ΟΓΚΟΓΕΝΗΣ ΟΣΤΕΟΜΑΛΑΚΙΑ: Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΟΓΚΟΓΕΝΗΣ ΟΣΤΕΟΜΑΛΑΚΙΑ: Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ"

Transcript

1 ΟΓΚΟΓΕΝΗΣ ΟΣΤΕΟΜΑΛΑΚΙΑ: Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ Αντώνιος Ζάγκλης, Δημήτριος Ανδρεόπουλος, Ελένη Σαραφιανού, Νικόλαος Μπαζιώτης ΑΟΝΑ «Ο Άγιος Σάββας», Τμήμα Πυρηνικής Ιατρικής Λέξεις ευρετηρίου: Οστεομαλακία, φωσφατονίνες, PET/CT, Tc 99m MIBI, Tc 99m MDP, In 111 DTPA Octreotide Αλληλογραφία: Δρ Αντώνιος Ζάγκλης, Λ. Αλεξάνδρας 171, Αθήνα Τηλ.:

2 Oncogenic Osteomalacia: The role of Nuclear Medicine in its management Adonios Zanglis, Dimitrios Andreopoulos, Eleni Sarafianou, Nikolaos Baziotis St Savas Oncology Hospital of Athens, Nuclear Medicine Department Key words: Osteomalacia, phosphatonins, Tc 99m MDP, Tc 99m MIBI, In 111 DTPA Octreotide, PET/CT Abstract Tumor induced osteomalacia (TIO) is a relatively rare paraneoplastic syndrome accompanying mainly benign mesenchymatogenic tumors and characterized by low serum phosphate, phosphate loss in the urine, serum calcium in the low normal region and usually low 1,25(OH) 2 D 3. The clinical picture of this syndrome is dominated by generalized musculoskeletal pains, while the initial investigation reveals the underlying osteomalacia. Bone scintigraphy with Tc 99m MDP of patients with TIO gives the misleading impression of a widespread metastatic disease that the usual imaging approach (CT, MRI) or the rest of the work up fails to substantiate. The TIO producing tumors are usually small, benign and highly vascular (pericytomas) and by hiding often in unusual places they can be easily missed. In cases that the classical imaging efforts fail to identify the tumor s position, whole body Tc 99m MIBI scintigraphy or somatostatin receptor scintigraphy with either In 111 DTPA Octreotide (SPECT) or 68 Ga DOTANOC (PET/CT) usually succeed in tumor localization. Radioguided surgery (γ probe) gives the opportunity to thoroughly excise these tumors and their excision is almost always curative. TIO should be included in our differential diagnosis in all patients with long standing musculoskeletal complaints and a serum phosphorus determination is imperative to guide our work up. Corresponding Author: Dr Adonios Zanglis, Alexandras Ave. 171, Athens , Greece phone:

3 Γενικά Η ογκογενής ή ογκοεπαγώμενη οστεομαλακία (ΤΙΟ: Tumor Induced Osteomalacia) είναι ένα σχετικώς σπάνιο παρανεοπλασματικό σύνδρομο, χαρακτηριζόμενο από πολλαπλές βιοχημικές διαταραχές, με προεξάρχουσες την υποφωσφαταιμία και την υπερφωσφατουρία, οι οποίες συνοδευονται συνήθως από χαμηλά επίπεδα της βιταμίνης 1,25 (ΟΗ) 2 D 3, αν και ενίοτε τα επίπεδα της βιταμίνης 1,25 (ΟΗ) 2 D 3 ανευρίσκονται (απροσφόρως) σε φυσιολογικά επίπεδα 1, 2. Οι βιοχημικές αυτές διαταραχές έχουν σαν αποτέλεσμα να εμφανίζεται εις τους ενήλικες η κλινική εικόνα της οστεομαλακίας, αντιστοίχου με αυτήν των παίδων, συνοδευομένη από πολλαπλά μυοσκελετικά προβλήματα (άλγος, παθολογικά κατάγματα). Το σύνδρομο αυτό εκδηλώνεται συνήθως εις τους ενήλικες (μέση ηλικία 33 έτη), εάν δε εμφανισθεί επί παίδων, συνοδεύεται, εκτός των αναμενομένων μυοσκελετικών διαταραχών, από διαταραχές της αναπτύξεως και της βαδίσεως 3. Τα παθολογικά κατάγματα (stress/insufficiency fractures) είναι χαρακτηριστικό κλινικό εύρημα αυτού του συνδρόμου, το οποίο συνοδεύει όγκους μεσεγχυματογενούς προελεύσεως και οι οποίοι, όπως απεδείχθη, εκκρίνουν τουλάχιστον ένα φωσφατουρικό παράγοντα δρώντα εις το επίπεδο των νεφρικών σωληναρίων (εις τα εγγύς εσπειραμένα). Οι φωσφατουρικοί παράγοντες, οι οποίοι ευθύνονται για την βιοχημική και κλινική εικόνα του εν λόγω συνδρόμου, είναι μία ετερογενής ομάδα πρωτεϊνών, γνωστή με τον γενικό όρο φωσφατονίνες (phosphatonins) 4 8. Οι πλείστοι των όγκων αυτών εντοπίζονται συνήθως εις τα άκρα (οστά, δέρμα μύες) ή την κεφαλήν (παραρρίνιοι κόλποι, γνάθος), αν και είναι δυνατόν να εμφανιστούν εις οιοδήποτε μέρος του σώματος (το 50% αυτών εντοπίζεται εις τα οστά) Οι όγκοι οι προκαλούντες το παρανεοπλασματικό σύνδρομο ΤΙΟ είναι μικρού μεγέθους, βραδέως αναπτυσσόμενοι, αγγειοβριθείς και είναι συνήθως καλοήθεις, ο δε εντοπισμός των συνιστά απεικονιστική πρόκληση, ακόμα και αν η κλινική και βιοχημική εικόνα είναι σαφείς και επί μακρόν εγκατεστημένες. Οι υπεύθυνοι για την ΤΙΟ όγκοι είναι κυρίως μεσεγχυματογενούς προελεύσεως (PMTMCT: Phosphaturic Mesenchymal Tumor, Mixed Connective Tissue Type ή φωσφατουρικοί μεσεγχυματικοί όγκοι, τύπου μικτού συνδετικού ιστού), με πλέον συνήθη ιστολογικό τύπο αυτόν του αιμαγγειοπερικυττώματος (70 80 % των περιπτώσεων) 8. Άλλοι καλοήθεις όγκοι σχετιζόμενοι με το σύνδρομο ΤΙΟ είναι το γιγαντοκυτταρικό κοκκίωμα, το σηραγγώδες αιμαγγείωμα, το μη οστεοποιό ίνωμα, το καλόηθες οστεοποιό ίνωμα, το ινώδες ξάνθωμα, το αγγειοσάρκωμα, το οστεοβλάστωμα και το ινοαγγείωμα Σπανίως κακοήθεις όγκοι συνδέονται με το σύνδρομο ΤΙΟ, όπως το κακόηθες νευρίνωμα 14, το σάρκωμα μαλακών μορίων 15, ενώ έχει αναφερθεί και από μια περίπτωση συνυπάρξεως ΤΙΟ με καρκίνο του προστάτου 16 και του πνεύμονος 17. Φωσφόρος και Φωσφατονίνες: Σύντομη ανασκόπηση Ο νεφρός αποτελεί το κατ εξοχήν όργανο ρυθμίσεως των επιπέδων του φωσφόρου εις την κυκλοφορία, εις τα εγγύς εσπειραμένα του οποίου επαναρροφάται το 80% του φωσφόρου ο οποίος διηθείται από τα 3

4 σπειράματα. Με τον όρο φωφόρος αναφερόμεθα εις τον ανόργανο, υπό μορφή ιοντική φωσφόρο (κυρίως [H 2 PO 4 ] και [HPO 2 4 ]) 4, 5. Η επαναρρόφησις επιτυγχάνεται μέσω τριών συμμεταφορέων, ευρισκομένων εις την ενδοαυλική μοίρα του κροσσωτού επιθηλίου των εγγύς εσπειραμένων και ειδικότερα του NaPi I και των δύο ισομορφών του NaPi II, ήτοι του NaPi IIa (αναφέρεται και ως NPT2a) και του NaPi IIc. Το 70% του επαναρροφουμένου φωσφόρου διέρχεται από τον συμμεταφορέα NaPi IIa, με κύριο ρυθμιστή της επαναρροφήσεως του φωσφόρου εις τους νεφρούς την παραθορμόνη (PTH), η έκκρισις της οποίας ελέγχεται από την πτώση των επιπέδων του φωσφόρου του ορού 18. Εικόνα 1. Συνοπτική περιγραφή του μηχανισμού προκλήσεως υποφωσφαταιμίας εις τα κλινικά σύνδρομα με τον κλινικό φαινότυπο της οστεομαλακίας. PHEX: Η ρυθμίζουσα το φωσφόρο ενδοπεπτιδάση του Χ χρωμοσώματος (phosphate regulating endopeptidase on the X chromosome), FGF 23: αυξητικός παράγοντας των ινοβλαστών 23 (fibroblast growth factor 23) Η ρυθμιστική αυτή δράσις της PTH επιτυγχάνεται με την πρόσδεσή της εις την πλαγιοβασική μοίρα των κυττάρων των εγγύς εσπειραμένων και ενεργοποίηση της βιοχημικής οδού της πρωτεϊνική κινάσης C (PKC)/ κυκλικού ΑΜΡ (c AMP)/πρωτεϊνικής κινάσης Α (PKA), η οποία οδηγεί τελικώς εις την ενδοκυττάρωση του συμμεταφορέα NaPi IIa και ακολούθως εις την ελάττωση του επαναρροφουμένου ποσοστού του φωσφόρου από το νεφρό (φωσφατουρική δράσις της ΡΤΗ). Αλλαγές εις την δομή του συμμεταφορέα NaPi IIa, λόγω μεταλλάξεων του κωδικοποιούντος γονιδίου, έχουν παρατηρηθεί σε άτομα με υποφωσφαταιμία, φωσφατουρία και συνοδό νεφρολιθίαση ή/και οστεοπόρωση 18. Όσον δε αφορά την απορρόφηση του φωσφόρου και από τον αυλό του λεπτού εντέρου, ενέχονται εις αυτή τόσο η ΡΤΗ, όσον και βιταμίνη 1,25(ΟΗ) 2 D 3 (καλσιτριόλη), οι οποίες το επιτυγχάνουν ρυθμίζοντας τα επίπεδα της ισομορφής NaPi IIb του συμμεταφορέως φωσφόρου/νατρίου του εντέρου. Εις το σημείο αυτό 4

5 αξίζει να σημειωθεί ότι η φωσφατουρική δράσις τόσον της ΡΤΗ, όσον και της PTH rp (PTH related peptide), η οποία συνοδεύει την κακοήθη υπερασβεστιαιμία, διαμεσολαβείται από την ενεργοποίηση βιοχημικών οδών εις τις οποίες ενέχεται το c AMP, σε αντιδιαστολή με την φωσφατουρική δράση των φωσφατονινών, οι οποίες δρουν ανεξαρτήτως από τη διαμεσολάβηση του c AMPP19. Ο φωσφατονίνες συνιστούν μια ετερογενή ομάδα πρωτεϊνών εις την οποίαν ανήκουν ο αυξητικός παράγοντας των ινοβλαστών 23 (FGF 23: fibroblast growth factor 23), η σχετιζόμενη με φριζάρισμα πρωτεΐνη (sfrp4: soluble frizzled related protein), ο αυξητικός παράγοντας των ινοβλαστών 7 (FGF 7: fibroblast growth factor 7) και η φωσφογλυκοπρωτεΐνη της εξωκυττάριας ουσίας (MEPE: matrix extracellular glycoprotein) Εικόνα 2. Συστηματικοί και τοπικοί παράγοντες (οστούν) ενεχόμενοι εις την ρύθμιση των επιπέδων του FGF 23 (άνω). Η πρωτεΐνη κλωθώ (klotho) είναι απαραίτητος συμπαράγων για την εκδήλωση της βιολογικής δράσεως του FGF 23 (κάτω). ECF: εξωκυττάρια συγκέντρωση φωσφόρου, 1,25(ΟΗ) 2 D 3 : καλσιτριόλη, PTH: Παραθορμόνη, ΡΗΕΧ: ρυθμίζουσα το φωσφόρο ενδοπεπτιδάση του Χ χρωμοσώματος, DMP1: όξινη γλυκοπρωτεΐνη 1 της μήτρας της οδοντίνης, ΒΜΡ1: Οστική μορφογενετική πρωτεΐνη 1, ΜΕΡΕ: φωσφογλυκοπρωτεΐνη της εξωκυττάριας ουσίας, sfrp: η σχετιζόμενη με φριζάρισμα διαλυτή πρωτεΐνη 5

6 Ο αυξητικός παράγοντας των ινοβλαστών 23 (FGF 23) είναι μια πρωτεΐνη με ΜΒ=32 kda, το γονίδιο της οποίος εδράζεται εις το χρωμόσωμα 12p13. Ο FGF 23 εκφράζεται κυρίως από τα οστεοκύτταρα και συνεκφράζεται με την ρυθμίζουσα τον φωσφόρο ενδοπεπτιδάση του Χ χρωμοσώματος (PHEX), η οποία αποικοδομεί τον FGF 23 (βιολογικά δραστικό είναι μόνο το ανέπαφο μόριο) και υπό κανονικές συνθήκες ρυθμίζει τα επίπεδα φωσφόρου ενός των αποδεκτών ορίων (βλ. εικόνα 1). Υψηλά επίπεδα φωσφόρου εις τον ορό (ανεξαρτήτως αιτιολογίας), οδηγούν εις την αύξηση των επιπέδων του FGF 23, ο οποίος εν συνεχεία δρα εις τα άπω εσπειραμένα και μειώνει την έκφραση των συμμεταφορέων NaPi IIa και του NaPi IIc (φωσφατουρική δράσις). Συγχρόνως, αφ ενός μεν μειώνει (downregulation) την δραστικότητα της 1α υδροξυλάσης (άρα και τα επίπεδα της παραγομένης 1,25(ΟΗ) 2 D 3 ), αφ ετέρου δε αυξάνει τη δράση της 24 υδροξυλάσης (μετατρέπει την 1,25(ΟΗ) 2 D 3 σε ολιγότερο δραστικούς μεταβολίτες), μειώνοντας με αυτό τον τρόπο έτι περαιτέρω τα επίπεδα του επαναρροφουμένου φωσφόρου. Για να ασκήσει τη βιολογική του δράση ο FGF 23, απαιτείται η γλυκοζυλίωσή του από το ένζυμο GALNT3 (UDP N acetyl a Dgalactosamine:polypeptide N acetylgalactosaminyl transferase 3) 21, Σημειωτέον ότι βραχύβιες αυξομειώσεις των επιπέδων του φωσφόρου (πχ υπερκαπνία, ντοπαμίνη κλπ) δεν επηρεάζουν τα επίπεδα του FGF 23. Με τον προαναφερθέντα λοιπόν τρόπο επιτυγχάνεται υπό φυσιολογικές συνθήκες η ομοιοστασία του φωσφόρου. Για την εκδήλωση της δράσεως του FGF 23 είναι απαραίτητη η συνέργεια της πρωτεΐνης klotho (Κλωθώ: μια εκ των τριών μοιρών των αναφερομένων εις την Πολιτεία του Πλάτωνος) κατά την αλληλεπίδραση του FGF 23 με τον αντίστοιχο υποδοχέα FGFRI (βλ. εικόνα 2 κάτω) 27, 28. Εις την εικόνα 2 (άνω) παρατίθενται συνοπτικά οι παράγοντες οι ρυθμίζοντες τα επίπεδα του FGF 23. Σημειωτέον ότι αυξημένα επίπεδα FGF 23 παρατηρούνται και εις την χρόνια νεφρική ανεπάρκεια και ενδεχομένως να ενέχονται εις την ανάπτυξη του 2 ο υπερπαραθυρεοειδισμού, ενώ δεν φαίνεται να ενέχεται o FGF 23 εις την παθογένεση του 1 ο υπερπαραθυρεοειδισμού. Η σχετιζόμενη με φριζάρισμα πρωτεΐνη του ορού (sfrp4) είναι μια γλυκοπρωτεΐνη με ΜΒ=48 kda, περιέχουσα μια υδρόφιλη C τελική περιοχή και μια πλούσια σε κυστεΐνη περιοχή συνδέσεως, παραγόμενη από πολλούς ιστούς και με αυτοκρινή/παρακρινή δράση στο σκελετό. Το κωδικοποιούν την sfrp4 γονίδιο ευρίσκεται εις το χρωμόσωμα 7p14.1. Οι υποδοχείς των σχετιζομένων με φριζάρισμα πρωτεϊνών έχει δειχθεί ότι δεσμεύουν και τις πρωτεΐνες Wnt, με σημαντική δράση στην κυτταρική διαφοροποίηση, πολλαπλασιασμό και απόπτωση (με την ενδοκυτταρική διαμεσολάβηση της β κατενίνης, εικόνα 3) 29. Η αυξημένη λοιπόν παραγωγή της sfrp4, με εκμετάλλευση του υποδοχέως των Wnt πρωτεϊνών, επιφέρει αύξηση των επιπέδων της φωσφορυλιωμένης β κατενίνης εις τα νεφρικά σωληνάρια, με τελικό αποτέλεσμα την ελάττωση των επιπέδων των συμμμεταφορέων φωσφόρου (συνεπώς και φωσφατουρική δράση), λόγω του αυξημένου ρυθμού ενδοκυτταρώσεως και κατακερματισμού αυτών (βλ. εικόνα 4). Η sfrp4 έχει επίσης αποδειχθεί ότι δεν επιτρέπει να αυξηθούν τα επίπεδα της 1,25(ΟΗ) 2 D 3, παρά την φωσφατουρία την οποία προκαλεί

7 Εικόνα 3. Σχηματική περιγραφή της βιοχημικής οδού μέσω της οποίας η sfrp4 ασκεί την δράσιν της (αυξάνονται τα ενδοκυτταρικά επίπεδα της β catenins). GSK3: Glycogen synthetase kinase 3. Η πρωτεΐνη WNT και η sfrp4 μοιράζονται τον ίδιον υποδοχέα (η ανωτέρω περιγραφομένη οδός προέρχεται από μελέτες εις τους οστεοβλάστες). Εικόνα 4. Μηχανισμός δράσεως της sfrp4 εις τα εγγύς εσπειραμένα. Προάγεται η ενδοκυττάρωσις και κατακερματισμός των συμμεταφορέων φωσφόρου (NPT2a), των εκφραζομένων εις την ενδοαυλική μοίρα του κροσσωτού επιθηλίου των εγγύς εσπειραμένων, με αποτέλεσμα την παρατηρουμένη φωσφατουρία. Η φωσφογλυκοπρωτεΐνη της εξωκυττάριας ουσίας (MEPE), με ΜΒ=58 kda, είναι προϊόν του γονιδίου MEPE, το οποίο ευρίσκεται εις το χρωμόσωμα 4q22.1 και εμφανίζει ομόλογες περιοχές με άλλες 7

8 πρωτεΐνες εμπλεκόμενες εις την διαδικασία αποτιτανώσεως του οστεοειδούς. Σημαντικό ρόλο στη βιολογική δράση της ΜΕΡΕ παίζει το C τελικό άκρο του μορίου, το αποτελούμενο από 18 αμινοξέα και εις το οποίο επικρατεί η σερίνη και το ασπαρτικό οξύ (ASARM motif, ASARM: acidic serine aspartate rich motif) και πιστεύεται ότι παρεμποδίζει την δημιουργία κρυστάλλων φωσφορικού ασβεστίου εις τα νεφρικά σωληνάρια. Η πρωτεΐνη ΜΕΡΕ έχει αποδειχθεί ότι δρα και ως αναστολέας της αποτιτανώσεως του οστεοειδούς (φέρει και το όνομα minhibin, δηλ. mineralization inhibitor), ανταγωνιζόμενη τη δράση της μορφογενετικής οστικής πρωτεΐνης 2 (ΒΜΡ 2), καθώς και ότι επηρεάζει τον όλο εν γένει οστικό μεταβολισμό. Τα μέχρι τώρα πειραματικά δεδομένα καταδεικνύουν και έμμεσο ή άμεσο ρόλο της πρωτεΐνης ΜΕΡΕ εις τα επίπεδα του φωσφόρου και της καλσιτριόλης. Ειδικότερα, φαίνεται ότι αναστέλλουν την νατριοεξαρτώμενη επαναρρόφηση του φωσφόρου εις τα εγγύς εσπειραμένα με δοσοεξαρτώμενο τρόπο. Η υποφωσφαταιμία μετά από τη χορήγηση ΜΕΡΕ όμως δεν συνοδεύεται από την προκαλουμένη από τις άλλες φωσφατονίνες ελάττωση των επιπέδων της 1,25(ΟΗ) 2 D 3, αλλά αντίθετα παρατηρείται αύξηση των επιπέδων αυτής (δηλ. η ΜΕΡΕ έχει μόνο φωσφατουρική δράση και δεν επιφέρει ελάττωση της εκφράσεως της 1α υδροξυλάσης) 32. ΔΙΑΦΟΡΟΔΙΑΓΝΩΣΗ ΥΠΟΦΩΣΦΑΤΑΙΜΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΦΩΣΦΑΤΟΝΙΝΕΣ Κλινική διαταραχή Κλινικός φαινότυπος Παθοφυσιολογία Ογκογενής οστεομαλακία (ΤΙΟ) Χ συνδεδεμένη, υποφωσφαταιμική ραχίτιδα (XLH) Αυτόσωμος επικρατούσα υποφωσφαταιμική ραχίτιδα (ADHR) Αυτόσωμος υπολειπομένη υποφωσφαταιμική ραχίτιδα (ARHR) Ινώδης δυσπλασία σύνδρομο McCune Albright Υποφωσφαταιμία/υπερφωσφατουρία, χαμηλή ή απρόσφορα φυσιολογική 1,25(ΟΗ) 3 D 3, Ca 2+ ορού εις τα κατώτερα φυσιολογικά όρια ή ελαφρώς ελαττωμένο, συνήθως φυσιολογική ΡΤΗ, αυξημένη αλκαλική φωσφατάση, οστεομαλάκυνση ή διαταραχές αποτιτανώσεως του οστεοειδούς, μυοσκελετικά άλγη Ως ανωτέρω Ως ανωτέρω Ως ανωτέρω Πολυοστωτική ινώδης δυσπλασία, με ενδοκρινολογικές διαταραχές και δερματικές εκδηλώσεις. Σε ορισμένες μόνο περιπτώσεις παρατηρείται φωσφατουρία. Παραγωγή αυξημένων επιπέδων τουλάχιστον μιάς εκ των: FGF 23, MEPE, FG 7, sfrp 4 από τα νεοπλασματικά κύτταρα (συνήθως μεσεγχυματογενούς προελέυσεως) Μεταλλαγμένη ενδοπεπτιδάση PHEX οδηγεί σε αυξημένες συγκεντρώσεις FGF 23, MEPE, sfrp 4 (αδυναμία αποικοδομήσεως των μρίων των φωσφατονινών) Μεταλλαγμένο μόριο FGF 23 (από μετάλλαξη του γονιδίου) ανθιστάμενο στην αποικοδόμηση από την ενδοπεπτιδάση PHEX Μεταλλαγμένο μόριο DMP1 (βλ. εικόνα 3), οδηγεί σε αυξημένα επίπεδα FGF 23 Σωματική μετάλλαξη (missense) του GNAS1 χρωμοσώματος, με αύξηση της συνθέσεως του FGF 23 από τα οστεοκύτταρα Πίνακας Ι. Απεικονιστική προσέγγιση Οι όγκοι οι συνοδεύοντες το σύνδρομο της ΤΙΟ είναι συνήθως μικρού μεγέθους, της τάξεως του 1 cm, ο εντοπισμός των αποτελεί απεικονιστική πρόκληση, γνωστού όντος ότι η κλινική εικόνα της οστεομαλακίας 8

9 είναι δυνατόν να προηγείται ακόμα και έτη 1 3, 33. Σημειωτέον ότι υπάρχουν περιπτώσεις, όπου παρά τον ενδελεχή έλεγχο, δεν κατέστη δυνατός ο εντοπισμός του εκκρίνοντος φωσφατονίνη όγκου. Τα κλασσικά ακτινολογικά ευρήματα της οστεομαλακίας συμπεριλαμβάνουν τα ευρήματα τα απαντώμενα εις την εικόνα της ανεπαρκούς αποτιτανώσεως του οστεοειδούς, καθώς και ευρήματα απαντώμενα επί 2 ο υπερπαραθυρεοειδισμού. Ως εκ τούτου, το πλέον σύνηθες ακτινολογικό εύρημα είναι η παρατηρούμενη γενικευμένη οστεοπενία, ενώ το πλέον ειδικό ακτινολογικό εύρημα είναι οι λεγόμενες ζώνες Looser (ψευδοκατάγματα), οι οποίες εντοπίζονται εις τους ελάσσονες τροχαντήρες, τους ηβοϊσχιακούς κλάδους, τις πλευρές, την μασχαλιαία μοίρα της ωμοπλάτης, ως και κατά μήκος του αυλού των μακρών οστών. Οι ζώνες Looser είναι λεπτές ακτινοδιαπερατές γραμμώσεις, διατιτραίνουσες τον φλοιό των οστών και κάθετες προς τον μακρύ άξονα αυτών, είναι δε συχνά συμμετρικές (αμφοτερόπλευρες) και θεωρούνται ενδεικτικές καταγμάτων εκ καταπονήσεως (stress/insufficiency fractures) αναπτυσσομένων εις την περιοχή νεοσχηματισθέντος οστεοειδούς, μη επαρκώς αποτιτανωθέντος 34, 35. Ενίοτε απαιτούνται και άλλες απεικονιστικές τεχνικές (CT, MRI) με μεγαλύτερη ευαισθησία εις την διαπίστωση των ψευδοκαταγμάτων. Ειδικότερον, εις το σπινθηρογράφημα οστών με Tc 99m MDP (MDP: Methylene DiPhosphonate), τα ψευδοκατάγματα εμφανίζονται ως περιοχές αυξημένης καθηλώσεως του ραδιοφαρμάκου και είναι δυνατόν να εκληφθούν ως μεταστάσεις νεοπλασματικής νόσου, αλλά επειδή είναι συνήθως συμμετρικά, δύνανται με αυτό το κριτήριο να διαφοροδιαγνωστούν από μεταστατικές εστίες (βλ. εικόνα 4). Τα ακτινολογικά ευρήματα τα οποία παρατηρούνται εις τον 2 ο υπερπαραθυρεοειδισμό είναι η υποπεριοστική απορρόφησις, απαντώμενη συνήθως εις την κερκιδική επιφάνεια της μέσης φάλαγγος των δακτύλων (ιδίως του δείκτου), η λέπτυνσις του οστικού φλοιού, καθώς και οστικές κύστεις ή ανώμαλη παρυφή (scalloped surface) της έσω επιφανείας του φλοιού. Τέτοια ευρήματα παρατηρούνται και εις την οστεομαλακία. Ο όρος cod fish vertebrae χρησιμοποιείται για να περιγραφεί η ακτινολογική εικόνα της σπονδυλικής στήλης σε άτομα με οστεομαλακία και αποδίδεται εις την αμφίκοιλη εμφάνιση των σπονδύλων με την συνακόλουθη μείωση του ύψους εις την μεσότητά των. Το ανωτέρω εύρημα όμως είναι μη ειδικό και εμφανίζεται και επί οστεοπορώσεως 3, 33, 35. Η μέτρησις της οστικής πυκνότητος με τη μέθοδο DXA (Dual energy X ray Absorptiometry) είναι συνήθως η πρώτη απεικονιστική μέθοδος εις την οποίαν υποβάλλονται οι ασθενείς με διαταραχές της ομοιοστασίας των Ca 2+ /PO 3 4, γενικευμένα οστικά άλγη ή ενδείξεις οστεοπενίας/ψευδοκαταγμάτων από τον κλασσικό ακτινολογικό έλεγχο (X rays). Η μέτρησις της οστικής πυκνότητος, εκφραζομένη ως T score, καταδεικνύει ελαττωμένη οστική πυκνότητα (T score: πόσες τυπικές αποκλίσεις διαφέρει η μετρουμένη τιμή οστικής πυκνότητος από την αντίστοιχη νεαρού υγιούς ατόμου της αυτής φυλής και φύλου T score μεταξύ 1 καί 2.5 σημαίνει οστεοπενία και T score < 2.5 είναι συμβατό με την διάγνωσιν της οστεοπορώσεως). Σημειωτέον, ότι τόσον η οστεοπόρωσις όσον και η οστεομαλακία συνοδεύονται από μειωμένη οστική πυκνότητα αμφότερες, αλλά εις μεν την οστεοπόρωσιν ο λόγος του ανοργάνου 9

10 συστατικού (κυρίως υδροξυαπατίτης) των οστών προς το οργανικό μέρος του οστού (οστική μήτρα) είναι εντός των φυσιολογικών ορίων, ενώ εις την οστεομαλακία, ο λόγος αυτός είναι χαμηλός (αδυναμία αποτιτανώσεως του οστεοειδούς, οιασδήποτε αιτιολογίας). Τίποτα ασφαλώς δεν αποκλείει να συνυπάρχουν η οστεοπόρωσις με την οστεομαλακία 3, 36. Εικόνα 4. Σπινθηρογράφημα οστών δεικνύον ευρήματα συμβατά με οστεομαλακία (ο συγκεκριμένος ασθενής δεν είχε ΤΙΟ). Με τα βέλη υποσημαίνονται ψευδοκατάγματα (αντίστοιχα προς τις ζώνες Looser ακτινολογικό εύρημα), των οποίων η συμμετρία είναι προφανής. Αυξημένη καθήλωσις του ραδιοφαρμάκου εις τα μακρά οστά Αυξημένη καθήλωσις του ραδιοφαρμάκου εις τον αξονικό σκελετό (κρανίο, υοειδές οστούν, πλευρές, στέρνο, σπόνδυλοι) Αυξημένη καθήλωσις του ραδιοφαρμάκου περιαρθρικώς Ασθενής ή απουσία καθηλώσεως του ραδιοφαρμάκου εις τους νεφρούς Αυξημένη καθήλωσις του ραδιοφαρμάκου εις την κρανιακή κάψα και τις γνάθους Αυξημένη καθήλωσις του ραδιοφαρμάκου ( beading ) εις τα πλευροχονδρικά όρια Στέρνο δίκην γραβάτας ( tie sternum ) Πίνακας ΙΙ. Εις το εργαστήριο πυρηνικής ιατρικής παραπέμπονται οι ασθενείς με υποψία οστεομαλακίας για να υποβληθούν εις σπινθηρογράφημα οστών με το οστεοτρόπο σύμπλοκο Tc 99m MDP, το οποίο προσφύεται εις το οστούν σχηματίζον αρχικώς μικτά διπυρηνικά σύμπλοκα με το άτομο του Ca 2+ του υδροξυαπατίτη (chemisorption) Το σπινθηρογράφημα οστών με Tc 99m MDP εις ασθενείς με οστεομαλακία αναμένεται να καταδείξει τα κλασσικά ευρήματα, τα παρατηρούμενα επί των λεγομένων οστικών μεταβολικών διαταραχών (είναι δυνατόν να λάβει και την μορφή superscan), αν και εις τα πρώιμα 10

11 στάδια, αυτό ενδέχεται να είναι φυσιολογικό. Τα ευρήματα τα οποία δύνανται να παρατηρηθούν συνοψίζονται εις τον πίνακα ΙΙ. Η εξήγησις για την παρατηρουμένη αυξημένη καθήλωση του οστεοτρόπου Tc 99m MDP εις τον σκελετό ασθενών με οστεομαλακία, όπου παρατηρείται ελλειμματική αποτιτάνωσις του οστεοειδούς, δεν είναι σαφής. Πιστεύεται ότι παρά το γεγονός της αυξημένης μάζης οστεοειδούς και την εκ παραλλήλου βραδυτέρα του αναμενομένου αποτιτανώσεως, η συνολική επιφάνεια των όποιων παραγομένων κρυστάλλων υδροξυαπατίτου είναι λίαν αυξημένη. Ως εκ τούτου και η παρατηρουμένη αυξημένη καθήλωσις του ραδιοφαρμάκου. Μία άλλη εξήγησις στηρίζεται εις το ότι παρατηρείται αυξημένη διάχυσις του ραδιοφαρμάκου εντός μιας μεγάλης δεξαμενής οστεοειδούς, γεγονός το οποίο και δικαιολογεί την παρατηρουμένη αυξημένη καθήλωση, ενώ έχει διατυπωθεί και ο ισχυρισμός ότι τα παρατηρούμενα ευρήματα από το σπινθηρογράφημα οστών (Tc 99m MDP) αντανακλούν τον 2 ο υπερπαραθυρεοειδισμό τον συνοδεύοντα την οστεομαλακία, πράγμα όμως το οποίο δεν μπορεί να ισχύει εις την περίπτωση ασθενών με ογκοεπαγώμενη οστεομαλακία (βλ. πίνακα Ι κλινικός φαινότυπος). Τέλος, η ανίχνευσις των ψευδοκαταγμάτων συνιστά την πλέον χρήσιμη εφαρμογή του σπινθηρογραφήματος οστών με Tc 99m MDP (ευαίσθητη μέθοδος) εις την αντιμετώπιση ασθενών με οστεομαλακία (ανεξαρτήτως αιτιολογίας) Εις την εικόνα 5 παρουσιάζεται το σπινθηρογράφημα οστών (Tc 99m MDP) ενός νεαρού άνδρα 32 ετών με χαμηλό φωσφόρο ορού (0.49 mmol/l, τιμές αναφοράς: mmol/l) και αυξημένη αλκαλική φωσφατάση (144 U/L, τιμές αναφοράς: U/L). Η κλινική εξέτασις έδειξε ευαισθησία κατά την ψηλάφηση τόσον εις τον θωρακικό κλωβό, όσον και εις τον δεξιό ταρσό, ενώ η ακτινογραφία θώρακος κατέδειξε μόνον την παρουσία μάζης εξορμωμένης εκ της δεικνυομένης πλευράς και ήταν φυσιολογική για τα οστά του δεξιού ταρσού. Το σπινθηρογράφημα οστών (εικόνα 5Α) κατέδειξε την εντόνως αυξημένη οστεοβλαστική δραστηριότητα εις την οπισθία μοίρα της 9 ης πλευράς δεξιά και τον σύστοιχο ταρσό, ως επίσης και άλλες ασθενέστερες εστίες εις τις πλευρές. Η μαγνητική τομογραφία του δεξιού άκρου ποδός κατέδειξε οίδημα του μυελού, ερμηνευθέν ως απότοκο καταπονήσεως ή τραυματισμού. Η γενομένη βιοψία της μάζης έδειξε υπερπλασία ατρακτοειδών κυττάρων, καθώς και γιγαντοκύτταρα τύπου οστεοκλαστών. Το εύρημα εθεωρήθη ως καλοήθης ή αντιδραστικού τύπου εξεργασία, ενώ η υποφωσφαταιμία δεν διερευνήθη περαιτέρω. Η επιδείνωση της κλινικής εικόνος του ασθενούς (μυοσκελετικά άλγη, αδυναμία βαδίσεως) οδήγησε εις πλέον λεπτομερή έλεγχο, κατά τον οποίον διεπιστώθησαν: Υπερφωσφατουρία (εκτός της υποφωσφαταιμίας), Ca 2+ του ορού εις τα κατώτερα φυσιολογικά επίπεδα, PTH εντός των φυσιολογικών ορίων, ενώ η καλσιτριόλη ευρέθη (απροσφόρως) εις τα κατώτερα φυσιολογικά επίπεδα. Το σπινθηρογράφημα οστών δίδεται εις την εικόνα 5Β και εις αυτό είναι ορατές οι πολλαπλές εστίες αυξημένης οστεοβλαστικής δραστηριότητος εις τις πλευρές και τα παθολογικά κατάγματα των ιερολαγονίων. Το εν λόγω σπινθηρογράφημα, επιπολαίως εξεταζόμενο, θα ερμηνεύετο ως συμβατό με μεταστατικήν νόσον αγνώστου πρωτοπαθούς. Η συνεκτίμησις των ευρημάτων και η τεθείσα διάγνωσις 11

12 ΤΙΟ, με εκτομή επί υγιούς της βλάβης της 9 ης πλευράς, οδήγησε εις θεαματική βελτίωση της βιοχημικής και κλινικής εικόνας. Σημειωτέον, ότι πρό της εκτομής του όγκου, η μέτρησις των επιπέδων του FGF 23 κατέδειξε σαφώς αυξημένα επίπεδα (439 x 10 3 RU/L, τιμές αναφοράς: < 50 x 10 3 RU/L, RU: relative units) 2. Εικόνα 5. Σπινθηρογράφημα οστών ασθενούς με αποδειχθείσα ΤΙΟ. Α: Με το βέλος σημειούται η οστεοβλαστική εστία επί της πλευράς, η οποία ερμηνεύθηκε ως πιθανή μεταστατική νόσος. Η βιοψία της βλάβης απέδειξε την παρουσία ατρακτοειδών κυττάρων και γιγαντοκυττάρων τύπου οστεοκλαστών. Β. Ο ίδιος ασθενής 3 μήνες αργότερα. Παρατηρήσατε τα παθολογικά κατάγματα των ιερολαγονίων και τα πολλαπλά ευρήματα εκ των πλευρών, το στέρνο και την γνάθο. Η χρήσις του σπινθηρογραφήματος οστών με Tc 99m MDP (παρά τη γνωστή ευαισθησία της) είναι ενδεχόμενο να μην μπορέσει να εντοπίσει ένα φωσφατουρικό όγκο, μικρού κατά βάση μεγέθους. Ένα τέτοιο παράδειγμα φαίνεται στην εικόνα 6. Ο νεαρός ασθενής της εικόνας 6, με επιβεβαιωμένη ΤΙΟ υπεβλήθη εις σπινθηρογραφικό έλεγχο με Tc 99m MIBI (MIBI: methoxy isobutyl isonitrile), οπότε και εντοπίσθηκε εις τον δεξιό μηρό το νεόπλασμα. Η προσπάθεια εντοπισμού του όγκου είναι δυνατόν να τελεσφορήσει και με την χρήσιν Tl 201 (TlCl: Thallous Chloride). Τα ραδιοφάρμακα αυτά (μονοκατιόντα) αρχικώς κατανέμονται εις τους ιστούς αναλόγως με την αιματική ροή και είναι γνωστά ογκόφιλα (τα νεοπλασματικά κύτταρα έχουν υπερπολωμένες μεμβράνες/αυξημένο αριθμό μιτοχονδρίων), με τη διαφορά ότι το μεν Tc 99m MIBI εντοπιζεται κατά 90 % εντός των μιτοχονδρίων, ενώ το Tl 201 εντοπίζεται αποκλειστικώς εντός του κυτταροπλάσματος. Λαμβανομένου υπ όψη του γεγονότος ότι οι φωσφατουρικοί όγκοι είναι εις την συντριπτική πλειοψηφία καλοήθεις, πλην όμως αγγειοβριθείς, ίσως αυτή η αυξημένη αιμάτωση και παγίδευση του ραδιοφαρμάκου (blood pool effect) να ερμηνεύει την παρατηρουμένη συμπεριφορά των εν λόγω ραδιοφαρμάκων

13 Εικόνα 6. Σπινθηρογράφημα οστών (Tc 99m MDP) ασθενούς με αποδειχθείσα ΤΙΟ. Πλην μη ειδικών ευρημάτων εκ της υποκειμένης οστεομαλακίας (πλευρές), δεν κατέστη δυνατός ο εντοπισμός του όγκου με το Tc 99m MDP. Κάτω: Με το βέλος σημειούται η θέσις του φωσφατουρικού όγκου, μετά από σπινθηρογράφημα με Tc 99m MIBI. Η διαπίστωση από τον Reubi et al, ότι σημαντικός αριθμός των μεσεγχυματικών νεοπλασμάτων εκφράζει υποδοχείς σωματοστατίνης (SSRs) και/ή VIP (VIP: VasoIntestinal Peptide), καθώς και ότι όλα τα νεοπλάσματα τα εξορμώμενα από τα οστά ή από τα αγγεία (οστεοσαρκώματα, αγγειοσαρκώματα, αιμαγγειοπερικυττώματα) εκφράζουν SSRs (κυρίως SSR 2), οδήγησε εις την σπινθηρογραφική διερεύνηση περιπτώσεων ΤΙΟ με το ραδιοφάρμακο In 111 Octreotide (Octreoscan ) 43. Το εν λόγω ραδιοφάρμακο δεσμεύεται και απεικονίζει ιστούς εκφράζοντες υποδοχείς σωματοστατίνης (υποτύπους SSR 2 και SSR 5 κυρίως). Η εν λόγω δυνατότητα απεδείχθη σημαντική εις την προσπάθεια εντοπισμού μεσεγχυματογενών φωσφατουρικών όγκων. Ειδικότερον, όπως προέκυψε από μια πρόσφατη μεγάλη μελέτη 24 περιπτώσεων, 19 εξ αυτών (79%) απεικονίσθηκαν μόνον με In 111 Octreotide, όταν εις τις 17 εξ αυτών των περιπτώσεων (17/19) απέτυχαν οι συνήθεις απεικονιστικές μέθοδοι (CT, MRI)

14 Εικόνα 7. Σπινθηρογράφημα PET/CT ασθενούς με αποδειχθείσα ΤΙΟ. Α: Ολόσωμο σπινθηρογράφημα με 68 Ga DOTANOC. B: Εντοπισμός της θέσεως με την βοήθεια της εικόνας από το CT (fusion image). C: Ιστολογική εικόνα του αφαιρεθέντος όγκου (ατρακτοειδή κύτταρα). Η αξονική τομογραφία (CT) σαν απεικονιστική μέθοδος απέτυχε να καταδείξει την περιοχή του όγκου εις τον ασθενή της εικόνας 7. Ο συγκεκριμένος ασθενής, με εικόνα οστεομαλακίας και επιβεβαιωμένη υποφωσφαταιμία/υπερφωσφατουρία, υπεβλήθη σε τομογραφία PET/CT (low dose) μετά από τη χορήγηση 68 Ga DOTANOC, το οποίο είναι ένα νέο ραδιοφάρμακο με μεγάλη ειδικότητα για υποδοχείς σωματοστατίνης (απεικονίζονται μόνο οι υπότυποι SSR 2 και SSR 5). Μετά την εκτομή, διεπιστώθη ότι ο συγκεκριμένος όγκος ήταν καλοήθης, με μικρή κυτταρική και πυρηνική ατυπία, αποτελούμενος από ατρακτοειδή κύτταρα. Η μέθοδος PET λοιπόν, συνδυαζομένη με το συγκεκριμένο ραδιοφάρμακο, το δεσμευόμενο από υποδοχείς σωματοστατίνης, έχει προφανώς μεγαλύτερη ευαισθησία από την CT εις τον εντοπισμό καλοήθων φωσφατουρικών όγκων Η υψηλή ευαισθησία της μεθόδου PET είναι δυνατόν να οδηγήσει εις τον εντοπισμό ενός όγκου προκαλούντος ΤΙΟ, ακόμα και αν χρησιμοποιηθεί η F 18 fluorodeoxyglucose (F 18 FDG) ως ραδιοφάρμακο (βλ. εικόνα 8). Ο μηχανισμός καθηλώσεως του συγκεκριμένου μη ειδικού ραδιοφαρμάκου στηρίζεται εις τον αυξημένο μεταβολισμό των καρκινικών κυττάρων, τα οποία εκφράζουν αυξημένα επίπεδα μεταφορέων γλυκόζης (GLUTs: GLUcose Transporters), λόγω των αυξημένων μεταβολικών τους απαιτήσεων. Επειδή όμως οι προκαλούντες ΤΙΟ όγκοι είναι ως επί το πλείστον καλοήθεις, η αναφερθείσα εξήγηση δεν είναι δυνατόν να ανταποκρίνεται εις την πραγματικότητα. Ενδεχομένως, η έστω και ήπια φλεγμονώδης αντίδραση των πέριξ του όγκου ιστών, με την συνακόλουθη αυξημένη καθήλωση του F 18 FDG (εικόνα 8), είναι μια πλέον εύλογος εξήγηση για την παρατηρουμένη καθήλωση. Αξίζει να σημειωθεί ότι για τον συγκεκριμένο ασθενή απέτυχαν οι απεικονιστικές προσπάθειες με CT, MRI και In 111 DTPA Octreotide για τον εντοπισμό του όγκου

15 Εικόνα 8. Σπινθηρογράφημα PET/CT ασθενούς με αποδειχθείσα ΤΙΟ. Ολόσωμο σπινθηρογράφημα με F 18 FDG. Εντοπισμός της θέσεως με την βοήθεια της εικόνας από το CT (fusion image βέλος). Συμπέρασμα Προτάσεις ΝΟΣΗΜΑ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΟΡΟΥ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΟΥΡΩΝ Οστεομαλακία διατροφικής αιτιολογίας Ογκοεπαγώμενη οστεομαλακία (ΤΙΟ) Οξεωτικές μορφές οστεομαλακίας Πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός Νεοπλασματική υπερασβεστιαιμία Ca 2+ ή στα κατώτερα φυσιολογικά, 25(ΟΗ) D, 1,25(ΟΗ) 2 D 3, ΚΦ ή, ΡΤΗ, ALP Ca 2+ ή στα κατώτερα φυσιολογικά, 25(ΟΗ) D ΚΦ, 1,25(ΟΗ) 2 D 3 ή ΚΦ ΡΤΗ ΚΦ**, ALP Ca 2+ ή ΚΦ, 25(ΟΗ) D ΚΦ, 1,25(ΟΗ) 2 D 3 ή ΚΦ ΡΤΗ ή ΚΦ, ALP Ca 2+, 25(ΟΗ) D ΚΦ, 1,25(ΟΗ) 2 D 3 ή ΚΦ ΡΤΗ, ALP ή ΚΦ Ca 2+, 25(ΟΗ) D ΚΦ, 1,25(ΟΗ) 2 D 3 ή ΚΦ ΡΤΗ ή ΚΦ**, PTH rp, ALP ή ΚΦ Ca 2+, κλασματική απέκκριση φωσφόρου * Ca 2+ ΚΦ, κλασματική απέκκριση φωσφόρου * Ca 2+ ή ΚΦ, κλασματική απέκκριση φωσφόρου *, αμινοξυουρία, γλυκοζουρία Ca 2+ ή ΚΦ, κλασματική απέκκριση φωσφόρου * Ca 2+, κλασματική απέκκριση φωσφόρου * Πίνακας ΙΙΙ. Οι κυριότερες επίκτητες αιτίες υποφωσφαταιμίας που συνοδεύονται από μυοσκελετικά συμπτώματα. * Κλασματική απέκκριση φωσφόρου: FE PHO =(U PHO xs Cr x100)/s PHO xu Cr ) (Τιμές Αναφοράς: 5 20%), ** PTH επί 3 ο υπερπαραθυρεοειδισμού (λήψη αγωγής για την υποφωσφαταιμία, χωρίς αιτιολογική αντιμετώπιση) 15

16 Η ΤΙΟ είναι ένα σπάνιο παρανεοπλασματικό σύνδρομο και εύκολα διαλάθει της προσοχής. Σε άτομα τα οποία παραπονιούνται για επίμονα μυοσκελετικά ενοχλήματα επιβάλλεται να μετριέται και ο φωσφόρος του ορού 50, πράγμα το οποίο βοηθά την διαγνωστική σκέψη να στραφεί σε μια από τις αιτίες που φαίνονται στον πίνακα ΙΙΙ. Θα απαιτηθεί βέβαια στη συνέχεια να μετρηθούν (αν διαπιστωθεί η υποφωσφαταιμία) τα επίπεδα Ca 2+ ορού και ούρων, η κλασματική απέκκριση φωσφόρου από τα ούρα (πάντα αυξημένη), η βιταμίνη 1,25(ΟΗ) 2 D 3 (ευρίσκεται χαμηλή η απρόσφορα φυσιολογική) και η ΡΤΗ ευρίσκεται συνήθως σε φυσιολογικά επίπεδα, εκτός αν έχει προκληθεί 3 ο υπερπαραθυρεοειδισμός μετά από μακροχρόνια συμπτωματική αγωγή για την υποφωσφαταιμία Πρέπει πάντως να γίνει προσεκτικά η διαφοροδιάγνωση ιδιαίτερα από το επίκτητο σύνδρομο Fanconi (χημειοθεραπευτικά, πολλαπλούν μυέλωμα, γαμμοπάθειες) 1 6. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων ΤΙΟ, τα επίπεδα της φωσφατονίνης FGF 23 βρίσκονται αυξημένα και η μέτρησή τους επιβάλλεται (πάντως η φυσιολογική τιμή FGF 23 δεν αποκλείει το σύνδρομο). Η μέτρηση γίνεται με τη μεθοδολογία ELISA (Immunotopics, San Clemente, CA και Kainos Laboratories, Tokyo, Japan) και μεγαλύτερη ευαισθησία (100%) εμφανίζει η μέθοδος μετρήσεως της Kainos Laboratories (intact FGF 23) Επειδή η ΤΙΟ είναι δυνητικώς ιάσιμη διαταραχή, επιβάλλεται να εντοπισθεί ο όγκος και να αφαιρεθεί χειρουργικά. Εις αυτήν την προσπάθεια το εργαστήριο της πυρηνικής ιατρικής μπορεί να βοηθήσει αποφασιστικά, μια και πολλές φορές οι κλασσικές απεικονιστικές μέθοδοι (CT, MRI) αποτυγχάνουν να εντοπίσουν τον όγκο 2, 3, 5, 7. Η φθηνότερη μέθοδος είναι ένα απλό σπινθηρογράφημα οστών με Tc 99m MDP και επί αποτυχίας εντοπισμού της περιοχής ενδιαφέροντος, τότε συνιστάται ολόσωμο σπινθηρογράφημα με Tc 99m MIBI. Αν δεν εντοπισθεί ο όγκος με τις προαναφερθείσες μεθόδους, θα πρέπει να προχωρήσει η διερεύνηση με ολόσωμο σπινθηρογράφημα με In 111 DTPA Octreotide, μια και στις περισσότερες περιπτώσεις οι όγκοι αυτοί εκφράζουν υποδοχείς σωματοστατίνης (θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και το ραδιοφάρμακο Tc 99m Neospect, αν και αυτό δεν έχει δοκιμαστεί μέχρι τώρα). Αν και το σπινθηρογράφημα με In 111 DTPA Octreotide δεν οδηγήσει στον εντοπισμό του όγκου, τότε η πλέον ενδεδειγμένη μέθοδος είναι το σπινθηρογράφημα PET/CT με χρήση 68 Ga DOTANOC (είναι διαθέσιμη σε κέντρα του εξωτερικού) κατά προτίμηση ή με χρήση F 18 FDG (λύση ανάγκης). Θα πρέπει όμως ο εκτελών τα σπινθηρογραφήματα PET/CT να έχει ευαισθητοποιηθεί από τον παραπέμποντα ιατρό, ώστε να συμπεριληφθούν στην απεικόνιση και τα κάτω άκρα (κάτω από την κνήμη συνήθως παραλείπονται λόγω του απαιτούμενου χρόνου), μια και πολλές φορές οι όγκοι αυτοί εντοπίζονται σε αυτήν την περιοχή. Εφ όσον εντοπιστεί ο όγκος, η εξαίρεσή του επί υγιούς επιφέρει συνήθως την ίαση. Κατά την διάρκεια της χειρουργικής επεμβάσεως, εφ όσον αποδείχθηκε η καθήλωση ενός από τα παραπάνω ραδιοφάρμακα από τον όγκο, είναι δυνατή η χρήση του ειδικού ενδοχειρουργικού γ probe 57 για τον εντοπισμού του όγκου και την εξαίρεσή του (χορήγηση μικρής δόσεως προεγχειρητικά). Τέλος, είναι δυνατή και χρήση ραδιοσυχνοτήτων για την καταστροφή του όγκου, ιδιαίτερα αν είναι δύσκολα προσπελάσιμος

17 Βιβλιογραφία 1. Jan de Beur SM. Tumor Induced Osteomalacia. JAMA 2005; 294: Kumar K, Halkar RK. Tumor Induced Osteomalacia (TIO). Appl Radiol : Andresen EK, Murali S. Oncogenic osteomalacia. Semin Musculoskelet Radiol 2002; 6: Wagner CA. Novel insights into the regulation of systemic phosphate homeostasis and renal phosphate excretion. J Nephrol 2007; 20: Amanzadeh J, Reilly Jr. RF, Hypophosphatemia: An Evidence Based Approach to its Clinical Consequences and Management. Nat Clin Pract Nephrol 2006; 2: Brandenburg VM, Ketteler M, Frank RD, Schmitt H, Floege J, Behler GM, et al. Bone pain with scintigraphy suggestive of widespread metastases do not forget phosphate. Nephrol Dial Transplant 2002; 17: Clunie GPR, Fox PE, Stamp TCB. Four cases of acquired hypophosphataemic ( oncogenic ) osteomalacia. Problems of diagnosis, treatment and long term management. Rheumatology 2000; 39: Harvey JN, Gray C, Belchetz PE. Oncogenous osteomalacia and malignancy. Clin Endocrinol 1992; 37: Pirola E, Vergani F, Casiraghi P, Leone EB, Guerra P, Sganzerla EP. Oncogenic osteomalacia caused by a phosphaturic mesenchymal tumor of the thoracic spine. J Neurosurg Spine 2009; 10: David K, Revesz T, Kratimenos G, Krausz T, Crockard HA. Oncogenic osteomalacia associated with a meningeal phosphaturic mesenchymal tumor. Case report. J Neurosurg 1996; 84: Ogose A, Hotta T, Emura I, Higuchi T, Kusano N, Saito H. Recurrent malignant variant of phosphaturic mesenchymal tumor with oncogenic osteomalacia. Skeletal Radiol 2001; 30: Uramoto N, Furukawa M, Yoshizaki T. Malignant phosphaturic mesenchymal tumor, mixed connective tissue variant of the tongue. Auris Nasus Larynx 2009; 36: Ungari C, Rocchi G, Rinna C, Agrillo A, Lattanzi A, Pagnoni M. Hypophosphaturic mesenchymal tumor of the ethmoid associated with oncogenic osteomalacia. J Craniofac Surg 2004; 15: Nordin BE, Fraser R. Vitamin D resistant osteomalacia associated with neurofibromatosis. Proc R Soc Med 1953; 46: Lamont EB, Cavaghan MK, Brockstein BE. Oncogenic osteomalacia as a harbinger of recurrent osteosarcoma. Sarcoma 1999; 3: Hosking DJ, Chamberlain MJ, Shortland Webb WR. Osteomalacia and carcinoma of prostate with major redistribution of skeletal calcium. Br J Radial 1975; 48: Taylor HC, Fallon MD, Velasco ME. Oncogenic osteomalacia and inappropriate antidiuretic hormone secretion due to oat cell carcinoma. Ann Intern Med 1984; 100: Lapointe JY, Tessier J, Paquette Y, Wallendorff B, Coady MJ, Pichette V, Bonnardeaux A. NPT2a gene variation in calcium nephrolithiasis with renal phosphate leak. Kidney Int 2006; 69:

18 19. Τσαγγάλης Γ, Λαγγουράνης Α. Φωσφατονίνες και Νεφρός. Ελληνική Νεφρολογία 2008; 20: Shaikh A, Berndt T, Kumar R. Regulation of phosphate homeostasis by the phosphatonins and other novel mediators. Pediatr Nephrol 2008; 23: Dunstan CR, Zhou H, Seibel MJ. Fibroblast Growth Factor 23: A Phosphatonin Regulating Phosphate Homeostasis? Endocrinology 2004; 145: Schiavi SC, Kumar R. The phosphatonin pathway: New insights in phosphate homeostasis. Kidney Int 2004; 65 : Mannstadt M, Lorente C, Juppner H. Rapid Detection of Intact FGF 23 in Tumor Tissue from Patients with Oncogenic Osteomalacia. Clin Chem 2008; 54: Ogura E, Kageyama K, Fukumoto S, Yagihashi N, Fukuda Y, Kikuchi T, et al. Development of Tumorinduced Osteomalacia in a Subcutaneous Tumor, Defined by Venous Blood Sampling of Fibroblast Growth Factor 23. Inter Med 2008; 47: Elston MS, Stewart IJ, Clifton Bligh R, Conaglen JV. A case of oncogenic osteomalacia with preoperative secondary hyperparathyroidism: Description of the biochemical response of FGF 23 to octreotide therapy and surgery. Bone 2007; 40: Ramon I, Kleynen P, Body J J, Karmali R. Fibroblast growth factor 23 and its role in phosphate homeostasis. Eur J Endocrinol 2010; 162: Razzaque MS and Lanske B. The emerging role of the fibroblast growth factor 23 klotho axis in renal regulation of phosphate homeostasis. J Endocrinol 2007; 194: Tilman BD, D Prie. Klotho spins the thread of life what does Klotho do to the receptors of fibroblast growth factor 23 (FGF23)? Nephrol Dial Transplant 2007; 22: Krishnan V, Bryant HU, MacDougald OA. Regulation of bone mass by Wnt signalling. J Clin Invest 2006; 116: White KE, Larsson TE, Econs MJ. The Roles of Specific Genes Implicated as Circulating Factors Involved in Normal and Disordered Phosphate Homeostasis: Frizzled Related Protein 4, Matrix Extracellular Phosphoglycoprotein, and Fibroblast Growth Factor 23. Endocr Rev 2006; 27: Hsieh M, Mulders SM, Friis RR, Dharmarajan A, Richard JS. Expression and Localization of Secreted Frizzled Related Protein 4 in the Rodent Ovary: Evidence for Selective Up Regulation in Luteinized Granulosa Cells. Endocrinology 2003; 144: Winters R, Bihlmeyer S, McCahill L, Cooper K. Phosphaturic mesenchymal tumour mixed connective tissue variant without oncogenic osteomalacia. J Clin Pathol 2009; 62: Shoback D. Update in Osteoporosis and Metabolic Bone Disorders. J Clin Endocrinol Metab 2007; 92: Nawrot Wawrzyniak K, Varga F, Nader A, Roschger P, Sieghart S, Zwettler E, et al. Effects of Tumor Induced Osteomalacia on the Bone Mineralization Process. Calcif Tissue Int 2009; 84: Ryan PJ, Fogelman I. Bone Scintigraphy in Metabolic Bone Disease. Semin Nucl Med 1997; 27:

19 36. Lee HΚ, Sung WW, Solodnik P, Shimshi M. Bone Scan in Tumor Induced Osteomalacia. J Nucl Med 1995; 36: Cohen Pour M, Simon Corat Y, Horne T. Diffuse increased uptake on bone scan: Super scan. Semin Nucl Med 2004; 34: Gershinsky M, Croitoru S, Dickstein G, Bardicef O, Gelman R, Barmeir E. Imaging of Oncogenic Osteomalacia. IMAJ 2007; 9: Kimizuka T, Ozaki Y, Sumi Y. Usefulness of Tl 201 and Tc 99m MIBI scintigraphy in a case of oncogenic osteomalacia. Ann Nucl Med 2004; 18: Biagini GLK, Rizental Coutinho P, Hoffman Jonasson T, Emiko Ueda C, Ribeiro Gama R. Oncogenic osteomalacia: localization of underlying peripheral tumor with 99m Tc sestamibi scintigraphy. Arq Bras Endocrinol Metabol 2008; 52: Siegel HJ, Rock MG. Occult phosphaturic mesenchymal tumor detected by Tc 99m sestamibi scan. Clin Nucl Med 2002; 27: Imanishi Y, Nakatsuka K, Nakayama T, Okamura T, KobayashiK, Nakayama K, et al. False positive magnetic resonance imaging skeletal survey in a patient with sporadic hypophosphatemic osteomalacia. J Bone Miner Metab 2003; 21: ReubiJC, Waser B, Laissue JA, Gebbers JO. Somatostatin and Vasoactive Intestinal Peptide Receptors in Human Mesenchymal Tumors: In Vitro Identification. Cancer Res 1996; 56: Duet M, Kerkeni S, Sfar R, Bazille C, Liote F, Orcel P. Clinical Impact of Somatostatin Receptor Scintigraphy in the Management of Tumor induced Osteomalacia. Clin Nucl Med 2008; 33: Garcia CA, Spencer RP. Bone and In 111 octreotide imaging in oncogenic osteomalacia: a case report. Clin Nucl Med 2002; 27: Harish S, Jurriaans E, Jan E, Sur M, Colterjohn N. Giant cell tumour of soft tissue causing oncogenic osteomalacia: report demonstrating the use of octreotide scintigraphy in tumour localization. Clin Radiol 2008; 63: Ambrosini V, Campana D, Bodei L, Nanni C, Castellucci P, Allegri V, et al. 68 Ga DOTANOC PET/CT clinical impact in patients with neuroendocrine tumors. J Nucl Med 2010; 51: Falck C, Rodt T, Rosenthal H, Länger F, Goesling T, Knapp WH, Galanski M. 68 Ga DOTANOC PET/CT for the detection of a mesenchymal tumor causing oncogenic osteomalacia. Eur J Nucl Med Mol Imaging 2008; 35: Roarke MC, Nguyen BD. PET/CT Localization of Phosphaturic Mesenchymal Neoplasm Causing Tumor Induced Osteomalacia. Clin Nucl Med 2007; 32: Halperin F, Anderson RJ, Mulder JE. Tumor induced osteomalacia: the importance of measuring serum phosphorus levels. Nat Clin Prac Endocrinol Metab 2007; 3:

20 51. Elston MS, Stewart IJ, Clifton Bligh R, Conaglen JV. A case of oncogenic osteomalacia with preoperative secondary hyperparathyroidism: Description of the biochemical response of FGF 23 to octreotide therapy and surgery. Bone 2007; 40: Huang QL, Feig DS, Blackstein ME. Development of tertiary hyperparathyroidism after phosphate supplementation in oncogenic osteomalacia. J Endocrinol Invest 2000; 23: Tartaglia F, Minisola S, Sgueglia M, Blasi S, Brunelli D, Degli E. Tumor induced hypophosphatemic osteomalacia associated with tertiary hyperparathyroidism: a case report. G Chir 2006; 27: Hannan FM, Athanasou NA, Teh J, Gibbons CL, Shine B, Thakker RV. Oncogenic hypophosphataemic osteomalacia: biomarker roles of fibroblast growth factor 23, 1,25 dihydroxyvitamin D3 and lymphatic vessel endothelial hyaluronan receptor 1. Eur J Endocrinol 2008; 158: Zimering MB, Caldarella FA, White KE, Econs MJ. Persistent tumor induced osteomalacia confirmed by elevated postoperative levels of serum fibroblast growth factor 23 and 5 year follow up of bone density changes. Endocr Pract 2005; 11: Immel EA, Peacock M, Pitukcheewanont P, Heller HJ, Ward LM, Shulman D, et al. Sensitivity of Fibroblast Growth Factor 23 Measurements in Tumor Induced Osteomalacia. J Clin Endocrinol Metab 2006; 91: Harbeck B, Schöcklmann H, Seekamp A, Czech N, Mönig H. Tumor induced osteomalacia: successful treatment by radio guided tumor surgery. J Clin Rheumatol 2009; 15: Ilaslan H, Schils J, Joyce M, Marks K, Sundaram M. Radiofrequency ablation: another treatment option for local control of desmoid tumors. Skeletal Radiol 2010; 39: Hesse E, Rosenthal H, Bastian L. Radiofrequency ablation of a tumor causing oncogenic osteomalacia. N Engl J Med 2007; 357:

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων Μυοσκελετικού Συστήματος Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2012 2013 Νοσοκομείο ΚΑΤ, 17 Ιανουαρίου 2013 Παραθυρεοειδείς αδένες 1880 Ο Σουηδός φοιτητής

Διαβάστε περισσότερα

Φωσφοροπενική ραχίτιδα περιγραφή περίπτωσης

Φωσφοροπενική ραχίτιδα περιγραφή περίπτωσης ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 2 Φωσφοροπενική ραχίτιδα περιγραφή περίπτωσης Αντιφάκου Ευδοξία Τριανταφύλλου Παναγιώτα Εισαγωγή Η ραχίτιδα χαρακτηρίζεται από ανεπαρκή εναπόθεση αλάτων ασβεστίου

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΥΘΜΙΣΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΟΛΟΣ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟΥ Ca ++ Μυϊκή συστολή Συναπτική διαβίβαση Συσσώρευση αιμοπεταλίων Πήξη του αίματος

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος 3 ο - Άρθρο 6 o

Τεύχος 3 ο - Άρθρο 6 o Τεύχος 3 ο - Άρθρο 6 o ΡΑΧΙΤΙΔΑ- ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ Συγγραφέας: Μαλακάση Αποστολία* * Επικουρικός Ορθοπαιδικός, Κ.Θ.-Κ.Υ. Λέρου. Μεταβολική πάθηση που χαρακτηρίζεται από ανεπαρκή εναπόθεση ασβεστίου

Διαβάστε περισσότερα

Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής)

Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής) Κλέωντας Αθανάσιος Ειδικευόμενος Ιατρός Θωρακοχειρουργικής Κλινικής (Επιστημονικός Συνεργάτης Πνευμονολογικής Ογκολογικής Κλινικής) ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκη Copyright Ατομικό Ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ

ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΑΙ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Ε. ΚΟΥΤΣΟΝΙΚΟΛΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ(ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΩΝ) ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Α.Π.Θ ΟΙ ΠΑΡΑΘΥΡΕΟΕΙΔΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2.

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΣΤΕΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑΣ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑΣ (Charcot) ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα

Διαβάστε περισσότερα

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Ακτινολογική εκτίμηση της πώρωσης των καταγμάτων Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Πτυχιούχος Κτηνιατρικής Α.Π.Θ. Πτυχιούχος Ιατρικής Α.Π.Θ Αναπληρωτής Καθηγητής Ακτινολογίας Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Διπλωματούχος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ + ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ = Α & Ω ΣΤΗΝ! ΑΠΛΕΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΕΣ (Βασική απεικονιστική μέθοδος) ΠΡΟΣΘΙΟΠΙΣΘΙΑ ΠΛΑΓΙΑ ΛΟΞΗ ΕΙΔΙΚΗ ΑΠΛΕΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΕΣ (Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΠΛΑΣΙΕΣ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΝΕΟΠΛΑΣΙΕΣ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΝΕΟΠΛΑΣΙΕΣ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕΛΕΤΗ ΜΕ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ ΑΝΤΩΝΗΣ Ζ. ΣΙΓΑΛΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΞΟΝΙΚΟΥ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ «Ο ΑΓΙΟΣ ΣΑΒΒΑΣ» ΝΕΟΠΛΑΣΙΕΣ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΝΕΟΠΛΑΣΙΕΣ ΟΣΤΩΝ ΝΕΟΠΛΑΣΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ-ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ-ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ-ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΑΒΡΙΗΛ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενής µε οροαρνητική σπονδυλοαρθρίτιδα και οστικά άλγη ΠΥΡΠΑΣΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ

Ασθενής µε οροαρνητική σπονδυλοαρθρίτιδα και οστικά άλγη ΠΥΡΠΑΣΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ Ασθενής µε οροαρνητική σπονδυλοαρθρίτιδα και οστικά άλγη ΠΥΡΠΑΣΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ Περιγραφή ασθενούς ί 41 ώ, ό ής ί ς ί έ ς ί ώ ές ί ς ό 2 ή Ατοµικό αναµνηστικό Οροαρνητική Σπονδυλοαρθρίτιδα (1996)

Διαβάστε περισσότερα

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes Αλληλεπιδράσεις φυτο-οιστρογόνων της διατροφής με γονίδια που εμπλέκονται στον μεταβολισμό των οστών Ρωξάνη Τέντα Roxane Tenta Assistant Prof. in Human Physiology Interactions between diet-derived phytoestrogens

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ-ΦΩΣΦΟΡΟΥ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ-ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ-ΦΩΣΦΟΡΟΥ ΜΑΡΙΑΝΝΑ Α. ΝΤΑΛΑΜΑΓΚΑ ΙΑΤΡΟΣ ΒΙΟΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ- ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑ Ρύθμιση του μεταβολισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

O S T E O V I L E (Alfacalcidol)

O S T E O V I L E (Alfacalcidol) O S T E O V I L E (Alfacalcidol) 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ OSTEOVILE 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΕ ΔΡΑΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ OSTEOVILE 0,25 mcg/cap: Περιέχει 0,25 mcg/cap alfacalcidol

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΟΡΙΑΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ. ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΖΑΡΟΜΥΤΙΔΟΥ Πυρηνικός Ιατρός Επιμ. Α τμήματος Πυρηνικής Ιατρικής Α.Ν.Θ.

Η ΜΟΡΙΑΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ. ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΖΑΡΟΜΥΤΙΔΟΥ Πυρηνικός Ιατρός Επιμ. Α τμήματος Πυρηνικής Ιατρικής Α.Ν.Θ. Η ΜΟΡΙΑΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΖΑΡΟΜΥΤΙΔΟΥ Πυρηνικός Ιατρός Επιμ. Α τμήματος Πυρηνικής Ιατρικής Α.Ν.Θ. «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» Μοριακή Απεικόνιση (molecular imaging) Αυτή η μοναδική απεικονιστική

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες

Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Υπάρχουν περιπτώσεις που μια μέλλουσα μητέρα χρειάζεται να υποβληθεί σε κάποια ιατρική διαγνωστική εξέταση ή θεραπεία με ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Επίσης, δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Παραθυρεοειδείς Αδένες Ρύθµιση ασβεστίου & φωσφόρου

Παραθυρεοειδείς Αδένες Ρύθµιση ασβεστίου & φωσφόρου Παραθυρεοειδείς Αδένες Ρύθµιση ασβεστίου & φωσφόρου Ασβέστιο Νευροδιαβίβαση Μυϊκή συστολή Μίτωση και Κυτταρική διαίρεση Γονιµοποίηση Πήξη του αίµατος εύτερος αγγελιοφόρος Κρυσταλλική δοµή οστών& οδόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΔΙΟΙΣΟΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΩΔΥΝΩΝ ΟΣΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΧΑΤΖΗΠΑΥΛΙΔΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΕΣΥ ΤΜΗΜΑ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Α.Ν.Θ.

ΡΑΔΙΟΙΣΟΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΩΔΥΝΩΝ ΟΣΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΧΑΤΖΗΠΑΥΛΙΔΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΕΣΥ ΤΜΗΜΑ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Α.Ν.Θ. ΡΑΔΙΟΙΣΟΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΩΔΥΝΩΝ ΟΣΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΧΑΤΖΗΠΑΥΛΙΔΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΕΣΥ ΤΜΗΜΑ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Α.Ν.Θ. «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» ΟΣΤΙΚΕΣ ΜΕΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 33-85% Ca Προστάτη 47-85% Ca Μαστού 32-60% Ca

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Νευροβλάστωμα Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Ορισμός: Κακοήθες νεόπλασμα το οποίο προέρχεται από αρχέγονα εξωδερμικά κύτταρα (νευροβλάστες)

Διαβάστε περισσότερα

Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις. Παρουσίαση Περιστατικών. Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ.

Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις. Παρουσίαση Περιστατικών. Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ. Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις Παρουσίαση Περιστατικών Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ. Αεροπορίας Περιστατικό 1 Άρρεν ασθενής 41 ετών προσήλθε στο Ενδοκρινολογικό

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Οστική Νόσος και Χρόνια Νεφροπάθεια Renal Osteodystrophy and Chronic Kidney Disease

Οστική Νόσος και Χρόνια Νεφροπάθεια Renal Osteodystrophy and Chronic Kidney Disease ACHAIKI IATRIKI Volume 31, Issue 1, Αpril 2012 31 Aνασκόπηση Review Οστική Νόσος και Χρόνια Νεφροπάθεια Renal Osteodystrophy and Chronic Kidney Disease ABSTRACT Renal Osteodystrophy and Chronic Kidney

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

Ραδιοϊσοτοπική Απεικόνιση Νεοπλασμάτων - Φλεγμονών

Ραδιοϊσοτοπική Απεικόνιση Νεοπλασμάτων - Φλεγμονών Εργαστήριο Πυρηνικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 2014-2015 Ραδιοϊσοτοπική Απεικόνιση Νεοπλασμάτων - Φλεγμονών Παναγιώτης Αν. Γεωργούλιας Αν. Καθηγητής Πυρηνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι η οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι η συχνότερη πάθηση των οστών και χαρακτηρίζεται, πρώτον, από χαμηλή οστική μάζα ή, πιο απλά, από λιγότερη ποσότητα οστού και δεύτερον, από διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ ΒΛΑΙΣΟΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ. 06/Φεβ/2013 ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΑΚΡΟΥ ΠΟΔΟΣ ΒΛΑΙΣΟΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ ΔΡ. ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ I.

ΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ ΒΛΑΙΣΟΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ. 06/Φεβ/2013 ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΑΚΡΟΥ ΠΟΔΟΣ ΒΛΑΙΣΟΠΛΑΤΥΠΟΔΙΑ ΔΡ. ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ I. ΒΛΑΙΣΟ ΔΡ. ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ 1 2 ΒΛΑΙΣΟ I. ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΟΝΤΟΤΗΤΑ ΒΛΑΙΣΟ II. ΜΕΡΟΣ ΑΛΛΟΥ ΠΙΟ ΠΟΛΥΠΛΟΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Γενικευμένης Χαλάρωσης Συνδέσμων Νευρολογικής ή Μυϊκής Πάθησης Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

There are no translations available. Πέτρος Χ. Κατσαβοχρήστος Παθολόγος

There are no translations available. Πέτρος Χ. Κατσαβοχρήστος Παθολόγος There are no translations available. Πέτρος Χ. Κατσαβοχρήστος Παθολόγος Η οστεοπόρωση αποτελεί κλινική συνδρομή και χαρακτηρίζεται από μείωση της οστικής πυκνότητας των οστών και διαταραχή της μικροαρχιτεκτονικής

Διαβάστε περισσότερα

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες Η σημασία της πρώιμης διάγνωσης Δαούσης Δημήτριος Λέκτορας Παθολογίας/Ρευματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες

Διαβάστε περισσότερα

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Το σπινθηρογράφημα πνευμόνων στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Χάρις Γιαννοπούλου Πυρηνικός ιατρός Αν. Διευθύντρια Τμήματος Πυρηνικής Ιατρικής ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός» Πόσο επιτακτική είναι η ορθή διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση - Παθοφυσιολογία - ιάγνωση - Παράγοντες κινδύνου. Πωλ Φαρατζιάν Κλινικός διαιτολόγος-διατροφολόγος Μονάδα διατροφής ανθρώπου ΓΠΑ

Οστεοπόρωση - Παθοφυσιολογία - ιάγνωση - Παράγοντες κινδύνου. Πωλ Φαρατζιάν Κλινικός διαιτολόγος-διατροφολόγος Μονάδα διατροφής ανθρώπου ΓΠΑ Οστεοπόρωση - Παθοφυσιολογία - ιάγνωση - Παράγοντες κινδύνου Πωλ Φαρατζιάν Κλινικός διαιτολόγος-διατροφολόγος Μονάδα διατροφής ανθρώπου ΓΠΑ Οστίτης Ιστός Η στερεότερη μορφή συνδετικού ιστού ΣΥΣΤΑΣΗ : -

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΤΙΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ

ΜΑΡΤΙΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα ΜΑΡΤΙΟΣ 2012 Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Άντρας, 56 ετών, μετά από πρωτοεμφανιζόμενα και -μέσα σε λίγες ώρεςεπαναλαμβανόμενα επεισόδια

Διαβάστε περισσότερα

Σπινθηρομαστογραφία (Scintimammography)

Σπινθηρομαστογραφία (Scintimammography) Mαρία Λύρα Γεωργοσοπούλου,Αν Καθηγήτρια Α Εργαστήριο Ακτινολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών 2003 Σπινθηρομαστογραφία (Scintimammography) ιαγνωστική συνεισφορά 2003 Maria Lyra Georgosopoulou Σπινθηρομαστογραφία

Διαβάστε περισσότερα

Σπινθηρογραφική Απεικόνιση του Σκελετού

Σπινθηρογραφική Απεικόνιση του Σκελετού Εργαστήριο Πυρηνικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 2014-2015 Σπινθηρογραφική Απεικόνιση του Σκελετού Παναγιώτης Αν. Γεωργούλιας Αν. Καθηγητής Πυρηνικής Ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση: από τη διάγνωση στη θεραπεία

Οστεοπόρωση: από τη διάγνωση στη θεραπεία Σελίδα 1 από 5 Οστεοπόρωση: από τη διάγνωση στη θεραπεία Γερμανός Ιερονυμάκης 1, Γιώργος Μίλεσης MSc 2 1 Τεχνολόγος ακτινολόγος, 2 Κλινικός Διαιτολόγος, MSc Εφαρμοσμένης Κλινικής Διατροφής Ένα από τα προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΝΕΦΡΟΥ. Η κακοήθης νεοπλασία του νεφρού αποτελεί το 3 % των νεοπλασμάτων του ενήλικα. Ασυνήθης είναι η εμφάνιση του σε ηλικίες κάτω των 40 ετών και τυπικά εμφανίζεται στην πέμπτη και έκτη

Διαβάστε περισσότερα

Επιβάρυνση από την ακτινοβολία Δοσιμετρία στην Πυρηνική Ιατρική

Επιβάρυνση από την ακτινοβολία Δοσιμετρία στην Πυρηνική Ιατρική Επιβάρυνση από την ακτινοβολία Δοσιμετρία στην Πυρηνική Ιατρική Λίγα λόγια για τις συνέπειες από τις σπινθηρογραφικές διαγνωστικές εξετάσεις Καρδιάς- Νεφρών- Σκελετού- Θυρεοειδούς- Μαρία Λύρα Γεωργοσοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

94 95 96 97 98 Ο ρόλος της αγγειογένεσης στη μετάσταση Η νεοαγγείωση αποτελεί ένα απαραίτητο τμήμα της ογκογόνου διεργασίας που διασφαλίζει τη γρηγορότερη και ανεμπόδιστη ανάπτυξη του όγκου. Η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΣΤΙΚΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΣΤΙΚΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα του καρκίνου του νεφρού :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα του καρκίνου του νεφρού : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή για το μάθημα του καρκίνου του νεφρού : Πολλά ονόματα..για να περιγράψουν τον ίδιο καρκίνο : 1. Υπερνέφρωμα Ονομάζονταν έτσι στο παρελθόν, διότι πιστεύονταν πως

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρική γήρανση των οστών. Μηχανισμοί και προοπτικές

Κυτταρική γήρανση των οστών. Μηχανισμοί και προοπτικές Κυτταρική γήρανση των οστών. Μηχανισμοί και προοπτικές Μαρία Π. Γιαβροπούλου Ενδοκρινολόγος Τμήμα κλινικής και Μοριακής Ενδοκρινολογίας ΠΓΝΘ ΑΧΕΠΑ O ομιλητής (προσωπικά ή ως μέλος εργασιακής/ερευνητικής

Διαβάστε περισσότερα

Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα

Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ Γυναίκα 35 ετών με κοιλιακό άλγος από μηνός Παρουσιάζεται από: Τζάμου Ε, Μπολώτη Δ, Νάτσε Ν, Αναστασιάδου Κ. Ακτινολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Η οστεοπόρωση είναι μια πάθηση του σκελετού, η οποία χαρακτηρίζεται από χαμηλή οστική μάζα και καταστροφή της μικρό- αρχιτεκτονικής του οστίτη ιστού, με αποτέλεσμα την αύξηση της

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. Δ/ΝΤΗΣ: Καθηγητής Ν. ΚΑΡΚΑΒΙΤΣΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. Δ/ΝΤΗΣ: Καθηγητής Ν. ΚΑΡΚΑΒΙΤΣΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Δ/ΝΤΗΣ: Καθηγητής Ν. ΚΑΡΚΑΒΙΤΣΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Ν. ΚΑΡΚΑΒΙΤΣΑΣ Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Σ Υ Μ Π Ι Ε Σ Τ Ι Κ Ε Σ Μ Υ Ε Λ Ο Π Α Θ Ε Ι Ε Σ

Σ Υ Μ Π Ι Ε Σ Τ Ι Κ Ε Σ Μ Υ Ε Λ Ο Π Α Θ Ε Ι Ε Σ Σ Υ Μ Π Ι Ε Σ Τ Ι Κ Ε Σ Μ Υ Ε Λ Ο Π Α Θ Ε Ι Ε Σ Α. ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΣΠΟΝΔΥΛΙΟΥ ΔΙΣΚΟΥ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΣΥΜΠΙΕΣΗ ΤΟΥ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ Οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι βρίσκονται μεταξύ των σωμάτων των σπονδύλων. Ο ρόλος

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνιο Συνέδριο Ακτινολογίας-Αθήνα 2000

Πανελλήνιο Συνέδριο Ακτινολογίας-Αθήνα 2000 ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΗΣ ΣΠΙΝΘΗΡΟΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΜΕ ΤC99m-TETROFOSMIN Γεωργοσοπούλου Μ, Λύρα Σ, Χατζηλύρα Π Γεωργούντζος Β, Παππάς, Μανδάλου Α, Τσουρούλας Μ, Στριγγάρης Κ, Βλάχος Λ Εργ. Ακτινολογίας Παν/μίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD,

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD, Γ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΓΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος των γυναικών στον Δυτικό κόσμο. Από την έναρξη λειτουργίας του Ιατρείου Παθήσεων Μαστού (του Γ Χειρουργικού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΙΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΟΣΤΙΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Γ Παιδιατρική Κλινική Διευθυντής: καθηγητής κ. Τσανάκας Ι. ΟΣΤΙΚΟΙ ΟΓΚΟΙ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΡΤΣΙΟΥΝΗ ΕΛΠΙΝΙΚΗ ΦΡΥΔΑ ΧΡΥΣΟΘΕΜΙΣ ΧΟΤΟΥΡΑ ΑΡΙΣΤΟΘΕΑ Επιβλέποντες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΝΟΣΟΥ

ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΝΟΣΟΥ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚAΡKINOY ΠΝΕΥΜΟΝΑ 15 Μαρτίου 2014 Ιωάννης Χ. Γκιόζος Πνευµονολόγος MD,FCCP Επ.Συνεργάτης Πανεπιστηµίου Αθηνών Ογκολογική Μονάδα Γ ΠΠ ΓΝΝΘΑ Η Σωτηρία ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Περιέχει 30-50 αδένες και το (πρόσθιο) ινομυώδες στρώμα

Περιέχει 30-50 αδένες και το (πρόσθιο) ινομυώδες στρώμα Ε. ΑΝΔΡΙΩΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗΣ Περιέχει 30-50 αδένες και το (πρόσθιο) ινομυώδες στρώμα οι οποίοι περιβάλλονται από παχιά κάψα συνδετικού ιστού. Οι εκκριτικοί πόροι εκβάλλουν στην προστατική μοίρα της ουρήθρας.

Διαβάστε περισσότερα

Η αξονική στεφανιογραφία έχει θέση στην πρόληψη των καρδιαγγειακών επεισοδίων

Η αξονική στεφανιογραφία έχει θέση στην πρόληψη των καρδιαγγειακών επεισοδίων Σεμινάριο Ομάδων Εργασίας ΕΚΕ, Φεβρουάριος 2010 Ομάδα Εργασίας Επιδημιολογίας, Πρόληψης και Μεταβολικού Συνδρόμου Η αξονική στεφανιογραφία έχει θέση στην πρόληψη των καρδιαγγειακών επεισοδίων Νικόλαος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΩΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ (follow up) των ασθενών με καρκίνο

ΕΞΩΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ (follow up) των ασθενών με καρκίνο ΕΞΩΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ (follow up) των ασθενών με καρκίνο Μετά την διάγνωση ενός νεοπλάσματος και την εφαρμογή της ενδεικνυόμενης θεραπευτικής αγωγής, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στην τακτική παρακολούθηση

Διαβάστε περισσότερα

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΑΝΕΓΧΕΙΡΗΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΑΥΤΟ ΙΑΤΕΙΝΟΜΕΝΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΔΟΠΡΟΘΕΣΗΣ Βρακοπούλου Γαβριέλλα- Ζωή ¹, Δουλάμη Γεωργία¹,Λαρεντζάκης

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή σταδιοποίηση: το παράδειγμα του καρκίνου του προστάτη

Μοριακή σταδιοποίηση: το παράδειγμα του καρκίνου του προστάτη Μοριακή σταδιοποίηση: το παράδειγμα του καρκίνου του προστάτη Μιχάλης Κουτσιλιέρης Αναπλ. Καθηγητής Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών έλω να ξεκινήσω την ομιλία μου ευχαριστώντας

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Αποτελέσματα ερευνών έχουν δείξει πως η μείωση της πρόσληψης

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ DVM, GPCertSAM, GPCertEndo (ESVPS) 3Ο FORUM ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ 10-12 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΙΔΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙΔΟΥ

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ DVM, GPCertSAM, GPCertEndo (ESVPS) 3Ο FORUM ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ 10-12 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΙΔΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙΔΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ DVM, GPCertSAM, GPCertEndo (ESVPS) 3Ο FORUM ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ 10-12 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΙΔΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙΔΟΥ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ALP ; ΕΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΟΜΑΔΑ ΕΝΖΥΜΩΝ ΠΟΥ ΚΑΤΑΛΥΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο γάλακτος-αλκάλεως σε ασθενή με μετεγχειρητικό υποπαραθυροειδισμό

Σύνδρομο γάλακτος-αλκάλεως σε ασθενή με μετεγχειρητικό υποπαραθυροειδισμό ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Σύνδρομο γάλακτος-αλκάλεως σε ασθενή με μετεγχειρητικό υποπαραθυροειδισμό 185 X. Δολαψάκης, Κ. Μηλάκη, Μ. Μπαχλιτζανάκη Παθολογική κλινική, Γενικό Νοσοκομείο-Κέντρο Υγείας Ιεράπετρας

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

οστεοαρθρίτιδα δεν προστατεύουν από την οστεοπόρωση Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ Πρόεδρος ΕΛΙΟΣ

οστεοαρθρίτιδα δεν προστατεύουν από την οστεοπόρωση Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ Πρόεδρος ΕΛΙΟΣ Το αυξημένο σωματικό βάρος και η οστεοαρθρίτιδα δεν προστατεύουν από την οστεοπόρωση Ελληνικά επιδημιολογικά δεδομένα Γ. Π. Λυρίτης Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ γ Πρόεδρος ΕΛΙΟΣ Οι ποιο συχνές παθήσεις του

Διαβάστε περισσότερα

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Απεικονιστική Διερεύνηση του Πνεύμονα, του Πλευριτικού και του Μεσοπνευμόνιου χώρου Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Πτυχιούχος Κτηνιατρικής Α.Π.Θ. Πτυχιούχος Ιατρικής Α.Π.Θ. Αναπληρωτής Καθηγητής Ακτινολογίας Κτηνιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Β.Πρασόπουλος /ντής Πυρηνικής Ιατρικής PET/CT.Θ.Κ.Α. Υγεία ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΘΥΡΕΟΕΙ ΟΥΣ -Ραδιοφάρµακο εκλογής I 131 -Εφαρµογή σε καλοήθεις και κακοήθεις

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ συνεργασία με NeoLab

ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ συνεργασία με NeoLab ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ συνεργασία με NeoLab Είμαστε στην ευχάριστη θέση να σας ανακοινώσουμε άλλη μια συνεργασία που καλύπτει τις ανάγκες σας για σπάνιες και εξειδικευμένες εργαστηριακές εξετάσεις που αφορούν τα μεταβολικά

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Θήλεος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Περιγραφή της περίπτωσης Άνδρας 43 ετών εισάγεται σε κλινική λόγω επιγαστραλγίας. Μετά από έλεγχο ετέθη η διάγνωση του πεπτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ

ΦΥΣΙΟ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ ΦΥΣΙΟ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Α1-Α7 ΑΜΣΣ Μοίρες της ΣΣ Θ1-Θ12 ΘΜΣΣ Ο1-Ο5 ΟΜΣΣ Κόκκυγας Ι1-Ι5 Ιερά μοίρα Υπερηχογράφημα κύησης: Σπονδυλική στήλη εμβρύου Ανατομία ΑΜΣΣ Α1 άτλας Εγκάρσιο τρήμα Α4 εκ των άνω Σώμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης»

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης» ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης» Εκπόνηση : Χατζή Κατερίνα ΑΜ:11625 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι Μάθημα 1ο ΘΩΡΑΚΑΣ ΚΟΙΛΙΑ ΠΥΕΛΟΣ-ΠΕΡΙΝΕΟ ΡΑΧΗ Ροβίθης Μιχαήλ 500 Π.Χ Εισαγωγή στην Ανατομία 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης Ανά----- τομή Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Αξονικού Τομογράφου, ΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας»

Τμήμα Αξονικού Τομογράφου, ΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας» Στασινοπούλου Μυρσίνη, Στεφανιώτη Ασπασία, Ανδριώτης Ευθύμιος, Δεληβελιώτης Κωνσταντίνος, Ταβερναράκη Αγγελική Τμήμα Αξονικού Τομογράφου, ΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας» Σκοπός: Η εκτίμηση του πρωτοκόλλου της αξονικής

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΛΟΚΗ ΚΑΤΑΓΜΑΤΟΣ ΚΝΗΜΗΣ ΠΕΡΟΝΗΣ

ΕΠΙΠΛΟΚΗ ΚΑΤΑΓΜΑΤΟΣ ΚΝΗΜΗΣ ΠΕΡΟΝΗΣ ΕΠΙΠΛΟΚΗ ΚΑΤΑΓΜΑΤΟΣ ΚΝΗΜΗΣ ΠΕΡΟΝΗΣ ΑΙΒΑΤΙΔΗΣ ΣΥΜΕΩΝ ΕΠΙΜ Α ΒΟΥΛΓΑΡΟΠΟΥΛΟΣ ΧΑΡΗΣ ΕΙΔ/ΝΟΣ ΟΡΘ/ΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Γ.Ν.Θ. «ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ» ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ Dr ΠΑΠΑΣΤΕΡΓΙΟΥ ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ Άνδρας 30 ετών Αναφερόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος της νεφρικής πυέλου ή του ουρητήρα

Καρκίνος της νεφρικής πυέλου ή του ουρητήρα Καρκίνος του Νεφρού Καρκίνος της νεφρικής πυέλου ή του ουρητήρα Λιθίαση ουροποιητικού συστήματος Στένωση Πυελοουρητηρικής Συμβολής Τα Επινεφρίδια Nεφρικές κύστες Καρκίνος του Νεφρού Το Νεφρικό Καρκίνωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΥΛΙΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ. Παρουσιάζεται από:

ΙΟΥΛΙΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ. Παρουσιάζεται από: Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα ΙΟΥΛΙΟΣ 2012 Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Γυναίκα 70 ετών με ραχιαλγία Παρουσιάζεται από: Α. Δημητριάδου, Κ. Μπουτσιάδης, Β. Γεωργοπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα

Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Νεότερα δεδομένα του καρκίνου - Νέα φάρμακα Δημοσθένης Σκάρλος Παθολόγος-ογκολόγος, αμ. Εηικ. Καθηγητής Παν/μίου Αθηνών, Διευθυντής β' ογκολογικής κλινικής Νοσοκομείου Ερρίκος Ντυνάν θεραπεία του καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Οξεοβασική ισορροπία. Θεόδωρος Βασιλακόπουλος. Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ

Οξεοβασική ισορροπία. Θεόδωρος Βασιλακόπουλος. Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ Οξύ ph Βάση Οξεοβασική ισορροπία Θεόδωρος Βασιλακόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας-Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ ph= - log [H + ] [H + ] σε mol/l ή Eq/L [H + ] = 40 neq/l = 40 x 10-9 Eq/L [HCO 3-

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ;

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ; ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Ο σ τ ε ο π ό ρ ω σ η καλείται η ελάττωση της οστικής μάζας, χωρίς όμως να έχουμε διαταραχή της χημικής σύστασης του οστού. Η φυσιολογική αποδόμηση του οστού δεν ακολουθείται από αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

συχνος μεταστατικος στοχος πυλαια οδος Μαλλον επιχωρια μεταστασις,οσον αφορα το πεπτικο,παρα γενικευμενη νοσος

συχνος μεταστατικος στοχος πυλαια οδος Μαλλον επιχωρια μεταστασις,οσον αφορα το πεπτικο,παρα γενικευμενη νοσος ΗΠΑΡ συχνος μεταστατικος στοχος πυλαια οδος Μαλλον επιχωρια μεταστασις,οσον αφορα το πεπτικο,παρα γενικευμενη νοσος Χειρουργικη εκτομη ηπατικων μεταστασεων(πλην παχεος-ορθου) Αμφισβητουμενη Μονον στα πλαισια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΑΠΛΗ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑ ΝΕΚΡΩΤΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ.

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΑΠΛΗ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑ ΝΕΚΡΩΤΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΑΠΛΗ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑ ΝΕΚΡΩΤΙΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Χαρίκλεια

Διαβάστε περισσότερα

14η Επιστηµονική Συνάντηση. Ρευµατολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδας Μέτσοβο, 21 Ιανουαρίου 2012

14η Επιστηµονική Συνάντηση. Ρευµατολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδας Μέτσοβο, 21 Ιανουαρίου 2012 Ο άξονας οστού-εντέρου-κνσ Ο ρόλος της σεροτονίνης 14η Επιστηµονική Συνάντηση Ρευµατολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδας Μέτσοβο, 21 Ιανουαρίου 2012 αούσης ηµήτρης Λέκτορας Παθολογίας/Ρευµατολογίας Ιατρική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής

Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα. Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Χειρουργική αντιμετώπιση μη μικροκυτταρικού Ca πνεύμονα Μαδέσης Αθανάσιος Επιμελητής Α Καρδιοθωρακοχειρουργικής Κλινικής Γ.Ν.Ν.Γ.Παπανικολάου Καρκίνος Πνεύμονα Πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στις ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γενετικοί δείκτες χαμηλής οστικής πυκνότητας σε άτομα με κυστική ίνωση

Γενετικοί δείκτες χαμηλής οστικής πυκνότητας σε άτομα με κυστική ίνωση Γενετική Γενετικοί δείκτες χαμηλής οστικής πυκνότητας σε άτομα με κυστική ίνωση Δρ Aleksandra Norek Βοηθός Τμήμα Ιατρικής Γενετικής Ινστιτούτο Υγείας Μητέρας και Παιδιού Βαρσοβία, Πολωνία Το μέσο προσδόκιμο

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα. Θεμιστοκλής χαμογεωργάκης Λέκτορας θωρακοχειρουργικής ΠΓΝ Αττικόν

Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα. Θεμιστοκλής χαμογεωργάκης Λέκτορας θωρακοχειρουργικής ΠΓΝ Αττικόν Χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα Θεμιστοκλής χαμογεωργάκης Λέκτορας θωρακοχειρουργικής ΠΓΝ Αττικόν ΔεύτερηπιοσυχνήαιτίαθανάτουUSA Πιο συχνή αιτία θανάτου στους άνδρες 33% θανάτων από

Διαβάστε περισσότερα

Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις

Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις Γιάννης Βασαλάκης Chief Uwr Ζωής & Υγείας Interamerican Τάσος Γαρυφαλλάκης Uwr Ζωής & Υγείας Αξίωμα Συνήθη ερωτήματα- προβληματισμοί Είναι παθολογικό το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ...... Εισαγωγή. Μετωπορινογενείς δυσπλασίες (δυσπλασίες μέσης γραμμής)... Κρανιοσυνοστώσεις ή κρανιοσυνοστεώσεις.. Βραγχιακές

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση περιστατικού: Αποφρακτικός ίκτερος. Τάσιος Κωνσταντίνος Ειδικευόμενος Β Προπαιδ.Παθολογικής Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο

Παρουσίαση περιστατικού: Αποφρακτικός ίκτερος. Τάσιος Κωνσταντίνος Ειδικευόμενος Β Προπαιδ.Παθολογικής Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο Παρουσίαση περιστατικού: Αποφρακτικός ίκτερος Τάσιος Κωνσταντίνος Ειδικευόμενος Β Προπαιδ.Παθολογικής Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο Παρουσίαση περιστατικού Ασθενής 94 ετών Ίκτερική χροιά δέρματος-επιπεφυκότων με

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ Σε ποιούς ασθενείς µε τι µακροχρόνια αποτελέσµατα. Νικ. Λάγιος Χειρ. Ορθοπαιδικός Διευθυντής Α Ορθοπαιδικής Κλινικής Ι ΙΑΣΩ GENERAL ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

Διαβάστε περισσότερα