Ο αυτοκράτορας Ηράκλειος και ο Τίμιος Σταυρός

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο αυτοκράτορας Ηράκλειος και ο Τίμιος Σταυρός"

Transcript

1 Ο αυτοκράτορας Ηράκλειος και ο Τίμιος Σταυρός Ο πόλεμος Βυζαντίου Περσίας, Του Βαλάντη Αθανασίου, ιστορικού Στις αρχές του 7 ου αιώνα η Βυζαντινή αυτοκρατορία βρέθηκε μπροστά στο φάσμα της καταστροφής από τους Πέρσες. Η κακή οικονομική κατάσταση, η στυγνή φορολογία των λαών της Ανατολής από την Κωνσταντινούπολη και η ανίκανη κεντρική εξουσία οδήγησαν τους Πέρσες να προελάσουν με ορμή στην Μέση Ανατολή και την Μικρασία, τις οποίες κατέκτησαν. Η λαφυραγώγηση από τους Πέρσες του Τίμιου Σταυρού έδωσε στην σύγκρουση χαρακτήρα «Ιερού Πολέμου». Μέσα στο χάος αναδύθηκε ως ηγέτης ο αυτοκράτορας Ηράκλειος, ο οποίος αφού αναδιοργάνωσε το κράτος και τον στρατό, ξεκίνησε την αντεπίθεση. Οι Πέρσες, ως έσχατη λύση, συμφώνησαν με τους Άβαρους, τούρκικο λαό στην Ανατολική Ευρώπη, να επιτεθούν συντονισμένα και αιφνιδιαστικά στην Κωνσταντινούπολη, η οποία είχε μείνει με στρατιώτες. Η πίστη των πολιορκημένων έσωσε την πόλη. Η σωτηρία της Βασιλεύουσας αποδόθηκε στην επέμβαση της Παναγίας και χάριν σ αυτό το ιστορικό γεγονός ο Ρωμανός Μελωδός, κατά την παράδοση, συνέθεσε τον «Ακάθιστο Ύμνο». Η νίκη του Ηράκλειου εναντίον των Περσών στην Μάχη της Νινευή και η μεταφορά του πολέμου μέσα στα περσικά εδάφη, ανάγκασε τους Πέρσες να συνθηκολογήσουν και να επιστρέψουν στο Βυζάντιο τα κατακτηθέντα εδάφη και τον Τίμιο Σταυρό. Έτσι ο Ηράκλειος έσωσε το κράτος και την ορθόδοξη πίστη. Το προσκήνιο Ήδη από την επέκταση της Ρώμης στην Ανατολή και την άνοδο των Πάρθων, ιρανικού φύλου, στη θέση των διαδόχων του Μ. Αλεξάνδρου, είχε αρχίσει η σύγκρουση. Στόχος των Πάρθων ήταν η επέκτασή τους στις ακτές της Μεσογείου, ενώ οι Ρωμαίοι ήθελαν να διατηρήσουν υπερασπίσιμα σύνορα και στρατηγικές θέσεις στην Μεσοποταμία, ώστε να διατηρήσουν την κατοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Το 224 μ.χ. οι Πάρθοι ανατράπηκαν από μια άλλη ιρανική 1

2 δυναστεία, τους Σασσανίδες, οι οποίοι είχαν στόχο να ανασυστήσουν την μεγάλη περσική αυτοκρατορία του Δαρείου και του Ξέρξη. Ένας από τους λόγους για τους οποίους ο Μ. Κωνσταντίνος μετέφερε την πρωτεύουσα της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας από την Ρώμη στο Βυζάντιο, ήταν και η απειλή εξ ανατολών. Στους αιώνες που ακολούθησαν οι συγκρούσεις ήταν συνεχείς στην περιοχή της Μεσοποταμίας, οι οποίες διακόπτονταν από ειρηνευτικές συμφωνίες. Ο Ιουστινιανός, ο οποίος ήθελε να επανακτήσει τις πρώην περιοχές της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας στη δυτική Ευρώπη, συνομολόγησε με τους Πέρσες την «Αιώνια Ειρήνη», η οποία του κόστισε λίτρα χρυσού 1. Το 540 οι Πέρσες παραβίασαν την ειρήνη και εισέβαλαν στα βυζαντινά εδάφη. Ο πόλεμος τερματίστηκε το 562 με εδαφικά κέρδη για το Βυζάντιο, αλλά με κόστος χρυσά νομίσματα (σόλιδους) κάθε έτος ως φόρο. Το 572 ξέσπασε νέος, μακροχρόνιος πόλεμος ανάμεσα στις δύο αυτοκρατορίες. Το 590 ο στρατηγός Μπαχράμ Τσουμπίν ανέτρεψε και σκότωσε τον Σάχη (αυτοκράτορα) Ορμίσδα Δ. Ο γιος του Ορμίσδα, Χοσρόης, κατέφυγε στον βυζαντινό αυτοκράτορα Μαυρίκιο και ζήτησε την βοήθειά του. Με βυζαντινή βοήθεια σε άνδρες και χρήματα ο Χοσρόης υποκίνησε επανάσταση, ανέτρεψε τον σφετεριστή και ανέβηκε στο θρόνο (Χοσρόης Β ). Ως ευγνωμοσύνη στον Μαυρίκιο ο Χοσρόης κατάργησε όλους τους φόρους που έδινε το Βυζάντιο στη Περσία και του επέστρεψε πολλά εδάφη και το μεγαλύτερο μέρος της Αρμενίας. 1 J. Norwich, Byzantium: The Early Centuries, σ Πηγή: Ιστορία των Ελλήνων, τόμος 5 ος, Εκδόσεις «Δομή». 2

3 Ο αυτοκράτορας Μαυρίκιος προσπαθούσε να αντιμετωπίσει τα σοβαρά οικονομικά προβλήματα που κληρονόμησε το κράτος από τους κατακτητικούς πολέμους του Ιουστινιανού με περικοπές, ιδιαίτερα στο στράτευμα, κάτι που τον έκανε αντιδημοφιλή. Προσπάθησε να αναδιοργανώσει τις επαρχίες στην Ιταλία και την Αφρική, οργανώνοντας τις σε εξαρχίες, δηλαδή διοικητικές περιφέρειες όπου η πολιτική εξουσία θα υπαγόταν στην στρατιωτική. Επικέντρωσε τις πολεμικές του επιχειρήσεις στα Βαλκάνια, τα οποία είχαν ερημώσει οι συνεχείς επιδρομές των Αβάρων, τουρκογενούς φύλου και των υποτελών τους Σλάβων. Μέχρι το 602 οι Βυζαντινοί είχαν διώξει τους Άβαρους πέρα από τον Δούναβη. Όταν μπήκε το φθινόπωρο εκείνου του έτους ο Μαυρίκιος διέταξε τον στρατό να διαχειμάσει πέρα από τον ποταμό και να τρέφεται με ό, τι είχε η περιοχή, για να εξοικονομήσει χρήματα από τα κρατικά ταμεία. Ο στρατός, όμως, στασίασε με επικεφαλής τον εκατόνταρχο Φωκά, έναν γηραιό κατώτερο αξιωματικό με επιρροή στους χαμηλόβαθμους στρατιώτες. Οι στασιαστές έφτασαν χωρίς αντίσταση ως την Κωνσταντινούπολη. Ο Μαυρίκιος δεν βρήκε υπερασπιστές γιατί η λιτότητα που είχε επιβάλει δεν τον έκανε αρεστό. Έτσι ο Φωκάς τον συνέλαβε στις απέναντι μικρασιατικές ακτές της Πόλης, μαζί με όλη την οικογένειά του και τους εκτέλεσε, ανεβαίνοντας στον θρόνο. Η αρχή του πολέμου Η οκταετία που κυβέρνησε ο Φωκάς καταγράφεται από το σύνολο ως «Τυραννίδα», μια από τις ατυχέστερες και καταστροφικότερες περιόδους στην βυζαντινή ιστορία. Ο Φωκάς ήταν ένας αμόρφωτος χωριάτης, μέθυσος, χωρίς ηθικούς φραγμούς, ένας κοινός εγκληματίας που για βιοποριστικούς λόγους είχε καταταγεί στο στράτευμα. Η προώθηση στα κρατικά αξιώματα και στις ανώτατες θέσεις όλων των συγγενών του και ο παραμερισμός όλων των αξιόλογων στελεχών της κρατικής μηχανής για χάριν μικροσυμφερόντων, αποδυνάμωσαν το κράτος. Στην Ανατολή ο Αρμένιος στρατηγός Ναρσής αρνήθηκε να τον αναγνωρίσει. Ο Φωκάς έστειλε στρατό και τον πολιόρκησε στην Έδεσσα της Συρίας. Εκείνος ζήτησε βοήθεια από τους Πέρσες. Ο Χοσρόης βρήκε την ευκαιρία, με την δικαιολογία πως ήθελε να εκδικηθεί τον φόνο του ευεργέτη του, αυτοκράτορα Μαυρίκιου, να επιτεθεί στο Βυζάντιο. Το 605 ο Φωκάς μετέφερε όλο τον στρατό του Δούναβη στην Ανατολή, επιτρέποντας στους Άβαρους και τους Σλάβους να κατακλύσουν ξανά τα Βαλκάνια. Ο Φωκάς, θέλοντας να κερδίσει την υποστήριξη του κλήρου και του ορθόδοξου πληρώματος εγκατέλειψε την συμβιβαστική θρησκευτική πολιτική του προκατόχου του και άρχισε διωγμούς κατά των αιρετικών Μονοφυσιτών σ όλη τη Συροπαλαιστίνη και την Αίγυπτο, που προκάλεσαν τεράστιες καταστροφές στην περιοχή και αποξένωσε ακόμα περισσότερο τους γηγενείς από την Κωνσταντινούπολη. 3

4 Η καταστροφική διακυβέρνηση του Φωκά γρήγορα έκανε τους κατοίκους της πρωτεύουσας να νοσταλγούν την χρηστή διακυβέρνηση του Μαυρίκιου. Την ίδια ώρα η Κωνσταντινούπολη πλήττεται από τον βαρύ χειμώνα του Η παραγωγή μειώνεται δραματικά, οι τιμές αυξάνουν στην μαύρη αγορά, ενώ δεν υπάρχουν πλοία για να φέρουν σιτάρι από την Αίγυπτο και την βόρειο Αφρική. Το φάσμα της πείνας γίνεται ορατό στην βασιλεύουσα. Όταν ο τελευταίος προσπάθησε να κατευνάσει τον όχλο με χρηματικές παροχές και δωρεάν τρόφιμα στον Ιππόδρομο, ο λαός θα τον υποδεχτεί με το -ιστορικό- σύνθημα «Πάλι τὸν καῦκον ἔπιες, πάλιν τὸν νοῦν ἀπώλεσας» («πάλι το ποτηράκι σου ήπιες, πάλι τον νου σου έχασες»). Ο Πρίσκος, γαμπρός του Φωκά, παρότρυνε μυστικά στον Έξαρχο της Καρχηδόνας Ηράκλειο, να επαναστατήσει. Ο Ηράκλειος ήταν ένας γηραιός Αρμένιος στρατηγός του Μαυρίκιου από την Καππαδοκία, που με την χρηστή του διοίκηση μετέτρεψε μια ανίσχυρη περιφέρεια σε διοικητικό πρότυπο. Το 608 ο Ηράκλειος επαναστάτησε, προβάλλοντας ως αρχηγό τον γιο του, επίσης Ηράκλειο. Την άνοιξη του 610 εκστράτευσε με τον ανιψιό του, Νικήτα, στην Αίγυπτο, την οποία κατέλαβε. Την ίδια εποχή ο νεαρός Ηράκλειος ξεκίνησε με ένα μικρό στόλο για την Κωνσταντινούπολη. Η τυραννία του Φωκά είχε ως αποτέλεσμα η επανάσταση να μην βρει αντίσταση. Ο Ηράκλειος έφτασε στην Κωνσταντινούπολη, συνέλαβε τον Φωκά, ανακηρύχθηκε αυτοκράτορας και συνέλαβε τον πρώην τύραννο. Επί τόπου του αφαίρεσε τα αυτοκρατορικά διάσημα και τον μετέφερε σιδηροδέσμιο στον Ιππόδρομο ως κοινό εγκληματία ενώπιον του. Όταν ο ηγέτης της επανάστασης του είπε: «Έτσι κυβέρνησες άθλιε;», ο Φωκάς απάντησε: «Εσύ θα κυβερνήσεις καλύτερα;» 2. Εξοργισμένος ο Ηράκλειος τον αποκεφάλισε επί τόπου, και ο όχλος διαμέλισε το πτώμα του. Η προέλαση των Περσών Οι Πέρσες, εκμεταλλευόμενοι το διοικητικό χάος, τα οικονομικά προβλήματα και τις επαναστάσεις εναντίον του Βυζαντίου, μετέφεραν τον πόλεμο από τη Μεσοποταμία, που ήταν τα σύνορα, στη καρδιά της Μικράς Ασίας. Η απερίσκεπτη ενέργεια του Φωκά να διατάξει τη μεταφορά του στρατού της Ανατολής στο σύνολό του στην Παλαιστίνη και στην Αίγυπτο απογύμνωσε ολόκληρες περιοχές ακόμη και από τις απαραίτητες για την ασφάλεια τους φρουρές. Στα τέλη του 610 περσική στρατιά επιχείρησε εκστρατεία στην Καππαδοκία και κατέλαβε εκ νέου την Καισαρεία προκαλώντας σημαντικές ανθρώπινες και υλικές απώλειες. Το καλοκαίρι του 611 οι Πέρσες κατέλαβαν την Αντιόχεια και προωθήθηκαν νοτιότερα. Ένα μεγάλο τμήμα του 2 John Julius Norwich, A Short History of Byzantium, Vintage Books, 1997, σ

5 συριακού πληθυσμού υποδέχτηκε τους Πέρσες ως ελευθερωτές. Ο Ηράκλειος, αντιλαμβανόμενος την εξάντληση του κρατικού μηχανισμού και την αποδιοργάνωση του στρατού, επεδίωξε ειρήνευση ή έστω αναστολή των επιχειρήσεων με οποιοδήποτε τίμημα. Ωστόσο, ο Χοσρόης, εκμεταλλευόμενος την κατάληψη της Αντιοχείας, η οποία απέκοπτε τη χερσαία επικοινωνία του μικρασιατικού κορμού με την Μ. Ανατολή, δεν ήθελε να διαπραγματευτεί. Τότε ο Ηράκλειος ανέλαβε την ηγεσία του στρατού και εκστράτευσε στην Αντιόχεια, αλλά ηττήθηκε σε φονική μάχη μπροστά στα τείχη της, με συνέπεια να υποχωρήσει στην Μ. Ασία. Η αποτυχία του αυτοκράτορα υπήρξε αποφασιστική, γιατί επέτρεψε στους Πέρσες χωρίς ουσιαστική αντίδραση να συνεχίσουν ανενόχλητοι την ολοκλήρωση της κατάκτησης της Συρίας. Το φθινόπωρο του 613 άλωσαν την Δαμασκό και ολοκλήρωσαν σε λιγότερο από δύο μήνες την κατάληψη της Συρίας. Η προέλασή τους υπήρξε ιδιαίτερα εύκολη και συντελέστηκε σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, δεδομένου ότι οι Εβραίοι και οι Μονοφυσίτες δεν προέβαλαν καμία αντίσταση ή καλύτερα δέχτηκαν με ανακούφιση την περσική κατάκτηση, εξαιτίας της επί αιώνες πολιτικής της Κωνσταντινούπολης και των εμφύλιων συρράξεων που είχαν προηγηθεί. Στα Ιεροσόλυμα, με την ανοχή του εβραϊκού πληθυσμού, οι Πέρσες μπήκαν στην πόλη μετά από πολιορκία ενός μήνα, στα τέλη του Μαΐου του 614. Οι συνέπειες υπήρξαν ολέθριες, αφού η ιερή πόλη κινδύνεψε κυριολεκτικά με έμψυχο και υλικό αφανισμό. Χιλιάδες κάτοικοι (εκτιμάται ότι ξεπέρασαν τους ) υπέστησαν φρικτούς βασανισμούς και θανατώθηκαν, εκατοντάδες ναοί και κτίρια, με κυριότερο το ναό του Παναγίου Τάφου που ανέγειρε ο Μέγας Κωνσταντίνος, καταστράφηκαν. Άνω των κατοίκων -ανάμεσα τους και ο γηραιός πατριάρχης Ζαχαρίαςμεταφέρθηκαν όμηροι στην Περσία και πέθαναν από τις κακουχίες. Το κυριότερο λάφυρο που απέσπασαν, όμως, οι Πέρσες ήταν ο Τίμιος Σταυρός. Το πιο ιερό κειμήλιο του Χριστιανισμού χλευάστηκε σε θρίαμβο που έκαναν οι Πέρσες στην πρωτεύουσά τους, Κτησιφώντα. Όπως θρυλείται, ο Χοσρόης τον έστησε στα δεξιά του θρόνου του ενώ στα αριστερά τοποθέτησε έναν ψεύτικο πετεινό ώστε ο ίδιος να κάθεται ως «Πατήρ» ανάμεσα στον «Υιό» και στο «Άγιο Πνεύμα». Αυτό το ανυπολόγιστο θρησκευτικό και ψυχολογικό κτύπημα συγκλόνισε τον Χριστιανισμό. Το χειμώνα του οι Πέρσες εκστράτευσαν στην Μικρά Ασία. Αφού αντιμετώπισαν φρουρές πόλεων και όχι στρατό, έφτασαν στην Χαλκηδόνα, απέναντι από την Κωνσταντινούπολη. Ο Ηράκλειος είχε απελπιστεί τόσο πολύ, που σκεφτόταν να μετακινήσει την πρωτεύουσα του κράτους στην Καρχηδόνα. Τελικά έστειλε πρεσβεία στον Πέρση στρατηγό στην Χαλκηδόνα για διαπραγματεύσεις, ενώ την ίδια ώρα έστειλε μήνυμα σε όσες βυζαντινές δυνάμεις βρίσκονταν 5

6 ανατολικότερα, να επιστρέψουν. Έτσι οι Πέρσες αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν και έστρεψαν την προσοχή τους προς την Αίγυπτο. Ο ξάδελφος του Ηράκλειου, Νικήτας, γνώστης της κατάστασης, προσπάθησε από κοινού με τον Κύπριο αξιόλογο πατριάρχη Αλεξάνδρειας Ιωάννη Γ Ελεήμονα να περισώσει ότι μπορούσε. Όμως οι δυνάμεις που στρατολογήθηκαν, κατά κανόνα από ντόπιους, απειροπόλεμους και Μονοφυσίτες, δεν είχαν διάθεση να πολεμήσουν υπέρ αυτού που ουσιαστικά αντιτάσσονταν. Οι Πέρσες προχώρησαν παράλληλα των παλαιστινιακών ακτών και το φθινόπωρο του 616 έφτασαν στην ανατολική πλευρά του Δέλτα του Νείλου. Οι απώλειες στρατηγικών πόλεων χωρίς ουσιαστική αντίδραση οδήγησαν τους εισβολείς μπροστά στην Αλεξάνδρεια. Η πολιορκία της επιφανούς πόλης άρχισε το 618 και κράτησε για ένα χρόνο, χάρη κυρίως στις ικανότητες του Νικήτα και του Ιωάννη Ελεήμονα. Τελικά, οι δύο ηγέτες, αντιλαμβανόμενοι το μάταιο της προσπάθειας και το μέγεθος των δυσχερειών, αποφάσισαν τα εγκαταλείψουν την πόλη διαφεύγοντας στην Κύπρο και ακολουθούμενοι από το σύνολο των αξιωματούχων. Η Αλεξάνδρεια καταλήφθηκε τον Ιούνιο του 619, έπειτα από συνδιαλλαγή των Μονοφυσιτών με τους Πέρσες. Η ολοκλήρωση της περσικής κυριαρχίας στην Αίγυπτο και στην Λιβύη επετεύχθη έως τα τέλη του 620, προφανώς εξαιτίας της ανακοπής της περσικής ορμητικότητας παρά των ανεπαρκών αυτοκρατορικών δυνάμεων. 6

7 Πηγή: Ιστορία των Ελλήνων, τόμος 5 ος, Εκδόσεις «Δομή». 7

8 Η ανασυγκρότηση του Βυζαντίου Η αρωγή της Εκκλησίας Η κατάσταση του Βυζαντίου ήταν απελπιστική. Η οικονομική δυσπραγία είχε κορυφωθεί και τα κρατικά ταμεία παρέμεναν άδεια. Το κράτος είχε στερηθεί τους φόρους και τις πρώτες ύλες των πλουσιότερων επαρχιών του, που είχαν πέσει στα χέρια του εχθρού. Κυρίως η απώλεια της Αιγύπτου αφαίρεσε από την αυτοκρατορία τον σιτοβολώνα της, την πλέον οικονομικά ανεπτυγμένη περιφέρεια που τροφοδοτούσε τον υπερπληθυσμό της πρωτεύουσας σε πρώτες ύλες, σιτηρά, βιοτεχνική παραγωγή, πολύτιμα μέταλλα και υπέρογκους φόρους. Οι χειμώνες ήταν δριμύτατοι και ο αγροτικός πληθυσμός ελαττώθηκε δραματικά. Η κατάσταση επιδεινώθηκε μετά από ισχυρό σεισμό στην Μ. Ασία, πιθανώς στις 20 Απριλίου 611, ο οποίος σύμφωνα με τις περιγραφές προκάλεσε τεράστιες ανθρώπινες και υλικές απώλειες τόσο στην Κωνσταντινούπολη όσο και στην ευρύτερη περιοχή της. Η Περσία το 621. Ήδη από το 615 ο Ηράκλειος εξέδωσε νέο ασημένιο ελαφρύτερο νόμισμα (6,82 γραμμάρια, εξ ου και η ονομασία «εξάγραμμο»), στο οποίο αναγραφόταν η επιγραφή Deus adiuta Romanis 8

9 (Θεέ, βοήθησε τους Ρωμαίους), δείγμα της απελπιστικής κατάστασης των Βυζαντινών 3. Το χάλκινο νόμισμα έπεσε από τα 11 γραμμάρια στα 8 με 9. Η υποτίμηση του νομίσματος επέτρεψε στους βυζαντινούς να διατηρήσουν τις δαπάνες τους παρά τα μειωμένα έσοδα. Ασημένιο νόμισμα του Ηράκλειου με τον γιο του Ηράκλειο Κωνσταντίνου. Στην οπίσθια όψη αναγράφεται η φράση DEUS ADIUTA ROMANIS (Θεέ, βοήθησε τους Ρωμαίους). Από τη δυσχερή οικονομική κατάσταση εξήλθε η αυτοκρατορία χάρη στην αμέριστη συνδρομή της Εκκλησίας. Ο πατριάρχης Σέργιος ( ) όχι μόνο πρωτοστάτησε στην ψυχολογική και ηθική ανύψωση του Ηρακλείου, όταν ο τελευταίος απογοητευμένος μετά τις διαδοχικές στρατιωτικές αποτυχίες και το εσωτερικό χάος σχεδίαζε είτε να παραιτηθεί από τον θρόνο, είτε να μεταφέρει την έδρα του στη μακρινή και άρα ασφαλή Καρχηδόνα, αλλά το 619, αφού έβαλε τον αυτοκράτορα να ορκιστεί δημόσια στην Αγία Σοφία πως δεν θα εγκατέλειπε την Πόλη και τον λαό της, έλαβε τη γενναία απόφαση να θέσει την υπέρογκη εκκλησιαστική περιουσία, εκτιμημένη και μη, καταγεγραμμένη και μη, στη διάθεση του κράτους υπό μορφή δανείου. Η εξαγγελία της απόφασης προκάλεσε αντιδράσεις αφού από διακυβεύονταν τεράστια οικονομικά συμφέροντα μεταξύ των εκκλησιαστικών και μη κύκλων. Πάντως η απόφαση τέθηκε αμέσως σε εφαρμογή και πλήθος χρυσών και αργυρών εκκλησιαστικών σκευών, σπουδαίας θρησκευτικής και σημαντικής καλλιτεχνικής αξίας, μεταφέρθηκαν στα κρατικά νομισματοκοπεία, 3 Walter E. Kaegi, Heraclius, Emperor of Byzantium, Cambridge, 2003, σ

10 όπου χρησιμοποιήθηκαν ως πρώτη ύλη για τη κοπή χιλιάδων νομισμάτων. Αυτή η ενέργεια προέτρεψε πολλούς να δώσουν το υστέρημά τους υπέρ της σωτηρίας του κράτους. Αυτό το αναπάντεχο «μάννα εξ ουρανού», έσωσε την οικονομία του κράτους και έδωσε τα μέσα στον Ηράκλειο ν αναθερμάνει την οικονομία και να ξαναφτιάξει στρατό. Αυξήθηκαν με αυτόν τον ταχύ τρόπο τα κρατικά έσοδα, ενισχύθηκε η εμποροβιοτεχνία και έγινε πάλι δυνατή η διπλωματική πρακτική του χρηματισμού. Οι, με μέτρο, κρατικές παροχές ανύψωσαν το ηθικό των πενόμενων και χειμαζόμενων κατοίκων. Ο Ηράκλειος στις μέχρι τώρα πολεμικές αναμετρήσεις διαπίστωσε προσωπικά πως ο βυζαντινός στρατός, με την απαρχαιωμένη στρατιωτική τακτική -δηλαδή αυτή της χρήσης του δυσκίνητου πεζικού- καθώς και την έλλειψη πειθαρχίας και δελεαστικών κινήτρων, αδυνατούσε να αντιμετωπίσει το ευκίνητο σιδηρόφρακτο περσικό ιππικό. Τα βυζαντινά στρατεύματα έως τις αρχές του 7 ου αιώνα εφάρμοζαν την στρατηγική τακτική των πάλαι ποτέ αήττητων ρωμαϊκών λεγεώνων, χωρίς να έχει προσαρμοστεί στις νέες στρατιωτικές απαιτήσεις. Το κυριότερο πρόβλημα ήταν η, επί τρεις και πλέον αιώνες, χρησιμοποίηση μισθοφορικών δυνάμεων η οποία, πέραν της κρατικής οικονομικής αφαίμαξης, είχε δημιουργήσει κατά περιόδους επικίνδυνες καταστάσεις στον κρατικό μηχανισμό. Ο Ηράκλειος προκειμένου να αντιμετωπίσει αυτές τις δυσμενείς συνθήκες επιχείρησε την συστηματική εντόπια στρατολόγηση του ανδρικού πληθυσμού από τις χειμαζόμενες μικρασιατικές περιφέρειες δημιουργώντας μόνιμες στρατιωτικές μονάδες. Διένειμε γαίες στους αγρότες, ως αντάλλαγμα για την στρατιωτική θητεία και παροχή εκτεταμένων αρμοδιοτήτων στους στρατηγούς. Βάση των νέων αυτών στρατιωτικών μονάδων αποτέλεσε εφεξής το ιππικό, που ως τότε υπήρξε βοηθητικό σώμα διαδραματίζοντας κατά κανόνα ρόλο ανίχνευσης ή εμπροσθοφυλακής, με πυρήνα τους ιπποτοξότες. Παράλληλα, ναυπηγήθηκε για πρώτη φορά στο Βυζάντιο μεγάλος στόλος, με πολεμικά και μεταγωγικά πλοία. Τέλος, ο Ηράκλειος ζύγισε πως η απειλή των Αβάρων, αν και γεωγραφικά εγγύτερη, δεν ήταν τόσο επικίνδυνη όσο των Περσών. Έτσι μπόρεσε να τους χρηματίσει με (υποτιμημένα) χρυσά νομίσματα. «Ο χαγάνος μεθ' ημών πάκτα πεποιηκώς» γράφει ο ποιητής και χρονικογράφος Γεώργιος Πισίδης. Έτσι το Βυζάντιο απέκτησε «εθνικό» στρατό, τον οποίο αποτελούσαν στρατιώτες που δεν πολεμούσαν για τον μισθό ή τα λάφυρα, αλλά για να υπερασπίσουν την πατρίδα τους και την περιουσία τους. Η γαία και η υποχρέωση για στρατιωτική υπηρεσία μεταβιβαζόταν από τον 10

11 πατέρα στον πρωτότοκο γιο. Με τα έσοδα των γαιών οι στρατιώτες - αγρότες συντηρούσαν τις οικογένειές τους, αγόραζαν οπλισμό και κάλυπταν τα έξοδα των εκστρατειών. Αυτό που απέμεινε ήταν η ψυχολογική ανόρθωση του πληθυσμού, που μετά από τόσες απανωτές δυστυχίες περίμενε καρτερικά την μοίρα του. Ο Ηράκλειος εμπέδωσε με κάθε τρόπο ένα κράτος δικαίου και αξιοκρατίας, επιβάλλοντας πολύ ψηλά πρόστιμα στους διεφθαρμένους αξιωματούχους. Κυρίως, όμως, τόνιζε τον θρησκευτικό χαρακτήρα της αναμέτρησης, προβάλλοντας το Βυζάντιο ως τον υπερασπιστή της Ορθοδοξίας απέναντι στους αλλόθρησκους Ζωροάστρες Πέρσες. Προέβαλλε συνέχεια όλες τις ενέργειες του Χοσρόη που πρόσβαλαν τον Χριστιανισμό, την καταστροφή των Χριστιανικών προσκυνημάτων της Ιερουσαλήμ και την αρπαγή του Τίμιου Σταυρού. Έτσι δημιούργησε ατμόσφαιρα «Ιερού Πολέμου» στον πληθυσμό. Μετά από δύο χρόνια στρατιωτικής προπαρασκευής ο Ηράκλειος έκρινε πως ήρθε η ώρα και αποφάσισε να ηγηθεί εκείνος της εκστρατείας, πράγμα ασυνήθιστο για βυζαντινό αυτοκράτορα. Στις 4 Απριλίου 622, Κυριακή του Πάσχα, ο Ηράκλειος γιόρτασε με την οικογένειά του και κοινώνησε των Αχράντων Μυστηρίων. Την επόμενη μέρα μπήκε στην Αγία Σοφία ντυμένος ως απλός στρατιώτης, γονάτισε μπροστά στο ιερό και προσκύνησε μπροστά σε όλο τον λαό. Στην συνέχεια είπε στον Πατριάρχη Σέργιο: «Στα χέρια του Θεού, της Μητέρας Του και τα δικά σου αφήνω αυτήν την πόλη και τον γιο μου» 4. Παραλαμβάνοντας την αχειροποίητη εικόνα του Χριστού κατέβηκε στην παραλία, αποχαιρέτησε την οικογένειά του και μπήκε στα πλοία. Ο λαός αποχαιρετούσε με επευφημίες τον στόλο. Έτσι, μ αυτό το καθαρά θρησκευτικό τελετουργικό ο Ηράκλειος ξεκίνησε μια κυριολεκτικά «ηράκλεια» εκστρατεία, έναν απεγνωσμένο αγώνα για την σωτηρία της αυτοκρατορίας. Εικονογραφία από το χρονικό του Κωνσταντίνου Μανασσή (περ 1150) που απεικονίζει την έναρξη της εκστρατείας του Ηράκλειου. 4 Κ. Παπαρηγόπουλος, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τομ. Γ, (επιμέλεια Καρολίδη), εκδ. Ελευθερουδάκης, Αθήνα 1930 (ανατύπωση), σελ

12 Η βυζαντινή αντεπίθεση Ο Ηράκλειος αποβιβάστηκε στην Βιθυνία για να αποφύγει τους Πέρσες που βρίσκονταν στην Χαλκηδόνα. Πριν ξεκινήσει την εκστρατεία έστειλε προτάσεις ειρήνης στον Χοσρόη, αλλά ο τελευταίος απάντησε «Ει αρνήσεται ο βασιλεύς υμών τον εσταυρωμένον και προσκυνήσει τω ηλίω, ποιώ ειρήνην» 5 («Αν ο αυτοκράτορας σας αρνηθεί τον Χριστό και γίνει Ζωροάστρης θα συμφωνήσω σε ειρήνη»). Ο αυτοκράτορας ξεκίνησε με μικρό στράτευμα από την Βασιλεύουσα, αλλά καθ οδόν ενίσχυε το στράτευμα του από τους επιστρατευμένους αγρότες. Έτσι έφτασε στην Καισάρεια την Καππαδοκίας με χιλιάδες στρατό. Έμεινε μαζί τους όλο το καλοκαίρι για να επιβλέπει την εκπαίδευσή τους, λαμβάνοντας μέρος στις κακουχίες και την καθημερινότητα των στρατιωτών. Το φθινόπωρο ξεκίνησε προς την Περσία, με αποτέλεσμα ο περσικός στρατός να υποχωρήσει από τα μικρασιατικά εδάφη για να του κόψει τον δρόμο. Κοντά στα Σάταλα, νότια της Τραπεζούντας, ο Ηράκλειος παρέσυρε τους Πέρσες σε παγίδα και τους νίκησε, στις αρχές Φεβρουαρίου του 623. Ήταν η πρώτη νίκη των Βυζαντινών μετά από 20 ολόκληρα χρόνια, η οποία τους έδωσε ψυχολογική ώθηση, ενώ εκκαθάρισε τους Πέρσες από το μεγαλύτερο μέρος της Μικρασίας. Το ίδιο έτος ο Ηράκλειος αναγκάστηκε να γυρίσει στην Πόλη γιατί οι Άβαροι παρασπόνδησαν και άρχισαν τις επιδρομές στα Βαλκάνια. Ο Χαγάνος (βασιλιάς) των Αβάρων ζήτησε να συναντηθούν με τον Ηράκλειο στις 5 Ιουνίου 623 στην Ηράκλεια της Θράκης. Ο Ηράκλειος αποφάσισε να τον εντυπωσιάσει, φέρνοντας μαζί του όλη την αυλή του παλατιού, ορχήστρες και ιππικούς αγώνες. Όμως, το σχέδιο των Αβάρων ήταν να απαγάγουν τον αυτοκράτορα για να ζητήσουν λύτρα. Ο Ηράκλειος το αντιλήφθηκε την τελευταία στιγμή, πέταξε τα βασιλικά του διάσημα και έφτασε με την συνοδεία του στην Πόλη καταδιωκόμενος. Αλλά οι Άβαροι δεν είχαν πολιορκητικές μηχανές. Έτσι συμφώνησαν να αποσυρθούν, λαμβάνοντας ετήσια πάκτα χρυσά νομίσματα. Σ εκείνο το διάστημα οι Πέρσες βρήκαν την ευκαιρία να αναδιοργανωθούν και να κάνουν εισβολή στη Μικρασία από τον νότο, στην Κιλικία. Ο Ηράκλειος πρότεινε ειρήνη με επαναφορά της συνθήκης και των συνόρων του 591, αλλά ο Χοσρόης απάντησε ως εξής: «Χοσρόης, ο μεγαλύτερος των Θεών και αφέντης της γης, στον Ηράκλειο, τον αχρείο και ανόητο σκλάβο του. Γιατί αρνείσαι ακόμα να υποταχθείς στην εξουσία μας και αποκαλείς τον εαυτό σου βασιλιά; Δεν κατέστρεψα εγώ τους Έλληνες; Λες 5 Γεώργιος Μοναχός, «Σύντομο Χρονικό»,

13 πως εμπιστεύεσαι τον Θεό σου. Γιατί δεν έσωσε από το χέρι μου την Καισάρεια, την Ιερουσαλήμ και την Αλεξάνδρεια; Και πιστεύεις ότι δεν θα καταστρέψω και την Κωνσταντινούπολη; Αλλά θα συγχωρέσω τα λάθη σου αν υποταχθείς σ εμένα κι αν έρθεις με την γυναίκα σου και τα παιδιά σου θα σου δώσω γη, αμπελώνες και ελαιώνες και θα σε αντιμετωπίζω με ευγένεια και σεβασμό. Μην αυταπατάσαι με την μάταιη ελπίδα πως ο Χριστός, που δεν μπόρεσε να σώσει τον εαυτό του από τους Εβραίους που Τον σταύρωσαν, θα σε σώσει. Ακόμα κι αν κρυφτείς στα βάθη της θάλασσας, θ απλώσω το χέρι μου και θα σε πιάσω. Και τότε θα με δεις όπως δεν θέλεις. 67 Ο Ηράκλειος διάβασε την επιστολή του Χοσρόη στο στράτευμα, το οποίο φανατίστηκε. Τον Μάρτιο του 624 ο Ηράκλειος ξεκίνησε από τα Σάταλα προς την Αρμενία και έφτασε ως την Κασπία θάλασσα, το σημερινό Αζερμπαϊτζάν. Οι ντόπιες φυλές του Καυκάσου (Λαζοί, Ίβηρες, Αρμένιοι), τάχθηκαν με το μέρος του Ηράκλειου. Ο τελευταίος κατευθύνθηκε νοτιοανατολικά και μπήκε στο περσικό έδαφος. Στην πορεία του ο στρατός κατέστρεφε τους πυρολατρικούς ναούς του Ζωροάστρη για να εκδικηθεί την καταστροφή του Πανάγιου Τάφου. Οι Βυζαντινοί είχαν πλέον την πρωτοβουλία των κινήσεων. Ο Χοσρόης ανακάλεσε τις δυνάμεις του που βρίσκονταν στην Μικρασία και συγκέντρωσε τις στρατό στην Γανζακό. Εκεί, όμως, έχασε την μάχη και κατέφυγε στην πρωτεύουσά του, Κτησιφώντα, εγκαταλείποντας χιλιάδες λάφυρα και οπλισμό. Όμως ο Ηράκλειος αντί να προχωρήσει υποχώρησε στο ορεινό Αζερμπαϊτζάν για να διαχειμάσει και να μαζέψει νέο στρατό. Ο Πέρσης σάχης πίστεψε πως μπορούσε να τον παγιδέψει κι έστειλε τρεις στρατιές για να τον περικυκλώσουν. Ο Ηράκλειος έστειλε κατασκόπους του, οι οποίοι ξεγέλασαν τους Πέρσες να του επιτεθούν ένας-ένας και όχι όλοι μαζί. Έτσι ο βυζαντινός στρατός τους νίκησε επανειλημμένα. Την άνοιξη του 625 ο βυζαντινός στρατός κατέλαβε την Άμιδα και την Μαρτυρόπολη, στρατηγικές πόλεις στον Τίγρη. Τον χειμώνα του 625/626 ο Ηράκλειος διαχείμασε στην Τραπεζούντα. Η πολιορκία της Κωνσταντινούπολης Ο Χοσρόης αναζητούσε έναν τρόπο να γυρίσει την αρνητική, για τους Πέρσες, ροή του πολέμου, που πριν από λίγα χρόνια φάνταζε νικηφόρος. Κάλεσε γενική επιστράτευση όλων των ανδρών του κράτους του, των υποτελών του, προσέλαβε μισθοφόρους, έφτασε να χρησιμοποιήσει 6 Charles Oman, Europe, , 1893, σ Norman Davies, Europe: A History, 1998, σ

14 αιχμάλωτους, ακόμα και δούλους 8. Εκείνη τη στιγμή ήρθε, άγνωστο πως, σε συνεννόηση με τους Αβάρους. Στόχος τους ήταν να επιτεθούν αιφνιδιαστικά στην Κωνσταντινούπολη, οι Άβαροι από τα Βαλκάνια και οι Πέρσες από την Χαλκηδόνα. Επειδή η Περσία δεν διέθετε στόλο, οι Άβαροι θα διεκπεραίωναν τους Πέρσες στην Ευρώπη με τα μονόξυλα τους. Ο Χοσρόης χώρισε τον στρατό του στα δύο άνδρες θα έμεναν στην Μεσοποταμία για να απασχολήσουν τον Ηράκλειο και μια μικρότερη δύναμη θα έκανε την επίθεση στην Πόλη. Ο Ηράκλειος πληροφορήθηκε από τους κατασκόπους του το σχέδιο και χώρισε τον στρατό του στα τρία: το μεγαλύτερο το έδωσε στον αδελφό του, Θεόδωρο, για να αντιμετωπίσει την στρατιά των Περσών, έστειλε μια μικρή δύναμη για να ενισχύσει την άμυνα την Πόλης και κράτησε το μικρότερο μέρος, για να εισβάλει στην ίδια την Περσία. Στα μέσα Ιουνίου οι Πέρσες έφτασαν στην Χαλκηδόνα και περίμεναν τους Άβαρους. Οι Άβαροι στα μέσα Μαΐου είχαν εμφανιστεί μπροστά από τα τείχη της Θεσσαλονίκης. Είχαν για πρώτη φορά πολιορκητικές μηχανές. Όμως, παρά την μικρή φρουρά της πόλης, οι Άβαροι δεν την εκπόρθησαν. Επειδή είχαν καθυστερήσει, κατευθύνθηκαν στην Βασιλεύουσα, καταστρέφοντας τα πάντα στο πέρασμά τους. Στις 29 Ιουνίου 626 είχαν φτάσει. Μέσα στη Κωνσταντινούπολη υπήρχαν στρατιώτες, οι περισσότεροι ιππείς. Ο βυζαντινός στόλος επιτηρούσε τα Στενά, εμποδίζοντας τους Πέρσες να αποβιβαστούν στην Ευρώπη. Ηγέτες της άμυνας ήταν ο Πατριάρχης Σέργιος και ο Μάγιστρος Βώνος. Οι νίκες του Ηράκλειου στην Ανατολή αλλά και το γεγονός πως την Πόλη πολιορκούσαν άπιστοι, έδινε αποφασιστικότητα στους πολιορκημένους. Οι Άβαροι, με τους οποίους πολεμούσαν και οι Σλάβοι υποτελείς τους, αριθμούσαν ετοιμοπόλεμους άνδρες και πολύ περισσότερους βοηθητικούς. Σε αντίθεση με προηγούμενες φορές είχαν μαζί τους πολιορκητικές μηχανές και έναν στολίσκο από ευκίνητα πλοιάρια, για την μεταφορά των Περσών. Στις διαπραγματεύσεις που προηγήθηκαν της πολιορκίας, ο χαγάνος των Αβάρων είπε πως μόνο αν οι κάτοικοι της πρωτεύουσας μεταμορφώνονταν σε ψάρια ή πουλιά θα μπορούσαν να σωθούν. Μετά από ένα μήνα βομβαρδισμών, την 1 η Αυγούστου έγινε η πρώτη έφοδος εναντίον της Πόλης. Στις επάλξεις ο Πατριάρχης Σέργιος προσπαθούσε να εμψυχώσει τους μαχητές φέροντας την εικόνα της Υπερμάχου Στρατηγού Θεοτόκου. Την επόμενη μέρα οι Άβαροι έριξαν μικρές ακάτους στο Κεράτιο και βρέθηκαν πίσω από τα μεγάλα βυζαντινά πλοία. Στις 3 του μήνα μεγάλος αριθμός μονόξυλων έπλευσε προς την Χαλκηδόνα για να μεταφέρει τους Πέρσες στην 8 John Julius Norwich, A Short History of Byzantium, Vintage Books, 1997, σ

15 Ευρώπη. Στις 6 Αυγούστου οι Άβαροι κατέλαβαν τον ναό των Βλαχερνών, αφιερωμένο στην Παναγία, για τον χρησιμοποιήσουν ως βάση. Ο μάγιστρος Βώνος είχε πληροφορηθεί από κατάσκοπους πως η διαταγή για την έφοδο των Αβαρικών μονόξυλων θα ήταν συνθηματικές φωτιές και τις άναψε εκείνος πρόωρα, στις 7 Αυγούστου. Όταν επιτέθηκαν οι Άβαροι ο βυζαντινός στόλος τους περίμενε και τους αποδεκάτισε στα αβαθή νερά του Κερατίου. Όσοι από τους πολιορκητές γλίτωσαν κατέφυγαν μπροστά στα θαλάσσια τείχη. Εκεί τους επιτέθηκε ο άμαχος πληθυσμός της Πόλης και τους αποδεκάτισε. Στον Βόσπορο ο βυζαντινός στόλος περικύκλωσε και βύθισε τις σχεδίες που μετέφεραν τους Πέρσες. Την ίδια μέρα μαθεύτηκε πως ο Θεόδωρος, ο αδελφός του Ηράκλειου, είχε νικήσει τους Πέρσες που είχαν καθήκον να επιτηρούν τους Βυζαντινούς στη Μεσοποταμία κι ερχόταν στην Κωνσταντινούπολη. Μικρογραφία στην χρονογραφία του Κωνσταντίνου Μανασσή (περ. 1150) που απεικονίζει την πολιορκία της Κωνσταντινούπολης Οι Σλάβοι υποτελείς των Αβάρων δυσανασχετούσαν από τις μάταιες επιθέσεις στα τείχη της Πόλης και τις τεράστιες έμψυχες και υλικές απώλειες τους. Οι Άβαροι δεν είχαν προνοήσει να φέρουν μαζί τους εφόδια. Οι συνεχείς ήττες, η τεχνολογική και οργανωτική υστέρηση τους και η ανυπομονησία τους, είχαν επιφέρει την σύγχυση στις τάξεις τους. Στις 8 Αυγούστου ο χαγάνος των Αβάρων διέταξε υποχώρηση. Οι Πέρσες, όταν έμαθαν πως έρχεται από πίσω τους βυζαντινός στρατός έφυγαν από την Χαλκηδόνα. Την επόμενη μέρα ο λαός της Κωνσταντινούπολης βγήκε στους δρόμους για να γιορτάσει την νίκη του. Επίκεντρο των εορτασμών και των δοξολογιών ήταν ο ναός της Παναγίας των 15

16 Βλαχερνών, που ήταν το επίκεντρο της πολιορκίας και των μαχών. Εκείνη την μέρα, ψάλθηκε για πρώτη φορά ο Ακάθιστος Ύμνος, όπως τον ξέρουμε σήμερα, που απέδωσε την σωτηρία της Πόλης στην θαυματουργή επέμβαση της Παναγίας. Ποιητής του ύμνου υπήρξε είτε ο πατριάρχης Σέργιος είτε ο διάκονος, σκευοφύλακας και χαρτοφύλακας της Αγίας Σοφίας, Γεώργιος Πισίδης. Πιθανόν τα συγκεκριμένα κοντάκια να προέρχονται από το πολυσχιδές έργο του Άγιου Ρωμανού του Μελωδού (περ ). Η τελική νίκη Μετά την αποτυχημένη πολιορκία της Πόλης το ηθικό των Βυζαντινών ανέβηκε κατακόρυφα και των Περσών κατέρρευσε. Ήδη οι συνεχείς ήττες των Περσών οδήγησαν τον Χοσρόη ν αυξήσει την φορολογία. Οι συνεχείς στρατολογίες εκμηδένισαν την αγροτική παραγωγή. Οι φυγόκεντρες τάσεις που υπήρχαν ανέκαθεν από τους ισχυρούς γαιοκτήμονες αυξήθηκαν. Ο Ηράκλειος στράτευσε υπέρ του τις τούρκικες φυλές του Καυκάσου και του Βόλγα, οι οποίες εισέβαλαν στην Περσία από το σημερινό Αζερμπαϊτζάν, τον Ιούνιο του 627, λεηλατώντας και καταστρέφοντας. Τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους ο Ηράκλειος μπήκε στο σημερινό ιρακινό Κουρδιστάν με στόχο να εισβάλει στην Περσία. Ο σάχης μάζεψε ακόμα ένα στρατό , με αρχηγό τον Ραζάτη, τον οποίο διέταξε ή να νικήσει ή να πεθάνει. Τον Δεκέμβριο του 627 ο Ηράκλειος στρατοπέδευσε στα ερείπια της αρχαίας Νινευή, αφού κατέστρεψε την γύρω περιοχή για να μην μπορούν να βρουν εφόδια οι αντίπαλοι. Η μάχη έγινε στις 12 Δεκεμβρίου. Οι Βυζαντινοί είχαν 25 με 50 χιλιάδες άνδρες. Ο Ηράκλειος παρέσυρε τους Πέρσες στην πεδιάδα, προσποιούμενος υποχώρηση και αντεπιτέθηκε όταν είχε το εδαφικό πλεονέκτημα. Ο Ραζάτης προκάλεσε τον Ηράκλειο σε μονομαχία, αλλά έχασε την ζωή του. Η μάχη τέλειωσε με τους Πέρσες να χάνουν άνδρες. Πλέον η Περσία έχασε κάθε δυνατότητα άμυνας και ο βυζαντινός στρατός κατευθύνθηκε στην Κτησιφώντα, την περσική πρωτεύουσα. Πριν να ξεκινήσει, όμως, ο Ηράκλειος έστειλε στον Χοσρόη τελεσίγραφο: «Αναζητώ την ειρήνη. Δεν θα κάψω οικειοθελώς την Περσία, αλλά αναγκάζομαι από σένα. Ας πετάξουμε τα όπλα κι ας ειρηνεύσουμε. Ας σβήσουμε την φωτιά πριν να κάψει τα πάντα» 9. Ο Χοσρόης, αρνούμενος να υποκύψει μέχρι τέλους, αρνήθηκε την ειρήνη και στρατολόγησε όλους τους άνδρες και τις γυναίκες του βασιλείου του. Αυτή ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι της οργής των Περσών. Μια συνομωσία με αρχηγό τον Σιρόη, γιο του Χοσρόη εκθρόνισε τον σάχη από τον θρόνο του. Ο Χοσρόης 9 Kaegi, Walter Emil (2003), Heraclius: Emperor of Byzantium, Cambridge University Press, ISBN , σ

17 εγκαταλείφθηκε ακόμα και από την προσωπική του φρουρά και εκτελέστηκε στις 28 Φεβρουαρίου 627. Ο νέος σάχης αμέσως πρότεινε στον Ηράκλειο, ο οποίος βρισκόταν κοντά στην Κτησιφώντα, ειρήνη, με επαναφορά των συνόρων όπως ήταν πριν τον πόλεμο. Ο Ηράκλειος αποδέχτηκε την ειρήνη, χωρίς να ζητήσει μεγάλες οικονομικές επανορθώσεις, επειδή ήξερε πως η Περσία βρισκόταν σε τραγική κατάσταση. Ο μόνος επιπλέον όρος που ζήτησε ήταν η επιστροφή του Τίμιου Σταυρού. Πηγή: Ιστορία των Ελλήνων, τόμος 5 ος, Εκδόσεις «Δομή». 17

18 Η Αίγυπτος, η Παλαιστίνη και η Συρία γύρισαν πίσω στο Βυζάντιο. Ο Ηράκλειος γύρισε στην Κωνσταντινούπολη στις 14 Σεπτεμβρίου 629 φέροντας μαζί του το ανεκτίμητο κειμήλιο. Στον μεγαλοπρεπή θρίαμβο η πομπή πέρασε σ όλη την πόλη και σταμάτησε στην Αγία Σοφία. Ο Τίμιος Σταυρός υψώθηκε πάνω στην Αγία Τράπεζα του μεγάλου ναού, ως δείγμα πως η σωτηρία της αυτοκρατορίας οφειλόταν στον Θεό και ως δείγμα της θεϊκής εύνοιας του Βυζαντίου. Το 629 ο Ηράκλειος κατάργησε τους λατινικούς τίτλους του Imperator Caesar και του Augustus. Τους αντικατέστησε με τον ελληνικό τίτλο «πιστός εν Χριστώ βασιλεύς και αυτοκράτωρ Ρωμαίων», που διατήρησαν όλοι οι βυζαντινού αυτοκράτορες ως το Ασημένια πλάκα από την Κωνσταντινούπολη, που απεικονίζει την μονομαχία του Δαβίδ εναντίον του Γολιάθ. Στην πίσω πλευρά έχει σφραγίδα της εποχής του Ηράκλειου, ο οποίος μάλλον τις παρήγγειλε το για να εορτάσει τη νίκη του επί των Περσών. Βρέθηκε το 1902 στον Καραβά και αποτελεί μέρος του «Θησαυρού της Λάμπουσας». Σήμερα βρίσκεται στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Νέας Υόρκης. Συνέπειες Ο πόλεμος Βυζαντίου Περσών θα μπορούσε για την εποχή του να χαρακτηριστεί «παγκόσμιος πόλεμος» επειδή πολέμησαν οι δύο υπερδυνάμεις της εποχής μεταξύ τους, σε ένα 18

19 ευρύ γεωγραφικό πλαίσιο, από τον Δούναβη μέχρι την καρδιά της Περσίας και από τον Καύκασο ως τον Νείλο. Σ αυτόν τον αδυσώπητο πόλεμο και τα δύο κράτη χρησιμοποίησαν κάθε πλουτοπαραγωγικό πόρο προς εξυπηρέτηση των έκτακτων συνθηκών της σύγκρουσης και εξαντλήθηκαν στον υπέρτατο βαθμό. Ένα ακόμα χαρακτηριστικό του πολέμου ήταν η θρησκευτική και πολιτισμική του χροιά. Οι Ζωροάστρες Πέρσες επιστράτευσαν τους Εβραίους και τους Χριστιανούς που δεν αναγνώριζαν την Δ Οικουμενική Σύνοδο (Νεστοριανούς, Μονοφυσίτες) για την επίτευξη των πολιτικών τους στόχων. Αντιθέτως οι Βυζαντινοί πρέσβευαν την Ορθοδοξία. Η καταστροφή του Πανάγιου Τάφου από τους Πέρσες και των Ζωροαστρικών ναών από τους Βυζαντινούς εντάσσεται σ αυτό το πλαίσιο. Βυζαντινοί και Πέρσες χρειάζονταν την ειρήνη για να μπορέσουν να ανορθώσουν την οικονομία τους και την κοινωνία τους που είχε καταστραφεί από τον μακρόχρονο πόλεμο. Όμως κανένας από τους δύο δεν πρόλαβε να ανορθώσει. Από την Αραβία μια νέα θρησκεία με ηγέτη τον Μωάμεθ, το Ισλάμ, επιτέθηκε το 634 και στους δύο. Οι γηγενείς λαοί, κουρασμένοι από τους συνεχείς πολέμους, την βαριά φορολογία της Κωνσταντινούπολης και τις δογματικές διαφορές τους με την Ορθοδοξία, υποδέχθηκαν τους Άραβες ως ελευθερωτές. Μέσα σε μια δεκαετία οι Άραβες κατάκτησαν ολόκληρη την Περσία και στέρησαν από το Βυζάντιο την Αφρική, την Αίγυπτο και την Συροπαλαιστίνη. Αν και η Περσία κατακτήθηκε και αλλοτριώθηκε από το Ισλάμ, το Βυζάντιο, χάρη στη νέα στρατιωτική οργάνωση που καθιέρωσε ο Ηράκλειος, με την δημιουργία εθνικού στρατού από τους αγρότες, επιβίωσε. Ο περιορισμός του Βυζαντίου στον ελλαδικό χώρο και την Μικρά Ασία του έδωσε πιο στέρεη εθνική ομοιογένεια και θρησκευτική ενότητα, μέσα στο ενοποιητικό πλαίσιο της Ορθοδοξίας. Ήδη από το 620 ο Ηράκλειος άλλαξε την επίσημη γλώσσα του κράτους από τα λατινικά στα ελληνικά 10, τα οποία μιλούσε ο λαός. Βιβλιογραφία Ιωάννα, Ζούλα, «Σάταλα Κωνσταντινούπολη Νινευή 627», εφημ. Το Βήμα, Στα χρόνια του Ακαθίστου Ύμνου, Χείλων, ιστολόγιο ιστορικών αναδρομών και προβληματισμού 10 Davis, Leo Donald. The first seven ecumenical councils ( ): their history and theology (1990 ed.). Liturgical Press. ISBN , σ

20 Ηράκλειος ( ), Ο έξοχος αυτοκράτωρ (μέρος 1ο). Χείλων, ιστολόγιο ιστορικών αναδρομών και προβληματισμού Ηράκλειος ( ), Ο έξοχος αυτοκράτωρ (μέρος 2ο). Χείλων, ιστολόγιο ιστορικών αναδρομών και προβληματισμού Πάσχος, Τάσος, «Οι εκστρατείες του Βυζαντινού Αυτοκράτορα Ηρακλείου κατά των Περσών ( μ.χ.)», (προσπ ). Wikipedia Ιστορία των Ελλήνων, Τόμος 5 ος, εκδόσεις «Δομή» 20

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Επανάληψη Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ο Κωνσταντίνος Βυζάντιο 1. Αποφασίζει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Ανατολή κοντά στο αρχαίο Βυζάντιο: νέο διοικητικό κέντρο η Κωνσταντινούπολη 2. 313

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση Στο προηγούμενο μάθημα είδαμε πως μετά το θάνατο του Βασιλείου Β : το Βυζάντιο έδειχνε ακμαίο, αλλά είχαν τεθεί οι βάσεις της κρίσης στρατι

Ανασκόπηση Στο προηγούμενο μάθημα είδαμε πως μετά το θάνατο του Βασιλείου Β : το Βυζάντιο έδειχνε ακμαίο, αλλά είχαν τεθεί οι βάσεις της κρίσης στρατι Εσωτερική κρίση εξωτερικοί κίνδυνοι 1054-10811081 Στο σημερινό μάθημα θα δούμε: 1. τα εσωτερικά προβλήματα 2. τους εξωτερικούς κινδύνους 3. κυρίως τη μάχη στο Ματζικέρτ και τις συνέπειές της Ανασκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610 641) ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610 641) ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610 641) ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ εσωτερική αναδιοργάνωση θέματα δημιουργία θεμάτων: αρχικά στρατιωτικές μονάδες μετακινούμενες ανά την επικράτεια οι

Διαβάστε περισσότερα

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843)

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) μεγάλες εδαφικές απώλειες ενίσχυση ελληνικότητας νέοι θεσμοί πλαίσιο μέσα στο οποίον το Βυζάντιο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή επέκταση του κράτους των Βουλγάρων

Η σταδιακή επέκταση του κράτους των Βουλγάρων 1 ΙΣΤΟΡΙΑ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ : ΟΙ ΑΝΤΙΠΑΛΟΙ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Οι Βούλγαροι Οι Ονογούροι Βούλγαροι. Οι πρώτες Βουλγαρικές φυλές πρέπει να έφθασαν στην περιοχή ανάμεσα στον Καύκασο και την Αζοφική Θάλασσα στα

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Τα ΠΑΙ ΙΚΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΙΑ Το 958 µ.χ.. γεννιέται ο Βασίλειος ο Β, γιος του Ρωµανού και της Θεοφανώς. Γιαγιά του από την πλευρά του πατέρα του

1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Τα ΠΑΙ ΙΚΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΙΑ Το 958 µ.χ.. γεννιέται ο Βασίλειος ο Β, γιος του Ρωµανού και της Θεοφανώς. Γιαγιά του από την πλευρά του πατέρα του ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Ο ΒΟΥΛΓΑΡΟΚΤΟΝΟΣ (976-1025) 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ Τα ΠΑΙ ΙΚΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΙΑ Το 958 µ.χ.. γεννιέται ο Βασίλειος ο Β, γιος του Ρωµανού και της Θεοφανώς. Γιαγιά του από την πλευρά του πατέρα του ήταν η Ελένη,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 6 Ιουστινιανός Α (β μέρος: 548-565) Διάδοχοι Ιουστινιανού: Ιουστίνος Β (565-578) Τιβέριος (578-582) Μαυρίκιος (582-602) - Φωκάς (602-610) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912)

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι 1912-1913 Ιστορία Γ Γυμνασίου Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Χρονολόγιο 1897-1908 Μακεδόνικος Αγώνας 1912-1913 Βαλκανικοί πόλεμοι 1914-1918 Α' Παγκόσμιος

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Τοποθετήστε τους δείκτες σκορ, στη θέση 0 του μετρητή βαθμολογίας. ΣΤ. Τοποθετήστε τον δείκτη χρόνου στη θέση Ι του μετρητή χρόνου.

Ε. Τοποθετήστε τους δείκτες σκορ, στη θέση 0 του μετρητή βαθμολογίας. ΣΤ. Τοποθετήστε τον δείκτη χρόνου στη θέση Ι του μετρητή χρόνου. ιαρκεια 90 λεπτα Παικτεσ 4 Ηλικια 12+ ΚΑΝΟΝΕΣ ΣΤΟΧΟΣ ΤΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Το Autokrator είναι ένα μεσαιωνικό στρατιωτικό παιχνίδι, για τις μάχες μεταξύ Χριστιανών και Μουσουλμάνων μεταξύ 7ου και 11ου αιώνα μ.χ.

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8. Η γερµανική επίθεση και ο Β' Παγκόσµιος Πόλεµος (σελ )

Κεφάλαιο 8. Η γερµανική επίθεση και ο Β' Παγκόσµιος Πόλεµος (σελ ) Ιστορία ΣΤ τάξης Ενότητα Ε - «Η Ελλάδα στον 20 ο αιώνα» 1 Κεφάλαιο 8 Η γερµανική επίθεση και ο Β' Παγκόσµιος Πόλεµος (σελ. 208 211) Μετά την αποτυχία των Ιταλών να καταλάβουν την Ελλάδα, έσπευσαν να τους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ: 5

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ: 5 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2013-2014 ΛΕΜΕΣΟΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/Ο6/2014 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ: 5 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ---------------------------------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5 (σελ ) Η επανάσταση στα νησιά του Αιγαίου

Κεφάλαιο 5 (σελ ) Η επανάσταση στα νησιά του Αιγαίου Ιστορία ΣΤ τάξης Γ Ενότητα «Η Μεγάλη Επανάσταση (1821 1830) 1 Κεφάλαιο 5 (σελ. 90 93) Η επανάσταση στα νησιά του Αιγαίου Η επανάσταση διαδόθηκε γρήγορα στα νησιά του Αιγαίου. Σπουδαίοι ναυτικοί, όπως ο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Φιλικές σχέσεις και συγκρούσεις με τους Βούλγαρους και τους Ρώσους Α. Οι Βούλγαροι α μέρος

Φιλικές σχέσεις και συγκρούσεις με τους Βούλγαρους και τους Ρώσους Α. Οι Βούλγαροι α μέρος Φιλικές σχέσεις και συγκρούσεις με τους Βούλγαρους και τους Ρώσους Α. Οι Βούλγαροι α μέρος Βούλγαροι Αρχικά ζουν σε εδάφη του Βυζαντίου εμποδίζουν άλλους λαούς να μετακινηθούν Αργότερα ιδρύουν κράτος προσπαθούν

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ"*-*

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ*-* Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤΚΑΤοΡ1Α Η 3υζαντινή εποχή Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ ΚΑΤοΡ1Α Κωνσταντινούπολη, Μ' ένα λεωφορείο τριγυρνάμε όλοι μέσα στην πόλη, σελ. 59-63. Βυζαντινή αυτοκρατορία, Εμπορικοί δρόμοι, σελ 34 Μύθοι και

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

TAK TAK ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ! Σ ΕΦΑΓΑ, ΠΑΛΙΟΒΑΡΒΑΡΕ! Σ ΕΜΕΝΑ ΜΙΛΑΣ, ΣΚΟΥΛΗΚΙ ΑΘΗΝΑΙΕ;

TAK TAK ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ! Σ ΕΦΑΓΑ, ΠΑΛΙΟΒΑΡΒΑΡΕ! Σ ΕΜΕΝΑ ΜΙΛΑΣ, ΣΚΟΥΛΗΚΙ ΑΘΗΝΑΙΕ; ΕΝΑ ΗΛΙΟΛΟΥΣΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟ ΠΡΩΙΝΟ ΤΟΥ 490 Π.Χ., ΣΕ ΚΑΠΟΙΟ ΡΟΜΑΚΙ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ. TAK TAK Σ ΕΦΑΓΑ, ΠΑΛΙΟΒΑΡΒΑΡΕ! Σ ΕΜΕΝΑ ΜΙΛΑΣ, ΣΚΟΥΛΗΚΙ ΑΘΗΝΑΙΕ; ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ! ΛΕΝΕ ΠΩΣ ΕΙΝΑΙ ΠΕΛΩΡΙΟΙ ΣΑΝ ΤΟΥΣ ΚΥΚΛΩΠΕΣ.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 5 Ο Έκτος Αιώνας και η Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-610): Ιουστίνος Α (518-527) - Ιουστινιανός Α (α μέρος: 527-548)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 5 Ο Έκτος Αιώνας και η Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-610): Ιουστίνος Α (518-527) - Ιουστινιανός Α (α μέρος: 527-548) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 5 Ο Έκτος Αιώνας και η Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-610): Ιουστίνος Α (518-527) - Ιουστινιανός Α (α μέρος: 527-548) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ!

29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ! Κωνσταντίνα Ευείδη 29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ! Η χιλιόχρονη αυτοκρατορία έπεσε. Ο θρύλος λέει ότι «ήτανε θέλημα Θεού». Από τότε το φρόνημα των Ελλήνων το κρατάνε ζωντανό ακριβώς αυτοί οι θρύλοι για την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ "

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ "ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Κ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ" ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ 1911-1913" Κεφάλαιο 4 Ο πόλεμος των τριάντα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 6 ος 9 ος αι Οικονομική κατάσταση στο Βυζάντιο από το β μισό του 6 ου αι. αρχές 9 ου αι. το κίνημα του Θωμά του Σλάβου 6 ος 8 ος αι. Προβλήματα δημογραφικά Προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι Ενότητα #4: Για αρχάριους Οι Σταυροφορίες Νικόλαος Καραπιδάκης Τμήμα Ιστορίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ, φιλόλογος

ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ, φιλόλογος ΟΙ ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΕΣ Η ιδέα των σταυροφοριών (σύμφωνα με επικρατέστερη άποψη) ήταν ξένη τότε στο Βυζάντιο. Η ιδέα των σταυροφοριών γεννιέται στη Δυτική Ευρώπη τον 11 ο αι., Οι αιτίες α. Η αναβίωση της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Οι πρεσβευτές πρόσωπα σεβαστά και απαραβίαστα

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Οι πρεσβευτές πρόσωπα σεβαστά και απαραβίαστα Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Α. Η βυζαντινή διπλωματία Οι πρεσβευτές πρόσωπα σεβαστά και απαραβίαστα Μέθοδοι της βυζαντινής διπλωματίας: Ευκαιριακές αποστολές πρέσβεων Χορηγίες ( χρήματα ή δώρα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο. Εκπαιδευτικός Οργανισμός δ. τσιάρας & σια ε.ε.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο. Εκπαιδευτικός Οργανισμός δ. τσιάρας & σια ε.ε. Εισαγωγικό Σημείωμα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑ- ΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565 843 μ.χ.) Στη διάρκεια της περιόδου αυτής η Αυτοκρατορία υφίσταται μεγάλες

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα

Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες. Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Έρευνα-επιλογή:Μ. Λόος Μετάφραση: Μ. Σκόµπα Επιµέλεια: Β. Καντζάρα Cleopatra (Κλεοπάτρα) 69 30 π.χ. Αίγυπτος Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.x και βασίλεψε στην

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΛΑΤΙΝΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ (13ος - 18ος αι.)

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΛΑΤΙΝΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ (13ος - 18ος αι.) ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΛΑΤΙΝΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ (13ος - 18ος αι.) Ενότητα #1: H Δ Σταυροφορία και η άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Λατίνους Γεγονότα Νικόλαος Καραπιδάκης Τμήμα Ιστορίας Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες

11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες 11. Γυναίκες πολεµίστριες και ηρωίδες Συλλογή-επιλογή:Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια: Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ Κλεοπάτρα 69 30 π.χ. Αίγυπτος -Βασίλισσα Η Κλεοπάτρα γεννήθηκε το 69 π.χ. Βασίλεψε στην Αίγυπτο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013 2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΒΑΘΜΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 10/6/2014 ΒΑΘΜΟΣ:... Αριθμητικά:.. ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες Ολογράφως:....

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Μάθημα: Βυζαντινή Ιστορία ιδάσκουσα: Ειρήνη Χρήστου Ειρήνη Χρήστου Βυζαντινή Ιστορία Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 10 O Δέκατος Αιώνας (α μισό): Λέων Ϛ Σοφός (886-912) - Αλέξανδρος Α (912-913) Κων/νος Ζ Πορφυρογέννητος 913-959 (Ρωμανός Α Λεκαπηνός 920-944) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

13. Ο Ιουστινιανός μεταρρυθμίζει τη διοίκηση και τη νομοθεσία

13. Ο Ιουστινιανός μεταρρυθμίζει τη διοίκηση και τη νομοθεσία 13. Ο Ιουστινιανός μεταρρυθμίζει τη διοίκηση και τη νομοθεσία 1. Αντιστοιχίστε τα πρόσωπα με τις ιδιότητές τους: Ιουστινιανός Θεοδώρα Τριβωνιανός Καππαδόκης Ανθέμιος Ισίδωρος Βελισάριος Ναρσής Στρατηγός

Διαβάστε περισσότερα

Η Αμμόχωστος (λατινικά: Famagusta, τούρκικα: Gazimağusa), είναι πόλη στην Κύπρο και βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του νησιού, στον κόλπο που φέρει και

Η Αμμόχωστος (λατινικά: Famagusta, τούρκικα: Gazimağusa), είναι πόλη στην Κύπρο και βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του νησιού, στον κόλπο που φέρει και Μάριος Πρέτα Η Αμμόχωστος (λατινικά: Famagusta, τούρκικα: Gazimağusa), είναι πόλη στην Κύπρο και βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του νησιού, στον κόλπο που φέρει και το όνομά της. Η αρχαία Αμμόχωστος έφερε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 5/6/2015

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 5/6/2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 5/6/2015 ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ΩΡΕΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΕΛΙΔΩΝ: 6 Προσοχή! Όλες οι ερωτήσεις να

Διαβάστε περισσότερα

Καληνύχτα Κεμάλ, τραγουδούσαμε

Καληνύχτα Κεμάλ, τραγουδούσαμε Καληνύχτα Κεμάλ, τραγουδούσαμε Στα σύνορα Τουρκίας Ιράκ Μαριάννα Κορομηλά Με δυο γέρικες καμήλες κι ένα «κίτρινο» φαρί (κίτρινο ήταν το πούλμαν) φτάσαμε την περασμένη Κυριακή, 8 Ιουνίου, στα βόρεια της

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα Ι-2: Η βασιλεία του Ηρακλείου. Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

Ενότητα Ι-2: Η βασιλεία του Ηρακλείου. Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις Ενότητα Ι-2: Η βασιλεία του Ηρακλείου. Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις Κατάσταση της αυτοκρατορίας στις αρχές του 7 ου αιώνα: Επιδρομές Σλάβων και Αβάρων στη βαλκανική χερσόνησο Καταστροφή πόλεων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Εκδοχές ίδρυσης Σύμφωνα με την παράδοση από τον Ρωμύλο, γιο του Αινεία (γύρω στο 735 π.x.) Σύμφωνα με την αρχαιολογική έρευνα στη

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΑΙΓΥΠΤΟΣ (Σελ )

2. Η ΑΙΓΥΠΤΟΣ (Σελ ) 2. Η ΑΙΓΥΠΤΟΣ (Σελ. 20-23) 2.1. Η Χώρα. Νείλος : Πηγές από Αιθιοπία και δέλτα. Δυτικά : Η Λιβυκή έρημος. Ανατολικά : Η έρημος του Σινά έως Ερυθρά Θάλασσα. Λάσπη Ευφορία. Άνω Αίγυπτος-Κάτω Αίγυπτος. 2.2.

Διαβάστε περισσότερα

Τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου Χαρίδης Φίλιππος

Τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου Χαρίδης Φίλιππος Τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου Χαρίδης Φίλιππος 1. Η μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας Η τεράστια αυτή πυραμίδα είναι το αρχαιότερο από τα εφτά θαύματα του Αρχαίου Κόσμου, αλλά είναι το μόνο που διασώζετε 4.000χ.Όταν

Διαβάστε περισσότερα

Με τον Αιγυπτιακό

Με τον Αιγυπτιακό Με ποιον πολιτισμό θα ασχοληθούμε; Με τον Αιγυπτιακό Η θέση της Αιγύπτου Τι βλέπετε; Αίγυπτος και Νείλος Η Αίγυπτος οφείλει την ύπαρξη της στον Νείλο. Το άγονο έδαφος κατέστη εύφορο χάρη στις πλημμύρες,

Διαβάστε περισσότερα

σοβαρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στις ευρωπαϊκές επαρχίες, λόγω των

σοβαρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στις ευρωπαϊκές επαρχίες, λόγω των ΚΕΦ. 5. Η ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑ (726 843) πρωτεργάτες: Λέων Γ, Κωνσταντίνος Ε (Ίσαυροι) ιδεολογική βάση: ανεικονικές αντιλήψεις κατοίκων Ανατολικών επαρχιών επιχείρημα: η απεικόνιση του θείου δε συμβιβάζεται με

Διαβάστε περισσότερα

Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω όρων: α. Οργανικός νόµος 1900 β. Συνθήκη φιλίας και συνεργασίας γ. «Ηνωµένη αντιπολίτευσις»

Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω όρων: α. Οργανικός νόµος 1900 β. Συνθήκη φιλίας και συνεργασίας γ. «Ηνωµένη αντιπολίτευσις» Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω όρων: α. Οργανικός νόµος 1900 β. Συνθήκη φιλίας και συνεργασίας γ. «Ηνωµένη αντιπολίτευσις» Β. Να αντιστοιχίσετε τα γράµµατα της στήλης Α µε αυτά της στήλης 1.Επανάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ 1. Τα πολύ παλιά χρόνια, όταν οι άνθρωποι δημιούργησαν οικισμούς, άρχισαν να καλλιεργούν τη γη και να εκτρέφουν ζώα. Επειδή τα μέταλλα δεν είχαν ανακαλυφθεί ακόμα, οι συναλλαγές τους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

ελιές, παστά ψάρια, και σπάνια από κρέας, κυρίως στην Αθήνα.

ελιές, παστά ψάρια, και σπάνια από κρέας, κυρίως στην Αθήνα. Η τροφή της Αρχαϊκής οικογένειας ήταν αποτελούνταν από λαχανικά, ελιές, παστά ψάρια, και σπάνια από κρέας, κυρίως στην Αθήνα. Η ενδυμασία των Αρχαίων Ελλήνων ήταν κομψή, αλλά όχι εξεζητημένη. Το βασικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία.

Η Νίκη ήταν κόρη της Στύγας και του Πάλλαντα. Είχε αδέρφια της το Κράτος, το Ζήλο και τη Βία. Η Νίκη σε νομίσματα Νίκη: θεά της ελληνικής μυθολογίας προσωποποιούσε τη δόξα του ελληνικού πολιτισμού. Η Νίκη στέλνονταν από το Δία για να εξυμνήσει μία νίκη, να προσφέρει σπονδές ή να στεφανώσει ένα

Διαβάστε περισσότερα

Περίοδος των Αραβικών Επιδρομών - Μετοικεσία Κυπρίων. Φύλλο εργασίας

Περίοδος των Αραβικών Επιδρομών - Μετοικεσία Κυπρίων. Φύλλο εργασίας Περίοδος των Αραβικών Επιδρομών - Μετοικεσία Κυπρίων Φύλλο εργασίας 1. «Αυτό το έτος (Α.Μ. 6177=691 μ.χ.) ο Ιουστινιανός από ανοησία έλυσε την ειρήνη, την οποία είχε συνομολογήσει με τον (Χαλίφη) Abd al

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 3 Ο Πέμπτος Αιώνας (α μισό) 395-457: Αρκάδιος (395-408) Θεοδόσιος Β (408-450) - Μαρκιανὸς και Πουλχερία (451-457)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 3 Ο Πέμπτος Αιώνας (α μισό) 395-457: Αρκάδιος (395-408) Θεοδόσιος Β (408-450) - Μαρκιανὸς και Πουλχερία (451-457) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 3 Ο Πέμπτος Αιώνας (α μισό) 395-457: Αρκάδιος (395-408) Θεοδόσιος Β (408-450) - Μαρκιανὸς και Πουλχερία (451-457) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΒΙΕΤΝΑΜ. Εργασία της μαθήτριας Έλλης Βελέντζα για το πρόγραμμα ΣινΕφηβοι

Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΒΙΕΤΝΑΜ. Εργασία της μαθήτριας Έλλης Βελέντζα για το πρόγραμμα ΣινΕφηβοι Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΒΙΕΤΝΑΜ Εργασία της μαθήτριας Έλλης Βελέντζα για το πρόγραμμα ΣινΕφηβοι Ο πόλεμος του Βιετνάμ(1965-1975) ήταν η μεγαλύτερη ένοπλη σύγκρουση μεταξύ Δύσης και Ανατολής κατά την διάρκεια του

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171. Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ.

ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171. Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ. ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171 Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ. Ι. (151) Όλα τα πράγµατα είναι αντίλαλοι της Φωνής του Θεού. 2 Ο Θεός είναι µόνο και µόνο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΑΤΥΚΑΜΠΟΥ ΛΑΡΙΣΑΣ Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ σε βιβλίο με εικόνες. LET S SHARE OUR CULTURE (ΑΣ ΜΟΙΡΑΣΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΜΑΣ) Αυτό το πρόγραμμα πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

H ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΟΜΝΗΝΩΝ

H ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΟΜΝΗΝΩΝ H ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΟΜΝΗΝΩΝ Στο θρόνο βρίσκεται ο Αλέξιος Α Κομνηνός 1081 1118 (ιδρυτής δυναστείας Κομνηνών) Ο Αλέξιος Α Κομνηνός μπροστά στο Χριστό Ο Αλέξιος Α διαπραγματεύεται με τους σταυροφόρους

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Σχολικό έτος 2013-14 Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ ΜΑΡΙΟΣ-ΔΗΜΗΤΡΗΣ Τάξη : Α1 ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΑΣΧΑ: Η γιορτή και ο υπολογισμός της ημερομηνίας

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ Β ΤΑΞΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ Β ΤΑΞΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΛΑΝΙΤΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ Β ΤΑΞΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΑΡΙΘΜΟΣ: ΩΡΑ: 10.30 12.30 μ.μ (διάρκεια 2 ώρες) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 05 / 06 /15 ΒΑΘΜΟΣ: ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

Γεγονότα τα οποία συνέβησαν στη διάρκεια της 1 ης φάσης του Πελοποννησιακού πολέμου Ο Σπαρτιάτης βασιλιάς Αρχίδαμος λεηλατεί την Αττική

Γεγονότα τα οποία συνέβησαν στη διάρκεια της 1 ης φάσης του Πελοποννησιακού πολέμου Ο Σπαρτιάτης βασιλιάς Αρχίδαμος λεηλατεί την Αττική Θέμα της διδακτικής πρότασης Η 1 η φάση του Πελοποννησιακού πολέμου: Δεκαετής ή Αρχιδάμειος πόλεμος Τάξη: Α Γυμνασίου Στοχοθεσία Επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να προσδιορίσουν τη δράση των αντιμαχόμενων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ : Β. Ονοματεπώνυμο:... Τμήμα:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ : Β. Ονοματεπώνυμο:... Τμήμα:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ : Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 04.06.2014 ΧΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 ώρες (10:15π.μ.- 12:15μ.μ.) Βαθμός :...

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 13

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 13 ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 13 Ο Ενδέκατος Αιώνας (β μισό) - Το τέλος της Μακεδονικής Δυναστείας: Θεοδώρα Πορφυρογέννητος (1055-1056) - Μιχαήλ Ϛ Στρατιωτικός (1056-1057) Δυναστεία Δουκών και Κομνηνών (1057-1185):

Διαβάστε περισσότερα

α. Βασίλειο πόλεις-κράτη ομοσπονδιακά κράτη συμπολιτείες Η διάσπαση του κράτους του Μ. Αλεξάνδρου (σελ ) απελευθερωτικοί αγώνες εξεγέρσεις

α. Βασίλειο πόλεις-κράτη ομοσπονδιακά κράτη  συμπολιτείες Η διάσπαση του κράτους του Μ. Αλεξάνδρου (σελ ) απελευθερωτικοί αγώνες εξεγέρσεις ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 323 [Θάνατος Μ. Αλεξάνδρου] ΕΩΣ 30 π.χ. [κατάληψη της Αιγύπτου από τους Ρωμαίους ολοκληρώνεται η κατάκτηση της Ανατολής από τους Ρωμαίους, ξεκινά η περίοδος της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας]

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαία Ρώμη. Ιφιγένεια Λιούπα

Αρχαία Ρώμη. Ιφιγένεια Λιούπα Αρχαία Ρώμη Ιφιγένεια Λιούπα Η αρχαία Ρώμη ξεκίνησε από την ιταλική χερσόνησο κατά τον 8ο αιώνα π.χ. Με επίκεντρο την πόλη της Ρώμης εξελίχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες αυτοκρατορίες του αρχαίου κόσμου.

Διαβάστε περισσότερα

Η αιώνια πόλη. Γιορταμάκης Μανώλης Β1 Γυμνασίου

Η αιώνια πόλη. Γιορταμάκης Μανώλης Β1 Γυμνασίου Η αιώνια πόλη Γιορταμάκης Μανώλης Β1 Γυμνασίου Σήμερα, η Ρώμη είναι η πρωτεύουσα της Ιταλίας, της ομώνυμης επαρχίας και μία από τις ιστορικότερες πόλεις της Ευρώπης και κατατάσσεται 6 η σε πληθυσμό ( μετά

Διαβάστε περισσότερα

Αραβικές επιδρομές εναντίον της Κύπρου ( μέσα του 7 ου μέσα του 10 ου αιώνα μ.χ.)

Αραβικές επιδρομές εναντίον της Κύπρου ( μέσα του 7 ου μέσα του 10 ου αιώνα μ.χ.) Τάξη: Β λυκείου Αριθμός μαθητών: 15 Καθηγήτρια : Νικολάου Ελένη ΛΕΜ Α3Β (φιλ) ΠΜΠ. 14532 Ημερομηνία: 29/12/2004 Αραβικές επιδρομές εναντίον της Κύπρου ( μέσα του 7 ου μέσα του 10 ου αιώνα μ.χ.) Στόχοι:

Διαβάστε περισσότερα

3. Μιχαήλ Η' και Ανδρόνικος Β' Παλαιολόγοι. α. Η εξωτερική πολιτική του Μιχαήλ Η' Παλαιολόγου

3. Μιχαήλ Η' και Ανδρόνικος Β' Παλαιολόγοι. α. Η εξωτερική πολιτική του Μιχαήλ Η' Παλαιολόγου 3. Μιχαήλ Η' και Ανδρόνικος Β' Παλαιολόγοι α. Η εξωτερική πολιτική του Μιχαήλ Η' Παλαιολόγου Στόχοι: Ο Μιχαήλ Η' (1261-1282) έπρεπε: να αντιμετωπίσει την επιθετικότητα των Λατίνων και να αποκαταστήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 12 Ενδέκατος Αιώνας (α μισό): Βασίλειος Β Βουλγαροκτόνος (976-1025) Κων/νος Η (1025-1028) - Ρωμανός Γ Αργυρός (1028-1034) - Μιχαήλ Δ Παφλαγών (1034-1041) - Μιχαήλ Ε Καλαφάτης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογος-ιστορικός Η ιστορία της Κύπρου με συντομία Χρονικές περίοδοι Βασικά χαρακτηριστικά Εικόνες, φωτογραφίες αρχείου Σχόλια, στιγμές, γεγονότα 1 Μικρή χώρα - Μακρόχρονη

Διαβάστε περισσότερα

Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία

Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία Θέμα της διδακτικής πρότασης Η μετατροπή της Αθηναϊκής Συμμαχίας σε Ηγεμονία Τάξη: Α Γυμνασίου Στοχοθεσία Επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να προσδιορίσουν την πορεία που οδήγησε την Αθήνα σε ρόλο ηγεμόνα

Διαβάστε περισσότερα

...Μια αληθινή ιστορία...

...Μια αληθινή ιστορία... ...Μια αληθινή ιστορία... Στην αρχή ήταν μια άδεια σελίδα. Την είχε ο Καλός Ζωγράφος, που ήταν γνωστός για την ικανότητά του να ζωγραφίζει τέλειες εικόνες. Μια μέρα ο Ζωγράφος άρχισε να ζωγραφίζει αυτή

Διαβάστε περισσότερα

Τα προσκυνήματα του Δεκαπενταύγουστου από την Τήνο μέχρι την Αμοργό

Τα προσκυνήματα του Δεκαπενταύγουστου από την Τήνο μέχρι την Αμοργό Τα προσκυνήματα του Δεκαπενταύγουστου από την Τήνο μέχρι την Αμοργό Όπου και να βρεθεί κανείς τον Δεκαπενταύγουστο μοσχοβολά η χάρη Της. Αυτή θα σε οδηγήσει να ανάψεις ένα κερί και να γιορτάσεις μαζί Της

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΔΥΣΗΣ Ι 1 Ενότητα #2: Βασικές Γνώσεις I Οικονομία και κοινωνία στη Βαρβαρική Δύση Νικόλαος Καραπιδάκης Τμήμα Ιστορίας 2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Οδύσσεια Τα απίθανα... τριτάκια! Tετάρτη τάξη. 3 Ο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ ) Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ.

Οδύσσεια Τα απίθανα... τριτάκια! Tετάρτη τάξη. 3 Ο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ ) Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ. Οδύσσεια Τα απίθανα... τριτάκια! Tετάρτη τάξη 3 Ο ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ. 15-19) Οι Περσικοί Πόλεμοι (κεφ. 15-19) ΑΣΚΗΣΗ 1. Αντιστοιχίζω ό,τι ταιριάζει : Μάχη Μαραθώνα Παυσανίας

Διαβάστε περισσότερα

Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από πέντε (5) σελίδες.

Το εξεταστικό δοκίμιο αποτελείται από πέντε (5) σελίδες. ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΒΑΘΜΟΣ:... ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2011-2012 ΥΠΟΓΡΑΦΗ:... ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες Τάξη : Β Γυμνασίου Ημερ.: 12/06/2012 Ονοματεπώνυμο μαθητή /

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφέας. Ραφαέλα Ρουσσάκη. Εικονογράφηση. Αμαλία Βεργετάκη. Γεωργία Καμπιτάκη. Γωγώ Μουλιανάκη. Ζαίρα Γαραζανάκη. Κατερίνα Τσατσαράκη

Συγγραφέας. Ραφαέλα Ρουσσάκη. Εικονογράφηση. Αμαλία Βεργετάκη. Γεωργία Καμπιτάκη. Γωγώ Μουλιανάκη. Ζαίρα Γαραζανάκη. Κατερίνα Τσατσαράκη Συγγραφέας Ραφαέλα Ρουσσάκη Εικονογράφηση Αμαλία Βεργετάκη Γεωργία Καμπιτάκη Γωγώ Μουλιανάκη Ζαίρα Γαραζανάκη Κατερίνα Τσατσαράκη Μαρία Κυρικλάκη Μαριτίνα Σταματάκη Φιλία Πανδερμαράκη Χριστίνα Κλωνάρη

Διαβάστε περισσότερα

18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ. «Σώστε με από τους φίλους μου!»

18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ. «Σώστε με από τους φίλους μου!» 18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ «Σώστε με από τους φίλους μου!» Σο Ανατολικό ζήτημα, ορισμός Είναι το ζήτημα της διανομής των εδαφών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία από τις αρχές του 18ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:---------

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- 25η Μαρτίου 1821 Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- Στόχοι: Μέσα από διάφορες επικοινωνιακές και διαθεματικές δραστηριότητες τo παιδί:

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιοποίηση, επεξεργασία, προσθήκες, χαρτογραφικό υλικό: Αρχείο Πανοράματος (http://www.apan.gr) Απρίλιος 2014

Ψηφιοποίηση, επεξεργασία, προσθήκες, χαρτογραφικό υλικό: Αρχείο Πανοράματος (http://www.apan.gr) Απρίλιος 2014 Από τα Θρακικά τ. 25 (1956) σσ. 149-158 Άρθρο του Γεώργιου Μαμέλη για την ιδιαίτερη πατρίδα του, το Ξαμίλι ή Εξαμίλιον, ένα μικρό ελληνικό χωριό της Ανατολικής Θράκης / Ευρωπαϊκής Τουρκίας. Ψηφιοποίηση,

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος ΙΑ Παλαιολόγος ( )

Κωνσταντίνος ΙΑ Παλαιολόγος ( ) Κωνσταντίνος ΙΑ Παλαιολόγος (1449-1453) A.Πολιορκία και άλωση της Πόλης Μετά τη μάχη Άγκυρας(1402): Αναρχία Μουράτ Β (1421-51): Κατάληψη Ιωαννίνων+ Θεσσαλονίκης Νίκη στη Βάρνα (1444) # σταυροφορικού στρατού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Γι αυτό και εμείς, ενωμένοι με τους Αγγέλους και τους αγίους, διακηρύττουμε τη δόξα σου αναφωνώντας και λέγοντας (ψάλλοντας):

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Γι αυτό και εμείς, ενωμένοι με τους Αγγέλους και τους αγίους, διακηρύττουμε τη δόξα σου αναφωνώντας και λέγοντας (ψάλλοντας): ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ 99. Παρ ότι η δεύτερη ευχή είναι συγκροτημένη με το προοίμιό της, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και με άλλα προοίμια, ιδιαίτερα με εκείνα που σε περίληψη περιγράφουν το Μυστήριο της Σωτηρίας,

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο - ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 2.1 Το δουλοκτητικό σύστημα 2.1 ΤΟ ΔΟΥΛΟΚΤΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η σημαία της Βουλγαρίας αποτελείται από τρεις ισομεγέθεις οριζόντιες λωρίδες χρώματος λευκού(στην κορυφή), πράσινου και κόκκινου. Το λευκό αντιπροσωπεύει την ειρήνη,

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

«Αθηνά» Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Όπλων www.armscontrol.info

«Αθηνά» Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Όπλων www.armscontrol.info http://, Τηλ:2105226884, 6944165341, FAX: 2105226884, 2310904794 Η πραγματική εικόνα του πολέμου στο Λίβανο με απλά λόγια. Θεόδωρος Λιόλιος Διευθυντής του Ε.Κ.Ε.Ο. Σαλαμίνος 10, Θεσσαλονίκη 54625, email:

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 5: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα