πολυτροπικότητα: Εφαρµογές στην επικοινωνία, την εκπαίδευση, τη µάθηση και τη γνώση.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "πολυτροπικότητα: Εφαρµογές στην επικοινωνία, την εκπαίδευση, τη µάθηση και τη γνώση."

Transcript

1 Πολυτροπικά Πολιτισµικά Παλίµψηστα και Στρατηγικές Πρόσληψης Λόγου 1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στο κεφάλαιο επισηµαίνεται µια ιδιαίτερη κατηγορία κειµένων και η σηµασία τους για τη διδακτική της πρόσληψης λόγου. Πρόκειται για πολυτροπικά κείµενα µε ίχνη από περισσότερες από µία πλαισιώσεις που ονοµάσαµε πολυτροπικά πολιτισµικά παλίµψηστα, µε αναφορά στα λεκτικά πολιτισµικά παλίµψηστα του R. Galisson. Για να δηµιουργηθούν απαλείφονται κάποιοι δείκτες, από το σύνολο των λεκτικών ή µη-λεκτικών δεικτών που χαρακτηρίζουν µια σύµβαση ενός κειµενικού είδους, και στη θέση τους εγγράφονται δείκτες από άλλη σύµβαση ή άλλο κειµενικό είδος. Με την εσκεµµένη αυτή τροποποίηση, ο αποδέκτης µαζί µε το τελικό νέο κείµενο προσλαµβάνει και τις υποµνήσεις άλλων ταξιδεύοντας σε άλλους ρόλους, κόσµους ή πολιτισµούς. Τα πολυτροπικά παλίµψηστα, δηµιουργούν µια αίσθηση έκπληξης και µοιρασµένης οικειότητας, θυµίζοντας τους πολιτισµικούς πόρους που µοιράζεται µια κοινότητα στο επίπεδο των συµβάσεων των κειµενικών ειδών. Οι τρόποι ανατροπής και οριοθέτησης κάθε είδους και επιλογής του κυρίαρχου είδους στο πολυτροπικό παλίµψηστο, προϋποθέτουν γνώση των συµβάσεων και των δεικτών που τείνουν να έχουν διάφορα κειµενικά είδη και για αυτό το λόγο παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη νοηµατοδότηση και την επικοινωνία, και κατ επέκταση και για τη διδακτική της επικοινωνίας. Λέξεις-κλειδιά: είκτες, Κειµενικά Είδη, ιακειµενικότητα, Πολυτροπικά Πολιτισµικά Παλίµψηστα, Στρατηγικές Πρόσληψης Κειµένων. ABSTRACT The communication aims to revealing the importance of multimodal palimpsests for the elaboration of strategies and the development of skills and knowledge concerning the reception and production of texts, as they are described in the "Common European Framework for Languages". The term multimodal palimpsest has been created to indicate a multimodal text, which contains indexes from more than one contextualization, engraved on the text during a constant process of re-construction. Thus, indexes and norms that refer to more than one genre can be traced on the final text. Having introduced the issue theoretically, examples of analysis of multimodal palimpsests are presented. 1 Στοιχεία δηµοσίευσης (45) Κουτσουσίµου-Τσίνογλου, Β. & Παπαδοπούλου, Μ. (2011). Πολυτροπικά παλίµψηστα και στρατηγικές πρόσληψης λόγου. Στο: Μ. Πουρκός & Ε. Κατσαρού (επ). Βίωµα, µεταφορά και πολυτροπικότητα: Εφαρµογές στην επικοινωνία, την εκπαίδευση, τη µάθηση και τη γνώση. Θεσσαλονίκη: Νησίδες (σσ )

2 1. Από τα µεσαιωνικά Παλίµψηστα στα σύγχρονα Πολυτροπικά Παλίµψηστα: Η ανάδυση της έννοιας και του όρου Όπως είναι γνωστό, µε τον όρο παλίµψηστα (πάλιν+ψάω = «αποξέω»), στην πιο γενικευµένη του χρήση, εδώ και αιώνες, περιγράφονται περγαµηνές ή πάπυροι ή ζωγραφικοί πίνακες οι οποίοι, για λόγους οικονοµίας στη γραφική ύλη, χρησιµοποιήθηκαν για δεύτερη φορά, αφού απαλείφθηκε το αρχικό τους περιεχόµενο και επικαλύφθηκε µε νέο. Συχνά, µαζί µε την τελευταία εγγραφή στο παλίµψηστο, ο αποδέκτης προσλαµβάνει ίχνη από παλιότερα κείµενα ή εικόνες που, καθώς δεν έχουν σβηστεί εντελώς, φέρουν το άρωµα άλλων εποχών, κόσµων ή πολιτισµών. Κατ αναλογία, στο επίπεδο της λεκτικής έκφρασης, στη διδακτική και άλλες επιστήµες της γλώσσας, από τις αρχές της δεκαετίας του 90, ο όρος λεκτικά πολιτισµικά παλίµψηστα - τον οποίο, εύστοχα, εισήγαγε ο Robert Galisson (1994, 1999) - χρησιµοποιείται για διατυπώσεις που δηµιουργούνται απαλείφοντας εσκεµµένα ένα µέρος από µια -πολύ γνωστή στη γλωσσική πολιτισµική κοινότητα- παγιωµένη έκφραση και αντικαθιστώντας το µε ένα νέο. Με αυτό τον τρόπο, ο αποδέκτης του λεκτικού παλίµψηστου προσλαµβάνει τη νέα έκφραση συγχρόνως µε την υπόµνηση της παλιάς και µε όλο το πολιτισµικό φορτίο µε το οποίο συνειρµικά συνδέεται. Τα λεκτικά πολιτισµικά παλίµψηστα, τράβηξαν την προσοχή αρκετών ερευνητών κυρίως, επειδή: συγκαταλέγονται στα πιο δηµοφιλή παιχνίδια λεκτικής δηµιουργικότητας σε πολλούς τοµείς της επικοινωνίας, όπως: στα Μ.Μ.Ε. (π.χ. Νέα ηµοκρατία: «Σεµνά και µετρητά» 2 ), στα παραµύθια (π.χ. Τα τρία µικρά λυκάκια 3 ), στη διαφήµιση (π.χ. love is in the hair 4 ), στο θέατρο (π.χ. Η παπουτσωµένη Ντόρα), σε τίτλους βιβλίων (π.χ. Αlice au pays du langage 5 ). θέτουν ποικίλα προβλήµατα ενδογλωσσικής ή εξωγλωσσικής διαπολιτισµικής επικοινωνίας καθώς είναι αδιαφανή (Simeonidou-Christidou, 1998) ή εξαιρετικά δύσκολα στην κατανόηση για αποδέκτες που δε µοιράζονται το ίδιο κοινό πολιτισµικό φορτίο. Για παράδειγµα, συχνά, είναι απροσπέλαστα όχι µόνο για όσους µαθαίνουν ξένες γλώσσες αλλά και για άτοµα µε διαφορετικές εµπειρίες πρόσληψης από τους νοµιµοποιηµένους αποδέκτες, όπως: άλλης 2 2 Tίτλος άρθρου, «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία» (7/9/2008) 3 Τριβιζάς, Ε. (1994). Τα Τρία Μικρά Λυκάκια. Αθήνα: Μίνωας. 4 ιαφηµιστικό σλόγκαν για σαµπουάν 5 Yaguello, M. (1981). Alice au Pays du Langage. Pour Comprendre la Linguistique. Paris: Seuil.

3 ηλικιακής ή κοινωνικής οµάδας, αυτόχθονες οµιλητές του εξωτερικού, µη ενηµερωµένους στην επικαιρότητα, µη εξοικειωµένους µε ένα θέµα ή µια κοινωνική πραγµατικότητα (π.χ. Ο κύκλος των «παραπλανηθέντων υπουργών» 6 ), κ.λπ. δίνουν ενδιαφέρουσες πληροφορίες για το κοινό πολιτισµικό κεφάλαιο µιας κοινωνικής οµάδας (βλ. ενδεικτικά Boyer, 2001), σε ενδογλωσσικό ή εξωγλωσσικό επίπεδο, σε παγιωµένες εκφράσεις από παροιµίες, ρητά, συνθήµατα, τίτλους, τηλεοπτικές ατάκες κ.λπ. αποτελούν πρόκληση ή βραχνά για διερµηνείς, µεταφραστές και κάθε είδους εξωγλωσσικούς ή ενδογλωσσικούς διαµεσολαβητές (βλ. ενδεικτικά Amossy, 2007 και Tsitsa & Anastassiadi, 2001). Η έρευνα για τα λεκτικά πολιτισµικά παλίµψηστα ως τώρα άντλησε κυρίως παραδείγµατα από τον Τύπο (βλ. ενδεικτικά Κουρδής, 2005) και εστιάστηκε στις πολιτισµικές κατηγορίες προέλευσης των παγιωµένων εκφράσεων (π.χ. λογοτεχνία, κινηµατογράφος, λαϊκή σοφία) καθώς και στις κοινωνικές κατηγορίες των χρηστών τους. Προσεγγίζοντας λεκτικά παλίµψηστα από τη σκοπιά της διακειµενικότητας 7, µε στόχο να κατανοήσουµε καλύτερα τους τρόπους µε τους οποίους ένα κείµενο παραπέµπει σε άλλα ή εµπεριέχει άλλα, κίνησαν το ενδιαφέρον µας κείµενα που ανακαλούσαν συνειρµικά άρρητες εκφράσεις και συµβάσεις µε τρόπους που δεν είχαν επισηµανθεί και µελετηθεί. Τα κείµενα αυτά µοιάζουν, εν µέρει, µε τα λεκτικά παλίµψηστα, διότι και αυτών η πρόσληψη οδηγεί σε ανάκληση άρρητων παγιωµένων στοιχείων, αλλά διαφοροποιούνται σαφώς και γίνονται πολύ πιο ενδιαφέροντα γιατί παίζουν δηµιουργικά όχι µόνο µε ποικίλους λεκτικούς και µη λεκτικούς κώδικες της πολυτροπικότητας 8 αλλά και µε ποικίλες συµβάσεις των κειµενικών ειδών 9. 6 Τίτλος άρθρου, «Βήµα» (21/9/2008) 7 Η έννοια της διακειµενικότητας χαρακτηρίζει τους κάθε είδους δεσµούς ενός κειµένου µε άλλα κείµενα. Η Julia Kristeva που την εισάγει τη δεκαετία του 60 την ορίζει ως κειµενική αλληλεπίδραση, η οποία επιτρέπει να θεωρήσουµε κάθε κειµενικό τµήµα ή κώδικα ως µετασχηµατισµό τµηµάτων ή κωδίκων άλλων κειµένων. Συγγενείς έννοιες για την ανάλυση των λογοτεχνικών κειµένων θεωρούνται ο διάλογος και η πολυφωνικότητα του Bakhtine. (Kristeva, Todorov, 1981). Στη διδακτική της γλώσσας επισηµαίνεται ότι για κάθε νοηµατοδότηση, ο παραγωγός ή ο αποδέκτης λόγου δανείζεται εργαλεία από την πραγµατική γνώση του της διακειµενικότητας που ισοδυναµεί µε τη συνολική εµπειρία του σε κείµενα, κειµενικές συµβάσεις και χρήσεις κειµένων (Bronckart, 1996). 8 Για τη θεωρία της πολυτροπικότητας, κάθε νοηµατοδότηση στηρίζεται σε πολλούς λεκτικούς και µη λεκτικούς τρόπους. Για τον ορισµό της και για αναλύσεις πολυτροπικών κειµένων, βλέπε ενδεικτικά: Baldry & Thibault, 2006 Kalantzis 3 & Cope, Kress, , Κάθε εποχή και κάθε κοινωνική οµάδα χρησιµοποιεί σταθερούς τύπους εκφωνηµάτων -τα κειµενικά είδη- για την επίτευξη των επικοινωνιακών στόχων της. Αν τα κειµενικά είδη δεν υπήρχαν και δεν τα κατείχαµε, αν έπρεπε να οριοθετηθούν κάθε φορά κατά τη διάρκεια της επικοινωνίας, τότε η γλωσσική επικοινωνία θα ήταν σχεδόν αδύνατη, αναφέρει ο Bakhtine (Bakhtine, 1984: 285). Το κειµενικό είδος συνιστά µια «σταδιακή, σκόπιµη και στοχοθετηµένη

4 Στόχος µας είναι να επισηµάνουµε ορισµένες κατηγορίες από τα κείµενα αυτά που ονοµάσαµε πολυτροπικά πολιτισµικά παλίµψηστα και να δείξουµε πώς λειτουργεί ο αποδέκτης κατά την πρόσληψή τους. 2. Τι είναι τα Πολυτροπικά Πολιτισµικά Παλίµψηστα; Μια πρώτη οριοθέτηση Τα πολυτροπικά παλίµψηστα δεν είναι απλά λεκτικά παλίµψηστα ενταγµένα σε πολυτροπικά κείµενα. Στο εξώφυλλο του οδηγού διατροφής που εξέδωσε το γαλλικό κράτος (Κείµενο 1), εµφανίζεται ένα λεκτικό παλίµψηστο µέσα σε ένα πολυτροπικό κείµενο. Από το λεκτικό µέρος, ο αποδέκτης προσλαµβάνει την έκφραση «η υγεία έρχεται τρώγοντας» που δηλώνει το στόχο του οδηγού. Ταυτόχρονα, όµως ανατρέχοντας στο κοινό πολιτισµικό φορτίο σε παροιµίες, θυµάται την άρρητη παγιωµένη έκφραση «η όρεξη έρχεται τρώγοντας». Από το εικονικό µέρος (από τα χρώµατα, τα αντικείµενα και τη διάταξή τους) σε συνεξέταση µε το λεκτικό, ο αποδέκτης, προσλαµβάνει επιπλέον, την παρότρυνση για ευχάριστη διατροφή, µε ποικιλία και πολλά φρούτα και λαχανικά, που προαναγγέλλουν τις κατευθυντήριες γραµµές του οδηγού. Κείµενο 1. Εξώφυλλο οδηγού διατροφής του Γαλλικού Υπουργείου Υγείας. Από την αλληλεπίδραση της άρρητης έκφρασης «Η όρεξη έρχεται τρώγοντας» µε τα λεκτικά και µη λεκτικά στοιχεία του εξωφύλλου ο αποδέκτης προσλαµβάνει τις συνυποδηλώσεις ότι η όρεξη για υγιεινή διατροφή έρχεται τρώγοντας υγιεινά και ότι η υγιεινή διατροφή µπορεί να είναι και διασκεδαστική. Όµοια λειτουργεί και η γελοιογραφία του Κυρ (Κείµενο 2). διαδικασία» (staged, goal-oriented purposeful activity), η οποία λεκτικοποιείται µε γλωσσικά, κυρίως κείµενα και αναπαριστά, σε ένα αφαιρετικό 4 επίπεδο, τις γλωσσικές στρατηγικές που χρησιµοποιούνται για την πραγµάτωση ποικίλων ειδών κοινωνικών στόχων (Martin, 1984: 25). Ή ακόµη, όπως προσδιορίζεται από τον Hyland: Τα κειµενικά είδη είναι «αφηρηµένοι, κοινωνικά αναγνωρίσιµοι τρόποι χρήσης της γλώσσας» (2002: 114). Για τον ορισµό και την ταξινόµηση των κειµενικών ειδών, βλέπε Bhatia, 1997 Johns, 1997, 2002 Macken-Horarik, 2002 Miller, 1984 Paltridge, 2002.

5 Κείµενο 2. Γελοιογραφία του Κυρ, πηγή: «Βήµα» 5/10/2008. Σε κείµενα όπως αυτά, το λεκτικό παλίµψηστο αλληλεπιδρά, βέβαια, µε το πλαίσιο όπου εµφανίζεται και νοηµατοδοτείται σύµφωνα µε αυτό, όµως η πολυτροπικότητα δεν παίζει ουσιαστικό ρόλο για τη συναίρεση των δύο εκφράσεων σε µία και για τη διπλή νοηµατοδότηση. Ο αποδέκτης µπορεί να βρει την κρυµµένη παγιωµένη έκφραση και χωρίς την εικόνα, µε βάση µόνο λεκτικούς δείκτες και την διακειµενική εµπειρία του. ηλαδή, αν στο πολιτισµικό του φορτίο συµπεριλαµβάνονται ήδη οι παροιµίες, φτάνει σε αυτές αναγνωρίζοντας τα λεκτικά ίχνη τους («Η έρχεται τρώγοντας», «Άλλα τα µάτια του και άλλα»). Αντίθετα, για τη διπλή ή πολλαπλή νοηµατοδότηση του πολυτροπικού παλίµψηστου η πολυτροπικότητα είναι καθοριστική. 3. Πολυτροπικά Πολιτισµικά Παλίµψηστα: Προς µια κατηγοριοποίηση 3.1. Πολυτροπικά Παλίµψηστα µε ίχνη παγιωµένων εκφράσεων σε εικόνες Στα πολυτροπικά παλίµψηστα αυτής της κατηγορίας, η συνολική σκηνοθεσία παραπέµπει κάθε φορά σε µια παγιωµένη έκφραση, η οποία θεωρείται µέρος του κοινού πολιτισµικού φορτίου των νοµιµοποιηµένων αποδεκτών. Στη γελοιογραφία (Κείµενο 3), χάρη στην εικονογράφηση, ο αποδέκτης νοηµατοδοτεί πολλαπλά το κείµενο και µε µια κρυµµένη παροιµία και συµβουλή για την πολιτική από τον Ευάγγελο Αβέρωφ «Το πρόβατο που φεύγει από το µαντρί το τρώει ο λύκος». 5 Κείµενο 3. Γελοιογραφία του Κυρ, πηγή: «Βήµα» 5/10/2008.

6 Το ίδιο συµβαίνει και στη διαφήµιση (Κείµενο 4). Εδώ, ο αποδέκτης µε βασικούς δείκτες τη φωτογραφία από το δεµάτι καθώς και την προσθήκη του χειρόγραφου κύκλου γύρω από µια κουκίδα στο άχυρο και της λέξης «ψύλλος», νοηµατοδοτεί το γραπτό κείµενο «Βρίσκεις πάντα αυτό που ψάχνεις» µε τη συνυποδήλωση «έστω και αν είναι τόσο δύσκολο, όσο αν ψάχνεις ψύλλο στα άχυρα». Κείµενο 4. ιαφήµιση της εφηµερίδας µικρών αγγελιών «Χρυσή Ευκαιρία», πηγή: «Ελευθεροτυπία» 7/12/ Πολυτροπικά Παλίµψηστα µε λέξεις µέσα σε λέξεις Η διπλή ή πολλαπλή νοηµατοδότηση του παλίµψηστου δεν περνάει πάντα µέσα από ρητά, συνθήµατα ή άλλες παγιωµένες εκφράσεις που θεωρούνται µέρος του κοινού πολιτισµικού φορτίου των νοµιµοποιηµένων αποδεκτών. Σε περιπτώσεις, όπως τα κείµενα: 5, 6, 7, 8 (τίτλος άρθρου εφηµερίδας, διαφηµίσεις τράπεζας και θεατρικής παράστασης και πινακίδα καφενείου, αντίστοιχα), ζητείται από τον αποδέκτη να φτάσει σε ένα παιχνίδι διπλής ανάγνωσης αναγνωρίζοντας λέξεις µέσα σε λέξεις, από την εναλλαγή γραµµατοσειρών, αλφαβήτων, χρωµάτων, τυπογραφικών χαρακτήρων ή άλλων συµβόλων. 6 Κείµενο 5. Τίτλος άρθρου εφηµερίδας, πηγή: «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία», 7/9/2008.

7 Κείµενο 6. Έντυπη διαφήµιση της Αγροτικής Τράπεζας, ένθετο σε εφηµερίδα Κείµενο 7. ιαφηµιστική κάρτα για παράσταση του Κ.Θ.Β.Ε. Σε περιπτώσεις όπως αυτές, αυτό που σβήνεται και αντικαθίσταται µε άλλο δεν είναι ένα µέρος µιας έκφρασης ή λέξης αλλά ένα µέρος από τον τρόπο γραφής της. Ανατρέπονται δηλαδή, κάποιες συµβάσεις, µε τις οποίες είθισται να εµφανίζεται η έκφραση ή η λέξη στο συγκεκριµένο επικοινωνιακό πλαίσιο και αντί να διαταραχθεί η λεκτική οµοιογένεια -όπως συµβαίνει στα λεκτικά παλίµψηστα- εδώ διαταράσσεται η γραφιστική οµοιογένεια. Κείµενο 8. Πινακίδα καφετέριας στη Θεσσαλονίκη Πολυτροπικά Παλίµψηστα µε συναίρεση κειµενικών ειδών 7 Αν στα πολυτροπικά παλίµψηστα των προηγούµενων κατηγοριών ο αποδέκτης νοηµατοδοτεί διστάζοντας µετά την ερώτηση «Τι λέει εδώ;», στα δείγµατα αυτής της κατηγορίας διστάζει µετά την ερώτηση «Τι είναι αυτό;».

8 Προσεγγίζοντας τα κείµενα 9, 10, και 11 ο αναγνώστης/θεατής, κατά κανόνα, περνάει στιγµιαία από τις υποθέσεις «πρωτοσέλιδο εφηµερίδας;, φύλλο ατζέντας;, ωροσκόπιο;» πριν απαντήσει αντίστοιχα «ευχετήρια κάρτα, πρόσκληση σε γάµο, διαφήµιση». Κείµενο 9. Κάρτα ευχών για τη γιορτή της µητέρας Κείµενο 10. Προσκλητήριο γάµου Κείµενο 11. ιαφήµιση από ενηµερωτικό έντυπο για 8 συµπλήρωµα διατροφής.

9 Αυτό συµβαίνει, επειδή σε κάθε κείµενο, αναγνωρίζει λεκτικούς και µη λεκτικούς δείκτες δύο τουλάχιστον κειµενικών ειδών. Το διαφορετικό από τις προηγούµενες κατηγορίες είναι ότι τα ίχνη του άλλου λόγου που αναγνωρίζουν οι αποδέκτες δεν τους παραπέµπουν κάθε φορά σε µια συγκεκριµένη έκφραση, αλλά σε µια οµάδα κειµένων του ιδίου είδους, των οποίων τα χαρακτηριστικά θεωρούνται µέρος του κοινού τους πολιτισµικού φορτίου. Με βάση λοιπόν, τις οµοιότητες των κατηγοριών που περιγράψαµε, θα µπορούσαµε να ορίσουµε τα πολυτροπικά πολιτισµικά παλίµψηστα ως κείµενα που έχουν προκύψει από την εσκεµµένη τροποποίηση συµβάσεων ενός ή περισσοτέρων κειµενικών ειδών και χαρακτηρίζονται από τη συναίρεση αντιφατικών δεικτών. 4. Εστιάζοντας στην πρόσληψη: Στρατηγικές, συµβάσεις και δείκτες Από την παραπάνω συζήτηση γίνεται φανερό, ότι όσοι εκφράζονται µε πολυτροπικά παλίµψηστα αποδέχονται ως αξία τη δηµιουργικότητα και πειραµατίζονται µε διάφορες µορφές της, στο επίπεδο της διακειµενικότητας, εκµεταλλευόµενοι πολλές από τις επικοινωνιακές δεξιότητές τους και µεγάλο εύρος του πολυπολιτισµικού τους ρεπερτορίου. Η παραγωγή ευφάνταστων πολυτροπικών παλίµψηστων αποτελεί πρόκληση για πολλές κατηγορίες επαγγελµατιών της επικοινωνίας, όπως είναι οι: διαφηµιστές, δηµοσιογράφοι, γελοιογράφοι, συντάκτες, δηµιουργοί λογοτεχνικών, τηλεοπτικών και κινηµατογραφικών έργων, παραµυθάδες κ.λπ. αλλά και για ιδιώτες µε τις παραπάνω αξίες και χαρακτηριστικά. Όµως, παρά το ενδιαφέρον της παραγωγής των πολυτροπικών παλίµψηστων, επιλέξαµε να εστιάσουµε στην πρόσληψή τους γιατί αυτή δεν αφορά κάποιες, αλλά όλες τις κατηγορίες των αποδεκτών, οι οποίοι µπορούν να απευθυνθούν σε άλλους επιλέγοντας από τους όποιους δικούς τους εκφραστικούς πόρους, αλλά για να κατανοήσουν το λόγο των άλλων απαιτείται συχνά να νοηµατοδοτήσουν και να επικοινωνήσουν µε τρόπους έξω από το οικείο τους ρεπερτόριο Στρατηγικές πρόσληψης και δείκτες: Θεωρητικό πλαίσιο Υπενθυµίζουµε ότι, σύµφωνα µε το Κοινό Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αναφοράς για τη Γλώσσα (2008) 10, η πρόσληψη 11 λόγου είναι µια ενεργητική διαδικασία κατά την οποία ο αποδέκτης (αναγνώστης, θεατής, ακροατής) αναπτύσσει διαδοχικά τέσσερις στρατηγικές: 9 10 Κεφάλαιο Για το γαλλικό όρο «reception», επιλέγουµε τον όρο «πρόσληψη» αντί του «αντίληψη» που προτείνεται στην ελληνική µετάφραση του Κοινού Ευρωπαϊκού Πλαισίου Αναφοράς για τη Γλώσσα (2008).

10 Σχεδιασµό. Επιλέγει το κειµενικό είδος µε τις συµβάσεις του οποίου θα προσεγγίσει το κείµενο, το τοποθετεί σε συγκεκριµένο γνωστικό πλαίσιο (πλαισίωση). Κάνει υποθέσεις, σχέδια και πραξεογράµµατα. Εκτέλεση. Αναζητεί λεκτικούς και µη λεκτικούς δείκτες και θέτει σε εφαρµογή τα σχέδια και το πραξεόγραµµά του. Αξιολόγηση. Συγκρίνει τους δείκτες µε τον αρχικό σχεδιασµό και επιβεβαιώνει ή απορρίπτει τις αρχικές υποθέσεις, προσδοκίες ή σχέδια. Αποκατάσταση. Εφόσον χρειαστεί, ξαναρχίζει τη διαδικασία µε νέο σχεδιασµό, αναπλαισίωση κ.λπ. Στο κέντρο αυτής της διαδικασίας βρίσκεται ο εντοπισµός και η αξιολόγηση δεικτών. Ο αποδέκτης για να διατυπώσει, επιβεβαιώσει ή απορρίψει τις υποθέσεις του, αναζητά δείκτες που σχετίζονται µε: τη νοµιµοποιηµένη σκοπιµότητα και τους στόχους του κειµένου, το καθεστώς των νοµιµοποιηµένων µετόχων στην επικοινωνία, το νοµιµοποιηµένο τόπο, το νοµιµοποιηµένο χρόνο (περιοδικότητα, διάρκεια της εξέλιξης, συνέχεια της εξέλιξης, συνέχεια της ισχύος), το νοµιµοποιηµένο µέσο ή υλικό, το νοµιµοποιηµένο τρόπο και κειµενική οργάνωση 12. Στην αναζήτηση αυτή, ο αποδέκτης βασίζεται σε κατηγοριοποιήσεις δεικτών που έχει ήδη κάνει, συνειδητά ή ασυνείδητα, ανάλογα µε τις συµβάσεις που θεωρεί ότι ορίζουν ένα κειµενικό είδος. Οι συµβάσεις αυτές απορρέουν από το διακείµενο 13, δηλαδή το σύνολο των κειµένων και κειµενικών ειδών της προηγούµενης εµπειρίας του. Για να αξιολογήσει τις υποθέσεις του για κάθε κατηγορία, διατρέχει εσωτερικευµένους παραδειγµατικούς άξονες από το διακείµενό του, καθένας από τους οποίους περιλαµβάνει λεκτικούς και µη λεκτικούς δείκτες. Σε ένα πολυτροπικό πολιτισµικό παλίµψηστο µπορεί να έχει τροποποιηθεί ένας ή περισσότεροι παραδειγµατικοί άξονες δεικτών, µε αποτέλεσµα στο τελικό κείµενο να 12 Ενδεικτικά, για τις «νοµιµοποιηµένες» παραµέτρους της περίστασης επικοινωνίας βλέπε D. Maingueneau (1998), κεφάλαιο 5 και το γνωστό µοντέλο SPEAKING του D. Hymes (1967). 13 Συχνά το διακείµενο περιγράφεται ως ένα νεφέλωµα από σύνολα κειµένων και κειµενικών ειδών, από τα οποία κάποια έχουν σαφή ονόµατα και όρια και κάποια ασαφή (Bronckart, 1996: , 211). Αν και ενίοτε θεωρείται συνώνυµο του διαλόγου που αντίστοιχα, εµφανίζεται ως µία δεξαµενή µε διαφορετικά είδη λόγου, κατά κανόνα διαφοροποιείται ή λειτουργεί συµπληρωµατικά µε αυτόν διότι ένα κείµενο µπορεί να περιλαµβάνει διαφορετικά είδη λόγου (Maingueneau, 1998: 41). Η προσφυγή στο διακείµενο και στον διάλογο είναι αναγκαία για κάθε νοηµατοδότηση τόσο στην παραγωγή, όσο και στην πρόσληψη λόγου. Κάθε παραγωγός ή αποδέκτης λόγου νοηµατοδοτεί αντλώντας από το προσωπικό του διακείµενο που αποτελείται από το σύνολο των κειµένων και κειµενικών ειδών της προηγούµενης εµπειρίας του. Η νοηµατοδότηση των πολυτροπικών παλίµψηστων αναδεικνύει ένα κοινό συλλογικό διακείµενο µιας κοινωνικής οµάδας. 10

11 συναιρούνται εσκεµµένα ίχνη τρόπων από περισσότερα από ένα κειµενικά είδη. Ο αποδέκτης, µε βάση κάποιους δείκτες επιλέγει το κυρίαρχο κειµενικό είδος σύµφωνα µε το οποίο θα προσεγγίσει το κείµενο (σχεδιασµός). Ανατρέχοντας στους παραδειγµατικούς άξονες δεικτών που θεωρεί ότι χαρακτηρίζουν το κειµενικό είδος, αναζητά στο κείµενο και άλλους δείκτες για να επιβεβαιώσει τις υποθέσεις του (εκτέλεση). Εντοπίζοντας κάποιους δείκτες µη συµβατούς (αξιολόγηση), ανατρέχει σε παραδειγµατικούς άξονες δεικτών που θεωρεί ότι χαρακτηρίζουν άλλα κειµενικά είδη και κάνει νέες υποθέσεις και αναπλαισιώσεις (αποκατάσταση). Η πρόσληψη των πολυτροπικών παλίµψηστων κεντρίζει το ενδιαφέρον των αναγνωστών, θεατών ή ακροατών γιατί στηρίζεται σε ένα παιχνίδι διαδοχικών ανατροπών υποθέσεων, πλαισιώσεων και αναπλαισιώσεων, σχεδιασµών και ανασχεδιασµών µέσα από τον εντοπισµό αντιφατικών λεκτικών και µη λεκτικών δεικτών. Καθώς απαιτεί περισσότερους διαδοχικούς σχεδιασµούς και ανασχεδιασµούς, οδηγεί τον αποδέκτη σε ένα µεγαλύτερο σάρωµα των πολυπολιτισµικών πόρων του διακειµένου του και η νοηµατοδότηση, προκύπτει τελικά, από µια ενεργητικότερη διαδικασία που στηρίζεται αφενός σε αναγνωρίσιµα τµήµατα του ακουστικού ή οπτικού πολυτροπικού κειµένου και αφετέρου στη συνολική πολυπολιτισµική εµπειρία κάθε αποδέκτη. Αν κατά την πρόσληψη των λεκτικών παλίµψηστων, ο αποδέκτης βρίσκεται αντιµέτωπος µε «ασκήσεις» πρόσληψης που του ζητούν µια κρυµµένη απάντηση, κατά την πρόσληψη των πολυτροπικών παλίµψηστων αντιµετωπίζει πολύ πιο σύνθετες -και για αυτό πολύ πιο απαιτητικές και προκλητικές- «ασκήσεις πολλαπλών επιλογών» στο επίπεδο της διακειµενικότητας που συχνά τον οδηγούν στη συνειδητοποίηση ή αποσαφήνιση εσωτερικευµένων συµβάσεων που οριοθετούν τα κειµενικά είδη Στρατηγικές πρόσληψης και δείκτες: Παραδείγµατα Νοηµατοδοτώντας Παλίµψηστα µε τροποποίηση ενός παραδειγµατικού άξονα Κείµενα όπως το 12, συνιστούν µια ιδιαίτερη περίπτωση, στα όρια του λεκτικού και του πολυτροπικού παλίµψηστου. εν µπορεί να εκληφθούν ως λεκτικά παλίµψηστα, γιατί δεν έχουν προκύψει από την τροποποίηση λέξεων µιας συγκεκριµένης, παγιωµένης έκφρασης. Επίσης, αρχικά φαίνεται δύσκολο να θωρηθούν πολυτροπικά παλίµψηστα γιατί η νοηµατοδότησή τους δε φαίνεται να στηρίζεται ουσιαστικά στην πολυτροπικότητα, µε την έννοια της αλληλεπίδρασης πολλών τρόπων. Ωστόσο, τα εντάξαµε στα πολυτροπικά παλίµψηστα διότι έχουν προκύψει από την αλλαγή µιας σύµβασης, δηλαδή ενός τρόπου κάποιου συγκεκριµένου κειµενικού είδους. Η αλλαγή 11

12 αυτή συνίσταται στην αντικατάσταση ενός παραδειγµατικού άξονα δεικτών συγκεκριµένου κειµενικού είδους µε δείκτες από άξονα άλλου είδους και εικονογραφεί σαφώς τη λειτουργία του πολυτροπικού παλίµψηστου. Κείµενο 12. Τίτλος βιβλίου του Ευγένιου Τριβιζά. Τριβιζάς, Ε. (1997). Ποιος έκανε πιπί στο Μισισιπή; Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα. Στη διατύπωση «Ποιος έκανε πιπί στο...» αναγνωρίζονται εύκολα δείκτες (λεξιλογικοί και γραµµατικοί: έκανε πιπί, και γ πρόσωπο αντί για β ) που νοµιµοποιούν την υπόθεση της τρυφερής επίπληξης µε αποδέκτη βρέφος, νήπιο ή οικιακό ζώο συντροφιάς, σε πρόσωπο µε πρόσωπο επικοινωνία στον τοµέα της οικειότητας του ιδιωτικού βίου. Οι υποθέσεις αυτές δηµιουργούν αναµονή για µια επιλογή από τον παραδειγµατικό άξονα των λέξεων-δεικτών που δηλώνουν ένα χώρο ή ένα αντικείµενο που σχετίζεται µε αυτό το νοµιµοποιηµένο πλαίσιο επικοινωνίας: π.χ. χαλί, σαλόνι, κρεβάτι, αυτοκίνητο κ.λπ. Τροποποιώντας αυτή τη σύµβαση, µε την απάλειψη κάθε δείκτη από τον προαναφερθέντα νοµιµοποιηµένο παραδειγµατικό άξονα, και εγγράφοντας στη θέση του ένα τοπωνύµιο από τη γεωγραφία µιας µακρινής ηπείρου, συναιρούνται στο ίδιο κείµενο λεκτικοί δείκτες που παραπέµπουν σε αντιφατικές υποθέσεις επειδή ανήκουν σε διαφορετικά κειµενικά είδη. Η διατύπωση στο Μισισιπή, ως δείκτης παραπέµπει στα πλαίσια κειµενικών ειδών, όπως: άρθρο εφηµερίδας (π.χ. Οικολογική καταστροφή στο Μισισιπή, Περιπέτεια στο Μισισιπή), διαφήµιση ταξιδιωτικού γραφείου (π.χ. Κρουαζιέρα στο Μισισιπή), µυθιστόρηµα (π.χ. Έγκληµα στο Μισισιπή). Η συνύπαρξη δεικτών από ένα πλαίσιο ιδιωτικής και ένα πλαίσιο δηµόσιας επικοινωνίας παραπέµπει σε παιδικό λόγο που χαρακτηρίζει η ασάφεια των ορίων κοινωνικής απόστασης ή περιπτώσεις µίµησης παιδικού λόγου όπως στο παραµύθι. Η τελική νοηµατοδότηση του κειµένου ως τίτλου παραµυθιού στηρίζεται στη συνεξέταση των αντιφατικών αυτών δεικτών µε άλλους λεκτικούς και µη λεκτικούς δείκτες, όπως το αντικείµενο (βιβλίο) και η συγκεκριµένη θέση του κειµένου (τίτλος), ο τρόπος γραφής, τα χρώµατα, η εικόνα, το όνοµα του συγγραφέα και η εµπειρία του αναγνώστη από τον τρόπο γραφής του κ.λπ. 12

13 Νοηµατοδοτώντας Παλίµψηστα µε τροποποίηση πολλών παραδειγµατικών αξόνων Ένα τυπικό παράδειγµα αυτής της κατηγορίας συνιστά το διαφηµιστικό κείµενο 13. Εδώ, το σχήµα του αντικειµένου που φέρει το λόγο, το χειρόγραφο, η δοµή του κειµένου και η διατύπωση «παραδίδει µαθήµατα σε» θα µπορούσαν να λειτουργούν ως δείκτες του κειµενικού είδους «αγγελία µε την οποία ένα φυσικό πρόσωπο αναζητάει εργασία, ανακοινώνοντας προσφορά υπηρεσίας (µαθηµάτων) έναντι αµοιβής». Κείµενο 13. ιαφηµιστικό έντυπο της Singer, ένθετο σε εφηµερίδα (εµπρός όψη). Όµως, κάποιοι άλλοι δείκτες δεν είναι συµβατοί µε την υπόθεση αυτή. Το χρώµα του χαρτιού (κίτρινο αντί άσπρο), η ποιότητα του χαρτιού (χαρτόνι που δεν κόβεται εύκολα), ο τρόπος µε τον οποίο έφτασε στον αποδέκτη (µε τα ένθετα µιας εφηµερίδας), ο χώρος της διάδρασης (όχι αναγκαστικά δηµόσιος π.χ. ανάγνωση µπροστά σε κολώνα ή σε πίνακα ανακοινώσεων, αλλά στο σαλόνι ενός σπιτιού) ανατρέπουν την υπόθεση της αγγελίας και παραπέµπουν στις συµβάσεις άλλου κειµενικού είδους (δηλαδή σε συµβάσεις της διαφήµισης). Στην πρόσληψη του πολυτροπικού παλίµψηστου στο πλαίσιο της διαφήµισης συνηγορούν και οι λεκτικοί δείκτες mademoiselle, στυλ, νοικοκυρές... Για παράδειγµα, η λέξη mademoiselle λειτουργεί διπλά ως δείκτης µη συµβατός µε την υπόθεση της αγγελίας παράδοσης µαθηµάτων, γιατί: (α) προερχόµενη από µια διαφορετική γλώσσα και γραµµένη µε ένα διαφορετικό αλφάβητο από το υπόλοιπο κείµενο ανατρέπει τις συµβάσεις της γλωσσικής και γραφικής οµοιογένειας που απαιτεί η παρουσίαση του συντάκτη του κειµένου αυτού και δηλώνει την απόστασή της από το υπόλοιπο κείµενο, 13

14 (β) δηλώνοντας οικογενειακή κατάσταση, και µάλιστα µε τον τρόπο που θα την δήλωναν µαθήτριες άλλης εποχής, ανατρέπει τη σύµβαση που απαιτεί ο συντάκτης των αγγελιών αυτού του είδους να παρουσιάζεται µε την εργασιακή του ιδιότητα (καθηγητής, φιλόλογος κ.λπ.) ή το επίπεδο σπουδών του (φοιτήτρια, τριτοετής Νοµικής, κάτοχος proficiency), µαζί ενδεχοµένως µε ένα χαρακτηρισµό για τα προσόντα του που εγγυάται την αποτελεσµατικότητά του, όπως: έµπειρος, αριστούχος. Έτσι, ανακαλεί µια πραγµατικότητα από άλλη εποχή και άλλες κοινωνικές συνθήκες, η οποία δεν είναι συµβατή µε τους υπόλοιπους δείκτες του κειµένου, όταν mademoiselles δίδασκαν σε εύπορες δεσποινίδες οικοκυρικά, πιάνο και γαλλικά. Με τον ίδιο τρόπο, µνήµες άλλων κόσµων ή άλλων εποχών µη συµβατές µε την αγγελία παράδοσης µαθηµάτων αλλά και µε τον κόσµο στον οποίο παραπέµπει η mademoiselle, δηµιουργούν οι δείκτες στυλ και νοσοκόµες, διαφηµίστριες, γραµµατείς, νοικοκυρές, καθηγήτριες µουσικής. Το στυλ δεν ανήκει στον παραδειγµατικό άξονα των δεικτών των ευρέως διδασκοµένων µαθηµάτων, και οι νοσοκόµες, διαφηµίστριες, γραµµατείς, νοικοκυρές, καθηγήτριες µουσικής δεν ανήκουν στον παραδειγµατικό άξονα των νοµιµοποιηµένων αποδεκτών της αγγελίας, όπου το αναµενόµενο θα ήταν ιδιότητες ακαδηµαϊκές ή ηλικιακές (π.χ. σε µαθητές λυκείου, παιδιά κ.λπ.). Επίσης, όµοια λειτουργεί και το ώρο και το καθάρισµα (Κείµενο 14) ως δείκτης άλλου κειµενικού είδους, κόσµου και εποχής (διαφήµιση επιχείρησης και όχι αγγελία ιδιώτη). Κείµενο 14. ιαφηµιστικό έντυπο της Singer, ένθετο σε εφηµερίδα (πίσω όψη). Καθώς λοιπόν, οι δείκτες του κειµενικού είδους «διαφήµιση» κυριαρχούν, ο αναγνώστης, αναπροσαρµόζοντας τις αρχικές του υποθέσεις µε διαδοχικές αναπλαισιώσεις, προσλαµβάνει µε το κείµενο ως διαφήµιση και αλλάζει πραξεόγραµµα, για παράδειγµα δεν κόβει το χαρτάκι, που άλλωστε δεν έχει αριθµό 14

15 τηλεφώνου, αλλά αναζητά στην πίσω όψη το διαφηµιζόµενο προϊόν για να ανακαλύψει ότι η mademoiselle είναι τύπος ραπτοµηχανής Νοηµατοδοτώντας Παλίµψηστα µε τροποποίηση παραδειγµατικών αξόνων πολλών κειµενικών ειδών Το κείµενο 15, εύκολα θα µπορούσε να εκληφθεί ως πρωτοσέλιδο της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας, µε βάση πολλούς δείκτες που χαρακτηρίζουν τόσο το πρωτοσέλιδο συνολικά ως κειµενικό είδος (όπως: όνοµα, στοιχεία και σήµα της εφηµερίδας στο υψηλότερο σηµείο της σελίδας, τίτλος µε bold και µεγάλη γραµµατοσειρά, υπέρτιτλος διακριτός µε λεπτή οριζόντια µαύρη γραµµή, χωρισµός της σελίδας σε δύο µέρη µε µαύρη κατακόρυφη γραµµή, εικόνα και διάταξη των άρθρων), όσο και τα επιµέρους κειµενικά είδη που απαρτίζουν ένα πρωτοσέλιδο (στοιχεία της εφηµερίδας, εικόνες, είδη άρθρων, τίτλοι, υπέρτιτλοι και λεζάντες, κ.λπ.). Όµως, εκτελώντας και αξιολογώντας αυτό το πρώτο σχέδιο πρόσληψης, ο αναγνώστης/θεατής εντοπίζει δείκτες που δεν επιβεβαιώνουν την αρχική υπόθεσή του. Για παράδειγµα, ανατρέχοντας στις συµβάσεις του πρωτοσέλιδου, διαπιστώνει ότι το πρωτοσέλιδο του παραδείγµατος είναι σε ανάστροφη θέση σε σχέση µε τις υπόλοιπες σελίδες και ότι το συγκεκριµένο φύλλο της εφηµερίδας δεν έχει οπισθόφυλλο, αλλά δύο πρωτοσέλιδα. Και µόνοι οι δείκτες αυτοί αρκούν για αναπλαισίωση, υποδεικνύοντας ότι θα πρέπει να ερµηνεύσει το ανάστροφο πρωτοσέλιδο διαφορετικά τόσο από τα συνήθη πρωτοσέλιδα, όσο και από το υπόλοιπο σώµα της εφηµερίδας. Κείµενο 15. Ολοσέλιδη διαφήµιση της Vodafone, πηγή: «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία» 12/10/

16 Μη συµβατούς δείκτες µε την αρχική του υπόθεση, διαπιστώνει επίσης, ο αναγνώστης/θεατής όταν προσεγγίζει τα επιµέρους κείµενα του πρωτοσέλιδου, καθώς και τις σχέσεις µεταξύ τους. Ένα παιχνίδι συναίρεσης αντιφατικών δεικτών τόσο για τα κειµενικά είδη ειδησεογραφίας ή διαφήµισης (άρθρα ή διαφηµίσεις;, τίτλοι ή διαφηµίσεις;, χάρτης ή διαφήµιση;) όσο και για το θέµα (εξαιρετικά συµβάντα σε ξένη χώρα ή υπηρεσίες κινητής τηλεφωνίας;) εµφανίζεται στα περισσότερα κείµενα. Για παράδειγµα, διαπιστώνει πληθώρα επιµέρους λεκτικών και πολυτροπικών παλίµψηστων τα οποία, είτε έχουν προκύψει από τροποποίηση παγιωµένων εκφράσεων (π.χ. Επίσηµο νόµισµα το Φθηνώ), είτε έχουν προκύψει από τροποποίηση αξόνων δεικτών κειµενικών ειδών (π.χ. δείκτες χάρτη µε τοπωνύµια όπως: Blabladesh, Talkville, Speakland, North Ringtone, New Mobilia κ.λπ.), συναιρούν δείκτες από τις δύο διαφορετικές θεµατικές περιοχές και τις δύο κατηγορίες κειµενικών ειδών. Όµοια, στην υπόθεση της διαφήµισης συνηγορούν και άλλοι δείκτες που δεν συνιστούν χαρακτηριστικά του τυπικού πρωτοσέλιδου της «Κυριακάτικης». Για παράδειγµα, το µη αναµενόµενο κόκκινο χρώµα σε τέσσερα πεδία δηµιουργεί ερωτηµατικά για το είδος των άρθρων που προβάλλονται σε αυτό το φόντο. Καθώς η χρωµατική οµοιοµορφία συνήθως παραπέµπει σε οµοιογένεια κειµενικών ειδών, και τα δύο πεδία περιέχουν απροκάλυπτα διαφηµιστικά µηνύµατα, ενώ τα άλλα δύο έχουν αντιφατικούς δείκτες, ο αναγνώστης/θεατής τείνει να νοηµατοδοτήσει όλα τα κείµενα στα κόκκινα πεδία ως διαφηµίσεις. 5. Συµπεράσµατα και προοπτικές Ως µοναδικά κάθε φορά, παιχνίδια µίµησης, δηµιουργικότητας και απόκρυψης για τη χαρά της ανακάλυψης, τα πολυτροπικά παλίµψηστα διεκδικούν περισσότερη προσοχή από πιο τυπικές πραγµατώσεις του κυρίαρχου κειµενικού τους είδους, αναγκάζοντας τον βιαστικό κυρίως ακροατή, θεατή ή αναγνώστη εφήµερων κειµένων, να ανατρέξει ενεργητικότερα στο σύνολο των χαρακτηριστικών κάθε είδους, µε µοναδική ανταµοιβή την αίσθηση της έκπληξης από την ανατροπή του προφανούς οικείου για ένα άλλο οικείο, λιγότερο προφανές. Σε αυτό ακριβώς το σηµείο διαφέρουν από νεοαναδυόµενα είδη που συχνά πριν σταθεροποιηθούν, καλούνται υβριδικά- όπου η τροποποίηση συµβάσεων έχει µονιµότερο χαρακτήρα, δε στοχεύει στην έκπληξη αλλά στη λειτουργικότητα και 16

17 προκύπτει είτε από τη µεταφορά χαρακτηριστικών ενός είδους σε άλλο 14, είτε από την αµηχανία που προκαλεί η διαφοροποίηση του εξωτερικού πλαισίου, παραδείγµατος χάρη, µια εξέλιξη τεχνολογική 15. Στα πολυτροπικά παλίµψηστα οι ανατροπές των συµβάσεων µαρτυρούν την επιδεξιότητα του οµιλητή στο χειρισµό ποικίλων σηµειωτικών τρόπων της επικοινωνίας και αποκαλύπτουν, πέρα από τη διάθεση για πρωτοτυπία, απρόσµενες για την περίσταση όψεις της ταυτότητας του οµιλητή ή και στάσεις αµφισβήτησης για το ίδιο το επικοινωνιακό τελετουργικό που ακολουθεί (εκτενέστερη αναφορά στο θέµα βλ. Κουτσουσίµου-Τσίνογλου, 2000). Η οριοθέτηση κάθε είδους και η επιλογή του κυρίαρχου είδους στο πολυτροπικό πολιτισµικό παλίµψηστο, προϋποθέτουν καλή γνώση των συµβάσεων και των δεικτών που τείνουν να έχουν διάφορα κειµενικά είδη και για αυτό το λόγο παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη νοηµατοδότηση και την επικοινωνία, και κατ επέκταση και για τη διδακτική της επικοινωνίας. Μολονότι, η µε ποικίλους τρόπους συναίρεση αντιφατικών δεικτών που χαρακτηρίζει τα πολυτροπικά παλίµψηστα δεν είναι νέα (υπενθυµίζουµε τη συναίρεση κειµενικών ειδών σε παροιµίες 16, ή παιγνιώδεις οδηγίες 17 ), έως σήµερα τα πολυτροπικά παλίµψηστα θεωρούνται, κατά κανόνα, κείµενα περιθωριακά και ανάξια προσοχής για τη διδακτική της γλώσσας, ακόµη και στο πλαίσιο προσεγγίσεων που εστιάζουν στα χαρακτηριστικά των κειµενικών ειδών. Ωστόσο, η διαδικασία αποδόµησης ενός πολυτροπικού παλίµψηστου µέσα από τον εντοπισµό αντιφατικών δεικτών, οδηγεί σε µια νέα εξερεύνηση της διακειµενικότητας µέσα από τη συνειδητοποίηση των νοµιµοποιηµένων συµβάσεων που χαρακτηρίζουν διάφορα κειµενικά είδη και επιτρέπει να αποσαφηνισθούν οι δέσµες των χαρακτηριστικών δεικτών, δηλαδή οι τρόποι, που προκύπτουν από κάθε σύµβαση. Αυτό το παιχνίδι της σύγκρισης αντιφατικών πλαισιώσεων γίνεται γοητευτικότερο σε πολυτροπικά κείµενα όπου η τεχνολογία δίνει τη δυνατότητα να εµφανίζονται οι δείκτες σταδιακά, π.χ. στην τηλεόραση, το ραδιόφωνο, τον κινηµατογράφο κ.λπ. 18. Σε αυτό το πλαίσιο, η εξέταση πολυτροπικών παλίµψηστων 14 Χαρακτηριστικό παράδειγµα µεταφοράς υπήρξε η αναγραφή του θέµατος σε φακέλους ταχυδροµικής επίσηµης ή επαγγελµατικής αλληλογραφίας, µετά την εξάπλωση του φαξ. 15 Παράδειγµα η εξέλιξη των συµβάσεων από τα περιεχόµενα έντυπου περιοδικού στη σελίδα υποδοχής αντίστοιχου ηλεκτρονικού περιοδικού. 16 Όπως: «από την Πόλη έρχοµαι και... στην κορφή κανέλα». 17 Όπως: «Συνταγή της επιτυχηµένης εκδροµής»: Αναµείξτε δύο δόσεις χιούµορ, µία δόση καλής διάθεσης κ.λπ.» Ενδεικτικά, σε µαθήµατά µας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο και στο Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας χρησιµοποιήσαµε τηλεοπτικές διαφηµίσεις (όπως: δελτίο καιρού που έκρυβε διαφήµιση για τα κλιµατιστικά CHAPPEE, δήλωση ηλικιωµένης κυρίας σε συνοµηλίκους της «Πήρα το Lower» που έκρυβε διαφήµιση για τραπεζικό προϊόν), την εισαγωγή της εκποµπής

18 θα µπορούσε να συµβάλει ουσιαστικά στην κατανόηση των βασικότερων συµβάσεων των πλέον διαδεδοµένων κειµενικών ειδών. Αν τα λεκτικά παλίµψηστα λειτουργούν ως ένα κλείσιµο µατιού σε κάποιους αποδέκτες, υπενθυµίζοντας τους κοινούς τους πολιτισµικούς πόρους σε επίπεδο ρητών, τίτλων, διάσηµων ρήσεων, συνθηµάτων κ.λπ., τα πολυτροπικά παλίµψηστα, λειτουργούν όµοια αποκαλύπτοντας κοινούς πολιτισµικούς πόρους µιας κοινότητας σε ένα πολύ πιο σύνθετο επίπεδο, στο επίπεδο των διαρκώς ανανεούµενων συµβάσεων των κειµενικών ειδών και δηµιουργούν νέες, ενδιαφέρουσες προοπτικές για δραστηριότητες και εργασίες τύπου σχεδίων εργασίας (project) για όσους εµπλέκονται στη διδασκαλία/εκµάθηση γλωσσών σε διάφορα επίπεδα (εκπαιδευτές εκπαιδευτικών, εκπαιδευτικούς, δηµιουργούς εκπαιδευτικών υλικών και εργαλείων αξιολόγησης, µαθητές κ.λπ.). 6. Βιβλιογραφία Amossy, R. (2007). D une Culture à l Autre: Réflexions sur la Transposition des Clichés et des Stéréotypes. Palimpsestes 13, numéro spécial Le Cliché en traduction (Presses de la Sorbonne Nouvelle), Bakhtine, M. (1984). Esthétique de la création verbale. Paris: Gallimard. Baldry, A. & Thibault, J. P. (2006). Multimodal Transcription and Text Analysis. London: Equinox. Bhatia, V. (1997). Introduction: Genre Analysis and World Englishes. World Englishes, 16, Boyer, H. (2001). L Incontournable Paradigme des Représentations Partagées dans le Traitement de la Compétence Culturelle en Français Langue Étrangère. Revue de Didactologie des Langues-Cultures, 3/4, , Bronckart, J-P. (1996). Activité langagière, textes et discours. Pour un interactionnisme socio-discursif. Lausanne, Paris : Delachaux et Niestlé. Galisson, R. (1994). Les Palimpsestes Verbaux: Des Révélateurs Culturels Remarquables mais peu Remarqués In Lingua III, Programme Interuniversitaire de Coopération: Apprentissage des Langues pour la Vie Active et Communication Interculturelle (pp. 9-33). Thessalonique: Laboratoire de Didactique des Langues, Université Aristote de Thessalonique. «Αλ τσαντίρι Νιούζ» και αποσπάσµατα από το κινηµατογραφικό έργο του Γούντυ Άλλεν «Ακαταµάχητη Αφροδίτη» όπου συναιρούνταν δείκτες αρχαίας τραγωδίας, χολυγουντιανού µιούζικαλ και σύγχρονης κοινωνικής ταινίας. 18

19 Galisson, R. (1999). La Pragmatique Lexiculturelle pour Accéder Autrement, à une Culture, par un Autre Lexique. ELA, 116, Hyland, K. (2002). Genre: Language, Context and Literacy. Annual Review of Applied Linguistics, 22, Hymes, D. (1967). Models of the Interaction of Language and Social Life. Journal of Social Issues, XXIII (2), Johns, A. (1997). Text, Role and Context: Developing Academic Literacies. Cambridge: Cambridge University Press. Johns, A. (2002). Introduction: Genre in the Classroom. In A. M. Johns (Ed.), Genre in the Classroom: Multiple Perspectives (pp. 3-13). N.J. & London: Lawrence Erlbaum Associates. Kalantzis, M. & Cope, B. (2000). Multiliteracies: The Design of Social Futures. London: Palmer Press. Κοινό Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αναφοράς για τη Γλώσσα: Εκµάθηση, ιδασκαλία, Αξιολόγηση (2008){2005 αρχική γαλλική έκδοση}. Στρασβούργο: Συµβούλιο για την Πολιτιστική Συνεργασία Επιτροπή Παιδείας Τµήµα Σύγχρονων Γλωσσών. (επιµέλεια ελληνικής έκδοσης Σ. Ευσταθιάδης & Α. Τσαγγαλίδης) Ανακτήθηκε 15/10/2008, από τη διεύθυνση: Κουρδής, Ε. (2005). Λεκτικά Πολιτισµικά Παλίµψηστα στον Ελληνικό Τύπο. Συγχρονική και ιαχρονική Μελέτη Σηµασιολογικών Πεδίων και Συχνότητας Εµφάνισής τους. In Proceedings of the 7th International Conference on Greek Linguistics, University of York, 8-10/9/2005 (πρακτικά υπό έκδοση). Κουτσουσίµου-Τσίνογλου, Β. (2000). Πολυφωνικότητα και Πολυτροπικότητα: είκτες Στάσεων του/της Οµιλητή/-τριας και Σχεδιασµός ενός «Κοινού Γραπτού». Προπαιδαγωγική ανάλυση. Γλωσσικός Υπολογιστής, 2, 1-2, Kress, G. (1997). Visual and Verbal Modes of Representation in Electronically Mediated Communication: The Potentials of New Forms of Text. In I. Snyder (Ed.), In Page to Screen. Sydney: Allen & Unwin. Kress, G. (2000). Design and Trasformation: New Theories of Meaning. In M. Kalantzis & B.Cope (Eds.), Multiliteracies: The Design of Social Futures. London: Palmer Press. Kress, G. (2001). Issues for a Working Agenda in Literacy. In M. Kalantzis & B. Cope (Eds.), Transformations in Language and Learning: Perspectives on Multiliteracies. Australia: Common Ground Publishing. Kristeva, J. (1969). Σηµειωτική. Recherches pour une sémanalyse. Paris : Seuil. 19

20 Macken-Horarik, M. (2002). Something to Shoot for : A Systemic Functional Approach to Teaching Genre in Secondary School Science. In Ann, M. Johns (Ed.), Genre in the Classroom: Multiple Perspectives (pp ). N.J. & London: Lawrence Erlbaum Associates. Maingueneau, D. (1998). Analyser les Textes de Communication. Paris: Armand Collin. Martin, J. R. (1984). Types of Writing in Infants and Primary School. In I. Unsworth (Ed.), Reading, Writing, Spelling (Proceedings of the Fifth Macarthur Reading/Language Symposium). Sydney: Macarthur Institute of Higher Education. Miller, C. (1984). Genre as Social Action. Quarterly Journal of Speech, 70, Paltridge, B. (2002). Genre, Text Type, and the English for Academic Purposes (EAP) Classroom. In A. M. Johns (Ed.), Genre in the Classroom: Multiple Perspectives (pp ). N.J. & London, Lawrence Erlbaum Associates. Simeonidou-Christidou, T. (1998). Zones de Transparence et d Opacité Sémantiques pour le Grec et le Français. Thessalonique: Studio University Press. Todorov, T. (1981). Mikhail Bakhtine le principe dialogique. Suivi de Ecrits du Cercle de Bakhtine. Paris: Seuil. Tsitsa, M. & Anastassiadi, M. Ch. (2001). Accéder la Traduction de la Culture par l Entremise des Palimpsestes Verbo-Culturels (PVC). Cahiers de Lexicologie, 78,

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟΚΕΝΤΡΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΣΠΠΕ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΟΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΚΕΙΜΕΝΟΚΕΝΤΡΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΣΠΠΕ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΟΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΟΚΕΝΤΡΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΣΠΠΕ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΟΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΣΙΓΚΟΥ Α. 1, και ΝΟΥΤΣΟΥ Α. 1 1 9 ο Δημοτικό Σχολείο Μεγάρων e-mail: atsig@tee.gr,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία των Κειμενικών Ειδών

Θεωρία των Κειμενικών Ειδών Θεωρία των Κειμενικών Ειδών Μαρία Ποιμενίδου Δρ. Νηπιαγωγός, Κοινωνιολόγος mpoimenidou@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική παρουσίαση Κειμενικό είδος Γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 1.. Ενημέρωση για το μάθημα και Εισαγωγή Θεματικές περιοχές, Σύστημα αξιολόγησης. Το πλαίσιο του γραμματισμού. Γραμματισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Σωφρ. Χατζησαββίδης ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 1. Από το γραμματισμό στους πολυγραμματισμούς Σήμερα τα άτομα που βρίσκονται σε μία διαδικασία μάθησης και προετοιμασίας για την

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Φοιτητής: Σκαρπέντζος Γεώργιος Καθηγήτρια: Κολέζα Ευγενία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασικές θεωρίες σχεδιασμού της διδασκαλίας Δραστηριότητες και κατανόηση εννοιών

Διαβάστε περισσότερα

2. Το θεσµικό πλαίσιο

2. Το θεσµικό πλαίσιο Τα πολυτροπικά κείµενα ως µέσον προσέγγισης της γραφής από παιδιά προσχολικής ηλικίας 1 Abstract Nowadays written texts are consistently getting more multimodal; this means that different representative

Διαβάστε περισσότερα

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Εκπαιδευτήριο «ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΣΜΥΡΝΗΣ» σχολικό έτος 2014-2015 Αγαπητοί Γονείς, Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ Με την

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική Παιδαγωγική στο Νηπιαγωγείο

Διαπολιτισμική Παιδαγωγική στο Νηπιαγωγείο Διαπολιτισμική Παιδαγωγική στο Νηπιαγωγείο 1: Εισαγωγικά στο μάθημα Αρβανίτη Ευγενία ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών Άδειες Χρήσης Το παρόν υλικό διατίθεται με τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015)

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Οκτώβριος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Γλωσσική Εκπαίδευση - Εκπαίδευση στον Γραμματισμό:

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

1. Τα Κυριότερα Εργαλεία Ενηµέρωσης και Ευαισθητοποίησης σχετικά µε τον Εθελοντισµό

1. Τα Κυριότερα Εργαλεία Ενηµέρωσης και Ευαισθητοποίησης σχετικά µε τον Εθελοντισµό 1. Τα Κυριότερα Εργαλεία Ενηµέρωσης και Ευαισθητοποίησης σχετικά µε τον Εθελοντισµό Τα κυριότερα επικοινωνιακά εργαλεία ή µέσα που µπορούν να χρησιµοποιηθούν για την ενηµέρωση και ευαισθητοποίηση σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές;

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Τεχνικές για την καλλιέργεια δεξιοτήτων ανάγνωσης και γραφής Ευγενία Νιάκα Σχολική Σύμβουλος Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Οι μαθητές δεν απορροφούν «σαν σφουγγάρια», ούτε αποδέχονται άκριτα κάθε νέα πληροφορία.

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: Προπαίδεια - Πίνακας Πολλαπλασιασμού του 6 ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH: ΠΗΛΕΙΔΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 5 ποδράσηη Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας Πανεπιστημίου Πατρών 2ο Δημοτικό Σχολείο Ακράτας Δημοτικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ)

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ) Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί Α) Στην ιστορία. Α) Β) Γ) ) Απλή Β) Στη µελέτη περιβάλλοντος. Γ) Στις φυσικές επιστήµες. ) Σε όλα τα παραπάνω. Είστε

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΜΑΣ: Στο Γυμνάσιο γίνεται η πρώτη και καθοριστικής σημασίας επαφή των μαθητών με τα Αρχαία Ελληνικά Στο Γυμνάσιο πρέπει να καταφέρουμε να

Διαβάστε περισσότερα

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας. Κωνσταντίνα Παπακώστα. Φιλόλογος, 1ο Γυμνάσιο Περαίας, υπ. Διδ. Εκπαιδευτικής Πολιτικής

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας. Κωνσταντίνα Παπακώστα. Φιλόλογος, 1ο Γυμνάσιο Περαίας, υπ. Διδ. Εκπαιδευτικής Πολιτικής 3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας ΠΡΑΚΤΙΚΑ «Πρωτάθλημα Αρχαίων Ελληνικών» Κωνσταντίνα Παπακώστα Φιλόλογος, 1ο Γυμνάσιο Περαίας, υπ. Διδ. Εκπαιδευτικής Πολιτικής ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η παρούσα εργασία περιγράφει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

Γιαννάκης Βασιλειάδης, Γιώργος Σαββίδης, Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Γιαννάκης Βασιλειάδης, Γιώργος Σαββίδης, Μαίρη Κουτσελίνη Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής, Πανεπιστήµιο Κύπρου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αναγνωστικός Αλφαβητισµός σε Μαθητές Ε Τάξης ηµοτικού ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟΣ: ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΣΕ ΜΑΘΗΤΕΣ Ε ΤΑΞΗΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΣΕ ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΜΗ ΣΥΝΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΝΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση των λογοτύπων για την εκµάθηση της γραφής και της ανάγνωσης από παιδιά προσχολικής ηλικίας. ιευκολύνσεις και περιορισµοί 1

Η χρήση των λογοτύπων για την εκµάθηση της γραφής και της ανάγνωσης από παιδιά προσχολικής ηλικίας. ιευκολύνσεις και περιορισµοί 1 Η χρήση των λογοτύπων για την εκµάθηση της γραφής και της ανάγνωσης από παιδιά προσχολικής ηλικίας. ιευκολύνσεις και περιορισµοί 1 Οπτικός γραµµατισµός Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας εκτίθενται συνεχώς

Διαβάστε περισσότερα

Το Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών

Το Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών Το Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών Οδηγός χρήσης για εταιρείες και άλλους οργανισµούς Το Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών θέτει αναγνωρισµένα διεθνή στάνταρ για τη µέτρηση και σύγκριση γλωσσικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοαξιολόγηση: Δήλωση γλωσσικών ικανοτήτων. Επίπεδο Α1 για παιδιά

Αυτοαξιολόγηση: Δήλωση γλωσσικών ικανοτήτων. Επίπεδο Α1 για παιδιά Αυτοαξιολόγηση: Δήλωση γλωσσικών ικανοτήτων ΜΠΟΡΩ ΝΑ Επίπεδο Α1 για παιδιά Κατανόηση προφορικού λόγου Μπορώ, όταν ο λόγος είναι αργός, καθαρός με μεγάλες παύσεις και επαναλήψεις και χρήση οπτικών μέσων:

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Μετά την αλλαγή των σχολικών εγχειριδίων το σχολικό έτος 2006-2007 και επειδή, λόγω της εφαρμογής κύκλων συνδιδασκαλίας

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη δεξιοτήτων παραγωγής γραπτού λόγου στη

Ανάπτυξη δεξιοτήτων παραγωγής γραπτού λόγου στη Ανάπτυξη δεξιοτήτων παραγωγής γραπτού λόγου στη διδασκαλία της εύτερης Γλώσσας: Κατασκευάζοντας κείµενα µε αφορµή την επίσκεψη σε µία έκθεση 1 Abstract The article presents a teaching intervention, aiming

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται: 4.4 Ερωτήσεις διάταξης Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:! µία σειρά από διάφορα στοιχεία και! µία πρόταση / κανόνας ή οδηγία και ζητείται να διαταχθούν τα στοιχεία µε βάση την πρόταση αυτή. Οι ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πώς θα υλοποιήσω ένα πρόγραµµα Αγωγής Υγείας για τη διατροφή. Νικόλαος Ευσταθίου (Μ.ed.) Υπεύθυνος Αγωγής Υγείας Α /νση Π.Ε.

Πώς θα υλοποιήσω ένα πρόγραµµα Αγωγής Υγείας για τη διατροφή. Νικόλαος Ευσταθίου (Μ.ed.) Υπεύθυνος Αγωγής Υγείας Α /νση Π.Ε. Πώς θα υλοποιήσω ένα πρόγραµµα Αγωγής Υγείας για τη διατροφή Νικόλαος Ευσταθίου (Μ.ed.) Υπεύθυνος Αγωγής Υγείας Α /νση Π.Ε. Αθηνών Βήµατα για ένα σχέδιο εργασίας Α φάση: Επιλογή και διερεύνηση του θέµατος

Διαβάστε περισσότερα

2 Ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕ ΔΙΕΘΝΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ

2 Ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕ ΔΙΕΘΝΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ 2 Ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕ ΔΙΕΘΝΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ Η Ειδική Αγωγή ΑΦΕΤΗΡΙΑ εξελίξεων στην Επιστήμη και στην Πράξη ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Αξονική συµµετρία» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Μαθαίνοντας μέσα από τη Συλλογική Μνήμη της Πόλης της Κέρκυρας, το σύστημα CLIO

Μαθαίνοντας μέσα από τη Συλλογική Μνήμη της Πόλης της Κέρκυρας, το σύστημα CLIO Μαθαίνοντας μέσα από τη Συλλογική Μνήμη της Πόλης της Κέρκυρας, το σύστημα CLIO Ελένη Χριστοπούλου Δημήτριος Ρίγγας Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Πληροφορικής Συλλογικές Μνήμες μιας Πόλης στο Χώρο και στο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Άλιμος, 2015 Η Μέθοδος CLIL Ολιστική Εκμάθηση Περιεχομένου και Ξένης Γλώσσας EMILE: L Enseignement d une Matière par

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής

Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής 21-22 Μαρτίου 2014, Λευκωσία 16-17 Μαΐου 2014, Λεμεσός Η αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία των Μαθηµατικών Γ/σίου και Γεν. Λυκείου.

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία των Μαθηµατικών Γ/σίου και Γεν. Λυκείου. Να διατηρηθεί µέχρι... ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ENIAIOΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ /ΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α' Αν. Παπανδρέου 37, 15180 Μαρούσι Πληροφορίες : Αν. Πασχαλίδου Τηλέφωνο

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΙΑΣΥΝ ΕΣΗΣ ΙΟΝΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ, ΜΑΪΟΣ 2011 Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΙΑΣΥΝ ΕΣΗΣ ΙΟΝΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ, ΜΑΪΟΣ 2011 Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΙΑΣΥΝ ΕΣΗΣ ΙΟΝΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ, ΜΑΪΟΣ 2011 Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Ελένη Άννα Καλούδη, Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Η συνέντευξη είναι ένας από τους

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

H ΒΑΣΙΣΜΕΝΗ ΣΤΟΝ Η.Υ. ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΗ

H ΒΑΣΙΣΜΕΝΗ ΣΤΟΝ Η.Υ. ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΗ 2 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 495 H ΒΑΣΙΣΜΕΝΗ ΣΤΟΝ Η.Υ. ΜΟΝΤΕΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΗ Τσιπουριάρη Βάσω Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Από την παιδαγωγική του γραμματισμού στους πολυγραμματισμούς: νέες τάσεις, διαστάσεις και προοπτικές στη διδασκαλία της γλώσσας.

Από την παιδαγωγική του γραμματισμού στους πολυγραμματισμούς: νέες τάσεις, διαστάσεις και προοπτικές στη διδασκαλία της γλώσσας. Σωφρ. Χατζησαββίδης Από την παιδαγωγική του γραμματισμού στους πολυγραμματισμούς: νέες τάσεις, διαστάσεις και προοπτικές στη διδασκαλία της γλώσσας. Από την Επικοινωνιακή Προσέγγιση στην παιδαγωγική των

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με θέμα : «Δράσεις και προγράμματα στοχευμένης εκπαιδευτικής παρέμβασης κατά το σχολικό έτος 2013-2014» Θεσσαλονίκη, 20/06/2014

Ημερίδα με θέμα : «Δράσεις και προγράμματα στοχευμένης εκπαιδευτικής παρέμβασης κατά το σχολικό έτος 2013-2014» Θεσσαλονίκη, 20/06/2014 Ημερίδα με θέμα : «Δράσεις και προγράμματα στοχευμένης εκπαιδευτικής παρέμβασης κατά το σχολικό έτος 2013-2014» Θεσσαλονίκη, 20/06/2014 Στο σχολείο λειτουργεί Τ.Ε. και στις τρεις τάξεις. Το Τ.Ε. παρακολούθησαν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία Γεώργιος Πετάσης Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΤMHMA MHXANIKΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, Πανεπιστήμιο Πατρών, 2012 2013 Τι είναι η γλωσσική τεχνολογία;

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για το νέο HSK

Πληροφορίες για το νέο HSK Πληροφορίες για το νέο HSK Μετάφραση από την ιστοσελίδα http://www.chinesetesting.cn/gosign.do?id=1&lid=0# Το νέο HSK δημιουργήθηκε από το Χανπάν σε μια προσπάθεια καλύτερης εξυπηρέτησης των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξύ γραφής και εικόνας: παιχνίδια γραφής στους δρόµους της πόλης 1

Μεταξύ γραφής και εικόνας: παιχνίδια γραφής στους δρόµους της πόλης 1 Μεταξύ γραφής και εικόνας: παιχνίδια γραφής στους δρόµους της πόλης 1 Abstract A walk around the streets of any modern city reveals various forms and functions of writing. In modern highly alphabetized

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση

Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Σχεδιάζω δραστηριότητες και ασκήσεις αυτοαξιολόγησης στο εκπαιδευτικό υλικό για αποτελεσματική μάθηση Μαρία Ι. Κουτσούμπα Αναπλ. Καθηγήτρια ΣΕΦΑΑ ΕΚΠΑ / ΣΕΠ ΕΑΠ Δραστηριότητες και ασκήσεις αυτό-αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

1ο χειμ. Εξαμηνο, 2013-2014

1ο χειμ. Εξαμηνο, 2013-2014 1ο χειμ. Εξαμηνο, 2013-2014 Συνθεση πινακίδας παρουσίασης συνθετικά και γεωμετρικά στοιχεία Εισαγωγη στην Αρχιτεκτονικη Συνθεση Θεμα 1ο ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΓΡΑΦΑΚΟΥ Καθηγήτρια της Σχολης Αρχιτεκτονων Ε.Μ.Π. Εικονογραφηση

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Θεμελίωση μιας λύσης ενός προβλήματος από μια πολύπλευρη (multi-faceted) και διαθεματική (multi-disciplinary)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου Περίγραμμα μαθήματος & Syllabus

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου Περίγραμμα μαθήματος & Syllabus Εισαγωγή στο Γραμματισμό Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου Περίγραμμα μαθήματος & Syllabus Σκοπός και στόχοι: Σκοπός του μαθήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών/τριών με τις διαδικασίες ανάπτυξης του γραμματισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τομέας Έρευνας ΚΕΘΕΑ Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα, έννοιες ή συμπεριφορές επιχειρεί να απαντήσει το γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 10 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 10 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 10 1/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: α) να αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης

Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Mουσειοσκευή «Ζωγραφίζω το δέντρο» Το µάθηµα των εικαστικών ως µέσο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Ελένη - Φαίη Σταµάτη ιευθύντρια Μουσείου Ελληνικής Παιδικής Τέχνης email: contact@childrensartmuseum.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑφήγησηκαιΕκπαίδευση: ιστορίες για όλους, ιστορίες από όλους

ΑφήγησηκαιΕκπαίδευση: ιστορίες για όλους, ιστορίες από όλους Αριστοτέλειο Κολλέγιο Θεσσαλονίκης Ημερίδα«ΤοΣχολείοστηνΨηφιακήΕποχή: Διαδραστικοί Πίνακες και Πλατφόρμες e-learning» Θεσσαλονίκη, 12 Μαρτίου2011 ΑφήγησηκαιΕκπαίδευση: ιστορίες για όλους, ιστορίες από

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Οι ερωτήσεις στη διδασκαλία Α) Η ερώτηση του εκπαιδευτικού Β) Η ερώτηση του μαθητή Α) Η

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα και επικοινωνιακές δραστηριότητες στα νέα βιβλία της γλώσσας: μια κριτική εξέταση

Κείμενα και επικοινωνιακές δραστηριότητες στα νέα βιβλία της γλώσσας: μια κριτική εξέταση Κείμενα και επικοινωνιακές δραστηριότητες στα νέα βιβλία της γλώσσας: μια κριτική εξέταση Στόχος της ανακοίνωσης είναι να εξεταστούν κριτικά οι προσεγγίσεις που χρησιμοποιούνται στα νέα βιβλία της γλώσσας,

Διαβάστε περισσότερα

Τα κύρια χαρακτηριστικά που καθιστούν τον δικτυακό κόµβο «καλή πρακτική», σε σχέση µε τις επιλεγµένες περιοχές είναι:

Τα κύρια χαρακτηριστικά που καθιστούν τον δικτυακό κόµβο «καλή πρακτική», σε σχέση µε τις επιλεγµένες περιοχές είναι: Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Όνοµα κόµβου URL Τοµέας Στοιχεία επικοινωνίας Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης http://www.emst.gr/ Μουσείο protocol@emst.culture.gr Τα κύρια χαρακτηριστικά που καθιστούν

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Κειμενικά είδη και γλωσσική διδασκαλία: Θεωρητικό υπόβαθρο. Κυριακίδη Έλενα Πανεπιστήμιο Κύπρου

Κειμενικά είδη και γλωσσική διδασκαλία: Θεωρητικό υπόβαθρο. Κυριακίδη Έλενα Πανεπιστήμιο Κύπρου Κειμενικά είδη και γλωσσική διδασκαλία: Θεωρητικό υπόβαθρο Κυριακίδη Έλενα Πανεπιστήμιο Κύπρου Ο όρος 'κειμενικά είδη' αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του γλωσσολογικού και παιδαγωγικού λεξιλογίου, ωστόσο παραμένει

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική.

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική. ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ από το 2000 µέχρι σήµερα ένα εργαστήρι σκηνικής έκφρασης και δηµιουργίας, ή µια πρόταση ασκήσεων δηµιουργικής φαντασίας -------------------------------------------- (α) αντικείµενο και ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή

Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή MULTIMEDIA ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ - CD ROM για Διαδραστικό Πίνακα Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή ΑΚΤΙΝΕΣ v5.0 Πακέτο 112 εκπαιδευτικών προγραμμάτων το οποίο εστιάζει στην υποστήριξη της διδασκαλίας των διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

, α µα.., asotirakis@aegean.gr, 2241025931 α α α, α µα.., kmath@otenet.gr, 2241065194. α α α α α α α α α «α µα. α α µ «α α µα» α

, α µα.., asotirakis@aegean.gr, 2241025931 α α α, α µα.., kmath@otenet.gr, 2241065194. α α α α α α α α α «α µα. α α µ «α α µα» α , α µα.., asotirakis@aegean.gr, 2241025931 α α α, α µα.., kmath@otenet.gr, 2241065194 ΠΕΡΙΛΗΨΗ α α α α µα α 04. α α α α α α α α α α «α µα µα» µ µ α µα α α α α µ α α µ «α α µα» α µα α α µ α µ α α α α α

Διαβάστε περισσότερα

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Σκοπός του Νηπιαγωγείου είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Η κατηγοριοποίηση των θεμάτων της ΤΡΑΠΕΖΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο μάθημα της ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ έγινε με βάση την τρέχουσα πορεία της ύλης στο μάθημα, αλλά και με βάση τη ροή της ύλης,

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ EUROPEAN LANGUAGE LABEL ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 2013

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ EUROPEAN LANGUAGE LABEL ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ------ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ (Ι.Κ.Υ.) ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ------ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Τίτλος προγράμματος: «Ταξίδι στην Παραμυθοχώρα» Τάξη: Α Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2013-14 Σύνολο μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΘΕΩΡΙΑ & ΠΡΑΞΗ στην εκπαιδευση Το έγγραφο αυτό παρέχει πληροφορίες και οδηγίες μορφοποίησης που θα σας βοηθήσουν να προετοιμάσετε καλύτερα την εργασία σας.... Αποστολή Εργασιών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Facebook και διδασκαλία/ εκμάθηση της γαλλικής ως ξένης γλώσσας

Facebook και διδασκαλία/ εκμάθηση της γαλλικής ως ξένης γλώσσας Facebook και διδασκαλία/ εκμάθηση της γαλλικής ως ξένης γλώσσας Σύβακα Τριανταφυλλιά Καθηγήτρια Γαλλικής, Πρότυπο Πειραματικό Γενικό Λύκειο Πανεπιστημίου Μακεδονίας sivakatr@yahoo.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αυτό το άρθρο

Διαβάστε περισσότερα