύνταξη, λεξικογραφία γ έτος, επιστολογραφία. Δ τάξη: La Heniade de Voltaire, γραμματολογία, Bossuet, Corneille, Molière, συνθέσεις, λυρικά, εφημερίδων ανάγνωση. (ΑΜΙ, Πρακτικά Εφορείας των Εκπαιδευτηρίων, από 1877 έως 1879, αρ. πρακτ. 31/13 Σεπτεμβρίου 1878) Όλα αυτά δε «τετράκις εβδομαδιαίως ανά μίαν ώραν».

13 658 Βιβλιογραφικές αναφορές Βακαλόπουλος Κ.Α. (1992). Ιστορία του Βόρειου Ελληνισμού. Ήπειρος, Θεσσαλονίκη: Κυριακίδης. Bendix R. (1967). Tradition and modernity reconsidered. In Comparative Studies in Society and History, 9:3, Γκόγκας Θ. (1993). «Ιδεολογική αντιπαράθεση και σύγκρουση. Η περίπτωση της Μαρίας Λιβαδέως (1876)», Σύγχρονη Εκπαίδευση, τ. 68, Cardinal L., A.-A. Denault, & N. Riendeau (2007). Bilingualism and the politics of language planning and policy-making in Wales. In Language Problems & Language Planning, Vol. 31, No 3, Δημαράς Κ.Θ. (1987). Εν Αθήναις τη 3 Μαΐου 1837, Αθήνα: εκδ. Πανεπιστημίου Αθηνών. Dunn S. (1982). The fall and rise of the asiatic mode of production, London: RKP Ελληνικός Πολιτικός Σύλλογος Κωνσταντινουπόλεως, (1908). Κανονισμός πόλεως και επαρχίας Ιωαννίνων, Αρ. πρωτ. 8098, αρ. διεκπ Εργολάβος Σ. (1993). Ζωσιμαία Σχολή Ιωαννίνων, Ιωάννινα: Ήπειρος. Gellner E. (1992). Έθνη και Εθνικισμός, μετ. Δ. Λαφαζάνη, Αθήνα: Αλεξάνδρεια Hall S. (2003). «Εισαγωγή», στο: Hall, S. & Gieben, G. (επιμ) Η διαμόρφωση της νεωτερικότητας, μετ. Θ. Τσακίρης & Β. Τσακίρης, Αθήνα: Σαβάλας. Hindes B. & Hirst, P.Q. (1975). Pre-capitalist modes of production, London: RKP Hobsbawm E.J. (2007). Η εποχή των αυτοκρατοριών , μετ. Κ. Σκλαβενίτη, Αθήνα: ΜΙΕΤ. Κοκολάκης Μ. (1993). Το ύστερο Γιαννιώτικο πασαλίκι, Αδημοσίευτη διδακτορική διατριβή, Τμήμα Ιστορίας Αρχαιολογίας, Φιλοσοφική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών. Κουρμαντζή Ε. (1991). «Η Εκπαίδευση στα Γιάννενα και οι ιδεολογίες της: Οι Νεωτεριστικές Σχολές και οι Σχολές Μπαλάνων και Ψαλίδα ( )», Δωδώνη: Φιλολογία, τόμ. Κ, Lubasz H. (1984). Marx s concept of the Asiatic mode of production: a genetic analysis, Economy and Society, 13:4, Νικολαΐδου Ε. (1978). Ξένες Προπαγάνδες και εθνική Αλβανική κίνηση στις μητροπολιτικές επαρχίες Δυρραχίου και Βελεγράδων κατά τα τέλη του 19 ου και τις αρχές του 20 ου αιώνα, Ιωάννινα: ΙΜΙΑΧ. Νικολαΐδου Ε. (1983). Ο Ηπειρωτικός τύπος κατά την προαπελευθερωτική Περίοδο, Ιωάννινα: Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Παπαγεωργίου Γ. (1984). Οικονομικές και κοινωνικές πραγματικότητες στο Βιλαέτι Ιωαννίνων (Τέλη 19 ου αρχές 20 ου αι.), Ιωάννινα: Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Παπαγεωργίου Γ. (1986). Η μαθητεία στα επαγγέλματα (16 ος -20 ος αι.), Αθήνα: ΙΑΕΝ-ΓΓΝΓ. Παπαστάθης Χ. (1984) Οι κανονισμοί των Ορθόδοξων Ελληνικών κοινοτήτων του Οθωμανικού κράτους και της διασποράς, Θεσσαλονίκη: Κυριακίδης.

14 «Τετράκις της εβδομάδος ανά μίαν ώραν» 659 Πλουμίδης Γ. (1983). «Οι Έλληνες σπουδαστές του Πανεπιστημίου της Πάδοβας», Δωδώνη, 12, Πλουμίδης Γ. (1984). Γεωγραφία της ιστορίας του νεοελληνικού χώρου, Αθήνα: Καραβίας. Petrosian J. (1980). «Οι ιδέες του εξευρωπαϊσμού στην κοινωνικο-πολιτική ζωή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας τα νεώτερα χρόνια», στο: Παναγιωτόπουλος, Β. (επιμ.) Εκσυγχρονισμός και βιομηχανική επανάσταση στα Βαλκάνια τον 19 ο Αιώνα, Αθήνα: Θεμέλιο, Sawer M. (1976). New direction in historical materialism, The Australian Journal of Politics and History, iss. XXII, Τσιρπανλής Ζ.Ν. (1978). «Οι μαθητές του Ελληνικού Κολλεγίου Ρώμης ( ). Στατιστικές διαπιστώσεις και γενικά συμπεράσματα», Δωδώνη, 7, Vacalopoulos A.E. (1976). The Greek nation, , New Brunswick NJ: Rutgers University Press.

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑ 2011 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή)

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) 186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) Σκοπός Το Τμήμα σύμφωνα με το ιδρυτικό του διάταγμα, έχει ως κύρια αποστολή «την καλλιέργεια, προαγωγή και διάδοση, με τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ»

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» 1 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΒΡΑΙΚΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΕΒΡΑΙΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΟΙ ΣΧΟΛΕΣ «ΓΚΑΤΕΝΙΟ» ΚΑΙ «ΤΑΛΜΟΥΝΤ ΤΟΡΑ ΧΑΓΚΑΔΟΛ» ΩΣ ΧΩΡΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΒΡΑΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ Ή ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΑΙΔΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ Ή ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΙΔΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ Ή ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΩΝ/ΝΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥΠΟΛΙΤΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ-ΕΡΕΥΝΗΤΗ Email:Kadrian@freemail.gr Το δίλημμα Παιδεία για την Παιδεία ή για την αγορά εργασίας έχει έλθει τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ»

«Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ» «Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ» Εισηγήτρια: Ανδριανή Ζαγκούτα Συνεργάτης Ειδικής Γραμματείας Παιδείας Ομογενών και Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης Η παιδεία είναι μια ευρύτερη έννοια, που ακρογωνιαίο

Διαβάστε περισσότερα

«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη. και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr

«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη. και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr «Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση, στην επιστήμη και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr th 9ο διεθνές συνέδριο «Ελληνική γλώσσα και Ορολογία»

Διαβάστε περισσότερα

Ολο το σχέδιο για το νέο λύκειο και τις πανελλαδικές Το καινοτόµο «σχέδιο Αρβανιτόπουλου» θα έχουν την ευκαιρία να το γνωρίσουν πρώτοι οι φετινοί

Ολο το σχέδιο για το νέο λύκειο και τις πανελλαδικές Το καινοτόµο «σχέδιο Αρβανιτόπουλου» θα έχουν την ευκαιρία να το γνωρίσουν πρώτοι οι φετινοί Ολο το σχέδιο για το νέο λύκειο και τις πανελλαδικές Αλλάζουν όλα στο λύκειο από τον Σεπτέµβριο του 2013, καθώς το υπουργείο Παιδείας καταθέτει στη Βουλή σχέδιο νόµου, που παρουσιάζει σήµερα αποκλειστικά

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Το Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού www.hcc.edu.gr οργανώνει από το 2000 σε σταθερή βάση, κάθε φθινόπωρο, άνοιξη

Διαβάστε περισσότερα

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγικό μέρος 2. Ειδικά λεξιλόγια και λεξικός δανεισμός 2.1.Διδακτικές προτάσεις 3. Παράδειγμα διδακτικής εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτης Ιστοσελίδας. Υπηρεσίες Συνδέσεις Εγκύκλιοι Έντυπα Downloads

Χάρτης Ιστοσελίδας. Υπηρεσίες Συνδέσεις Εγκύκλιοι Έντυπα Downloads Το Υπουργείο Το Eκπαιδευτικό Σύστημα Πρόσβαση στη Γνώση Θρησκεύματα Μηχανή Αvαζήτησης Επικοινωνία Συχνές Ερωτήσεις Χάρτης Ιστοσελίδας Προκηρύξεις/ Νέα Διαγωνισμοί Συνέδρια/ Ημερίδες Εποπτευόμενοι Φορείς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

3. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

3. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ . ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Έτος Ίδρυσης: 9 ΠΑΛΙΕΡΑΚΗ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (Α.Π.Θ.). Η κατά φύλο σύνθεση των μελών ΔΕΠ (Συνολικά στοιχεία). Κατανομή

Διαβάστε περισσότερα

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων 113 Φιλολογίας Ιωαννίνων Η Φιλοσοφική Σχολή ιδρύθηκε στα Ιωάννινα και λειτούργησε για πρώτη φορά κατά το ακαδημαϊκό έτος 1964-65 ως παράρτημα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Β.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας ΘΕΜΑ: "Εκκλησιασμός και πρωινή προσευχή μαθητών" ΣΧΕΤ.: α) ΥΠΕΠΘ, Φ. 200.21/16/136240.26.11.1977 β) ΥΠΕΠΘ, Γ/6251/22-10-1979 γ) ΥΠΕΠΘ, Γ/2875/30-4-1981 δ) Π.Δ. 201/98 Με αφορμή ερωτήματα που τέθηκαν στο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ Τσάνταλη Καλλιόπη, calliopetsantali@yahoo.gr Νικολιδάκης Συμεών, simosnikoli@yahoo.gr o oo Εισαγωγή Στην παρούσα εργασία επιχειρείται μια προσέγγιση της διδακτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές έννοιες και αρχές των Φυσικών Επιστημών Δ ι δ α κ τ ι κ έ ς ε ν ό τ η τ ε ς Τεχνικές διδασκαλίας

Βασικές έννοιες και αρχές των Φυσικών Επιστημών Δ ι δ α κ τ ι κ έ ς ε ν ό τ η τ ε ς Τεχνικές διδασκαλίας Α Τίτλος Προγράμματος Εκπαίδευσης Ενηλίκων Βασικές έννοιες και αρχές των Φυσικών Επιστημών Β Ομάδα Στόχος στην οποία απευθύνεται Το πρόγραμμα απευθύνεται σε αποφοίτους Γενικών / Τεχνικών Λυκείων, ΤΕΕ που

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 142 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 4 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ευνοϊκές συγκυρίες για τον Ελληνισµό κατά τον 18 ο αιώνα Ο Νεοελληνικός ιαφωτισµός

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση Αναλυτικών Προγραμμάτων Σπουδών Πληροφορικής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ελλάδος και Κύπρου

Σύγκριση Αναλυτικών Προγραμμάτων Σπουδών Πληροφορικής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ελλάδος και Κύπρου Σύγκριση Αναλυτικών Προγραμμάτων Σπουδών Πληροφορικής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ελλάδος και Κύπρου Γρ. Δαβράζος 1, Β. Γαλάνης 2 1 Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ19, Μεταπτυχιακός Φοιτητής Τ.Ε.Ε.Α.Π.Η. Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΛ

Γ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΛ Γ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΛ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 1. ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ 1-2 Περιοδικά φαινόμενα. 1-3 Απλή αρμονική ταλάντωση. 1-4

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η παρούσα έρευνα έχει σκοπό τη συλλογή εμπειρικών δεδομένων σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΓΟΝΕΩΝ & ΚΗΔΕΜΟΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ

ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΓΟΝΕΩΝ & ΚΗΔΕΜΟΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΓΟΝΕΩΝ & ΚΗΔΕΜΟΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ Αγαπητοί γονείς/ κηδεμόνες, Θεσσαλονίκη, Μάιος 2015 Σύμφωνα με τη με αριθμ. Φ.52/63/12873/Γ1/6-2-2012 (ΦΕΚ 253, τ.β ), (ΑΔΑ: Β4439- ΩΞ1)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ 2011 & 2012 & 2013 2 Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕ ΙΟ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ 2011 & 2012 & 2013 2 Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕ ΙΟ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕ ΙΟ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ, ΝΟΜΙΚΩΝ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ (περιλαμβ. οι Στρατιωτικές Σχολές) 2. Ιστορία ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ 2011 & 2012 & 2013 2 Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕ ΙΟ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 3 Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σχήμα 20: Τύποι πληθυσμιακών πυραμίδων

Σχήμα 20: Τύποι πληθυσμιακών πυραμίδων IV.3. Οι πληθυσμιακές πυραμίδες Στην ανάλυση των πληθυσμιακών δομών κεντρικό ρόλο έχουν οι πληθυσμιακές πυραμίδες και οι αποκαλούμενοι δομικοί δείκτες. Η κατανομή του συνόλου των ατόμων ενός πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Πρόγραμμα Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας στη Μέση Εκπαίδευση Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Σεπτέμβριος 2011 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου,

Διαβάστε περισσότερα

1 ο βήμα Δηλώνετε μάθημα. 2ο βήμα Δηλώνετε σύγγραμμα

1 ο βήμα Δηλώνετε μάθημα. 2ο βήμα Δηλώνετε σύγγραμμα ΟΔΗΓΙΕΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΕΣ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΔΗΛΩΣΗΣ ΑΠΟ 17-10-2014 ΕΩΣ 31-10-2014 ΠΡΟΣΟΧΗ!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Η ΔΗΛΩΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ ΓΙΑΤΙ ΑΥΤΟΜΑΤΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΙ Η ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΑΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 25/06/2002 ΑΠ: 1143Α Ταχ. /νση: ΟΜΗΡΟΥ 8 105 64 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 33.52.604-605 FAX: 33.52.617 Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 Η Αρχή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

Κουνέλη Βασιλική. 2009 Υποψήφια Διδάκτωρ στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Πατρών

Κουνέλη Βασιλική. 2009 Υποψήφια Διδάκτωρ στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Πατρών Κουνέλη Βασιλική ΣΠΟΥΔΕΣ 1997 Απολυτήριο 2 ου Ενιαίου Λυκείου Πατρών. Γενικός βαθμός 18 8/10. 2002 Απόφοιτη του τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών (Έτος εισαγωγής 1998 Έτος κτήσης πτυχίου 2002).

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Υπηρεσία Συµβουλευτικής και Επαγγελµατικής Αγωγής Παγκύπριες Εξετάσεις Επιστηµονικά Πεδία και Πλαίσια Πρόσβασης ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΕΔΙΑ και ΠΛΑΙΣΙA ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 2. Διάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Γενικού Λυκείου

Άρθρο 2. Διάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Γενικού Λυκείου Άρθρο 2 Διάρθρωση Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων Γενικού Λυκείου 1. Η Α Τάξη Ημερήσιου Γενικού Λυκείου αποτελεί τάξη αποκλειστικά γενικής παιδείας, στην οποία εφαρμόζεται πρόγραμμα μαθημάτων τριάντα πέντε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΟ ΝΟΜΟΥ. "Το Εθνικό Απολυτήριο" Άρθρο 1 Καθιέρωση του θεσµού. Σκοποί

ΣΧΕ ΙΟ ΝΟΜΟΥ. Το Εθνικό Απολυτήριο Άρθρο 1 Καθιέρωση του θεσµού. Σκοποί ΣΧΕ ΙΟ ΝΟΜΟΥ "Το Εθνικό Απολυτήριο" Άρθρο 1 Καθιέρωση του θεσµού. Σκοποί 1. To Eθνικό Απολυτήριο χορηγείται στους αποφοίτους όλων των τύπων Λυκείου, που εγγράφονται στην Α τάξη του από την έναρξη του σχολικού

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου

Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου Σύγκριση του ισχύοντος και του νέου ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου ΙΣΧΥΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΩΡΕΣ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ 2011 1. Θρησκευτικά 2 Θρησκευτικά: 2 ώρες 2. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα & Γραμματεία

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Θεολογίας. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια

Τμήμα Θεολογίας. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Α. ΤΟΜΕΙΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Το Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακά Αρχεία Αναλυτικών Προγραμμάτων 1899-1999. Τίτλος / Περιγραφή κ.α.

Ψηφιακά Αρχεία Αναλυτικών Προγραμμάτων 1899-1999. Τίτλος / Περιγραφή κ.α. Ψηφιακά Αρχεία Αναλυτικών Προγραμμάτων 1899-1999 ΕΤΟΣ Aρ. ΦΕΚ Π../ Υ.Α. 1899 48/Α 16-Φεβ Περί εισαγωγής της διδασκαλίας του μαθήματος της ελληνικής γραμματολογίας εν τοις Γυμνασίοις του Κράτους 1899 57/Α

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικά οι Ομάδες Προσανατολισμού των Πανελλήνιων εξετάσεων:

Αναλυτικά οι Ομάδες Προσανατολισμού των Πανελλήνιων εξετάσεων: Τρεις κατευθύνσεις προσανατολισμού : Ανθρωπιστικές Θετικές Οικονομίας και Πληροφορικής καθώς και πέντε επιστημονικά πεδία, περιλαμβάνει το νέο σύστημα των Πανελλήνιων εξετάσεων, όπως ανακοίνωσε το υπ.

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β τετραμήνου

Ερευνητική Εργασία Β τετραμήνου Ερευνητική Εργασία Β τετραμήνου ΘΕΜΑ: Τριτοβάθμια εκπαίδευση και Επαγγελματική αποκατάσταση Επιμέρους θέμα: Καλλιτεχνικές σπουδές στη ζωγραφική στο θέατρο στη μουσική και επαγγελματική αποκατάσταση ΟΜΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας

Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας Χρήστος Νίκας Εισαγωγή Η εισροή μεταναστών στην Ελλάδα και

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 3: Ιστορική Ανασκόπηση των Ισλαμικών Αυτοκρατοριών Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ Ακαδ. έτος 015-016 ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΛΩΣΣΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 5: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Περίληψη Στην εργασία αυτή επιχειρείται μια ερμηνεία της λογικής αλήθειας

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση εκπαιδευτικών, εκπαιδευτική πολιτική και κοινωνική δικαιοσύνη

Εκπαίδευση εκπαιδευτικών, εκπαιδευτική πολιτική και κοινωνική δικαιοσύνη 1 Εκπαίδευση εκπαιδευτικών, εκπαιδευτική πολιτική και κοινωνική δικαιοσύνη Χρήστος Ηρ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ Αναπλ. Καθηγητής Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Θεσσαλονίκη. Ελλάδα antwniou@auth.gr 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΤΟ ΝΕΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΟ ΝΕΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Ποια μαθήματα διδάσκονται οι μαθητές της Α Λυκείου; Ποια από τα μαθήματα ανήκουν στους ίδιους κλάδους μαθημάτων; Ο παρακάτω πίνακας περιέχει όλους τους κλάδους των μαθημάτων,

Διαβάστε περισσότερα

Διάδοση και διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στη Σερβία

Διάδοση και διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στη Σερβία Διάδοση και διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στη Σερβία MAJA STOILKOVIC Φιλόλογος του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου ANNA RASLJIC Τελειόφοιτος της Φιλολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου Οι

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net ΝΟΟΖ.GR Political Map Lesvosnews.net Οι εκλογές της 6ης Μαΐου έχουν χαρακτηριστεί ως οι πιο σημαντικές Εθνικές εκλογές στη Μεταπολίτευση. Έχοντας αυτό ως βάση, το Nooz.gr φιλοδοξεί να βοηθήσει τους αναγνώστες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ 21357 ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΕΥΧΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Αρ. Φύλλου 1817 21 Αυγούστου 2015 Αριθμ. 130085/Δ2 Ωρολόγιο Πρόγραμμα των μαθημάτων των Α, Β και Γ τάξεων Μουσικού Γυμνασίου και

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή διατριβή

Μεταπτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μεταπτυχιακή διατριβή «100% Α.Π.Ε.» : ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΗ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή)

106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή) 106 Ελληνικής Φιλολογίας Θράκης (Κομοτηνή) Ιστορικό του Τμήματος Το Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης ιδρύθηκε με το Π.Δ 365/1993(ΦΕΚ 156/13-9-1993 τεύχος Α') και άρχισε

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

Το Σχολείο του 21 ου Αιώνα Ε ενδύοντας στη Γνώση. Πρόταση για το νέο. Γυμνάσιο

Το Σχολείο του 21 ου Αιώνα Ε ενδύοντας στη Γνώση. Πρόταση για το νέο. Γυμνάσιο Το Σχολείο του 21 ου Αιώνα Ε ενδύοντας στη Γνώση Πρόταση για το νέο Γυμνάσιο Συντάκτες: Παναγιώτης Ε. Καταγής Θανάσης Ι. Νικολόπουλος Νίκος Ι. Παρίκος Γυμνάσιο Κατευθύνσεις 1. Γενική 2. Τεχνολογική 3.

Διαβάστε περισσότερα

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους Ειδικό ευρωβαρόμετρο 386 Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στον πληθυσμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ευρύτερα ομιλούμενη μητρική γλώσσα είναι η γερμανική (16%), έπονται η ιταλική και η αγγλική (13%

Διαβάστε περισσότερα

5ο Επιστημονικό Πεδίο ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

5ο Επιστημονικό Πεδίο ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ 3ο Επιστημονικό Πεδίο 3 5ο Επιστημονικό Πεδίο ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Οι πτυχιούχοι της Σχολής: Στατιστικής του Πειραιά εγγράφονται στο Οικονομικό Επιμελητήριο, ενώ του Αιγαίου (2ο Πεδίο) δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΤΡΟΦΙΕΣ ΓΙΑ ΣΠΟΥΔΕΣ ΠΡΩΤΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΚΛΗΡΟΔΟΤΗΜΑ «Α/ΦΩΝ ΖΩΣΙΜΑ»ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ 9 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2015

ΥΠΟΤΡΟΦΙΕΣ ΓΙΑ ΣΠΟΥΔΕΣ ΠΡΩΤΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΚΛΗΡΟΔΟΤΗΜΑ «Α/ΦΩΝ ΖΩΣΙΜΑ»ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ 9 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2015 1 ΥΠΟΤΡΟΦΙΕΣ ΓΙΑ ΣΠΟΥΔΕΣ ΠΡΩΤΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΚΛΗΡΟΔΟΤΗΜΑ «Α/ΦΩΝ ΖΩΣΙΜΑ»ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ 9 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2015 28/07/2015 Υποτροφίες για σπουδές πρώτου κύκλου από το κληροδότημα «Αφων Ζωσιμά» Σχόλια. Το Υπουργείο

Διαβάστε περισσότερα

Το Τμήμα Νομικής της Σχολής Νομικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του Α.Π.Θ. Οι Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Το Τμήμα Νομικής της Σχολής Νομικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του Α.Π.Θ. Οι Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Το Τμήμα Νομικής της Σχολής Νομικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του Α.Π.Θ. Οι Σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γραφείο Διασύνδεσης Σπουδών & Σταδιοδρομίας Α.Π.Θ. Θεσσαλονίκη,

Διαβάστε περισσότερα

Επιλογή Μαθημάτων. Γ Λυκείου

Επιλογή Μαθημάτων. Γ Λυκείου Επιλογή Μαθημάτων Γ Λυκείου Μαθήματα Κοινού Κορμού Γ τάξη Νέα Ελληνικά 5 Μαθηματικά 2 Ιστορία 2 Θρησκευτικά 2 Πολιτική Αγωγή 1 Γυμναστική 1 Υποχρ. Ξένες γλώσσες 4 Σύνολο 17 Υποχρεωτικές Ξένες Γλώσσες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΗΓΕΣΙΑ : ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ m143 Ισίδωρος Παχουνδάκης Καθηγητής Κοινωνιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

1. Καθηγητής στο γνωστικό αντικείμενο Παιδαγωγική-Κατηχητική

1. Καθηγητής στο γνωστικό αντικείμενο Παιδαγωγική-Κατηχητική KOΓΚΟΥΛΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Καθηγητής του Τμήματος Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Όνομα πατέρα: Βασίλειος Ημερομηνία γέννησης 1948 Δ/νση κατοικίας Κεραμοπούλου 11 Ταχ. Κώδ.: 546 22 Πόλη:

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ 2 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Μάθημα : «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ & ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τους μαθητές του 2 ου Γυμνασίου Μυτιλήνης με την καθοδήγηση της

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος Ενισχυτικής Διδασκαλίας (Ε.Δ.)

Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος Ενισχυτικής Διδασκαλίας (Ε.Δ.) Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος Ενισχυτικής Διδασκαλίας (Ε.Δ.) Σχολείο:. Ημερομηνία:. 1. Ποσοτικά δεδομένα Πρόκειται για τον αριθμό των διδακτικών που πραγματοποιήθηκαν ανά τμήμα και ανά

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες εγγραφής στο Μητρώο της Δράσης "Ελληνικά Ακαδημαϊκά Ηλεκτρονικά Συγγράμματα και Βοηθήματα" Έκδοση Εγγράφου:1.0

Οδηγίες εγγραφής στο Μητρώο της Δράσης Ελληνικά Ακαδημαϊκά Ηλεκτρονικά Συγγράμματα και Βοηθήματα Έκδοση Εγγράφου:1.0 Οδηγίες εγγραφής στο Μητρώο της Δράσης "Ελληνικά Ακαδημαϊκά Ηλεκτρονικά Συγγράμματα και Βοηθήματα" Έκδοση Εγγράφου:1.0 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Εκπαίδευση & Δια Βίου Μάθηση» (ΕΚΔιΒιΜ) 1 Κενή σελίδα 2 Ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Για να κατανοήσετε καλύτερα την προτεινόμενη διαδικασία πρόσβασης στα ΑΕΙ και ΤΕΙ της χώρας θα προσπαθήσουμε αρχικά να σας περιγράψουμε συνοπτικά

Διαβάστε περισσότερα

Με την προσδοκία ότι το βιβλίο αυτό θα αποβεί χρήσιμο σε μαθητές και συναδέλφους φιλολόγους, εύχομαι καλή επιτυχία στο έργο τους.

Με την προσδοκία ότι το βιβλίο αυτό θα αποβεί χρήσιμο σε μαθητές και συναδέλφους φιλολόγους, εύχομαι καλή επιτυχία στο έργο τους. 5 Πρόλογος Το βιβλίο αυτό αποτελεί μια βελτιωμένη έκδοση του Συντακτικού της αρχαίας ελληνικής γλώσσας σε πίνακες που κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο του 2000. Η επανέκδοσή του κρίθηκε αναγκαία προκειμένου να

Διαβάστε περισσότερα

1. Ο παρών Νόμος θα αναφέρεται ως ο περί Αναγνώρισης Τίτλων Σπου

1. Ο παρών Νόμος θα αναφέρεται ως ο περί Αναγνώρισης Τίτλων Σπου Ε.Ε.Παρ. 1(1) 322 Ν. 68(Ι)/96 Αρ. 3057, 3.5.96 Ο περί Αναγνώρισης Τίτλων Σπουδών Ανώτερης και Ανώτατης Εκπαίδευσης και Παροχής Σχετικών Πληροφοριών Νόμος του 1996 εκδίδεται με δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση.

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση. ΔΙATMHMATΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (ΠΠΔΕ) ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ (Απόσπασμα από τα Πρακτικά της 325 ης /08-05-2014 Τακτικής Συνεδρίασης της Συγκλήτου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ - ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΜΟΝΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ - ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΜΟΝΟΓΡΑΦΙΕΣ ΧΡΗΣΤΟΣ Δ. ΚΑΡΔΑΡΑΣ Αναπληρωτής Καθηγητής Τ.Θ.Σ. του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Γεννήθηκα στην Αθήνα το 1962, όπου και ολοκλήρωσα τις σπουδές μου στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Κατόπιν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Σύνολο νοµού Αργολίδας.. Γενικές παρατηρήσεις Γίνεται φανερό από την ανάλυση, που προηγήθηκε, πως η επίδοση των υποψηφίων του νοµού Αργολίδας, αλλά και η κατανοµή της βαθµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

σχετικά µε το καθεστώς της δεύτερης ανάθεσης µαθηµάτων στην δευτεροβάθµια

σχετικά µε το καθεστώς της δεύτερης ανάθεσης µαθηµάτων στην δευτεροβάθµια ΠΡΟΕ ΡΕΥΩΝ (Ιωάννης Τραγάκης): Θα συζητηθεί η µε αριθµό 189/4-9- 2012 επίκαιρη ερώτηση του Βουλευτή της ηµοκρατικής Αριστεράς κ. Θωµά Ψύρρα προς τον Υπουργό Παιδείας και Θρησκευµάτων, Πολιτισµού και Αθλητισµού

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

Η εξέλιξη της ελληνικής παιδαγωγικής σκέψης και πράξης

Η εξέλιξη της ελληνικής παιδαγωγικής σκέψης και πράξης Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής & Τεχνολογικής Εκπαίδευσης 2013-14 Α εξάμηνο Η εξέλιξη της ελληνικής παιδαγωγικής σκέψης και πράξης Υπεύθυνος καθηγητής: Μαυρικάκης Εμμανουήλ Συμμετέχοντες

Διαβάστε περισσότερα

Στρογγυλή Τράπεζα -9 Νοεμβρίου 2013. Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση στην Κύπρο. τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση

Στρογγυλή Τράπεζα -9 Νοεμβρίου 2013. Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση στην Κύπρο. τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση 9 o Διεθνές Συνέδριο «Ελληνική ή Γλώσσα και Ορολογία» -7-9 Νοεμβρίου 2013 Στρογγυλή Τράπεζα -9 Νοεμβρίου 2013 Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση, στην επιστήμη και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:---------

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- 25η Μαρτίου 1821 Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- Στόχοι: Μέσα από διάφορες επικοινωνιακές και διαθεματικές δραστηριότητες τo παιδί:

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος ΔΣ ΕΑΕΠ Σε 960 ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία της χώρας, 12/θεσια και με τον μεγαλύτερο μαθητικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

Εξ αποστάσεως εκπαίδευση Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση αποτελεί ένα εναλλακτικό σύστημα παροχής υπηρεσιών εκπαίδευσης. Ειδοποιό διαφορά από τα

Εξ αποστάσεως εκπαίδευση Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση αποτελεί ένα εναλλακτικό σύστημα παροχής υπηρεσιών εκπαίδευσης. Ειδοποιό διαφορά από τα Εξ αποστάσεως εκπαίδευση Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση αποτελεί ένα εναλλακτικό σύστημα παροχής υπηρεσιών εκπαίδευσης. Ειδοποιό διαφορά από τα παραδοσιακά συστήματα συνιστά το γεγονός ότι διδάσκοντες και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ REMACO ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΕΠΙΧEIΡΗΣΕΩΝ

ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ REMACO ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΕΠΙΧEIΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ -1- 1. ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2. ΣΚΟΠΟΣ & ΕΠΙΔΙΩΞΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 3. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ 4. ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ 5. ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗ SWOT

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ. Αξιολόγηση, Προαγωγή και Απόλυση Μαθητών Γενικού Λυκείου

ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ. Αξιολόγηση, Προαγωγή και Απόλυση Μαθητών Γενικού Λυκείου ΤΟ ΝΕΟ ΛΥΚΕΙΟ Στους μαθητές που θα φοιτήσουν φέτος στην Α Λυκείου θα αρχίσει να εφαρμόζεται η νέα δομή του λυκείου. Για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση θα μετράει επιπλέον και ο μέσος όρος των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα