Η ΕΝΟΧΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΑΝΑΜΑΡΤΗΤΟ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΕΝΟΧΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΑΝΑΜΑΡΤΗΤΟ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ"

Transcript

1 Η ΕΝΟΧΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΑΝΑΜΑΡΤΗΤΟ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Προτροπές, κατηγορίες και επιχειρήματα για την ανταγωνιστικότητα, τους μισθούς και τα κέρδη * του Βασίλη Δρουκόπουλου * Ευχαριστίες στον Σπύρο Δρουκόπουλο-Δεμίρη για την επιμελημένη ανάγνωση του κειμένου, την αποσαφήνιση ορισμένων σημείων και την επισήμανση μερικών ατελειών. Όλα τα εναπομένοντα λάθη και αβλεψίες με βαρύνουν προσωπικά. Οκτώβριος /Δεκέμβριος Book.indb 4 0/0/202 :4:24 μμ

2 «Η έμφαση τώρα θα πρέπει να είναι στο να διασφαλίσουμε τη μείωση του (εργασιακού) κόστους για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της Ελλάδας» Ευρωπαίος Επίτροπος Όλι Ρεν στο φινλανδικό τηλεοπτικό κανάλι YLE (2/2/202). μόνιμη επωδός που στερεότυπα επαναλαμβάνεται από τα χείλη των μνημονιακών πολιτικών και τη γραφίδα των αντίστοιχων συνεργατών τους, Η εδώ και στο εξωτερικό, είναι: «Απαιτείται να μειωθούν οι μισθοί για να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα». Αυτό αποτέλεσε το fons et origo της αντεργατικής απολογητικής στρεψοδικίας και σ αυτό το στοιχειώδες μοτίβο βασίστηκε η πλημμυρίδα των μέτρων που εφαρμόστηκαν τα τελευταία χρόνια. Όμως, σ ένα πιο επεξεργασμένο επίπεδο οι μνημονιακοί οικονομολόγοι υποστηρίζοντας ότι η ανταγωνιστικότητα είναι συνάρτηση του κόστους εργασίας, που με τη σειρά του εξαρτάται και από την παραγωγικότητα, πιέζουν για τη μείωσή του. Τέλος, σ ένα ακόμα πιο υψηλό επίπεδο ανάλυσης γνωρίζουν (ή τουλάχιστον θα πρέπει να γνωρίζουν) ότι όταν η αύξηση της παραγωγικότητας υπερβαίνει την αύξηση των πραγματικών μισθών τότε ενισχύεται το μερίδιο των κερδών δηλαδή προκύπτει αναδιανομή του εισοδήματος σε βάρος των εργαζόμενων. Για το λόγο αυτό, διαλαλούν σε όλους τους τόνους ότι απαιτείται η αύξηση της παραγωγικότητας να μην υπολείπεται της αύξησης των πραγματικών μισθών. 2 Ας διερευνήσουμε λοιπόν το τοπίο εξακριβώνοντας το τι ακριβώς συμβαίνει στη χώρα μας αρχίζοντας από την τελευταία προτροπή-κατηγορία.. Μισθοί και παραγωγικότητα «Το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος αυξάνεται με υψηλό ρυθμό στην Ελλάδα, επειδή η αύξηση των μισθολογικών αμοιβών υπερβαίνει κατά πολύ τον υψηλό ρυθμό αυξήσεως της παραγωγικότητας της εργασίας στη χώρα μας [...]» «Ανταγωνισμός και πληθωρισμός: μια ολέθρια σχέση!» Οικονομικό Δελτίο Alpha Bank, Tεύχος 0, Απρίλιος 200, σ.. Εδώ αγνοείται, τις πιο πολλές φορές, η έννοια της διαρθρωτικής ανταγωνιστικότητας (π.χ. ποιότητα, σχεδιασμός, αξιοπιστία, χρόνοι παράδοσης, εξυπηρέτηση μετά την πώληση των προϊόντων κλπ.) και αποκλειστικά, και κίβδηλα, η αναφορά περιορίζεται στην ανταγωνιστικότητα τιμών. Το ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ έχει επανειλημμένα, σε διάφορες εκδόσεις του, αναδείξει και σχολιάσει τη διαφορά και τη σημασία των δύο όρων. 2 Ή ισοδύναμα: επέρχεται βέβαια αναδιανομή του εισοδήματος σε βάρος των εργαζόμενων όταν υποστηρίζεται ότι το άθροισμα του πληθωρισμού και της αύξησης της παραγωγικότητας της εργασίας δεν πρέπει να υπολείπεται της αύξησης των ονομαστικών μισθών. Παράλληλα, ας σημειωθεί ότι η υπαινισσόμενη αιτιώδης αρνητική σχέση μεταξύ των «υπερβολικών μισθών» (δηλαδή μεταβολών των πραγματικών αμοιβών που ξεπερνούν τις αντίστοιχες της παραγωγικότητας) και της απόδοσης του κεφαλαίου αποδεικνύεται στο άρθρο των Katsimi et al. (202) ως «οπτική απάτη». 46 Θέσεις #2 Book.indb 46 0/0/202 :4:24 μμ

3 Μήπως πράγματι οι αυξήσεις των (ακαθάριστων) μισθών ξεπερνούν τις αυξήσεις της παραγωγικότητας της εργασίας; Τίποτε το αναληθέστερο, όπως ακολουθεί. Ο Πίνακας Ι (αριστερό μέρος) και το Διάγραμμα Ι εύγλωττα προβάλλουν την πραγματική εικόνα. Η μακρά περίοδος των τριάντα ενός ετών δείχνει ότι η παραγωγικότητα της εργασίας (σε πραγματικούς όρους) αυξήθηκε κατά 6% ενώ οι πραγματικοί μισθοί κατά 4% ή 0%, ανάλογα με την επιλογή του αποπληθωριστή. ΠΙΝΑΚΑΣ Ι Παραγωγικότητα Πραγματικές αμοιβές Ετήσιοι ποσοστιαίοι (%) εργασίας ανά μισθωτό ρυθμοί μεταβολής () (2) () (Α) (2Α) (Α) 20 ως προς,6,0,4,0* 0,4* 0,* 8 0 ως προς,0,00,06 0,4** 0,** 0,8** ως προς,,0,08, 0,6 0,4 20 ως προς,06,04,02 0, 0,4 0, 200 Σημειώσεις: (): ΑΕΠ (τιμές αγοράς) σε σταθερές τιμές 200 ανά απασχολούμενο, (RVGDE). (2): Πραγματικές αμοιβές (σε σταθερές τιμές 200) ανά μισθωτό (Αποπληθωριστής ΑΕΠ), (RWCDV). (): Πραγματικές αμοιβές( σε σταθερές τιμές 200) ανά μισθωτό (Αποπληθωριστής ιδιωτικής καταναλωτικής δαπάνης), (RWCDC). *20 ως προς 82, **0 ως προς 82. Τα αρχικά με λατινικούς χαρακτήρες παραπέμπουν στα σύμβολα που χρησιμοποιεί η AMECO (Βλέπε Παράρτημα). 0 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ I Παραγωγικότητα εργασίας (RVGDE) Πραγματικές αμοιβές ανά μισθωτό (RWCDV) Πραγματικές αμοιβές ανά μισθωτό (RWCDC) Οκτώβριος /Δεκέμβριος Book.indb 4 0/0/202 :4:24 μμ

4 Και αν ακόμα κάποιος ενίσταται για την (αυθαίρετη;) επιλογή του πρώτου και τελευταίου έτους της κάθε περιόδου που εξετάζεται, ας δούμε και τους μέσους όρους των ετήσιων ποσοστιαίων (%) ρυθμών μεταβολής στο δεξιό μέρος του Πίνακα Ι. Αυτοί μας αποκαλύπτουν με σαφήνεια ότι η μέση ετήσια ποσοστιαία αύξηση της παραγωγικότητας ήταν σχεδόν πάντα τουλάχιστον υπερδιπλάσια της αύξησης των πραγματικών μισθών. Οι συνέπειες αυτής της συμπεριφοράς των μέσων όρων, και ιδιαίτερα αυτές που αφορούν την περίοδο 82-20, είναι προφανείς, π.χ. με μέσο ετήσιο ρυθμό αύξησης,0% η παραγωγικότητα της εργασίας θα έχει αυξηθεί σε 0 έτη κατά % ενώ οι πραγματικοί μισθοί με μέσο ετήσιο ρυθμό αύξησης 0,% μόνον κατά 6% (οι υπολογισμοί έχουν γίνει με την εφαρμογή ανατοκισμού). 2. Μερίδιο μισθών και μοναδιαίο κόστος εργασίας «Η στρατηγική [...] πρέπει να στοχεύει στη μείωση του ονομαστικού κόστους εργασίας % στο διάστημα » Μνημόνιο Συνεννόησης στις Συγκεκριμένες Προϋποθέσεις Οικονομικής Πολιτικής, /2/202, σ Πού μεταφέρεται η διαφορά στους ρυθμούς μεταβολής μεταξύ παραγωγικότητας και μισθών; Ας επαναφέρουμε στη μνήμη μας σχηματικά τη γνωστή σχέση των μεριδίων μισθών και κερδών στο συνολικό εισόδημα. Ονομαστικό προϊόν (ΑΕΠ): () Προϊόν σε πραγματικούς όρους: (2) όπου, P: αποπληθωριστής, w n : ονομαστικός μισθός, N: απασχολούμενοι, r n : ονομαστική απόδοση ανά μονάδα κεφαλαίου, K: κεφάλαιο. Διαιρώντας με Y: () όπου, είναι το μερίδιο μισθών και το μερίδιο κερδών του ΑΕΠ. Άρα (4) και () Όπως έχει επισημανθεί: «Εάν οι αυξήσεις των πραγματικών μισθών στην μακροχρόνια διάρκεια θα ευθυγραμμιστούν πλήρως με τις αυξήσεις της παραγωγικότητας της εργασίας, είναι κάτι που εξαρτάται από τον κοινωνικό συσχετισμό δυνάμεων» (Ιωακείμογλου, 20, σ. 2, υποσ. ). 4 Μια ενδιαφέρουσα επιχειρηματολογία που σχολιάζει αυτή τη στρατηγική στόχευση του Μνημονίου δημοσιεύεται στο Γαβρόγλου (202, σσ. 4-0). 48 Θέσεις #2 Book.indb 48 0/0/202 :4:24 μμ

5 Επομένως, αποδεικνύεται ότι όταν ο ρυθμός αύξησης του πραγματικού μισθού υπολείπεται του ρυθμού αύξησης της παραγωγικότητας (σε πραγματικούς όρους) τότε το μερίδιο των μισθών στο ΑΕΠ μειώνεται και αντίστοιχα αυξάνεται εξ ορισμού το μερίδιο των κερδών. Πράγματι, αυτό προκύπτει από τον Πίνακα ΙΙ και το Διάγραμμα ΙΙ. ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙ Μέσος όρος μεριδίου μισθών ως % ΑΕΠ * (σε τρέχουσες τιμές συντελεστών παραγωγής) (σε τρέχουσες τιμές αγοράς) (ALCD2) (ALCD0) 20 ως προς 8 64,, 0 ως προς 8 6,4 6, ως προς 6,, 20 ως προς 200 6,6 4,8 *Η διαφορά στα ποσοστά των στηλών οφείλεται στο γεγονός ότι το ΑΕΠ σε όρους συντελεστών παραγωγής δεν περιλαμβάνει τους έμμεσους φόρους στα παραγόμενα προϊόντα και στα εισαγόμενα είδη από τους οποίους έχουν αφαιρεθεί οι επιδοτήσεις, όπως αντίθετα συμβαίνει στο ΑΕΠ σε όρους τιμών αγοράς. Επομένως, ο παρονομαστής του πρώτου κλάσματος είναι μικρότερος και άρα το μερίδιο μισθών μεγαλύτερο. Συνήθως προτιμάται η παρουσίαση και σχολιασμός του μεριδίου σε όρους τιμών συντελεστών παραγωγής. ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΙΙ 6 6 Μερίδιο μισθών (σε τρέχουσες τιμές 6 συντελεστών 6 παραγωγής, %ΑΕΠ) (ALCD2) Ας σημειωθεί ότι το μερίδιο των μισθών έχει εκτιμηθεί στην AMECO έτσι ώστε να περιλαμβάνει και τους αυτοαπασχολούμενους στους οποίους έχει αποδοθεί κατά κεφαλή η μέση αμοιβή των μισθωτών υπαλλήλων και των ημερομίσθιων εργατών και στην οποία επίσης έχουν προστεθεί οι εργοδοτικές εισφορές στα ταμεία (βλ. στο Παράρτημα). Παλαιότερη μελέτη (Ιωακείμογλου και Μηλιός, 200, σ. ) είχε διαπιστώσει ότι «[...] κατά τα έτη 8-4, η μείωση του μεριδίου της εργασίας οφειλόταν στη στασιμότητα του μέσου πραγματικού μισθού, έτσι ώστε οι επιχειρήσεις να επωφελούνται καθ ολοκληρίαν από τις μικρές, αλλά υπαρκτές αυξήσεις της παραγωγικότητας της εργασίας. Αντιθέτως, κατά τα έτη -2004, η μείωση του μεριδίου της εργασίας οφείλεται κυρίως στην άνοδο της παραγωγικότητας της εργασίας». Οκτώβριος /Δεκέμβριος Book.indb 4 0/0/202 :4:24 μμ

6 Η πτώση του μεριδίου των μισθών όπως προκύπτει από έναν απλό μετασχηματισμό του τύπου (4) σημαίνει ότι ο ονομαστικός μισθός αυξάνεται πιο αργά από την παραγωγικότητα της εργασίας σε ονομαστικούς όρους. Η πτώση αυτή και η εξ υπολοίπου αύξηση του μεριδίου των κερδών δεν είναι άμοιρες συνεπειών στη συνολική ζήτηση, επενδύσεις, απασχόληση κλπ. Αλλά σ αυτό το άρθρο δεν θα ασχοληθούμε με αυτά τα εξαιρετικά σημαντικά ζητήματα, θα ασχοληθούμε όμως εδώ στη συνέχεια με τη διασύνδεση του μεριδίου μισθών με το μοναδιαίο κόστος εργασίας το οποίο αποτελεί και τη δεύτερη μεταβλητή που στοχοποιείται από τους υποστηρικτές του περιορισμού των μισθών ως προϋπόθεση της αύξησης της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας. Οι Felipe and Kumar (200, 20) έχουν εύστοχα παρατηρήσει ότι το μοναδιαίο κόστος εργασίας το οποίο ορίζεται ως ο λόγος του ονομαστικού μισθού προς την παραγωγικότητα της εργασίας (σε πραγματικούς όρους) ισούται με το γινόμενο του μεριδίου των μισθών με τον αποπληθωριστή του προϊόντος. Επομένως, το μοναδιαίο κόστος εργασίας (ΜΚΕ) δεν είναι μια απλή, ουδέτερη και αθώα στατιστική μεταβλητή όπως αφήνεται να εννοηθεί. Αντίθετα, ενσωματώνει τις κοινωνικές και θεσμικές συνθήκες και αντιθέσεις που επηρεάζουν τη διανομή του προϊόντος ανάμεσα στις δύο βασικές κοινωνικές τάξεις. Αναπαριστάται με τον τύπο (σε ονομαστικούς όρους): ΜΚΕ (PLCD) (6) Όπως βλέπουμε λοιπόν η πρώτη προτροπή-κατηγορία που εκτοξεύεται και που αποτελεί και την πιο συνηθισμένη, στοχοποιεί τον αριθμητή του κλάσματος δηλαδή τον ονομαστικό μισθό. Ας παρατηρήσουμε το Διάγραμμα ΙΙΙ που ακολουθεί: 600 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΙΙΙ Αποπληθωριστής ΑΕΠ (σε τιμές συντελεστών παραγωγής)* Μοναδιαίο κόστος εργασίας (σε τιμές συντελεστών παραγωγής) *Ο αποπληθωριστής του ΑΕΠ που παρέχεται από την AMECO αντιστοιχεί στο ΑΕΠ σε τι- 0 Θέσεις #2 Book.indb 0 0/0/202 :4:2 μμ

7 μές αγοράς. Ο αποπληθωριστής που εμφανίζεται εδώ είναι ο αποπληθωριστής σε τιμές συντελεστών παραγωγής ο οποίος εκτιμήθηκε με τον τύπο: Αποπληθωριστής ΑΕΠ (τσπ)=αποπληθωριστής ΑΕΠ (τα)x(-έμμεσοι φόροι/αεπ). Οι λεπτομέρειες των υπολογισμών είναι στη διάθεση κάθε ενδιαφερόμενου. Από τα διαγράμματα ΙI και ΙΙΙ είναι προφανές ότι η αύξηση του μοναδιαίου κόστους εργασίας (και η όποια απώλεια ανταγωνιστικότητας) δεν μπορεί να αποδοθεί γενικά σε αύξηση του μεριδίου μισθών αλλά στην έντονη αύξηση του αποπληθωριστή που υπερκάλυψε τη μειωτική συμβολή του μεριδίου μισθών. Ποια λογικά συμπεράσματα μπορούν να εξαχθούν από αυτή την ανάλυση; Όπως γίνεται αντιληπτό οι επικλήσεις για χαμηλότερο μοναδιαίο κόστος εργασίας σημαίνουν μεγαλύτερη ποσοστιαία μείωση του μεριδίου μισθών από την ποσοστιαία αύξηση του αποπληθωριστή εκτός αν βέβαια η μείωση του μοναδιαίου κόστους προέρχεται αποκλειστικά από την έντονη μείωση του αποπληθωριστή, φαινόμενο βέβαια εξαιρετικά σπάνιο, άρα απίθανο και που συνοδεύεται από άλλα εν δυνάμει καταστρεπτικά αποτελέσματα. Ή ακόμα, στην οριακή περίπτωση που υιοθετηθεί το σκεπτικό της συνεχούς μείωσης του μεριδίου των μισθών τότε η Ελλάδα με μηδενικό μερίδιο θα μπορούσε να μεταβληθεί στην πιο ανταγωνιστική οικονομία του πλανήτη! Όπως εύλογα έχει πρόσφατα θέσει το ερώτημα ο Jetin (202, σ. ): πόσο πρέπει να πέσει το μερίδιο των μισθών σε μια χρονική περίοδο για να εξουδετερώσει την άνοδο του αποπληθωριστή στην ίδια περίοδο έτσι ώστε το μοναδιαίο κόστος εργασίας να παραμείνει αμετάβλητο και στο ίδιο επίπεδο του αρχικού έτους της περιόδου; Για την Ελλάδα ένας αντίστοιχος υπολογισμός είναι ο εξής: το μοναδιαίο κόστος εργασίας για να είχε μείνει, λόγου χάριν, το 20 στο επίπεδο του 2000, έτσι ώστε να ακυρώσει την άνοδο του αποπληθωριστή σ αυτό το διάστημα θα έπρεπε το μερίδιο των μισθών να είχε μειωθεί κατά 8 ποσοστιαίες μονάδες και να είχε περιοριστεί στο 4,2% του ΑΕΠ (ενώ στην πραγματικότητα το 20 είχε φθάσει στο 8,%). Αποτέλεσμα; Η επιπρόσθετη καθίζηση του εργατικού εισοδήματος θα επέφερε επιπλέον κόστος στο ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ σε όρους χαμηλότερης εσωτερικής κατανάλωσης. Σε κάθε όμως περίπτωση το ερώτημα που προκύπτει είναι: εξασφαλίζεται αναγκαστικά η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας με τη μείωση του μοναδιαίου κόστους εργασίας; Ως και μελέτη του ΙΟΒΕ καταλήγει αρνητικά: «Η σημερινή μορφή της ανεργίας στην Ελλάδα είναι Κενσυανού τύπου και απαιτεί ενίσχυση της ζήτησης για να περιοριστεί. Όχι την περιστολή που γίνεται. Η μείωση των μισθών επιτείνει την ύφεση και βελτιώνει οριακά ή και καθόλου την ανταγωνιστικότητα τιμών και το εξωτερικό ισοζύγιο» (Ζόνζηλος, 202, σ. 28). Επιπρόσθετα, η εμπειρική διερεύνηση με διεθνή στοιχεία του Kaldor s paradox (Παράδοξο του Κάλντορ), σύμφωνα με το οποίο οι χώρες που είχαν τη μεγαλύτερη αύξηση του μοναδιαίου κόστους εργασίας (άρα και τη μεγαλύτερη μείωση στην ανταγωνιστικότητα τιμών) είχαν επίσης αυξήσει τα μερίδια των εξαγωγών τους, δημιουργεί ιδιαίτερες αμφιβολίες στην ορθότητα μιας αναντίρρητα Οκτώβριος /Δεκέμβριος 202 Book.indb 0/0/202 :4:2 μμ

8 καταφατικής απάντησης στο προηγούμενο ερώτημα (Felipe and Kumar, 20). 6 Δηλαδή, μια αύξηση του μεριδίου των μισθών που προκαλεί αύξηση στο μοναδιαίο κόστος εργασίας δε θα μετατρέψει αναγκαστικά την οικονομία σε λιγότερο ανταγωνιστική. Ας προστεθεί επίσης η παρατήρηση ότι η μείωση του μεριδίου μισθών, και η αντίστοιχη ενίσχυση του μεριδίου κερδών, παραπέμπουν στην εφαρμογή μιας πολιτικής profit-led growth (μεγέθυνσης που καθοδηγείται από τα κέρδη), με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Είναι πράγματι η πολιτική που ενδείκνυται στην περίπτωση της Ελλάδας;. Μερίδιο κερδών και μοναδιαίο κόστος κεφαλαίου «Τα κέρδη είναι σαν τα λουκάνικα [...] εκτιμούνται ιδίως από όσους γνωρίζουν ελάχιστα για το τι περιέχουν» Alvin Toffler. Οι Felipe and Kumar (200, σ. 2 και 20, σ. 4) δηκτικά σημειώνουν ότι όπως το μοναδιαίο κόστος εργασίας προσφέρει μια μεταβλητή μέτρησης της «ανταγωνιστικότητας τιμών» από τη μεριά των εργαζόμενων, δεν υπάρχει κανένας λόγος να μην εκτιμηθεί παράλληλα και ένα αντίστοιχο μέτρο από τη μεριά του κεφαλαίου, για το οποίο βέβαια δεν έχει γίνει κανενός είδους μνεία από όσους χρησιμοποιούν με υστεροβουλία ad nauseam το πρώτο. 8 Ο τύπος που προτείνεται για το μοναδιαίο κόστος κεφαλαίου (ΜΚΚ, σε ονομαστικούς όρους) 6 Δύο σχετικές πρόσφατες μελέτες έχουν υποπέσει στην αντίληψή μας. Η πρώτη αφορά στην Ισπανία για την οποία οι Crespo Rodriguez et al. (202, σ. 0) παρατηρούν: «Από τη μια μεριά βρέθηκε ότι, στη δεκαετία του 2000, τα μοναδιαία κόστη εργασίας [...] αυξήθηκαν πιο γρήγορα από ό,τι στις κύριες αναπτυγμένες οικονομίες αλλά από την άλλη, το μερίδια εξαγωγών [...] δεν έπεσαν τόσο πολύ όπως στις κύριες αναπτυγμένες οικονομίες, με μόνη εξαίρεση τη Γερμανία». Η δεύτερη είναι εκείνη των Gaulier et al. (202) όπου επισημαίνεται ότι Χώρες με υψηλά ΜΚΕ, όπως η Πορτογαλία, Ισπανία, Ιρλανδία και Ελλάδα είχαν αύξηση στις εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών συγκρίσιμη με εκείνη χωρών με χαμηλό ΜΚΕ, όπως η Φινλανδία, Αυστρία και Γερμανία».Επίσης, μια πιθανή εξήγηση του Kaldor s paradox προτείνεται από τους Felipe and Sipin (2004, σσ. 0,) σύμφωνα με τους οποίους, όπως αλγεβρικά αποδεικνύεται, υψηλές τιμές του ΜΚΕ συνοδεύονται από χαμηλή «προσαύξηση κέρδους» (profit mark-up), και αντίστροφα. Αυτό σημαίνει ότι ο βαθμός ανταγωνιστικότητας της οικονομίας ενισχύεται όταν επικρατούν χαμηλές «προσαυξήσεις κέρδους», γεγονός που οδηγεί σε αυξημένες εξαγωγές, ενώ το αντίθετο συμβαίνει όταν μια οικονομία λειτουργεί με υψηλές «προσαυξήσεις κέρδους». Βλ. την εργασία του Palley (20) καθώς και τη μελέτη των Capaldo and Izurietta (202) όπου επισημαίνεται ότι ακόμα και οι export-led πολιτικές που συνοδεύονται από μέτρα ευελιξίας δεν οδηγούν σε υψηλότερο προϊόν και απασχόληση, αλλά τελικά σε οικονομική συρρίκνωση. 8 Με την πιθανή, άρρητη πάντως, δικαιολογία ότι η μάζα των κερδών είναι μικρότερη από τις συνολικές αμοιβές των εργαζόμενων. Άρα, σύμφωνα με αυτό το σκεπτικό, οι τελευταίες έχουν μεγαλύτερη βαρύτητα στη διαμόρφωση των τιμών από ό,τι τα κέρδη. 2 Θέσεις #2 Book.indb 2 0/0/202 :4:2 μμ

9 είναι ο ακόλουθος: ΜΚK () ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ IV* Αποπληθωριστής ΑΕΠ (σε τιμές συντελεστών παραγωγής)* 00 Μοναδιαίο κόστος κεφαλαίου (σε τιμές 000 συντελεστών 00 2 παραγωγής) Μερίδιο κερδών (σε 2 τρέχουσες τιμές 0 2 συντελεστών παραγωγής,%αεπ) *Αριστερός κάθετος άξονας: Αποπληθωριστής ΑΕΠ και Μοναδιαίο κόστος κεφαλαίου. Δεξιός κάθετος άξονας: Μερίδιο κερδών. ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙΙ Ονομαστικό Ονομαστικό μοναδιαίο κόστος Μερίδιο Μερίδιο Αποπληθωριστής μοναδιαίο κόστος εργασίας κεφαλαίου μισθών κερδών (ALCD2) 20 ως προς 8,0 2,6 0,8,, 0 ως προς 8 4,8 4,,00 0, 4, ως προς, 2, 0,,0 2,0 20 ως προς 200,,4 0,6,06,6 Σημείωση: Όλες οι μεταβλητές εκτιμούνται σε όρους τιμών συντελεστών παραγωγής. ΠΙΝΑΚΑΣ IV Μέσος ονομαστικός μισθός () Μέση ονομαστική απόδοση κεφαλαίου (2) 20 ως προς 8 8,4,8 0,8 0 ως προς 8 4, 4, 0, ως προς 2,26 2,2,02 20 ως προς 200,44,28 0,88 Παραγωγικότητα κεφαλαίου () Σημειώσεις: (): (HWCDW). (2): (από τύπο, σε τιμές αγοράς). (): ΑΕΠ (τιμές αγοράς) σε σταθερές τιμές 200 ανά μονάδα καθαρού αποθέματος κεφαλαίου, (AVGDK). Οκτώβριος /Δεκέμβριος 202 Book.indb 0/0/202 :4:2 μμ

10 Στο Διάγραμμα IV εμφανίζεται η διαχρονική αύξηση του μεριδίου των κερδών, αναμενόμενη βέβαια λόγω της πτώσης του μεριδίου των μισθών, καθώς και η συμπληρωματική εικόνα του Διαγράμματος III, δηλαδή ο αποπληθωριστής του ΑΕΠ και το μοναδιαίο κόστος κεφαλαίου. Σε συνδυασμό με τις εκτιμήσεις του Πίνακα III αποκαλύπτεται ότι η αύξηση του μοναδιαίου κόστους κεφαλαίου είναι μεγαλύτερη από εκείνη του μοναδιαίου κόστους εργασίας (εκτός από την περίοδο 8-0), και αυτό βέβαια αναμενόμενο μια και η συμβολή του κοινού αποπληθωριστή (P) ενισχύεται από την ανοδική τάση του μεριδίου κερδών ενώ απαλύνεται από την καθοδική τάση του μεριδίου μισθών. Επίσης, επιστρέφοντας στους τύπους (6) και () του μοναδιαίου κόστους εργασίας και κεφαλαίου και σε συνδυασμό με τους Πίνακες I και IV παρατηρούμε ότι ενώ οι ονομαστικοί μισθοί αυξήθηκαν μόνον ελάχιστα περισσότερο απ ό,τι η ονομαστική απόδοση του κεφαλαίου (δηλαδή συγκρίνουμε τους αριθμητές του μοναδιαίου κόστους εργασίας και κεφαλαίου), ο παρονομαστής του μοναδιαίου κόστους εργασίας (δηλαδή η παραγωγικότητα της εργασίας) αυξήθηκε (Πίνακας Ι), ενώ ο παρονομαστής του μοναδιαίου κόστους κεφαλαίου (δηλαδή η παραγωγικότητα του κεφαλαίου) μειώθηκε (Πίνακας IV) με αποτέλεσμα αυτό (το τελευταίο) να αυξηθεί πιο έντονα απ ό,τι το πρώτο. 4. Αποπληθωριστής και κερδοφορία «[...] παρατηρείται ότι από τη σύγκριση της [...] μείωσης του κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος στο σύνολο της οικονομίας το 20 με την αύξηση του αποπληθωριστή του ΑΕΠ (κατά,6%) προκύπτει διεύρυνση του περιθωρίου κέρδους στην οικονομία συνολικά. Το ίδιο συμπέρασμα συνάγεται και από τις προβλέψεις για τη διετία » Τράπεζα της Ελλάδος (202, σ. 86). Σε όρους τιμών συντελεστών παραγωγής ισχύει η σχέση: P=P K s K +P L s L (8) όπου P L και P K οι αποπληθωριστές του κεφαλαίου και της ιδιωτικής κατανάλωσης, αντίστοιχα. Υιοθετώντας την απλοποιητική υπόθεση ότι P=P K =P L καταλήγουμε στο προφανές συμπέρασμα ότι ο αποπληθωριστής του προϊόντος (P) ισού- Είναι προφανές ότι αν από τα ποσοστά του Πίνακα Ι αφαιρεθούν από τη μονάδα τότε προκύπτουν τα μερίδια των κερδών (τα οποία περιλαμβάνουν τις αποσβέσεις κεφαλαίου) για τις αντίστοιχες περιόδους. Επίσης αξίζει να επαναληφθεί η επισήμανση ότι η μείωση του μεριδίου μισθών σημαίνει ότι ο αριθμητής (μέσος ονομαστικός μισθός) αυξάνει πιο αργά απ ό,τι ο παρονομαστής (η παραγωγικότητα εργασίας σε ονομαστικούς όρους), ενώ η αντίστοιχη αύξηση του μεριδίου κερδών σημαίνει ότι ο αριθμητής (μέση ονομαστική απόδοση του κεφαλαίου) αυξάνει πιο γρήγορα απ ό,τι ο παρονομαστής (η παραγωγικότητα κεφαλαίου σε ονομαστικούς όρους) (Felipe, 200, σ. ). 4 Θέσεις #2 Book.indb 4 0/0/202 :4:2 μμ

11 ται με το άθροισμα του μοναδιαίου κόστους εργασίας και του μοναδιαίου κόστους κεφαλαίου (που έχει αποδοθεί και ως μικτό κέρδος ανά μονάδα προϊόντος), επειδή, όπως έχουμε ήδη αναφέρει, το πρώτο ισούται με s L xp και το δεύτερο με s K xp. Από το Διάγραμμα III προκύπτει ότι η διαφορά μεταξύ του αποπληθωριστή του προϊόντος και του μοναδιαίου κόστους εργασίας, δηλαδή η απόσταση μεταξύ της καμπύλης του αποπληθωριστή και της καμπύλης του μοναδιαίου κόστους εργασίας, η οποία και μπορεί να εκληφθεί ως ένα μέτρο κερδοφορίας, διευρύνεται σημαντικά μετά περίπου από το 0. 0 Η θέση και η τάση της καμπύλης του μοναδιαίου κόστους κεφαλαίου στο Διάγραμμα IV επιβεβαιώνει ακριβώς αυτό που καταγράφεται στον Πίνακα ΙΙΙ, δηλαδή ότι το μικτό κέρδος ανά μονάδα προϊόντος (μοναδιαίο κόστος κεφαλαίου) είχε αυξηθεί περισσότερο απ ό,τι το μοναδιαίο κόστος εργασίας σε όλη την περίοδο αλλά και ιδιαίτερα τα τελευταία είκοσι χρόνια. Επίσης, αν η μεταβολή του μοναδιαίου κόστους εργασίας ήταν ισόποση της μεταβολής του αποπληθωριστή τότε ο δείκτης προσαύξησης κέρδους θα είχε παραμείνει σταθερός. Δεν έχουμε συχνά παρατηρήσει στους σχολιασμούς των διαπρύσιων κατηγόρων της «υπέρμετρης αύξησης του μισθοδοτικού κόστους» να διερευνώνται, να επισημαίνονται και να καταγγέλλονται, τουλάχιστον με την ίδια εσπευσμένη προθυμία και φανατικό ενθουσιασμό, ως «υπερβολικές» οι αυξήσεις του μοναδιαίου κόστους του κεφαλαίου, ή του δείκτη προσαύξησης του κέρδους, ή του περιθωρίου κέρδους, οι αιτίες και οι συνέπειές τους. Κλείνοντας την ανάλυση κρίνεται ως ενδιαφέρουσα η αναφορά, με μεγαλύτερη λεπτομέρεια, στο «δείκτη προσαύξησης κέρδους» (υποσ. 0) και ο οποίος ορίζεται ως: () όπου μ είναι η ποσοστιαία (%) προσαύξηση του κέρδους (percentage mark-up). 0 Την πρώτη φορά, από όσο γνωρίζουμε, που η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα παραθέτει τους δείκτες κερδοφορίας (ECB, 2004, σ. 66) ο λόγος του αποπληθωριστή προς το μοναδιαίο κόστος εργασίας αναφέρεται ως profit mark-up indicator (δείκτης προσαύξησης κέρδους) και η μεταβολή του ορίζεται ως η διαφορά μεταξύ του ρυθμού μεταβολής του αποπληθωριστή και του ρυθμού μεταβολής του μοναδιαίου κόστους εργασίας. Σε επόμενες δημοσιεύσεις (ECB, 200, σ. 2 και ECB, 200, σ. ) η διαφορά των πιο πάνω μεταβολών αποδίδεται ως profit margin indicator (δείκτης περιθωρίου κέρδους) ο οποίος όμως στην αρχική δημοσίευση του 2004 είχε οριστεί με εντελώς διαφορετικό τρόπο. Από τις ελάχιστες εξαιρέσεις ας αναφερθεί η μελέτη των Malliaropoulos and Anastasatos (20) όπου καταγράφεται η έκκληση προς τις επιχειρήσεις να συγκρατήσουν ή να μειώσουν τα περιθώρια κέρδους τους. Αυτό όμως γίνεται χωρίς καμιά επιπρόσθετη στατιστική επεξεργασία ενώ ταυτόχρονα επικαλούνται την ανάγκη οι ονομαστικές αυξήσεις των μισθών να υπολείπονται του αθροίσματος του πληθωρισμού και της μεταβολής στην παραγωγικότητα (σ. 2). Οκτώβριος /Δεκέμβριος 202 Book.indb 0/0/202 :4:2 μμ

12 Με απλούς αλγεβρικούς μετασχηματισμούς 2 : (0), (), (2) Επομένως: (), δηλ. η ποσοστιαία προσαύξηση του κέρδους ισούται με το λόγο του μεριδίου κερδών δια του μεριδίου μισθών. Υπολογίστηκε ότι ο μέσος ετήσιος ρυθμός μεταβολής της ποσοστιαίας προσαύξησης του κέρδους μεταξύ 82 και 20 ήταν,% και η αύξησή της το 20 ως προς το 8 ήταν 60% όπως και απεικονίζεται στο Διάγραμμα V. Ποσοστά διόλου ευκαταφρόνητα και ανάξια μνείας.. Επίλογος ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ V Μερίδιο κερδών/μερίδιο 0. μισθών «Η ταξική δομή καθορίζει ποιές αντιφάσεις απορρέουν από την προνομιακή ιδιοποίηση του κοινωνικά παραγμένου πλούτου» Jürgen Habermas, Legitimation Crisis, Polity Press, Cambridge, 88, σ. 28. Στο άρθρο αυτό επιχειρήθηκε να αποτυπωθούν και να αναλυθούν ελληνικά στατιστικά μεγέθη που «ενέχονται» στη διαμόρφωση της ανταγωνιστικότητας τιμών. Ας υπενθυμίσουμε ότι μερικά από αυτά με μεροληπτικό τρόπο και ταξική σοφιστεία διαστρεβλώνονται και δαιμονοποιούνται, και άλλα υστερόβουλα, και πάλι ταξικά, κραυγαλέα αποσιωπούνται. Σε κάθε περίπτωση, όπως είναι εύκολα αντιληπτό, η γενική έννοια της ανταγωνιστικότητας εμπλέκει πέραν της όποιας συγκεκριμένης χώρας και τους εμπορικούς της εταίρους. Επομένως, μια πλήρης σχετική ανάλυση πρέπει να επεκταθεί έξω από το χωρικά όρια της ελληνικής οικονομικής επικράτειας και να συνδυασθεί ανάλογα. Η απόπειρα ενός τέτοιου εγχειρήματος παραμένει ανοικτή και εξαιρετικά επιθυμητή. 2 Felipe and Sipin (2004, σ. 0) και ECB (2008, σ. 48). Ως ενημέρωση, συμπλήρωση και αντιπαραβολή στις μελέτες των Ιωακείμογλου (20) 6 Θέσεις #2 Book.indb 6 0/0/202 :4:2 μμ

13 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Όλα τα στατιστικά στοιχεία προέρχονται από την AMECO (The Annual Macroeconomic Database) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και αντλήθηκαν από την ενημερωμένη βάση της //202. Η AMECO επίσης δημοσιεύει στοιχεία παραγωγικότητας ανά ώρα εργασίας (σε τρέχουσες τιμές και για την Ελλάδα αρχίζοντας από το 8) και όχι μόνον ανά απασχολούμενο, όπως και τις συνολικές «δεδουλευμένες» ώρες. Επομένως, μερικές από τις μεταβλητές που χρησιμοποιήθηκαν πιο πάνω, με διάφορους αλγεβρικούς μετασχηματισμούς και υποθέσεις, μπορούν να εκτιμηθούν σε όρους «ωρών εργασίας». Αυτή η άσκηση παραμένει σε εκκρεμότητα. Σε κάθε περίπτωση, όπως επισημαίνεται στο Γαβρόγλου (202, σ., υποσ. 2): «[...] η μέτρηση της παραγωγικότητας ανά εργαζόμενο δίνει παραπλήσια αποτελέσματα με τη μέτρηση της παραγωγικότητας ανά ώρα εργασίας στην περίπτωση της Ελλάδας [...]». Παρόλο που για μερικές χώρες δημοσιεύονται στοιχεία απασχόλησης σε όρους FTE (απασχόλησης πλήρους ωραρίου), η Ελλάδα δε συμπεριλαμβάνεται σ αυτές. Όμως στο European Commission, Statistical Annex οf European Economy (Spring 202, σ. 0) εμφανίζεται για την Ελλάδα ένας δείκτης απασχόλησης σε όρους FTE, ο οποίος όμως ελάχιστα απέχει από τον «κανονικό» σε όρους αριθμού απασχολουμένων αλλά και αρχίζει μόνον από το. Στην περίπτωση που συγκρίνονται οι σχετικές εξελίξεις μεταξύ διαφόρων χωρών τότε το πρόβλημα που θα ανέκυπτε θα ήταν πράγματι πιο σοβαρό (ECB, 2008a, σ. 0). ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Γαβρόγλου, Σταύρος Π «Ανταγωνιστικότητα, μισθοί και παραγωγικότητα», Άρθρα και Μελέτες 4/202, Εθνικό Ινστιτούτο Εργασίας και Ανθρώπινου Δυναμικού, Ιούνιος 202. Ζόνζηλος, Ν «Επενδύσεις, ανάπτυξη, ανεργία: προτάσεις βελτίωσης στο μείγμα οικονομικής πολιτικής για καταπολέμηση της ανεργίας και ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας», ΙΟΒΕ, Ιανουάριος 202. ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ Η Ελληνική Οικονομία και η Απασχόληση, Αθήνα. Ιωακείμογλου, Ηλίας. 20. Κόστος εργασίας, περιθώρια κέρδους και ανταγωνιστικότητα στην Ελλάδα, -200, Ινστιτούτο Εργασίας και Τράπεζα της Ελλάδος (200), μεταξύ άλλων. Τέλος, ως μια ελάχιστη πρόγευση παραθέτουμε το λίαν αποκαλυπτικό εύρημα από την Έκθεση του Διοικητή της ΤτΕ (Τράπεζα της Ελλάδος, 202, σ. 86). Παρατηρείται, λοιπόν, ότι όπως προκύπτει από τον «ονομαστικό εναρμονισμένο δείκτη ανταγωνιστικότητας» που υπολογίζει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα «[...] την ενδεκαετία από το 200 έως το 20 η αύξηση του σχετικού κόστους εργασίας συνέβαλε περίπου κατά το ένα έκτο στη συνολική απώλεια ανταγωνιστικότητας κόστους, ενώ η υπόλοιπη απώλεια προήλθε από την ανατίμηση του ευρώ». Η δημοκοπική ενορχηστρωμένη προπαγάνδα «παρέρχεται εν σιγῇ» τα /6 και καταγγελτικά διατυμπανίζει σε όλους τους τόνους το /6! Η εκτίμηση αυτή συμπίπτει σχεδόν απόλυτα με εκείνη της ΙΝΕ/ΓΣΕΕ (202, σ. 22). Οκτώβριος /Δεκέμβριος 202 Book.indb 0/0/202 :4:2 μμ

14 ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ, Αθήνα. Ιωακείμογλου, Ηλίας, Μηλιός, Γιάννης «Συσσώρευση και κερδοφορία του κεφαλαίου στην Ελλάδα ( )», Θέσεις, τ.. Τράπεζα της Ελλάδος Έκθεση του Διοικητή για το Έτος 20, ΤτΕ, Αθήνα. Τράπεζα της Ελλάδος (επιμ. Γ. Οικονόμου κ.ά.) Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, αιτίες ανισορροπιών και προτάσεις πολιτικής, ΤτΕ, Αθήνα. Capaldo, J. and A. Izurieta, 202. The imprudence of labour market flexibilization in a fiscally austere world, United Nations/DESA Working Paper No.2. Crespo Rodriguez, A. et al Competitiveness indicators: the importance of an efficient allocation of resources, Banco de España-Economic Bulletin, January. ECB Profit developments and their behaviour after periods of recession, Monthly Bulletin, April. ECB Developments in profit margins, Monthly Bulletin, November. ECB. 2008, Judging sectoral inflation developments on the basis of national accounts data, Monthly Bulletin, May. ECB. 2008a. Monitoring labour cost developments across Euro Area countries, Monthly Bulletin, November, ECB Measuring and analyzing profit developments in the Euro Area, Monthly Bulletin, January. Felipe, J A cautionary note on the interpretation of unit labor costs as an indicator of competitiveness with reference to the Philippines, Philippine Journal of Development, Vol. XXXIV, No. 2. Felipe, J. and U. Kumar Unit labour costs in the Eurozone: the competitiveness debate again, Levy Economics Institute, Working Paper No. 6. Felipe, J. and U. Kumar A reassessment of the use of unit labor costs as a tool for competitiveness and policy analyses in India, Levy Economics Institute, Working Paper No Felipe, J. and G. C. Sipin Competitiveness, income distribution, and growth in the Philippines: what does the long-run evidence show?, ERD Working Paper No.. Gaulier, G. et al Tradable sectors in Eurozone periphery countries did not underperform in the 2000s, Jetin, Br Distribution of income, labour productivity and competitiveness: is the Thai labour regime sustainable?, Cambridge Journal of Economics, Vol. 6, No. 4. Katsimi, M. et al Excessive wages and the return on capital, Cambridge Journal of Economics, Vol. 6, No. 2. Malliarapoulos, D. and T. Anastasatos. 20. Competitiveness, external deficit and external debt of the Greek economy, Eurobank Research-Economy & Markets,Vol. VI, Issue. Palley, Thomas I. 20. The rise and fall of export-led growth, Levy Economics Institute, Working Paper No Θέσεις #2 Book.indb 8 0/0/202 :4:2 μμ

Σταύρος Π. Γαβρόγλου, PhD

Σταύρος Π. Γαβρόγλου, PhD «Μισθοί και παραγωγικότητα της εργασίας: ανταγωνιστικά μειονεκτήματα και πλεονεκτήματα της ελληνικής οικονομίας» Σταύρος Π. Γαβρόγλου, PhD Διευθυντής Ενεργητικών Πολιτικών & Διεθνών Δικτύων, ΕΙΕΑΔ Η Αγορά

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ Απρίλιος 2015 Νο 5 Είναι αλήθεια ότι οι Έλληνες υπερφορολογούνται; της Γεωργίας Καπλάνογλου Επίκου ρη Καθηγήτρια στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Εθνικού και Καποδιστριακού

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

Συναθροιστική ζήτηση και προσφορά

Συναθροιστική ζήτηση και προσφορά Συναθροιστική ζήτηση και Κεφάλαιο 31 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Βραχυχρόνιες οικονομικές διακυμάνσεις Η οικονομική δραστηριότητα παρουσιάζει

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Οι μακροοικονομικές προβλέψεις για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα κάτω τόσο για το 2012 όσο και για το

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Β.1 Διαπράττουμε το σφάλμα της σύνθεσης όταν θεωρούμε ότι: α. αυτό που ισχύει για ένα άτομο ισχύει μερικές φορές και για το σύνολο β. αυτό που ισχύει για ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Πειραιάς, 11 03 2014. ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟΙ ΕΘΝΙΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ: 4 o Τρίμηνο 2013 (Προσωρινά στοιχεία)

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Πειραιάς, 11 03 2014. ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟΙ ΕΘΝΙΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ: 4 o Τρίμηνο 2013 (Προσωρινά στοιχεία) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 11 03 2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟΙ ΕΘΝΙΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ: 4 o Τρίμηνο 2013 (Προσωρινά στοιχεία) Από την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της

Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της Η Δυναμική του Ελληνικού Δημοσίου Χρέους και η Ιδεολογία της Θεόδωρος Μαριόλης και Κώστας Παπουλής * Στο παρόν άρθρο διερευνούμε τη μακροχρόνια μεταβολή ή, αλλιώς, «δυναμική» του ελληνικού δημοσίου χρέους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ε. Οικονόμου Καθηγητής Οικονομικών Μέλος του Συμβουλίου Νομισματικής Πολιτικής της Τράπεζας της Ελλάδος

Γεώργιος Ε. Οικονόμου Καθηγητής Οικονομικών Μέλος του Συμβουλίου Νομισματικής Πολιτικής της Τράπεζας της Ελλάδος Η Ανταγωνιστικότητα της Ελληνικής Οικονομίας και η Εξάρτησή της από την Ακολουθούμενη Πολιτική και τις Εξελίξεις των Οικονομιών των Χωρών στη Νομισματική Ένωση Γεώργιος Ε. Οικονόμου Καθηγητής Οικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15

ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15 ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15 ΕΝΟΤΗΤΑ Νο. 1 ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ : ΣΤΟΧΟΙ, ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ, ΒΑΣΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ & ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Ηλίας Κικίλιας Διευθυντής Ερευνών Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής Είναι το πρώτο κεφάλαιο που εξετάζει τα οικονομικά φαινόμενα από μια διαφορετική οπτική, τη μακροοικονομική, και προσεγγίζει

Διαβάστε περισσότερα

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S 3 Ασκήσεις πολλαπλής επιλογής στην 5 η ενότητα: Αµοιβές των ΠΣ διανοµή εισοδήµατος βασικά µακροοικονοµικά µεγέθη θεωρία κατανάλωσης και επένδυσης ισορροπία εισοδήµατος. Ο πραγµατικός µισθός των εργαζοµένων

Διαβάστε περισσότερα

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN 3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HESHER-OHIN Υπάρχουν δύο συντελεστές παραγωγής, το κεφάλαιο και η εργασία τους οποίους χρησιμοποιεί η επιχείρηση για να παράγει προϊόν Y μέσω μιας συνάρτησης παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ 1. Εισαγωγή Όπως έχουμε τονίσει, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο προσδιορίζεται η τιμή ενός αγαθού απαιτεί κατανόηση των δύο δυνάμεων της αγοράς, δηλαδή της ζήτησης

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μπορεί να βελτιωθεί το εμπορικό ισοζύγιο της Ελλάδας;

Πώς μπορεί να βελτιωθεί το εμπορικό ισοζύγιο της Ελλάδας; ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Κείμενα Πολιτικής (Policy Briefs) / 5 Πώς μπορεί να βελτιωθεί το εμπορικό ισοζύγιο της Ελλάδας; ΓΙΑΝΝΗΣ ΔΑΦΕΡΜΟΣ ΚΑΙ ΜΑΡΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΗ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15

ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15 ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15 ΕΝΟΤΗΤΑ Νο. 1 ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ : ΣΤΟΧΟΙ, ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ, ΒΑΣΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ & ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΤΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΑΓΟΡΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΤΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΑΓΟΡΑΣ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΤΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΑΓΟΡΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Ε.Σ.Ε.Ε. (ΙΝ.ΕΜ.Υ.) ΜΑΡΤΙΟΣ 2015 Πηγές Στοιχείων : Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΜAΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Α ΜΕΡΟΣ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ και ΑΣΚΗΣΕΙΣ

ΜAΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Α ΜΕΡΟΣ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ και ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜAΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Α ΜΕΡΟΣ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ και ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΘΗΝΑ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2014 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ - ΣΥΝΤΑΞΗ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΝΙΚΟΣ 1 ΜAΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΑΕΠ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΔΑΠΑΝΗΣ Y = C + I + G + ( X M) Y

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Ενότητα 11: Η σχέση πληθωρισμού και ανεργίας. Γεώργιος Μιχαλόπουλος Τμήμα Λογιστικής-Χρηματοοικονομικής

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Ενότητα 11: Η σχέση πληθωρισμού και ανεργίας. Γεώργιος Μιχαλόπουλος Τμήμα Λογιστικής-Χρηματοοικονομικής Ενότητα 11: Η σχέση πληθωρισμού και ανεργίας Τμήμα Λογιστικής-Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες,

Διαβάστε περισσότερα

Το Υπόδειγμα IS-LM. (1) ΗΚαμπύληIS (Ισορροπία στην Αγορά Αγαθών)

Το Υπόδειγμα IS-LM. (1) ΗΚαμπύληIS (Ισορροπία στην Αγορά Αγαθών) Το Υπόδειγμα IS-LM Νομισματική και Δημοσιονομική Πολιτική σε Κλειστή Οικονομία - Ταυτόχρονη Ανάλυση Μεταβολών της Ισορροπίας στην Αγορά Αγαθών και στην Αγορά Χρήματος => Υπόδειγμα IS-LM (1) ΗΚαμπύληIS

Διαβάστε περισσότερα

Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα

Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα -Σκοπός: Εξήγηση Διακυμάνσεων του Πραγματικού ΑΕΠ - Δυνητικό Προϊόν: Το προϊόν που θα μπορούσε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ

ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονομικών Μονάδων & Οργανισμών (ΔΔΟΜΟ)» με κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση" Θεματική Ενότητα 2 ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα με τις οδηγίες των εκφωνήσεων. Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3 (τρεις) ώρες.

Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα με τις οδηγίες των εκφωνήσεων. Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3 (τρεις) ώρες. Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΜΠΣ Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής για Στελέχη Μάθημα: Οικονομική για Στελέχη Επιχειρήσεων Εξέταση Δεκεμβρίου 2007 Ονοματεπώνυμο: Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΕΛΤΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΕΛΤΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάµη Καρατάση 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax:210 92 33 977 11 Tsami Karatassi, 117 42 Athens, Greece,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάση 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.:210 92 11 200-10, Fax:210 92 33 977 11 Tsami Karatassi, 117 42 Athens, Greece,

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

10. Η επιδίωξη της μέγιστης χρησιμότητας αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της συμπεριφοράς του καταναλωτή στη ζήτηση αγαθών.

10. Η επιδίωξη της μέγιστης χρησιμότητας αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της συμπεριφοράς του καταναλωτή στη ζήτηση αγαθών. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : Η ΖΗΤΗΣΗ Να σημειώσετε το σωστό ή το λάθος στο τέλος των προτάσεων: 1. Όταν η ζήτηση ενός αγαθού είναι ελαστική, η συνολική δαπάνη των καταναλωτών για το αγαθό αυτό μειώνεται καθώς αυξάνεται

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5.

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5. ΤΙΤΑΝ Α.Ε. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΟΜΙΛΟ Η ΤΙΤΑΝ Α.Ε. είναι ένας Όμιλος εταιριών με μακρόχρονη πορεία στη βιομηχανία τσιμέντου. Ιδρύθηκε το 1902 και η έδρα του βρίσκεται στα Άνω Πατήσια. Ο Όμιλος

Διαβάστε περισσότερα

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών - Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών Σύμφωνα με προσωρινά στοιχεία, το δ τρίμηνο 2014, το βουλγαρικό ΑΕΠ ενισχύθηκε κατά 1,3% σε ετήσια βάση και κατά 0,4% σε τριμηνιαία βάση. Σε ό,τι αφορά το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ

Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ Μέτρηση οικονομικής επιτυχίας Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ): μετρά συγχρόνως (α) το συνολικό εισόδημα που έχει αποκτηθεί από την παραγωγή του μέσα στην οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Τριπλό Αλληλοτροφοδοτούμενο Έλλειμμα

Τριπλό Αλληλοτροφοδοτούμενο Έλλειμμα Τριπλό Αλληλοτροφοδοτούμενο Έλλειμμα Χρήστος Α. Ιωάννου Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ημερίδα Ε.Ι.Ε.Α.Δ. «Η Αγορά Εργασίας σε Κρίση» Η αγορά εργασίας σε κρίση ; Κρίση είναι επιεικής χαρακτηρισμός. Κρίση ήταν όταν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2008

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2008 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Για τις προτάσεις από Α.1 µέχρι και Α.5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

4.1 Ζήτηση εργασίας στο βραχυχρόνιο διάστημα - Ανταγωνιστικές αγορές

4.1 Ζήτηση εργασίας στο βραχυχρόνιο διάστημα - Ανταγωνιστικές αγορές 4. ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ). ΖΗΤΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ζήτηση εργασίας στο σύνολο της οικονομίας ορίζεται ως ο αριθμός εργαζομένων που οι επιχειρήσεις επιθυμούν να απασχολούν

Διαβάστε περισσότερα

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ 2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Σύνοψη και συμπέρασμα Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Φεβρουάριος 2009 Η σημερινή ύφεση της οικοδομικής

Διαβάστε περισσότερα

Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics. Lecture 1: Trading in a Ricardian Model

Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics. Lecture 1: Trading in a Ricardian Model Πάντειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics Lecture 1: Trading in a Ricardian Model Το Ρικαρδιανό υπόδειγμα με ένα συντελεστή (συνέχεια) 1. Ο μόνος σημαντικός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών! «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &!Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)»! µε κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση"!

Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών! «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &!Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)»! µε κατεύθυνση τη Στρατηγική Διοίκηση! Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)» µε κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση" Θεµατική Ενότητα 1 ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ακαδηµαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Η οικονοµία στην Μακροχρόνια Περίοδο Τι είναι το κλασσικό υπόδειγµα;

Η οικονοµία στην Μακροχρόνια Περίοδο Τι είναι το κλασσικό υπόδειγµα; Η οικονοµία στην Μακροχρόνια Περίοδο Τι είναι το κλασσικό υπόδειγµα; Είναι ένα αρκετά απλό αλλά συνάµα θεωρητικά ισχυρό υπόδειγµα δοµηµένο γύρω από αγοραστές και πωλητές οι οποίοι επιδιώκουν τους δικούς

Διαβάστε περισσότερα

Η επικαιρότητα. της μελέτης. Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Υποχώρηση διεθνούς ζήτησης για τουριστικές υπηρεσίες

Η επικαιρότητα. της μελέτης. Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Υποχώρηση διεθνούς ζήτησης για τουριστικές υπηρεσίες Η επικαιρότητα Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της μελέτης 0 Υποχώρηση διεθνούς ζήτησης για τουριστικές υπηρεσίες Συνέχιση της διαρθρωτικής κρίσης του κυπριακού τουρισμού Υιοθέτηση του ευρώ Έλλειμμα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ 14 Οκτωβρίου 2011 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΩΝ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ

ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ 14 Οκτωβρίου 2011 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΩΝ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ 14 Οκτωβρίου 2011 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΘΝΙΚΩΝ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), στο πλαίσιο ενός ολοκληρωμένου στατιστικού σχεδίου δράσης

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου

Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου Κεφάλαιο 6 Οικονομική Πολιτική Ι: Σταθερές Συναλλαγματικές Ισοτιμίες χωρίς Κίνηση Κεφαλαίου 6.1 Σύνοψη Στο έκτο κεφάλαιο του συγγράμματος ξεκινάει η ανάλυση της μακροοικονομικής πολιτικής. Περιγράφονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ Α

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ Α ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑΔΑ Α Για τις προτάσεις από Α1 μέχρι και Α5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα σε κάθε αριθμό τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. 30, ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Σύμφωνα με την έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του κ. Νίκου Βέττα. Γενικό Διευθυντή του ΙΟΒΕ και. Καθηγητή στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Ομιλία του κ. Νίκου Βέττα. Γενικό Διευθυντή του ΙΟΒΕ και. Καθηγητή στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ομιλία του κ. Νίκου Βέττα Γενικό Διευθυντή του ΙΟΒΕ και Καθηγητή στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου

Διαβάστε περισσότερα

Εισοδήματος και Απασχόλησης Determination of Income and Employment

Εισοδήματος και Απασχόλησης Determination of Income and Employment ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Προσδιορισμός Εισοδήματος και Απασχόλησης Determination of Income and Employment 1. Κεϋνσιανή θεωρία - Υπόδειγμα. Keynesian Model 1 Βασικές αρχές: Το μέγεθος του Εθνικού εισοδήματος (παραγόμενου

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ

H ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ H ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ 2 Κλάδοι Οικονομικής (i) Μικροοικονομική: Αποφάσεις ατομικών νοικοκυριών- Επιχειρήσεων (ii) Μακροοικονομική: Μελέτη οικονομίας ως συνόλου Βασικά Ζητήματα που απασχολούν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 34 Ν. ΠΑΝΤΕΛΗ ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ & ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 1 ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 34 ΚΟΣΤΗ Ν.

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαίο Δελτίο Οικονομικής Συγκυρίας

Τριμηνιαίο Δελτίο Οικονομικής Συγκυρίας Τριμηνιαίο Δελτίο Οικονομικής Συγκυρίας για τον τομέα ΤΠΕ Α Τρίμηνο 1. ΔΕΙΚΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΤΟΜΕΑ ΤΠΕ 2. ΔΕΙΚΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΡΟΣΔΟΚΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΠΕ 3. ΔΕΙΚΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΡΟΣΔΟΚΙΩΝ ΛΙΑΝΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 2 ο : Η Ζήτηση των Αγαθών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Η ελαστικότητα ζήτησης για το αγαθό "Κ" είναι ίση με 2. Αυτό σημαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Περίγραµµα κεφαλαίων Ποιο είναι το αντικείµενο της µακροοικονοµικής Με τι ασχολούνται οι µακροοικονοµολόγοι; Γιατί διαφωνούν οι µακροοικονοµολόγοι Ποιο είναι το

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΤΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΑΓΟΡΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΤΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΑΓΟΡΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΤΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΑΓΟΡΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Ε.Σ.Ε.Ε. (ΙΝ.ΕΜ.Υ.) ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2013 Πηγές Στοιχείων : Ελληνική Στατιστική Αρχή, Τράπεζα της Ελλάδος 1 Πίνακας μεγεθών Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑ Α Α κ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α Α. 1. Να χαρακτηρίσετε Σωστή ή Λάθος καθεµία από τις παρακάτω προτάσεις. α. Η αύξηση του εισοδήµατος των καταναλωτών θα αυξήσει και τη ζήτηση για

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ Oι συναλλαγές μιας χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων τόσο των εμπορικών όσο και των χρηματοοικονομικών ροών, καταγράφονται στο ισοζύγιο διεθνών πληρωμών. Oι συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ (008) ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας 12 10 8 6 4 2 0-2 % 1999 Η δυναµική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

Αύξηση της Παραγωγικότητας της Εργασίας και όχι Περαιτέρω Μείωση των Mισθών για την Ενίσχυση της Ανταγωνιστικότητας

Αύξηση της Παραγωγικότητας της Εργασίας και όχι Περαιτέρω Μείωση των Mισθών για την Ενίσχυση της Ανταγωνιστικότητας ISSN:2241 4878 Tεύχος 94 2 Οκτωβρίου 2014 Στυλιανός Γ. Γώγος Οικονομικός Αναλυτής sgogos@eurobank.gr Μαρία Πρανδέκα Οικονομικός Αναλυτής mprandeka@eurobank.gr ΡΗΤΡΑ ΜΗ ΕΥΘΥΝΗΣ Το έντυπο αυτό εκδόθηκε από

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΕΡΔΟΦΟΡΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΩΝ 1993-1995

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΕΡΔΟΦΟΡΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΩΝ 1993-1995 ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΕΡΔΟΦΟΡΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΩΝ 1993 1995 Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην εργασία που προηγήθηκε ( Οι επιπτώσεις στις εμπορικές τράπεζες της μείωσης του εργάσιμου χρόνου στις 35 ώρες χωρίς μείωση των αποδοχών

Διαβάστε περισσότερα

Δευτέρα 4 Φεβρουαρίου 2013. Συνέντευξη Τύπου. Για την παρουσίαση της μελέτης του κ. Ρερρέ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ

Δευτέρα 4 Φεβρουαρίου 2013. Συνέντευξη Τύπου. Για την παρουσίαση της μελέτης του κ. Ρερρέ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Δευτέρα 4 Φεβρουαρίου 2013 Συνέντευξη Τύπου Για την παρουσίαση της μελέτης του κ. Ρερρέ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Ο ελληνικός τουρισμός παραμένει διεθνώς ανταγωνιστικός και είναι σε

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση. 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση. 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση 1) Χωρίς πληθωρισμό και με ονομαστικό επιτόκιο (i).03, κάποιος μπορεί να ανταλλάξει μια μονάδα σημερινής κατανάλωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ. Α. Μπαρτζώκας 29 Μαρτίου 2009

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ. Α. Μπαρτζώκας 29 Μαρτίου 2009 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ Α. Μπαρτζώκας 29 Μαρτίου 2009 ΣΤΟΧΟΙ Το γνωστικό αντικείµενο της Αναπτυξιακής Οικονοµικής ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΓΟΡΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ Βασικές πηγές στατιστικών στοιχείων σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Κεφάλαιο 2o (συνέχεια) b) Υπολογισμός των βασικών Μακροοικονομικών μεγεθών Συνολικό εισόδημα και συνολική δαπάνη! Για μια οικονομία συνολικά, το εισόδημα πρέπει να είναι ίσο

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διαπλανητικά Χρέη και οι Αριστεροί του Σειρίου

Τα Διαπλανητικά Χρέη και οι Αριστεροί του Σειρίου Τα Διαπλανητικά Χρέη και οι Αριστεροί του Σειρίου Θεόδωρος Μαριόλης και Κώστας Παπουλής * Όλο και πιο συστηματικά, το τελευταίο διάστημα, διάφοροι έγκριτοι δημοσιογράφοι και πολιτικοί αναλυτές, η πλειοψηφία

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική οικονομία ανακάμπτει: Η εγχώρια παραγωγή ενισχύεται (+1,74%) και η ανεργία μειώνεται (-1,90 ΠΜ)

Η ελληνική οικονομία ανακάμπτει: Η εγχώρια παραγωγή ενισχύεται (+1,74%) και η ανεργία μειώνεται (-1,90 ΠΜ) ISSN:2241 4878 Tεύχος 101 20 Νοεμβρίου 2014 Στυλιανός Γ. Γώγος Οικονομικός Αναλυτής sgogos@eurobank.gr Η ελληνική οικονομία ανακάμπτει: Η εγχώρια παραγωγή ενισχύεται (+1,74%) και η ανεργία μειώνεται (-1,90

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 2010

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 2010 ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ Διεύθυνση Στρατηγικής και Οικονομικής Ανάλυσης ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 1 Η οικοδομή έχει εισέλθει σε περίοδο σημαντικής διόρθωσης Η οικοδομική

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική αγορά εργασίας στα χρόνια της κρίσης: ανεργία, απασχόληση και συμμετοχή στην αγορά εργασίας

Η ελληνική αγορά εργασίας στα χρόνια της κρίσης: ανεργία, απασχόληση και συμμετοχή στην αγορά εργασίας Η ελληνική αγορά εργασίας στα χρόνια της κρίσης: ανεργία, απασχόληση και συμμετοχή στην αγορά εργασίας Δημήτριος Μπάκας** και Ευαγγελία Παπαπέτρου*, ** 27 Νοεμβρίου 2012 Παρουσίαση στην Ημερίδα της Τράπεζας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Τριμηνιαία Έρευνα Α Τρίμηνο 2012 Αθήνα, Απρίλιος 2012 2 Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Α Τρίμηνο 2012 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 22. Μικροοικονομική

Κεφάλαιο 22. Μικροοικονομική Μέτρηση του Εθνικού Εισοδήματος Κεφάλαιο 22 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Μικροοικονομική Μικροοικονομική είναι η μελέτη του τρόπου με τον

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ, ΜΙΣΘΟΙ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ

ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ, ΜΙΣΘΟΙ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ Υπό την Εποπτεία του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Άρθρα και Μελέτες 4/2012 Ιούνιος 2012 ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ, ΜΙΣΘΟΙ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ Σταύρος Π. Γαβρόγλου Διευθυντής ΕΙΕΑΔ, PhD ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 34 Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική Γραπτή Εργασία # 3 (Μακροοικονομική) Ακαδ. Έτος: 2007-8 Οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Ελαστικότητα και Εφαρμογές Ελαστικότητα... μας επιτρέπει να αναλύσουμε την προσφορά και τη ζήτηση σε βάθος. αποτελεί μια μέτρηση για τον τρόπο με τον οποίο πόσοι παραγωγοί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. και το Κόστος

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. και το Κόστος ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 3 ο : Η Παραγωγή της Επιχείρησης και το Κόστος ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Το συνολικό προϊόν παίρνει την μέγιστη τιμή

Διαβάστε περισσότερα

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν

1.1 Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) - Καθαρό Εθνικό Προϊόν ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ : ΑΡΓΥΡΏ ΜΟΥΔΑΤΣΟΥ 1. ΕΘΝΙΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ 1.0 Γενικά Αντικείµενο της Μακροοικονοµικής είναι ο καθορισµός (υπολογισµός) των συνολικών µεγεθών της οικονοµίας, πχ. της συνολικής

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. και το Κόστος

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. και το Κόστος ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 3 ο : Η Παραγωγή της Επιχείρησης και το Κόστος ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Παραγωγή: είναι η διαδικασία με την οποία οι διάφοροι παραγωγικοί συντελεστές

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 28. Προσδιορισμός τιμών

Κεφάλαιο 28. Προσδιορισμός τιμών Αιτίες και Κόστος Πληθωρισμού Κεφάλαιο 28 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Προσδιορισμός τιμών Ως τώρα δεν εξετάσαμε πως διαμορφώνεται το γενικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2012 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 8 Ιουνίου 2012

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Η κατάσταση έλλειψης εργασίας, κατά την οποία υπάρχει δυσαρμονία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, προσφέρονται λίγες θέσεις εργασίας, ενώ υπάρχουν πάρα πολλοί ενδ9ιαφερόμενοι. Είναι έννοια

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος 2. Η ελληνική οικονοµία κατά το 2005-2006

Μέρος 2. Η ελληνική οικονοµία κατά το 2005-2006 Μέρος 2. Η ελληνική οικονοµία κατά το 2005-2006 1 Η ανοδική πορεία της ελληνικής οικονοµίας, που είχε ως σηµείο εκκίνησης το έτος 1996, έφθασε στο ανώτατο σηµείο της κατά το 2004 ( ιάγραµµα 1). Κατά το

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΡΑΠΕΖΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΡΑΠΕΖΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΡΑΠΕΖΩΝ 4.1 Εισαγωγή Όπως είδαμε σε προηγούμενο κεφάλαιο ο τραπεζικός τομέας παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη μιας οικονομίας όταν λειτουργεί αποτελεσματικά. Ο σκοπός του παρόντος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ YΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΩΤΕΡΑ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ Ι ΡΥΜΑΤΑ Μάθηµα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Ενότητα 2: Η μέτρηση των Βασικών Μακροοικονομικών Αγαθών. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη)

Μακροοικονομική. Ενότητα 2: Η μέτρηση των Βασικών Μακροοικονομικών Αγαθών. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Μακροοικονομική Ενότητα 2: Η μέτρηση των Βασικών Μακροοικονομικών Αγαθών Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500

Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Εισόδημα Κατανάλωση 1500 500 1600 600 1300 450 1100 400 600 250 700 275 900 300 800 352 850 400 1100 500 Πληθυσμός Δείγμα Δείγμα Δείγμα Ο ρόλος της Οικονομετρίας Οικονομική Θεωρία Διατύπωση της

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή κρίση στην Ελλάδα: Επιστημονική ανάλυση της κρίσης υπό το πρίσμα των οικονομικών στοιχείων & του μάρκετινγκ.

Ευρωπαϊκή κρίση στην Ελλάδα: Επιστημονική ανάλυση της κρίσης υπό το πρίσμα των οικονομικών στοιχείων & του μάρκετινγκ. Ευρωπαϊκή κρίση στην Ελλάδα: Επιστημονική ανάλυση της κρίσης υπό το πρίσμα των οικονομικών στοιχείων & του μάρκετινγκ. ΙΩΑΝΝΗΣ ΤΣΟΥΡΗΣ Αντικείμενα αναφοράς Ανασκόπηση της κρίσης και εφαρμογή «μνημονιακών»

Διαβάστε περισσότερα

Tεύχος 106 29 Δεκεμβρίου 2014. Το υψηλό μερίδιο της ιδιωτικής κατανάλωσης (% του ΑΕΠ) αποτελεί τροχοπέδη για την ενίσχυση των επενδύσεων.

Tεύχος 106 29 Δεκεμβρίου 2014. Το υψηλό μερίδιο της ιδιωτικής κατανάλωσης (% του ΑΕΠ) αποτελεί τροχοπέδη για την ενίσχυση των επενδύσεων. ISSN:2241-4878 Tεύχος 106 29 Δεκεμβρίου 2014 Στυλιανός Γ. Γώγος Οικονομικός Αναλυτής sgogos@eurobank.gr Το υψηλό μερίδιο της ιδιωτικής κατανάλωσης (% του ΑΕΠ) αποτελεί τροχοπέδη για την ενίσχυση των επενδύσεων.

Διαβάστε περισσότερα

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 1. Οι προσδιοριστικοί παράγοντες της συνολικής ζήτησης 2. H βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά προϊόντος 3. Η βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά περιουσιακών

Διαβάστε περισσότερα

Tεύχος 115 5 Μαρτίου 2015. Οι εξαγωγές και η ιδιωτική κατανάλωση ήταν οι κινητήριες δυνάμεις της ελληνικής οικονομίας για το 2014.

Tεύχος 115 5 Μαρτίου 2015. Οι εξαγωγές και η ιδιωτική κατανάλωση ήταν οι κινητήριες δυνάμεις της ελληνικής οικονομίας για το 2014. ISSN:2241 4878 Tεύχος 115 5 Μαρτίου 2015 Στυλιανός Γ. Γώγος Οικονομικός Αναλυτής sgogos@eurobank.gr Όλγα Κοσμά Οικονομικός Αναλυτής okosma@eurobank.gr Αρκαδία Κωνσταντoπούλου Βοηθός Ερευνητικής Ομάδας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, Σεπτεμβρίου 20 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ: 20 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρμοσμένο δείκτη ανεργίας για τον Ιούνιο 20.

Διαβάστε περισσότερα

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A)

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A) Προσφορά Εργασίας - Έστω ότι υπάρχουν δύο αγαθά Α και Χ στην οικονομία. Το αγαθό Α παριστάνει τα διάφορα καταναλωτικά αγαθά. Το αγαθό Χ παριστάνει τον ελεύθερο χρόνο. Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας

Διαβάστε περισσότερα