Μια Εισαγωγή στις Στρατηγικές του Οικολογικού Σχεδιασμού Γιατί, τι και πώς;

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μια Εισαγωγή στις Στρατηγικές του Οικολογικού Σχεδιασμού Γιατί, τι και πώς;"

Transcript

1 Μια Εισαγωγή στις Στρατηγικές του Οικολογικού Σχεδιασμού Γιατί, τι και πώς; Karsten Schischke, Marcel Hagelüken, Gregor Steffenhagen Fraunhofer IZM, Berlin, Germany Phone: ; Η βασική ιδέα του οικολογικού σχεδιασμού έγκειται στη μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων καθ όλη τη διάρκεια ζωής των προϊόντων μέσω της βελτίωσης του σχεδιασμού των προϊόντων. Προκύπτουν δύο σχετικά αρχικά ερωτήματα: Γιατί «το περιβάλλον» αποτελεί ένα σχετικό θέμα και έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις επιχειρήσεις; Και, ποια είναι η φιλοσοφία που διέπει τις νομοθετικές δράσεις, λ.χ. της Ευρωπαϊκής Ένωσης; Μόλις οι εταιρίες κατανοήσουν το λόγο για τον οποίο το περιβάλλον αποτελεί ένα σημαντικό και σχετικό θέμα, είναι περισσότερο διατεθειμένες να ανταποκριθούν ενεργητικά στις απαιτήσεις που τίθενται όχι μόνο από τους νομοθέτες, αλλά και από τις επιχειρήσεις-πελάτες και τους ιδιώτες-πελάτες, την αγορά, και άλλους εμπλεκόμενους. Επιπρόσθετα, όσες εταιρίες διαθέτουν μια στρατηγική και μια ενεργητική προσέγγιση στον οικολογικό σχεδιασμό έχουν και περισσότερες πιθανότητες να ανοίξουν την πόρτα της δημιουργικής καινοτομίας. Γιατί ο Τομέας των Ηλεκτρικών και Ηλεκτρονικών Ειδών βρίσκεται στο επίκεντρο; Η βιομηχανία των ηλεκτρονικών ειδών είναι ένας μείζων τομέας της ευρωπαϊκής οικονομίας, με τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) του τομέα να αποτελούν ένα σημαντικό κινητήριο μοχλό καινοτομίας και νέων ιδεών για προϊόντα. Ωστόσο, αυτή η ιστορία επιτυχίας είναι ταυτόχρονα συνδεδεμένη και με ορισμένες περιβαλλοντικές ανησυχίες. Επί παραδείγματι, οι οικιακές συσκευές και οι συσκευές γραφείου καταναλώνουν περισσότερο από το 25% της τελικής χρήσης ηλεκτρισμού και ο οικιακός φωτισμός ευθύνεται για το 17% της συνολικής οικιακής χρήσης ενέργειας, ενώ ένα υψηλό ποσοστό αυτής της ενέργειας καταλήγει σε σπατάλη θερμότητας παρά στην παραγωγή φωτός. Επιπλέον, η υψηλή καινοτομικότητα, η μεγάλη ανάπτυξη και κυκλοφορία ηλεκτρονικών προϊόντων συνεπάγεται ότι πολλά τέτοιου είδους προϊόντα συνδέονται σήμερα με την κοινωνία των απορριμμάτων. Ένα ηλεκτρονικό προϊόν που κυκλοφορεί στην αγορά έχει κατά πάσα πιθανότητα κατασκευασθεί από ένα πλήθος διαφορετικών τμημάτων/εξαρτημάτων που προέρχονται και παράγονται σε διάφορα σημεία του πλανήτη, και τα οποία έχουν ενδεχομένως κάνει αρκετές φορές το γύρο του κόσμου. Η συνθετότητα τον ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών έγκειται στο ότι περιέχουν ένα πλήθος υλικών - μερικές φορές μάλιστα ειδικών για τα ηλεκτρονικά είδη -, ορισμένα από τα οποία είναι γνωστά ως επικίνδυνα υλικά για τους ανθρώπους και το περιβάλλον. Όλοι τα παραπάνω εξηγούν το λόγο για τον οποίο η βιομηχανία των ηλεκτρονικών ειδών διαδραματίζει ένα σημαντικό ρόλο ως προς την προστασία του περιβάλλοντος. Ας ρίξουμε το φως όμως στα «πράσινα» οφέλη του τομέα των ηλεκτρονικών ειδών, αφού είναι πολλές οι δυνατότητες ο τομέας αυτός να καταστεί ο βηματοδότης της αειφόρου ανάπτυξης. Η σμίκρυνση του μεγέθους των προϊόντων συνεπάγεται τη χρήση λιγότερου υλικού ανά λειτουργία, περισσότερες πληροφορίες συγκεντρωμένες σε λιγότερο «φυσικό» προϊόν, δημιουργία ενός παγκόσμιου χωριού μέσω του διαδικτύου παροχή εκπαίδευσης, ισότητας ευκαιριών και μέσων συμμετοχής για πολλούς ανθρώπους στον πλανήτη -, μεγαλύτερη απόδοση με τον έξυπνο αυτοματισμό διαδικασιών και μηχανών, για να δώσουμε λίγα μόνο παραδείγματα. Αλλά, προτού ασχοληθούμε με τα «πράσινα» προϊόντα, είναι σημαντικό να έχουμε μια κοινή βάση κατανόησης του όρου «περιβάλλον»... 1

2 Το «Περιβάλλον» Όταν γίνεται αναφορά στο περιβάλλον και στους πιθανούς κίνδυνους που αυτό διατρέχει, η υπερθέρμανση του πλανήτη αποτελεί αυτή τη στιγμή ίσως το πλέον πιεστικό πρόβλημα, όμως υπάρχουν και πολλά άλλα προβλήματα, π.χ. η εξάντληση των πρώτων υλών και η κατανάλωση νερού. Η κατανάλωση νερού δεν αποτελεί μείζον πρόβλημα σε πολλές ευρωπαϊκές περιοχές, όμως είναι ένα κρίσιμο θέμα σε πολλές περιοχές όπου λαμβάνει χώρα η παραγωγή ηλεκτρονικών τμημάτων/εξαρτημάτων: Η ρύπανση του νερού με τοξικές ουσίες και ο ευτροφισμός επιδεινώνουν το πρόβλημα. Επίσης, σε ορισμένες περιοχές αποτελούν προβλήματα και οι εκπομπές καυσαερίων που ευθύνονται για το φωτοχημικό νέφος, η όξινη βροχή και η μετάδοση τοξικών ουσιών. Άλλα προβλήματα περιλαμβάνουν το θόρυβο, τις οσμές και την ακτινοβολία. Όλες αυτές οι επιπτώσεις διαπιστώνονται κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής ενός προϊόντος, ίσως ακόμα και αρκετές φορές. Μια συγκεκριμένη εταιρία μπορεί να εμπλέκεται μόνο σε ένα επιμέρους στάδιο του συνολικού κύκλου ζωής ενός προϊόντος, ο οποίος περιλαμβάνει την αγορά υλικού, την παραγωγή τμημάτων, τη συναρμολόγηση του προϊόντος, τη διανομή και τη λιανική πώληση, τη χρήση του προϊόντος, (προαιρετικό) την ανακαίνιση και επαναχρησιμοποίηση και την τελική διάθεση (ή ανακύκλωση υλικών) στο τέλος του κύκλου ζωής ενός προϊόντος. Ωστόσο, η σχέση μεταξύ προμηθευτών στα ανάντη και πελατών, καταναλωτών, και ενδεχόμενων ανακυκλωτών στα κατάντη συνεπάγεται ότι οι επιμέρους εταιρίες έχουν μια (έμμεση) επιρροή και ευθύνη για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής. Ο Οικολογικός Σχεδιασμός είναι ένα Θέμα Επιχειρηματικής Επιτυχίας Η περιβαλλοντική συνείδηση συνδέεται με τη δημιουργικότητα και την καινοτομικότητα. Η υιοθέτηση και η τήρηση της νομοθεσίας ενδέχεται να οδηγήσουν στην πλήρωση των κριτηρίων συμμόρφωσης, κάτι το οποίο είναι θετικό, αλλά επίσης και στην εμπλοκή με γραφειοκρατικές διαδικασίες με μικρή προστιθέμενη αξία. Ο εντοπισμός των επιχειρηματικών οφελών που συνδέονται με μια πράσινη στρατηγική προϊόντων μπορεί να αποτελέσει το πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση της ανάπτυξης μιας πιο ενεργητικής στρατηγικής, γεγονός που συνιστά μια εξέλιξη ως προς την παθητική και αντιδραστική προσέγγιση. Η περιβαλλοντική επίγνωση έχει επίσης να κάνει και με τη δημιουργία μιας θετικής εικόνας εμπορικού σήματος, το οποίο να είναι διακριτό στην αγορά. Σήμερα, στην επιλογή προμηθευτών εκ μέρους των μεγάλων OEM (κατασκευαστών πρωτότυπου εξοπλισμού) συχνά λαμβάνεται σοβαρά υπόψη το περιβαλλοντικό προφίλ του προμηθευτή. Για ορισμένους καταναλωτές που είναι ευαισθητοποιημένοι στο θέμα της προστασίας του περιβάλλοντος και οι οποίοι ίσως και να αντιλαμβάνονται ότι τα πράσινα προϊόντα στις περισσότερες περιπτώσεις είναι πιο αποδοτικά από τα άλλα, το «πράσινο πουλάει καλύτερα». Υπάρχουν πολλά Οικολογικά Σήματα που πιστοποιούν και γνωστοποιούν στους καταναλωτές τις καλές περιβαλλοντικές ιδιότητες των προϊόντων. Εκτός από τη συχνά μεγαλύτερη απόδοσή τους, τα οικολογικά σχεδιασμένα προϊόντα αυξάνουν την ασφάλεια του καταναλωτή, είναι πιο αξιόπιστα και διαθέτουν καλύτερη ποιότητα. Συχνά ακούγεται ότι οι περιβαλλοντικές στρατηγικές είναι ιδιαίτερα δαπανηρές για τις εταιρίες, αλλά ουσιαστικά σε πολλές περιπτώσεις ο οικολογικός σχεδιασμός διευκολύνει την εξοικονόμηση κόστους. Παραδείγματος χάρη, η μείωση της κατανάλωσης υλικού και αποβλήτων κατά την παραγωγή και η κατασκευή προϊόντων με λιγότερη κατανάλωση ενέργειας αποτελούν άμεσα οφέλη για τον παραγωγό, χωρίς να λησμονούμε και τη μείωση των σχετικών εσωτερικών κινδύνων και την αυξημένη κινητοποίηση των εργαζομένων. Η υιοθέτηση μιας στρατηγικής οικολογικού σχεδιασμού έχει επίσης να κάνει και με την ανάπτυξη καινοτομιών, έτσι ώστε τα προϊόντα να 2

3 είναι επίκαιρα και να αυξάνεται η απόδοσή τους. Τελευταίο, αλλά όχι και λιγότερο σημαντικό, ο οικολογικός σχεδιασμός συνιστά μια ενεργητική προσέγγιση της νομικής συμμόρφωσης. Περίπτωση Επιχείρησης: Better Energy Systems Η εταιρία Better Energy Systems (BES), η οποία εδρεύει στο Ηνωμένο Βασίλειο, αποτελεί ένα καλό παράδειγμα της προώθησης της οικολογικότητας σε συνδυασμό με μια καινοτομική σύλληψη των προϊόντων. Η BES διεκδικεί την κυρίαρχη θέση στην κατασκευή φορητών προϊόντων με χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας: «Έχουμε αναλάβει τη δέσμευση να χρησιμοποιούμε τα πλέον αποτελεσματικά μέσα για την ανάπτυξη και τη διανομή στην παγκόσμια οικονομία προϊόντων με οικολογική συνείδηση. [ ] Με το έργο μας στοχεύουμε στο να εκπαιδεύσουμε τον καταναλωτή σχετικά με τη λειτουργικότητα και την αποδοτικότητα των προϊόντων με περιβαλλοντικό σχεδιασμό». Αντίθετα με το συχνά επιστρατευόμενο επιχείρημα ότι ο «καταναλωτής δεν αναζητά πράσινα προϊόντα», η BES έχει υιοθετήσει μια δυναμική στρατηγική για την εκπαίδευση του καταναλωτή πάνω στην περιβαλλοντική διάσταση του πρώτου προϊόντος τους, ενός ηλιακού φορτιστή για φορητές/κινητές συσκευές. Ο σχεδιασμός αυτού του ηλεκτρικού φορτιστή συνδυάζει την αισθητική με την οικολογικότητα και έχει λάβει το Βραβείο «Macworld Best of Show Award» για το Η αξιολόγηση της ενέργειας και της τοξικότητας του προϊόντος διεξήχθη κατά το στάδιο του σχεδιασμού, έτσι ώστε να μπορεί να ελεγχθεί και βελτιστοποιηθεί η περιβαλλοντική επίδοσή του. Τα κύρια μηνύματα από αυτή την περίπτωση επιχείρησης είναι: Τα πράσινα προϊόντα μπορούν να διαθέτουν αισθητική και να μεταφέρουν την ιστορία σου στον κόσμο δημιουργώντας μια μοναδική εικόνα εταιρικού σήματος! Οι ιδιώτες καταναλωτές αποτελούν ένα σπουδαίο κινητήριο άξονα για τον οικολογικό σχεδιασμό, δεδομένου ότι έχει αυξηθεί η παγκόσμια επίγνωση για τα περιβαλλοντικά προβλήματα. Με ορισμένες διαφορές από τόπο σε τόπο, η πρόληψη της ρύπανσης αναγνωρίζεται ως ένα καθήκον μείζονος σημασίας. Άρα, η εικόνα φιλικότητας προς το περιβάλλον απολαμβάνει μιας γενικότερης εκτίμησης. Έχουν καθιερωθεί διάφορα Οικολογικά Σήματα στις διάφορες χώρες, ανάλογα με την ομάδα των προϊόντων. Έως τα τέλη του έτους 2002 περίπου 10,000 προϊόντα έφεραν ένα από τα ευρωπαϊκά εθνικά ή τοπικά οικολογικά σήματα, ή το σήμα με το λουλούδι της ΕΕ. Στη Γερμανία το 2004 περίπου 83% των καταναλωτών ανέφεραν ότι γνωρίζουν το Γερμανικό σήμα με τον Γαλάζιο Άγγελο. Από αυτούς, το 49% ανέφερε ότι ο Γαλάζιος Άγγελος είναι σημαντικός παράγοντας στην απόφαση αγοράς. Τα Οικολογικά Σήματα δεν είναι σημαντικά μόνο για τους ιδιώτες καταναλωτές, αφού περιλαμβάνονται ανάμεσα στα κριτήρια επιλογής πολλών προϊόντων για τις προμήθειες του δημοσίου, όπου γενικά τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά των προϊόντων παίζουν ένα σημαντικό ρόλο. Η τιμή, η λειτουργικότητα, και το service βρίσκονται βέβαια στην κορυφή των αγοραστικών κριτηρίων, αλλά, η οικολογικότητα μπορεί να αποτελέσει εκείνο το επιπλέον επιχείρημα που θα κρίνει την απόφαση υπέρ ενός ορισμένου προϊόντος. Σύμφωνα με μια μελέτη του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Περιβαλλοντικού Φορέα, στην ερώτηση αν ήταν διατεθειμένοι να πληρώσουν επιπλέον για προϊόντα φιλικά προς το περιβάλλον, το 10% των Γερμανών καταναλωτών απάντησε «ασφαλώς ναι» και ένα άλλο 53% ότι είναι διατεθειμένοι να πληρώνουν περισσότερο. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα οικολογικά σχεδιασμένα προϊόντα είναι αναγκαστικά ακριβότερα, στην πραγματικότητα θα μπορούσαν να είναι και φθηνότερα, ιδιαίτερα όταν υπολογίσει κανείς το κόστος στον συνολικό κύκλο ζωής. 3

4 Μια αρχική προσέγγιση στον οικολογικό σχεδιασμό θα μπορούσε να ξεκινήσει από τον υπολογισμό του κόστους κατασκευής/παραγωγής των προϊόντων. Πόσο βαρύνουν στο κόστος του προϊόντος οι πρώτες ύλες, τα βοηθητικά, η κατανάλωση νερού και ενέργειας. Είναι δύσκολο να προσδιορισθούν αυτά τα ποσοστά για ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής/προμήθειας, αλλά, για παράδειγμα, για τους κατασκευαστές πλακετών τυπωμένου κυκλώματος (PCB) το 20-40% του συνολικού κόστους κατασκευής σχετίζεται με τα υλικά και τη χρήση ενέργειας. Η ελαχιστοποίηση του συνολικού όγκου έργου Hyx του υλικού ανά μονάδα προϊόντος μειώνει τα κόστη και καθιστά το προϊόν περισσότερο «πράσινο». Μειωμένη χρήση χημικών επεξεργασίας και πιο περιορισμένη ποικιλία σημαίνει επίσης μικρότερες απαιτήσεις εσωτερικής οργάνωσης προμηθειών (logistics). Η αποφυγή της χρήσης επικίνδυνων ουσιών μέσα στα προϊόντα μπορεί να μειώσει το κόστος διακίνησης, τα μικρότερο μέγεθος προϊόντος σημαίνει λιγότερο υλικό συσκευασίας και η χρήση ανακυκλωμένων προϊόντων μπορεί να είναι φθηνότερη. Τα απλά και εύκολα στη συναρμολόγηση προϊόντα μειώνουν το κόστος συναρμολόγησης και καθιστούν ευκολότερη την αποσυναρμολόγηση/διάλυση για την επαναχρησιμοποίηση, την επισκευή ή την ανακύκλωση. Οι βιομηχανικοί πελάτες είναι μια επιπλέον κινητήρια δύναμη για τον οικολογικό σχεδιασμό, ιδιαίτερα δε οι πολυεθνικές που διαθέτουν περιβαλλοντικές πολιτικές και μπορούν να ασκήσουν μεγάλη επιρροή στους προμηθευτές τους. Το ελάχιστο που απαιτούν είναι οι προμηθευτές τους να χρησιμοποιούν ως ένα συγκεκριμένο βαθμό τις αρχές της περιβαλλοντικής διαχείρισης. Επίσης, συχνά απαιτούν την ανάλυση των προμηθευόμενων προϊόντων σε βαθμό που μπορεί να ποικίλλει από λίστες επιφυλακής (watch-lists) ουσιών έως πλήρεις δηλώσεις υλικών. Συνεπώς, το να είναι κανείς «πράσινος προμηθευτής» μπορεί να αποτελέσει έναν αποφασιστικό λόγο για την επιλογή του ως προμηθευτή. Ένα άλλο επιχειρηματικό όφελος του οικολογικού σχεδιασμού είναι η μεταβολή της οπτικής γωνίας ως προς το προϊόν. Ο σχεδιασμός προϊόντος με οικολογική λογική μπορεί να οδηγήσει σε νέες, εξαιρετικά καινοτόμες ιδέες. Η περιβαλλοντική ανάλυση του προϊόντος οδηγεί σε μια βαθύτερη κατανόηση της σύνθεσης και των λειτουργιών, καθώς και των σχέσεων της παραγωγικής αλυσίδας. Η καλή διαχείριση της αλυσίδας προμήθειας/παραγωγής είναι προϋπόθεση για ένα προϊόν με υψηλή ποιότητα. Περίπτωση Επιχείρησης: TWINflex Ήδη εδώ και αρκετά χρόνια η Würth Elektronik, μια γερμανική εταιρία κατασκευής πλακετών τυπωμένου κυκλώματος (PCB), άρχισε να ερευνά μια καινοτόμο ιδέα για PCB με τεχνολογία MicroVia χρησιμοποιώντας τεχνολογία ελασμάτων με εύκαμπτο υλικό. Η ευκαμψία της μορφής και η ευελιξία της λειτουργίας καθιστά αυτή την ιδέα TWINflex κατάλληλη για υψηλής πυκνότητας, εύκαμπτα, εύκαμπτα-άκαμπτα και τρισδιάστατα κυκλώματα. Το έλασμα της πλακέτας του κυκλώματος τοποθετείται πάνω σε ένα ομοιογενές πλαστικό ή μεταλλικό υπόβαθρο. Ο σχεδιασμός του TWINflex διαχωρίζει τις μηχανικές από τις ηλεκτρικές λειτουργίες της πλακέτας. Η χρήση βλαβερών ουσιών κατά την παραγωγή της πλακέτας τυπωμένου κυκλώματος μπορεί να μειωθεί σημαντικά με την υλοποίηση διαφορετικών διαδικασιών παραγωγής. Στο τέλος χρήσης του προϊόντος είναι δυνατός ο εύκολος διαχωρισμός του υλικού της βάσης και του υλικού των κυκλωμάτων, τα οποία έχουν, π.χ., μεγαλύτερη συγκέντρωση πολύτιμων μετάλλων. Λαμβάνοντας υπόψη ότι στο μέλλον ο κατασκευαστής θα είναι υποχρεωμένος να επιφορτίζεται με τα έξοδα ανακύκλωσης, η ιδέα αυτή συμβάλλει στην ελαχιστοποίηση του κόστους επεξεργασίας στο τέλος χρήσης και στη μεγιστοποίηση του οφέλους από τα ανακτημένα υλικά. 4

5 Γιατί δίνεται έμφαση στο Σχεδιασμό; Η παραδοσιακή προσέγγιση της περιβαλλοντικής προστασίας συνίσταται στην πρόληψη της ρύπανσης ή στη διαχείριση των αποβλήτων. Ωστόσο, αυτές οι στρατηγικές επικεντρώνονται αποκλειστικά και μόνο στην αποφυγή ή την ελαχιστοποίηση των εν δυνάμει περιβαλλοντικών επιπτώσεων χωρίς να λαμβάνουν υπόψη το σχεδιασμό των προϊόντων. Για να χρησιμοποιήσουμε μια ιατρική μεταφορά, η παραδοσιακή προσέγγιση ανακουφίζει τα συμπτώματα χωρίς να αντιμετωπίζει τα αίτια της νόσου. Ο Οικολογικός Σχεδιασμός θέτει έμφαση σε ένα πρώιμο στάδιο της αλυσίδας προστιθέμενης αξίας: στη διαδικασία ανάπτυξης προϊόντος. Άρα, η φιλοσοφία του συνοψίζεται ως εξής: «αποκλεισμός των περιβαλλοντικών επιπτώσεων από το προϊόν και τις διαδικασίες παραγωγής». Παρότι ο σχεδιασμός είναι εφ εαυτού μια «καθαρή» διαδικασία, καθορίζει τις περισσότερες από τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις που σχετίζονται με το προϊόν. Άπαξ και ολοκληρωθεί ο κύριος σχεδιασμός και προσδιορισθούν οι απαραίτητες τεχνολογίες παραγωγής, απομένουν μικρά μόνο περιθώρια αύξησης της αποδοτικότητας της διαδικασίας και ελαχιστοποίησης των εκπομπών από τις διαδικασίες παραγωγής. Επίσης, ακόμα και η πιο προηγμένη τεχνολογία ανακύκλωσης πρέπει να αντιμετωπίσει αυτό που καθορίσθηκε κατά τη διάρκεια του σχεδιασμού του προϊόντος. Συνολικά, περίπου το 80% όλων των περιβαλλοντικών επιπτώσεων που συνδέονται με το προϊόν καθορίζονται κατά τη διάρκεια του σχεδιασμού του προϊόντος. Για τα κόστη του κύκλου ζωής ισχύουν τα ίδια. Επομένως, έχει εξαιρετική σημασία η θεώρηση των περιβαλλοντικών και οικονομικών πτυχών ήδη από την αρχή, ως αναπόσπαστο τμήμα του σχεδιασμού του προϊόντος. Ορισμός: Οικολογικός Σχεδιασμός Οικολογικός Σχεδιασμός είναι η ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης κατά το στάδιο του σχεδιασμού, λαμβάνοντας υπόψη ολόκληρο τον κύκλο ζωής του προϊόντος, από την προμήθεια των πρώτων υλών έως την τελική διάθεσή του. Το οικο- αναφέρεται τόσο στην οικονομία όσο και στην οικολογία. Η Βάση για τον Οικολογικό Σχεδιασμό Νομική Συμμόρφωση Η νομική συμμόρφωση είναι αναγκαία και δίνει μια μεγάλη ώθηση στις περιβαλλοντικές προσπάθειες. Όμως, η νομοθεσία δεν θα έπρεπε να είναι ο μόνος λόγος για ανάπτυξη «πράσινων» δραστηριοτήτων», διότι κάτι τέτοιο δεν θα οδηγούσε σε καινοτόμες στρατηγικές. Τα τελευταία χρόνια, η Ε.Ε. έχει αναπτύξει αρκετές δραστηριότητες για μια περιβαλλοντική νομοθεσία, που αφορούν ιδιαίτερα τη βιομηχανία των ηλεκτρονικών και των ηλεκτρικών ειδών. Οι πιο σημαντικές πολιτικές και νομοθετήματα σχετικά με τα προϊόντα είναι: IPP Ολοκληρωμένη Πολιτική Προϊόντων EuP Οδηγία Οικολογικού Σχεδιασμού για τα προϊόντα που καταναλώνουν ενέργεια WEEE Οδηγία για τα απόβλητα ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού RoHS Οδηγία για τον περιορισμό της χρήσης επικίνδυνων υλικών Ενώ η IPP αποτελεί τη συνολική πολιτική που διαμορφώνει το πλαίσιο και τη φιλοσοφία της περιβαλλοντικής νομοθεσίας που σχετίζεται με τα προϊόντα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι 5

6 οδηγίες σταθμίζουν τις αναλυτικές απαιτήσεις που σχετίζονται με τις εταιρίες. Ο Πίνακας 1 συνοψίζει το εύρος, το βασικό περιεχόμενο και τη σχέση αυτών των τριών οδηγιών για τις ΜΜΕ του τομέα ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού. Πίνακας 1 Περίληψη νομοθεσίας ΕΕ: EuP, WEEE, RoHS (μέρος 1) EuP WEEE RoHS Βελτιστοποίηση του συνολικού κύκλου ζωής του προϊόντος Θεώρηση των περιβαλλοντικών συνεπειών σε όλα στάδια του κύκλου ζωής Γενικά: Προϊόντα που αντιπροσωπεύουν ένα σημαντικό όγκο πωλήσεων και εμπορίου, που επιφέρουν σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις και που παρουσιάζουν σημαντικό περιθώριο για βελτίωση Ομάδες προϊόντων που βρίσκονται υπό συζήτηση για εφαρμογή μέτρων: Εξοπλισμός θέρμανσης και θέρμανσης νερού Συστήματα ηλεκτρικών κινητήρων Φωτισμός τόσο στον οικιακό όσο και στον τριτογενή τομέα Οικιακές συσκευές Εξοπλισμός γραφείου Ηλεκτρονικά είδη καταναλωτή Συστήματα κλιματισμού (HVAC) Στόχος Βελτίωση διαχείρισης τέλους κύκλου ζωής ηλεκτρονικού εξοπλισμού Εφαρμογή διευρυμένης ευθύνης παραγωγού Εύρος / ομάδες προϊόντων Μεγάλες και μικρές οικιακές συσκευές Εξοπλισμός πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών Εξοπλισμός καταναλωτή Εξοπλισμός φωτισμού Ηλεκτρικά και ηλεκτρονικά εργαλεία (εξαιρούνται τα μεγάλα βιομηχανικά σταθερά εργαλεία) Παιχνίδια, εξοπλισμός αναψυχής και αθλητικός Ιατρικές συσκευές Όργανα παρακολούθησης και ελέγχου Αυτόματα μηχανήματα πώλησης Περιορισμός χρήσης επικίνδυνων ουσιών σε προϊόντα ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού (μόλυβδος, υδράργυρος, κάδμιο, εξασθενές χρώμιο, PBB, PBDE) Μεγάλες και μικρές οικιακές συσκευές Εξοπλισμός πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών Εξοπλισμός καταναλωτή Εξοπλισμός φωτισμού Ηλεκτρικά και ηλεκτρονικά εργαλεία (εξαιρούνται τα μεγάλα βιομηχανικά σταθερά εργαλεία) Παιχνίδια, εξοπλισμός αναψυχής και αθλητικός Αυτόματα μηχανήματα πώλησης (Επί του παρόντος εξαιρούνται: ιατρικές συσκευές, όργανα παρακολούθησης και ελέγχου, βλέπε WEEE) 6

7 Πίνακας 1 Περίληψη νομοθεσίας ΕΕ: EuP, WEEE, RoHS (μέρος 2) EuP WEEE RoHS Οδηγία πλαίσιο που υιοθετήθηκε κατ αρχήν από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τον Απρίλιο 2005 Για επιμέρους ομάδες προϊόντων θα υιοθετηθούν ειδικές οδηγίες βάσει της EuP Εκούσιες συμφωνίες εκ μέρους της βιομηχανίας είναι δυνατόν να θεωρηθούν εναλλακτικά, υπό ορισμένες συνθήκες Ενδέχεται να απαιτείται η δημιουργία ενός οικολογικού προφίλ προϊόντος από τα μέτρα εφαρμογής Ύπαρξη ελέγχου σχεδιασμού ή κατάλληλου συστήματος περιβαλλοντικής διαχείρισης Το σήμα CE απαιτεί τη συμμόρφωση προς την EuP Οι γενικές («βελτίωση») και ειδικές («οριακές τιμές/ κατώφλια») απαιτήσεις θα προσδιορισθούν στις οδηγίες παρακολούθησης (μέτρα εφαρμογής) Η EuP υλοποιεί την IPP Ο σχεδιασμός προϊόντος πρέπει να βελτιωθεί λαμβάνοντας υπόψη το συνολικό κύκλο ζωής του προϊόντος Κατάσταση και προθεσμίες Οδηγία 2002/96/EΚ της 27ης Ιανουαρίου 2003 Δημοσιεύθηκε στην επίσημη Εφημερίδα στις 13 Φεβρουαρίου 2003 Τα κράτη-μέλη της ΕΕ θα μεταφέρουν την WEEE έως τις 13 Αυγούστου 2005 (Απρίλιος 2005: η προθεσμία δεν τηρήθηκε από τα περισσότερα κράτη-μέλη της ΕΕ) Η οργάνωση της επιστροφής (Take-back logistics) πρέπει να καθοριστεί μέχρι τον Αύγουστο 2005 (μετατέθηκε σε ορισμένες χώρες) Οι ποσοστώσεις ανακύκλωσης πρέπει να αρχίσουν να τηρούνται έως τα τέλη 2006 Απαιτήσεις Ο «διανομέας» ή ο «παραγωγός» οφείλουν να τηρούν τις απαιτήσεις- δεν σχετίζεται άμεσα με τους προμηθευτές (τμημάτων) Ξεχωριστή Συλλογή 4 kg ανά κάτοικο και έτος από τα νοικοκυριά (ανά χώρα) Ειδικές ποσοστώσεις ανάκτησης.ανακύκλωσης/επανα χρησιμοποίησης ανά κατηγορία προϊόντων Οι παραγωγοί χρηματοδοτούν την ανακύκλωση Οι παραγωγοί υποχρεούνται να παρέχουν μια κατάλληλη λύση επιστροφής (take-back) για πελάτες-επιχειρήσεις (B2B) Οι παραγωγοί είναι υποχρεωμένοι να χορηγούν στους ανακυκλωτές όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για την ορθή ανακύκλωση Σχέση με τον Οικολογικό Σχεδιασμό Ο σχεδιασμός προϊόντος δεν πρέπει να παρεμποδίζει την αποσυναρμολόγηση, ανάκτηση και επαναχρησιμοποίηση (προτεραιότητα στην επαναχρησιμοποίηση και την Οδηγία 2002/95/EΚ της 27ης Ιανουαρίου 2003 Απόφαση Επιτροπής 2004/249/EΚ της 11 ης Μαρτίου, 2004 Τα κράτη-μέλη της ΕΕ θα μεταφέρουν την WEEE έως τις 13 Αυγούστου 2005 (Απρίλιος 2005: η προθεσμία δεν τηρήθηκε από τα περισσότερα κράτη μέλη της ΕΕ) Οι περιορισμοί τίθενται σε ισχύ από την 1 η Ιουλίου 2006 Επανεξέταση των εξαιρέσεων που ανέλαβε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Περιορισμοί χρήσης ουσιών RoHS-6 σε όλα τα προϊόντα που αναφέρθηκαν παραπάνω και διατίθενται στην κυκλοφορία μετά τις 30 Ιουνίου 2006 (ενδέχεται να εφαρμοσθούν ορισμένες εξαιρέσεις) Πρέπει να είναι γνωστό το περιεχόμενο των υλικών των προϊόντων, τουλάχιστον αναφορικά με τις ουσίες RoHS-6 Απαιτείται γνωστοποίηση της 7

8 ανακύκλωση των τμημάτων και υλικών τους) Τα προϊόντα πρέπει να σχεδιάζονται για εύκολη αποσυναρμολόγηση των σημαντικών κατασκευαστικών τμημάτων (PCB, συσσωρευτές, βρωμιούχοι επιβραδυντές φλόγας που περιέχουν πλαστικά, ) Ο παραγωγός πρέπει να πληρώνει για την ανακύκλωση, επομένως η ανακύκλωση αποτελεί ένα οικονομικό ζήτημα αλυσίδας παραγωγής για τη νομική συμμόρφωση Μείωση/εξάλειψη επικίνδυνων ουσιών Εκτός από αυτές τις τρεις οδηγίες υπάρχουν και αρκετές άλλες που συνδέονται με το ζήτημα του οικολογικού σχεδιασμού. Αυτές συνοψίζονται παρακάτω: Η Οδηγία σχετικά με τη Διαχείριση Οχημάτων εκτός Χρήσης (ELV) θέτει περιορισμούς στη χρήση ορισμένων υλικών στα αυτοκίνητα, αλλά ο μόλυβδος στα ηλεκτρονικά αυτοκινήτων εξαιρείται (προς το παρόν). Σκοπός της οδηγίας αυτής είναι η αύξηση του ποσοστού επαναχρησιμοποίησης και ανάκτησης στο 85% κατά μέσο βάρος ανά όχημα και έτος έως το 2006, και στο 95% έως το Η οδηγία βρίσκεται σε ισχύ ήδη εδώ και αρκετά χρόνια, αφού προηγήθηκε των οδηγιών WEEE και RoHS. Η αυτοκινητοβιομηχανία αντέδρασε με ένα διευρυμένο Διεθνές Σύστημα Δεδομένων Υλικών (IMDS), το οποίο έγινε σημείο αναφοράς και για τον τομέα των ηλεκτρονικών και ηλεκτρικών ειδών συνολικά. Υπάρχουν ήδη τρεις οδηγίες σχετικές με προϊόντα, οι οποίες μπορούν να θεωρηθούν ως τα αρχέτυπα για τις μετέπειτα οδηγίες EuP: Οδηγία σχετικά με τις απαιτήσεις ενεργειακής απόδοσης για τα στραγγαλιστικά πηνία που προορίζονται για τους λαμπτήρες φθορισμού (2000/55/EΚ) Οδηγία σχετικά με τις απαιτήσεις για την ενεργειακή απόδοση των οικιακών ηλεκτρικών ψυγείων, καταψυκτών και συνδυασμών τους (96/57/EΚ) Οδηγία σχετικά με τις απαιτήσεις ενεργειακής απόδοσης για τους νέους λέβητες ζεστού νερού που τροφοδοτούνται με υγρά ή αέρια καύσιμα (92/42/EΟΚ) Αυτή τη στιγμή βρίσκεται υπό συζήτηση μια νέα πρόταση κανονισμού της ΕΕ για τα χημικά προϊόντα με το όνομα REACH (Registration-Καταχώρηση, Evaluation-Αξιολόγηση και Authorisation-Αδειοδότηση Chemicals-Χημικών Προϊόντων). Σύμφωνα με την πρόταση, οι επιχειρήσεις που παράγουν ή εισάγουν περισσότερο από έναν τόνο μιας χημικής ουσίας ανά έτος θα είναι υποχρεωμένες να τις καταχωρούν σε μια κεντρική βάση δεδομένων. Η βιομηχανία ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών ειδών, ως ένας από τους μεγαλύτερους χρήστες χημικών προϊόντων, επηρεάζεται έμμεσα από το REACH. Σημεία Συνάντησης μεταξύ Συστημάτων Περιβαλλοντικής Διαχείρισης και Οικολογικού Σχεδιασμού Σύμφωνα με το Κοινοτικό Σύστημα Οικολογικής Διαχείρισης και Οικολογικού Ελέγχου (EMAS) ή το ISO 14001, τα συστήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης κατά παράδοση εστιάζουν σε καθαρότερα μέτρα παραγωγής. Ωστόσο υπάρχουν και σημεία συνάντησης με τον οικολογικό σχεδιασμό. Επομένως, ένα σύστημα περιβαλλοντικής διαχείρισης είναι ένα 8

9 κατάλληλο σημείο εκκίνησης για την μεγαλύτερη ενασχόληση με τον οικολογικό σχεδιασμό προϊόντων. Προκειμένου η περιβαλλοντική επίδοση μιας εταιρίας να καταστεί συγκρίσιμη στο χρόνο, χρησιμοποιούνται ορισμένα μεγέθη που συχνά βασίζονται σε κάποιο είδος «μονάδας παραγωγής». Τέτοιου είδους βασικά μεγέθη μπορεί να είναι η κατανάλωση ενέργειας ή νερού, η κατανάλωση ειδικών χημικών ή η παραγωγή αποβλήτων (επικίνδυνων) παραδείγματος χάρη ως προς: «m² εμβαδού PCB " (ένα κατάλληλο μέγεθος για έναν κατασκευαστή πλακετών τυπωμένων κυκλωμάτων) "m² εμβαδού σιλικόνης" ή "m² εμβαδού σιλικόνης ανά στρώμα μάσκας" (κατασκευαστές ημιαγωγών ή ASIC design house παρόλο που ένα design house δεν επεξεργάζεται το ίδιο τα πλακίδια) "κατασκευαστικό τμήμα" (κατασκευαστής παθητικών τμημάτων) "προϊόν" (Κατασκευαστής Πρωτότυπου Εξοπλισμού, παρόλο που αυτό το βασικό μέγεθος μπορεί να είναι ακόμα υπερβολικά ασαφές) Με τέτοιου είδους βασικούς αριθμούς/μεγέθη είναι δυνατό να καθοριστεί ένα σημείο αναφοράς σχετικά με το προϊόν. Προκειμένου να βελτιωθούν αυτά τα μεγέθη, οι στόχοι μπορούν να τεθούν στο πλαίσιο ενός συστήματος περιβαλλοντικής διαχείρισης. Αυτό αποτελεί επίσης ένα πρώτο βήμα στην κατεύθυνση της βελτίωσης των προϊόντων και του οικολογικού σχεδιασμού, παρότι πρέπει να σημειωθεί ότι τέτοιου είδους αριθμοί που σχετίζονται με την παραγωγή στερούνται την προοπτική του κύκλου ζωής. Περίπτωση Επιχείρησης: Heidenhain-Microprint (Γερμανία) Ο κατασκευαστής πλακετών τυπωμένου κυκλώματος (PCB) Heidenhain-Microprint (HMP) εγκαινίασε ένα σχέδιο «λογιστικής κόστους ροής» ("flow cost accounting"). Το εργαλείο αυτό βασίζεται στον προσδιορισμό του περιβαλλοντικού κόστους στο τέλος της διαδρομής, στην ανάλυση του κόστους αποβλήτων, σχετικό κόστος αποβλήτων και κόστος επεξεργασίας υγρών λυμάτων, κόστος επεξεργασίας και προμήθειας χημικών επεξεργασίας για τις διαδικασίες. Ο συσχετισμός αυτών των δαπανών, π.χ. με τις διαδικασίες που προξενούν παραγωγή αποβλήτων βοηθά στον εντοπισμό των "θερμών σημείων" σε μια μονάδα παραγωγής, όπου οι βελτιώσεις οδηγούν αποτελεσματικά σε αξιοσημείωτα περιβαλλοντικά αλλά και οικονομικά οφέλη. Μέσω της «λογιστικής κόστους ροής» η εταιρία HMP κατάφερε να εξασφαλίσει σημαντική εξοικονόμηση κόστους. Υλοποίηση Στρατηγικές, Εργαλεία, και Μεθοδολογίες Οικολογικού Σχεδιασμού Το πρώτο βήμα στον οικολογικό σχεδιασμό το μόνο που απαιτεί είναι μια προοπτική και ένα ερευνητικό πνεύμα. Όταν σκεφτεί κανείς πάνω τα κύρια στοιχεία του προϊόντος του και διαθέτει μια χοντρική, στοιχειώδη κατανόηση των περιβαλλοντικών προβλημάτων που σχετίζονται με τα ηλεκτρονικά, θα είναι σε θέση να μαντέψει σε γενικές γραμμές τις σπουδαιότερες περιβαλλοντικές πτυχές του προϊόντος του, πάνω στις οποίες θα επικεντρώσει τη στρατηγική του για τον οικολογικό σχεδιασμό. Οι βασικές ερωτήσεις που πρέπει να θέσει κανείς είναι: Ποιος είναι ο κύριος σκοπός ή εφαρμογή του προϊόντος; 9

10 Ποιοι είναι τα πιθανότερα πρότυπα χρήσης; Ποιος είναι ο σκοπούμενος χρόνος ζωής, ο συνήθης χρόνος ζωής; Ποιος είναι ο χρήστης; Επιχείρηση προς Επιχείρηση ή Επιχείρηση προς Καταναλωτή; Ποιο είναι το μέγεθος του προϊόντος; Τέτοιες ερωτήσεις είναι δυνατόν να απαντηθούν όταν έχει κανείς μια χοντρική ιδέα προϊόντος στο μυαλό του. Και τι λεν οι απαντήσεις; Ορίστε μερικά παραδείγματα: Αν ο χρόνος ζωής του προϊόντος θα είναι μερικά χρόνια, είναι ενεργοποιημένο για πολλές ώρες ή ακόμα και 24 ώρες την ημέρα; Αν ναι, η κατανάλωση ενέργειας και η απόδοση κατά τη φάση χρήσης θα είναι ένα μείζον ζήτημα. Η μεγαλύτερη ενεργειακή απόδοση θα αντισταθμίσει εύκολα την κατανάλωση ενέργειας κατά τη διάρκεια των διαδικασιών παραγωγής (π.χ., πιο αποτελεσματικά τμήματα, περισσότερη «ευφυΐα» στα τμήματα, υποστήριξη της εξοικονόμησης ενέργειας κατά τη χρήση). Εάν το προϊόν θα είναι μικρό και θα απευθύνεται στους καταναλωτές, είναι πιθανό ότι το προϊόν θα καταλήξει στα δημοτικά οικιακά απόβλητα (παρότι η οδηγία WEEE θα βρίσκεται σε ισχύ και θα το απαγορεύει). Το αποτέλεσμα θα είναι ότι τα πολύτιμα υλικά δεν θα μπορούν να ανακτηθούν και οι επικίνδυνες ουσίες θα είναι προβληματικές στη διάθεσή τους. Μια κατάλληλη στρατηγική οικολογικού σχεδιασμού θα πρέπει να επικεντρωθεί στην ελαχιστοποίηση των υλικών με βαρύ οικολογικό φορτίο, αφού αυτά δεν ανακυκλώνονται πάντα, καθώς και των επικίνδυνων υλικών που προξενούν επιπρόσθετες δαπάνες και δυσκολίες επεξεργασίας. Αν το προϊόν έχει μεγάλο μέγεθος, όπως οι ηλεκτρικές συσκευές κουζίνας, ή απευθύνεται σε επιχειρήσεις-πελάτες, υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα το προϊόν να επαναχρησιμοποιηθεί και ανακυκλωθεί. Συνεπώς είναι λογικό ο σχεδιασμός να λαμβάνει υπόψη την εύκολη επισκευή, διάλυση και ανακύκλωση. Μια υποδειγματική Εξέταση του Κύκλου Ζωής: Προσωπικοί Υπολογιστές Μια εκ των προτέρων εξέταση ολόκληρου του κύκλου ζωής ενός προϊόντος, δηλαδή από την «κούνια στον τάφο», συμβάλλει στον εντοπισμό των σωστών προτεραιοτήτων για τη βελτιστοποίηση του σχεδιασμού. Αναφορικά με το παράδειγμα των προσωπικών υπολογιστών, η παραγωγή, στην οποία περιλαμβάνεται και η αγορά και μεταφορά πρώτων υλών, απαιτεί κατά προσέγγιση 535 kwh πρωτογενούς ενέργειας. Μια μέση διάρκεια ζωής ενός προσωπικού υπολογιστή μπορεί να είναι 4 χρόνια και εντός αυτού του χρόνου, το μέσο πρότυπο χρήσης οδηγεί σε κατανάλωση κατά προσέγγιση 1,600 kwh πρωτογενούς ενέργειας. Με προηγμένες τεχνολογίες ανακύκλωσης ένα μεγάλο ποσοστό των υλικών μπορεί να ανακτηθεί. Επομένως, η αντικατάσταση της ανάγκης χρησιμοποίησης παρθένων υλικών και η ανακύκλωση μπορούν να οδηγήσουν σε ένα υπολογισμένο όφελος περίπου 70 kwh. Η σύγκριση αυτών των τριών αριθμών οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η βελτιωμένη ανακύκλωση (βλέπε την τρέχουσα επικέντρωση της οδηγίας WEEE) είναι σημαντική, αλλά ακόμη πιο σημαντική είναι η βελτίωση των διαδικασιών παραγωγής. Ωστόσο, είναι σαφές ότι η προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στη φάση της χρήσης. Δηλαδή, εκεί όπου γίνεται η κατανάλωση ενέργειας. Επομένως είναι σημαντικό αφενός να εκπαιδευτεί ο καταναλωτής να χρησιμοποιεί το προϊόν με αποδοτικό τρόπο και αφετέρου να αυξηθεί η απόδοση κατά τη διάρκεια της χρήσης μέσω των ηλεκτρομηχανολογικών και των λογισμικών στοιχείων. 10

11 Αφού διαμορφωθεί μια πρώτη περιβαλλοντική εντύπωση για το προϊόν, έρχεται η στιγμή για την ανάθεση σαφών ευθυνών. Δεν υπάρχει ένας μεμονωμένος «οικολογικός σχεδιαστής» σε μια εταιρία, καθώς ο οικολογικός σχεδιασμός απαιτεί διεπιστημονική προσέγγιση. Άρα, σε μια εταιρία υπάρχουν αρκετά σημεία συμβολής στον οικολογικό σχεδιασμό, που εδώ αναφέρονται με τη μορφή των κλασικών τμημάτων μιας επιχείρησης: Το τμήμα προμηθειών είναι υπεύθυνο για την επιλογή του προμηθευτή, για την προμήθεια κατασκευαστικών τμημάτων που θα περιέχουν λιγότερες επικίνδυνες ουσίες. Το τμήμα Marketing μπορεί να αναγνωρίσει τις ευκαιρίες που παρέχει το σλόγκαν «το πράσινο πουλάει καλύτερα» για την αγορά και για τη γνωστοποίηση των «πράσινων» εγχειρημάτων της εταιρίας. Το τμήμα έρευνας και ανάπτυξης μπορεί να χρησιμοποιήσει την περιβαλλοντική διάσταση ως πλατφόρμα για την ανάπτυξη νέων καινοτομιών και για τον εντοπισμό των περιθωρίων βελτίωσης της απόδοσης. Αν ο «παραδοσιακός» σχεδιαστής προϊόντων ή η ομάδα σχεδιασμού ήδη εργάζεται με διεπιστημονικό τρόπο, η περιβαλλοντική διάσταση δεν είναι παρά ένα επιπρόσθετο κριτήριο απόφασης που θα ενσωματωθεί στην καθημερινή εργασία. Το τμήμα Περιβάλλοντος Υγείας & Ασφάλειας (EHS) με τη γνώση του πάνω στα περιβαλλοντικά θέματα μπορεί να έχει μια άμεση συμβολή στην οικολογική διάσταση. Η διαχείριση ποιότητας σχετίζεται με την καλύτερη ποιότητα των προϊόντων και συνάδει άριστα με τον οικολογικό σχεδιασμό! Μην ξεχνάτε: Ο Οικολογικός Σχεδιασμός είναι ένα ολοκληρωμένο έργο και αποτυγχάνει ως μεμονωμένη δραστηριότητα. Υπάρχει ένα βιβλίο συνταγών για τον οικολογικό σχεδιασμό; Δυστυχώς, όχι, αφού ο οικολογικός σχεδιασμός συνδέεται με τη δημιουργικότητα και την καινοτομία. Ωστόσο, το ISO/TR 14062:2002 παρέχει ορισμένες κατευθυντήριες γραμμές για την ενσωμάτωση του οικολογικού σχεδιασμού στη διαδικασία ανάπτυξης προϊόντος. Ο πίνακας 2 συνοψίζει τα στάδια της σχεδιαστικής διαδικασίας και μια επιλογή των κατάλληλων μέτρων για τον οικολογικό σχεδιασμό (προσαρμογή από ISO/TR 14062). Πίνακας 2 Η Διαδικασία Ανάπτυξης Προϊόντος και οι Δράσεις που σχετίζονται με τον Οικολογικό Σχεδιασμό 11

12 Στάδιο (1) Προγραμματισμός Δραστηριότητες Οικολογικού Σχεδιασμού Διευκρίνιση: ποια είναι η ιδέα του προϊόντος; Ποιες είναι οι προτεραιότητες (οικονομική, τεχνολογική, οικολογική) για το προϊόν αυτό; Πρόκειται για ένα εντελώς νέο προϊόν ή για βελτίωση προϊόντος (όταν προγραμματίζεται μια βελτίωση προϊόντος, η προηγούμενη γενιά θα μπορούσε να αποτελεί το κατάλληλο μέτρο σύγκρισης) Ποια είναι η συνολική και περιβαλλοντική στρατηγική της εταιρίας; Υπάρχουσα κατάσταση: ποιες είναι οι υπάρχουσες οικολογικές δραστηριότητες πάνω στις οποίες μπορείτε να στηριχθείτε; χρησιμοποιήστε τα σημεία σύνδεσης με τα συστήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης Εξετάστε το επιχειρηματικό περιβάλλον: ανάγκες πελατών/αγοράς, προγραμματιζόμενη οικολογική σήμανση, θύλακες αγοράς, προϊόντα ανταγωνιστών... (2) Ιδέα Ενσωματώστε τις πτυχές του οικολογικού σχεδιασμού όταν διατυπώνετε τις προδιαγραφές (σκληρά και μαλακά κριτήρια) Ελέγξτε τη σκοπιμότητα (τεχνολογική, οικονομική) Εφαρμόστε κατευθυντήριες γραμμές, καταλόγους (checklists), κτλ., έτσι ώστε να εξειδικεύσετε περισσότερο τις προδιαγραφές Επικοινωνήστε με την αλυσίδα προμήθειας (3) Λεπτομερής Σχεδιασμός (4) Δοκιμασία/ Πρωτότυπο (5) Λανσάρισμα στην αγορά (6) Αναθεώρηση προϊόντος Εφαρμόστε τα εργαλεία του οικολογικού σχεδιασμού και τις σχετικές βάσεις δεδομένων Βρείτε εναλλακτικές λύσεις για τα προβληματικά υλικά Αναπτύξτε σενάρια κύκλου ζωής για μια καλύτερη κατανόηση του προϊόντος Σχεδιάστε λαμβάνοντας υπόψη τη συναρμολόγηση/αποσυναρμολόγηση Συγκρίνετε με την προηγούμενη γενιά του προϊόντος Επιτεύχθηκαν οι στόχοι; Γνωστοποιήστε τα περιβαλλοντικά προσόντα του προϊόντος σας (ανάλογα με την ομάδα πελατών) Γνωστοποιήστε τις ιδιότητές του: ποιότητα, κόστος κύκλου ζωής Αυξήστε την ευαισθητοποίηση των καταναλωτών Αξιολογήστε την επιτυχία του προϊόντος (ποια είναι τα επιχειρήματα που πραγματικά μέτρησαν για τον πελάτη;) Εντοπίστε περαιτέρω βελτιώσεις για την επόμενη γενιά προϊόντος Ποιες καινοτομίες έπονται (εσωτερικά και στην αγορά); Τι κάνουν οι ανταγωνιστές; Βασικά εργαλεία για τον οικολογικό σχεδιασμό είναι οι κατάλογοι ελέγχου (checklists). Οι κατάλογοι αυτοί παρέχουν συμβουλές για το πού πρέπει να επικεντρωθεί κανείς και τι πρέπει να κάνει. Επίσης βοηθούν στο να αρχίσει κανείς να σκέφτεται ορισμένες περιβαλλοντικές πτυχές και ώστε να μην ξεχάσει κάποια σημαντική. Οι επαναλαμβανόμενοι έλεγχοι μπορούν επίσης να αποτελέσουν μια κατευθυντήρια γραμμή για τις βελτιώσεις. Ένας ευρύς κατάλογος ερωτήσεων με σχετικές βασικές πληροφορίες μπορεί να αναζητηθεί π.χ. στον οδηγό: J. Rodrigo, F. Castells: Electrical and Electronic Practical Eco-design Guide (2002). Ορισμένες ερωτήσεις αυτών των οδηγών μπορεί να φαντάζουν απλές, αλλά βοηθούν στην εξασφάλιση των βασικών στοιχείων οικολογικότητας των περιβαλλοντικά φιλικών προϊόντων. Τέτοιου είδους ερωτήσεις μπορεί να είναι: Διαθέτει το προϊόν σας χαρακτηριστικά εξοικονόμησης ενέργειας; Κινητοποιείτε τον πελάτη ώστε να μειώσει τις μη απαραίτητες αναμονές (stand-by); Είναι τα στοιχεία εξοικονόμησης ενέργειας προηγμένα και εύχρηστα; 12

13 Η τέχνη του οικολογικού σχεδιασμού που διέπει αυτές τις ερωτήσεις δεν έγκειται στο να τις απαντήσει κανείς με ένα απλό ναι ή όχι, αλλά στο να αρχίσει να σκέφτεσαι πώς θα μετατρέψει το κάθε όχι σε ένα ναι την επόμενη φορά. Άλλες ερωτήσεις, π.χ. που αφορούν το υλικό περιεχόμενο του προϊόντος σας, θα σας βοηθήσουν να αντιληφθείτε πόσα πραγματικά γνωρίζετε για το προϊόν. Το να γνωρίσεις καλύτερα το προϊόν σου αποτελεί προϋπόθεση για την ποιότητα και την έρευνα για τον εντοπισμό και την εν συνεχεία υλοποίηση βελτιώσεων του προϊόντος. Οι δηλώσεις υλικών αρχίζουν και γίνονται στις μέρες μας μια ελάχιστη απαίτηση της αλυσίδας παραγωγής. Υπάρχουν διαφορετικά επίπεδα δηλώσεων υλικών, που κυμαίνονται από αρνητικούς καταλόγους - «μαύρες λίστες» -, δηλώσεις συμμόρφωσης έως και «100%» ή πλήρεις δηλώσεις. Όλες οι εταιρίες ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών ειδών που προμηθεύουν τους σπουδαιότερους κατασκευαστές πρωτότυπου εξοπλισμού (OEM) οφείλουν ή σύντομα θα οφείλουν να υποβάλλουν δηλώσεις υλικών. Αλλά και μόνη η τήρηση βάσεων δεδομένων για τους σκοπούς της κατάθεσης των απαιτήσεων δήλωσης υλικών εκ μέρους των πελατών σημαίνει την αξιοποίηση του πλήρους δυναμικού αυτών των πηγών από τις εταιρίες, ιδιαίτερα τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Μια πιο έξυπνη στρατηγική αποτελεί η χρησιμοποίηση αυτών των δεδομένων για τα υλικά ως βάση για τον οικολογικό σχεδιασμό, έτσι ώστε να επιτυγχάνεται μια σημαντική συνέργεια. Επίσης, οι ΜΜΕ που θα είναι καλά προετοιμασμένες θα ωφεληθούν από την ενεργητική υλοποίηση και διαχείριση των δηλώσεων υλικών, καθώς θα είναι έτοιμες να αντιμετωπίσουν προσεχείς απαιτήσεις και θα έχουν περισσότερη νομική ασφάλεια. Μια βασική οικολογική στρατηγική οφείλει να ενεργήσει μια ταξινόμηση του Καταλόγου των Ουσιών (BOS) (που προέρχεται από τη σύνθεση του Καταλόγου των Υλικών (BOM)) με τη χρήση κατάλληλων περιβαλλοντικών δεικτών. Τέτοιου είδους δείκτες μπορούν να είναι η κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας για αγορά πρώτων υλών, δεδομένα αξιολόγησης υλικών κύκλου ζωής (π.χ. οι τιμές του οικολογικού δείκτη «eco-indicator 99» που συνοψίζουν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις σε έναν μόνο αριθμό), ή οι δείκτες τοξικότητας. Ανάλογα με τους στόχους βελτίωσης του οικολογικού σχεδιασμού (ποια περιβαλλοντική πτυχή σας αφορά περισσότερο), το προϊόν μπορεί να βελτιστοποιηθεί ως προς αυτόν το δείκτη. Ενώ η δήλωση υλικών καθιστά τα υλικά συγκρίσιμα μόνο κατά βάρος, ο δείκτης περιβαλλοντικής εξέτασης παρέχει τη δυνατότητα της σύγκρισης των υλικών ως προς τις πιθανές περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Τέλος και είναι ακόμα σημαντικότερο από την ανακάλυψη για το πώς να εφαρμόζει κανείς τους δείκτες θα μάθετε πώς να βλέπετε το προϊόν σας από μια νέα οπτική γωνία, και, την επόμενη φορά, δεν θα χρειάζεται πλέον να εφαρμόσετε ένα εργαλείο εξέτασης για τον εντοπισμό «θερμών σημείων» από περιβαλλοντικής άποψη. Δεν πρέπει να ξεχνάτε ποτέ, όμως, ότι οι δείκτες που αποτελούνται από έναν αριθμό συχνά δεν καλύπτουν όλες τις περιβαλλοντικές πτυχές και συχνά δεν μπορούν να αντιπροσωπεύσουν ολόκληρο τον κύκλο ζωής του προϊόντος. Παράδειγμα ενός εργαλείου Οικολογικού Σχεδιασμού: Fraunhofer IZM EE Δείκτης Τοξικού Δυναμικού (TPI) Η ιδέα πίσω από το δείκτη TPI είναι η αξιολόγηση και η σύγκριση της τοξικότητας των υλικών. Η ιεράρχηση βασίζεται σε δεδομένα που είναι εύκολα διαθέσιμα από τα Δελτία Δεδομένων Ασφάλειας Υλικών (MSDS) και τη νομοθεσία εντός της ΕΕ.: Φράσεις κινδύνου, (R-phrases) επιτρεπόμενες συγκεντρώσεις στον τόπο εργασίας (Γερμανικά "MAK"), και ταξινόμηση ρύπανσης νερού ("WGK", βάσει του γερμανικού νόμου). Αυτές οι τρεις νομοθετικές ταξινομήσεις συντίθενται σε έναν μεμονωμένο δείκτη υλικού που κυμαίνεται 13

14 από το 0 (δεν έχει τη δυνατότητα να είναι επικίνδυνο) έως το 100 (το ανώτατο δυναμικό επικινδυνότητας) ανά mg ουσίας. Με αυτές τις ειδικές τιμές υλικών και τον Κατάλογο των Ουσιών (Bill of Substances) η ταξινόμηση των υλικών και των κατασκευαστικών τμημάτων διευκολύνει την ανάλυση των θερμών σημείων, και βοηθά στον εντοπισμό των τμημάτων που χρήζουν βελτίωσης ή αντικατάστασης κατά προτεραιότητα. Ο υπολογιστής TPI είναι διαθέσιμος δωρεάν και μπορεί να αναζητηθεί στο: Μια διαφορετική προσέγγιση, η οποία χαρτογραφεί τις σχέσεις μεταξύ φάσεων του κύκλου ζωής, περιβαλλοντικών πτυχών και άλλων θεμάτων, όπως των απαιτήσεων των επιχειρήσεων και των πελατών είναι ο πίναξ MET που αναπτύχθηκε από τον H. Brezet κ.ά. Πρόκειται βασικά για έναν πίνακα με τις φάσεις του κύκλου ζωής: την παραγωγή και προμήθεια υλικών/τμημάτων, την κατασκευή του τελικού προϊόντος, τη διανομή στους πελάτες, τη χρήση προϊόντος και το τέλος χρήσης. Σε κάθε μία από αυτές τις φάσεις δίνεται μια δήλωση (statement) αναφορικά με τον κύκλο του υλικού (M), την κατανάλωση ενέργειας (E), και τις τοξικές εκπομπές (T). Αφού αξιολογηθούν με τον τρόπο αυτό οι περιβαλλοντικές πτυχές των εναλλακτικών του σχεδιασμού προϊόντος, η αξιολόγηση πρέπει να συσχετισθεί με άλλες ουσιώδεις πτυχές, όπως οφέλη επιχειρήσεων και πελατών, κοινωνικές, τεχνικές και οικονομικές πτυχές. Έναρξη Ως κέντρισμα για τη βελτιστοποίηση και τον επανασχεδιασμό των προϊόντων σας ίσως θα θέλατε να εφαρμόσετε τη φιλοσοφία των 6 σημείων (6-RE Philosophy): Η Φιλοσοφία των 6 Σημείων (Πηγή:Οδηγός LCM της UNEP) 1. Ξανασκεφθείτε το προϊόν και τις λειτουργίες του, π.χ. πώς το προϊόν μπορεί να χρησιμοποιηθεί πιο αποδοτικά. 2. Μειώστε την κατανάλωση ενέργειας και υλικών καθ όλο τον κύκλο ζωής του προϊόντος. 3. Αντικαταστήστε τις επιβλαβείς ουσίες με εναλλακτικές, περισσότερο φιλικές προς το περιβάλλον ουσίες. 4. Ανακυκλώστε. Επιλέξτε υλικά που μπορούν να ανακυκλωθούν, και κατασκευάστε το προϊόν με τρόπο που να μπορεί εύκολα να αποσυναρμολογηθεί για ανακύκλωση. 5. Επαναχρησιμοποιήστε. Σχεδιάστε το προϊόν έτσι ώστε τα τμήματα να μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν. 6. Επισκευάστε. Κατασκευάστε το προϊόν έτσι ώστε να είναι εύκολο να επισκευασθεί και να μην χρειάζεται να αντικατασταθεί. Η πρώτη σας στρατηγική οικολογικού σχεδιασμού θα μπορούσε να είναι ως εξής: Ξεκινώντας τον Οικολογικό Σχεδιασμό 1. Ελέγξτε την τρέχουσα κατάσταση: Τι απαιτεί η αγορά, τι ζητούν οι πελάτες, τι έχετε κάνει ήδη; 14

15 2. Ενημερωθείτε για τα τρέχοντα περιβαλλοντικά ζητήματα: Ποια είναι τα στοιχεία του προϊόντος που έχουν περιβαλλοντικό ενδιαφέρον; Διατηρείστε επικοινωνία με το δίκτυο EcoDesignARC. 3. Θέστε και αναπτύξτε τους στόχους σας. 4. Εμπλέξτε τα σχετιζόμενα τμήματα και την αλυσίδα παραγωγής, ελέγξτε τις ευκαιρίες σύγκρισης. Διατηρείστε επικοινωνία με το δίκτυο EcoDesignARC. 5. Επιλέξτε τα κατάλληλα εργαλεία, καταλόγους (checklists), οδηγούς και συνδέστε τα οικολογικά επιχειρήματα με τα θέματα κόστους. 6. Αναλύστε το προϊόν σας: είναι εύκολο να ανακαλύψετε πεδίο βελτίωσης, και μην ξεχνάτε ότι ο οικολογικός σχεδιασμός έχει να κάνει με καλύτερα προϊόντα! 7. Γνωστοποιήστε τις βελτιώσεις δείξτε πόσο «έξυπνοι» είστε! Για περισσότερες ερωτήσεις, ενημέρωση και υποστήριξη για την υλοποίηση του οικολογικού σχεδιασμού, μη διστάσετε να επικοινωνήσετε με το δίκτυο EcoDesignARC (http://www.ecodesignarc.info). 15

Κριτήρια της ΕΕ για τις ΠΔΣ στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας

Κριτήρια της ΕΕ για τις ΠΔΣ στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας Κριτήρια της ΕΕ για τις ΠΔΣ στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας Οι Πράσινες Δημόσιες Συμβάσεις (GPP/ΠΔΣ) αποτελούν προαιρετικό μέσο. Το παρόν έγγραφο παρέχει τα κριτήρια της ΕΕ για τις ΠΔΣ, τα οποία έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ!

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ: Η ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΑΞΙΑ ΠΟΥ ΜΟΙΡΑΖΕΤΑΙ - Μια εταιρία δεν μπορεί να θεωρείται «πράσινη» αν δεν

Διαβάστε περισσότερα

Πακέτο εργαλείων του έργου «OPTIMES»

Πακέτο εργαλείων του έργου «OPTIMES» Πακέτο εργαλείων του έργου «OPTIMES» Περιεχόμενα 1/ Περιβαλλοντική κατάσταση ανά περιοχή... 2 2/ Ευρωπαϊκοί και εθνικοί κανονισμοί... 2 2.1 Ευρωπαϊκοί κανονισμοί... 2 2.1.1 Διαχείριση των αποβλήτων...

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση έργου SELINA Νομοθεσία Ευρωπαϊκά Παραδείγματα μέτρων

Παρουσίαση έργου SELINA Νομοθεσία Ευρωπαϊκά Παραδείγματα μέτρων Τρίτη 28 Σεπτεμβρίου 2010 Ημερίδα : «Εξοικονόμηση Ενέργειας στην Ηλεκτρική κατανάλωση: Επιλογή Ενεργειακά Αποδοτικού Εξοπλισμού Έξυπνα Συστήματα Ενεργειακής Διαχείρισης Παροχή Ενεργειακών Υπηρεσιών» Παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΡΟΟΙΜΙΟ Η Στρατηγική της Περιφέρειας Πελοποννήσου για την ολοκληρωμένη διαχείριση των στερεών αποβλήτων στοχεύει αφενός στην υλοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις Στρατηγικές Οικολογικού Σχεδιασμού Τι, γιατί, και πώς?

Εισαγωγή στις Στρατηγικές Οικολογικού Σχεδιασμού Τι, γιατί, και πώς? Introduction on & Strategies Awareness Εκστρατεία ενημέρωσης Raising μικρομεσαίων Campaign επιχειρήσεων for του τομέα Electrical ηλεκτρικών-ηλεκτρονικών & Electronics για τον οικολογικό SMEs σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ ECODESIGN ROHS ENERGY EFFICIENCY ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΙΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ ECODESIGN ROHS ENERGY EFFICIENCY ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΙΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ ECODESIGN ROHS ENERGY EFFICIENCY ΚΑΙ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΙΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ Ατμοσφαιρική Ρύπανση Υλικά. Η ατμοσφαιρική ρύπανση μπορεί να διαβρώσει τα υλικά και να καταστρέψει

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτική διαχείριση στερεών απορριμμάτων. Αδαμάντιος Σκορδίλης Δρ Χημικός Μηχανικός

Εναλλακτική διαχείριση στερεών απορριμμάτων. Αδαμάντιος Σκορδίλης Δρ Χημικός Μηχανικός 1 Εναλλακτική διαχείριση στερεών απορριμμάτων Αδαμάντιος Σκορδίλης Δρ Χημικός Μηχανικός Η διαχείριση των στερεών απορριμμάτων αποτελεί ένα σύνθετο πρόβλημα, δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό, αλλά πολιτικό,

Διαβάστε περισσότερα

Οι ευρωπαϊκοί λαµπτήρες γίνονται ενεργητικά αποδοτικότεροι

Οι ευρωπαϊκοί λαµπτήρες γίνονται ενεργητικά αποδοτικότεροι Οι ευρωπαϊκοί λαµπτήρες γίνονται ενεργητικά αποδοτικότεροι Η ΕΕ όρισε νέες απαιτήσεις για τη ενεργειακή απόδοση τις οποίες θα πρέπει να ικανοποιούν οι λαµπτήρες που παράγονται για την αγορά της ΕΕ από

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά µε την πολιτική της ΕΕ για ηλεκτρικά και ηλεκτρονικά απορρίµµατα

Ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά µε την πολιτική της ΕΕ για ηλεκτρικά και ηλεκτρονικά απορρίµµατα MEMO/05/248 Βρυξέλλες, 11 Αυγούστου 2005 Ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά µε την πολιτική της ΕΕ για ηλεκτρικά και ηλεκτρονικά απορρίµµατα 1) Ποιο είναι το πρόβληµα µε τα ηλεκτρικά και τα ηλεκτρονικά απορρίµµατα;

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ 2011» ΗΜΕΡΙΔΑ ΙΕΝΕ 22-23 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2011.

«ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ 2011» ΗΜΕΡΙΔΑ ΙΕΝΕ 22-23 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2011. «ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΑΝΑΠΤΥΞΗ 2011» ΗΜΕΡΙΔΑ ΙΕΝΕ 22-23 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2011. 6 η Συνεδρία Α.Π.Ε. και Ενεργειακή αποδοτικότητα ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΠΟΔΟςΗ ΚΤΙΡΙΩΝ Μαργαρίτα

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική ιαχείριση σε ξενοδοχειακές µονάδες

Περιβαλλοντική ιαχείριση σε ξενοδοχειακές µονάδες Περιβαλλοντική ιαχείριση σε ξενοδοχειακές µονάδες Συστήµατα διαχείρισης, εξοικονόµησης και αειφορίας Περιβαλλοντική διαχείριση και ξενοδοχειακές µονάδες Από στοιχεία των τελευταίων 20 ετών, το κόστος ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;»

Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;» Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;» Λέξεις κλειδιά: Απορρίμματα, ανακύκλωση, ρύπανση, υγεία, προστασία περιβάλλοντος, ΧΥΤΥ, ΧΑΔΑ Εισαγωγή Απόβλητα ένα επίκαιρο ζήτημα, που αποτελεί διαχρονικά

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις από τον οικιακό χώρο

Οι περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις από τον οικιακό χώρο Οι περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις από τον οικιακό χώρο Κ. Αμπελιώτης, Λέκτορας Τμ. Οικιακής Οικονομίας και Οικολογίας Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Οι επιβαρύνσεις συνοπτικά Κατανάλωση φυσικών πόρων Ρύπανση Στην

Διαβάστε περισσότερα

Πως ξεκίνησε. Το 2012 θα βρισκόμαστε στο εξωτερικό με παγκόσμιο domain που ήδη είναι έτοιμο προς λειτουργία.

Πως ξεκίνησε. Το 2012 θα βρισκόμαστε στο εξωτερικό με παγκόσμιο domain που ήδη είναι έτοιμο προς λειτουργία. Πως ξεκίνησε 2004: Η ιδέα αφορούσε στη προώθηση των απαιτήσεων της τήρησης της νομοθεσίας 2007: Στη συνέχεια ήταν η προώθηση των συστημάτων περιβαλλοντικής διαχείρισης 2011: Σήμερα αποτελεί μια ολοκληρωμένη

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Φ ο ρ έ α ς υ λ ο π ο ί η σ η ς Ν Ο Ι Κ Ο Κ Υ Ρ Ι Α Άξονες παρέμβασης Α. Κτιριακές υποδομές Β. Μεταφορές Γ. Ύ δρευση και διαχείριση λυμάτων Δ. Δ ιαχείριση αστικών στερεών

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης: οδηγία IPPCΗ

Ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης: οδηγία IPPCΗ Ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης: οδηγία IPPCΗ Ευρωπαϊκή Ένωση ορίζει τις υποχρεώσεις που πρέπει να τηρούνται στο πλαίσιο βιομηχανικών και γεωργικών δραστηριοτήτων υψηλού δυναμικού ρύπανσης,

Διαβάστε περισσότερα

Διημερίδα. Ενέργεια, Περιβάλλον & Εξοικονόμηση Ενέργειας. Αθήνα, πρώην ανατ. αερολιμένας, 11 Απριλίου 2008 ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΣΗΜΑΝΣΗ ΔΟΜΙΚΩΝ

Διημερίδα. Ενέργεια, Περιβάλλον & Εξοικονόμηση Ενέργειας. Αθήνα, πρώην ανατ. αερολιμένας, 11 Απριλίου 2008 ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΣΗΜΑΝΣΗ ΔΟΜΙΚΩΝ Έκθεση Διημερίδα Ενέργεια, Περιβάλλον & Εξοικονόμηση Ενέργειας Αθήνα, πρώην ανατ. αερολιμένας, 11 Απριλίου 2008 ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΣΗΜΑΝΣΗ ΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ Ανδρέας Ανδρουτσόπουλος Τμήμα Κτιρίων Διεύθυνση Ενεργειακής

Διαβάστε περισσότερα

The energy market in Europe-«The role of the Greek DSO- HEDNO» Nikolaos Chatziargyriou, President and CEO of HEDNO

The energy market in Europe-«The role of the Greek DSO- HEDNO» Nikolaos Chatziargyriou, President and CEO of HEDNO The energy market in Europe-«The role of the Greek DSO- HEDNO» Nikolaos Chatziargyriou, President and CEO of HEDNO 19thRoundtable with the Government of Greece-The Economist Kυρίες και Κύριοι Πριν ξεκινήσω

Διαβάστε περισσότερα

Ακολουθεί το πρότυπό µας, το οποίο ελπίζουµε να βρείτε χρήσιµο. ΟΙΚΙΑΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ

Ακολουθεί το πρότυπό µας, το οποίο ελπίζουµε να βρείτε χρήσιµο. ΟΙΚΙΑΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Προτάσεις του WWF Ελλάς για το περιεχόµενο του Εθνικού Σχεδίου ράσης Ενεργειακής Απόδοσης σύµφωνα µε την Οδηγία 2006/32/ΕΚ για την ενεργειακή απόδοση κατά την τελική χρήση και τις ενεργειακές υπηρεσίες

Διαβάστε περισσότερα

Ευάγγελος Στουγιάννης Λειτουργός Ενέργειας esp.cie@cytanet.com.cy. Υπηρεσία Ενέργειας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

Ευάγγελος Στουγιάννης Λειτουργός Ενέργειας esp.cie@cytanet.com.cy. Υπηρεσία Ενέργειας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ Ευάγγελος Στουγιάννης Λειτουργός Ενέργειας esp.cie@cytanet.com.cy Υπηρεσία Ενέργειας ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΓΕΝΙΚΑ Ενεργειακή ένταση της οικονομίας Τελική Κατανάλωση Ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

26 Ιουνίου 2014. Ξενοδοχείο Athinais, αίθουσα Leontius Ώρα έναρξης: 11:00

26 Ιουνίου 2014. Ξενοδοχείο Athinais, αίθουσα Leontius Ώρα έναρξης: 11:00 ΗΜΕΡΙΔΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: «Ενεργειακή διαχείριση κτιρίων Η λύση της meazon Ανάπτυξη δικτύου συνεργατών meazon» Μέτρηση της καταναλισκόμενης ηλεκτρικής ενέργειας και εξ αποστάσεως διαχείριση της λειτουργίας των

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΤΕ ΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΠΑΡΚΟ ΣΑΣ. www.en-come.com

ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΤΕ ΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΠΑΡΚΟ ΣΑΣ. www.en-come.com ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΤΕ ΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΠΑΡΚΟ ΣΑΣ / ΣΎΜΒΟΥΛΟΙ ΕΠΕΝΔΎΣΕΩΝ / ΤΕΧΝΙΚΉ ΔΙΑΧΕΊΡΙΣΗ / ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΉ ΔΙΑΧΕΊΡΙΣΗ / ΒΕΛΤΊΩΣΗ ΑΠΌΔΟΣΗΣ / ΑΞΙΟΠΟΊΗΣΗ ΕΓΚΑΤΑΣΤΆΣΕΩΝ GR www.en-come.com ΣΎΜΒΟΥΛΟΙ ΕΠΕΝΔΎΣΕΩΝ ΑΞΙΟΠΟΊΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Έργα Υποδομών: μπορούμε να συμβάλουμε στην επιτυχή σύζευξή τους με το «αστικό» περιβάλλον και την αειφορία;

Έργα Υποδομών: μπορούμε να συμβάλουμε στην επιτυχή σύζευξή τους με το «αστικό» περιβάλλον και την αειφορία; Διεπιστημονική προσέγγιση στα ΕΡΓΑ ΥΠΟΔΟΜΩΝ :Τεχνολογία, Περιβάλλον, Πολιτισμός Έργα Υποδομών: μπορούμε να συμβάλουμε στην επιτυχή σύζευξή τους με το «αστικό» περιβάλλον και την αειφορία; Κλειώ Αξαρλή,

Διαβάστε περισσότερα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα Προστατεύει από τα Απόβλητα Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 Το ΕΠΠΕΡΑΑ ενισχύει την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Αποβλήτων βελτιώνει την Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων 2η Ηµερίδα για την Ελληνική Πλατφόρµα για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων στο πλαίσιο των στόχων της Πλατφόρµας για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΕΣ Α

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΕΣ Α ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΕΣ Α Αρφανάκου Αναστασία ΥΠΕΚΑ Γραφείο Εναλλακτικής ιαχείρισης Συσκευασιών και Άλλων Προϊόντων Θεσμικό Πλαίσιο για την Ανακύκλωση Νόμος 4042/ 2012 (ενσωμάτωση

Διαβάστε περισσότερα

ες πράσινο ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας Τμήμα Βιομηχανικού Σχεδιασμού Εργαστήριο C www.c3.teiwm.gr 14/12/20112011

ες πράσινο ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας Τμήμα Βιομηχανικού Σχεδιασμού Εργαστήριο C www.c3.teiwm.gr 14/12/20112011 Εργαλεία και μεθοδολογίυ σχεδιασμού συσκευασιών ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας Τμήμα Βιομηχανικού Σχεδιασμού Εργαστήριο C 3 www.c3.teiwm.gr 1 Αειφορία Περιεχόμενα Εργαλεία πράσινου σχεδιασμού Αξιολόγηση κύκλου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΟ G Πληροφορίες σχετικά με προδιαγραφές, προϊόντα και συνεταιρισμούς

ΕΡΓΑΛΕΙΟ G Πληροφορίες σχετικά με προδιαγραφές, προϊόντα και συνεταιρισμούς ΕΡΓΑΛΕΙΟ G Πληροφορίες σχετικά με προδιαγραφές, προϊόντα και συνεταιρισμούς Εισαγωγή στη βάση δεδομένων ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Στόχοι του εργαλείου... 2 2. Οφέλη του εργαλείου... 2 3. Τι κάνει το εργαλείο... 2

Διαβάστε περισσότερα

στο Δήμο Αμαρουσίου» 5 Νοεμβρίου 2008 Ενιαίο Τμήμα Προμηθειών Λιναρδάτος Ευθύμιος

στο Δήμο Αμαρουσίου» 5 Νοεμβρίου 2008 Ενιαίο Τμήμα Προμηθειών Λιναρδάτος Ευθύμιος «Πράσινες Προμήθειες στο Δήμο Αμαρουσίου» 5 Νοεμβρίου 2008 Ενιαίο Τμήμα Προμηθειών Λιναρδάτος Ευθύμιος 1 Περιεχόμενα Ο Δήμος Αμαρουσίου και το περιβάλλον Το Ενιαίο Τμήμα Προμηθειών του Δήμου Αμαρουσίου

Διαβάστε περισσότερα

«Πράσινες Προμήθειες στο Δήμο Αμαρουσίου»

«Πράσινες Προμήθειες στο Δήμο Αμαρουσίου» «Πράσινες Προμήθειες στο Δήμο Αμαρουσίου» 5 Νοεμβρίου 2008 Ενιαίο Τμήμα Προμηθειών Λιναρδάτος Ευθύμιος 1 Περιεχόμενα Ο Δήμος Αμαρουσίου και το περιβάλλον Το Ενιαίο Τμήμα Προμηθειών του Δήμου Αμαρουσίου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΗΜΩΝ ΣΤΙΣ ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΓΙΑ ΤΥΧΟΝ ΒΡΑΒΕΥΣΗ ΑΠΟ ΕΟΑΝ

ΣΧΕΔΙΟ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΗΜΩΝ ΣΤΙΣ ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΓΙΑ ΤΥΧΟΝ ΒΡΑΒΕΥΣΗ ΑΠΟ ΕΟΑΝ ΣΧΕΔΙΟ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΗΜΩΝ ΣΤΙΣ ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΓΙΑ ΤΥΧΟΝ ΒΡΑΒΕΥΣΗ ΑΠΟ ΕΟΑΝ Αθήνα, 25 Μαρτίου 2014 1. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ. Χ. Κορωναίος

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ. Χ. Κορωναίος AUT/ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Χ. Κορωναίος Εργαστήριο Μετάδοσης Θερμότητας και Περιβαλλοντικής Μηχανικής, Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης/

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΓΙΑ ΚΤΙΡΙΑ ΣΧΕΔΟΝ ΜΗΔΕΝΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ (NZEB) ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ

ΠΡΟΤΥΠΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΓΙΑ ΚΤΙΡΙΑ ΣΧΕΔΟΝ ΜΗΔΕΝΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ (NZEB) ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ ΠΡΟΤΥΠΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΓΙΑ ΚΤΙΡΙΑ ΣΧΕΔΟΝ ΜΗΔΕΝΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ (NZEB) ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ H κατασκευή κτιρίων σχεδόν μηδενικής ενεργειακής κατανάλωσης

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Φ ο ρ έ α ς υ λ ο π ο ί η σ η ς Ι Δ Ι Ω Τ Ι Κ Ο Σ Τ Ο Μ Ε Α Σ Άξονες παρέμβασης Α. Κτιριακές υποδομές Β. Μεταφορές Γ. Ύ δρευση και διαχείριση λυμάτων Δ. Δ ιαχείριση αστικών

Διαβάστε περισσότερα

SIEMENS TELE INDUSTRY SA ECO DESIGN

SIEMENS TELE INDUSTRY SA ECO DESIGN SIEMENS in the Balkans SIEMENS TELE INDUSTRY SA Regional Offices/ Representatives THESSALONIKI ALBANIA FYROM CYPRUS ARMENIA Albania FYROM Production Sites Greece Siemens Tele Industry SA Software center

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο είναι δύο μίγματα υδρογονανθράκων που χρησιμοποιούνται σε διάφορους τομείς από τους ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

Δήμος Τανάγρας 2013. Δήμος Τανάγρας

Δήμος Τανάγρας 2013. Δήμος Τανάγρας 2013 2013 ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ & ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΟΛΙΤΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΟΙΚΙΑΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Διαρθρωτικά Ταμεία για την περίοδο 2014-2020

Διαρθρωτικά Ταμεία για την περίοδο 2014-2020 Διαρθρωτικά Ταμεία για την περίοδο 2014-2020 Πρακτικός Οδηγός Πώς να σχεδιάσετε ένα πολυταμειακό επιχειρησιακό πρόγραμμα για την ενεργειακά αποδοτική ανακαίνιση του κτιριακού δυναμικού Σχεδιάζετε τα επιχειρησιακά

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτική Διαχείριση A.H.H.E. Δήμος Κερατσινίου - Δραπετσώνας 2014

Εναλλακτική Διαχείριση A.H.H.E. Δήμος Κερατσινίου - Δραπετσώνας 2014 Εναλλακτική Διαχείριση A.H.H.E. Δήμος Κερατσινίου - Δραπετσώνας 2014 Δουζίνας Άκης Εναλλακτική Διαχείριση Αποβλήτων Ηλεκτρικού και Ηλεκτρονικού Εξοπλισμού Το χρονικό δημιουργίας του συλλογικού συστήματός

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα Greenbuilding, 2 Ιουλίου 2009 - Αθήνα

Ημερίδα Greenbuilding, 2 Ιουλίου 2009 - Αθήνα Εναρμόνιση της Οδηγία 2006/32/ΕΚ για την ενεργειακή απόδοση κατά την τελική χρήση και τις ενεργειακές υπηρεσίες 1 ο Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ενεργειακή Απόδοση ΙΑΤΡΙΔΗΣ ΜΗΝΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΙΣΧΥΣ. Έξυπνος σχεδιασμός αρθρωτών UPS

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΙΣΧΥΣ. Έξυπνος σχεδιασμός αρθρωτών UPS ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΙΣΧΥΣ Έξυπνος σχεδιασμός αρθρωτών UPS Με την απόκτηση της εταιρείας Newave Energy, καινοτόμος εταιρεία στον τομέα της αδιάλειπτης παροχής ισχύος (UPS) με βάση της την Ελβετία, η ΑΒΒ έχει

Διαβάστε περισσότερα

Χτίζοντας Το Μέλλον. Ένα Πρόγραμμα για τα Βιώσιμα κτίρια και την Πράσινη Ανάπτυξη. Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής

Χτίζοντας Το Μέλλον. Ένα Πρόγραμμα για τα Βιώσιμα κτίρια και την Πράσινη Ανάπτυξη. Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής Χτίζοντας Το Μέλλον Ένα Πρόγραμμα για τα Βιώσιμα κτίρια και την Πράσινη Ανάπτυξη Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας ΚΑΠΕ ΥΠΕΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων

Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Πρακτικός Οδηγός Εφαρμογής Μέτρων Φ ο ρ έ α ς υ λ ο π ο ί η σ η ς Δ Η Μ Ο Σ Ι Ο Σ Τ Ο Μ Ε Α Σ Άξονες παρέμβασης Α. Κτιριακές υποδομές Β. Μεταφορές Γ. Ύ δρευση και διαχείριση λυμάτων Δ. Διαχείριση αστικών

Διαβάστε περισσότερα

[ 1 ] την εφαρμογή συγκεκριμένων περιβαλλοντικών

[ 1 ] την εφαρμογή συγκεκριμένων περιβαλλοντικών [ 1 ] [ 1 ] Υδροηλεκτρικός Σταθμός Κρεμαστών - Ποταμός Αχελώος - Ταμιευτήρας >> H Περιβαλλοντική Στρατηγική της ΔΕΗ είναι ευθυγραμμισμένη με τους στόχους της ενεργειακής πολιτικής της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

3. Πρώτες Ύλες και Απόβλητα

3. Πρώτες Ύλες και Απόβλητα Ε. Ελέγχουμε την κατανάλωση ρεύματος στα Καταστήματα Το πρόγραμμα ανακατασκευής των καταστημάτων μας το 1, είχε ως αποτέλεσμα, τη μείωση της κατανάλωσης ρεύματος στα καταστήματά μας, η οποία μειώθηκε το

Διαβάστε περισσότερα

Το θέμα με το οποίο επιλέξαμε να ασχοληθούμε κατά τη φετινή χρονιά είναι: «Ενέργεια Τρόποι εξοικονόμησής της».

Το θέμα με το οποίο επιλέξαμε να ασχοληθούμε κατά τη φετινή χρονιά είναι: «Ενέργεια Τρόποι εξοικονόμησής της». Το σχολείο μας συνεχίζει φέτος, για τρίτη σχολική χρονιά, να συμμετέχει στο Ευρωπαϊκό εκπαιδευτικό και περιβαλλοντικό Πρόγραμμα Οικολoγικά Σχολεία, το οποίο προσφέρει στους μαθητές μια νέα εμπειρία. Το

Διαβάστε περισσότερα

Ενθάρρυνση για την έναρξη των Πράσινων ηµόσιων Συµβάσεων

Ενθάρρυνση για την έναρξη των Πράσινων ηµόσιων Συµβάσεων Ενθάρρυνση για την έναρξη των Πράσινων ηµόσιων Συµβάσεων ηµήτρης Γιάκος Περιβαλλοντολόγος, MSc Τι είναι οι Πράσινες ηµόσιες Συµβάσεις Ο όρος πράσινες ή οικολογικές δηµόσιες συµβάσεις αναφέρεται στη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΔΗΜΟΣ ΡΕΘΥΜΝΗΣ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΟΛΙΤΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγήτρια: Κατερίνα Γρυμπογιάννη, Επικεφαλής Επιθεωρήτρια της TUV Rheinland Α.Ε. 1 13/7/2012 ΗΜΕΡΙΔΑ: ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ

Εισηγήτρια: Κατερίνα Γρυμπογιάννη, Επικεφαλής Επιθεωρήτρια της TUV Rheinland Α.Ε. 1 13/7/2012 ΗΜΕΡΙΔΑ: ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ Εφαρμογή Συστημάτων Διαχείρισης Ποιότητας στις υπηρεσίες Υγείας: Προϋπόθεση για την ανάπτυξη και την βελτίωση των παρεχομένων υπηρεσιών. (ISO 9001 ISO 22000 ISO 14001 ISO 27001 ISO 50001 OHSAS 18001) Σχετικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ URL: www.enveng.uowm.gr Ο Ρόλος του Μηχανικού Περιβάλλοντος Η αποκατάσταση, η προστασία, η διαχείριση του περιβάλλοντος με

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΙΣΧΥΣ ΣΕ ΦΑΣΗ ΑΝΑΜΟΝΗΣ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΟΥ

ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΙΣΧΥΣ ΣΕ ΦΑΣΗ ΑΝΑΜΟΝΗΣ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΙΣΧΥΣ ΣΕ ΦΑΣΗ ΑΝΑΜΟΝΗΣ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΟΥ Στόχος(οι): Να ενημερωθούν οι μαθητές σχετικά με την κατανάλωση των ηλεκτρικών συσκευών όταν αυτές βρίσκονται σε φάση αναμονής (standby) και να απενεργοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Οικιακές Ψυκτικές Συσκευές

Οικιακές Ψυκτικές Συσκευές 2010/1060 Οικιακές Ψυκτικές Συσκευές Προτιμήστε οικιακές ψυκτικές συσκευές ενεργειακής κλάσης τουλάχιστον Α+ I II XYZ XYZ L YZ L YZ db Με τη συγχρηματοδότηση του προγράμματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης «Ευφυής

Διαβάστε περισσότερα

EURECO (2000 2002) (2004)

EURECO (2000 2002) (2004) Ηµερίδα ΚΑΠΕ & ήµου Κερατέας «Τρόποι ενσωµάτωσης Ανανεώσιµων Πηγών και Εξοικονόµησης Ενέργειας σε τοπικό επίπεδο» 30 Ιουνίου 2010 Εξοικονόµησης Ηλεκτρικής Ενέργειας στον Οικιακό Τοµέα Αργυρώ Γιακουµή Φυσικός,

Διαβάστε περισσότερα

H ηλεκτρική ενέργεια ως μοχλός ανάπτυξης

H ηλεκτρική ενέργεια ως μοχλός ανάπτυξης H ηλεκτρική ενέργεια ως μοχλός ανάπτυξης Αθήνα, 22 Οκτωβρίου 2010 Hellenic-Chinese BUSINESS FORUM 2010 «The Future of Hellenic-Chinese Business Cooperation» ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ & ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Ενεργειακή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΗΓΕΣ / ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περίοδος

ΘΕΜΑ : ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΗΓΕΣ / ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ. ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περίοδος ΘΕΜΑ : ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΠΗΓΕΣ / ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1 περίοδος ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ; Η ενέργεια υπάρχει παντού παρόλο που δεν μπορούμε να την δούμε. Αντιλαμβανόμαστε την ύπαρξη της από τα αποτελέσματα της.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Στόχος Βασικές έννοιες για την ποιότητα και τα συστήματα ποιότητας Έννοια της ποιότητας και των συστημάτων ποιότητας Τεκμηρίωση ενός

Διαβάστε περισσότερα

Ηγέτης στην ενεργειακή κλάση Α. * Ο νέος κυκλοφορητής υψηλής απόδοσης Wilo-Stratos PICO.

Ηγέτης στην ενεργειακή κλάση Α. * Ο νέος κυκλοφορητής υψηλής απόδοσης Wilo-Stratos PICO. Ηγέτης στην ενεργειακή κλάση Α. * Ο νέος κυκλοφορητής υψηλής απόδοσης Έντυπο προϊόντος. APPLIES TO EUROPEAN DIRECTIVE FOR ENERGY RELATED PRODUCTS * Όσον αφορά στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας ο νέος

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΟΡΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΕΚΤΑΣΕΙΣ»

«ΑΓΟΡΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΕΚΤΑΣΕΙΣ» «ΑΓΟΡΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΕΚΤΑΣΕΙΣ» Εισηγητής Κ.Γ.Χατζηγιαννάκης, Δικηγόρος, Δ.Ν. «NOMOS»Δικηγορική Εταιρία Θεσσαλονίκης Νομικός Σύμβουλος Σ.Β.Β.Ε. Οι αιτίες που επιβάλουν την ανάπτυξη της «πράσινης»

Διαβάστε περισσότερα

Επιλέξιμες κατηγορίες προϊόντων & κριτήρια επιλογής για Δημόσιες Προμήθειες Ενεργειακά Αποδοτικών Προϊόντων

Επιλέξιμες κατηγορίες προϊόντων & κριτήρια επιλογής για Δημόσιες Προμήθειες Ενεργειακά Αποδοτικών Προϊόντων Επιλέξιμες κατηγορίες προϊόντων & κριτήρια επιλογής για Δημόσιες Προμήθειες Ενεργειακά Αποδοτικών Προϊόντων Προϊόντα & εξοπλισμός παράμετροι για εξοικονόμηση ενέργειας Συνεχή χρήση Βαθμός Ενεργειακής αποδοτικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΘΑΝΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΜΕΙΩΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΦΘ ΣΤΟ ΒΟΛΟ

ΑΡΧΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΘΑΝΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΜΕΙΩΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΦΘ ΣΤΟ ΒΟΛΟ ΑΡΧΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΘΑΝΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΜΕΙΩΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΦΘ ΣΤΟ ΒΟΛΟ Α. ΚΤΙΡΙΑΚΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ Α.1. Μόνωση οροφής Α.2. Μόνωση εξωτερικών τοίχων Α.3. Ταρατσόκηποι Α.4. Αντικατάσταση παλαιών κουφωμάτων & μονών

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπες Περιφέρειες για μια Βιώσιμη Ευρώπη. Άργος, 10 Μαρτίου 2012. Δρ Γ. Γιαννακίδης Εργ. Ανάλυσης Ενεργειακών Συστημάτων.

Πρότυπες Περιφέρειες για μια Βιώσιμη Ευρώπη. Άργος, 10 Μαρτίου 2012. Δρ Γ. Γιαννακίδης Εργ. Ανάλυσης Ενεργειακών Συστημάτων. Πρότυπες Περιφέρειες για μια Βιώσιμη Ευρώπη Άργος, 10 Μαρτίου 2012 Δρ Γ. Γιαννακίδης Εργ. Ανάλυσης Ενεργειακών Συστημάτων. Τι είναι το ΣΔΑΕ; Ένα Σχέδιο Δράσης μέχρι το2020 με συγκεκριμένους στόχους μείωσης

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα και Επιχειρηματικότητα Τρίτη, 19 Μάϊου 2014

Πρότυπα και Επιχειρηματικότητα Τρίτη, 19 Μάϊου 2014 Πρότυπα και Επιχειρηματικότητα Τρίτη, 19 Μάϊου 2014 Αγγελική Λοϊζου Λειτουργός Τυποποίησης Κυπριακός Οργανισμός Τυποποίησης (CYS) Αυτόνομος Οργανισμός Λειτουργεί με βάση το Ιδιωτικό Δίκαιο Πλήρως αναγνωρισμένος

Διαβάστε περισσότερα

ηµόσια διαβούλευση για το Σύµφωνο των ηµάρχων

ηµόσια διαβούλευση για το Σύµφωνο των ηµάρχων ηµόσια διαβούλευση για το Σύµφωνο των ηµάρχων Το «Σύµφωνο των ηµάρχων» αποτελεί µία φιλόδοξη πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δίνοντας το προβάδισµα σε πρωτοπόρους δήµους της Ευρώπης να αµβλύνουν

Διαβάστε περισσότερα

Λύσεις Εξοικονόμησης Ενέργειας

Λύσεις Εξοικονόμησης Ενέργειας Λύσεις Εξοικονόμησης Ενέργειας Φωτοβολταϊκά Αστείρευτη ενέργεια από τον ήλιο! Η ηλιακή ενέργεια είναι μια αστείρευτη πηγή ενέργειας στη διάθεση μας.τα προηγούμενα χρόνια η τεχνολογία και το κόστος παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΟΥ «KNOW WASTE» ΣΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

Η ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΟΥ «KNOW WASTE» ΣΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Η ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΟΥ «KNOW WASTE» ΣΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Aθηνά Παπαναστασίου ΛειτουργόςΤμήματος Περιβάλλοντος Λευκωσία 20.11.2014 ΔΕΔΟΜΕΝΑ 800 700 600 500 400 300 200 100 0 κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Τι είναι Οικολογικά Σχολεία Εγγραφή Εφαρμογή του Προγράμματος Αίτηση Αυτοαξιολόγησης Βράβευση Η Περιβαλλοντική Επισκόπηση των Οικολογικών Σχολείων ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ατµοσφαιρική ρύπανση: η Επιτροπή αναλαµβάνει περαιτέρω νοµική δράση κατά 9 κρατών µελών

Ατµοσφαιρική ρύπανση: η Επιτροπή αναλαµβάνει περαιτέρω νοµική δράση κατά 9 κρατών µελών IP/04/84 Βρυξέλλες, 22 Ιανουάριος 2004 Ατµοσφαιρική ρύπανση: η Επιτροπή αναλαµβάνει περαιτέρω νοµική δράση κατά 9 κρατών µελών Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναλαµβάνει ευρέως φάσµατος νοµική δράση µε στόχο να

Διαβάστε περισσότερα

Νέα νομοθεσία χημικών REACH υποχρεώσεις των επιχειρήσεων οφέλη για καταναλωτές και επιχειρήσεις Δ. Τσίχλης Προϊστάμενος Δ/νσης Περιβάλλοντος

Νέα νομοθεσία χημικών REACH υποχρεώσεις των επιχειρήσεων οφέλη για καταναλωτές και επιχειρήσεις Δ. Τσίχλης Προϊστάμενος Δ/νσης Περιβάλλοντος Νέα νομοθεσία χημικών REACH υποχρεώσεις των επιχειρήσεων οφέλη για καταναλωτές και επιχειρήσεις Δ. Τσίχλης Προϊστάμενος Δ/νσης Περιβάλλοντος ΙΩΆΝΝΙΝΑ 08.04.09 1 Νομοθεσία Καταργείται-ενσωματώνεται σταδιακά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΣΕ ΚΤΙΡΙΑ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΣΕ ΚΤΙΡΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΣΕ ΚΤΙΡΙΑ Η GREEN EVOLUTION Α.Ε. δραστηριοποιείται στους τοµείς του Περιβάλλοντος, της Ενέργειας και της Οικονοµίας Άνθρακα. Προσφέρει ολοκληρωµένες εξειδικευµένες

Διαβάστε περισσότερα

2015 Η ενέργεια είναι δανεική απ τα παιδιά μας

2015 Η ενέργεια είναι δανεική απ τα παιδιά μας Εκπαιδευτικά θεματικά πακέτα (ΚΙΤ) για ευρωπαϊκά θέματα Τ4Ε 2015 Η ενέργεια είναι δανεική απ τα παιδιά μας Teachers4Europe Οδηγιεσ χρησησ Το αρχείο που χρησιμοποιείτε είναι μια διαδραστική ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό

02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό Κεφάλαιο 02-04 σελ. 1 02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό Όπως επισημάνθηκε στο κεφάλαιο 01-04, η πρώτη ύλη για τα «ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας είναι μη επικίνδυνα απόβλητα, κυρίως παραγόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, εκπονήθηκε στο πλαίσιο εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Ενεργειακής Πολιτικής σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

Η ανακύκλωση στο Δήμο Αθηναίων. Παρόν και Προοπτικές.

Η ανακύκλωση στο Δήμο Αθηναίων. Παρόν και Προοπτικές. Η ανακύκλωση στο Δήμο Αθηναίων. Παρόν και Προοπτικές. Οι συχνές φυσικές καταστροφές που οφείλονται στις κλιματικές αλλαγές έχουν καταστήσει κατανοητό σε όλους ότι η προστασία του περιβάλλοντος είναι μείζονoς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΑΝΑΚΑΙΝΙΣΕΩΝ - ELIHMED

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΑΝΑΚΑΙΝΙΣΕΩΝ - ELIHMED ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΑΝΑΚΑΙΝΙΣΕΩΝ - ELIHMED Ημερομηνία συμπλήρωσης: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΚΤΙΡΙΟΥ Πιλοτική Κατοικία: Τοποθεσία: Ιδιοκτήτης: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΕΡΩΤΟΜΕΝΟΥ Φύλο: Α Θ Ηλικία: Αρχηγός νοικοκυριού: Μέλος

Διαβάστε περισσότερα

Η Ανακύκλωση Αποβλήτων στην Ελλάδα.

Η Ανακύκλωση Αποβλήτων στην Ελλάδα. Η Ανακύκλωση Αποβλήτων στην Ελλάδα. Δρα Αδαμάντιου Δ. Σκορδίλη Γεν. Δ/ντή Ε.Ο.ΑΝ. ΕΛ.ΙΝ.Υ.ΑΕ. ΑΘΗΝΑ 2012 Παραγωγή Αποβλήτων στην ΕΕ Οικιακά 241 εκατ τον. Βιομηχανικά 427» Κατασκευές 510» Ενέργεια - Δραστ.

Διαβάστε περισσότερα

Την αρωγή του κλάδου Τεχνολογιών

Την αρωγή του κλάδου Τεχνολογιών ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΛΟΝ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΤΕΧΟΝΟΛΟΓΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Προστασία του Περιβάλλοντος με τη χρήση Την αρωγή του κλάδου Τεχνολογιών Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων στην Κύπρο 2014-2020

Αξιοποίηση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων στην Κύπρο 2014-2020 Αξιοποίηση των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων στην Κύπρο 2014-2020 Medeea International Conference Mediterranean Energy Cities Λευκωσία, 16 Μαΐου 2013 Γραφείο Προγραμματισμού Άδωνις Κωνσταντινίδης,

Διαβάστε περισσότερα

Είναι πολυσυνέδριο γιατί πλαισιώνεται και συμπληρώνεται από άλλες ΕυρωπαΪκές προσπάθειες συνεργασίας σε αυτόν τον τομέα.

Είναι πολυσυνέδριο γιατί πλαισιώνεται και συμπληρώνεται από άλλες ΕυρωπαΪκές προσπάθειες συνεργασίας σε αυτόν τον τομέα. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, Σας καλωσορίζω σε ένα ιδιαίτερο συνέδριο, το πολυ-συνέδριο του Ecopol. Ένα συνέδριο που συζητά την προώθηση των πολιτικών που ενισχύουν την πράσινη καινοτομία. Σε αυτό το τελικό

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΓΓΥΗΜΕΝΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ

ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΓΓΥΗΜΕΝΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ Γ. ΒΟΥΓΙΟΥΚΛΑΚΗΣ, PhD, Διπλ. Μηχ. Μηχ Υπεύθυνος Τμήματος Ανάπτυξης Αγοράς ΚΑΠΕ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΓΓΥΗΜΕΝΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΕΝΑ ΝΕΟΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΕΡΓΑ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Ενότητες παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Καλές πρακτικές σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Μυρτώ Θεοφιλίδη

Καλές πρακτικές σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Μυρτώ Θεοφιλίδη Καλές πρακτικές σε ευρωπαϊκό επίπεδο Μυρτώ Θεοφιλίδη ΚΑΠΕ, Τμήμα Ανάπτυξης Αγοράς 10 Μαρτίου 2010 Χώρα των Βάσκων, Ισπανία Μέσω της Δημόσιας Υπηρεσίας της για την Προστασία του Περιβάλλοντος (IHOBE), η

Διαβάστε περισσότερα

Σαραφίδου Μελίνα Ε.Υ.. Ε.Π. Περιφέρειας Θεσσαλίας

Σαραφίδου Μελίνα Ε.Υ.. Ε.Π. Περιφέρειας Θεσσαλίας Σαραφίδου Μελίνα Ε.Υ.. Ε.Π. Περιφέρειας Θεσσαλίας Τρίκαλα, 19 Νοεμβρίου 2015 Έξυπνης Εξειδίκευσης Τι είναι; Τι Περιλαμβάνει; Στρατηγική προσέγγιση για την οικονομική ανάπτυξη, μέσω στοχοθετημένης υποστήριξης

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΔΗΓΙΑ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΝΕΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΔΗΓΙΑ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΝΕΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΔΗΓΙΑ ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Ένας νέος Ευρωπαϊκός Κανονισμός σχετικός με τη θέρμανση και το ζεστό νερό χρήσης έρχεται μέσα στο 2015. Σκοπός του είναι η ακόμα μεγαλύτερη εξοικονόμηση ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2004 ««««««««««««2009 Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων ΠΡΟΣΩΡΙΝΟ 2004/0036(COD) 11.1.2005 ***I ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ σχετικά με την πρόταση οδηγίας του

Διαβάστε περισσότερα

Νέο Ευρωπαϊκό Πρότυπο ενεργειακής απόδοσης EN50598-2

Νέο Ευρωπαϊκό Πρότυπο ενεργειακής απόδοσης EN50598-2 Νέο Ευρωπαϊκό Πρότυπο ενεργειακής απόδοσης EN50598-2 Πώς μπορείτε να επωφεληθείτε Η εξοικονόμηση ενέργειας στην βιομηχανική παραγωγή αποτελεί θέμα ιδιαίτερης αξίας. Βασική επιδίωξη και πρωταρχικός στόχος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ

ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΟΥ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΠΡΟΙΌΝΤΩΝ ΞΥΛΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΟΥ Έρευνα μάρκετινγκ Τιμολόγηση Ανάπτυξη νέων προϊόντων ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Τμηματοποίηση της αγοράς Κανάλια

Διαβάστε περισσότερα

H Honda για πολλά χρόνια είναι πρωτοπόρος στις δράσεις τις περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης λαµβάνοντας σοβαρά υπόψη τις ευθύνες που τις αναλογούν ως ένας παγκόσµιος κατασκευαστής οχηµάτων. Είναι σοβαρά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ ;

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ ; ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Ορισμός: Είναι η διαδικασία με την οποία επαναχρησιμοποιείται εν μέρει ή ολικά οτιδήποτε αποτελεί έμμεσα ή άμεσα αποτέλεσμα της ανθρώπινης δραστηριότητας και το οποίο στην μορφή που είναι δεν

Διαβάστε περισσότερα

Δημόσιες Συμβάσεις στην Κύπρο

Δημόσιες Συμβάσεις στην Κύπρο Δημόσιες Συμβάσεις στην Κύπρο Εισαγωγή Η πολιτική της προώθησης των Πράσινων Δημόσιων Συμβάσεων αποτελεί αναπόσπαστο μέρος, τόσο της Στρατηγικής της Λισσαβόνας, όσο και της Εθνικής Στρατηγικής για την

Διαβάστε περισσότερα

Βιομηχανικά απόβλητα και το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων

Βιομηχανικά απόβλητα και το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων Βιομηχανικά απόβλητα και το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων Δ. Καλλιδρομίτου 1, Κ. Κορυζή 1, Κ. Αραβώσης 2 1 Εψιλον ΑΕ, Μονεμβασίας 27, 15125, Μαρούσι 2 Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Μηχανολόγων

Διαβάστε περισσότερα

Απόβλητα Εκσκαφών Κατασκευών & Κατεδαφίσεων Εισηγητής : Π. Κουτσογιαννόπουλος Πολιτικός Μηχανικός

Απόβλητα Εκσκαφών Κατασκευών & Κατεδαφίσεων Εισηγητής : Π. Κουτσογιαννόπουλος Πολιτικός Μηχανικός Νοµοθεσία για την εναλλακτική διαχείριση Υλικών Συσκευασίας και άλλων προϊόντων Απόβλητα Εκσκαφών Κατασκευών & Κατεδαφίσεων Εισηγητής : Π. Κουτσογιαννόπουλος Πολιτικός Μηχανικός Νόµος Πλαίσιο 2939/2001

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ISO 14001:2004 & EMAS

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ISO 14001:2004 & EMAS ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ISO 14001:2004 & EMAS ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΟΦΕΛΗ Τεκμηριώνει στις αρχές τη συμμόρφωση με την εθνική και κοινοτική νομοθεσία Ελαχιστοποιεί το ρίσκο - Μειώνει τον κινδύνο αποζημιώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Sustainable 3 rd Party Logistics ΑΘΗΝΑ, 29 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015

Sustainable 3 rd Party Logistics ΑΘΗΝΑ, 29 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 Sustainable 3 rd Party Logistics ΑΘΗΝΑ, 29 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 1 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ 2 Η Π.Α.Ε.Γ.Α.Ε. (Προνομιούχος Ανώνυμος Εταιρεία Γενικών Αποθηκών Ελλάδος) είναι η πρώτη ελληνική εταιρεία παροχής υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κάτια Λαζαρίδη Πρόεδρος ΔΣ ΕΟΑΝ Αναπλ. Καθηγήτρια, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο

ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κάτια Λαζαρίδη Πρόεδρος ΔΣ ΕΟΑΝ Αναπλ. Καθηγήτρια, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Κάτια Λαζαρίδη Πρόεδρος ΔΣ ΕΟΑΝ Αναπλ. Καθηγήτρια, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Εισήγηση στην Ημερίδα της Π.Ε.Δ. Κεντρικής Μακεδονίας: Ανακύκλωση συσκευασιών

Διαβάστε περισσότερα

Συλλογή και μεταφορά ιατρικών αποβλήτων Ενεργειακές μελέτες Ενεργειακά πιστοποιητικά Περιβαλλοντικές μελέτες Μελέτες διαχείρισης αποβλήτων

Συλλογή και μεταφορά ιατρικών αποβλήτων Ενεργειακές μελέτες Ενεργειακά πιστοποιητικά Περιβαλλοντικές μελέτες Μελέτες διαχείρισης αποβλήτων WASTEMED ΕΠΕ Συλλογή και μεταφορά ιατρικών αποβλήτων Ενεργειακές μελέτες Ενεργειακά πιστοποιητικά Περιβαλλοντικές μελέτες Μελέτες διαχείρισης αποβλήτων Εταιρική Παρουσίαση H WASTEMED Ε.Π.Ε. δραστηριοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ ΑΝΘΡΑΚΑ Τι είναι ανθρακικό αποτύπωμα Ατομικό ανθρακικό αποτύπωμα

ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ ΑΝΘΡΑΚΑ Τι είναι ανθρακικό αποτύπωμα Ατομικό ανθρακικό αποτύπωμα Τι είναι ανθρακικό αποτύπωμα Το ανθρακικό αποτύπωμα είναι το μέτρο της συνολικής ποσότητας των εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα που παράγονται άμεσα ή έμμεσα από μία δραστηριότητα είτε συσσωρεύεται

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των δήμων στην προώθηση των συστημάτων ΑΠΕ στο πλαίσιο της Νέας Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020

Ο ρόλος των δήμων στην προώθηση των συστημάτων ΑΠΕ στο πλαίσιο της Νέας Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Ο ρόλος των δήμων στην προώθηση των συστημάτων ΑΠΕ στο πλαίσιο της Νέας Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Τι μπορεί να αναλάβει η Τοπική Αυτοδιοίκηση Οι ΟΤΑ σε ευρωπαϊκό επίπεδο, κατέχουν πρωταγωνιστικό

Διαβάστε περισσότερα