ΒΑΨ ΤΟ ΠΡΑΣΙΝΟ. Ε.Μ.Π. Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών Διάλεξη: Η παραγωγή του αστικού πρασίνου Δήμητρα Γαβριλάκη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΒΑΨ ΤΟ ΠΡΑΣΙΝΟ. Ε.Μ.Π. Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών Διάλεξη: Η παραγωγή του αστικού πρασίνου Δήμητρα Γαβριλάκη"

Transcript

1 ΒΑΨ ΤΟ ΠΡΑΣΙΝΟ Ε.Μ.Π. Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών Διάλεξη: Η παραγωγή του αστικού πρασίνου Δήμητρα Γαβριλάκη Υπεύθυνος Καθηγητής: Παναγιώτης Τουρνικιώτης Μάρτιος

2 - Βάψ το πράσινο! Mια φωνή σε ξυπνά απότομα. Βρίσκεσαι όρθιος σε μια πόλη ασπρόμαυρη, κρατώντας πινέλα και πράσινη μπογιά. - Βάψ το πράσινο!, ξανακούγεται η Φωνή. - Πού είμαι; Τι να βάψω; Απευθύνεσαι στο κενό, χαμένος, κοιτώντας γύρω. Τους τοίχους; Τα αυτοκίνητα; 2

3 Τα ρούχα των περαστικών; - Βάψε πράσινα τα δέντρα!, προστάζει η φωνή. Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε και η δουλειά δεν έχει τελειώσει. Όμως ελπίζεις ακόμα ότι θα μπορέσεις να ξεφύγεις, πίσω στο γραφείο σου, που σχεδίαζες πόλεις στο χαρτί και έβαφες τα δέντρα στο λεπτό με πράσινους μαρκαδόρους. 3

4 Ευχαριστώ πολύ: Τον Γιάννη, την Έφη, την Κατερίνα, την Ιωάννα, που με άκουσαν, ξανά και ξανά. Τον Γιώργο που διάβασε και σχολίασε εξονυχιστικά το κείμενο. Τη Σοφία που ήταν εκεί την πιο δύσκολη στιγμή. Τον Χρήστο, για όλα και ακόμα περισσότερα.

5 5

6 6

7 Περιεχόμενα Πρόλογος...8 Εισαγωγή: Το πράσινο και οι αποχρώσεις του...9 Ιστορία της πόλης: οχτώ στιγμές του πρασίνου...10 Στιγμή 1η : ο κήπος...11 Στιγμή 2η : η καλλιέργεια...14 Στιγμή 3η : προοπτική εκλογίκευση...14 Στιγμή 4η : κοινωνική τακτοποίηση...14 Στιγμή 5η : επένδυση και ανάπτυξη...15 Στιγμή 6η : η πράσινη απομόνωση...16 Στιγμή 7η : ανάπλαση και εκπολιτισμός...17 Στιγμή 8η : αγραστικότητα...18 Στο μεσοδιάστημα: θεωρία το 60 και το Lefebvre...18 Debord...21 Constant και Ζενέτος...22 κριτική αποτίμηση...23 Σύγχρονες αποχρώσεις...23 Πράσινο 1ο: φυσικοτεχνητό μανιφέστο...24 Πράσινο 2ο : ο κήπος στον ουρανοξύστη...25 Πράσινο 3ο : εσωτερικός κήπος...26 Πράσινο 4ο : το χαλί στο κενό της πόλης...27 Πράσινο 5ο : επίφαση αυθεντικότητας...28 Πράσινο 6ο : σε νέα πολεοδομική ανάγνωση...29 Πράσινο 7ο : η δάσωση της πόλης...30 Πράσινο 8ο : αποδέσμευση...31 Πράσινο 9ο : αγραστικότητα...32 Πράσινο 10ο : συγκάλυψη...33 Πράσινο 11ο : ανάπτυξη...34 Πράσινο 12ο : σε νέες επικράτειες...35 Πράσινο 13ο: για λίγους...36 Αθηναϊκό αστικό πράσινο Η αστικοποίηση του πρασίνου...38 Πράσινο στο κέντρο...38 Πράσινο στο κενό...38 Αστικά κενά: ελαιώνας και Ελληνικό...40 Τα μικρά αστικά κενά και η αστική οικολογία...40 Επίλογος...42 Βιβλιογραφικό παράρτημα...49 Λογοτεχνικό παράρτημα...52 Βιβλιογραφία...56 Σχόλια και πηγές εικόνων

8 Πρόλογος. Φύση και πολιτισμός. Έννοιες ασύμβατες, ωστόσο αχώριστες. Θα μας απασχολήσει ένα τμήμα της σχέσης αυτής: το δίπολο φυτικός κόσμος-πόλη. Τον χώρο που καλούμε αστικό πράσινο. Από τον πολιτισμό περνάμε στην πόλη καθώς είναι η δομή που από τις απαρχές της αποθηκεύει και μεταδίδει τα αγαθά του πολιτισμού. 1 Επειδή ήδη ο μισός πληθυσμός της γης ζει σε πόλεις 2. Επειδή το παγκοσμιούμενο μέλλον είναι αστικό. Από όλα τα ζωντανά και μη ζωντανά στοιχεία της φύσης, στεκόμαστε στον φυτικό κόσμο και τον ταυτίζουμε με το επικρατές του χρώμα, το πράσινο. Στεκόμαστε στο πράσινο επειδή το πρώτο πολιτισμικό αποτύπωμα του ανθρώπου στη φύση ήταν η καλλιέργεια του. Επειδή έκτοτε δημιουργεί για μας και παράγεται από μας. Επειδή μέχρι σήμερα το πράσινο είναι μια έκδηλη αποτύπωση στον χώρο των εκάστοτε τάσεων ανάπτυξης των κοινωνιών που το παράγουν. Και επειδή τις τελευταίες δεκαετίες το πράσινο συνδέεται ακόμα πιο άμεσα με το μέλλον την πόλης, ως η ανάσα στην οικολογική ασφυξία της. Η διάλεξη θα προσεγγίσει το αστικό πράσινο μέσα από καίρια θραύσματα: Κρίσιμες στιγμές στην ιστορία της πόλης, αποσπάσματα θεωρητικού λόγου του 20 ου αιώνα και πράσινες χρήσεις στις πόλεις του κόσμου σήμερα. Η βιωματική σχέση με την Αθήνα σχεδόν επιβάλλει την πραγματικότητα της ως κατάληξη της διαδρομής. Η παραγωγή του αστικού πρασίνου, από τη θεωρία στην πράξη, από τις πόλεις του κόσμου στην πόλη που ζούμε. 1 8

9 Εισαγωγή: Το πράσινο και οι αποχρώσεις του. Η σύγχρονη πόλη προκύπτει από εντατική οικοδόμηση, ανοικοδόμηση και προαστιοποίηση. Μόνο για την Ευρώπη από το 1930 και μετά, ένας υποθετικός χάρτης όλων των χωροταξικών, πολεοδομικών και αρχιτεκτονικών σχεδίων σε κλίμακα 1:1 θα κάλυπτε την πραγματική έκταση της ηπείρου! 3 Στα σχέδια μας, πράσινοι μαρκαδόροι βάφουν την πόλη με φύση. Μια απόχρωση πρασίνου είναι μια ακόμα χρήση γης. Και όσο οι πόλεις συνεχίζουν να μεταλλάσσουν το φυσικό περιβάλλον 4, το υπόμνημα πρασίνου διευρύνεται μαζί τους. Τι είδους πράσινοι χώροι περνούν στο υπόμνημα καθώς η πόλη αναπτύσσεται; Ο αγρός, ο κήπος, το πάρκο, ένας διαμορφωμένος λόφος, οι χώροι άθλησης. Αυτοί είναι πράσινοι χώροι στην πόλη. Υπάρχει μια κοινή αφετηρία σε όλους: Είναι μια οριοθετημένη ανθρώπινη παρέμβαση στη φύση με συγκεκριμένη επιδίωξη και χρήση. Ιδιωτικό ή δημόσιο, το αστικό πράσινο είναι ένα τεχνητό τοπίο. Ένα τεχνητό προϊον του φυτικού κόσμου στην πόλη. Το τοπίο ορίζεται ως η φύση νοηματοδοτημένη από τον εκάστοτε πολιτισμό. Στην πόλη, η φύση παράγεται. Δομείται με φυσικά και τεχνητά στοιχεία όπως και το υπόλοιπο αστικό τοπίο 5. Το αστικό πράσινο είναι βασικό τμήμα του αστικού, αλλωστε η φύση προϋπάρχει της πόλης. Νέοι χώροι πρασίνου που προκύπτουν τον 20 ο αι. είναι προϊόντα των κοινωνιών τους, όπως οι πράσινες ζώνες που αναχαιτίζουν την αστική εξάπλωση και στον αντίποδα, η αγραστική επικράτεια προκύπτει καθώς η πόλη διαχέεται ανεξέλεγκτα στην ύπαιθρο. Η εξέλιξη τεχνικής και τεχνολογίας έχει άμεση επίδραση στην παραγωγή της φύσης. Ένα ισπανικό λεξικό για την προοδευμένη αρχιτεκτονική της σύγχρονης μετάπολης 6, κυκλοφόρησε το 2000 ως ένα μανιφέστο ιδεών για τον 21 ο αι., που δίνει βαρύτητα στις λέξεις 7 και τις σχέσεις μεταξύ τους. Αντί για 9 2

10 το λήμμα φύση 8 ορίζεται η προοδευμένη φύση: Αναμφίβολα, η φύση δεν υπάρχει. Πρόσφατα ψηφιοποιήσαμε και το τελευταίο μέτρο του πλανήτη και τον έχουμε ήδη στην τεχνοποιούσα τσέπη μας. 9 Παραπεμπόμαστε στο λήμμα τεχνητό: Το δίπολο τεχνητό-φυσικό δεν υπάρχει πια. Τα όρια έχουν θολώσει, οδηγώντας σε έναν κοινό ορισμό: το φυσικοτεχνητό. 10 Το φυσικό τεχνητό, η παραγόμενη φύση είναι πλέον μια λέξη. Πώς ορίζεται; Το φυσικοτεχνητό είναι η ευεργετική ένωση του φυσικού και του τεχνητού 11. Η φύση είναι αυθόρμητη. Στη φύση όλα δημιουργούνται, απλά εμφανίζονται. 12 Αντίθετα, ο άνθρωπος εργάζεται και παράγει. Το αστικό πράσινο είναι ένα προιόν. Το χωρικό αποτέλεσμα ανθρώπινης εργασίας, στόχων και επιδιώξεων. Ποιοι είναι αυτοί; Η ιστορική πορεία, γεμίζει σιγασιγά το υπόμνημα των χρήσεων του πρασίνου: Αρχικά πράσινο σημαίνει ιδιωτικότητα, ασφάλεια, παραγωγή, αναψυχή, αισθητική απόλαυση, εξωτικότητα, απομόνωση, καλλιέργεια, κατανόηση και εκλογίκευση της φύσης. Με την εμφάνιση του αστικού φαινομένου, το αστικό πράσινο γίνεται και δημόσιο, γίνεται κοινωνική τακτοποίηση, επένδυση, ανάπτυξη, νοσταλγική φυγή στο παρελθόν, αστική εξυγίανση, ανάπλαση, εκπολιτισμός. Αργότερα, αγραστική εξάπλωση, τουρισμός, εντυπωσιασμός, θέαμα. Και πιο πρόσφατα ακόμα, οικολογία, προστασία, οικο-τεχνολογία, βιωσιμότητα. Η διάλεξη θα επιδιώξει να σταθεί σε όλες τις παραπάνω χρήσεις του αστικού πρασίνου. Δεδομένης της μειωμένης έκτασης, ενδιαφέρεται να συλλάβει το φαινόμενο όσο το δυνατόν πιο σφαιρικά, περισσότερο να συνειδητοποιήσει ένα εύρος, μια ολότητα, παρά να εμβαθύνει σε κάποια πτυχή. Αντίστοιχα δε θα διατρέξουμε την ιστορία της πόλης. Θα σταθούμε σε οχτώ κρίσιμες χρήσεις, οχτώ στιγμές του αστικού πρασίνου. 3 10

11 Στιγμή 1 η : Και αφετηρία. Ο κήπος είναι η πρώτη διαμεσολάβηση της φύσης στην κοινοτική ζωή πριν ακόμα από την πόλη. Δεν είναι τυχαίο ότι ο παράδεισος είναι ένας κήπος που το όριο του προσφέρει πρωταρχικά ασφάλεια. Η Γραφή διηγείται την ίδρυση της πρώτης πόλης από τον φονιά Κάιν στη γη της εξορίας, ως ένα καταφύγιο της ανθρωπότητας που έχει εκδιωχθεί από την κήπο της Εδέμ. 13 Μέσα στην εξορία της πόλης, ο κήπος είναι και παραμένει η πρώτη χρήση του πρασίνου. Πολύ πριν την εμφάνιση του αστικού φαινομένου, η οριοθετημένη ύπαιθρος του κήπου προσφέρει παραγωγή, αναψυχή, αισθητική απόλαυση, ιδιωτικότητα. Ο λειτουργικός μυκηναϊκός κήπος αποτελείται από οπωρώνες και λαχανόκηπους που τροφοδοτούν την πόλη. Η διακοσμητική κηπουρική τέχνη εξασκείται από την Αίγυπτο για να περάσει στα παλάτια της Κνωσού και της Φαιστού και στη συνέχεια να αποτελέσει τμήμα της μνημειώδους ελληνιστικής και ρωμαϊκής πόλης. Στην Αθηναϊκή δημοκρατία, η στενότητα χώρου και η πολιτική ισότητα παράγουν λιτές κατοικίες με αυλές μικρές υπαίθρια δωμάτια κλειστά προς τον δρόμο που στολίζονται με γλάστρες με λουλούδια. Υπάρχουν όμως και δημόσιοι κήποι με ιερές σπηλιές, θεραπευτικές πηγές και αλσύλλια, ενώ εκτός των τειχών, οι φιλόσοφοι διδάσκουν σε ιερά άλση-πάρκα 14. Η κινέζικη παράδοση χρησιμοποιεί τον κήπο ως οργανική προέκταση του σπιτιού 15. Στην Ιαπωνία του 11 ο αι. μ.χ. 16 η κηποτεχνία ανάγεται σε υψηλή τέχνη. Ο κήπος εδώ είναι ένα τοπίο προς θέαση πρωταρχικά μέσα από το σπίτι, ένα υψηλό αρχιτεκτονικό δημιούργημα. Ο κήπος, σύμβολο ευμάρειας, συγκεντρώνει εξωτικά είδη φυτών και κατοικεί σε όλα τα επίπεδα της πόλης. Από τους κρεμαστούς κήπους της Βαβυλώνας μέχρι σήμερα το πράσινο καταλαμβάνει συχνά την επιφάνεια των κτιρίων 17. Στη σύγχρονη εποχή, το δέντρο-κάτοικος και οι κρεμαστοί κήποι του αυστριακού καλλιτέχνη Hundertwasser αντιμετωπίζουν με τρόπο εικαστικό τον αστικό κήπο δίνοντας όμως και οικολογική προέκταση

12 6 7 12

13

14 Στιγμή 2 η : Η καλλιέργεια, η πρώτη μεγάλης κλίμακας παρέμβαση του ανθρώπινου πολιτισμού στη φύση, θα αποτελέσει την πηγή της πόλης. Η πόλη προκύπτει ως κέντρο των αγροτικών σχέσεων της υπαίθρου 19 που την περιβάλλει. Η σταδιακή πολιτιστική άνθηση και πολιτική αποκρυστάλλωση προέρχεται από μια ισορροπημένη σχέση πόλης και υπαίθρου. Σήμερα, η καλλιέργεια συνεχίζει να τροφοδοτεί την αστική πραγματικότητα, σε παγκοσμιοποιημένη κλίμακα. Ο άνθρωπος αποφυσικοποίησε το περιβάλλον φυτεύοντας. Σε ακραία κλίματα, τα θερμοκήπια περιέχουν μικροκλίματα εισαγόμενα από άλλα γεωγραφικά ύψη. Η καλλιέργεια βιομηχανοποιείται. Το τοπίο αστικοποιείται. Τα θεάματα της φύσης και της πόλης είναι τώρα συγκρίσιμα. 20 Στιγμή 3 η : Η προοπτική εκλογίκευση. Το θέαμα αυτό της φύσης ξεκινά όταν η Αναγέννηση κατακτά την προοπτική στη Τοσκάνη του 13 ου αι.. Μέσα στις αγροτικές εκτάσεις των λατιφουντίων, στοιχισμένες αλέες με κυπαρίσσια οριοθετούν την πορεία μεταξύ των σπιτιών των υποτελών και της έπαυλης του γαιοκτήμονα. Αυτή την πρώτη χωρική εκδήλωση των νόμων της προοπτικής θα αποτυπώσουν οι καλλιτέχνες, προστατευόμενοι γαιοκτημόνων όπως οι Medici στην Φλωρεντία. Η ύπαιθρος και ο φυτικός κόσμος γίνονται σημεία παρατήρησης, κατανόησης και αναπαράστασης. Η προοπτική θα αλλάξει την εικόνα της πόλης 21, φύση και αστικός ιστός συναρθρώνονται πλέον βάσει των νόμων της. Οι μεσαιωνικές πόλεις είχαν, φυσικά, κάποιους δημόσιους χώρους αλλά ποτέ δε διαφύλασσαν και, φυσικά, δεν σχεδίαζαν- έναν ανοικτό χώρο μέσα στην πόλη για έναν τόσο ασαφή σκοπό όπως η αναψυχή. 22 Η αναψυχή εγκαθίσταται στην πόλη σταδιακά μέσα σε τοιχισμένους κήπους, μαζί με την πρώτη αστική τάξη, γαιοκτήμονες που κατοικούν πλέον στις πόλεις. Τότε σχεδιάζονται η πρώτοι κήποι και γεννιέται το αστικό πράσινο στη σύγχρονη δυτική πόλη, ως η εκλογίκευση των νόμων της φύσης. Στιγμή 4 η : Κοινωνική τακτοποίηση. Σύντομα η τακτοποιημένη φύση των κήπων των εύπορων τάξεων θα γίνει εργαλείο σχεδιασμού και στον ιστό της πόλης επιδιώκοντας αντίστοιχη τακτοποίηση και της κοινωνίας. Πρώτη φορά στη Γαλλία του 17 ου αι. καταργείται το όριο όταν ο Λουδοβίκος ο 14 ος ανοίγει τις λεωφόρους των Βερσαλλιών στους υπηκόους του. Γεννιέται το αστικό πάρκο. Αργότερα, στην Αγγλία του 19 ου αι. πολλά βασιλικά πάρκα συνδέονται 11 14

15 σταδιακά με βουλεβάρτα αρθρώνοντας δίκτυα υπαίθριων χώρων στην πόλη. Αποτέλεσμα, τη διάρρηξη του ως τότε συνεκτικού αστικού ιστού από το πράσινο 23. Η αρχέτυπη ιδέα της πυρηνικής περιτειχισμένης πόλης έχει πλέον καταρρεύσει. Στα μέσα του 18 ου αι. η πόλη ερμηνεύεται ως μια μεταφορά του δάσους, ενός δάσους που εξημερωμένο από τον άνθρωπο είναι ένα αρμονικό σύνολο τάξης και ποικιλίας 24. Βρισκόμαστε στην εποχή του διαφωτισμού, πριν τις μεγάλες αστικές επαναστάσεις, όπου ο Λόγος προσπαθεί να συμφιλιώσει την ήδη ορατή και θεμελιώδη αντίθεση μεταξύ πόλης και υπαίθρου. 25 Στιγμή 5 η : τι θα ακολουθήσει; Ασφαλώς, επένδυση και ανάπτυξη. Όταν ο Max Weber, στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, ορίζει την πόλη ως μια αγοραία εγκατάσταση αναφέρεται και στην ίδια την αστική γη που αποκτά αξία, περιγραφόμενη υπό όρους αστεακών γεωπροσόδων και συναλλακτικών θέσεων 26 των αστικών οικοπέδων. Το αστικό πράσινο της πόλης αποκτά επενδυτικό ενδιαφέρον. Η βιομηχανική επανάσταση εδραιώνεται, εργάτες συρρέουν στα αστικά κέντρα και εμφανίζεται για πρώτη φορά η ατμοσφαιρική ρύπανση. Τότε κάνει την εμφάνισή του το πιτορέσκ (pittoresque) πάρκο, μια γραφική, ιδεαλιστική απόδοση της φύσης πριν την βρόμικη πόλη, ένα τοπίο απόλυτα τεχνητό. Το πάρκο είναι πλέον μια πηγή υγείας και απόλαυσης, είναι ένα έργο τέχνης 27. Παράλληλα, επιστρατεύεται για να βελτιώσει τις συνθήκες ζωής των βιομηχανικών εργατών, να γίνει φορέας των ηθικών 28 και φυσικών προνομίων από την επαφή με τη φύση και τέλος, για να προσελκύσει επενδυτές. Το Central park της Νέας Υόρκης σχεδιάζεται το 1858 και συνοψίζει τον νέο αυτό ρόλο του αστικού πάρκου. Η μεγάλη τομή στον Ιπποδάμειο κάνναβο του Manhattan, αρχικά στρατιωτικό πεδίο, μετατρέπεται σε δημόσιο πάρκο που αντικαθιστά τους χαμένους κήπους των πολυώροφων πλέον κτιρίων. Ο κεντρικός πνεύμονας της πόλης περιβάλλεται από υψηλά δέντρα που για κάποια χρόνια θα κρύβουν το εξαώροφο αστικό μέτωπο πίσω τους, επιδιώκοντας μια ψευδαίσθηση υπαίθρου. Ωστόσο, η μεγάλη αξία γης της περιοχής, λόγω ακριβώς του πάρκου, σύντομα θα συγκεντρώσει το επενδυτικό κεφάλαιο στην 5 η λεωφόρο, με αποτέλεσμα τη σημερινή εικόνα των ουρανοξυστών που προβάλουν πίσω από τα δέντρα μετατρέποντας το πάρκο σε ένα εκτός κλίμακας οχυρό

16 Την ίδια περίοδο (1867) δημιουργείται στο Παρίσι του Βαρώνου Haussmann το Parc des Buttes Chaumont, ως ένα μνημείο στον φυτικό κόσμο. Το πλήρως τεχνητό τοπίο έχει στην καρδιά του ένα τεχνητό νησί, χτισμένο από τσιμέντο, στην κορυφή του οποίου υπάρχει ο ναός της Σίβυλλας. Η θέση, ανάμεσα στους υποβαθμισμένους πρώην δήμους της Belleville και La Villette, ήταν τότε στα όρια της τότε πόλης και φιλοξενούσε λατομεία γύψου 30. Το γραφικό πάρκο θα σβήσει το λατομείο, μια αστική πληγή και θα φέρει αστική ανάπτυξη καθώς και την επίφαση της φυγής στη φύση Σύντομα όμως η φυγή θα είναι κυριολεκτική. Στιγμή 6 η : Η πράσινη απομόνωση. Η ιδανική σύνθεση πόλης και υπαίθρου, η κηπούπολη, που οραματίζεται ο Howard στις αρχές του 20 ου αι. θα εξελιχθεί σε πράσινα προάστια, στα οποία η ζωή είναι μια απομόνωση που ακυρώνει την κοινωνική αλληλεπίδραση 31. Όπως γράφει ο Richard Sennet το 1970, Το κοινό μοίρασμα μεταξύ των ανθρώπων είναι ένα απαραίτητο στοιχείο επιβίωσης το οποίο τους φέρνει κοντά. [ ] Είναι το γνώρισμα της αφθονίας που εξαφανίζει την ανάγκη για ένα τέτοιο μοίρασμα. Κάθε οικογένεια μπορεί να έχει το δικό της υπαίθριο χώρο, το δικό της κήπο και να αποσύρεται στην αυτοσυντήρητη κατοικία της. Αυτό σημαίνει ότι το αίσθημα της κοινότητας, του να είσαι κατά κάποιο τρόπο συγγενής και δεμένος με τους άλλους, διακόπτεται. Όταν πρέπει να μοιραστούν πολύ λιγότερα πράγματα, υπάρχει ένα πολύ μικρότερο απόθεμα από εμπειρίες

17 Με την επιστροφή του ενδιαφέροντος στο κέντρο της πόλης έρχεται η 7 η Στιγμή: Ανάπλαση και εκπολιτισμός. Στα τέλη του 20 ου αι. η γαλλική σχολή συνεχίζει την παράδοση του αστικού πάρκου. Στο Παρίσι, ένα ακόμα αστικό ίχνος, 4.5 km υπέργειου σιδηροδρόμου του 19 ου αι., καταλαμβάνεται από την φύση, αυτή τη φορά καταργημένου από το 1969 Η promenade plantée είναι το πρώτο υπέργειο αστικό πάρκο 33. Το επίγειο τμήμα του φιλοξενεί ατελιέ καλλιτεχνών (Viaduc des Arts) και καταστήματα, το πάρκο γίνεται φορέας αστικής ανάπλασης στην οποία εντάσσεται και ο πολιτισμός. Σύντομα το παρισινό πάρκο γίνεται και πολιτισμική οντότητα όταν το 1982 πρώην σφαγεία, πάλι στην περιοχή της Villette, γίνονται αντικείμενο ανάπλασης. Τόσο στις προτάσεις 34 για το Parc de la Villette όσο και στην τελική υλοποίηση, το αστικό πράσινο εξυπηρετεί τον εκπολιτιστικό μετασχηματισμό. Στο πράσινο υπόμνημα έρχονται να προστεθούν μουσεία για τη μουσική και την επιστήμη καθώς και χώροι θεατρικών και συναυλιακών δρώμενων 35. Τα κόκκινα follies του αρχιτέκτονα Bernard Tschumi λειτουργούν ως πυκνωτές λειτουργιών σε ένα πάρκο που σε τίποτα δε θυμίζει τις πράσινες ερήμους του ρομαντισμού. Το πάρκο αυτό βρίσκεται ακριβώς στο όριο που περιφερειακού δακτυλίου που χωρίζει την ιστορική πόλη από το πλαγκτόν των προαστίων 36. Το πάρκο είναι η πρώτη δημόσια παραχώρηση πρασίνου στον κάτοικο της πόλης. Μπορεί να επικρίθηκε για τη διάρρηξη του ιστού της πόλης, όμως σήμερα το αστικό πάρκο μέσα στον ιστό της πόλης αποτελεί πυκνωτή της αστικότητας. 17

18 Στιγμή 8 η : Αγραστικότητα. Σήμερα γινόμαστε μάρτυρες της πόλης που διαχέεται στην ύπαιθρο. Η ραγδαία εξαπλούμενη πολυπυρηνική πόλη 37 συνδέεται με δίκτυα μεταφορών. Με την επέκταση των δικτύων, χρήσεις όπως εκπαιδευτικές εγκαταστάσεις, εμπορικές ζώνες, θεματικά πάρκα χτίζουν τη συνέχεια της πόλης. Μια επικράτεια πάρκων με μεγάλες αυτόνομες λειτουργίες. Πρώην αγροτικές περιοχές έχουν πλέον χρονική απόσταση αντίστοιχη περιοχών εντός της πόλης, διαμορφώνοντας έτσι χωρικά συγκροτήματα καθημερινής δραστηριότητας που παράγουν μια επικράτεια (αγροτική-αστική-προαστιακή) που δεν είναι ούτε πόλη ούτε χωριό. 38 Η χρήση-κατοικία έρχεται στο χωράφιοικόπεδο 39. Η αγραστική ζωή 40 είναι χρυσή τομή ανάμεσα στη φυσική ζωή και τη πρόσβαση στην πόλη. Αυτό που μένει ανάμεσα στους πυρήνες είναι το υπόλειμμα της υπαίθρου και του αγροτικού παρελθόντος, αβέβαια περιθώρια, διαμορφωμένη γη, ατελείς πραγματικότητες. Το σύγχρονο αστικό τοπίο είναι πλέον μια σύμπραξη νέων αγραστιακών χρήσεων. 19 Πριν όμως προχωρήσουμε στο πράσινο σήμερα, θα σταθούμε σε ένα κρίσιμο μεσοδιάστημα. Ξεκινά με το τέλος του πιο καταστροφικού πόλεμου στην ιστορία, χαρακτηρίζεται από αλματώδη τεχνολογική ανάπτυξη, ραγδαία αστικοποίηση και πρωτοφανή υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Είναι έως και σήμερα το πλαίσιο της σύγχρονης πόλης που ακόμα δε μπορεί να εξισορροπήσει τα επιτεύγματα της με τον κάτοικό και τη φύση. Οι δεκαετίες του 60 και 70, συνειδητοποιούν αυτό το μέλλον. Είναι η εποχή που ταυτίζεται με τον Μαη του 68, που κατακρίνει αλλά παράλληλα οραματίζεται. Καταγράφει το αγραστικό φαινόμενο και πιστεύει στο φυσικοτεχνητό μέλλον. Στο υπόμνημα των χρήσεων του αστικού πρασίνου, δημόσιου ή ιδιωτικου, μπαίνει ο τουρισμός, ο εντυπωσιασμός, το θέαμα αλλά ταυτόχρονα ο θετικός αντίλογος, η οικολογία, η προστασία της φύσης. Και καθώς θα μας απασχολήσει η σκέψη της εποχής, στο έως τώρα δίπολο φύση-πόλη, ερχεται να προστεθεί το άλλο δίπολο, ανάμεσα στη θεωρία και την πράξη. Γκρίζα είναι ακριβέ μου φίλε η κάθε θεωρία Και πράσινο το χρυσό δέντρο της ζωής. 41 Ο Goethe στον Faust βρίσκει την απόσταση θεωρίας και πραγματικότητας αγεφύρωτη. Δύο αιώνες αργότερα, τη δεκαετία του 60, ο γάλλος φιλόσοφος Henri Lefebvre επιχειρεί την μεγάλη πρόκληση του σύγχρονου ανθρώπου, 18

19 την μετάβαση από τον μαθηματικό χώρο στον φυσικό και στη συνέχεια στην κοινωνική πρακτική 42. Ο φιλόσοφος της καθημερινής ζωής αφιέρωσε επτά χρόνια δραστηριότητας στην μελέτη του αστικού περιβάλλοντος ( ), με αποτέλεσμα επτά διαφορετικά βιβλία σχετικά με την πόλη. 43 Στο δικαίωμα στην πόλη 44 το 1968 υποστηρίζει ότι οι σχέσεις εξουσίας πρέπει να αναδιαταχθούν ριζικά και οι ίδιοι οι κάτοικοι της πόλης να είναι σε θέση να ορίζουν και να οικειοποιούνται τις στιγμές και τον χώρο της πόλης. Αναφερόμενος στη σχέση πόλης-υπαίθρου 45, ο Lefebvre αιτιολογεί την αγραστική εξάπλωση, στην οποία αναφερθήκαμε νωρίτερα: Η παλιά εκμετάλλευση της γύρω υπαίθρου από την πόλη, κέντρο συσσώρευσης του κεφαλαίου, δίνει σήμερα τη θέση της σε πιο εκλεπτυσμένες μορφές κυριαρχίας και εκμετάλλευσης: η πόλη γίνεται κέντρο αποφάσεων και, φαινομενικά, επαφών. Η επεκτεινόμενη πόλη επιτίθεται στην ύπαιθρο, την κατατρώει, τη διαλύει. Είναι μια γενικευμένη σύγχυση, όπου η ύπαιθρος χάνεται στο πλαίσιο της πόλης και η πόλη απορροφά την ύπαιθρο και χάνεται σ αυτήν. 46 Της αποδίδει τον κακόηχο αλλά περιεκτικό σε σημασίες νεολογισμό: το αγραστικό (rurbain). 47 Το 1970 κυκλοφορεί το βιβλίο του La révolution urbaine όπου περιγράφεται η σταδιακή απομάκρυνση του ανθρώπου από τη φύση μέσω της κατασκευής μιας δεύτερης φύσης που φτάνει στην πλήρη έκφρασή της με την έννοια του αστικού. Η πόλη, αντί-φύση ή μη-φύση και πλέον δεύτερη φύση, αναγγέλλει τον μελλοντικό κόσμο, τον κόσμο του γενικευμένου αστικού (generalized urban). Η φύση, πεθαίνει. Δίνει θέση στον παραγόμενο χώρο, στο αστικό. 48 Το διάγραμμα της σελίδας αποδίδει τη συλλογιστική πορεία του: 20 19

20 Η παραγωγή του Χώρου 49, το 1974, είναι το βιβλίο επιστέγασμα της αστικής επταετίας, μια προσπάθεια συμφιλίωσης του διανοητικο χώρου (των φιλοσόφων) και του πραγματικού χώρου (τις φυσικές και κοινωνικές σφαίρες της ζωής μας). Ο χώρος, κατά τον Lefebvre, διαιρείται σε τρία πεδία, το φυσικό, το διανοητικό και το κοινωνικό 50 και ερμηνεύεται βάσει μιας ενιαίας θεωρίας 51. Ο χώρος είναι πρωταρχικά μια ολότητα. Η δεύτερη βασική του θέση είναι και η δική μας βασική αρχή στην αντιμετώπιση του αστικού χώρου: Ο χώρος παράγεται. Ο (κοινωνικός) χώρος είναι (κοινωνικό) προϊόν. [ ] Η πρώτη συνέπεια [αυτής της θέσης] είναι ότι ο φυσικός 52 χώρος εξαφανίζεται. Ισχύει οπωσδήποτε ότι ο φυσικός χώρος ήταν και παραμένει- το σημείο αναχώρησης, [ ] ίσως ακόμα και η βάση κάθε αυθεντικότητας. Ισχύει επίσης ότι ο φυσικός χώρος δεν εξαφανίστηκε εξολοκλήρου έτσι απλά από τη σκηνή. Είναι ακόμα στο βάθος της εικόνας, ως ένα σκηνικό ή κάτι περισσότερο, επιμένει παντού και κάθε φυσική λεπτομέρεια, κάθε φυσικό αντικείμενο κοστολογείται ακόμα περισσότερο καθώς αυξάνεται η συμβολική του αξία [ ]. Ως πηγή και απόθεμα η φύση μας προκαλεί εμμονές, όπως η παιδική ηλικία ή ο αυθορμητισμός, μέσω του φίλτρου της μνήμης. Ο καθένας θέλει να προστατεύσει και να σώσει τη φύση. [ ]Την ίδια στιγμή όλα συνωμοτούν στην καταστροφή της. [ ] Μπορούμε να δούμε τη φύση καθώς δύει στον ορίζοντα. Αντίστοιχα, η φύση χάνεται και από τη σκέψη μας. 53 Γιατί, τι είναι φύση; Πώς μπορούμε να διαμορφώσουμε την εικόνα της πριν από την ανθρώπινη παρέμβαση με τα καταστροφικά της όπλα; Ακόμα και ο ισχυρός μύθος της φύσης απομένει μονάχα μυθοπλασία, μια αρνητική ουτοπία. Η φύση αντιμετωπίζεται πλέον [ ] ως μια πρώτη ύλη προς διαμόρφωση χώρου. Είναι γεγονός, η φύση αντιστέκεται και άπειρη η δύναμη της, Αλλά έχει νικηθεί και τώρα περιμένει την τελική της κένωση και καταστροφή. 54 Μέσα στο ολοένα και πιο ασφυκτικό αστικό παρόν, ο Lefebvre βλέπει την αυθεντικότητα να χάνεται. Η φύση μετατρέπεται σε θέαμα, μέσω ενός διπόλου ψευδαισθήσεων, της διαφάνειας και της αδιαφάνειας 55. Η διαφάνεια, είναι ο 21 20

21 ψευδής χώρος της ιδέας, αθώος, ελεύθερος από παγίδες ή μυστικά 56 που περνά από την ιδέα στην εφαρμογή μέσω ενός αθώου σχεδιασμού. Ο χώρος αυτός είναι ο χώρος που πρεσβεύει ο ιδεαλισμός. Στον αντίποδα, η αδιαφάνεια είναι η ρεαλιστική ψευδαίσθηση της φυσικής απλότητας που πρεσβεύει πως η ύλη έχει δική της ύπαρξη πέρα από την σκέψη ή την επιθυμία του ανθρώπου, ότι ο αρχιτέκτονας, πολύ περισσότερο από τον μουσικό ή τον ποιητή, δουλεύει με υλικά που αντιστέκονται ή ξεφεύγουν των προσπαθειών του. 57 Η χωρική παλινδρόμηση ανάμεσα στην ιδέα και την ύλη μας αποσπά από μια κριτική συνειδητοποίηση του χώρου της πόλης. Η φύση ως ιδέα, ως ένα γραφικό πάρκο του ρομαντισμού, είναι ψευδής. Η φύση ως ύλη, ως μια αστική ζούγκλα, είναι επίσης ψευδής. Η φύση συμμετέχει στο θέαμα. Ήδη το 1967 κυκλοφορεί Η κοινωνία του θεάματος 58 του Guy Debord, η σκέψη του οποίου είναι οικεία στον Lefebvre 59. Για τον Debord, το δίπολο που βασίζουμε την διάλεξη αυτή, πόλη και φύση, είναι απλά ασύμβατο: Αν η πόλη είναι το πεδίο της ιστορίας τότε η ύπαιθρος είναι το αντίθετό της, η απομόνωση. Όμως, Η πολεοδομία που καταστρέφει τις πόλεις, ανασυνθέτει μια ψευδό-ύπαιθρο μέσα στην οποία χάνονται τόσο οι φυσικές όσο και οι άμεσες [ ] κοινωνικές σχέσεις της ιστορικής πόλης. 60 Και ο χώρος μετατρέπεται σε σκηνικό για τα θεάματά της κοινωνίας. Η φύση ως κομμάτι της πόλης συμμετέχει στην ψευδαίσθηση. Ποια είναι η λύση; Η νέα Βαβυλώνα. Ένα σύγχρονο θαύμα. Η πλήρης 22 21

22 αποδέσμευση της πόλης από την ύπαιθρο. Ήδη από το 1959 ο Constant 61, περιγράφει μια διαφορετική πόλη, στεγασμένη και αναρτημένη πάνω από τη γη, με 100% οικοδομημένη επιφάνεια και 200% ελεύθερη 62 και φυτεμένα δώματα που παράλληλα χρησιμεύουν ως διάδρομοι προσγείωσης και χώροι άθλησης. Αντίθετοι σε μια επιστροφή στη φύση, στην ιδέα της ζωής σ ένα πάρκο, όπως ζούσαν παλιότερα οι μοναχικοί αριστοκράτες, βλέπουμε μέσα σε παρόμοιες τεράστιες κατασκευές τη δυνατότητα να νικηθεί η φύση, και να υποταχθεί στη θέλησή μας το κλίμα, ο φωτισμός, οι θόρυβοι. 63 Ο Τάκης Ζενέτος, το 1971, οραματίζεται μια ηλεκτρονική πολεοδομία, σχεδιάζει την υπέργεια Αθήνα να αποδεσμεύεται σταδιακά από το έδαφος. Η φύση ανακαινίζεται και αποκαθίσταται όπως πριν τον άνθρωπο. Η πόλη απελευθερώνεται από τα δεσμά του τόπου. Βέβαια, η αποκατεστημένη φύση συνεχίζει να φιλοξενεί αστικές χρήσεις όπως η εκπαίδευση, η αναψυχή και η καλλιέργεια. Αντίστοιχα, ένθετα εδάφη βρίσκονται και στα τεχνητά επίπεδα, κοντά στην κατοικία, για ατομικές ή ομαδικές καλλιέργειες. Μπορεί η ψηφιακή τεχνολογία να αιωρείται πάνω από τη φύση όμως για τον Ζενέτο η φύση είναι πολύ σημαντική, παραμένει πάντα το Άλλο, σε σχέση με το οποίο ορίζεται

23 οντολογικά η αρχιτεκτονική. 64 Προχωρώντας σε μια κριτική αποτίμηση, παρακολουθήσαμε την κριτική και τον οραματισμό του 60 και 70 να μιλά για υποταγή της φύσης στο άνθρωπο και την αποδέσμευση της πόλης από το έδαφος. Καθώς οι πόλεις εξαπλώνονται πρωτοφανώς, ούτε το ανάλογο φύσης των αστικών πάρκων ούτε οι κηπουπόλεις υπνωτήρια μοιάζουν να υποκαθιστούν τη σχέση του αστού με την ύπαιθρο που έχει πλέον χαθεί. Οι διαπιστώσεις του 60 και 70 είναι οξυδερκείς: Η φύση τείνει να αποτελεί νεκρό σκηνικό ή πρώτη ύλη της πόλης. Η αντιπρόταση όμως; Ο Lefebvre πιστεύει στην κοινωνική επανάσταση, οι οραματιστές στην απογείωση μέσω της τεχνολογίας, στην παρατήρηση της φύσης από ψηλά. Βρισκόμαστε άλλωστε στην αυγή της διαστημικής εποχής. Η φύση είναι πλέον πλήρως κατανοητή μέσα από λήψεις δορυφορικές. Οι ίδιες λήψεις αυτές θα αποτυπώσουν σύντομα την τρύπα του όζοντος. Θα ωριμάσει η οικολογική συνείδηση. Παράλληλα, το τεχνητό ανάγεται σταδιακά σε αξία ισοδύναμη του πραγματικού. Η αισθητική της pop art και του μεταμοντερνισμού θαυμάζει το πόσο αληθινά μοιάζουν τα πλαστικά λουλούδια στο βάζο του σπιτιού, ή πόσο τα αληθινά στο ανθοπωλείο μοιάζουν με ψεύτικα. [ ] Στην ώριμη μεταβιομηχανική κοινωνία, το κάλπικο είναι πραγματικό, και είναι καιρός να αξιοποιηθεί θετικά αυτή η αντίφαση, με ένα αυθάδικο τρόπο, όπως έκαναν οι μεταμοντέρνοι αρχιτέκτονες, λέγοντας ότι το αποκρουστικό είναι όμορφο 65 γράφει ο Γιώργος Μεταξάς το Είναι σαν να προοιωνίζει το φυσικοτεχνητό παρόν. Σήμερα, η φύση είναι φορέας πολιτικής ως ιδέα και πολύτιμο προϊόν, ως ύλη. Η φύση δεν πρέπει να δημιουργεί καμία ψευδαίσθηση. Η κριτική αφορά στους όρους με τους οποίους παράγουμε τη φύση, που βάφουμε την πόλη μέσω της τεχνογνωσίας μας. Σήμερα η πόλη απογειώνεται σε ουρανοξύστες, όμως πατά γερά στη γη. Ό,τι το 60 αποτελούσε αντίλογο, η οικολογία, η προστασία, σήμερα είναι πρακτική, πεδίο μελέτης, πιστεύω. Είναι οικοτεχνολογία, βιωσιμότητα. Μπορούμε να σχεδιάσουμε μια ευεργετική ένωση του φυσικού και του τεχνητού, μια ευεργετική συνύπαρξη; Αλλά καλύτερα ας αφήσουμε το σήμερα να προσεγγιστεί μέσα από την πραγματικότητα. Θα διατρέξουμε δεκατρείς χρήσεις πρασίνου μέσα από σύγχρονα παραδείγματα πριν καταλήξουμε στην Αθηναϊκή πραγματικότητα. Δεκατρείς αποχρώσεις πρασίνου, σε ένα φανταστικό υπόμνημα που συνοδεύει με σύγχρονη ματιά στην πόλη. Θεωρούμε σύμβαση για το σύγχρονο το 2000, λίγο πριν, λίγο μετά την αλλαγή της χιλιετίας, την αρχή της τρέχουσας δεκαετίας, το έτος έκδοσης του λεξικού της μετάπολης που συμβουλευόμαστε. Αναζητήθηκαν παραδείγματα που να αποτυπώνουν τον τρόπο 27 που η φύση συνεχίζει να παράγεται, ενσωματώνοντας νέους όρους που της αποδίδονται, σε διαφορετικές κλίμακες. Θα κάνουμε ένα προοδευτικό zoom out, μια ανύψωση από την αρχιτεκτονική στην πολεοδομική κλίμακα. 23

24 Πράσινο 1 ο : φυσικοτεχνητό μανιφέστο. Ο ευεργετικός συνδυασμός φύσης και τεχνικής στον νέο αιώνα επιδιώκεται να αποτυπωθεί σε ένα τοπίο μανιφέστο. Είναι το ολλανδικό περίπτερο της Εxpo 2000 στο Ανόβερο από το αρχιτεκτονικό γραφείο MVRDV. Μια αλληλεπίθεση ολλανδικών τοπίων, μια κάθετη εξάπλωση της γης που δεν επαρκεί πια στη λογική του θερμοκηπίου. Η κυριολεκτική στοίβα του κτιρίου, αποτελείται από έξι αλληλεπιθέμενα τοπία 66 : της αμμοδύνης, του θερμοκηπίου, των δοχείων, της βροχής, του δάσους, και τέλος το τοπίο πίσω από το φράγμα. Η οικο-τεχνολογική πρόταση του περιπτέρου εκφράζεται άμεσα στη μορφή του, μέσα από τη διαδοχή διαφανών και αδιαφανών υλικών, πρασίνου και τεχνολογίας, περιοχές ανοιχτές στο περιβάλλον και άλλες καθαρά εσωστρεφείς. Το αρχιτεκτονικό ιδίωμα λειτουργεί ως ένα φίλτρο μέσα από το οποίο προτείνονται νέες λύσεις στα θέματα της ρύπανσης, εξάντλησης των φυσικών πόρων, συμφόρησης και βιωσιμότητας των πόλεων μας. Η φύση και τεχνική δεν ακυρώνουν αλλά αντίθετα μπορούν να ενισχύσουν η μια την άλλη δηλώνει το εκθεσιακό περίπτερο των Κάτω χωρών, μιας χώρας που υπάρχει ακόμα λόγω της επιστράτευσης τεχνικής και τεχνολογίας πάνω στη φύση. Οκτώ χρόνια μετά, το κτίριο-τοπίο παραμένει ακόμα στον χώρο της έκθεσης, ως μια ιδέα αποτυπωμένη στην ύλη, ένα μνημείο στα τεχνητά οικοσυστήματα, μια προσφορά ενάντια στη νοσταλγική οικολογία, όπως δηλώνουν οι αρχιτέκτονες. Ή μήπως μια δήλωση ανθρώπινης ματαιοδοξίας; 28 24

25 Πράσινο 2 ο : ο κήπος στον ουρανοξύστη Μια άλλη ιδέα, του αναρτημένου κήπου, αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον όταν εντάσσεται στην κλίμακα του ψηλότερου κτιρίου της Ευρώπης. Τα κεντρικά γραφεία της Commerzbank στην Φρανκφούρτη ολοκληρώνονται από τους Foster and Partners το Με 53 ορόφους, αυτόαποκαλείται ο πρώτος οικολογικός πύργος γραφείων. Ο σχεδιασμός θέλει να συνδυάσει το φυσικό περιβάλλον με αυτό της εργασίας. Εννέα κρεμαστοί κήποι ύψους τεσσάρων ορόφων περιβάλλουν το κεντρικό αίθριο ύψους 299m συμβάλλοντας στον ηλιασμό και αερισμό του. Πώς πραγματοποιούνται όμως αυτοί οι κρεμαστοί κήποι; Η οικολογική και αισθητική αξία του πρασίνου υποβιβάζεται τελικά σε αραιά φυτεμένα παρτέρια. Μήπως η επιδίωξη πρασίνου στον ουρανοξύστη ήταν εξαρχής ασύμβατη;

26 Πράσινο 3 ο : εσωτερικός κήπος Όταν ο κήπος επιστρέφει στο μικρής κλίμακας κτίριο κατοικίας η ένταξη του στον σχεδιασμό μοιάζει πιο βιώσιμη. Το 1999 ολοκληρώνεται το συγκρότημα κατοικιών της Rue des Suisses στο Παρίσι από τους αρχιτέκτονες Herzog & de Meuron. Οι φυτεύσεις στο έδαφος, στα παρτέρια και τις γλάστρες, επικαιροποιούν την εσωτερική υπαίθρια ζωή του αστικού κήπου. Ο σχεδιασμός είναι εσωστρεφής, η ζωή των ενοίκων εκτονώνεται στους εξώστες και την εσωτερική αυλή που το ανάλογο της φύσης εντάσσεται και συνομιλεί με τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό

27 Πράσινο 4 ο : το χαλί στο κενό της πόλης Την ίδια χρονιά, ολοκληρώνεται από το γραφείο ΝΟ.mad η πλατεία Desert square στο Barakaldo, ένα προάστιο του Bilbao. Η κενή έκταση ανάμεσα στα νεόδμητα συγκροτήματα κατοικιών μετατρέπεται σε μια πραγματική όαση πρασίνου σε μια υποβαθμισμένη πρώην βιομηχανική περιοχή. Ο κοινόχρηστος κήπος που ενισχύει το κοινό μοίρασμα του Sennet γίνεται το κέντρο του σχεδιασμού. Επιδιώκεται μια εναλλακτική τοπογραφία στην οποία κατοικεί η μνήμη των αλχημιστών, των ναυπηγών και των καλλιεργητών όπως δηλώνει ο αρχιτέκτονας. Η πλατεία της ερήμου είναι τελικά ένα χαλί υφών που προτείνουν οικειοποιήσεις στους χρήστες. Προσπαθούμε να επανατοποθετήσουμε τα συστατικά από το δοχείο της δημόσιας χρήσης μοιράζοντας το προϋπάρχον υλικό στη νέα πλατεία αφήνοντας τη νέα οργάνωση να αυτοσυστηθεί. Ο χώρος είναι αυτοπαραγόμενος και δε γνωρίζουμε την τελική χρήση αλλά φαίνεται να υπάρχουν πολλές δυνατότητες. Ίσως οι ερωτευμένοι θα κρύβονται στις σκιασμένες γωνιές ή οι μεγαλύτεροι θα συγκεντρώνονται για να πουν ιστορίες. Το τεχνητοφυσικό τοπίο μορφοποιεί ένα κενό σε αστικό πυκνωτή

28 Πράσινο 5 ο : επίφαση αυθεντικότητας Ένα άλλο κενό χρήσης μετατρέπεται σε ιδιότυπο πάρκο στο Manhattan της Νέας Υόρκης. Το High Line είναι 2.5 km υπέργειου σιδηροδρόμου που χτίστηκε στα 1930 για να επιτρέπει στους συρμούς να διέρχονται διαμέσου των κτιρίων της τότε κρεαταγοράς για την απευθείας παράδοση προϊόντων. Το αχρηστευμένο βιομηχανικό ίχνος έμεινε ανενεργό για τρεις σχεδόν δεκαετίες και επανακαταλήφθηκε εντωμεταξύ από τη φύση. Αυτή η μελαγχολική, άναρχη ομορφιά του ερειπίου αποτέλεσε την έμπνευση της ανάπλασης που ολοκληρώνεται το Οι αρχιτέκτονες προτείνουν τη στρατηγική της agritecture που συνδυάζει οργανικά και οικοδομικά υλικά που φιλοξενούν το άγριο, το καλλιεργημένο και το οικείο. Η αυθεντική φύση όμως δε διατηρείται. Αντίθετα, ανακατασκευάζεται ως ένα ιδεατό ανάλογο, ξαναφυτεύοντας τις ίδιες ποικιλίες πρασίνου ή διατηρώντας κάποιο τμήμα των σιδηροτροχιών. Το δεύτερο υπέργειο πάρκο του κόσμου, αναμένεται να αναδειχθεί σε πόλο αναψυχής και επενδύσεων 67. Κήποι, μονοπάτια, εμπορικές χρήσεις, εστιατόρια, θερινός κινηματογράφος, πισίνα και παραλία 68. Θα γίνει ένα εξαιρετικό πάρκο, αν και την ίδια στιγμή συντείνει στη μετατροπή του Manhattan στην μεγαλύτερη περιφραγμένη κοινότητα του κόσμου, γράφει ο τύπος. Αλλοι διαδηλώνουν: Κρατείστε το, είναι αυθεντικό. Όπως και το Central Park, ένα εξολοκλήρου κατασκευασμένο τοπίο έρχεται να ενισχύσει τις ήδη απογειωμένες αξίες γης της Νέας Υόρκης. Μια promenade plantée με αγρ-αρχιτεκτονικό λεξιλόγιο. Μια επίφαση φύσης στην πόλη, όπως πριν από την πόλη

29 Πράσινο 6 ο : σε νέα πολεοδομική ανάγνωση 36 Περνώντας σε πολεοδομική κλίμακα, ήδη από το προηγούμενο παράδειγμα, παραθέτουμε σε μια έκδοση με τίτλο After-Sprawl (μετά-διάχυση), του Η πόλη παρουσιάζεται σε επίπεδα (layers): το χτισμένο και το αρνητικό του, τα δίκτυα υποδομής και ακολουθούν το πράσινο, η γεωργία και το νερό. Από τα έξι επίπεδα της σύγχρονης πόλης, η φύση φαίνεται να διεκδικεί τα μισά. 29

30 Πράσινο 7 ο : η δάσωση της πόλης Στην περίπτωση του Βερολίνου, η φύση επαναδιεκδικεί δυναμικά. Το Βερολίνο είναι η ιδιότυπη περίπτωση μιας σχετικά νέας πόλης που αναπτύχθηκε ως στρατιωτικό κέντρο. Το πάρκο Tiergarten βρισκόταν αρχικά στο ενδιάμεσο δύο διαφορετικών οικιστικών κέντρων. Σήμερα βρίσκεται στην καρδιά της πόλης και γύρω του αρθρώνεται ένα διαρκώς διευρυνόμενο δίκτυο πρασίνου που εντάσσονται σταδιακά και πρώην μιλιταριστικές υποδομές. Επίκαιρη είναι η συζήτηση για το πράσινο μέλλον του πρώην αεροδρομίου Tempelhof, ενώ πολλοί σιδηροδρομικοί σταθμοί έχουν ήδη γίνει πάρκα 69. Παράλληλα γίνονται πολλές δράσεις φύτευσης και αξιοποίησης των κενών οικοπέδων στον ιστό της πόλης, πολλά από τα οποία δεν ξαναχτίστηκαν μετά τον 2 ο παγκόσμιο πόλεμο. Γιατί; Ανάμεσα στην πλειονότητα των πόλεων που εξαπλώνονται, το Βερολίνο συρρικνώνεται. Είναι εξίσου σημαντικό να σχεδιάζεις για την ύφεση μιας πόλης. Κοιτάξτε το Βερολίνο 70 Τι να κάνουμε με τις κενές χρήσης επιφάνειες; αναρωτιέται ο δήμος. Η δάσωση των αστικών κενών είναι μια λύση όταν η πόλη δεν υπάρχει πια. Άλλες φορές η φύση καταλαμβάνει μόνη της εκκενωμένες 71 αστικές χρήσεις πρασίνου όπως στην περίπτωση του Spreepark Plaenterwald, ενός εγκαταλελειμμένου λούνα-παρκ

31 Πράσινο 8 ο : αποδέσμευση 41 Στον αντίποδα έρχεται η πλήρης αποδέσμευση από το αστικό πράσινο, η απογείωση επικαιροποιημένη, με περιβαλλοντικό έρεισμα. Μετά τη Βαβυλώνα και τη νέα Βαβυλώνα έρχεται η οικο-βαβυλώνα, ένα μελλοντικό σενάριο αστικότητας χωρίς καθόλου αστικό πράσινο. Η υπερθέρμανση του πλανήτη προκαλεί άνοδο της στάθμης της θάλασσας και ήδη 1.5 κατοίκων του Λονδίνου απειλούνται σε ενδεχόμενη πλημμύρα. Η πρόταση είναι η ζωή πάνω στον ποταμό Τάμεση, μέσω επανάχρησης πλοίων και πλατφόρμων πετρελαίου. Η πόλη αναρτάται πάνω από τη φύση, αξιοποιεί ανανεώσιμες μορφές ενέργειας και μειώνει το οικολογικό της αποτύπωμα. Και επίσης η πόλη πλέει, μεταφέρεται, αλλάζει, προσαρμόζεται

32 Πράσινο 9 ο : αγραστικότητα Επιστρέφοντας στη γη και την ύπαιθρο, εκεί αναπτύσσεται το πρόγραμμα οικιστικής εξάπλωσης της Βαλένθια που παρουσιάστηκε στη Biennale της Valencia το 2003 με τη συμμετοχή δεκατριών διεθνών αρχιτεκτονικών γραφείων. Η sociópolis είναι ένα νέο μοντέλο προσιτής κατοικίας 72 που ενσωματώνεται σε ένα αγροτικό περιβάλλον και επικαιροποιεί το μοντέλο του Μεσογειακού hortus (κήπου). Η εξάπλωση της πόλης στην ύπαιθρο αντιμετωπίζεται εδώ με ένα πρόγραμμα που επιδιώκει συνύπαρξη. Οι MVRDV κατασκευάζουν ήδη στην περιοχή τον Torre Huerta, που θα ολοκληρωθεί το Είναι ένας πύργος-οπωρώνας στον οποίο αναρτώνται ως εξώστες, προκατασκευασμένοι κήποι. Στο δώμα μια δεξαμενή παρέχει νερό στην κατακόρυφη διαδοχή των κήπων, που ανάλογα με το ύψος και το μέγεθος τους δηλώνουν την κοινωνική προαγωγή του κατοίκου τους

33 Πράσινο 10 ο : συγκάλυψη Το δέντρο-κάτοικος του Hundertwasser, είναι ήδη μια εμμονή στο λεξιλόγιό τους. Ήδη ολοκληρώνεται ένα κτιριακό συγκρότημα στην πόλη Liuzhou, της νότιας Κίνας που περιγράφεται από τους ίδιους ως στοίβες κουτιών με τσέπες βλάστησης και δέντρα στα δώματα. Η πόλη έχει ένας μέρος για να παράγει φρούτα δηλώνει ο Jacob van Rijs. Ο οικισμός παρουσιάσει επιπρόσθετο ενδιαφέρον καθώς βρίσκεται εντός προστατευόμενου εθνικού δρυμού, που ένα λατομείο ασβέστη κατέφαγε στο παρελθόν τη μισή επιφάνεια πέντε βουνών του. Ο οικισμός επιχειρεί να αναστείλει τη διάβρωση του εδάφους και να γεμίσει το κενό των φαγωμένων βουνών, επαναφέροντας την ομορφιά και τη συνέχεια του τοπίου. Η ίδια η επέκταση της πόλης έρχεται αυτή τη φορά να καλύψει ίχνη του πολιτισμού

34 Πράσινο 11 ο : ανάπτυξη Μένοντας στην αναδυόμενη υπερδύναμη της Κίνας, η πρωτεύουσα Πεκίνο αλλάζει όψη ενόψει των Ολυμπιακών αγώνων του 2008 και ολόκληρες περιοχές μετατρέπονται σε πράσινα βουλεβάρτα. Οι ρυθμοί ανάπτυξης είναι υψηλοί και στις επαρχίες όπου φαίνεται ότι η παραδοσιακή σχέση χτισμένου και υπαίθριου αναφέρθηκε νωρίτερα, διαρρηγνύεται

35 Πράσινο 12 ο : σε νέες επικράτειες Το Ντουμπάι, όπως η Κίνα, αναπτύσσεται δυναμικά. Ανάμεσα στις πρωτιές 73 που μετρά το εμιράτο είναι και το μεγαλύτερο σύνολο τεχνητών νησιών του κόσμου, μικρογραφία του αναπτύγματος της υδρογείου. Δεν κάναμε κάτι νέο. Απλά δώσαμε εκβαθύνοντας τη μορφή του κόσμου. Αυτό που θα αντικρίσετε είναι αντίστοιχο με την παρακολούθηση του χτισίματος των πυραμίδων χιλιάδες χρόνια πριν δηλώνει ο εκπρόσωπος marketing του project Ο Κόσμος. 74 Το τοπίο κατασκευάζεται σε βαθμό που σύντομα δεν θα μπορεί να γίνεται διαχωρισμός ανάμεσα στο φυσικό και το τεχνητό/ κατασκευασμένο. Η φυσική ακτογραμμή του Ντουμπάι είναι 45χμ. Τα τεχνητά νησιά θα προσθέσουν άλλα 1.500χμ. ακτών, μετατρέποντας την πόλη σε ένα ανεξάντλητο τουριστικό θέρετρο. 75 Η απομόνωση στη φύση, κατασκευάζεται εκ του μηδενός και φυτεύεται στη λογική του συνόλου της πόλης, με ένα οικοσύστημα εισαγόμενο. Είναι το τεχνητοφυσικό στην ακραία κλιματική και επενδυτική του έκφραση. Πράσινο στη θάλασσα, πράσινο στην έρημο. το πράσινο σε νέες επικράτειες

36 Πράσινο 13 ο : για λίγους Σήμερα, πολλές πόλεις βρίσκονται σε ένα μετά-αποικιοκρατικό, νέοπολυεθνικό παρόν. Παρά τον ορυκτό πλούτο της γης τους, η κοινωνική εξαθλίωση των αστικών μαζών σε πόλεις όπως η Λα Παζ στη Βολιβία ή το Λάγκος στη Νιγηρία καθιστά το αστικό πράσινο ιδιωτικό προνόμιο λίγων. Στο Κάιρο, το πάρκο Al-Azhar 76 μεταμόρφωσε τον σκουπιδότοπο μιας υποβαθμισμένης γειτονιάς σε όαση πρασίνου. Το πρώτο όμως τμήμα που σχεδιάστηκε ήταν ένα ψηλό περιμετρικό τείχος, ενώ η τιμή εισόδου σε αυτό είναι απαγορευτική για τους κατοίκους της περιοχής. Είναι συντριπτικός ο αριθμός των πόλεων του πλανήτη που η εικόνα τους αποτυπώνει ότι η σχέση φύσης-πόλης είναι πρωταρχικά θέμα πολιτικό

37 Θα μείνουμε λίγο ακόμα στα χωρικά αποτελέσματα που προκύπτουν από της άσκηση πολιτικής. Υπό αυτό το πρίσμα θα αντιμετωπίσουμε το Αθηναϊκό αστικό πράσινο που βρίσκεται στο τέλος της διαδρομής μας μέσα στα πράσινα υπομνήματα. Και μεταφερόμαστε στην εικόνα της Αθήνας από ψηλά. Τα έργα υποδομής ενίσχυσαν τη δικτύωση και εξώθησαν την εξάπλωση της πόλης που σήμερα ονομάζουμε μητροπολιτική, μετά-ολυμπιακή Αθήνα. Μέσα της όμως επιζούν επώνυμες μεταφορές: Για τον Ταχτσή η Αθήνα είναι η «γιαγιά» του, για τον Τσαρούχη «γελοία απομίμηση της Βηρυτού», για τον Βέλτσο «κάτι μεταξύ Καΐρου και Νέας Υόρκης» [ ] υβριδική πόλη-τραβεστί, «κάτι μεταξύ». 77 Το σύγχρονο αττικό τοπίο που έγινε έμπνευση για τον σκυμμένο Δημήτρη Πικιώνη, τον ορθό Άρη Κωνσταντινίδη και τον εν προβόλω Τάκη Ζενέτο 78, σήμερα βρίσκεται σε κατάσταση παραφοράς

38 Η μεταπολεμική αγροτική έξοδος στα αστικά κέντρα είχε ως αποτέλεσμα τη βίαιη απόσχιση του νεοέλληνα από την ύπαιθρο. Είναι όντως μια ριζική σύγχυση του ψυχισμού μας; Επιστρέφουμε στη φύση πρωτίστως για να την ιδιοποιηθούμε; 80 Η Αθήνα αστικοποιήθηκε ανώνυμα και πολύ συχνά αυθαίρετα και έτσι συνεχίζει να διαχέεται έχοντας ήδη χάσει δύο μεγάλα στοιχήματα: Το θαλάσσιο μέτωπο και το περιαστικό πράσινο, που σταδιακά γίνεται αστικό ή αγραστικό. Ήδη από τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες η παραλία πωλείται και μονοπωλείται ενώ οι πνεύμονες Υμηττού, Πεντέλης και Πάρνηθας καταπατώνται και προαστιοποιούνται. Η μητροπολιτική Αθήνα είναι μια ακόμα ξεχειλισμένη γειτονιά, ένα προάστιο του εαυτού της. Με άξονα την Αττική οδό ή το παραλιακό δίκτυο, η Αθήνα σκαρφαλώνει στην καμπύλη 81 του αττικού τοπίου και δηλώνει με τοιχισμένες βούλες βερικοκί τις νέες κατακτήσεις της. Η ταύτιση της Αθήνας με την Αττική είναι μια ενορχηστρωμένη υπερπαραγωγή με το φάντασμα της φύσης στο παρασκήνιο. Οι ανεξέλεγκτες προαστιακές και αγραστιακές εξαπλώσεις είναι το κατακερματισμένο αττικό τοπίο του σήμερα. Η Διακήρυξη Κεφαλονιάς για το τοπίο που υπογράφηκε τον Οκτώβριο του 2007, προτρέπει την κυβέρνηση να φέρει επιτέλους προς επικύρωση στο κοινοβούλιο την Ευρωπαϊκή Σύμβαση του Τοπίου που υπογράφηκε από την χώρα μας το 2000, πριν οχτώ χρόνια! Παρακολουθούμε το αστικό πράσινο παγκοσμίως να γίνεται εργαλείο στην αστική ανάπτυξη, με θετικά ή αρνητικά αποτελέσματα. Την ίδια στιγμή, στη χώρα μας απουσιάζει μια εθνική πολιτική που να αναδεικνύει ή τουλάχιστον να διαφυλάσσει τον τοπιακό πλούτο, το υπόλειμμα αυθεντικής φύσης που ακόμα σώζεται, πριν περάσει στον σχεδιασμό της τεχνητής φύσης, του αστικού πρασίνου. Πέρα από τις ατυχείς επεκτάσεις, η Αθήνα παραμένει μια μεσογειακή πόλη, με παράδοση και ιστορικό κέντρο. Σήμερα, η βόρεια Ευρώπη ονομάζει μεσογειοποίηση (Mediteraneanization) τη διαδικασία αναβάθμισης του κέντρου της πόλης. 82 Η Αθήνα ήδη το ανακαλύπτει ξανά. Εστιάζοντας στο ιστορικό κέντρο, θα διαπιστώσουμε ότι υπάρχει πράσινο. Αρχαιολογικοί χώροι και πάρκα φυτεύτηκαν ήδη από τα μέσα του 19 ου αι. αλλοιώνοντας κατά πολλούς το Αττικό τοπίο του οποίου μέγας άρχων είναι ο βράχος 83. Σήμερα όμως, στο τοπίο από τσιμέντο, το πράσινο αυτό είναι πολύτιμο. Ως αδόμητη γη, πνεύμονας οξυγόνου και χώρος κοινωνικής αλληλεπίδρασης και αναψυχής, όπου βέβαια είναι προσβάσιμο. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε πρόσφατα 84 στη δημοσιότητα ο δήμαρχος Αθηναίων, το πράσινο που αναλογεί σε κάθε κάτοικο του δήμου είναι μόλις 6,84 τ.μ. 85,όταν σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος η αναλογία πρασίνου ανά κάτοικο πρέπει να αγγίζει τα 9 τ.μ. και στο Άμστερνταμ η αντίστοιχη τιμή είναι 27 τ.μ. Μέσα στον φαινομενικά κορεσμένο ιστό, υπάρχουν ακόμα αστικά κενά, που στη σημερινή τους κατάσταση αποτελούν terrain vague. Στην ανάπτυξή της, η πόλη καταλαμβάνει όλα όσα μπορεί άνετα να καταλάβει. Ό,τι απομένει, προκαλεί προστριβές. Δύο μεγάλα κενά της Αθήνας είναι ήδη 38

39

40 σημεία προστριβής. Ο ελαιώνας και το πρώην αεροδρόμιο του Ελληνικού. Ο ελαιώνας είναι η τελευταία ευκαιρία ανασύνταξης του αττικού τοπίου,το τελευταίο υπαίθριο υπόλειμμα στο κέντρο της πόλης και ο τελευταίος πνεύμονας. Ο δήμος δηλώνει ότι επιδιώκει ήδη απαλλοτριώσεις 132 στρεμμάτων 86 στην περιοχή του Ελαιώνα ώστε να εξασφαλιστούν νέοι χώροι πρασίνου. Στην περίπτωση πολυσυζητημένου μητροπολιτικού πάρκου, η συζήτηση περιστρέφεται αδιάκοπα γύρω από την αχανή έκταση των στρεμμάτων. Πράσινο, δημόσιες χρήσεις, οικοπεδοποίηση 87. Αν και η θέση να παραμείνει όλη η έκταση αδόμητη έχει ισχυρά ερείσματα, είναι πλέον βέβαιο ότι έχει παραμεριστεί. Η εν μέρει οικοδόμηση του Ελληνικού μπορεί ωστόσο να δώσει ανάσα σε περιοχές που ασφυκτιούν. Όπως παλιότερη πρόταση για το ολυμπιακό χωριό 88, έτσι και εδώ, η οικοπεδοποίηση ενός τμήματος μπορεί να υλοποιήσει κυριολεκτικές μεταγγίσεις κοινόχρηστων χώρων πρασίνου από τα προάστια στο κέντρο της πόλης. Εκεί, στις γειτονιές του κέντρου βρίσκουμε τα τελευταία κενά δοχεία. Μικρά αστικά κενά. Η δέσμευση και απαλλοτρίωση των ελάχιστων ακόμα άκτιστων (ή μάλλον μεταξύ δύο οικοδομών) οικοπέδων στις γειτονιές της Αθήνας είναι εφικτή με αντάλλαγμα τα εξίσου πολύτιμα οικόπεδα του Ελληνικού. Τα οικόπεδα του κέντρου, σήμερα στην πλειοψηφία τους υπαίθρια πάρκινγκ, μπορούν να χτιστούν με πράσινο, φέροντας δημόσιες χρήσεις που λείπουν από την περιοχή. Στην μέχρι εξαντλήσεως συντελεστή μικροκλίμακα της Αθήνας, το μικρό αστικό κενό είναι πολύτιμο πεδίο για το αστικό πράσινο. Αν για χρόνια ο ρόλος της αρχιτεκτονικής εντοπιζόταν στο πλήρες του κτιρίου, σήμερα, οι δύο όροι πρέπει και μπορούν να συνδεθούν σε ακολουθίες κενούπλήρους, που ευνοούν την ποικιλία, την αντίθεση και την ταυτότητα. 89 Τα μικρά αστικά κενά μαζί με τους ενεργοποιημένους χώρους πρασίνου και τις φυτεύσεις των ελεύθερων επιφανειών των κτιρίων είναι η ανάσα του κέντρου. Επιστημονικές μελέτες αποδεικνύουν ότι οι φυτεύσεις στο κέντρο της πόλης, λειτουργούν αμυντικά στην ατμοσφαιρική ρύπανση. Τα στόματα στην επιδερμίδα των φύλλων κλείνουν και προκαλούν ασφυξία τόσο στο φυτό όσο και στο περιβάλλον του. 90 Ωστόσο, η έρευνα καταλήγει ότι τα αυτόχθονα μεσογειακά είδη όπως η δάφνη (Laurus nobilis) και η πικροδάφνη (Nerium oleander) είναι πιο ανθεκτικά στη ρύπανση από τα εισαγόμενα. Μιλώντας για τη βιωσιμότητα του φυτικού κόσμου, αναλογιζόμαστε και την ενεργή οικολογική του αντιμετώπιση. Η ενεργή οικολογία, στον αντίποδα μιας νοσταλγικής ή ψευδοβουκολικής οικολογίας, πρεσβεύει ότι η βιωσιμότητα είναι αλληλεπίδραση, η φύση είναι και τεχνητή, η ανάπτυξη είναι ανακύκλωση και η τεχνολογία φορέας κινητοποίησης. 91 Στο περιβάλλον της πόλης, η αστική οικολογία βασίζεται την υιοθέτηση περιορισμών με στόχο την ελαχιστοποίηση της εντροπίας που εξάγεται στο περιβάλλον, μειώνοντας το οικολογικό αποτύπωμα της πόλης. Μπορούμε να αισιοδοξούμε ότι δεν είναι πολύ αργά για ενεργή, αστική οικολογία; 40

41

42 Επίλογος Διανύσαμε εν τάχει την αστική εξέλιξη με πράσινες στάσεις από την ύπαιθρο, τον κήπο και το πάρκο στην κηπούπολη και το διάχυτο αγρ-αστιακό. Κάναμε σκέψεις μπροστά σε ένα αστικό παρόν τεχνητής φύσης και τεχνολογικής απογείωσης. Είδαμε το πράσινο του υπομνήματος να γίνεται μανιφέστο, να βάφει τον κήπο, το κενό, να μπαίνει στο κτίριο, να ενσωματώνεται στην επέκταση της πόλης, να γίνεται αντιπαράδειγμα, να απουσιάζει. Διαπιστώσαμε την Αθηναϊκή πραγματικότητα και είδαμε προοπτικές πρασίνου σε μια πόλη με παράδοση στην υπαίθρια ζωή. Εκεί έξω, Αρχιτεκτονική πέρα από το κτίριο. Αυτό είναι το θέμα της επόμενης αρχιτεκτονικής Biennale στη Βενετία. Ο διευθυντής της, Aaron Betsky 92, δηλώνει: Σήμερα τα κτίρια δεν είναι αρκετά, ή είναι παραπάνω ώστε να ανταποκριθούν στην ανάγκη μας να νιώσουμε σα στο σπίτι μας στον σύγχρονο κόσμο. Πρέπει να θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε όλες τις μορφές, σχήματα, εικόνες και τακτικές, για να αισθανόμαστε οικειότητα, να κατανοούμε και να αναπαριστούμε τον κόσμο στον οποίο ζούμε. Η τέχνη, το τοπίο, η λογοτεχνία μπορούν να δώσουν τις μορφές, τις εικόνες, τις τακτικές. Δεν πρέπει να αφήνουμε τα κτίρια να είναι τάφοι της αρχιτεκτονικής. Το πράσινο στο υπόμνημα είναι ένα σχεδιαστικό εργαλείο, τόσο σημαντικό όσο και στοιχειώδες. Οφείλουμε να γνωρίσουμε το παρελθόν, να ενημερωνόμαστε για το παρόν και να σχεδιάσουμε το μέλλον το αστικού πρασίνου. Πρώτ απ όλα οριοθετώντας και ενεργοποιώντας το υπάρχον. Στη συνέχεια εντοπίζοντας και διεκδικώντας το δυνατό. Το πράσινο είναι το χρώμα που εμπεριέχει τελικά πλήθος άλλων χρήσεων, το πράσινο είναι κίνητρο στην αναζωογόνηση της πόλης, περιβαλλοντικά και οικονομικά. Το πράσινο είναι βασική αφετηρία μιας ενεργής αστικής οικολογίας. Ξανά και ξανά, πάντα με διαφορετικό τρόπο, ορίζοντας το πράσινο, τη φύση, τις διαφορετικές οικολογίες, κατασκευάζουμε μια μεταφορά της σύγχρονης κοινωνίας 93 Η πόλη είναι πλέον η δεύτερη φύση του ανθρώπου. Ένα δημιούργημα των ανθρώπινων κοινωνιών που από τις απαρχές της κάθε κομμάτι παράγεται και διατίθεται. Πώς θα διαθέσουμε εμείς το αστικό μας μέλλον; Με χρώμα: βάψ το πράσινο

43 Υποσημειώσεις: 1. Mumford 1961 σελ Μια ιδέα για το πώς προδιαγράφεται το μέλλον δίνουν τα στατιστικά στοιχεία: Στις αρχές του 20 ου αι. ο αστικός πληθυσμός ανερχόταν στο 10% του συνολικού, το 2000 στο 50% ενώ για το 2025 προβλέπεται στα 5 δισεκατομμύρια εκ των οποίων τα 2/3 σε ασιατικές πόλεις. Koolhaas 2001 σελ Zardini M. Green is the Color στο Koolhaas [et.al.] 2001 σελ Με τον ίδιο τρόπο που η μοντερνιστική τυποποίηση στην κτιριολογία παρήγαγε μεταπολεμικά τις ίδιες τις πόλεις. 5. Το αστικό τοπίο είναι κατ εξοχήν πολιτισμικό καθώς δεν εμπεριέχει μόνο την αντίληψή μας για το φυσικό αλλά συγκεντρώνει και την πυκνότητα του ανθρωπογενούς τοπίου (δόμηση, δίκτυα, αστικό πράσινο) μέσα του. 6. Μέσα από τη μητρόπολη της βιομηχανικής εποχής ανατέλλει η μετάπολη της ψηφιακής εποχής Gausa [et.al.] 2003 σελ.600 Η προοδευμένη αρχιτεκτονική ορίζεται ως ό,τι προηγείται, προοδεύει! Πορευόμενοι αρχιτέκτονες όπως αντιτίθενται σε προσκολλημένους αρχιτέκτονες. Προτάσεις όπως αντιτίθενται σε θέσεις. Καλούμαστε ως αρχιτέκτονες να σχεδιάσουμε μια προοδευμένη φύση ανάλογη της προοδευμένης αρχιτεκτονικής στην οποία εντάσσεται. Gausa 2003 σελ. 34. Η έκδοση δεν έχει μεταφραστεί στα ελληνικά, στο παράρτημα της σελ.49 παραθέτονται οι ορισμοί της αγγλικής έκδοσης. 7. Είναι χαρακτηριστικό ότι το λεξικό ξεκινά με μια δήλωση του Albert Camus: Γιατί είμαι καλλιτέχνης και όχι φιλόσοφος; Επειδή σκέφτομαι με λέξεις και όχι με ιδέες. 8. Αναφορικά με το θέμα του φυσικού στοιχείου, κάποιες λέξεις δεν ορίζονται καθόλου όπως ο κήπος ή το όριο, και άλλες γίνονται ζεύγη ή συνθετικά νέων εννοιών ενώ το πάρκο χρησιμοποιείται στον ορισμό του πάρκινγκ ως πάρκο από δέντρα. 9. Gausa 2003 σελ Gausa 2003 σελ Gausa 2003 σελ βλ. Lefebvre 1991 σελ Πολλές παραδόσεις-η κινέζικη, η ινδική, η αφρικανική,η ευρωπαϊκή, η μεσοαμερικανική- μιλούν για τη μετάβαση από την νομαδική περιπλάνηση στη μόνιμη εγκατάσταση. Rykwert 2004 σελ για την εξέλιξη του αρχαίου ελληνικού οικιστικού κήπου βλ. Τερκενλή 1996 σελ Inaji 1998 σελ τότε χρονολογείται το πρώτο ιαπωνικό εγχειρίδιο κηποτεχνίας, το Sakuteiki. Inaji 1998 σελ για τις φυτικές παρεμβάσεις στην αρχιτεκτονική βλ. τη διάλεξη Αναδάσωση της Πόλης. 18. Ο καλλιτέχνης πιστεύει σε ένα δόγμα σωτηρίας που συνοψίζεται σε δύο λέξεις: Fensterrecht και Baumpflicht. Η δεύτερη, που σημαίνει κυριολεκτικά καθήκον προς το δέντρο, αφορά τη σχέση του ανθρώπου με τη φύση. Οτιδήποτε συμβατό με τη φύση πρέπει να είναι συμβατό και με τον άνθρωπο. Οι αισθητικές του αξίες προκύπτουν από την ανάπτυξη των οργανικών μορφών και εντοπίζονται στον πλούτο της ποικιλίας του φυτικού κόσμου. Πιστεύει ότι η οργανική αρχή της ανάπτυξης πρέπει να καθορίζει τις αρχές της ζωής μας. Ο τελικός στόχος είναι η επίτευξη μιας συμφωνίας ειρήνης με τη φύση. Schmied 2005 σελ Η Αίγυπτος είναι σταθμός στην ιστορία των πόλεων όταν μετά από αιώνες 43

ένα αειφόρο πρότυπο Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ

ένα αειφόρο πρότυπο Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ Η πόλη ως καταλύτης για ένα αειφόρο πρότυπο ανάπτυξης Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ Διαπιστώσεις Πού ζούμε ; Ο χάρτης αναπαριστά τη συγκέντρωση πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

Για μια αειφόρο προσέγγιση της οικιστικής ανάπτυξης. Θάνος Παγώνης, αρχιτέκτων - πολεοδόμος

Για μια αειφόρο προσέγγιση της οικιστικής ανάπτυξης. Θάνος Παγώνης, αρχιτέκτων - πολεοδόμος Για μια αειφόρο προσέγγιση της οικιστικής ανάπτυξης Θάνος Παγώνης, αρχιτέκτων - πολεοδόμος Διαπιστώσεις Ο μισός πληθυσμός της γης στεγάζεται ήδη σε πόλεις καταναλώνοντας περίπου τα ¾ των πόρων του πλανήτη

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ ΕΜΠ ΣΧΟΛΗΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΤΟΜΕΙΣ Ι,ΙΙ,ΙΙΙ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2006 07 9ο ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΙΤΕΚΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ 9: ΑΣΤΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ ΟΜΑ Α 2 ΠΕΡΙΟΧΗ Β

Διαβάστε περισσότερα

Στρατόπεδο Aσηµακοπούλου. Παραλία

Στρατόπεδο Aσηµακοπούλου. Παραλία Στάδιο Στρατόπεδο Aσηµακοπούλου Παραλία Λιµανάκι Σφαγείων Καρνάγιο Το Περιγιάλι όπως είναι σήμερα. Η γραμμή περιγράφει τη περιοχή που διαμορφώνεται σε μια νέα, πρότυπη πόλη στα ανατολικά της Καβάλας. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ GIFU KITAGATA

ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ GIFU KITAGATA ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑ ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ GIFU KITAGATA ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ 9 ΑΚΑΔΗΜΑÏΚΟ ΕΤΟΣ: 2010/2011 ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Β.ΚΑΡΒΟΥΝΤΖΗ,Κ.ΣΕΡΡΑΟΣ, Δ.ΜΠΑΛΑΜΠΑΝΙΔΗΣ (Μ/Σ) ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΝΤΩΝΙΑΔΗ ΚΑΤΕΡΙΝΑ, ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΣΤΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν:

Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν: ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΠΑΡΚΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Νέα Παραλία Θεσσαλονίκης Τα πέντε θεματικά πάρκα εκτείνονται σε μήκος 1500 μ. από το Μέγαρο Μουσικής έως τους Ναυτικούς Ομίλους και περιλαμβάνουν: Ο ΚΗΠΟΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ 1 / 6

Διαβάστε περισσότερα

H Μητροπολιτική Αθήνα αντιμετωπίζει ριζικές αλλαγές και σύνθετα πολεοδομικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά προβλήματα

H Μητροπολιτική Αθήνα αντιμετωπίζει ριζικές αλλαγές και σύνθετα πολεοδομικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά προβλήματα 1 2 H Μητροπολιτική Αθήνα αντιμετωπίζει ριζικές αλλαγές και σύνθετα πολεοδομικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά προβλήματα 3 Περιβαλλοντική υποβάθμιση 4 Σε αναζήτηση της σύγχρονης ταυτότητας 5 Ανεργία -

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ Του Στράτου Ιωακείμ Η Αρχιτεκτονική Χωρίς Σύνορα είναι Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση, μέλος του διεθνούς μη κυβερνητικού, μη κερδοσκοπικού οργανισμού ASF international (Architecture Sans Frontieres International).

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ 1 Η ΝΕΩΤΕΡΗ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ 2 Τα εργαλεία ανάγνωσης της ταυτότητας της πόλης. Τα εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα FATE ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

Πρόγραμμα FATE ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Πρόγραμμα FATE ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟΥ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Παρατηρήσεις επί της πρότασης/μελέτης Γενικές 1. Η μελέτη δεν έχει τη δομή ούτε μίας οικονομοτεχνικής ή επιχειρησιακής μελέτης αλλά ούτε και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ

ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Α 4 ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Κα ΤΣΑΓΚΟΓΕΩΡΓΑ 1 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΕΛ. 3 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΣΕΛ. 4 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΚΟΠΟΥ ΣΕΛ. 5 ΥΛΙΚΑ ΣΕΛ. 6 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ, ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΣΕΛ. 7 ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

1. ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ 2. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 3. ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 4. Η ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ

1. ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ 2. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 3. ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 4. Η ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 1. ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ 2. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 3. ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 4. Η ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 5. Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 6. ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΠΑΛΑΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ 9. "Χαλκίδα - Ιστορική Εξέλιξη και Σύγχρονα Ζητήματα Σχεδιασμού"

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ 9. Χαλκίδα - Ιστορική Εξέλιξη και Σύγχρονα Ζητήματα Σχεδιασμού ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ 9 "Χαλκίδα - Ιστορική Εξέλιξη και Σύγχρονα Ζητήματα Σχεδιασμού" Περιοχές αρχαιοτήτων κλασική περίοδος ελληνιστική ρωμαϊκή περιόδος μεσαιωνική περίοδος νεοκλασσική περίοδος Η θέση

Διαβάστε περισσότερα

12. ΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΙΚΤΥΩΝ ΠΡΑΣΙΝΟΥ

12. ΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΙΚΤΥΩΝ ΠΡΑΣΙΝΟΥ 45 12. ΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΙΚΤΥΩΝ ΠΡΑΣΙΝΟΥ Η ιδέα της διαµόρφωσης δικτύων πρασίνου στη Θεσσαλονίκη αναπτύχθηκε αρχικά κατά τον ανασχεδιασµό της πόλης από τους πολεοδόµους Ernest Hebrard και Κωνσταντίνο Κιτσίκη και

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν 1 Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν Έλενα Κωνσταντινίδου, Επ. Καθηγήτρια ΕΜΠ Σας καλοσωρίζουμε στο μάθημα της «Αρχιτεκτονικής ανάλυσης παραδοσιακού

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος 14

Περιεχόμενα. Πρόλογος 14 Περιεχόμενα Πρόλογος 14 Κεφάλαιο 1 Ιστορική εξέλιξη των πόλεων 17 1.1 Ορισμός της πόλης και βασικές έννοιες.................... 17 1.2 Η εξέλιξη των πόλεων............................... 21 1.3 Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτεμάχιο προς πώληση, 165 στρεμμάτων στην παραλία Ορκός της Κέας (Τζιας) στις Κυκλάδες ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ

Αγροτεμάχιο προς πώληση, 165 στρεμμάτων στην παραλία Ορκός της Κέας (Τζιας) στις Κυκλάδες ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ Αγροτεμάχιο προς πώληση, 165 στρεμμάτων στην παραλία Ορκός της Κέας (Τζιας) στις Κυκλάδες ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ Κέα 2009 Αγροτεμάχιο 165 στρέμματα, ιδανικό για επένδυση στις Κυκλάδες

Διαβάστε περισσότερα

ο εκτοπισμός της κατοικίας από το Γκαζοχώρι

ο εκτοπισμός της κατοικίας από το Γκαζοχώρι Δ.Π.Μ.Σ. ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Β : ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑ και ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ και ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ο εκτοπισμός της κατοικίας από το Γκαζοχώρι φοιτήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

Παροχή στοιχείων που ζητήθηκαν. Ηλίας Γιαννίρης. 10 Οκτωβρίου 2013

Παροχή στοιχείων που ζητήθηκαν. Ηλίας Γιαννίρης. 10 Οκτωβρίου 2013 Παρατηρητήριο Ελεύθερων Χώρων Αθήνας-Αττικής Ηλεκτρονική πλατφόρμα για τους ελεύθερους χώρους και την ποιότητα ζωής στην Αθήνα Από το 1999 Υπεύθυνος: Ηλίας Γιαννίρης Ηλεκτρονική σελίδα www.asda.gr/elxoroi

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Οι συγγραφείς... xiii Πρόλογος και ευχαριστίες...xv

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Οι συγγραφείς... xiii Πρόλογος και ευχαριστίες...xv ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Οι συγγραφείς... xiii Πρόλογος και ευχαριστίες...xv 1. Πόλη και σχεδιασμός: oι βασικές συνιστώσες... 18 1.1 Αναγκαιότητα του χωρικού σχεδιασμού....18 1.2 Η ρύθμιση των χρήσεων γης...20 1.3

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδεση της σχολικής Φυσικής Αγωγής και των σχολικών δραστηριοτήτων µε δραστηριότητες σε φυσικό περιβάλλον

Σύνδεση της σχολικής Φυσικής Αγωγής και των σχολικών δραστηριοτήτων µε δραστηριότητες σε φυσικό περιβάλλον Σύνδεση της σχολικής Φυσικής Αγωγής και των σχολικών δραστηριοτήτων µε δραστηριότητες σε φυσικό περιβάλλον ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φυσικής Αγωγής ιπλή εκπαιδευτική λειτουργία των δραστηριοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Ξενοδοχείο 4* «Virginia Hotel» εκτός Σχεδίου Δήμος Ρόδου

Ξενοδοχείο 4* «Virginia Hotel» εκτός Σχεδίου Δήμος Ρόδου Σάββενας Γιώργος Αρχιτέκτων Μηχ/κος Ε.Μ.Π. Ξενοδοχείο 4* «Virginia Hotel» εκτός Σχεδίου Δήμος Ρόδου Αρχιτεκτονική Μελέτη: Γ. Σάββενας Πολιτικός Μηχανικός: Κ. Χριστόπουλος Διακοσμήτρια: Κ. Καλλιγά Σάββενα

Διαβάστε περισσότερα

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. Το περιβάλλον γίνεται ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΣ α) όταν µέσα

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων. Λόφος Μουσών. Φύλλα εργασίας

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων. Λόφος Μουσών. Φύλλα εργασίας Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων Λόφος Μουσών Φύλλα εργασίας Στόχος των φύλλων εργασίας είναι να ανιχνευθούν βιωματικά στον χώρο τα κυριότερα στοιχεία της ανάπλασης του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΗΛΙΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Με τον όρο Ηλιακή Ενέργεια χαρακτηρίζουμε το σύνολο των διαφόρων μορφών ενέργειας που προέρχονται από τον Ήλιο. Το φως και η θερμότητα που ακτινοβολούνται, απορροφούνται

Διαβάστε περισσότερα

Η περιοχή του ήµου Μενεµένης βρίσκεται στη δυτική πλευρά του Πολεοδοµικού Συγκροτήµατος

Η περιοχή του ήµου Μενεµένης βρίσκεται στη δυτική πλευρά του Πολεοδοµικού Συγκροτήµατος 2 ΤΟ ΘΕΜΑ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΗΜΟΥ ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ Η ανάπτυξη των Λαχανοκήπων και της ευρύτερης περιοχής Α. ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΗΜΟΥ ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ Η περιοχή του ήµου Μενεµένης βρίσκεται στη δυτική πλευρά του Πολεοδοµικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Εθνικό Πρόγραμμα για την Επανεκκίνηση της Αθήνας, τη Δημιουργία Θέσεων Εργασίας και τη Στήριξη της Κοινωνικής Συνοχής

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Εθνικό Πρόγραμμα για την Επανεκκίνηση της Αθήνας, τη Δημιουργία Θέσεων Εργασίας και τη Στήριξη της Κοινωνικής Συνοχής Δευτέρα, 9 Απριλίου 2012 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Εθνικό Πρόγραμμα για την Επανεκκίνηση της Αθήνας, τη Δημιουργία Θέσεων Εργασίας και τη Στήριξη της Κοινωνικής Συνοχής Υπογράφηκε σήμερα 09/04 από την Υπουργό Ανάπτυξης,

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός 1ου Μαθήματος

Οδηγός 1ου Μαθήματος Οδηγός 1ου Μαθήματος Στόχος του 1 ου μαθήματος Το 1 ο μάθημα αφορά τη διδακτική ενότητα: «Εισαγωγή στην ανακύκλωση συσκευασιών». Στόχος του 1 ου μαθήματος είναι ο/ η εκπαιδευτικός να εισάγει για πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΑΡΧΕΙΟ ΜΠΟΣ Α ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΤΡΑΤΟΠΕ Ο ΠΑΠΑΣΤΑΘΗ ΦΙΛΑ ΕΛΦΕΙΑΣ

ΗΜΑΡΧΕΙΟ ΜΠΟΣ Α ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΤΡΑΤΟΠΕ Ο ΠΑΠΑΣΤΑΘΗ ΦΙΛΑ ΕΛΦΕΙΑΣ Στο Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο του ήμου Αχαρνών (σύμφωνα με τις διατάξεις του Άρθρου του Ν. 2508/97) καθορίζονται: α) οι περιοχές ειδικής προστασίας που δεν πρόκειται να πολεοδομηθούν (Ζώνη Προστασίας Κηφισού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΤΟΠΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ ΠΟΛΗ, ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΤΟΠΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ ΠΟΛΗ, ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο Τ Μ Η Μ Α Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ω Ν Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ω Ν Τ Ο Μ Ε Α Σ Π Ο Λ Ε Ο Δ Ο Μ Ι Α Σ Κ Α Ι Χ Ω Ρ Ο Τ Α Ξ Ι Α Σ ΟΔΟΣ ΠΑΤΗΣΙΩΝ 42 ΤΚ: 106 82 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΜΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΊΝΑΙ: ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΡΧΗ ΔΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΜΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΊΝΑΙ: ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΡΧΗ ΔΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΜΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΊΝΑΙ: ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΡΧΗ ΔΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΤΩΝΑΡΑΚΗΣ ΘΩΜΑΣ ΔΙΑΛΙΑΤΣΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΚΛΕΩΠΑΣ ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΑΛΑΙ ΛΕΝΤΙΩΝ ΦΡΑΓΚΟΥΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωμάτωση Βιοκλιματικών Τεχνικών και Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στα Σχολικά Κτήρια σε Συνδυασμό με Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Ενσωμάτωση Βιοκλιματικών Τεχνικών και Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στα Σχολικά Κτήρια σε Συνδυασμό με Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Ενσωμάτωση Βιοκλιματικών Τεχνικών και Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στα Σχολικά Κτήρια σε Συνδυασμό με Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Κατερίνα Χατζηβασιλειάδη Αρχιτέκτων Μηχανικός ΑΠΘ 1. Εισαγωγή Η προστασία

Διαβάστε περισσότερα

ΞΑΠΛΩΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ. Στρατηγική Συν-Κατοίκησης

ΞΑΠΛΩΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ. Στρατηγική Συν-Κατοίκησης ΞΑΠΛΩΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΕΔΑΦΟΣ Στρατηγική Συν-Κατοίκησης Η πρόταση μας εισάγει μια νέα τυπολογία κατοικίας, αυτήν της οριζόντιας πολυκατοικίας. Η αναφορά στην ελληνική αστική πολυκατοικία είναι σκόπιμη αφού η

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΠ Α.Ε. ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑΝΝΗ ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ, ΝΗΣΩΝ ΚΑΙ ΑΛΙΕΙΑΣ

ΟΛΠ Α.Ε. ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑΝΝΗ ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ, ΝΗΣΩΝ ΚΑΙ ΑΛΙΕΙΑΣ ΟΛΠ Α.Ε. ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑΝΝΗ ΔΙΑΜΑΝΤΙΔΗ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ, ΝΗΣΩΝ ΚΑΙ ΑΛΙΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΟΥ MASTER PLAN ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΚΤΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΡΙΤΗ 4 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2011 Ο.Λ.Π. Α.Ε. ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri Μιχάλης Μακρή EFIAP Copyright: 2013 Michalis Makri Copyright: 2013 Michalis Makri Less is more Less but better Copyright: 2013 Michalis Makri Ο μινιμαλισμός ορίζεται ως η εξάλειψη όλων των στοιχείων που

Διαβάστε περισσότερα

THE JEWISH MUSEUM BERLIN

THE JEWISH MUSEUM BERLIN ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤ0ΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Γ.ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΝΤΙΝΟΥ THE JEWISH MUSEUM BERLIN ΈΝΑ FILM ΤΩΝ: STAN NEUMANN KAI RICHARD COPANS

Διαβάστε περισσότερα

στον αστικό ιστό Το παράδειγμα του Δήμου Αρτέμιδος Αττικής» ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: Ι. ΠΟΛΥΖΟΣ, Τζ. ΚΟΣΜΑΚΗ, Σ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗ Αθήνα, Μάρτιος 2009

στον αστικό ιστό Το παράδειγμα του Δήμου Αρτέμιδος Αττικής» ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: Ι. ΠΟΛΥΖΟΣ, Τζ. ΚΟΣΜΑΚΗ, Σ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗ Αθήνα, Μάρτιος 2009 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΠΜΣ: Αρχιτεκτονική - Σχεδιασμός του Χώρου Κατεύθυνση: Πολεοδομία Χωροταξία Μάθημα:Περιβαλλοντικές συνιστώσες του σχεδιασμού και της οικιστικής

Διαβάστε περισσότερα

Το αστικό πράσινο και τα μνημεία του Πειραιά Ένα σχέδιο ανασυγκρότησης του δημόσιου χώρου

Το αστικό πράσινο και τα μνημεία του Πειραιά Ένα σχέδιο ανασυγκρότησης του δημόσιου χώρου Το αστικό πράσινο και τα μνημεία του Πειραιά Ένα σχέδιο ανασυγκρότησης του δημόσιου χώρου Νίκος Μπελαβίλας Εργαστήριο Αστικού Περιβάλλοντος ΕΜΠ Ιανουάριος 2013 1. Πειραιάς Ελεύθεροι χώροι και πράσινο Σε

Διαβάστε περισσότερα

«Τα ιστορικά-πολιτιστικά χαρακτηριστικά του Λαυρείου και προτάσεις για την ανάδειξή τους»

«Τα ιστορικά-πολιτιστικά χαρακτηριστικά του Λαυρείου και προτάσεις για την ανάδειξή τους» «Τα ιστορικά-πολιτιστικά χαρακτηριστικά του Λαυρείου και προτάσεις για την ανάδειξή τους» Γιώργος Ν. Δερμάτης, Δρ. Ιστορίας-Κώστας Γ. Μάνθος, MSc Αρχιτέκτων Εταιρεία Μελετών Λαυρεωτικής Λαύρειο, 14 Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ. Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ. Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο. - 99 - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ 1. Τοπογραφικό Διάγραμμα : To τοπογραφικό διάγραμμα της δεύτερης αρχιτεκτονικής μελέτης ταυτίζεται με αυτό της πρώτης αρχιτεκτονικής μελέτης εφόσον και οι δυο μελέτες εχουν γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΤΙΚΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΜΕΤΩΠΟ: Η περίπτωση του Φαληρικού Όρµου

ΑΣΤΙΚΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΜΕΤΩΠΟ: Η περίπτωση του Φαληρικού Όρµου ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΔΠΜΣ: Αρχιτεκτονική-Σχεδιασµός του χώρου- Κατεύθυνση: Πολεοδοµία-Χωροταξία Μάθηµα: Περιβαλλοντικές συνιστώσες του σχεδιασµού και της οικιστικής ανάπτυξης. ΑΣΤΙΚΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΜΕΤΩΠΟ:

Διαβάστε περισσότερα

COSTA NAVARINO, Η ΠΡΩΤΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ (Π.Ο.Τ.Α.) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Πετράκος Κώστας

COSTA NAVARINO, Η ΠΡΩΤΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ (Π.Ο.Τ.Α.) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Πετράκος Κώστας COSTA NAVARINO, Η ΠΡΩΤΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ (Π.Ο.Τ.Α.) ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Πετράκος Κώστας ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Αντικείμενο αυτής της εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΕΙΑ ΜΑΚΕ ΟΝΟΜΑΧΩΝ (ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ)

ΠΛΑΤΕΙΑ ΜΑΚΕ ΟΝΟΜΑΧΩΝ (ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ) 29 11. ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΠΡΑΣΙΝΟΥ Η δυνατότητα εξεύρεσης νέων χώρων στο πυκνοδοµηµένο πολεοδοµικό συγκρότηµα της Θεσσαλονίκης είναι ακόµη εφικτή και εντοπίζεται κυρίως στους παρακάτω χώρους: Α. Υπαίθριοι

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

2 ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΓΕΝΙΚΑΤΟΠΟΛΟΓΙΑ Η μελέτη του παραθεριστικού οικισμού, έχει σαν στόχο να ικανοποιήσει λειτουργικά και αισθητικά το αγοραστικό κοινό αλλά και να εκμεταλλευτεί στο μέγιστο την οικοδομισιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Δρόμοι Άθλησης Ποιότητα Ζωής

Δρόμοι Άθλησης Ποιότητα Ζωής Δρόμοι Άθλησης Ποιότητα Ζωής το ποδήλατο στη ζωή μας Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης Στο πλαίσιο του στρατηγικού σχεδιασμού για την άθληση στοχεύουμε στην: δημιουργία της συνήθειας για καθημερινή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΣΤΟΝ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΣΤΟΝ Αντώνης Διαμαντής, θέατρο ΟΜΜΑ ΣΤΟΥΝΤΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ μέσα από την ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Γενικά για τον ακριβή καθορισμό της οικονομικής έννοιας της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΥΧΟΣ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ

ΤΕΥΧΟΣ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ ΤΕΥΧΟΣ ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΣΜΟΥ Στο τεύχος αυτό, γίνεται μία όσο το δυνατόν λεπτομερής προσέγγιση των γενικών αρχών της Βιοκλιματικής που εφαρμόζονται στο έργο αυτό. 1. Γενικές αρχές αρχές βιοκλιματικής 1.1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς;

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; Ζωγραφιά: Β. Χατζηβαρσάνης 2014, ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; 95 Οδηγίες για τις δραστηριότητες της Γ φάσης Έχοντας συζητήσει για την κατάσταση της γειτονιάς μας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΠΑΝΤΕΙΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΝΤΕΙΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Αθήνα, 2014 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10: Το αστικό πράσινο και η διαχείρισή του από την Τοπική Αυτοδιοίκηση Η αξία του αστικού πρασίνου Η έννοια του αστικού πράσινου-χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΑΝΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ. Αρχιτεκτονική. Περιβαλλοντική αρχιτεκτονική

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΑΝΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ. Αρχιτεκτονική. Περιβαλλοντική αρχιτεκτονική Η ιδιοκτησία της ΑΝΘΕΜΙΑΣ Α.Ε., χωροθετείται μέσα στον οικισμό της Καρδίας. Ο πολεοδομικός και ο οικιστικός σχεδιασμός των οικοπέδων της ιδιοκτησίας οφείλει να στηρίζεται σε συγκεκριμένο στρατηγικό πλάνο,

Διαβάστε περισσότερα

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Σκοπός του Νηπιαγωγείου είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ www.romvos.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1) Ο συγγραφέας αναφέρεται στην απαράµιλλη οµορφιά της Ελλάδας, καθώς επίσης και στον κίνδυνο καταστροφής της εξαιτίας του τουρισµού. Επισηµαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στο έγγραφο παρουσιάζονται οι ορισμοί λέξεων που αντιπροσωπεύουν έννοιες που απαντώνται στις ενότητες των τάξεων Α και Β. Η ερμηνείες που δίνονται

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου

Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας. Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Βασικές Θεωρίες Αστικής Κοινωνιολογίας Σημειώσεις της Μαρίας Βασιλείου Ηπόλη, όπως την αντιλαμβανόμαστε, είναι μια ιδέα του Διαφωτισμού Ο Ρομαντισμός την αμφισβήτησε Η Μετανεωτερικότητα την διαπραγματεύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣ ΛΑΡΙΣΑΙΩΝ. Λεύκωμα Λάρισας 8.000 8.000 χρόνια νεότητας ΛΑΡΙΣΑ 1900 ΛΑΡΙΣΑ 1940-1945 ΛΑΡΙΣΑ 1910 ΛΑΡΙΣΑ 1950 ΛΑΡΙΣΑ 1950

ΔΗΜΟΣ ΛΑΡΙΣΑΙΩΝ. Λεύκωμα Λάρισας 8.000 8.000 χρόνια νεότητας ΛΑΡΙΣΑ 1900 ΛΑΡΙΣΑ 1940-1945 ΛΑΡΙΣΑ 1910 ΛΑΡΙΣΑ 1950 ΛΑΡΙΣΑ 1950 Πολεοδομική Ανασυγκρότηση Αναβάθμιση του κέντρου της Λάρισας 2009 ΛΑΡΙΣΑ 1900 ΛΑΡΙΣΑ 1910 ΛΑΡΙΣΑ 1940-1945 ΛΑΡΙΣΑ 1950 ΛΑΡΙΣΑ 1950 1 ΛΑΡΙΣΑ 1950 ΛΑΡΙΣΑ 1956 ΛΑΡΙΣΑ 1960 ΛΑΡΙΣΑ 1970 ΛΑΡΙΣΑ 1980 Η ΟΔΟΣ ΗΠΕΙΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

«Ολοκληρωμένες πολιτικές διαχείρισης της αστικής ανάπτυξης και αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής».

«Ολοκληρωμένες πολιτικές διαχείρισης της αστικής ανάπτυξης και αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής». «Ολοκληρωμένες πολιτικές διαχείρισης της αστικής ανάπτυξης και αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής». Mάρω Ευαγγελίδου. Αρχιτέκτων - Πολεοδόμος/ Χωροτάκτης Αθήνα 21.11.13 Περιφέρεια Αττικής Ημερίδα με θέμα:

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Μπελαβίλας. Εργαστήριο Αστικού Περιβάλλοντος Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Ιανουάριος 2008

Νίκος Μπελαβίλας. Εργαστήριο Αστικού Περιβάλλοντος Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Ιανουάριος 2008 Νίκος Μπελαβίλας Εργαστήριο Αστικού Περιβάλλοντος Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Ιανουάριος 2008 ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΑΤΑΞΗΣ ΟΡΣΑ/ΥΠΕΧΩΔΕ-Νοε 07 ΣΧΕΔΙΟ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΑΤΑΞΗΣ ΟΡΣΑ/ΥΠΕΧΩΔΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΛΩΝΕΣ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

ΠΥΛΩΝΕΣ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΠΥΛΩΝΕΣ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Θα κατατάξουμε τις Θεματικές Ενότητες που απαρτίζουν μια Βιώσιμη κοινότητα σε τέσσερες Πυλώνες Βιωσιμότητας. Ο λόγος είναι αφ ενός μεν η διευκόλυνση στη κατηγοροποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελεί μια μεγάλη επιφάνεια που μπορεί να φωτίζεται διαφορετικά, ανάλογα με τις περιστάσεις.

Αποτελεί μια μεγάλη επιφάνεια που μπορεί να φωτίζεται διαφορετικά, ανάλογα με τις περιστάσεις. ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΑΣΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΕΝΕΜΕΝΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Οι χώροι μετάβασης από το Δημόσιο στο Ιδιωτικό, εκεί όπου το μεμονωμένο κτίριο συναντά την αστική κλίμακα, αποτελούν το κρίσιμο ενδιάμεσο όριο που επεξεργαστήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Πτυχιακής Εργασίας Η Επίδραση της Κινηματογραφικής Εικόνα στη Δημιουργία Τουριστικής Κίνησης. Ονόματα Φοιτήτριας Μαρίνα Πατούλα

Θέμα Πτυχιακής Εργασίας Η Επίδραση της Κινηματογραφικής Εικόνα στη Δημιουργία Τουριστικής Κίνησης. Ονόματα Φοιτήτριας Μαρίνα Πατούλα ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Θέμα Πτυχιακής Εργασίας Η Επίδραση της Κινηματογραφικής Εικόνα στη Δημιουργία Τουριστικής Κίνησης Ονόματα Φοιτήτριας Μαρίνα Πατούλα ΜΑΙΟΣ, 2014 Εισαγωγή Αναφερόμενοι

Διαβάστε περισσότερα

Πόλη = χώρος συνάντησης του συνόλου των ανθρώπινων δραστηριοτήτων

Πόλη = χώρος συνάντησης του συνόλου των ανθρώπινων δραστηριοτήτων Πόλη = χώρος συνάντησης του συνόλου των ανθρώπινων δραστηριοτήτων ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ μάλιστα δὲ καὶ τοῦ κυριωτάτου πάντων ἡ πασῶν κυριωτάτη καὶ πάσας περιέχουσα τὰς ἄλλας. Αὕτη δ ἐστὶν ἡ καλουμένη πόλις

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το Μεταλλευτικό Πάρκο Φωκίδας

Τι είναι το Μεταλλευτικό Πάρκο Φωκίδας Τι είναι το Μεταλλευτικό Πάρκο Φωκίδας Το Μεταλλευτικό Πάρκο Φωκίδας Vagonetto είναι ένα θεματικό πάρκο, μοναδικό στον ελληνικό χώρο, που δίνει στον επισκέπτη τη δυνατότητα να γνωρίσει βήμα βήμα τη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ, ΕΛΛΗΣ ΧΡΥΣΙΔΟΥ, ΣΤΟ 1 ο ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ, ΕΛΛΗΣ ΧΡΥΣΙΔΟΥ, ΣΤΟ 1 ο ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ, ΕΛΛΗΣ ΧΡΥΣΙΔΟΥ, ΣΤΟ 1 ο ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ενότητα: «Πολιτισμός» «Επιχειρησιακό σχέδιο πολιτισμού 2015-2030» Όραμα: Ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΗΣΕΩΣ κας ΑΘΗΝΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ-ΚΛΗΡΙΔΟΥ

ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΗΣΕΩΣ κας ΑΘΗΝΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ-ΚΛΗΡΙΔΟΥ ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΗΣΕΩΣ κας ΑΘΗΝΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ-ΚΛΗΡΙΔΟΥ Εγκαίνια της πρώτης φάσης του Πολεοδομικού Έργου: «Διαμόρφωση της Κοίτης του Ποταμού Βαθκειά σε Γραμμικό Πάρκο»,

Διαβάστε περισσότερα

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria Η Στάρα Ζαγόρα είναι είναι η έκτη μεγαλύτερη πόλη της Βουλγαρίας και ένα σημαντικό οικονομικό κέντρο της χώρας. Είναι γνωστή ως πόλη των ίσιων δρόμων, των φλαμουριών

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογικό-Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρείου και Μουσείο Μεταλλείας- Μεταλλουργίας Λαυρείου

Τεχνολογικό-Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρείου και Μουσείο Μεταλλείας- Μεταλλουργίας Λαυρείου Τεχνολογικό-Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρείου και Μουσείο Μεταλλείας- Μεταλλουργίας Λαυρείου Γιώργος Ν. Δερμάτης, Δρ. Ιστορίας, μέλος της Επιστ. Επιτρ. του ΜΜΜΛ (ΕΜΠ και ΥΠΠΟΤ), Εταιρεία Μελετών Λαυρεωτικής Το

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές διαστάσεις. συγκοινωνίας στην Πάτρα

Περιβαλλοντικές διαστάσεις. συγκοινωνίας στην Πάτρα Περιβαλλοντικές διαστάσεις της θαλάσσιας αστικής συγκοινωνίας στην Πάτρα 1 Το θέμα: Αά Ανάγκη αναζήτησης εναλλακτικών προτάσεων για λύσεις από το περιβάλλον υγρό στοιχείο, λόγω αύξησης κυκλοφοριακών φόρτων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗ 18 Sunday Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΠΑΕΙ ΤΑ ΕΣΜΑ ΤΗΣ Ίσως είναι το πιο αναγνωρίσιμο μνημείο παγκοσμίως, συνυφασμένο με τη δημοκρατία που γεννήθηκε και ζει(;) σε αυτήν τη χώρα. Και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Διάρθρωση Κοινωνικές κατασκευές για το περιβάλλον Περιβαλλοντική Ιστορία Περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου

Πράσινα Δώματα. Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος. Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Πράσινα Δώματα Δήμος Ρόδου Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου Τμήμα Περιβάλλοντος Παρουσίαση στο 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου Ποθητός Σταματιάδης, Πολιτικός Μηχανικός, Μηχανικός Περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος

Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας. Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Κλιματικές αλλαγές σε σχέση με την οικονομία και την εναλλακτική μορφή ενέργειας Μπασδαγιάννης Σωτήριος - Πετροκόκκινος Αλέξανδρος Ιούνιος 2014 Αρχή της οικολογίας ως σκέψη Πρώτος οικολόγος Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΣΥΝΟΙΚΙΑ ΜΟΥΤΤΑΛΟΥ

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΣΥΝΟΙΚΙΑ ΜΟΥΤΤΑΛΟΥ ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΣΥΝΟΙΚΙΑ ΜΟΥΤΤΑΛΟΥ Πινακίδα 01: Xωροταξικό σχέδιο και διαγράμματα πρότασης κλ. 1:1000 Πινακίδα 02: Κάτοψη περιοχής τζαμιού κλ. 1:200 και σχέδια αστικού εξοπλισμού κλ. 1:100

Διαβάστε περισσότερα

Marathon Data Systems 22ή Πανελλαδική συνάντηση Χρηστών GIS

Marathon Data Systems 22ή Πανελλαδική συνάντηση Χρηστών GIS Marathon Data Systems 22ή Πανελλαδική συνάντηση Χρηστών GIS ΑΘΗΝΑ 2014 2 3 1) να διαπιστώσει τις αλλαγές που υπέστη ο χώρος κατά την κατασκευή και λειτουργία του αεροδρομίου 2) να αξιολογήσει τις προοπτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ

ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΑΣΟΠΟΝΙΑΣ 21 ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 Κυριακή 18 Μαρτίου 2012, ώρα 11:00 ενδροφύτευση - Τριάδι Θέρµης ΣΥΝΔΙΟΡΓΑΝΩΤΕΣ: Τετάρτη 21 Μαρτίου 2012, ώρα 18:00 ΚΤΙΡΙΟ ΠΑΛΑΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α.Π.Θ - Αίθουσα Τελετών Σχολή ασολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΤΕΧΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ «ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΠΟΛΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ - ΑΓΙΟΥ ΚΟΣΜΑ»

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΤΕΧΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ «ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΠΟΛΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ - ΑΓΙΟΥ ΚΟΣΜΑ» ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΤΕΧΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ «ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΠΟΛΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ - ΑΓΙΟΥ ΚΟΣΜΑ» ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΠΟΛΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΟΣΜΑ / ΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ Συνολική έκταση του

Διαβάστε περισσότερα

[ 1 ] την εφαρμογή συγκεκριμένων περιβαλλοντικών

[ 1 ] την εφαρμογή συγκεκριμένων περιβαλλοντικών [ 1 ] [ 1 ] Υδροηλεκτρικός Σταθμός Κρεμαστών - Ποταμός Αχελώος - Ταμιευτήρας >> H Περιβαλλοντική Στρατηγική της ΔΕΗ είναι ευθυγραμμισμένη με τους στόχους της ενεργειακής πολιτικής της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ. Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ. Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο. - 89-1. Τοπογραφικό Διάγραμμα : ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΣΧΕΔΙΩΝ Το οικόπεδο μας ανήκει στον κύριο Νίκο Δαλιακόπουλο καθώς και το γειτονικό οικόπεδο. Η πρόσοψη του οικοπέδου βρίσκεται επί της οδού Κρουσόβου, ενώ το οικόπεδο

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδα έρευνας Τουρνικιώτης ΕΜΠ Βασενχόβεν Βασιλοπούλου Βασιλειάδης Καρύδη Καφαντάρης Κίτσος Μουζακίτης Πατατούκα

Ομάδα έρευνας Τουρνικιώτης ΕΜΠ Βασενχόβεν Βασιλοπούλου Βασιλειάδης Καρύδη Καφαντάρης Κίτσος Μουζακίτης Πατατούκα Ομάδα έρευνας Παναγιώτης Τουρνικιώτης καθηγητής ΕΜΠ Μαρία Βασενχόβεν Χριστίνα Βασιλοπούλου Βασίλης Βασιλειάδης Ηώ Καρύδη Φάνης Καφαντάρης Βασίλης Κίτσος Σταύρος Μουζακίτης Έλενα Πατατούκα αρχιτέκτονες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ ΓΗΣ. Κωνσταντίνος Λιαρίκος. Κωνσταντίνος Λιαρίκος, Κατανοώντας το ζήτημα των αλλαγών χρήσεων γης

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ ΓΗΣ. Κωνσταντίνος Λιαρίκος. Κωνσταντίνος Λιαρίκος, Κατανοώντας το ζήτημα των αλλαγών χρήσεων γης ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ ΓΗΣ Κωνσταντίνος Λιαρίκος Δείκτης ζωντανού πλανήτη Οικολογική αστοχία Δείκτης ζωντανού πλανήτη Αειφορία Πλανητικά όρια Το αποτύπωμα στις χρήσεις γης Αλλαγές στις

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΕΜΑΤΟΣ Πρασινίζω το σχολείο µου, πρασινίζω την πόλη µου! Το Εργαστήριο το σχολικό έτος 2004-2005, συνεργάστηκε µε το Πειραµατικό Νηπιαγωγείο Ν. Χηλής στο σχεδιασµό και την ανάπτυξη Προγράµµατος Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ BΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΑΤΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΙΩΣ (Σ.Β.Α.Π)

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ BΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΑΤΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΙΩΣ (Σ.Β.Α.Π) ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ BΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΑΤΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΙΩΣ (Σ.Β.Α.Π) ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΗΣ: 1951 ΕΔΡΑ: Πειραιάς, Μέγαρο ΕΒΕΠ, Λουδοβίκου 1, Γραφεία Αθηνών: Αμερικής 10, T.K. 106 71 ΑΘΗΝΑ, Τηλ: 210-3392567, Fax: 210-3631720 e-

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση των βραβείων του Διεθνούς Αρχιτεκτονικού Διαγωνισμού για το Σχολείο Ευρωπαϊκής Παιδείας στο Ηράκλειο Κρήτης

Παρουσίαση των βραβείων του Διεθνούς Αρχιτεκτονικού Διαγωνισμού για το Σχολείο Ευρωπαϊκής Παιδείας στο Ηράκλειο Κρήτης Παρουσίαση των βραβείων του Διεθνούς Αρχιτεκτονικού Διαγωνισμού για το Σχολείο Ευρωπαϊκής Παιδείας στο Ηράκλειο Κρήτης 1 ο βραβείο [30.000 ] Εκπρόσωποι ομάδας - Αρχιτέκτονες EU4777 Θεοδώρα Κυριαφίνη Φωτεινή

Διαβάστε περισσότερα

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ

Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ Ενεργειακή αναβάθμιση σε 64 σχολικές μονάδες και το σχολικό συγκρότημα της Γκράβας μέσω του ΕΠΠΕΡΑΑ Αθήνα, 10 Απριλίου 2012- Ολοκληρώθηκε η αξιολόγηση και ένταξη στο Επιχειρησιακό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΤΩ ΠΑΦΟΥ

ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΤΩ ΠΑΦΟΥ 86882 ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΤΩ ΠΑΦΟΥ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΤΩ ΠΑΦΟΥ 2 διαγραμμα 1 1. Εισαγωγή Ο αρχαιολογικός χώρος στην περιοχή του λόφου της Φάμπρικας και η σπηλιές που έχουν διαμορφωθεί

Διαβάστε περισσότερα

Οι Ο κ ι ο κ λ ο ο λ γ ο ι γ κ ι ό κ ό Βαρόμ ό ετρ τ ο ο 2 0 2 0 0 9 0 (Νο3) Μάρτιος 2009

Οι Ο κ ι ο κ λ ο ο λ γ ο ι γ κ ι ό κ ό Βαρόμ ό ετρ τ ο ο 2 0 2 0 0 9 0 (Νο3) Μάρτιος 2009 Οικολογικό Βαρόμετρο 09 (Νο3) Μάρτιος 09 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ: ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ: ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΠΕΡΙΟΧΗ: ΔΕΙΓΜΑ: ΧΡΟΝΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ: ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ: ΤΥΠΙΚΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ: ΕΛΑΧΙΣΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αστική "πλατφόρμα" Πλατεία Κοινόχρηστες λειτουργίες Δημοτικό Parking

Αστική πλατφόρμα Πλατεία Κοινόχρηστες λειτουργίες Δημοτικό Parking Αστική "πλατφόρμα" Πλατεία Κοινόχρηστες λειτουργίες Δημοτικό Parking ΠΤ-ΑΜ 2007 ΒΑΛ Institutional Repository - Library & Information Centre - University of Thessaly ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ : ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ 18 Φεβρουαρίου 2013 Εισήγηση του Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιάννη ΜΑΧΑΙΡΙ Η Θέμα: Ενεργειακή Πολιτική Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου Η ενέργεια μοχλός Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

αρχιτεκτονική μελέτη - επίβλεψη ΜΥΡΤΩ ΜΗΛΙΟΥ σύνθεση ΜΥΡΤΩ ΜΗΛΙΟΥ, ΒΛΑΔΙΜΗΡΟΣ ΛΕΒΙΔΗΣ και τη διώροφη μορφή του

αρχιτεκτονική μελέτη - επίβλεψη ΜΥΡΤΩ ΜΗΛΙΟΥ σύνθεση ΜΥΡΤΩ ΜΗΛΙΟΥ, ΒΛΑΔΙΜΗΡΟΣ ΛΕΒΙΔΗΣ και τη διώροφη μορφή του Ο προσανατολισμός της κατοικίας συνιστά το ιδιαίτερο πλεονέκτημά της, αφού το κτίριο έχει στηθεί ακριβώς πάνω στον άξονα της κοιλάδας των Δελφών και επωφελείται από μια συγκλονιστική θέα. Ο χώρος της αυλής,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Στράτος 29-12 - 2011 ΝΟΜΟΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ Αριθμ. Πρωτ.: ΔΗΜΟΣ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟΥ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟY ΠΛΗΡ: Πατσέας Αναστάσιος ΤΗΛ: 6978558904 Π Ρ Ο Σ Κο Αντιδήμαρχο

Διαβάστε περισσότερα

Πολεοδομία σε περιβάλλον κρίσης. και με ποια εργαλεία; Σεμινάριο ΣΥΠΟΚ /ΕΤΕΚ. Παγκόσμια Ημέρα Πολεοδομίας

Πολεοδομία σε περιβάλλον κρίσης. και με ποια εργαλεία; Σεμινάριο ΣΥΠΟΚ /ΕΤΕΚ. Παγκόσμια Ημέρα Πολεοδομίας Σεμινάριο ΣΥΠΟΚ /ΕΤΕΚ Παγκόσμια Ημέρα Πολεοδομίας Πολεοδομία σε περιβάλλον κρίσης Τι μπορεί να προσφέρει Τι πρέπει να προσφέρει Τι πρέπει να επιτύχει και με ποια εργαλεία; Γλαύκος Κωνσταντινίδης Πολεοδόμος

Διαβάστε περισσότερα

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων

Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων 2η Ηµερίδα για την Ελληνική Πλατφόρµα για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή Αειφορικός σχεδιασµός & κατασκευή κτιρίων στο πλαίσιο των στόχων της Πλατφόρµας για την Έρευνα και Τεχνολογία στην Κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Ulrich Rückriem. Σκιές της πέτρας ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ

Ulrich Rückriem. Σκιές της πέτρας ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ Ulrich Rückriem Σκιές της πέτρας ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΗΜΟΤΙΚΟΥ Το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης επιχορηγείται από το Υπουργείο Πολιτισµού Eκπαιδευτικό Πρόγραµµα για Μαθητές ηµοτικού Οργάνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εργασία 1 η Ενεργή παρακολούθηση της ημερίδας με θέμα «Technology

Διαβάστε περισσότερα