Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ε-mail:spiros.makris@uop.gr"

Transcript

1 ΠΛΟΥΤΟΣ, ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΙΣΧΥΣ ΣΤΙΣ ΙΕΘΝΕΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Η θεωρία της ηγεµονικής σταθερότητας στην εποχή της παγκοσµιοποίησης. Η περίπτωση του Robert Gilpin ιάγραµµα (Diagram) ρ. Σπύρος Μακρής Τµήµα Πολιτικής Επιστήµης και ιεθνών Σχέσεων Σχολή Κοινωνικών Επιστηµών Πανεπιστήµιο Πελοποννήσου 1. Παγκοσµιοποίηση, περιφερισµός και ιεθνείς Σχέσεις στον 21 ο αιώνα 2. Η ηγεµονική σταθερότητα και ο ηγετικός ρόλος των ΗΠΑ στη νέα εποχή 3. Μερικά Συµπεράσµατα Έννοιες-κλειδιά (key-concepts) παράδειγµα, πολιτικός ρεαλισµός, ιεθνής Πολιτική Οικονοµία, παγκοσµιοποίηση, περιφερισµός, τάξη, θεωρία της ηγεµονικής σταθερότητας, κράτος-ηγέτης, θεωρίες της αλληλεξάρτησης, ηγεµονισµός, ηγεµονικός πόλεµος, συλλογική ασφάλεια. Περίληψη (Summary) Από το τέλος του Ψυχρού Πολέµου και εντεύθεν, η παγκοσµιοποίηση υπήρξε το σηµαντικότερο χαρακτηριστικό των διεθνών οικονοµικών και πολιτικών σχέσεων και σε έναν σηµαντικό βαθµό των πολιτικών σχέσεων. Η παγκοσµιοποίηση έχει καταστεί το καθοριστικό στοιχείο της διεθνούς οικονοµίας και πολιτικής στις αρχές του 21 ου αιώνα. Ειδικότερα, η οικονοµική παγκοσµιοποίηση επέφερε ορισµένες θεµελιώδεις εξελίξεις στο εµπόριο, στη χρηµατοδότηση και στις άµεσες ξένες επενδύσεις µέσω των πολυεθνικών επιχειρήσεων. Οι ειδικοί επιστήµονες πιστεύουν ότι συντελείται µία σηµαντική µετατόπιση από µια διεθνή οικονοµία στην οποία κυριαρχεί το κράτος σε µια διεθνή οικονοµία στην οποία κυριαρχεί η αγορά. Η οικονοµική παγκοσµιοποίηση συνυπάρχει µε µία ισχυρή τάση οικονοµικής περιφερειακής ολοκλήρωσης, η οποία ενσαρκώνεται στην περιφερειοποίηση των ξένων επενδύσεων, της παραγωγής και των οικονοµικών δραστηριοτήτων, που φαίνεται να αποτελεί σηµαντική απάντηση των εθνών-κρατών στα κοινά προβλήµατα και σε µια εξαιρετικά αλληλοεξαρτώµενη, ανταγωνιστική παγκόσµια οικονοµία. Παρόλα αυτά θα ήταν εσφαλµένο να υπερεκτιµήσουµε τις θετικές ή αρνητικές επιδράσεις της οικονοµικής παγκοσµιοποίησης και πολύ περισσότερο να θεωρήσουµε ότι η αυξανόµενη, αναµφίβολα, σπουδαιότητα της διεθνούς αγοράς και του διεθνούς χρήµατος έχουν παραγκωνίσει, ανεπιστρεπτί, το ρόλο των εθνικών πολιτικών και των εθνικών οικονοµιών στη διαµόρφωση της διεθνούς οικονοµικής τάξης. Συγχρόνως θα ήταν λάθος αν αντιµετωπίζαµε την επικράτηση της οικονοµικής παγκοσµιοποίησης ή το διαγκωνισµό παγκοσµιοποίησης και περιφερισµού ως µία άνευ όρων κυριαρχία της αγοράς και των τεχνικών της οικονοµικής θεωρίας, παραγνωρίζοντας τον κρίσιµο και ενίοτε καταλυτικό ρόλο των πολιτικών παραγόντων των διεθνών σχέσεων. Η 1

2 µεγάλη προσφορά του Robert Gilpin, η προσέγγιση του οποίου θα µάς απασχολήσει, κυρίως, στην παρούσα Ανακοίνωσή µας, έγκειται ακριβώς στην υιοθέτηση αυτής της θεωρητικής και µεθοδολογικής παραδοχής, χωρίς την οποία θα οδηγούµαστε προς έναν οικονοµισµό µαρξιστικού τύπου. Εξάλλου ακριβώς αυτή είναι και η συνεισφορά της ιεθνούς Πολιτικής Οικονοµίας στον επιστηµονικό κλάδο των ιεθνών Σχέσεων, η µελέτη της σχέσης πολιτικής και οικονοµίας, ισχύος και πλούτου, στη διαµόρφωση του διακρατικού και παγκόσµιου γίγνεσθαι. Κατά συνέπεια, σκοπός της Εισήγησής µας, επιλέγοντας, όπως προείπαµε, ως θεωρητικό και µεθοδολογικό µοντέλο ανάλυσης και εµπειρικής αναφοράς τη θεωρία της ηγεµονικής σταθερότητας (theory of hegemonic stability), όπως διατυπώθηκε, κυρίως, από τον Αµερικανό πολιτικό επιστήµονα και διεθνολόγο Robert Gilpin, είναι να δείξει ότι αν και στον 21 ο αιώνα οι οικονοµικοί παράγοντες θα παίξουν σηµαντικό ρόλο στον προσδιορισµό του χαρακτήρα της παγκόσµιας οικονοµίας, οι πολιτικοί παράγοντες θα είναι ίσης ή πιθανόν µεγαλύτερης σηµασίας. Η φύση της παγκόσµιας οικονοµίας θα επηρεαστεί, σε µεγάλο βαθµό, από τα συµφέροντα ασφαλείας και τα πολιτικά συµφέροντα, καθώς και από τις σχέσεις µεταξύ των κυρίαρχων οικονοµικών δυνάµεων, παγιωµένων ή ανερχόµενων (ΗΠΑ, υτικής Ευρώπης, Ιαπωνίας, Κίνας, Ρωσία, Ινδίας κά). Είναι απίθανο οι δυνάµεις αυτές να εµπιστευτούν την κατανοµή του παγκόσµιου οικονοµικού προϊόντος αποκλειστικά και µόνο στην αγορά. Ο ρόλος, ειδικότερα, των ΗΠΑ θα αποτελέσει αντικείµενο ιδιαίτερης διερεύνησης, εφόσον οι Αµερικανοί αποτέλεσαν για µεγάλο χρονικό διάστηµα το πρότυπο του Ηγεµόνα της διεθνούς πολιτικής σκηνής, επιβάλλοντας ένα σύστηµα ηγεµονικής σταθερότητας, το οποίο σήµερα βρίσκεται υπό κρίση, αµφισβήτηση και µετασχηµατισµό. 2

3 1. Παγκοσµιοποίηση, περιφερισµός και ιεθνείς Σχέσεις στον 21 ο αιώνα O Robert Gilpin, καθηγητής Πολιτικής και ιεθνών Σπουδών στη Σχολή Woodrow Wilson στο Πανεπιστήµιο του Princeton, ο σηµαντικότερος αναµφίβολα εκπρόσωπος του ρεαλιστικού παραδείγµατος (paradigm) στις ιεθνείς Σχέσεις σήµερα και ένας από τους θεµελιωτές του κλάδου της ιεθνούς Πολιτικής Οικονοµίας (International Political Economy) 1, υποστηρίζει, σε ένα από τα τελευταία του βιβλία, ότι «από το τέλος του Ψυχρού Πολέµου και µετά, η παγκοσµιοποίηση υπήρξε το σηµαντικότερο χαρακτηριστικό των διεθνών οικονοµικών σχέσεων και, σε έναν σηµαντικό βαθµό, των πολιτικών σχέσεων». Και συνεχίζει περαιτέρω το συλλογισµό του χαρακτηριστικά:«η παγκοσµιοποίηση έχει καταστεί το καθοριστικό στοιχείο της διεθνούς οικονοµίας στις αρχές του 21 ου αιώνα ( ) Η οικονοµική παγκοσµιοποίηση επέφερε ορισµένες θεµελιώδεις εξελίξεις στο εµπόριο, στη χρηµατοδότηση και στις άµεσες ξένες επενδύσεις µέσω των πολυεθνικών επιχειρήσεων ( ) Πολλοί παρατηρητές πιστεύουν ότι συντελείται µία σηµαντική µετατόπιση από µια διεθνή οικονοµία στην οποία κυριαρχεί το κράτος σε µια διεθνή οικονοµία στην οποία κυριαρχεί η αγορά». Ωστόσο, όπως ο ίδιος συµπεραίνει, η οικονοµική παγκοσµιοποίηση (globalization) συνυπάρχει σήµερα µε µία ισχυρή, αναµφίβολα, τάση οικονοµικής περιφερειακής ολοκλήρωσης ή, όπως αλλιώς λέγεται, περιφερισµού (regionalism), η οποία εκδηλώνεται µέσα από την ολοένα διογκούµενη και «αυξηµένη περιφερειοποίηση των ξένων επενδύσεων, της παραγωγής και των οικονοµικών δραστηριοτήτων», και η οποία φαίνεται να «αποτελεί σηµαντική απάντηση των εθνών-κρατών στα κοινά προβλήµατα και σε µια εξαιρετικά αλληλοεξαρτώµενη, ανταγωνιστική παγκόσµια οικονοµία» 2. Παρόλα αυτά θα ήταν εσφαλµένο να υπερεκτιµήσουµε τις θετικές ή αρνητικές επιδράσεις της οικονοµικής παγκοσµιοποίησης και πολύ περισσότερο να θεωρήσουµε ότι η αυξανόµενη, αναντίλεκτα, σπουδαιότητα της διεθνούς αγοράς και του διεθνούς χρήµατος έχουν παραγκωνίσει, ανεπιστρεπτί, το ρόλο των εθνικών πολιτικών και των εθνικών οικονοµιών στη διαµόρφωση της διεθνούς οικονοµικής τάξης. Η οικονοµική περιφερειακή ολοκλήρωση, µε το παράδειγµα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να δεσπόζει στην κορωνίδα αυτής της διαδικασίας, σηµατοδοτεί οπωσδήποτε µία αντίρροπη τάση, άλλοτε ως εναλλακτική λύση στην παγκόσµια οικονοµία και άλλοτε ως ένα εναγώνιο εγχείρηµα των µεµονωµένων κρατών να προωθήσουν µε συλλογικό τρόπο τα ζωτικά εθνικά τους συµφέροντα. Πολύ περισσότερο θα ήταν εσφαλµένο και υπερβολικό εάν αντιµετωπίζαµε την επικράτηση της οικονοµικής παγκοσµιοποίησης ή τον υπαρκτό διαγκωνισµό παγκοσµιοποίησης και περιφερισµού ως µία άνευ όρων κυριαρχία της αγοράς και των τεχνικών της οικονοµικής θεωρίας, παραγνωρίζοντας τον κρίσιµο και ενίοτε καταλυτικό ρόλο των πολιτικών παραγόντων των διεθνών σχέσεων. Η µεγάλη προσφορά του Robert Gilpin έγκειται ακριβώς στην υιοθέτηση αυτής της θεωρητικής και µεθοδολογικής παραδοχής, χωρίς την οποία θα οδηγούµαστε προς έναν κλασικό οικονοµισµό µαρξιστικού τύπου. Εξάλλου ακριβώς αυτή είναι και η συνεισφορά της ιεθνούς Πολιτικής Οικονοµίας στις ιεθνείς Σχέσεις, η µελέτη δηλαδή της σχέσης πολιτικής και οικονοµίας, ισχύος και πλούτου, στη διαµόρφωση του διακρατικού και παγκόσµιου γίγνεσθαι 3. 1 Βλ. Martin Griffiths, Fifty Key Thinkers in International Relations, London and New York:Routledge, 1999, σ. 11 κ.έ. 2 Βλ. Robert Gilpin, Παγκόσµια Πολιτική Οικονοµία. Η διεθνής οικονοµική τάξη, Αθήνα:Ποιότητα, 2002, σ. 15 κ.έ. 3 Βλ. Robert Jackson-Georg Sørensen, Θεωρία και Μεθοδολογία των ιεθνών Σχέσεων. Η σύγχρονη συζήτηση, Αθήνα:Gutenberg, 2006, σ. 262 κ.έ. 3

4 Για να καταλήξει επ αυτού του κοµβικού ζητήµατος ο επιφανής Αµερικανός διεθνολόγος ως εξής:«αν και οι οικονοµικοί παράγοντες θα παίξουν σηµαντικό ρόλο στον προσδιορισµό του χαρακτήρα της παγκόσµιας οικονοµίας, οι πολιτικοί παράγοντες θα είναι ίσης ή πιθανόν µεγαλύτερης σηµασίας. Η φύση της παγκόσµιας οικονοµίας θα επηρεαστεί πολύ από τα συµφέροντα ασφαλείας και τα πολιτικά συµφέροντα, καθώς και από τις σχέσεις µεταξύ των κυρίαρχων οικονοµικών δυνάµεων, συµπεριλαµβανοµένων των Ηνωµένων Πολιτειών, της υτικής Ευρώπης, της Ιαπωνίας, της Κίνας και της Ρωσίας. Είναι εξαιρετικά απίθανο οι δυνάµεις αυτές να εµπιστευτούν την κατανοµή του παγκόσµιου οικονοµικού προϊόντος και τον αντίκτυπο των οικονοµικών δυνάµεων στα εθνικά τους συµφέροντα αποκλειστικά και µόνο στην αγορά. Τόσο η οικονοµική αποδοτικότητα όσο και οι εθνικές βλέψεις αποτελούν κινητήριες δυνάµεις στην παγκόσµια οικονοµία του 21 ου αιώνα» 4. Το τέλος του Ψυχρού Πολέµου (1989 και εφεξής) και η αυγή του 21 ου αιώνα, συνεπώς, οδηγούν την παγκοσµία οικονοµική και πολιτική τάξη (order) πραγµάτων προς µία νέα δυναµική κατάσταση, στην οποία η οικονοµική παγκοσµιοποίηση και η ψηφιακή τεχνολογία, ως οι αιχµές του δόρατος του πλουτοπαραγωγικού συστήµατος του καπιταλισµού, δεν µπορούν από µόνες τους να διασφαλίσουν τη σταθερότητα της παγκόσµιας οικονοµίας. Αν και τα χρηµατοοικονοµικά προβλήµατα της Ανατολικής Ασίας και η κρίση του 1997, που ξέσπασε αρχικά στην Ταϊλάνδη και εκ των υστέρων εξαπλώθηκε σε όλες τις οικονοµίες της Ασίας και του Ειρηνικού, ακόµη και στην Ιαπωνία, έχουν αµβλυνθεί σηµαντικά, κανείς δεν µπορεί, µε σιγουριά, να αποκλείσει πιθανούς κινδύνους στο παγκόσµιο σύστηµα του διεθνούς καπιταλισµού. Η νέα αυτή πραγµατικότητα, όπως αναφέραµε παραπάνω, δέχεται σοβαρές προκλήσεις, εξαιτίας της εντεινόµενης ποσοτικά και ποιοτικά εξάπλωσης των περιφερειακών οικονοµικών συµφωνιών, µε την Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και την περίφηµη Συµφωνία Ελεύθερου Εµπορίου Βόρειας Αµερικής (NAFTA) να αντιπροσωπεύουν σηµαντικές αποκλίσεις από το ιδεώδες µίας παγκόσµιας ανοιχτής οικονοµίας. Ωστόσο, όπως επισηµαίνει και πάλι ο Robert Gilpin, σε ένα έτερο αξιόλογο βιβλίο του για την παγκόσµια οικονοµία στον 21 ο αιώνα, η λήξη του Ψυχρού Πολέµου εξασθένισε σε πολύ µεγάλο βαθµό τους πολιτικούς δεσµούς οι οποίοι συνείχαν µεταπολεµικά τη διεθνή οικονοµία. Για την ακρίβεια, µετά την κατάρρευση του χαλαρού διπολισµού, και σε συνδυασµό µε την απορρύθµιση του οικονοµικού συστήµατος του Bretton Woods 5, τα ισχνά πολιτικά θεµέλια της διεθνούς οικονοµίας δεν µπορούν πλέον να διασφαλίσουν ένα υψηλό και ολοκληρωµένο επίπεδο οικονοµικής παγκοσµιοποίησης. Η έλλειψη συνεργασίας και κατανόησης και η εξασθένηση των κοινών πολιτικών συµφερόντων φέρνουν εκ νέου στο προσκήνιο το ρόλο των ΗΠΑ στη διεθνή οικονοµική και πολιτική σκηνή του 21 ου αιώνα 6. 4 Βλ. Robert Gilpin, Παγκόσµια Πολιτική Οικονοµία, ό.π., σ. 21 κ.έ. 5 Το οικονοµικό σύστηµα Bretton Woods, από τη µικρή πόλη στο New Hampshire των ΗΠΑ, όπου το 1944, λίγο πριν από τη λήξη του Β ΠΠ πραγµατοποιήθηκε το περίφηµο ιεθνές ηµοσιονοµικό και Οικονοµικό Συνέδριο µεταξύ των ΗΠΑ, της Μεγάλης Βρετανίας και 42 ακόµη χωρών, υποδηλώνει το µεταπολεµικό καθεστώς διεθνούς ανοικτού εµπορίου, που υλοποιήθηκε µε την ίδρυση τριών ιεθνών Θεσµών και Οργανισµών:της Παγκόσµιας Τράπεζας (World Bank), της Γενικής Συµφωνίας ασµών και Εµπορίου (GATT), η οποία αντικαταστήθηκε, το 1995, από τον Παγκόσµιο Οργανισµό Εµπορίου (ΠΟΕ) και του ιεθνούς Νοµισµατικού Ταµείου (International Monetary Fund). Βλ. Martin Griffiths and Terry O Callaghan, International Relations. The Key Concepts, London and New York:Routledge, 2006, σ. 20 κ.έ. 6 Βλ. Robert Gilpin, Η Πρόκληση του Παγκόσµιου Καπιταλισµού. Η παγκόσµια οικονοµία τον 21 ο αιώνα, Αθήνα:Ποιότητα, 2002, σ. 17 κ.έ. 4

5 Η παγκοσµιοποίηση κατά συνέπεια πρέπει να αντιµετωπιστεί ως ένα ευρύτερο ζήτηµα το ιεθνών Σχέσεων και όχι απλά ως µία οικονοµική τάση της νέας εποχής 7. Πιο συγκεκριµένα, η παγκοσµιοποίηση πρέπει να αποτελέσει ένα αναλυτικό εργαλείο ή, ορθότερα, πλαίσιο, µε προσδιορισµένες θεωρητικές και µεθοδολογικές παραδοχές, µέσα στο οποίο θα τεθούν όλα τα ζητήµατα της διεθνούς οικονοµίας και πολιτικής στον 21 ο αιώνα. Υπ αυτήν την έννοια και αν θεωρήσουµε την παγκοσµιοποίηση κάτι σαν το σύγχρονο πνεύµα των καιρών (zeitgeist), ή την κοινή λογική (common sense), όπως θα έλεγε και ο Gramsci 8, µπορούµε, µε βάση την υπάρχουσα βιβλιογραφία, να σχηµατοποιήσουµε τη σχετική προβληµατική και συζήτηση στον εξής νοητό άξονα: 1. Στη µία πλευρά της συζήτησης βρίσκεται η «θέση της υπερπαγκοσµιοποίησης» (the hyperglobalist thesis). Σύµφωνα µε τους εκπροσώπους αυτής της θέσης (Ohmae, Wriston, Guéhenno), η παγκοσµιοποίηση οριοθετεί µία νέα εποχή, στην οποία τόσο οι άνθρωποι όσο και, κυρίως, τα παραδοσιακά εθνικά κράτη συνιστούν πλέον αντικείµενα ή οικονοµικά και επιχειρηµατικά µέρη (business units) της κυρίαρχης παγκόσµιας αγοράς. Η θέση αυτή προκρίνει µία καθαρά οικονοµική λογική και στη νεοφιλελεύθερη εκδοχή της υιοθετεί την αντίληψη µίας οικονοµικής παγκοσµιοποίησης και µίας οικονοµίας χωρίς σύνορα, όπου τα πάντα τείνουν να αποεθνικοποιηθούν (denationalization). 2. Στο ενδιάµεσο βρίσκεται η «σκεπτικιστή θέση» (the skeptical thesis). Σύµφωνα µε τους σκεπτικιστές, η οικονοµική παγκοσµιοποίηση, σε εµφανή αντίθεση µε την περίφηµη εποχή του Χρυσού Κανόνα (Gold Standard), είναι περισσότερο µία περιφερειακή οικονοµική ολοκλήρωση, η οποία επικεντρώνεται κυρίως σε τρία οικονοµικά και εµπορικά µπλοκ, την Ευρώπη, τη Βόρεια Αµερική και το µπλοκ της Ασίας και του Ειρηνικού. Υπ αυτήν την έννοια, σύµφωνα µε τους εκπροσώπους αυτής της θεωρητικής προσέγγισης, τόσο η παγκοσµιοποίηση όσο και η προϊούσα αποεθνικοποίηση είναι ένας µύθος, στο βαθµό όπου οι εθνικές κυβερνήσεις και τα κράτη, στα πλαίσια του περιφερισµού, συνεχίζουν να έχουν σηµαντική ισχύ και επιρροή (Hirst, Thompson). 3. Στο άλλο άκρο της τρέχουσας συζήτησης για την παγκοσµιοποίηση βρίσκεται η «µετασχηµατιστική θέση» (the transformationalist thesis). Σύµφωνα µε τους εκπροσώπους αυτής της θέσης (Giddens, Rosenau, Ruggie, Linklater), η οποία φαίνεται από ακαδηµαϊκής απόψεως να είναι και η πιο αποδεκτή, στην αυγή του νέου millennium συντελείται, σε παγκόσµια κλίµακα, ένας κοσµογονικός οικονοµικός, κοινωνικός και πολιτικός µετασχηµατισµός, η οποίος, σταδιακά, και µε πολλές δίχως άλλο αβεβαιότητες και ανασφάλειες, τείνει να δώσει στα σύγχρονα εθνικά κράτη και στη µεταψυχροπολεµική διεθνή σκηνή το δοµικό και λειτουργικό status µίας νέας παγκόσµιας τάξης. Η παγκοσµιοποίηση, κατά συνέπεια, γίνεται αντιληπτή ως µία κατεξοχήν µετασχηµατιστική δύναµη, ως µία δύναµη αλλαγής των διεθνών σχέσεων συλλήβδην, η οποία, ωστόσο, δεν γνωρίζουµε µε σιγουριά ακόµη που θα µάς οδηγήσει µελλοντικά 9. Η σχετική προβληµατική/βιβλιογραφία για την οικονοµική παγκοσµιοποίηση στο επιστηµονικό πεδίο της ιεθνούς Πολιτικής Οικονοµίας έχει κωδικοποιηθεί πια στα περισσότερα διεθνολογικά εγχειρίδια (text books) ως µία ορισµένη τυπολογία ή ένα σύστηµα ταξινόµησης (typology or a system of classification), σύµφωνα µε το 7 Βλ. Σπύρος Μακρής, Πολιτικό Σύστηµα και ιεθνείς Σχέσεις. Η ελληνική περίπτωση µέσα από τη συγκριτική προοπτική (Πρόλογος:Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος), Αθήνα:Παπαζήση & Κέντρο Ευρωπαϊκού και Συνταγµατικού ικαίου, 2007, σ. 311 κ.έ. 8 Βλ. Steve Jones, Antonio Gramsci, London and New York:Routledge, 2006, σ. 53 κ.έ. 9 Βλ. Phil Williams, Donald M. Goldstein, Jay M. Shafritz (eds), Classic Readings and Contemporary Debates in International Relations, UK and USA:Thomson, Wadsworth, 2006, σ. 548 κ.έ. 5

6 οποίο, η παγκοσµιοποίηση εξετάζεται µέσα από τη διαδοχή τριών κυµάτων (waves), τα οποία απεικονίζουν σε ένα βαθµό την τριχοτόµηση που εκθέσαµε παραπάνω. Στο πρώτο κύµα, που αντιστοιχεί στη θέση της υπερπαγκοσµιοποίησης, η διαδικασία της παγκόσµιας οικονοµικής και πολιτικής ολοκλήρωσης εκλαµβάνεται ως το «µοιραίο µέλλον» (inevitable future) των διεθνών σχέσεων. Ωστόσο αυτή η µοιραία αντίληψη εκφράζεται µέσα από δύο επιµέρους θέσεις. Μία ακραία νεοφιλελεύθερη και µία πιο µετριοπαθή. Η νεοφιλελεύθερη θέαση του διεθνούς γίγνεσθαι, που επικρίνεται από πολλούς ειδικούς µελετητές του φαινοµένου ως υπεραπλουστευτική, υποστηρίζει µία, όπως χαρακτηριστικά έχει πολιτογραφηθεί στη σχετική βιβλιογραφία, επιχειρηµατική παγκοσµιοποίηση (business-globalization), που εξαντλείται και κορυφώνεται, τελικά, στον πρωταγωνιστικό και ανατρεπτικό ρόλο των µεγάλων πολυεθνικών επιχειρήσεων (multinational corporations), που ως οι νέοι «αναθεωρητές» καταργούν ουσιαστικά τα εθνικά σύνορα και τα κράτη 10. Οι µετριοπαθείς υπερπαγκοσµιοποιητές, που άσκησαν κριτική στους ρεαλιστές θεµελιωτές του κλάδου της ιεθνούς Πολιτικής Οικονοµίας, όπως συνέβη µε την κριτική της Susan Strange στον Stephen Krasner 11, µε τον πολύ χαρακτηριστικό τίτλο «Ξύπνα, Krasner, ο Κόσµος έχει Αλλάξει», διατύπωσαν µία αν µη τι άλλο µετασχηµατιστική θέση, η οποία δεν καταργεί το διεθνές κρατοκεντρικό σύστηµα, αλλά υποστηρίζει ότι τα παραδοσιακά έθνη κράτη αλλάζουν σταδιακά και µετασχηµατίζονται σε αυτό που ο Georg Sørensen ορίζει ως µετανεοτερικό κράτος, σε µία σύνθετη, δηλαδή, πολιτικο-οικονοµική οντότητα, που είναι ενταγµένη πλήρως στον ιστό της παγκοσµιοποίησης και της παγκόσµιας διακυβέρνησης 12. Το δεύτερο κύµα είναι η θέση του παγκόσµιου σκεπτικισµού. Οι θεωρητικοί της εν λόγω προσέγγισης αποδίδουν στην παγκοσµιοποίηση ένα µυθικό χαρακτήρα. Αυτό που τελικά συµβαίνει είναι ένα ορισµένο επίπεδο οικονοµικής αλληλεξάρτησης και υπερδιασύνδεσης, που συντελείται µεταξύ των πιο ανεπτυγµένων βιοµηχανικών κρατών της Υφηλίου, στις καπιταλιστικές διεθνοποιηµένες περιφέρειες της Βόρειας Αµερικής, της Ευρώπης και της Ανατολικής Ασίας. Το τρίτο κύµα για την παγκόσµια οικονοµική και πολιτική ολοκλήρωση συνδέεται σε µεγάλο βαθµό µε τις θεωρητικές θέσεις και αντιλήψεις του κονστρουκτιβισµού (constructivism) 13. Οι θεωρητικοί του κονστρουκτιβισµού, µε άξονα τις µεταθετικιστικές και µεταθεµελιωτικές αντιλήψεις της Κριτικής Θεωρίας και κυρίως της αποδόµησης, αντιλαµβάνονται την οικονοµική παγκοσµιοποίηση ως µία κοινωνική κατασκευή, ως µία ιδέα που έχει αποκτήσει την οντότητα µίας κοινωνικής πρακτικής, που διαµορφώνει εκ του συστάδην τόσο το ίδιο το διεθνές σύστηµα όσο και τις απόψεις µας για αυτό, µε σκοπό, τις περισσότερες φορές, το ίδιον συµφέρον των ισχυρών παικτών ή των Μεγάλων υνάµεων, όπως λέµε, των διεθνών σχέσεων. Εδώ είναι φανερή η γειτνίαση των επιχειρηµάτων τους µε τα σχετικά επιχειρήµατα των νεογκραµσιανών διεθνολόγων, όπως για παράδειγµα 10 Οι απόψεις σχετικά µε το ρόλο των πολυεθνικών ή διεθνικών, όπως αποκαλούνται στις Ηνωµένες Πολιτείες, επιχειρήσεων στην οικονοµική παγκοσµιοποίηση διίστανται. Από τη µία εκλαµβάνονται ως το κλειδί για την εµφάνιση µίας νέας παγκόσµιας κοινότητας, από την άλλη αντιµετωπίζονται ως µία σοβαρή απειλή για το διεθνές σύστηµα, εξαιτίας της ανεξέλεγκτης συσσώρευσης οικονοµικής ισχύος, στα χέρια πολιτικά ανεύθυνων ελίτ. Βλ. A. LeRoy Bennett James K. Oliver, ιεθνείς Οργανισµοί. Αρχές και Προβλήµατα, Αθήνα:Gutenberg, 2006, σ. 346 κ.έ. 11 Βλ. Susan Strange, Wake up, Krasner, the World has Changed!, Review of International Political Economy, 1994, 1 (2), pp Βλ. Σπύρος Μακρής, Πολιτικό Σύστηµα και ιεθνείς Σχέσεις, ό.π., σ Για µία διεθνοπολιτική ανάγνωση της οικονοµικής παγκοσµιοποίησης βλ. επίσης Michael Zürn, From Interdependence to Globalization στο Walter Carlsnaes, Thomas Risse, Beth A. Simmons (eds), Handbook of International Relations, London:Sage, 2006, σ. 235 κ.έ. 13 Βλ. Σπύρος Μακρής, Η Θεωρία των ιεθνών Σχέσεων στην εποχή της παγκοσµιοποίησης. Κονστρουκτιβισµός vs Ρασιοναλισµός, Αθήνα:Παπαζήση, 2002, σ. 89 κ.έ. 6

7 η περίπτωση του Robert Cox (βλ. τη σχετική µελέτη) 14. Με την έννοια αυτή, το νέο σύστηµα της παγκοσµιοποίησης είναι ένα ιδεατό µόρφωµα φαντασιακών οικονοµιών (imagined economies), το οποίο ενσαρκώνεται στις περίφηµες υπεράκτιες εταιρείες, ένας offshore κόσµος, εικονικός και πραγµατικός συγχρόνως Η ηγεµονική σταθερότητα και ο ηγετικός ρόλος των ΗΠΑ στη νέα εποχή «Εάν οι Ηνωµένες Πολιτείες δεν αναλάβουν εκ νέου τον ηγετικό τους ρόλο, τότε η εύτερη Χρυσή Εποχή του παγκόσµιου καπιταλισµού ενδέχεται να λάβει και αυτή τέλος» 16. Με αυτόν τον απόλυτα ξεκάθαρο και αναντίλεκτα ρητό τρόπο ολοκληρώνει ο κορυφαίος Αµερικανός διεθνολόγος Robert Gilpin το βιβλίο του για την Παγκόσµια Οικονοµία στον 21 ο αιώνα, στο οποίο µε µία άψογη ανάλυση περιγράφει το καθεστώς της οικονοµικής παγκοσµιοποίησης µετά το τέλος του Ψυχρού Πολέµου, τις ατέλειες του συστήµατος της διεθνούς οικονοµίας στο πεδίο, κυρίως, των χρηµατοπιστωτικών κρίσεων και το µείζον ζήτηµα του οικονοµικού περιφερισµού, καταλήγοντας µε τη διερεύνηση της προοπτικής της διαχείρισης της παγκόσµιας οικονοµίας, θέτοντας, ως εκ τούτου, ανοιχτά το ζήτηµα της ηγεµονικής σταθερότητας και δη της αµερικανικής ηγεσίας στο νέο περιβάλλον ισχύος και πλούτου, που διαµορφώνεται µετά το Η µεγάλη αγωνία του Robert Gilpin για τις τύχες του παγκόσµιου καπιταλισµού και του διεθνούς συστήµατος ασφάλειας και ειρήνης στη νέα εποχή επαναφέρει, ουσιαστικά, στο προσκήνιο της Θεωρίας των ιεθνών Σχέσεων και της ιεθνούς Πολιτικής το πάντα επίκαιρο και ενδιαφέρον ζήτηµα της ηγεµονικής σταθερότητας. Η θεωρία της ηγεµονικής σταθερότητας (hegemonic stability theory) συνοψίζει σε ένα βαθµό όλα τα θεµελιώδη προβλήµατα της παγκόσµιας οικονοµίας και πολιτικής στον 21 ο αιώνα, τα οποία επιχειρεί να εξετάσει σε βάθος και λεπτοµερώς ο συναφής κλάδος της ιεθνούς Πολιτικής Οικονοµίας. Η κεντρική ιδέα πίσω από τη θεωρία της ηγεµονικής σταθερότητας είναι ότι ο κόσµος χρειάζεται ένα κράτος-ηγεµόνα, ένας κράτος-ηγέτη (leading state), το οποίο θα δηµιουργεί και, κυρίως, θα επιβάλλει όποτε χρειάζεται του κανόνες του ελεύθερου εµπορίου (free trade), κυρίως στα πιο σηµαντικά µέλη του διεθνούς συστήµατος. Η ηγεµονία προϋποθέτει τόσο τη δυνατότητα (capability) εκ µέρους ενός κράτους να επιβάλλει τους κανόνες του διεθνούς οικονοµικού και πολιτικού παιχνιδιού, όσο και την εδραία θέληση (will) το εν λόγω κράτους να δεσµευτεί στη λογική µίας διεθνούς συνεργασίας, η οποία θα είναι αµοιβαία επωφελής και για τους άλλους δεσπόζοντες δρώντες του διεθνούς συστήµατος. Η δυνατότητα µε τη σειρά της συνεπάγεται τρία κυρίως πράγµατα:i) µία αναπτυγµένη οικονοµία, ii) την κυριαρχία σε έναν κοµβικό τεχνολογικό ή οικονοµικό κλάδο, όπως είναι για παράδειγµα σήµερα οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές και οι διεθνείς επικοινωνίες και µεταφορές, και iii) πολιτική δύναµη που να εδράζεται σε µία αδιαφιλονίκητη στρατιωτική ισχύ 17. Η θεωρία της ηγεµονικής σταθερότητας αναπτύχθηκε στα πλαίσια του νέου ακόµη τότε κλάδου της ιεθνούς Πολιτικής Οικονοµίας από εξέχοντες Αµερικανούς ακαδηµαϊκούς και πανεπιστηµιακούς δασκάλους από τα µέσα της δεκαετίας του Βλ. John Baylis & Steve Smith (eds), The Globalization of World Politics. An Introduction to international relations, Oxford:Oxford University Press, 2006, σ. 235 κ.έ. 15 Βλ. Peter Sutch and Juanita Elias, International Relations. The Basics, London and New York:Routledge, 2007, σ. 143 κ.έ. 16 Βλ. Robert Gilpin, Η Πρόκληση του Παγκόσµιου Καπιταλισµού, ό.π., σ Βλ. Martin Griffiths and Terry O Callaghan, International Relations, ό.π., σ. 135 κ.έ. 7

8 και εφεξής (Kindleberger, 1973, Gilpin, 1975, Krasner, 1976 και Keohane, 1977) 18, µε σκοπό να διατυπώσει την υπόθεση εργασίας, η οποία κατέστη ιδιαίτερα εµφανής και δηµοφιλής στα πλαίσια των γνωστών θεωριών της αλληλεξάρτησης (theories of interdependence) 19, ότι τα σταθερά καθεστώτα (regimes), ιδιαίτερα στο εύθραυστο και ευπαθές πεδίο των διεθνών οικονοµικών σχέσεων, εξαρτώνται από την ύπαρξη ενός κράτους-ηγεµόνα, το οποίο θα εγκαθιδρύσει και θα επιβάλλει όποτε χρειάζεται τις νόρµες και τους κανόνες ενός διεθνούς οικονοµικού και εµπορικού συστήµατος, το οποίο θα είναι αµοιβαία επωφελές και για τους άλλους διεθνείς δρώντες. Η θεωρία της ηγεµονικής σταθερότητας από ένα σηµείο και µετά ταυτίστηκε µε τις απόψεις του πολιτικού ρεαλισµού περί πολιτικής και οικονοµικής ισχύος στις διεθνείς σχέσεις και, µάλιστα, επικρίθηκε από τους µαρξιστές και δη νεογκραµσιανούς διεθνολόγους ως απολιτική, στο βαθµό όπου δεν λάµβανε σοβαρά υπόψη τις ιδεολογικές συνδηλώσεις της διεθνούς ηγεµονίας (βλ. στη σχετική µελέτη για το Robert Cox) 20. Στο ιστορικό και εµπειρικό πεδίο, η θεωρία της ηγεµονικής σταθερότητας θεµελιώθηκε σε τρία, θα λέγαµε, παραδείγµατα διεθνούς πολιτικής:στο παράδειγµα της Ολλανδίας κατά τον 17 ο αιώνα, αλλά, κυρίως, στα ιστορικά παραδείγµατα της Μεγάλης Βρετανίας κατά τον 19 ο αιώνα και των Ηνωµένων Πολιτειών µετά το Η Pax Britannica και η Pax Americana θεωρήθηκαν ως τα δύο βεµπεριανοί ιδεατοί τύποι (ideal types) για την επιστηµονική θεµελίωση της θεωρίας της ηγεµονικής σταθερότητας 21. Η θεωρία της ηγεµονικής σταθερότητας, µολονότι έχει δεχτεί πολλές κρίσεις και επικρίσεις τόσο από φιλελεύθερες όσο και από µαρξιστικές σκοπιές 22, απόκτησε, σταδιακά, µε το έργο, κυρίως, του Robert Gilpin µία αδιαµφισβήτητη στοχαστική και µεθοδολογική αξιοπιστία, ώστε να συνιστά, σήµερα, µία από τις βασικές ρεαλιστικές θεωρίες για την ανάγνωση και την ερµηνεία των µεταβολών, των εξελίξεων και των κοσµογονικών αλλαγών που συντελούνται στο σύγχρονο διεθνές σύστηµα. Ο Gilpin, µε µία σειρά από κλασικά πλέον βιβλία, άρθρα και µελέτες σε συλλογικούς τόµους, από τα µέσα της δεκαετίας του 1970 έως και τις µέρες µας, διαµόρφωσε ένα συµπαγή εννοιολογικό άξονα περί ηγεµονικής σταθερότητας, ο οποίος, αναµφίβολα, αποτελεί έναν από τους πλέον έγκυρους θεωρητικούς και µεθοδολογικούς πόλους ανάλυσης της διεθνούς πολιτικής και οικονοµίας στον 21 ο αιώνα. Το ενδιαφέρον µε την άποψη του Gilpin είναι ότι δεν εξαντλείται στις απλουστευτικές, πολλές φορές, προφάνειες ενός εργαλειακού ρεαλισµού, αλλά, µε όπλα τόσο τη ιεθνή Πολιτική Οικονοµία όσο και τη ιεθνή Θεωρία, επιχειρεί να εµπλουτίζει κάθε φορά το επιχείρηµά του περί της ηγεµονικής σταθερότητας µε νέα ενδιαφέροντα στοιχεία. O Gilpin διαµόρφωσε έτσι έναν εµπλουτισµένο ρεαλισµό, ο οποίος λαµβάνοντας υπόψη του την κοσµογονία του τέλους του Ψυχρού Πολέµου, στοχεύει να ενδυναµώσει την ερµηνευτική ικανότητα του ρεαλιστικού παραδείγµατος (paradigm) και, κυρίως, βέβαια την προβλεπτικότητα των ιεθνών Σχέσεων ως διακριτού επιστηµονικού κλάδου εν γένει. 18 Αναφέρω εδώ τα κυριότερα έργα τους, που θεµελίωσαν, ουσιαστικά, και τον κλάδο της ιεθνούς Πολιτικής Οικονοµίας:C. P. Kindleberger, The World in Depression , Berkley:University of California Press, 1973, Robert Gilpin, US Power and Multinational Corporation, New York:Basic Books, 1975, Stephen D. Krasner, State Power an the structure of international trade, World Politics, 28 (3), 1976, pp και R. O. Keohane και J. S. Nye, Power and Interdependence:World Politics in Transition, Boston:Little Brown, Βλ. Σπύρος Μακρής, Η Θεωρία των ιεθνών Σχέσεων στην εποχή της παγκοσµιοποίησης, ό.π., σ. 41 κ.έ. 20 Βλ. Graham Evans, Dictionary of International Relations, London:Penguin Books, 1998, σ. 220 κ.έ. 21 Βλ. Martin Griffiths and Terry O Callaghan, International Relations, ό.π., σ. 136 κ.έ. 22 Βλ. Graham Evans, Dictionary of International Relations, London:Penguin Books, 1998, σ. 221 και Martin Griffiths and Terry O Callaghan, International Relations, ό.π., σ

9 Για πρώτη φορά ο Robert Gilpin συγκρότησε το ρεαλιστικό επιχείρηµα της ηγεµονικής σταθερότητας και του φαινοµένου του ηγεµονισµού (hegemonism) στις διεθνείς σχέσεις γενικότερα, µέσα από µία σφαιρική προοπτική, ιστορική, οικονοµική και διεθνοπολιτική, στο περίφηµο και κλασικό πλέον βιβλίο του War and Change in World Politics (1981), το οποίο σηµάδεψε, αναφανδόν, την εξέλιξη της Θεωρίας των ιεθνών Σχέσεων στο τελευταίο τέταρτο του 20 ού αιώνα 23. Στο εν λόγω πόνηµά του ο Αµερικανός διεθνολόγος συνδέει ιστορικά και θεωρητικά την έννοια της πολιτικής ηγεµονίας (hegemony) µε την έννοια της οικονοµικής αποδοτικότητας, θέτοντας έτσι τις βάσεις µίας ολοκληρωµένης θεώρησης της διεθνούς πολιτικής και οικονοµίας, την οποία ανέπτυξε προς τα τέλη της δεκαετίας του 1980 ως επιχείρηµα του κλάδου της ιεθνούς Πολιτικής Οικονοµίας, στο βιβλίο του Political Economy of International Relations (1987), το οποίο θεωρείται σταθµός στη µελέτη των διεθνών οικονοµικών και πολιτικών σχέσεων και εισαγωγή στις µετέπειτα µελέτες του για τον παγκόσµιο καπιταλισµό και την παγκόσµια οικονοµία 24. Πλούτος και ισχύς αποκτούν πλέον µία στενή σχέση και διαµορφώνουν από κοινού τα ζητήµατα της ελευθερίας, της ηθικής και της δοµής του διεθνούς συστήµατος. Από τον κανόνα του χρυσού έως το δολάριο, από το µερκαντιλισµό έως την οικονοµική παγκοσµιοποίηση και από το ατµόπλοιο έως την ψηφιακή τεχνολογία, οικονοµική ανταγωνιστικότητα και στρατιωτική ισχύς δηµιουργούν σταδιακά, µε άξονα το αγγλοσαξονικό φιλελεύθερο µοντέλο, ένα πεδίο παγκόσµιας ολοκλήρωσης των εθνικών οικονοµιών, το οποίο, στο πολιτικό επίπεδο, οδήγησε στην εκτόπιση του κύκλου των αυτοκρατοριών από µία διαδοχική σειρά ηγεµονιών, πρώτα στο ευρωπαϊκό σύστηµα και µετά σε πλανητική κλίµακα 25. Από τη βιοµηχανική επανάσταση και µετά δύο διαδοχικές ηγεµονίες και δύο διαδοχικές ηγεµονικές δυνάµεις στο παγκόσµιο σύστηµα, της Μεγάλης Βρετανίας και µετά το Β ΠΠ των ΗΠΑ, επιδίωξαν και οργάνωσαν επιτυχώς τις εδαφικές, πολιτικές και, κυρίως, τις οικονοµικές σχέσεις στο διεθνές σύστηµα, επέβαλαν τη βούλησή τους στους έτερους δρώντες της διεθνούς πολιτικής, εξυπηρέτησαν τα συµφέροντά τους, ιδίως στους κρίσιµους τοµείς της ασφάλειας και του διεθνούς εµπορίου, ωστόσο, µε στρατηγικό τρόπο και εθνικές συναινέσεις παρείχαν δηµόσια αγαθά (public goods), όπως η ασφάλεια, η προστασία των περιουσιακών δικαιωµάτων, η ειρήνη και η τάξη, στα υπόλοιπα µέλη της διεθνούς κοινωνίας. Το άξιον λόγου µε την κλασική, αν µη τι άλλο, αυτή ανάλυση του Gilpin έγκειται στο γεγονός ότι την εντάσσει οργανικά στην έννοια και τη θεωρία του ηγεµονικού πολέµου (hegemonic war). Ο Α και ο Β ΠΠ υπήρξαν οι κατεξοχήν ηγεµονικοί πόλεµοι της ιεθνούς Πολιτικής Ιστορίας, που, µε την ένταση, το εύρος και τη διάρκειά τους, σηµατοδότησαν, αφενός τη διαδοχή των ηγεµονιών και τη µετάβαση σε ένα νέο διεθνές status quo και εν συνεχεία σε µία νέα διεθνή κρίση 26, όπως ήταν, για παράδειγµα, το µεσοπολεµικό σύστηµα συλλογικής ασφάλειας της Κοινωνίας των Εθνών (ΚτΕ), η κατάρρευση του οποίου οδήγησε στην έκρηξη του Β ΠΠ, και η στρατηγική οµπρέλα του Ψυχρού Πολέµου, ως αποτέλεσµα της νέας ισορροπίας ισχύος, που προέκυψε στο σύγχρονο διεθνές σύστηµα από τους νικητές του δεύτερου µείζονος ηγεµονικού πολέµου, αφετέρου, τις διεργασίες εκείνες που οδήγησαν σε µία παγκόσµια οικονοµική και πολιτική ολοκλήρωση, µε τις ΗΠΑ να παίζουν το ρόλο του ηγεµόνα και να µοιράζουν, µε κατεξοχήν στρατηγικό τρόπο 23 Βλ. Robert Gilpin, Πόλεµος και Αλλαγή στη ιεθνή Πολιτική, Αθήνα:Ποιότητα, Βλ. Robert Gilpin, Political Economy of International Relations, Princeton:Princeton University Press, Βλ. Robert Gilpin, Πόλεµος και Αλλαγή, ό.π., σ Για τον κύκλο αλλαγής ηγεµονικού πολέµου και ειρήνης στις διεθνείς σχέσεις του Robert Gilpin, βλ. Σπύρος Μακρής, Πολιτικό Σύστηµα και ιεθνείς Σχέσεις, ό.π., σ

10 ( όγµα Τρούµαν και Σχέδιο Μάρσαλ), τα οφέλη και τις ποινές στη νέα µεταπολεµική τάξη πραγµάτων 27. Η θεωρία της ηγεµονικής σταθερότητας, η αντίληψη, δηλαδή, ότι χωρίς έναν ηγεµόνα η διεθνής συνεργασία στα εµπορικά, νοµισµατικά και στα περισσότερα άλλα ζητήµατα στη διεθνή πολιτική και στις διεθνείς σχέσεις, γενικότερα, είναι εξαιρετικά αδύνατο έως πολύ δύσκολο να επιτευχθεί είναι, ουσιαστικά, προϊόν των οικονοµικών και πολιτικών πλεονεκτηµάτων, που δηµιούργησε η στρατηγική οµπρέλα του Ψυχρού Πολέµου στο δυτικό κόσµο, µεταπολεµικά. Η ισχυρή διεθνής ηγεσία των ΗΠΑ και οι συναίνεση των συµµαχικών εταίρων, Ευρώπης και Ιαπωνίας, απέναντι στον κίνδυνο που αντιπροσώπευε η τότε Σοβιετική Ένωση, διαµόρφωσαν µέσα από έναν οργασµό διαπραγµατεύσεων εµπορικού και δασµολογικού χαρακτήρα, ένα νέο και ελπιδοφόρο σύστηµα αλληλεπίδρασης της παγκόσµιας οικονοµίας, που απέκλειε τον οικονοµικό εθνικισµό και τον προστατευτισµό και ευνοούσε το ελεύθερο εµπόριο, χωρίς ωστόσο να καταστρατηγεί τους νόµους και τις νόρµες που είχε θεσπίσει η διεθνής οργάνωση µέσα από το σύστηµα του Bretton Woods. Το κρίσιµο αναφανδόν διακύβευµα σε όλο αυτό το δυτικό µεταπολεµικό σύστηµα ισορροπίας ισχύος, πλούτου και ελευθερίας ήταν τα αδιαφιλονίκητα πολιτικά θεµέλια της δυτικής συµµαχίας. Με άλλα λόγια, εδραιωµένη συναίνεση των δυτικών συµµάχων να συνεργαστούν και να µοιραστούν αναλογικά τα δηµόσια αγαθά της νέας οικονοµικής πραγµατικότητας. Ο ρόλος των ΗΠΑ ήταν αναντίλεκτα κοµβικός. Οι Αµερικανοί διασφαλίζοντας κυρίως το δηµόσιο αγαθό της συλλογικής ασφάλειας (collective security) συνέβαλαν, καταλυτικά, στην οικονοµική ανασυγκρότηση τόσο της υτικής Ευρώπης όσο και της Ιαπωνίας 28. εν είναι τυχαίο ότι η θεωρία της ηγεµονικής σταθερότητας διατυπώθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1970, την ιστορική στιγµή, ακριβώς, που η υτική Ευρώπη και η Ιαπωνία άρχισαν να αµφισβητούν και να απειλούν ενδεχοµένως την οικονοµική ισχύ των ΗΠΑ, και αναπτύχθηκε σε ολοκληρωµένο θεωρητικό επιχείρηµα στις αρχές της δεκαετίας του 1980, όταν οι αµερικανικές κυβερνήσεις συνειδητοποίησαν ότι τα οικονοµικά τους συµφέροντα απαιτούσαν ένα νέου τύπου προστατευτισµό (ο γνωστός Νέος Προστατευτισµός) 29. Για πρώτη φορά ίσως τότε στη σύγχρονη διεθνή πολιτική άρχισαν να αµφισβητούνται τα πολιτικά θεµέλια του µεταπολεµικού οικονοµικού και πολιτικού δυτικού θαύµατος. Το οικονοµικό σύστηµα του Bretton Woods άρχισε να απορρυθµίζεται και τα πολιτικά θεµέλια της δυτικής συµµαχίας να αποσαρθρώνονται. Το επιχείρηµα του Robert Gilpin είναι ότι µε τη λήξη του Ψυχρού Πολέµου αυτή η κατάσταση απογειώθηκε και µε την ανάπτυξη του οικονοµικού περιφερισµού, µε τη σύναψη του Συµφώνου Ελεύθερων Συναλλαγών Βόρειας Αµερικής (NAFTA) και την οικονοµική ολοκλήρωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΟΝΕ), έδωσε τη χαριστική βολή στο οικονοµικό και πολιτικό σύστηµα της µεταπολεµικής ηγεµονικής σταθερότητας. Η χρηµατοπιστωτική κρίση του 1997 άνοιξε ένα φαύλο κύκλο οικονοµικής αστάθειας και πολιτικής αναρχίας, η οποία ταλανίζει σήµερα τις διεθνείς σχέσεις. Η οικονοµική παγκοσµιοποίηση και ο οικονοµικός περιφερισµός, ελλείψει ενός διεθνούς ηγεµόνα, θέτουν πλέον, ανοικτά, το ζήτηµα διαχείρισης της παγκόσµιας οικονοµίας και ως εκ τούτου το µείζον ζήτηµα της νέας παγκόσµιας διακυβέρνησης 30. Ακριβώς εδώ τίθεται από το Robert Gilpin η προβληµατική µίας ανανεωµένης αµερικανικής ηγεσίας. Το αίτηµα µίας νέας χρηµατοοικονοµικής αρχιτεκτονικής, που θα απαλλάξει τη σύγχρονη παγκόσµια κοινωνία από τις αρνητικές επιπτώσεις τόσο 27 Βλ. Robert Gilpin, Πόλεµος και Αλλαγή, ό.π., σ. 313 κ.έ. και Robert Jackson-Georg Sørensen, Θεωρία και Μεθοδολογία των ιεθνών Σχέσεων, ό.π., σ. 290 κ.έ. 28 Βλ.. Robert Gilpin, Παγκόσµια Πολιτική Οικονοµία, ό.π., σ. 99 κ.έ. 29 Στο ίδιο, σ Στο ίδιο, σ. 103 κ.έ. και 375 κ.έ. 10

11 της οικονοµικής παγκοσµιοποίησης, όσο και από τις λανθάνουσες, όπως ισχυρίζονται πολλοί ειδικοί, απειλές ενός νέου ηγεµονικού πολέµου, µπορεί να ικανοποιηθεί µόνο στο βαθµό όπου θα τεθούν εκ νέου οι βάσεις για την ανοικοδόµηση των πολιτικών θεµελίων της παγκόσµιας οικονοµίας. Η ρεαλιστική νεο-µερκαντιλιστική θεώρηση του Robert Gilpin υποστηρίζει ουσιαστικά την απόλυτη πρωτοκαθεδρία των διεθνών πολιτικών σχέσεων έναντι της διεθνούς οικονοµίας. Η πολιτική συνεργασία µεταξύ των ισχυρών παικτών του διεθνούς συστήµατος είναι εκ των ων ουκ άνευ για µία σταθερή και ενοποιηµένη παγκόσµια οικονοµία. Στα πλαίσια αυτής της αντίληψης, ο Robert Gilpin προτρέπει τους Αµερικανούς να υιοθετήσουν µία Νέα Στρατηγική για τον 21 ο αιώνα, η οποία θα αναγνωρίζει ανοικτά ότι ο εµπορικός προστατευτισµός και ο οικονοµικός περιφερισµός εγκυµονούν σοβαρές απειλές τόσο για τα αµερικανικά ζωτικά συµφέροντα όσο και για τα δηµόσια αγαθά που παρήγαγε και µοίρασε µετά το Β ΠΠ το µεταπολεµικό διεθνές σύστηµα της ηγεµονικής σταθερότητας. Αυτή η Νέα Στρατηγική απαιτεί ένα νέο πολιτικό σκοπό, ένα νέο πολιτικό όραµα, που δεν µπορεί ωστόσο να εξαντλείται σε νεοφιλελεύθερες θριαµβολογίες. Οι ΗΠΑ πρέπει µέσα από νέες εσωτερικές και εξωτερικές συναινέσεις να δηµιουργήσουν στο άµεσο µέλλον ένα νέο σύστηµα διεθνούς συνεργασίας και ασφάλειας, στο θα οικοδοµείται πάνω σε ισχυρά πολιτικά θεµέλια και ικανοποιηµένους πολιτικούς και οικονοµικούς εταίρους. Αν αυτό δε συµβεί η εύτερη Χρυσή Εποχή του παγκόσµιου καπιταλισµού γρήγορα θα παρέλθει, µε ανυπολόγιστες αρνητικές συνέπειες για την παγκόσµια ειρήνη και ασφάλεια Μερικά Συµπεράσµατα Στις αρχές του 21 ου αιώνα, η θεωρία της ηγεµονικής σταθερότητας και ο ρόλος των ΗΠΑ ως ηγέτη της παγκόσµιας πολιτικής και οικονοµίας αποκτούν µία νέα σηµασία για τη διεθνή πολιτική και για τον επιστηµονικό κλάδο των ιεθνών Σχέσεων. Αν και όπως υποστηρίζουν, µε επιχειρήµατα, πολλοί έγκυροι µελετητές του φαινοµένου της παγκόσµιας ισορροπίας δυνάµεων, οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να διατηρούν για το εγγύς τουλάχιστον µέλλον τη δεσπόζουσα θέση τους στο διεθνή καταµερισµό ισχύος, µε την έννοια ότι αποκλείεται να παρακµάσουν µε την ταχύτητα της Μεγάλης Βρετανίας στο πρώτο µισό του 20 ού αιώνα, εφόσον είναι χώρα ηπειρωτικών διαστάσεων µε πολύ σαφή οικονοµικά και δηµογραφικά πλεονεκτήµατα, ωστόσο, είναι πολύ πιθανόν, για διάφορους λόγους, που σχετίζονται αφενός µε τη διαδικασία άνισης ανάπτυξης στο διεθνές σύστηµα αφετέρου µε το φαινόµενο του οικονοµικού περιφερισµού, όπως για παράδειγµα είναι ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη νέα εποχή κά, η αµερικανική ισχύς και ο κύκλος της αµερικανικής µεταπολεµικής πρωτιάς να τεθούν σε καθεστώς ανοιχτής κρίσης 32. Κλείνουµε την παρούσα µελέτη µε µία σειρά από κρίσιµα ερωτήµατα, που, σε ένα βαθµό, συνοψίζουν τη σηµασία της θεωρίας της ηγεµονικής σταθερότητας και του ρόλου των ΗΠΑ στις µεταψυχροπολεµικές διεθνείς σχέσεις και µας προτρέπουν να στοχασθούµε περαιτέρω προς αυτήν την κατεύθυνση, η οποία, από ιστορική αν µη τι άλλο άποψη, διαθέτει µία ισχυρή εµπειρική και πραγµατολογική θεµελίωση. Τα εν λόγω ερωτήµατα είναι τα εξής: Η ηγεµονική σταθερότητα ως θεωρητική και εµπειρική αντίληψη, στο βαθµό όπου εκκολάφθηκε, κυριολεκτικά, στο «στρατηγικό θερµοκήπιο» του Ψυχρού Πολέµου έχει λόγω ύπαρξης µετά το τέλος του χαλαρού διπολισµού; 31 Βλ. Robert Gilpin, Η Πρόκληση του Παγκόσµιου Καπιταλισµού, ό.π., σ. 414 κ.έ. 32 Βλ. Χαράλαµπος Παπασωτηρίου, Αµερικανικό Πολιτικό Σύστηµα και Εξωτερική Πολιτική: , Αθήνα:Ποιότητα, 2002, σ. 417 κ.έ. 11

12 Όταν η περιοχή του δηµόσιου αγαθού της συλλογικής ασφάλειας δεν υπήρξε παρά το κρίσιµο πλεονέκτηµα της οικονοµικής ανάπτυξης των ασθενέστερων παικτών του διεθνούς συστήµατος, αυτό εξ ορισµού µήπως υπονοµεύει κάθε φορά τα ίδια τα πολιτικά θεµέλια της ηγεµονικής σταθερότητας; Μπορεί να υπάρξει καθεστώς διεθνούς/παγκόσµιας ηγεµονικής σταθερότητας σε συνθήκες µειωµένου ή ελεγχόµενου πολυµερισµού, ή, από µία άλλη οπτική γωνία, σε συνθήκες εντεινόµενου µονοµερισµού, διµερισµού και οικονοµικού περιφερισµού; Μπορεί να υπάρξει άραγε ένα καθεστώς ισότιµης, ποιοτικά και ποσοτικά, συλλογικής ηγεµονίας; Η κρίση της ηγεµονικής σταθερότητας, τέλος, θα απειλήσει κάποια στιγµή τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια και θα φέρει στο προσκήνιο, όπως συνέβη στην περίπτωση του ευρωπαϊκού Μεσοπολέµου, την απειλή ενός νέου ηγεµονικού πολέµου; 12

13 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Baylis John & Smith Steve (eds), The Globalization of World Politics. An Introduction to international relations, Oxford:Oxford University Press, Bennett A. LeRoy Oliver James K., ιεθνείς Οργανισµοί. Αρχές και Προβλήµατα, Αθήνα:Gutenberg, Carlsnaes Walter, Risse Thomas, Simmons Beth A. (eds), Handbook of International Relations, London:Sage, Evans Graham, Dictionary of International Relations, London:Penguin Books, Gilpin Robert, US Power and Multinational Corporation, New York:Basic Books, Gilpin Robert, Political Economy of International Relations, Princeton:Princeton University Press, Gilpin Robert, Παγκόσµια Πολιτική Οικονοµία. Η διεθνής οικονοµική τάξη, Αθήνα:Ποιότητα, Gilpin Robert, Η Πρόκληση του Παγκόσµιου Καπιταλισµού. Η παγκόσµια οικονοµία τον 21 ο αιώνα, Αθήνα:Ποιότητα, Gilpin Robert, Πόλεµος και Αλλαγή στη ιεθνή Πολιτική, Αθήνα:Ποιότητα, Griffiths Martin, Fifty Key Thinkers in International Relations, London and New York:Routledge, Griffiths Martin and O Callaghan Terry, International Relations. The Key Concepts, London and New York:Routledge, Jackson Robert-Sørensen Georg, Θεωρία και Μεθοδολογία των ιεθνών Σχέσεων. Η σύγχρονη συζήτηση, Αθήνα:Gutenberg, Jones Steve, Antonio Gramsci, London and New York:Routledge, Keohane R. O. και Nye J. S., Power and Interdependence:World Politics in Transition, Boston:Little Brown, Kindleberger C. P., The World in Depression , Berkley:University of California Press, Krasner Stephen D., State Power an the structure of international trade, World Politics, 28 (3), 1976, pp Μακρής Σπύρος, Η Θεωρία των ιεθνών Σχέσεων στην εποχή της παγκοσµιοποίησης. Κονστρουκτιβισµός vs Ρασιοναλισµός, Αθήνα:Παπαζήση, Μακρής Σπύρος, Πολιτικό Σύστηµα και ιεθνείς Σχέσεις. Η ελληνική περίπτωση µέσα από τη συγκριτική προοπτική (Πρόλογος:Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος), Αθήνα:Παπαζήση & Κέντρο Ευρωπαϊκού και Συνταγµατικού ικαίου, Παπασωτηρίου Χαράλαµπος, Αµερικανικό Πολιτικό Σύστηµα και Εξωτερική Πολιτική: , Αθήνα:Ποιότητα, Strange Susan, Wake up, Krasner, the World has Changed!, Review of International Political Economy, 1994, 1 (2), pp Sutch Peter and Elias Juanita, International Relations. The Basics, London and New York:Routledge, Williams Phil, Goldstein Donald M., Shafritz Jay M. (eds), Classic Readings and Contemporary Debates in International Relations, UK and USA:Thomson, Wadsworth,

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού: Θεωρητικό πλαίσιο για την κατανόηση των κοινών θεσμικών χαρακτηριστικών, αλλά και των θεσμικών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ Περιεχόμενα ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΙΕΘΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ 25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

Διάρθρωση και προβλήματα της ελληνικής οικονομίας Διάλεξη 1η: Ιστορικές περίοδοι Διδάσκων: Ιωάννα-Σαπφώ Πεπελάση Τμήμα: Οικονομικής Επιστήμης

Διάρθρωση και προβλήματα της ελληνικής οικονομίας Διάλεξη 1η: Ιστορικές περίοδοι Διδάσκων: Ιωάννα-Σαπφώ Πεπελάση Τμήμα: Οικονομικής Επιστήμης Διάρθρωση και προβλήματα της ελληνικής οικονομίας Διάλεξη 1η: Ιστορικές περίοδοι Διδάσκων: Ιωάννα-Σαπφώ Πεπελάση Τμήμα: Οικονομικής Επιστήμης Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση. του κ. Θανάση Λαβίδα. Γενικού Γραµµατέα & Επικεφαλής ιεθνών ράσεων ΣΕΒ. στη «ιηµερίδα Πρέσβεων»

Εισήγηση. του κ. Θανάση Λαβίδα. Γενικού Γραµµατέα & Επικεφαλής ιεθνών ράσεων ΣΕΒ. στη «ιηµερίδα Πρέσβεων» Εισήγηση του κ. Θανάση Λαβίδα Γενικού Γραµµατέα & Επικεφαλής ιεθνών ράσεων ΣΕΒ στη «ιηµερίδα Πρέσβεων» Υπουργείο Εξωτερικών Αθήνα, 31 Ιουλίου 2007 Αξιότιµοι Κύριοι Υπουργοί, Κύριοι Πρέσβεις, Η ραγδαία

Διαβάστε περισσότερα

«Παγκόσμια Ευρώπη; Οι Διεθνείς Διαστάσεις της Ευρωπαϊκής. Ένωσης»

«Παγκόσμια Ευρώπη; Οι Διεθνείς Διαστάσεις της Ευρωπαϊκής. Ένωσης» Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου στην παρουσίαση του βιβλίου «Παγκόσμια Ευρώπη; Οι Διεθνείς Διαστάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης» Αμφιθέατρο Μεγάρου Καρατζά Τρίτη 30 Ιανουαρίου 2007 Στο ξεκίνημα του 21 ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας είναι η συνέχεια στόχων και στρατηγικών επιλογών στη βάση των πολιτικών αντιλήψεων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ. Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ Γενικά στοιχεία Περιεχόµενα Οδηγός για µελέτη Το παρόν ηλεκτρονικό εγχειρίδιο έχει ως στόχο του να παρακολουθήσει τις πολύπλοκες σχέσεις που συνδέουν τον

Διαβάστε περισσότερα

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ Το Τρίληµµα των Ανοικτών Οικονοµιών 1. Σταθερότητα και Ελεγχος Συναλλαγματικής Ισοτιμίας 2. Χρήση Νομισματικής Πολιτικής για Εσωτερική Ισορροπία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Εισαγωγή

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Εισαγωγή ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Το αντικείμενο του μαθήματος ανήκει στο ευρύτερο γνωστικό πεδίο της συγκριτικής πολιτικής οικονομίας. Πολιτική οικονομία: Δυο διαφορετικές διαστάσεις 1. Θεωρητική

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 2.1 Εισαγωγή Η έρευνα διεξήχθη κατά την χρονική περίοδο Φεβρουαρίου έως και Ιουνίου του 2003. Ο συνολικός αριθµός των ευρωπαίων πολιτών που απάντησε

Διαβάστε περισσότερα

Το κράτος εμφανίζεται σαν διαμεσολαβητής των στρατηγικών των επιχειρήσεων και της κοινωνικής συνοχής στο εσωτερικό του. Πολιτικές

Το κράτος εμφανίζεται σαν διαμεσολαβητής των στρατηγικών των επιχειρήσεων και της κοινωνικής συνοχής στο εσωτερικό του. Πολιτικές Οικονομική διπλωματία και οικονομική κρίση Στόχοι, στρατηγική, συγκρότηση & οργάνωση της ελληνικής οικονομικής διπλωματίας Επιπτώσεις οικονομικής κρίσης στις εξαγωγές Βασικά προβλήματα Χρήστος Φαρμάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 5. Η ΕΕ ΣΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ. Βασικά θέματα προς συζήτηση:

ΕΝΟΤΗΤΑ 5. Η ΕΕ ΣΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ. Βασικά θέματα προς συζήτηση: ΕΝΟΤΗΤΑ 5. Η ΕΕ ΣΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ Βασικά θέματα προς συζήτηση: Τι είναι η διεθνής περιφερειακή συνεργασία και ποια η εξέλιξη του φαινομένου; Μορφές Περιφερειακών

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014 θεμα: Ιστορικη Εξελιξη Αγωγης και Προαγωγης Υγειας. Η προαγωγη υγειας είναι συνδεδεμενη με τις αλλαγες που

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ www.kas.de ΣΕΛΊΔΑ 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 3 ΠΡΟΟΙΜΙΟ 3 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ 1. Κανονιστικό πλαίσιο του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Ευχαριστίες Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ Β ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΟΛΕΜΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Ευχαριστίες Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ Β ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΟΛΕΜΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ευχαριστίες Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ Β ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΟΛΕΜΟ 1.Α Ο κλασικός ρεαλισµός. 1.Α.α. Τα βασικά αξιώµατα. 1.Α.β. Η «ισορροπία δυνάµεων» σύµφωνα µε τον Hans Morgenthau.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΙΝΑ ΣΤΟΝ 21 Ο ΑΙΩΝΑ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ

Η ΚΙΝΑ ΣΤΟΝ 21 Ο ΑΙΩΝΑ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ Η ΚΙΝΑ ΣΤΟΝ 21 Ο ΑΙΩΝΑ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΧΟΥΧΛΙΑ ΜΑΡΘΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΙΝΑΣ Προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Η Κύπρος στον 21 ο αιώνα: Προκλήσεις και Προοπτικές σε ένα μεταβαλλόμενο διεθνές σύστημα Ευρισκόμενοι στις αρχές της δεύτερης δεκαετίας του 21 ου

Η Κύπρος στον 21 ο αιώνα: Προκλήσεις και Προοπτικές σε ένα μεταβαλλόμενο διεθνές σύστημα Ευρισκόμενοι στις αρχές της δεύτερης δεκαετίας του 21 ου Η Κύπρος στον 21 ο αιώνα: Προκλήσεις και Προοπτικές σε ένα μεταβαλλόμενο διεθνές σύστημα Ευρισκόμενοι στις αρχές της δεύτερης δεκαετίας του 21 ου αιώνα οι μελλοντικές διεθνολογικές προκλήσεις κρύβουν για

Διαβάστε περισσότερα

Η παρακάτω ομάδα κεφαλαίων εξετάζει τους μηχανισμούς της κυβέρνησης και τις διαδικασίες μέσω των οποίων διαμορφώνεται και εφαρμόζεται η δημόσια

Η παρακάτω ομάδα κεφαλαίων εξετάζει τους μηχανισμούς της κυβέρνησης και τις διαδικασίες μέσω των οποίων διαμορφώνεται και εφαρμόζεται η δημόσια Χρήση του Βιβλίου Η πολιτική, από τη φύση της, είναι ένας τομέας επικάλυψης και διασύνδεσης. Το υλικό λοιπόν που συναντάται στο βιβλίο αυτό ανθίσταται πεισματικά στην τμηματοποίηση, κάτι που αποτελεί και

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 10.3.2014 COM(2014) 149 final 2014/0086 (NLE) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη σύναψη της Συμφωνίας Σύνδεσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός βελτίωσης της σχέσης μεταξύ διοίκησης ΑΈΙ και πανεπιστημιακής βιβλιοθήκης. Ιωάννης Κλαψόπουλος. 1. Εισαγωγή Η

Σχεδιασμός βελτίωσης της σχέσης μεταξύ διοίκησης ΑΈΙ και πανεπιστημιακής βιβλιοθήκης. Ιωάννης Κλαψόπουλος. 1. Εισαγωγή Η ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΕΙ ΚΑΙ... 27 27 Σχεδιασμός βελτίωσης της σχέσης μεταξύ διοίκησης ΑΈΙ και πανεπιστημιακής βιβλιοθήκης Ιωάννης Κλαψόπουλος 1. Εισαγωγή Η παρούσα εισήγηση

Διαβάστε περισσότερα

þÿ ºÁ Ã Ä Â ÅÁÉ Î½ Â,»» þÿ K e y n e s

þÿ ºÁ Ã Ä Â ÅÁÉ Î½ Â,»» þÿ K e y n e s Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Informative material 2012-10-24 þÿ ºÁ Ã Ä Â ÅÁÉ Î½ Â,»» þÿ K e y n e s þÿœ±á Â, ¹ÎÁ³  http://hdl.handle.net/11728/8983

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΥΠΑΝΑΠΤΥΞΗΣ : ανέπτυξε τη θεωρία περί «άνισης ανταλλαγής». Η θεωρία του αποτελεί μέρος μιας πιο λεπτομερούς ερμηνείας της μεταπολεμικής

Διαβάστε περισσότερα

Η κατανόηση του σύγχρονου διεθνούς οικονοµικοπολιτικού περιβάλλοντος υπό το πρίσµα της Σύνθετης Πολιτικής Οικονοµίας

Η κατανόηση του σύγχρονου διεθνούς οικονοµικοπολιτικού περιβάλλοντος υπό το πρίσµα της Σύνθετης Πολιτικής Οικονοµίας Η κατανόηση του σύγχρονου διεθνούς οικονοµικοπολιτικού περιβάλλοντος υπό το πρίσµα της Σύνθετης Πολιτικής Οικονοµίας ρ. ΡΟΥΚΑΝΑΣ ΣΠΥΡΟΣ 1 Επισκέπτης Λέκτορας, ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης, Τµήµα ιεθνών

Διαβάστε περισσότερα

8 Ο στρατηγικός σχεδιασμός. 8.1 Ο χαρακτήρας του στρατηγικού μάνατζμεντ. Οι στρατηγικές αποφάσεις έχουν τα εξής χαρακτηριστικά:

8 Ο στρατηγικός σχεδιασμός. 8.1 Ο χαρακτήρας του στρατηγικού μάνατζμεντ. Οι στρατηγικές αποφάσεις έχουν τα εξής χαρακτηριστικά: 8 Ο στρατηγικός σχεδιασμός 8.1 Ο χαρακτήρας του στρατηγικού μάνατζμεντ Οι στρατηγικές αποφάσεις έχουν τα εξής χαρακτηριστικά: Σχετίζονται με τους σκοπούς και την αποστολή του οργανισμού. Αναφέρονται στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥΡΚΙΑ. Αξιολογώντας το παρελθόν και το παρόν, προβλέποντας το μέλλον

ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥΡΚΙΑ. Αξιολογώντας το παρελθόν και το παρόν, προβλέποντας το μέλλον ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥΡΚΙΑ Αξιολογώντας το παρελθόν και το παρόν, προβλέποντας το μέλλον ΣΥΣΤΗΜΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΙ ΛΟΓΟΙ ΑΝΟΙΓΟΥΝ ΕΝΑ «ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΕΥΚΑΙΡΙΑΣ» ΓΙΑ ΑΛΛΑΓΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ «Το ευρωπαϊκό big-bang, η απόφαση

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου «Παγκόσμια Ευρώπη: οι Διεθνείς Διαστάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης» Αθήνα 30 Ιανουαρίου 2007 1 Προσφωνήσεις. Αυτή την

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 Αντικείµενο του βιβλίου αυτού είναι οι ιεθνείς Οικονοµικές Σχέσεις οι οποίες αναλύονται τόσο στο θεωρητικό επίπεδο, όσο και στο επίπεδο των συνθηκών του πραγµατικού κόσµου µε έµφαση στο σύγχρονο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. AF/CE/LB/el 1

ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. AF/CE/LB/el 1 ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ AF/CE/LB/el 1 Οι πληρεξούσιοι: ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΒΕΛΓΙΟΥ, ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΗΣ ΙΣΠΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!!

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!! ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΧΑΜΕΝΕΣ ΜΑΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ!! Μάτα Χαροκόπου Ανδρέας Καλλιβωκάς ΤΟ ΟΛΟΝ ΕΙΝΑΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΑΠΟ ΤΟ ΑΘΡΟΙΣΜΑ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ ΤΟΥ Οι συνεργασίες αποτελούν την πεμπτουσία της ανάπτυξης, του διαχρονικού

Διαβάστε περισσότερα

Αφ ενός στην ανάγκη περιορισμού και ελέγχου των οξύτατων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι, οι εργαζόμενοι και η ιδία ως περιοχή.

Αφ ενός στην ανάγκη περιορισμού και ελέγχου των οξύτατων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι, οι εργαζόμενοι και η ιδία ως περιοχή. Ομιλία Αντιπεριφερειάρχη Δυτικής Αττικής κ. Γ. Βασιλείου στην ανοικτή σύσκεψη-παρουσίαση του στρατηγικού σχεδίου ΔΥΤΙΚΗ ΑΤΤΙΚΗ 2020+ Πνευματικό Κέντρο Ασπροπύργου 25-5-2015 Σας καλωσορίζουμε σε μια ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΤΕΙΑΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ 100 ΕΤΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Ε.Κ.Π.Α.

ΕΠΕΤΕΙΑΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ 100 ΕΤΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Ε.Κ.Π.Α. ΕΠΕΤΕΙΑΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ 100 ΕΤΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Ε.Κ.Π.Α. Αικατερίνη Καραγιάννη Σήμερα βρισκόμαστε εδώ για να γιορτάσουμε την επέτειο των 100 χρόνων από την ίδρυση της Οδοντιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY»

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY» Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Οµιλία του Γενικού ιευθυντή, Μέλους του Σ του ΣΕΒ κ. Ιωάννη ραπανιώτη στο ιεθνές Συνέδριο για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη «Εξασφαλίζοντας ένα µέλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική

Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική Κυρίες και κύριοι, καλησπέρα Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική κοινωνική ευθύνη, την εταιρική διακυβέρνηση, και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Πυλώνες επιφανειακά ανεξάρτητοι

Διαβάστε περισσότερα

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ. Καθ. Γ. Αλογοσκούφης, Διεθνής Οικονομική,

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ. Καθ. Γ. Αλογοσκούφης, Διεθνής Οικονομική, Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ 1 Το Τρίληµµα των Ανοικτών Οικονοµιών 1. Σταθερότητα και Ελεγχος Συναλλαγματικής Ισοτιμίας 2. Χρήση Νομισματικής Πολιτικής για Εσωτερική Ισορροπία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΠΛΑΤΙΑΣ (ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ) ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ)

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΠΛΑΤΙΑΣ (ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ) ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ) Μαθήματα Α εξαμήνου 1. Ιστορία των Διεθνών Σχέσεων & της Στρατηγικής ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΠΛΑΤΙΑΣ (ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ) ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ) Στο πλαίσιο του μαθήματος «Ιστορία των Διεθνών Σχέσεων και της Στρατηγικής»

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΜΑΧΟΙ ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΦΙΛΟΙ, ΗΠΑ ΤΟΥΡΚΙΑ, 1979-2000 15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΣΥΜΜΑΧΟΙ ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΦΙΛΟΙ, ΗΠΑ ΤΟΥΡΚΙΑ, 1979-2000 15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΥΜΜΑΧΟΙ ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΦΙΛΟΙ, ΗΠΑ ΤΟΥΡΚΙΑ, 1979-2000 15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ιστορία της στρατηγικής συνεργασίας ΗΠΑ Τουρκίας έχει μια διάρκεια εβδομήντα πέντε χρόνων, κατά την οποία οι διμερείς σχέσεις γνώρισαν ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Οι διεθνείς συναλλαγές και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα... 17 Ι. Η αρχή των συγκριτικών πλεονεκτημάτων... 17 Α. Κόστος εργασίας και εξειδικεύσεις...

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Μπατζελή Πρόεδρος Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας

Κατερίνα Μπατζελή Πρόεδρος Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας Κατερίνα Μπατζελή Πρόεδρος Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας «ΨΗΦΙΑΚΟ ΜΕΡΙΣΜΑ: Προκλήσεις και Ευκαιρίες στη Νέα Ψηφιακή Εποχή» Ημερίδα Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων Αθήνα, 24 Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Ζάππειο Μέγαρο, Αθήνα, 9 Μαρτίου 2000 Σήμερα είναι μια ιστορική στιγμή για την χώρα. Η αίτηση ένταξης στην ΟΝΕ σηματοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

«Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος

«Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος EIΣΑΓΩΓΗ «Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος Η ηγεσία και η άσκησή της η έννοιά της και το σύνολο των συμπεριφορών που τη συνθέτουν,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Διοίκηση Επιχειρήσεων Έννοια του Μάνατζμεντ Ικανότητες των Μάνατζερ Στόχοι του Μάνατζμεντ Βασικές Λειτουργίες του Μάνατζμεντ Σχεδιασμός Οργάνωση Διεύθυνση Έλεγχος Εφαρμογή του Μάνατζμεντ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Η αλματώδης εξέλιξη της τεχνολογίας και η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας διαμορφώνουν νέα δεδομένα σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

στη Βουλγαρία και µετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1 η Ιανουαρίου 2007, κάτω από τον πιο εύγλωττο τίτλο Σύγχρονη

στη Βουλγαρία και µετά την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1 η Ιανουαρίου 2007, κάτω από τον πιο εύγλωττο τίτλο Σύγχρονη Σύγχρονη Βουλγαρία: Από το Ανατολικό Μπλοκ στην Ευρωπαϊκή Ένωση Πρόλογος Το παρόν βιβλίο προέκυψε µέσα από συζητήσεις που ξεκίνησαν στα τέλη του 2008 στη Σόφια γύρω από την αναγκαιότητα πρόσβασης του ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση Φύλλο Εργασίας 1. Αφού συμβουλευτείτε τη σελίδα 44 του βιβλίου σας καθώς και το χάρτη που παρατίθεται, να συμπληρώσετε την πιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΦΑΚΕΛΟΣ ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΦΑΚΕΛΟΣ ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΦΑΚΕΛΟΣ ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ 110398 2015-2016 ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΜΟΣΧΟΝΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι. ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ - ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ

ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου 1 Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου Στο διεθνές σύστηµα δεν υπάρχουν µόνο οι µεγάλες δυνάµεις αλλά επίσης υπάρχουν µεσαίες, µικρές ή και πολύ µικρές δυνάµεις. Βέβαια η διαµόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΑ ΡΙΣΚΑ

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΑ ΡΙΣΚΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΑ ΡΙΣΚΑ Εκτίμηση Αβεβαιοτήτων σε Ένα Μεταβαλλόμενο Κόσμο Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου Η Ανάλυση του Ρίσκου Αβεβαιότητες Λόγω της Εποχής Αβεβαιότητες Λόγω Κυρίαρχης Κουλτούρας Αβεβαιότητες

Διαβάστε περισσότερα

Η στρατηγική πολύ μικρής κρατικής δύναμης: η περίπτωση της Κύπρου Στο διεθνές σύστημα δεν υπάρχουν μόνο οι μεγάλες δυνάμεις αλλά επίσης υπάρχουν

Η στρατηγική πολύ μικρής κρατικής δύναμης: η περίπτωση της Κύπρου Στο διεθνές σύστημα δεν υπάρχουν μόνο οι μεγάλες δυνάμεις αλλά επίσης υπάρχουν Η στρατηγική πολύ μικρής κρατικής δύναμης: η περίπτωση της Κύπρου Στο διεθνές σύστημα δεν υπάρχουν μόνο οι μεγάλες δυνάμεις αλλά επίσης υπάρχουν μεσαίες, μικρές ή και πολύ μικρές δυνάμεις. Παρόλο που η

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Οικονομία. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολή Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Δημόσιας Διοίκησης.

Ευρωπαϊκή Οικονομία. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολή Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Δημόσιας Διοίκησης. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολή Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Δημόσιας Διοίκησης Ευρωπαϊκή Οικονομία Νίκος Κουτσιαράς σε συνεργασία με την Ειρήνη Τσακνάκη Πηγές- Βιβλιογραφία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω διεθνών συµφωνιών: α. Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου (1878) β. Σύµφωνο Μολότοφ Ρίµπεντροπ (1939) γ. Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Kεφάλαιο Τρίτο. Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Kεφάλαιο Τρίτο. Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή... 11 Kεφάλαιο Πρώτο Θεωρητική θεμελίωση. Έννοιες, Ορισμοί, Πεδίο. Το πρόβλημα της επιστημονικής ταυτότητας της ΣΕ 1.1. Η Σύγκριση. Έννοια και περιεχόμενο... 14 1.2. Η Συγκριτική Εκπαίδευση.

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας Ηγεσία και Διοικηση Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας 1. Η έννοια της αποτελεσματικής ηγεσίας Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε πως η έννοια της ηγεσίας δεν είναι ταυτόσημη με τις έννοιες της

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

2 η ΕΒ ΟΜΑ Α ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΙΕΝΕ Νοεμβρίου

2 η ΕΒ ΟΜΑ Α ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΙΕΝΕ Νοεμβρίου 2 η ΕΒ ΟΜΑ Α ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΙΕΝΕ 10-14 Νοεμβρίου 2008 -------------------------------------- Ημερίδα ΥΠΕΞ «Ενέργεια και Εξωτερική Πολιτική» Αθήνα, 10 Νοεμβρίου 2008 --------------------------------- Εισαγωγική

Διαβάστε περισσότερα

Η Περιφερειακή Επιστήμη.

Η Περιφερειακή Επιστήμη. VII. Η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Η Περιφερειακή Επιστήμη. Τι είναι; Τι την συνέθεσε; ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι δυνατότητες της περιφερειακής οικονομικής ανάλυσης είναι περιορισμένες. Η φύση των προβλημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Διευθύντρια Σειράς: Χρυσή Βιτσιλάκη. Αθήνα: Ατραπός.

Διευθύντρια Σειράς: Χρυσή Βιτσιλάκη. Αθήνα: Ατραπός. Mονογραφίες υπό έκδοση 2007-10 1. Ευθυμίου, Η., Βιτσιλάκη, Χ. (2007). Φύλο και Νέες Τεχνολογίες: Εμπειρικές Προσεγγίσεις. Επιστημονική Σειρά Σπουδών Φύλου, Διευθύντρια Σειράς: Χρυσή Βιτσιλάκη. Αθήνα: Ατραπός.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΟΙ ΙΕΘΝΕΙΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΙΕΘΝΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΟΙ ΙΕΘΝΕΙΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΙΕΘΝΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΕΚ ΟΣΗ... 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΣΤΗ ΕΥΤΕΡΗ ΕΚ ΟΣΗ... 19 ΜΕΡΟΣ Ι ΟΙ ΙΕΘΝΕΙΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΙΕΘΝΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Κεφάλαιο 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ, ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Εταιρική Διακυβέρνηση και Αγορές Κεφαλαίου

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Εταιρική Διακυβέρνηση και Αγορές Κεφαλαίου ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Εταιρική Διακυβέρνηση και Αγορές Κεφαλαίου Η συζήτηση γύρω από το χρηματοπιστωτικό σύστημα συνήθως επικεντρώνεται στο θέμα του ποιές είναι οι πηγές χρηματοδότησης

Διαβάστε περισσότερα

Σκούρτου, Ε. (2011). Η Διγλωσσία στο Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg. Γλώσσες και Διγλωσσία στον Κόσμο. Κεφάλαιο Πρώτο

Σκούρτου, Ε. (2011). Η Διγλωσσία στο Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg. Γλώσσες και Διγλωσσία στον Κόσμο. Κεφάλαιο Πρώτο Σκούρτου, Ε. (2011). Η Διγλωσσία στο Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg. Γλώσσες και Διγλωσσία στον Κόσμο Κεφάλαιο Πρώτο Η διγλωσσία / πολυγλωσσία είναι ένα παλιό φαινόμενο. Πάει χέρι με χέρι με τις μετακινήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες.

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. Αξιολόγηση µαθήµατος: γραπτές εξετάσεις. ιαπολιτισµική κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Το ευρωπαϊκό οικονοµικό και κοινωνικό µοντέλο

Το ευρωπαϊκό οικονοµικό και κοινωνικό µοντέλο SPEECH/04/224 Σταύρος δήµας Επίτροπος υπεύθυνος για θέµατα Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων Το ευρωπαϊκό οικονοµικό και κοινωνικό µοντέλο Ευρωπαϊκο κοινοβουλιο συνοδος Στρασβουργο, 4 µαïου 2004 Εισαγωγική

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9η: Ο λόγος της Πολιτικής Οικολογίας 2 Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος 13 Εισαγωγή 17. ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Ταυτότητα και επαγγελµατική ταυτότητα του εκπαιδευτικού 31

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος 13 Εισαγωγή 17. ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Ταυτότητα και επαγγελµατική ταυτότητα του εκπαιδευτικού 31 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος 13 Εισαγωγή 17 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: Θεωρητική προσέγγιση & κεντρικές έννοιες ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: Ταυτότητα και επαγγελµατική ταυτότητα του εκπαιδευτικού 31 1.1. Προσεγγίσεις στην έννοια και τις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΟΡΩΝ Σκοπός του έργου Σκοπός του έργου είναι: 1. η δημιουργία μιας on line εφαρμογής διαχείρισης ενός επιστημονικού λεξικού κοινωνικών όρων 2. η παραγωγή ενός ικανοποιητικού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ

ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ ΟΜΙΛΙΑ Χάρη Κυριαζή Αντιπροέδρου Σ ΣΕΒ Στην Ειδική Επιτροπή για την επεξεργασία και εξέταση του Σχεδίου Νόµου "Κύρωση της Συνθήκης της Λισαβόνας που τροποποιεί τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

13/1/2010. Οικονομική της Τεχνολογίας. Ερωτήματα προς συζήτηση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

13/1/2010. Οικονομική της Τεχνολογίας. Ερωτήματα προς συζήτηση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Τμήμα Μηχανικών Οικονομίας και Διοίκησης Οικονομική της Τεχνολογίας Διάλεξη 6 η: Οικονομική Θεωρία και το Ζήτημα της Τεχνολογικής Αλλαγής: & II 1 Ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ο ΤΟΠΟΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Οι κλασικές προσεγγίσεις αντιμετωπίζουν τη διαδικασία της επιλογής του τόπου εγκατάστασης των επιχειρήσεων ως αποτέλεσμα επίδρασης ορισμένων μεμονωμένων παραγόντων,

Διαβάστε περισσότερα

«Από την έρευνα στη διδασκαλία» Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Βέροιας Σάββατο 16 Απριλίου 2016

«Από την έρευνα στη διδασκαλία» Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Βέροιας Σάββατο 16 Απριλίου 2016 Βιογραφικό σημείωμα Γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε Μαθηματικά και Οικονομικά στις ΗΠΑ (1974) και στην Αγγλία (1978). Στη δεκαετία του 1980 εργάστηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις Βρυξέλλες. Από το 1990

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Οκτωβρίου Ίδρυμα Ευγενίδου, Αθήνα

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Οκτωβρίου Ίδρυμα Ευγενίδου, Αθήνα ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΗΣ ΑΡΧΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΥΠΡΟΥ 17 o Εθνικό Συνέδριο Ενέργειας Ενέργεια & Ανάπτυξη 2012 30-31 Οκτωβρίου 2012 Ίδρυμα Ευγενίδου, Αθήνα Έντιμε Κύριε Υπουργέ, Εκλεκτοί προσκεκλημένοι, Είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ. Διοίκησης & Οργάνωσης Επιχειρήσεων

ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ. Διοίκησης & Οργάνωσης Επιχειρήσεων Διοίκησης & Οργάνωσης Επιχειρήσεων 2 ος Κύκλος Σπουδών - Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού ΔΙΟΙΚ1 Επικοινωνία και Οργανωσιακή Συμπεριφορά ΔΙΟΙΚ2 Μάρκετινγκ ΔΙΟΙΚ3 3 ος Κύκλος Σπουδών - Στρατηγική Επιχειρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ Η.Π.Α.

ΣΧΕΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ Η.Π.Α. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10 ο ΣΧΕΣΕΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ Η.Π.Α. 10.1 Εισαγωγή Η διατλαντική σχέση υπήρξε το κλειδί στην ασφάλεια και την ευηµερία µας από την εποχή της ίδρυσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Μετά τον Β

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 1: Θεωρητική συγκρότηση της Αγροτικής Κοινωνιολογίας 1/3 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο ίκαιο των Πληροφοριακών Συστημάτων, των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και του ιαδικτύου Α.Μ 30437. Χριστίνα Θεοδωρίδου 2

Εισαγωγή στο ίκαιο των Πληροφοριακών Συστημάτων, των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και του ιαδικτύου Α.Μ 30437. Χριστίνα Θεοδωρίδου 2 Α.Μ 30437 Χριστίνα Θεοδωρίδου 2 Περιεχόμενα Περιεχόμενα... 3 1. Εισαγωγή... 7 2. Θέματα νομικής ορολογίας... 9 2.1. Η νομική έννοια του διαδικτύου και του κυβερνοχώρου... 9 2.2. Το πρόβλημα της νομικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΑΜΠΑΤΖΟΓΛΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ HANS J. MORGENTHAU: POLITICS AMONG NATIONS (1948)

ΑΡΑΜΠΑΤΖΟΓΛΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ HANS J. MORGENTHAU: POLITICS AMONG NATIONS (1948) ΑΡΑΜΠΑΤΖΟΓΛΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ HANS J. MORGENTHAU: POLITICS AMONG NATIONS (1948) Κατά τον Μοrgenthau η διεθνής πολιτική δεν προέρχεται από αφηρημένες απόψεις που αντλούνται από το φιλοσοφικό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Η σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζεται από την ένταξη της επιστημονικής γνώσης στη διαδικασία ανάπτυξης προϊόντων. Η έρευνα ενσωματώνεται

Διαβάστε περισσότερα

1. Γουβιάς,. & Νιώτη Ν. «Η Αναγνώριση της ιαφορετικότητας στο Ελληνικό Σχολείο:

1. Γουβιάς,. & Νιώτη Ν. «Η Αναγνώριση της ιαφορετικότητας στο Ελληνικό Σχολείο: ΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΣΕ ΠΕΡΙΟ ΙΚΑ ΜΕ ΚΡΙΤΕΣ 1. Γουβιάς,. & Νιώτη Ν. «Η Αναγνώριση της ιαφορετικότητας στο Ελληνικό Σχολείο: ιδεολογικά, θεσµικά και πρακτικά ζητήµατα». ηµοσιεύτηκε στο περιοδικό Επιστηµονική Επετηρίδα

Διαβάστε περισσότερα

23/11/14. 20 ος αιώνας. } Φορντισµός (Henry Ford) } Τεϋλορισµός (Fredrich Taylor) } επιστηµονική διοίκηση της εργασίας

23/11/14. 20 ος αιώνας. } Φορντισµός (Henry Ford) } Τεϋλορισµός (Fredrich Taylor) } επιστηµονική διοίκηση της εργασίας 20 ος αιώνας } Φορντισµός (Henry Ford) } Τεϋλορισµός (Fredrich Taylor) } επιστηµονική διοίκηση της εργασίας 1 Taylor F. (1911) The Principles of Scientific Management. επιστηµονική διοίκηση της εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία

Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία Τρία ιαγράµµατα, Μία Ιστορία Ευκλείδης Τσακαλώτος Ειδική Έκδοση Οικονοµία και Κρίση ΑΥΓΗ 28/2/10 Αν, όπως λένε, µια εικόνα ισοδυναµεί µε χίλιες ιστορίες, σκεφτείτε πόσες ιστορίες εµπεριέχονται σε τρία

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικά Δίκτυα, Ψηφιακός Πολιτισμός και Πολιτική: Η «Δημοκρατία της Συλλογικής Βούλησης»

Κοινωνικά Δίκτυα, Ψηφιακός Πολιτισμός και Πολιτική: Η «Δημοκρατία της Συλλογικής Βούλησης» Κοινωνικά Δίκτυα, Ψηφιακός Πολιτισμός και Πολιτική: Η «Δημοκρατία της Συλλογικής Βούλησης» Γιώργος Γκαντζιάς Αναπληρωτής Καθηγητής Πολιτισμικής Διαχείρισης Νέων Τεχνολογιών Πανεπιστήμιο Αιγαίου Email:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ενότητα 11: Διεθνείς Χρηματοδοτικοί Οργανισμοί Μιχαλόπουλος Γεώργιος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

5 -Τρόποιενσωµάτωσηςτης ΠεριβαλλοντικήςΕκπαίδευσης σταεκπαιδευτικάσυστήµατα

5 -Τρόποιενσωµάτωσηςτης ΠεριβαλλοντικήςΕκπαίδευσης σταεκπαιδευτικάσυστήµατα 5 -Τρόποιενσωµάτωσηςτης ΠεριβαλλοντικήςΕκπαίδευσης σταεκπαιδευτικάσυστήµατα Μπορεί να εκπληρώσει τους σκοπούς τηςηπεστοπλαίσιοτου παραδοσιακού σχολείου; Υπάρχει δυσαρµονία ανάµεσα στην ΠΕ και το παραδοσιακό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κογκίδου ήµητρα Χαιρετισµός στην ηµερίδα του Παιδαγωγικού Τµήµατος ηµοτικής Εκπαίδευσης στο Α.Π.Θ. ΦΥΛΟ, ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Κατά τα δύο προηγούµενα ακαδηµαϊκά έτη το Α.Π.Θ. προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ Μέρος πρώτο: Η πορεία προς μία κοινή ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ανάγκη για

Διαβάστε περισσότερα

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί 160 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Τα δικαιώματα του παιδιού και οι συνέπειες της αναγνώρισής τους σε διεθνές επίπεδο αντιπροσωπεύουν μια τεράστια αλλαγή των αντιλήψεων και των νοοτροπιών για το παιδί, γεγονός που συνοδεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Μερκαντιλισµός και Οικονοµικός Εθνικισµός. Φιλελευθερισµός. Μερκαντιλισµός ή οικονοµικός εθνικισµός. Σε τι διαφέρουν οι τρεις ιδεολογίες:

Εισαγωγή. Μερκαντιλισµός και Οικονοµικός Εθνικισµός. Φιλελευθερισµός. Μερκαντιλισµός ή οικονοµικός εθνικισµός. Σε τι διαφέρουν οι τρεις ιδεολογίες: Εισαγωγή Μερκαντιλισµός και Οικονοµικός Εθνικισµός Σε τι διαφέρουν οι τρεις ιδεολογίες: ποια είναι η σηµασία της αγοράς για την οικονοµική µεγέθυνση και τη διανοµή του πλούτου µεταξύ οµάδων και κοινωνιών;

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Τύπου. Αθήνα, 28 Νοεμβρίου 2008

Δελτίο Τύπου. Αθήνα, 28 Νοεμβρίου 2008 Δελτίο Τύπου Αθήνα, 28 Νοεμβρίου 2008 Oμιλία Υπουργού Ανάπτυξης Κυρίου Χρήστου Φώλια σε Συζήτηση με θέμα «Γέφυρες και Οδοί από τους Παραγωγούς στους Καταναλωτές» στο πλαίσιο του 19 ου Συνεδρίου του Χάρτη

Διαβάστε περισσότερα

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΥΚΛΑ ΩΝ Επιτροπή των Περιφερειών ιάσκεψη µε θέµα Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2 Θεωρητικές προσεγγίσεις

Κεφάλαιο 2 Θεωρητικές προσεγγίσεις Κεφάλαιο 2 Θεωρητικές προσεγγίσεις Σύνοψη Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζονται οι ανταγωνιστικές θεωρητικές προσεγγίσεις της ΔΠΟ δίνοντας έμφαση στις ορθολογικές ερμηνείες που παρέχει η προσέγγιση του ρεαλισμού,

Διαβάστε περισσότερα

Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις

Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις >> ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Φράντς Φίσλερ, πρώην Επίτροπος Γεωργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις Επενδύσεις και συνεργασίες τα αντίδοτα στην κρίση Με την αποσύνδεση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ 1. Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 203. Η προσέγγιση εστιάζει στις χαρακτηριστικές ιδιότητες της καινοτοµικής επιχείρησης και όλα τα χαρακτηριστικά των δραστηριοτήτων καινοτοµίας και

Διαβάστε περισσότερα