Ο ΡΌΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΈΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΓΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΟΥΣΙΟΕΞΆΡΤΗΣΗΣ : ΜΙΑ ΑΠΌΠΕΙΡΑ ΔΙΕΡΕΎ- ΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΣΧΈΣΗΣ.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο ΡΌΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΈΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΓΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΟΥΣΙΟΕΞΆΡΤΗΣΗΣ : ΜΙΑ ΑΠΌΠΕΙΡΑ ΔΙΕΡΕΎ- ΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΣΧΈΣΗΣ."

Transcript

1 Ο ΡΌΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΈΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΓΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΟΥΣΙΟΕΞΆΡΤΗΣΗΣ : ΜΙΑ ΑΠΌΠΕΙΡΑ ΔΙΕΡΕΎ- ΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΣΧΈΣΗΣ. Α ΤΣΟΥΝΗΣ* Περίληψη Η εξάρτηση από ουσίες αποτελεί φαινόμενο πολυπαραγοντικό που καθορίζεται από πλήθος βιολογικών, ψυχολογικών και κοινωνικών παραμέτρων. Ο ρόλος που παίζει η οικογένεια στην εγκατάσταση και αναπαραγωγή της εξάρτησης στο ξεχωριστό άτομο, φαίνεται να είναι ιδιαίτερα σημαντικός. Πλήθος ερευνών διαχρονικά έχει καταδείξει μια σειρά επαναλαμβανόμενων δυσλειτουργικών μοτίβων στο οικογενειακό ιστορικό εξαρτημένων ατόμων. Στόχος του συγκεκριμένου άρθρου είναι η παρουσίαση των βασικότερων χαρακτηριστικών που εμφανίζει το προφίλ της οικογένειας των συγκεκριμένων ατόμων. Ξεκινώντας απ την οριοθέτηση του περιεχομένου της εξάρτησης, θα παρουσιαστούν ορισμένες βασικές έννοιες. Στη συνέχεια θα γίνει αναφορά στα βασικά δομικά στοιχεία της οικογένειας ως «σύστημα». Κατόπιν θα παρουσιαστούν τα χαρακτηριστικά που παρουσιάζουν οι οικογένειες των εξαρτημένων από ουσίες ατόμων. Τελειώνοντας επιχειρείται να αναδειχθεί η σημασία εστιασμένων παρεμβάσεων στα πεδία της πρόληψης, θεραπείας και κοινωνικής επανένταξης Λέξεις Κλειδιά: Εξάρτηση, Ναρκωτικά, Οικογένεια. Εισαγωγή Βασικές Έννοιες Η εξάρτηση από ουσίες αποτελεί φαινόμενο βιοψυχοκοινωνικό, πολυδιάστατο και πολυπαραγοντικό 1,2. Η εξάπλωσή του φαίνεται να σχετίζεται έντονα με το σύγχρονο αναπτυξιακό μοντέλο και τους όρους που θέτει στην καθημερινότητα του ατόμου, καθώς για πολλούς αιώνες η συνύπαρξη ανθρώπου και ουσιών δεν είχε οδηγήσει στην σημερινή ανεξέλεγκτη έκταση του φαινομένου 3. Σύμφωνα με του Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, βασικό γνώρισμα της εξάρτησης είναι η ανάγκη συνεχούς αύξησης του εξαρτησιογόνου παράγοντα, του οποίου η διακοπή είναι εξαιρετικά επώδυνη, δυσχερής ή αδύνατη 4. Τα κύρια χαρακτηριστικά της συνοψίζονται ως εξής : α) ανάγκη συνεχούς χρήσης κάποιας ουσίας, η προμήθεια της οποίας γίνεται με κάθε τίμημα, β) υπερβολική εξασθένηση όλων των υπολοίπων ενδιαφερόντων γ) αποδοχή ενός τυπικού κοινωνικού ρόλου (εξαρτημένος) και η υιοθέτηση συμπεριφορών που ανταποκρίνονται σ αυτόν 5. * Ψυχολόγος M.Sc. Αναπληρωτής Επιστημονικός Υπεύθυνος Κέντρων Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Δήμου Θεσ/νίκης-ΟΚΑΝΑ. Η εξάρτηση (drug-addiction) διαφοροποιείται απ τη χρήση (drug use) που αναφέρεται στην απλή δοκιμαστική, περιστασιακή χρήση ουσιών 6. Η διαδρομή απ την απλή δοκιμή έως την εγκατάσταση της εξαρτητικής συμπεριφοράς περνά από τρία στάδια 6. Σε μια πρώτη φάση (early stage addiction), υπάρχει μια διαδικασία πειραματισμού που οδηγεί στην άντληση ευχαρίστησης. Στη δεύτερη φάση (intermediate stage addiction), η χρήση πραγματοποιείται συχνότερα, όλο και περισσότερος χρόνος αφιερώνεται στην προσπάθεια εξασφάλισης της ουσίας, ενώ οι συναναστροφές επικεντρώνονται περισσότερο γύρω απ αυτή, αυξάνοντας τις τριβές με το περιβάλλον. Στο τρίτο στάδιο (advance addiction), όπου η εξάρτηση έχει εγκατασταθεί, το άτομο δείχνει να αδυνατεί να ελέγξει τη συμπεριφορά του, παρόλο που οι δυσάρεστες συνέπειες τείνουν να γίνουν ανεξέλεγκτες 6. Συνεπώς ο πειραματισμός και η χρήση δεν οδηγούν αναπόφευκτα στον εθισμό. Η εξάρτηση αποτελεί σύμφωνα με τον Olievenstein συνάντηση ανάμεσα σε μια ουσία και μια προσωπικότητα σε μια δεδομένη κοινωνικό-πολιτισμική στιγμή 7. Είναι το αποτέλεσμα της συνάντησης της προσωπικής ψυχολογικής κρίσης του ατόμου με την κοινωνική. Σημαντικό ρόλο στην εγκατάσταση της εξάρτησης παίζει η προσωπικότητα του ατόμου, το οικογενειακό και το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον 8. Το άτομο μπορεί να χρησιμοποιεί την ουσία είτε ως μέσο ευφορίας, είτε ως μέσο αποφυγής του ψυχικού πόνου 9. Και στις δυο περιπτώσεις η ουσία διαμεσολαβεί ανάμεσα στον ίδιο και τα συναισθήματα του, ανάμεσα στον ίδιο και τους άλλους 10. Οι παράγοντες που δημιουργούν τις προϋποθέσεις για την εκδήλωση του φαινομένου της εξάρτησης, εμφανίζονται και αναπαράγονται σε σημαντικό βαθμό κατά την παιδική και εφηβική ηλικία 11. Η ύπαρξη ενός ελλειμματικού ψυχολογικού υποστρώματος καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την ευαλωτότητα του ατόμου. Ωστόσο δεν αρκεί για την εμφάνιση της εξάρτησης που καθορίζεται από μεγάλο εύρος παραγόντων 10. Ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στην εγκατάσταση και συντήρηση της ουσιοεξάρτησης διαδραματίζει η οικογένεια. Ως πρωταρχική κοινωνική ομάδα, ως «σύστημα», λειτουργεί ως καθρέφτης των αντιθέσεων που γεννιούνται έξω απ αυτή αναπαράγοντας τους όρους λειτουργίας και τις αντιφάσεις της κοινωνικής ζωής 12. Χωρίς να είναι ο μοναδικός παράγοντας, η οικογένεια λειτουργεί καταλυτικά στην πορεία ανάπτυξης και καθορισμού της προσωπικότητας και της ταυτότητας. Μέσω των διεργασιών που αναπτύσσονται στα πλαίσιά της, ενισχύει ή μπλοκάρει τη συναισθηματική ωρίμανση, συμβάλει στην ανάπτυξη θετικών ή αρνητικών τρόπων διαχείρισης των προβλημάτων 13. Για το

2 110 λόγο αυτό η μελέτη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της ως «σύστημα», συμβάλει στην αποσαφήνιση του δραστικού της ρόλου στον προσανατολισμό του ατόμου προς τις εξαρτήσεις 14. Η Οικογένεια ως Σύστημα Η οικογένεια αποτελεί ένα δυναμικό και πολυσυλλεκτικό σύστημα ιδεών, συναισθημάτων και συμπεριφορών, του οποίου τα στοιχεία αλληλοεπηρεάζονται και αλληλοτροφοδοτούνται 14 Οι αλλαγές που συντελούνται στο εσωτερικό της επιδρούν τόσο πάνω στο άτομο, όσο και στο σύνολο της οικογένειας, καθώς διανύει τον κύκλο ζωής της 15. Τα ξεχωριστά μέλη της οφείλουν να βρουν τρόπο αρμονικής συνύπαρξης καθιστώντας το σύνολο λειτουργικό, καθώς οι δημιουργούμενες αλληλοδιαπλοκές έχουν τέτοια μορφή, ώστε το ένα μέλος να επεμβαίνει διαρκώς στην πορεία ζωής των άλλων 16. Το οικογενειακό σύστημα διαφοροποιείται και εκτελεί λειτουργίες μέσα από τα υποσυστήματα του, που σχηματίζονται από γενιές (γονείς-παιδιά), από το φύλο (μητέρα-κόρη, πατέραςγιός) καθώς και τους ρόλους που τα άτομα αναλαμβάνουν 15. Η θέση των παιδιών μέσα στο σύστημα καθορίζεται από τη μορφή, της συνοχή και τις αξίες που επικρατούν στο εσωτερικό του. Η εξέλιξη ενός παιδιού είναι στενά συνδεδεμένη με το σύνολο των πλευρών της λειτουργίας της οικογένειας 14. Πρωταρχικό της καθήκον είναι η δημιουργία ενός περιβάλλοντος που θα προσφέρει μια πρωταρχική αίσθηση ασφάλειας και δυνατότητες δημιουργικής εξέλιξης στα παιδιά. Η σύγχυση ρόλων, η απουσία αξιών, η ασταθής γονική παρουσία και η ασυνεπής συμπεριφορά των γονιών, οδηγούν τα παιδιά σε μια αναπτυξιακή πορεία χωρίς σταθερά πρότυπα και σημεία αναφοράς, που περιορίζουν ή μηδενίζουν την απαραίτητη φροντίδα του παιδιού, επιφέροντας μια σειρά από αρνητικές επιπτώσεις στην ψυχοκοινωνική του ανάπτυξη 17. Η γνώση των γνωρισμάτων της οικογένειας θεωρείται απαραίτητο στοιχείο για να γίνει κατανοητό το εύρος της λειτουργίας ή δυσλειτουργίας της, προκειμένου να κατανοήσουμε τις επιπτώσεις στην γνωστική, πνευματική και συναισθηματική ανάπτυξη των μελών της 16. Στην οικογένεια, όπως και σε κάθε άλλο ανθρώπινο σύστημα, υπάρχουν όρια. Τα όρια αυτά αφορούν στον ιδιαίτερο βαθμό με τον οποίο τα μέλη της μοιράζονται πληροφορίες και εμπειρίες, τόσο μεταξύ τους, όσο και με άλλα άτομα εκτός οικογένειας 18. Λειτουργούν ως φίλτρο που συγκρατεί ορισμένα στοιχεία εντός του συστήματος, προστατεύοντας έτσι την αυτονομία του, την ίδια στιγμή που επιτρέπει την ελεύθερη μεταφορά πληροφοριών και μηνυμάτων εκτός συστήματος, διευκολύνοντας έτσι τη σχέση με τους άλλους. Μια οικογένεια με τελείως ανοιχτά όρια αποδέχεται όλα τα μέλη που θέλουν να μπουν στο σύστημά της, καθώς και κάθε καινούρια ιδέα. Το γεγονός αυτό αν και διευρύνει το πλαίσια και τις δυνατότητες ψυχικής, συναισθηματικής και κοινωνικής ανάπτυξης, στην υπερτροφική του εκδοχή αφήνει τα μέλη του απροστάτευτα και ενέχει τον κίνδυνο της σύγχυσης και της έλλειψης κατανόησης των ρόλων 19. Στο άλλο άκρο του φάσματος βρίσκεται η κλειστή οικογένεια που πάσχει από έλλειψη ιδεών και εμποδίζει την παροχή ερεθισμάτων. Το κλειστό οικογενειακό σύστημα είναι δύσκαμπτο αποκλείει καθετί διαφορετικό και απορρίπτει κάθε ιδέα και αξία που του είναι ασύμφωνη 19. Φυσικά οι διαφορετικοί τύποι οικογένειας δεν εξαντλούνται στα δυο παραπάνω σχήματα που απλά καθορίζουν τα δυο άκρα ενός συνεχούς. Το εύρος επομένως του προσδιορισμού του βαθμού στον οποίο η οικογένεια λειτουργεί ως κλειστό ή ανοιχτό σύστημα ποικίλει σημαντικά 19. Αυτό που σε κάθε περίπτωση έχει μεγάλη σημασία είναι τα όρια αυτά να είναι ξεκάθαρα ανάμεσα στις γενιές. Το στοιχείο αυτό αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση διασφάλισης της λειτουργικότητας του πλαισίου, της ουσιαστικής επικοινωνίας, έκφρασης και διαχείρισης των συναισθημάτων 15. Την ίδια στιγμή εντός της οικογένειας αποδίδονται στα άτομα συνειδητά ή υποσυνείδητα ιδιαίτεροι ρόλοι (παραδοσιακοί ή όχι, τυπικοί ή άτυποι), όπως του ειρηνοποιού ή του επιλυτή προβλημάτων. Σε αρκετές περιπτώσεις οι ρόλοι αυτοί είναι αρνητικοί. Στις περιπτώσεις αυτές έχει μεγάλη σημασία να εντοπίσουμε τα ιδιαίτερα δυναμικά που υποστηρίζουν και αναπαραγάγουν αρνητικούς ρόλους και να κατανοήσουμε τους μηχανισμούς που οδηγούν σε μια παθολογική ισορροπία 15. Σε γενικές γραμμές η αξιολόγηση της λειτουργίας του οικογενειακού συστήματος οικοδομείται στη βάση της διαρκούς εκτίμησης παραμέτρων ενδεικτικών της ποιότητας της επαφής μεταξύ των μελών της, όπως το συναισθηματικό κλίμα, η επικοινωνία, τα όρια, οι συμμαχίες, η σταθερότητα, η οικογενειακή επάρκεια και οι σχέσεις με το περιβάλλον 17. Προκειμένου να ολοκληρωθούν θετικά οι διεργασίες που θα χρωματίσουν το μέλλον ενός παιδιού, πρέπει πρώτα απ όλα οι γονείς να έχουν σαφή αντίληψη των δικών τους ορίων. Γονείς που αισθάνονται ασφαλείς ως προς την ταυτότητά τους και μπορούν να προσδιορίζουν συνεχώς τα όριά τους, δημιουργούν σχέσεις μέσω των οποίων τα παιδιά μπορούν με τη σειρά τους να ορίσουν τον εαυτό τους, ώστε να διευκολυνθεί η ανεξαρτησία τους 14. Μεγάλη σημασία έχει επίσης η ύπαρξη ενός ικανοποιητικού πλαισίου επικοινωνίας και συνεργασίας μεταξύ των δυο γονέων, καθώς και η κοινή τους στάση απέναντι στα γεγονότα. Τα διπλά μηνύματα οδηγούν ουσιαστικά στη δημιουργία δύο οικογενειών εντός του ίδιου συστήματος, προκαλώντας στα παιδιά το βίωμα της έλλειψης μιας ενιαίας φυσικής προστασίας εκ μέρους των γονέων 20. Για να μπορέσει το παιδί ή τα παιδιά μιας οικογένειας να αναπτύξουν την προσωπική τους ταυτότητα, καθώς και να αποκτήσουν πρωτοβουλίες και αυτοέλεγχο, θα πρέπει οι γονείς να παρέχουν ελευθερία, χώρο και σταθερότητα. Ανεπάρκειες στη φροντίδα και διαταραχές στην επικοινωνία έχουν σημαντικές επιπτώσεις τόσο στην ψυχική υγεία, όσο και στην ανάπτυξη της προσωπικότητας και της συμπεριφοράς του παιδιού 14. Έτσι, η οικογένεια ως σύστημα κατεξοχήν δυναμικό, έχει να επιτελέσει σκοπούς και στόχους, να εκτελέσει καθήκοντα, να δημιουργήσει πρότυπα, να διαμορφώσει προσωπικότητες και να διατηρήσει την αναλογία ανάμεσα στις αλληλοσυμπληρούμενες συνιστώσες του «ανήκειν» και της αυτονομίας. Όλα αυτά δημιουργούν τις προϋποθέσεις ώστε όλα τα μέλη να ζουν και να μεγαλώνουν υγιώς, αλλά και η ίδια να λειτουργήσει μέσα από μια διαδικασία, όπου τα άτομα που την απαρτίζουν να ωριμάσουν ανεξάρτητα 21.

3 111 Χαρακτηριστικά της Οικογένειας του Εξαρτημένου Ατόμου Ο σημαντικός ρόλος που διαδραματίζει το οικογενειακό περιβάλλον στην εγκατάσταση και συντήρηση της εξάρτησης έχει αποτελέσει αντικείμενο σειράς ερευνών. Οι περισσότερες απ αυτές φαίνεται να συγκλίνουν στη διαπίστωση ότι οι τοξικοεξαρτημένες προσωπικότητες μπορούν να προκύψουν στους κόλπους ακόμη και των πιο διαφορετικών τύπων οικογενειακής δομής 22. Ωστόσο ορισμένα χαρακτηριστικά φαίνεται να είναι κοινά στη λειτουργία των οικογενειών των εξαρτημένων ατόμων Και παρόλο που πρόκειται για χαρακτηριστικά που συναντάμε και σε πολλές άλλες οικογένειες, στην περίπτωση που συζητάμε εκφράζονται υπερτροφικά 25. Χωρίς λοιπόν να παραβλέπουμε πως κάθε οικογένεια, όπως και κάθε προσωπικότητα, είναι μοναδική, έχει νόημα να εστιάσουμε στα στοιχεία που χαρακτηρίζουν τις οικογένειες των εξαρτημένων, δίχως βέβαια να πέφτουμε στην παγίδα μιας τυπολογικής αντίληψης συγκεκριμένων και άκαμπτων μοντέλων. Ένα στοιχείο που παρατηρείται έντονα είναι η μεγάλη συχνότητα ψυχικών διαταραχών στο ιστορικό των μελών της οικογένειας 26. Ιδιαίτερα συχνή φαίνεται να είναι η περίπτωση της κατάθλιψης 10. Μεγάλη συχνότητα παρουσιάζει και χρήση ψυχοτρόπων ουσιών 27 από τους γονείς, ενώ συχνή είναι και η κατάχρηση αλκοόλ, κυρίως απ την πλευρά του πατέρα 23,26, Στην περίπτωση μάλιστα του αλκοολισμού, η κατάχρηση αλκοόλ απ τις προηγούμενες γενιές δείχνει να παίζει ακόμη μεγαλύτερο ρόλο Παράλληλα με τη χρήση ψυχοτρόπων ουσιών, πολλές φορές στους γονείς ενυπάρχουν και άλλες συμπεριφορές, μη χημικής εξάρτησης, όπως αυτή του τζόγου 23. Ο βαθμός ενδοοικογενειακής σύγκρουσης είναι υψηλός και αρκετές φόρες εκφράζεται με ιδιαίτερα έντονο και βίαιο τρόπο. Η τεταμένη οικογενειακή ατμόσφαιρα αντανακλάται άλλωστε στη μεγάλη συχνότητα των διαζυγίων 22, Ένα στοιχείο που επίσης χαρακτηρίζει πολλές οικογένειες εξαρτημένων, είναι η συχνή ύπαρξη στην ιστορία τους, πρόωρων και απροσδόκητων θανάτων αγαπημένων προσώπων. Συχνά πρόκειται για γεγονότα που συνοδεύονται από ανολοκλήρωτες διαδικασίες θρήνου, καθηλώνοντας τον κύκλο ζωής της οικογενείας σ ένα σημείο της ανάπτυξής του και δίνοντας κεντρική θέση στη θεματική του θανάτου 34. Επίσης περιστατικά σωματικής και σεξουαλικής κακοποίησης απ τους γονείς, είναι συχνά παρόντα στο ιστορικό εξαρτημένων ατόμων, ιδιαίτερα στην περίπτωση των γυναικών. Για αρκετούς μελετητές, η χρήση ουσιών σε αρκετές τέτοιες περιπτώσεις, φαίνεται να αποτελεί μια προσπάθεια αυτοίασης του ψυχικού πόνου που έχει προκληθεί στο παρελθόν 35. Όσον αφορά στα πρόσωπα της οικογένειας, ο πατέρας συνήθως εμφανίζεται να είναι συναισθηματικά απόμακρος και αδιάφορος Η επικοινωνία που αναπτύσσει με τα υπόλοιπα μέλη είναι αρκετά επιφανειακή, ενώ η εύκολη χειραγώγησή του από τη μητέρα (ακόμη και αν δεν γίνεται με έκδηλο τρόπο), τον κάνει να μοιάζει με «αχυράνθρωπο» 25,38. Η μητέρα απ την άλλη είναι συνήθως υπερπροστατευτική, αναπτύσσοντας συμβιωτικού τύπου σχέσεις με τα παιδιά και κυρίως με τον γιό 23. Η λειτουργία της χαρακτηρίζεται από συναισθηματική υπερεμπλοκή, ασκεί έντονη επιρροή και είναι αρκετά παρεμβατική στη ζωή του παιδιού 25. Το προφίλ ωστόσο της οικογένειας με τον προσκολλημένο γονέα από τη μια και τον αποστασιοποιημένο απ την άλλη, δεν σχηματοποιείται πάντα στην παραπάνω μορφή. Υπάρχουν και φορές που ο υπερπροστατευτικός γονέας είναι ο πατέρας. Ακόμη όμως και σ αυτές τις περιπτώσεις το εξαρτημένο άτομο είναι συχνότερα του αντίθετου φύλλου 12, 23. Η επικοινωνία ανάμεσα στα μέλη της οικογένειας δεν είναι άμεση και ουσιαστική, ενώ δεν είναι λίγες οι φορές που η επαφή γίνεται με τρόπους αρνητικούς (μομφή, παράπονα κ.λπ.) 10. Συχνά διαμορφώνονται τριγωνικές σχέσεις όπου η συμμαχία των δυο μελών από διαφορετικές γενιές οδηγεί στον αποκλεισμό ενός τρίτου 10. Ανάμεσα στα πρόσωπα που αλληλεπιδρούν, υπάρχει συνήθως κάποιος ενδιάμεσος (π.χ. ο γιός μιλά στη μητέρα για να ακούσει ο πατέρας), ενώ οι γονείς μην έχοντας ποτέ σχεδόν κοινή στάση απέναντι στο παιδί τείνουν να περνούν αντιφατικά μηνύματα 2. Οι αντιφάσεις άλλωστε που οδηγούν σ αυτά τα «διπλά μηνύματα» σχετίζονται με το ότι πολλές φορές η οικογένεια του εξαρτημένου λειτουργεί με ελάχιστους ή καθόλου κανόνες, όπως επίσης με το ότι παρατηρείται σύγχυση ορίων, τόσο ανάμεσα στα υποσυστήματα γονέων-παιδιών, όσο και σε διαφορετικές γενιές (π.χ. η γιαγιά έρχεται να αναλάβει το ρόλο της μητέρας) 12, 39. Ωστόσο αν και η επικοινωνία ανάμεσα στα μέλη δεν είναι ουσιαστική, οι σχέσεις μεταξύ τους είναι παραδόξως στενές κατά ένα τρόπο που να προκαλούν και να διαιωνίζουν την υλική και συναισθηματική εξάρτηση του παιδιού απ τους γονείς 23. Παρόλο που φαινομενικά, μέσα απ τις συχνές φυγές, το τοξικοεξαρτημένο άτομο δείχνει να διακόπτει τους δεσμούς με την οικογένεια, σ ένα βάθος χρόνου εξακολουθεί να είναι προσκολλημένος σ αυτή και καθηλωμένος στην οικογενειακή εστία, διατηρώντας έντονες αν και διαταραγμένες σχέσεις μαζί της 23. Το οικογενειακό σύστημα του εξαρτημένου θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «κλειστό», με αδιαπέραστα όρια, καθώς αφενός η αλληλεπίδραση στα πλαίσιά του χαρακτηρίζεται από ακαμψία και αφετέρου δεν δείχνει να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις για αλλαγή 10. Ένα σύστημα, που επειδή στο επίκεντρό του βρίσκεται η αδυναμία αληθινής επικοινωνίας, αποτυγχάνει στα δυο βασικά καθήκοντα με τα οποία είναι επιφορτισμένο : απ τη μια με την μετάδοση του αισθήματος του «ανήκειν» σε μια ασφαλή πρωτογενή ομάδα και απ την άλλη με το καθήκον να συμβάλλει στην κοινωνικοποίηση του ατόμου, με τέτοιους όρους που θα το κάνουν να συγκροτήσει μια αυτοδύναμη και ανεξάρτητη προσωπικότητα 10. Στα όρια λοιπόν μιας τέτοιας οικογένειας το σύμπτωμα της εξάρτησης εμφανίζεται σαν «παράδοξη λύση» στο βασανιστικό δίλλημα της παραμονής ή φυγής απ το σπίτι 10,23. Η εξάρτηση απ τις ουσίες έρχεται να διαιωνίσει την πλήρη εξάρτηση (οικονομική, συναισθηματική) απ την οικογένεια 10,23. Μια τέτοια λύση εξάλλου αποσπά την προσοχή των γονέων απ τα πραγματικά προβλήματα που συνδέονται με την έλλειψη ουσιαστικής επικοινωνίας. Εξισορροπεί την

4 112 συναισθηματική απόσταση μεταξύ τους, «ενώνοντάς» τους στην προσπάθειά τους να σώσουν το παιδί 38. Αποσπώντας όμως την προσοχή της οικογένειας από τα άλλα προβλήματα, ο εξαρτημένος γίνεται ο ίδιος το πρόβλημα, μπαίνοντας στο επίκεντρο και κρατώντας την οικογένεια ενωμένη 2. Η εξάρτηση από ναρκωτικές ουσίες γίνεται έτσι μια παράδοξη στρατηγική απάντησης στο δίλλημα διατήρησης ή διάλυσης της οικογένειας 2, 10, 40. Σαν «κλειστό» σύστημα, η οικογένεια του εξαρτημένου αναπαράγει διαρκώς τα ίδια δυναμικά και αρνείται να δει την πραγματικότητα, όπως αυτή εκφράζεται σε μια σειρά από υπαρκτά προβλήματα. Αντιστέκεται έτσι σε κάθε απόπειρα αλλαγής που θα ταράξει την παθολογική της ομοιόσταση 10,23. Συνοψίζοντας τα παραπάνω θα μπορούσαμε να πούμε πως στην οικογένεια του εξαρτημένου συναντάμε συχνά τρία βασικά χαρακτηριστικά : χαμηλό βαθμό συνοχής, μικρό βαθμό εκφραστικότητας και πολύ υψηλό βαθμό σύγκρουσης 41. Η εσωτερική ζωή του πλαισίου είναι συχνά χαοτική, τυχαία, απρόβλεπτη και ασυνεπής, την ώρα που οι σχέσεις μεταξύ γονέων και παιδιών είναι έντονα δυσλειτουργικές 42. Σίγουρα το φαινόμενο της ουσιοεξάρτησης δεν συνδέεται με ένα συγκεκριμένο τύπο οικογένειας, ένα σταθερό παθογνωμικό προφίλ 22. Τα χαρακτηριστικά που φαίνεται να είναι κοινά στις περισσότερες οικογένειες εξαρτημένων τα συναντά κανείς σε μεγάλο αριθμό οικογενειών. Ωστόσο στην περίπτωση που συζητάμε τα εντοπίζουμε σε παθολογικά ακραίες μορφές. Παρόλα αυτά η προσέγγιση των στοιχείων αυτών είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για την ανάπτυξη της θεωρίας, σε μια προσπάθεια κατανόησης του ιδιαίτερου ρόλου που διαδραματίζει η οικογένεια στην εγκατάσταση της ουσιοεξάρτησης. Κυρίως όμως είναι χρήσιμη στην κατεύθυνση καθορισμού ειδικών παρεμβάσεων με επίκεντρο την οικογένεια, τόσο σε επίπεδο πρόληψης, όσο και σ αυτό της θεραπείας και της κοινωνικής επανένταξης. Συμπεράσματα Η θεωρητική συζήτηση γύρω απ την αιτιοπαθογένεια ενός φαινομένου έχει σαν κύριο στόχο την κατανόηση των μηχανισμών που το προκαλούν και την παρέμβαση πάνω σε συγκεκριμένους παράγοντες προκειμένου να διαμορφωθεί μια αποτελεσματική πολιτική ψυχοκοινωνικής φροντίδας και φροντίδας υγείας γενικότερα. Στην περίπτωση που συζητάμε η αναζήτηση γύρω απ το ρόλο που διαδραματίζει η οικογένεια στην εγκατάσταση της ουσιοεξάρτησης, πρέπει να έχει ως στόχο τη διαμόρφωση συγκεκριμένων παρεμβάσεων, τόσο στο πεδίο της πρόληψης, όσο και σ αυτό της θεραπευτικής αντιμετώπισης. Η πολιτική αντιμετώπισης των εξαρτήσεων διακρίνεται σε τρία επίπεδα. Στον πρωτογενή τομέα που αναφέρεται σε παρεμβάσεις που συντελούνται πριν την εκδήλωση του φαινομένου (πρόληψη), το δευτερογενή που αποσκοπεί στη μείωση της επικράτησης του προβλήματος (θεραπεία) και τον τριτογενή που στοχεύει στη μείωση των συνεπειών (κοινωνική επανένταξη, πρόληψη υποτροπής) 43. Η πρόληψη της ουσιοεξάρτησης αφορά στην αντιμετώπιση των παραγόντων που αυξάνουν την ευαλωτότητα του ατόμου και την ενίσχυση όσων το ενδυναμώνουν, συμβάλλοντας έτσι στην προστασία του μέσω της αποφυγής ή αναβολής της έναρξης της χρήσης και της εμφάνισης της εξάρτησης 44. Έχει φανεί πως η οικογένεια που έχει μια κοινωνική ζωή που χαρακτηρίζεται από ισχυρούς συναισθηματικούς δεσμούς, υψηλή εκφραστικότητα μεταξύ των μελών της και λειτουργεί με κανόνες και σταθερά όρια, συμβάλει σημαντικά στη μείωση των πιθανοτήτων μύησης του εφήβου στη χρήση ουσιών 45. Συνεπώς οι προληπτικές κινήσεις στο συγκεκριμένο πεδίο πρέπει να είναι τέτοιες που θα συμβάλουν ουσιαστικά στην ενίσχυση του γονικού ρόλου, μέσα απ τη στοχευμένη συμβουλευτική και εκπαίδευση σε αντίστοιχες κοινωνικές δεξιότητες 46. Στη χώρα μας η πρόληψη και η συμβουλευτική γονέων γίνεται κυρίως μέσω της συμμετοχής τους στις Σχολές Γονέων των Κέντρων Πρόληψης 47. Πρόκειται για δράσεις που πραγματοποιούνται μέσα από δυο τύπους παρεμβάσεων : τις δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης (βραχείες ανοιχτές μεμονωμένες ή επαναλαμβανόμενες συναντήσεις με γονείς σε θέματα πρόληψης και ψυχοκοινωνικής ανάπτυξης) και τις δράσεις εκπαίδευσης (ομάδες/σχολές γονέων βιωματικού χαρακτήρα με κύριους στόχους τη βελτίωση της επικοινωνίας στην οικογένεια και την υποστήριξη των γονέων στο ρόλο τους 48 ). Τα προγράμματα εκπαίδευσης γονέων εστιάζουν είτε στο γενικό πληθυσμό (μη ειδική πρωτογενής πρόληψη) ή στοχεύουν σε συγκεκριμένες ομάδες με ειδικά χαρακτηριστικά και πιο εστιασμένη θεματολογία (ειδική πρωτογενής πρόληψη) 49. Δεδομένου ότι στη χώρα μας ο μεγαλύτερος όγκος των συγκεκριμένων παρεμβάσεων απευθύνεται στο γενικό πληθυσμό, θα είχε ίσως περισσότερο νόημα η επέκταση των επικεντρωμένων παρεμβάσεων σε ειδικές ομάδες πληθυσμού με ευάλωτα χαρακτηριστικά (μονογονεικές οικογένειες, μετανάστες κ.α.). Στο πεδίο της θεραπείας η παρέμβαση στην οικογένεια μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην κινητοποίηση, στην παραμονή στη θεραπευτική διαδικασία και την αποκατάσταση των εξαρτημένων. Η συμμετοχή της οικογένειας στο θεραπευτικό πλαίσιο συνεπάγεται μεγαλύτερα ποσοστά παραμονής του χρήστη σ αυτό 50. Μάλιστα, ειδικά για την περίπτωση των εφήβων χρηστών η έλλειψη παρέμβασης στην οικογένεια οδηγεί σε φτωχά αποτελέσματα 51. Η συνεργασία με την οικογένεια στη διαδικασία της απεξάρτησης πρέπει να στοχεύει κατά κύριο λόγο στα εξής : απενοχοποίηση προκειμένου να αντιμετωπίζει το πρόβλημα ανοιχτά, διερεύνηση του χαρακτήρα των σχέσεων ανάμεσα στα μέλη της με στόχο την άρση των μυστικών συμμαχιών και την αναζήτηση νέων τρόπων αλληλεπίδρασης, αναζήτηση εναλλακτικών τρόπων διαχείρισης των συγκρούσεων, ενθάρρυνση στην έκφραση συναισθημάτων και κατάκτηση της δυνατότητας των γονιών απ τη μια να αποχωριστούν τα παιδιά τους και των παιδιών απ την άλλη να οργανώνουν τη νέα τους ζωή σε καινούριες βάσεις, στηριγμένα στις δικές τους δυνατότητες 10. Το τελευταίο αυτό στοιχείο έχει μεγάλη σημασία και για την επιτυχία στο τρίτο πεδίο, αυτό της κοινωνικής επανένταξης

5 113 και της πρόληψης της υποτροπής. Σε έρευνα στη μονάδα απεξάρτησης του ΨΝΑ φάνηκε ότι ο συνδυασμός ανεργίας, οικονομικής εξάρτησης απ τους γονείς και παραμονής στο πατρικό σπίτι μετά την ολοκλήρωση της απεξάρτησης οδηγεί συχνά στην υποτροπή 52. Συνεπώς ακόμη και μετά την ολοκλήρωση της θεραπευτικής διαδικασίας, η οικογένεια πρέπει να συνεχίσει την προσπάθειά της για αλλαγή, ενισχύοντας τα θετικά αποτελέσματα της προηγούμενης φάσης 42. Σίγουρα η οικογενειακή θεραπεία δεν αρκεί από μόνη της για να αλλάξει τη συμπεριφορά του εξαρτημένου, δεδομένου ότι σ αυτή επιδρούν πλήθος παραγόντων, ψυχολογικών, κοινωνικών, οικονομικών κ.α. Ωστόσο η παρέμβαση στην οικογένεια είναι απαραίτητη για τρεις λόγους : πρώτον για να αλλάξει ο χρήστης της δική του συμπεριφορά, δεύτερον ν αλλάξουν τα υπόλοιπα μέλη της δική τους, καθώς και κάθε στάση που άμεσα ή έμμεσα ενισχύει την εξάρτηση και τρίτον για να τροποποιηθεί η συνολική δυναμική που αναπτύσσεται μέσα στην οικογένεια, επιφέροντας αρνητικές επιπτώσεις σε όλα τα μέλη της 42. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Λιάππας Γ. Ναρκωτικά. Εθιστικές Ουσίες. Κλινικά Προβλήματα, Αντιμετώπιση. Αθήνα : Πατάκη, Kooyman M. the Therapeutic Communities for Addicts : Intimacy, Parent Involvement and Treatment Success., Amsterdam : Swets and Zeitlinger Publishers; Ζαφειρίδης Φ., Εξαρτήσεις και Κοινωνία Θεραπευτικές κοινότητες: Ομάδες Αυτοβοήθειας Αθήνα : Κέδρος, WHO, Lexicon of alcohol and drug terms published by the World Health Organization 2013 Available at : [Retrieved 11/6/2013] 7. Cancrini L., Τοξικομανίες, Αθήνα : Αποσπερίτης, Landry M. Understanding Drugs of Abuse, Washington DC : American Psychiatric Press; Olievenstein C., Το μη λεχθέν των Συναισθημάτων, Αθήνα : Κέδρος, Μάτσα Κ. Ναρκωτικά και Κοινωνική Παθολογία στην Εποχή της Παγκοσμιοποίησης. Τετράδια ψυχιατρικής 2000; 72 : Muisener P.P. Understanding and Treating Adolescent Substance Abuse, U.S.A. : Sage Publications; Μάτσα Κ. Ψάξαμε Ανθρώπους και Βρήκαμε Σκιές Το Αίνιγμα της Τοξικομανίας, Αθήνα : Άγρα, Χουρδάκη Μ. Ναρκωτικά Πρόληψη. Πρωτογενής Τομέας, Αθήνα : Σύγχρονη Εποχή, Cancrini L. The Psychopathology of Drug Addiction. A Review. The Journal of Drug Issues 1994; 24(4) : Χουρδάκη, Μ. Οικογενειακή Ψυχολογία (4η έκδ.) Αθήνα : Leader Books, Γεωργάκας Π. Εξαρτήσεις. Η Έκφραση μιας Κοινωνικής, Οικογενειακής και Ατομικής Δυσλειτουργίας. Θεσσαλονίκη : Παρατηρητής, Minuchin S., Constructing a Therapeutic Reality in Family Therapy of Drug and Alcohol Abuse USA : Allyland Bacon; Γιωσαφάτ Μ. Ο Κύκλος της ζωής της οικογένειας και η ανάπτυξη του Παιδιού. στο : Τσιάντης Γ., Μανωλόπουλος Σ., Σύγχρονα Θέματα Παιδοψυχιατρικής. Τόμος Πρώτος Αθήνα : Εκδ. Καστανιώτη Bentovim A., Bingley L., Η Γονική Φροντίδα και η Διαταραχή της Παροχής της : Μερικές Κατευθύνσεις για την Αξιολόγηση του παιδιού, των γονέων και της Οικογένειας, στο : Τσιάντης Γ., Μανωλόπουλος Σ., Σύγχρονα Θέματα Παιδοψυχιατρικής. Τόμος Πρώτος Αθήνα : Εκδ. Καστανιώτη Skynner R. Πλαίσια Θεώρησης της Οικογένειας σαν Σύστημα. στο : Τσιάντης Γ., Μανωλόπουλος Σ., Σύγχρονα Θέματα Παιδοψυχιατρικής. Τόμος Πρώτος Αθήνα : Εκδ. Καστανιώτη Winnicott D. W., Collected Papers : Through Pediatrics to Psychoanalysis, London : Tavistock Press; Miller W.R., The Addictive Behavior, In Miller W.R., (Ed) The Addictive Behaviors, Oxford : Pergamon Press; Kaufman E. Yoshioka M. Substance Abuse Treatment and Family Therapy. A Treatment Improvement Protocol. U.S.A : Department of Health and Human Services Publications; Bergeret J., Τοξικοεξάρτηση και Προσωπικότητα, Αθήνα : Ελληνικά Γράμματα, Stanton M. D. Todd T.C. The Family Theory of Drug Abuse and Addictions. New York : Guilford Press; Hawkins J.D. Lishner D.M. Catalano R.F. Howard M.O. Childhood Predictors of Adolescent Substance Abuse. Journal of Children in Contemporary Society. Special Issue : Children s Chemical Abuse 1986; 18(1-2) : Μάτσα Κ. Ο Τοξικομανής στο Ρόλο του Εξιλαστήριου Θύματος της Οικογένειας και της Κοινωνίας. Τετράδια Ψυχιατρικής 1994; 45 : Kokkevi A., Stefanis C. Parental Rearing Patterns and Drug Abuse Preliminary report. Acta Psychiatrica Scandinavica Suppl. 1988; 344: Birckmayer, JD, Holder, HD, Yacoubian, GS, & Friend, KB. A General Causal Model to Guide Alcohol, Tobacco, and Illicit Drug Prevention: Assessing the Research Evidence. Journal of Drug Education, 2004; 34(2) : Kaufman E., Psychotherapy of Addicted Persons. New York : The Guiford Press; Baumrind D. The Influence of Parenting Style on Adolescent Competence and Substance Abuse. Journal of Family Adolescence (1) : Μαρτενσεν Λ. Ο., Σερινγ Κ. Οικογενειακά Πρότυπα και Προσωπικότητα. Αθήνα : Στάχυ, Warner, L. A., White H.R. Longitudinal Effects of Age at Onset and First Drinking Situations on Problem Drinking. Substance Use & Misuse 2003; 38(14) : Pollo M. The Narrow Door Path of Social Exclusion Rome : CEIS, Skeer M., McCormick A.C., Normand C. L., Buka S. L., Gilman S. E. A prospective study of familial conflict, psychological stress, and the development of substance use disorders in adolescence. Drug and Alcohol Dependence 2009; 104 : Μάτσα Κ., Το Αδύνατο Πένθος και η Κρύπτη. Ο Τοξικομανής και ο Θάνατος. Αθήνα : Άγρα, Jarvis, T. J. Copeland J. Child Sexual Abuse as a Predictor of Psychiatric Co-morbidity and Its Implications for Drug and Alcohol Treatment, Drug and Alcohol Dependence 1997; 49 : Bekir P. Mc Lellan T. Childress A.R., Gariti P. Role Reversals in Families of Substance Misurers : A Trans-Generational Phenomenon. The International Journal of the Addictions 1993; 28(7) : Frances R., Miller S.I., Mack A.H. Clinical Textbook of Addictive Disorders. New York : Guilford Press; Schwartzman J. The Addict, Abstinence and the Family, American Journal of Psychiatry, 1975; 132(2) : Klagsbrun M., Davis D., Substance Abuse and Family Interaction. Family Process, 1977; 16 :

Παράγοντες Προστασίας και Κινδύνου

Παράγοντες Προστασίας και Κινδύνου Η ψυχική ζωή του παιδιού οικοδομείται μέσα από μια σχέση αλληλεπίδρασης με τους σημαντικούς Άλλους, τη μητέρα και τον πατέρα αρχικά και το ευρύτερο περιβάλλον στη συνέχεια. Μέσα από αυτήν τη συναισθηματική

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα.

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Το ΚΕΣΑΝ - Κέντρο Πρόληψη Ηρακλείου, σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ, λειτουργεί με σκοπό την πρόληψη της χρήσης ψυχοδραστικών

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Θέματα διάλεξης Η σημασία της αυτοαντίληψης Η φύση και το περιεχόμενο της αυτοαντίληψης Η ανάπτυξη της αυτοαντίληψης Παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

«Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία

«Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία «Μαζί για την γυναίκα» Κακοποίηση: Ισότητα και Ενεργή Κοινωνία 1 Ο NEWSLETTER ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 Ο Σύνδεσμος Μελών Γυναικείων Σωματείων Ηρακλείου & Νομού Ηρακλείου ξεκινά μια σειρά ενημερώσεων της κοινής γνώμης

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς «Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς Ξενοδοχείο President 18 Νοεμβρίου 2015 1 η Συνάντηση Άρτεμις Κ. Τσίτσικα Επικ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου!

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου! Η μετάβαση στον παιδικό σταθμό---ψυχολογία αναπτυξιακού σταδίου στο νήπιο και οφέλη ένταξης Γράφει: Δανάη Χορομίδου, Ψυχολόγος, Απόφοιτος Παν/μίου Αθηνών, Ψυχοθεραπεύτρια-Ψυχοδραματιστής, Συνεργάτης του

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Επιπολιτισμικό στρες. Θεωρητικά μοντέλα Στρατηγικές αντιμετώπισης Παρεμβαλλόμενες μεταβλητές Ψυχική ανθεκτικότητα

Επιπολιτισμικό στρες. Θεωρητικά μοντέλα Στρατηγικές αντιμετώπισης Παρεμβαλλόμενες μεταβλητές Ψυχική ανθεκτικότητα Επιπολιτισμικό στρες Θεωρητικά μοντέλα Στρατηγικές αντιμετώπισης Παρεμβαλλόμενες μεταβλητές Ψυχική ανθεκτικότητα Στρες Το στρες αφορά στις βιολογικές και ψυχολογικές αντιδράσεις του οργανισμού απέναντι

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Κάπνισμα. Γράφημα 1. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος, ανά ηλικία (%) Γράφημα 2. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος στους 15χρονους, ανά φύλο (%)

Εισαγωγή. Κάπνισμα. Γράφημα 1. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος, ανά ηλικία (%) Γράφημα 2. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος στους 15χρονους, ανά φύλο (%) Εισαγωγή Η εφηβεία είναι η περίοδος κατά την οποία ξεκινά συνήθως η χρήση των εξαρτησιογόνων ουσιών νόμιμων και παράνομων. Αν και οι περισσότεροι έφηβοι πειραματίζονται με τις ουσίες ή τις χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Ανακοίνωση της Ετήσιας Έκθεσης του ΙΝCB για το 2013 Αθήνα, 4 Μαρτίου 2014

Ανακοίνωση της Ετήσιας Έκθεσης του ΙΝCB για το 2013 Αθήνα, 4 Μαρτίου 2014 Ανακοίνωση της Ετήσιας Έκθεσης του ΙΝCB για το 2013 Αθήνα, 4 Μαρτίου 2014 Γεράσιμος Νοταράς, πρόεδρος του Δ.Σ. του ΚΕΘΕΑ Η διεθνής οικονομική κρίση και τα μέτρα λιτότητας που εφαρμόζονται σε πολλές χώρες

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΘΕΜΑ Διερεύνηση ποσοτικών και ποιοτικών χαρακτηριστικών συνύπαρξης ψυχιατρικής διαταραχής με εξάρτηση από ψυχοδραστικές ουσίες. Η Περίπτωση του θεραπευτικού προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΑΔΝΗ. θεραπευτικό πρόγραμμα του Κέντρου Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων. θεραπευτικό προγραµµα του Κέντρου Θεραπείας Εξαρτηµένων Ατόµων

ΑΡΙΑΔΝΗ. θεραπευτικό πρόγραμμα του Κέντρου Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων. θεραπευτικό προγραµµα του Κέντρου Θεραπείας Εξαρτηµένων Ατόµων ΑΡΙΑΔΝΗ θεραπευτικό πρόγραμμα του Κέντρου Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων θεραπευτικό προγραµµα του Κέντρου Θεραπείας Εξαρτηµένων Ατόµων Θησέας Λαβύρινθος Μινώταυρος Αριάδνη O MYΘΟΣ Η ανθρωπότητα, ο καθένας

Διαβάστε περισσότερα

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Εξάρτιση, από Η/Υ. και τηλεόραση στο εξωτερικό. Αίτια και συνέπειες

Εφηβεία και Εξάρτιση, από Η/Υ. και τηλεόραση στο εξωτερικό. Αίτια και συνέπειες Εφηβεία και Εξάρτιση, από Η/Υ και τηλεόραση στο εξωτερικό. Αίτια και συνέπειες 1. Κριτήρια επιλογής θέματος Το παραπάνω θέμα επιλέχτηκε για τους κάτωθι λόγους: Είναι επίκαιρο Αποτελεί σημαντικό ζήτημα,

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδες ψυχοεκπαίδευσης: "Δρω-Αλληλεπιδρώ", "Act-Interact"

Ομάδες ψυχοεκπαίδευσης: Δρω-Αλληλεπιδρώ, Act-Interact Ομάδες ψυχοεκπαίδευσης: "Δρω-Αλληλεπιδρώ", "Act-Interact" Ειρήνη Κόκκα, Ψυχολόγος, ΕΔΕΑΥ ΔΑΔ Λάρισας Γεωργία Ζέρβα, Κοιν. Λειτουργός, ΕΔΕΑΥ ΔΑΔ Λάρισας Ομάδες ψυχοεκπαίδευσης: "Δρω-Αλληλεπιδρώ", "Act-Interact"

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΠΕΔΙΑ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΕΣΥΠ

ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΠΕΔΙΑ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΕΣΥΠ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟ (ΠΕΣΥΠ) ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΠΕΔΙΑ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΕΣΥΠ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΙ ΜΕ ΓΟΝΕΙΣ ΜΕ ΨΥΧΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ

ΠΑΙ ΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΙ ΜΕ ΓΟΝΕΙΣ ΜΕ ΨΥΧΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΠΑΙ ΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΙ ΜΕ ΓΟΝΕΙΣ ΜΕ ΨΥΧΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ Ανώτατο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυµα Θεσσαλονίκης Σχολή Επαγγελµάτων Υγείας και Πρόνοιας Τµήµα Νοσηλευτικής Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Κα. Μελισσά Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Δούραλη Μαρία Δραμουντάνη Ευαγγελία Μυλωνά Ευθυμία Χρυσάνθου-Πιτερού Μαργαρίτα

Δούραλη Μαρία Δραμουντάνη Ευαγγελία Μυλωνά Ευθυμία Χρυσάνθου-Πιτερού Μαργαρίτα Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ιατρική Σχολή ΠΜΣ Προαγωγή και Αγωγή Υγείας Δούραλη Μαρία Δραμουντάνη Ευαγγελία Μυλωνά Ευθυμία Χρυσάνθου-Πιτερού Μαργαρίτα Αρχές πρόληψης προγράμματα πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας «Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας Οι παππούδες κ οι γιαγιάδες ανά τον κόσμο Κοινό εύρημα ότι όλοι επιθυμούν

Διαβάστε περισσότερα

του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης

του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης Κοινωνικοποίηση του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Στους ρυθμούς με τους οποίους

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου και προστατευτικοί παράγοντες για τη χρήση ουσιών στους εφήβους. Καραμπίνου Κυριακή Ρουσάλη Θωμαϊς Χατζή Γεωργία Χριστάκη Ελένη

Παράγοντες κινδύνου και προστατευτικοί παράγοντες για τη χρήση ουσιών στους εφήβους. Καραμπίνου Κυριακή Ρουσάλη Θωμαϊς Χατζή Γεωργία Χριστάκη Ελένη Παράγοντες κινδύνου και προστατευτικοί παράγοντες για τη χρήση ουσιών στους εφήβους. Καραμπίνου Κυριακή Ρουσάλη Θωμαϊς Χατζή Γεωργία Χριστάκη Ελένη Ορισμός Παράγοντες κινδύνου: Παράγοντες που αυξάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Για να μπορέσουν να κατανοήσουν πλήρως τη νέα κατάσταση και να αποδεχτούν πως είναι οριστική, θα χρειαστεί να περάσουν αρκετοί μήνες.

Για να μπορέσουν να κατανοήσουν πλήρως τη νέα κατάσταση και να αποδεχτούν πως είναι οριστική, θα χρειαστεί να περάσουν αρκετοί μήνες. Όταν οι γονείς χωρίζουν-οι συνέπειες ενός διαζυγίου στα παιδιά. Ο χωρισμός των δύο γονέων, θεωρείται ένα από τα πιο στρεσσογόνα συμβάντα για όλα τα μέλη που αποτελούν μια οικογένεια. Τα παιδιά βιώνουν

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι και παράγοντες που οδηγούν τους νέους σε χρήση αλκοόλ. Παιπέτης Νίκος Τσάκα Μαρία Κρητικός Γιώργος Μέριανος Αλέξανδρος

Λόγοι και παράγοντες που οδηγούν τους νέους σε χρήση αλκοόλ. Παιπέτης Νίκος Τσάκα Μαρία Κρητικός Γιώργος Μέριανος Αλέξανδρος Λόγοι και παράγοντες που οδηγούν τους νέους σε χρήση αλκοόλ Παιπέτης Νίκος Τσάκα Μαρία Κρητικός Γιώργος Μέριανος Αλέξανδρος Κοινωνικοί παράγοντες που οδηγούν στη χρήση αλκοόλ τους νέους Ο πιο συχνός λόγος

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Δανιηλίδου Νικολίνα, Ψυχολόγος, MSc στην Ψυχολογία της Υγείας

Γράφει: Δανιηλίδου Νικολίνα, Ψυχολόγος, MSc στην Ψυχολογία της Υγείας Γράφει: Δανιηλίδου Νικολίνα, Ψυχολόγος, MSc στην Ψυχολογία της Υγείας Η ιατρική ορίζει ως χρόνια ασθένεια την ασθένεια που είναι μακρόχρονη ή με συχνά επεισόδια. Παλαιότερα, η διάγνωση μιας σημαντικής

Διαβάστε περισσότερα

Εαρινό εξάμηνο: 2017 Ώρα και ημέρα: Παρασκευή και Σάββατο Διδάσκων: Νικόλαος Τάκης,

Εαρινό εξάμηνο: 2017 Ώρα και ημέρα: Παρασκευή και Σάββατο Διδάσκων: Νικόλαος Τάκης, ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΚΟΙΝΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΞΑΡΤΗΣΕΙΣ» Μάθημα: Ομαδικές παρεμβάσεις στις εξαρτήσεις Εαρινό εξάμηνο: 2017 Ώρα και ημέρα:

Διαβάστε περισσότερα

Βασικοί στόχοι της έρευνας

Βασικοί στόχοι της έρευνας Λέκκα Έλενα, MSc Βασικοί στόχοι της έρευνας Οι περισσότερες έρευνες στον τομέα των φιλοδοξιών εστιάζουν στις ακαδημαϊκές και επαγγελματικές φιλοδοξίες στην εφηβική ηλικία και στο πώς αυτές επηρεάζουν τις

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο;

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο; Εισαγωγή Τι είναι ''social media''; Ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) ορίζονται τα μέσα, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ ομάδων ανθρώπων μέσω των διαδικτυακών κοινοτήτων. Υπάρχουν διάφορες μορφές

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007. ώρα 9.30-14.45

ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007. ώρα 9.30-14.45 ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007 ώρα 9.30-14.45 Αμφιθέατρο «Ι. Δρακόπουλος» Κεντρικό κτήριο Πανεπιστημίου Αθηνών (Πανεπιστημίου 30) ΟΡΓΑΝΩΣΗ Συμβουλευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η ομαδική ψυχοθεραπεία;

Τι είναι η ομαδική ψυχοθεραπεία; Τι είναι η ομαδική ψυχοθεραπεία; Η ομαδική ψυχοθεραπεία όπως και η ατομική ψυχοθεραπεία στοχεύει στη βοήθεια ατόμων τα οποία θέλουν να βελτιώσουν την ικανότητα διαχείρισης των προβλημάτων ή των δυσκολιών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ Ο ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα σχετικών ερευνών που διεξάγονται σε σχολεία της χώρας θεωρούνται κοινωνικό πρόβλημα

Η ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ Ο ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα σχετικών ερευνών που διεξάγονται σε σχολεία της χώρας θεωρούνται κοινωνικό πρόβλημα Η ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ Ο ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ Σύμφωνα με τα αποτελέσματα σχετικών ερευνών που διεξάγονται σε σχολεία της χώρας θεωρούνται κοινωνικό πρόβλημα Η ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ Ο ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ Ορίζουν μια κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ

ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ Ορισμός αλκοολισμού Αλκοολούχα ποτά ονομάζονται όλα τα ποτά που περιέχουν αιθυλική αλκοόλη (οινόπνευμα) γεωργικής προέλευσης, σε οποιοδήποτε ποσοστό το

Διαβάστε περισσότερα

θέραπειν Αγίας Σοφίας 3, Ν. Ψυχικό, Τ ,

θέραπειν  Αγίας Σοφίας 3, Ν. Ψυχικό, Τ , θέραπειν Κέντρο Συµβουλευτικών Υπηρεσιών Ψυχικού Το κέντρο συμβουλευτικών υπηρεσιών θέραπειν αποτελεί ένα σύγχρονο κέντρο ειδικών θεραπειών, πρόληψης, διάγνωσης και αποκατάστασης. Στελεχώνεται από εξειδικευμένους

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Όλγα Χ. Βερικάκη. Κλινική Κοινωνική Λειτουργός,Msc Συμβουλευτικής. Ψυχιατρικός Τομέας - Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός»

Όλγα Χ. Βερικάκη. Κλινική Κοινωνική Λειτουργός,Msc Συμβουλευτικής. Ψυχιατρικός Τομέας - Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός» Όλγα Χ. Βερικάκη Κλινική Κοινωνική Λειτουργός,Msc Συμβουλευτικής Ψυχιατρικός Τομέας - Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός» Ηκοινωνικήεργασίακαλείταιναλειτουργήσεισυμπληρωματικάμετην ιατρική παρέμβαση, παρέχοντας παράλληλα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική Νοσηλευτική Επικοινωνία με τον Ψυχικά Ασθενή

Θεραπευτική Νοσηλευτική Επικοινωνία με τον Ψυχικά Ασθενή Θεραπευτική Νοσηλευτική Επικοινωνία με τον Ψυχικά Ασθενή Δρ Πέτρος Κολοβός Εργαστηριακό Διδακτικό Προσωπικό Τμήμα Νοσηλευτικής Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου pkolovos@uop.gr Το πλαίσιο της σχέσης Η σχέση ασθενή-θεραπευτή

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην πρόληψη και καταπολέµηση του αλκοολισµού στην εφηβεία

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην πρόληψη και καταπολέµηση του αλκοολισµού στην εφηβεία Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην πρόληψη και καταπολέµηση του αλκοολισµού στην εφηβεία Αικατερίνη Φλώρου Εκπαιδευτικός Νοµικός Σύµβουλος ΣΕΠ ΓΕΛ Αναβύσσου Το σχολείο βασικός φορέας κοινωνικοποίησης Οι σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

Άδεια ασκήσεως επαγγέλματος από τη Νομαρχία Θεσσαλονίκης με αριθμό πρωτοκόλλου 24/27110.

Άδεια ασκήσεως επαγγέλματος από τη Νομαρχία Θεσσαλονίκης με αριθμό πρωτοκόλλου 24/27110. Εκπαίδευση Πτυχίο Ψυχολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Master of Science in Addictive Behaviours, Department of Psychology, University of Liverpool, UK. Άδεια ασκήσεως επαγγέλματος από τη

Διαβάστε περισσότερα

«ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΓΟΝΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΥΝΔΕΣΗ ΣΧΟΛΕΙΟΥ & ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ»

«ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΓΟΝΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΥΝΔΕΣΗ ΣΧΟΛΕΙΟΥ & ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ» «ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΓΟΝΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΥΝΔΕΣΗ ΣΧΟΛΕΙΟΥ & ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ» Το κάπνισμα αποτελεί ένα σημαντικό πρόβλημα το οποίο έλαβε διαστάσεις παγκόσμιας πανδημίας στη διάρκεια του 20 ού αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol

Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol Δρ. Ευριπιδου Πολυκαρπος Παθολογος-Διαβητολογος C.D.A. College Limassol ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014 ΘΕΜΑ:Παραγοντες που επηρεαζουν την υγεια. Το 1948 με την ιδρυση του Π.Ο.Υ. τεθηκαν επισημως τα θεμελια για

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας

Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Νοσηλευτική Ψυχικής Υγείας Ενότητα 3: Παθολογική και Φυσιολογική Συμπεριφορά. Ψυχική Υγεία και Ψυχική Νόσος. Κριτική Θεώρηση. Μαίρη Γκούβα 1

Διαβάστε περισσότερα

Συμβουλευτικό Κέντρο Φοιτητών Πανεπιστημίου Αθηνών

Συμβουλευτικό Κέντρο Φοιτητών Πανεπιστημίου Αθηνών Συμβουλευτικό Κέντρο Φοιτητών Πανεπιστημίου Αθηνών Ομαδικές Παρεμβάσεις Β. Καραδήμας Δραστηριότητες Συμβουλευτικού Κέντρου Φοιτητών ΕΚΠΑ! Έρευνα! Δημοσιεύσεις! Ατομική παρέμβαση! Ομαδικές παρεμβάσεις!

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές κατευθύνσεις. Επιδιώξεις Προοπτικές Οργάνωση-Σχεδιασµός Βασικά χαρακτηριστικά

Βασικές κατευθύνσεις. Επιδιώξεις Προοπτικές Οργάνωση-Σχεδιασµός Βασικά χαρακτηριστικά Βασικές κατευθύνσεις Επιδιώξεις Προοπτικές Οργάνωση-Σχεδιασµός Βασικά χαρακτηριστικά Επιδιώξεις στην εκπαιδευτική διαδικασία Να µεταδοθούν γνώσεις, οι οποίες θα ευαισθητοποιήσουν, θα επηρεάσουν τις στάσεις

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΑΝΕΙΣ ΔΕΝ ΜΕΝΕΙ ΕΚΤΟΣ»

«ΚΑΝΕΙΣ ΔΕΝ ΜΕΝΕΙ ΕΚΤΟΣ» «Κ Α Ν Ε Ι Σ Δ Ε Ν Μ Ε Ν Ε Ι Ε Κ Τ Ο Σ» π ρ ό γ ρ α μ μ α π ρ ό λ η ψ η ς κ α ι π α ρ έ μ β α σ η ς γ ι α ν έ ο υ ς σ ε κ ί ν δ υ ν ο έ λ λ ε ι ψ η ς σ τ έ γ η ς φ ο ρ έ α ς υ λ ο π ο ί η σ η ς με την

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι προσδοκίες, που καλλιεργούμε για τα παιδιά, εμείς οι εκπαιδευτικοί, αναφέρονται σε γενικά κοινωνικά χαρακτηριστικά και παράλληλα σε ατομικά ιδιοσυγκρασιακά. Τέτοια γενικά κοινωνικο-συναισθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Γ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην

Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην Ενίσχυση των σχέσεων και της συνεργασίας ανάμεσα στα σχολεία και στους εκπαιδευτικούς. Στηρίζεται στην ενεργητική παρουσία των συμμετεχόντων, στην ανταλλαγή απόψεων και εμπειριών και στην αξιοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ. (F14. Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συμπεριφοράς λόγω χρήσης κοκαΐνης)

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ. (F14. Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συμπεριφοράς λόγω χρήσης κοκαΐνης) ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΟΥΣΙΟΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ (F14. Ψυχικές διαταραχές και διαταραχές της συμπεριφοράς λόγω χρήσης κοκαΐνης) Ιωάννης Λιάππας, Καθηγητής Ψυχιατρικής ΕΚΠΑ Θωμάς Παπαρρηγόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ. 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών

Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ. 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου (Ε.Ψ.Υ.Π.Ε.) Τίτλος ομιλίας: «Εκφοβισμός

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Ο έφηβος σε σχέση με τους γονείς του (4608)

Κείμενο Ο έφηβος σε σχέση με τους γονείς του (4608) Κείμενο Ο έφηβος σε σχέση με τους γονείς του (4608) Στην εφηβεία ο νέος αποχωρίζεται ουσιαστικά τους γονείς και εγκαταλείπει σταδιακά την παντοδυναμία του παιδιού. Ενώ ήταν πάντα στο επίκεντρο της προσοχής

Διαβάστε περισσότερα

Εξαρτησιογόνες ουσίες

Εξαρτησιογόνες ουσίες Ναρκωτικά Ναρκωτικά-Εξάρτηση Ο όρος ναρκωτικά χρησιµοποιείται για να χαρακτηρίσει όλες τις τοξικές ψυχοτρόπες ουσίες που διακινούνται παρανόµως και προκαλούν σοβαρή διαστρέβλωση της προσωπικότητας του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΓΟΝΙΟΥ-ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΜΕ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΓΟΝΙΟΥ-ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΜΕ Εισήγηση στο 12 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας (Μάιος, 2009) Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΓΟΝΙΟΥ-ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΜΜΕ Μπετίνα Ντάβου, Πανεπιστήμιο Αθηνών Κατερίνα Σπετσιώτου, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Όπως όλοι γνωρίζουμε η εφηβεία είναι η περίοδος μετάβασης από την παιδική ηλικία στην ενήλικη ζωή. Γίνονται γρήγορες αλλαγές στο σώμα και στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΓΑ-Κοινωνική Εργασία σε καταστάσεις κρίσης στην Πρωτοβάθμια Κοινωνική Πρόνοια» Eπικοινωνία: thkallin@gmail.com Προς (πίνακα αποδεκτών) ΚΟΜΟΤΗΝΗ, 20 Ιουλίου 2015 Με τo παρόν σημείωμα σας γνωστοποιούμε

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή ψυχικής υγείας παιδιών γονέων με ψυχική διαταραχή

Προαγωγή ψυχικής υγείας παιδιών γονέων με ψυχική διαταραχή Το πρόγραμμα πραγματοποιείται με δωρεά από το www.snf.org Προαγωγή ψυχικής υγείας παιδιών γονέων με ψυχική διαταραχή Διευθυντής - Επιστημονικός Υπεύθυνος Προγράμματος: Γ. Κολαΐτης Εκτελεστικός Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Θεματική Εβδομάδα «Σώμα και Ταυτότητα»

Θεματική Εβδομάδα «Σώμα και Ταυτότητα» Θεματική Εβδομάδα 2016-17 «Σώμα και Ταυτότητα» Υλοποίηση στο Γυμνάσιο Θεματικής Εβδομάδας Ενημέρωσης και Ευαισθητοποίησης σε ζητήματα Διατροφής, Εθισμού-Εξαρτήσεων και Έμφυλων Ταυτοτήτων 1 Ενίσχυση της

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχιατρική Φίλιππος Γουρζής

Εισαγωγή στην Ψυχιατρική Φίλιππος Γουρζής Εισαγωγή στην Ψυχιατρική Φίλιππος Γουρζής Απαρτιωμένη Διδασκαλία Εισαγωγή στην Ψυχιατρική 21 ος αιώνας μεγάλη πρόοδος των συναφών επιστημών: Νευροεπιστήμες, Ψυχολογία, Κοινωνιολογία Προηγήθηκε περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 12: Συναισθήματα Θεματική Ενότητα 12 Στόχοι: Η εισαγωγή των φοιτητών στις διαστάσεις των συναισθημάτων, στο μηχανισμό λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα για Συζήτηση. Παγίδες προς αποφυγή Τελικά.;

Θέματα για Συζήτηση. Παγίδες προς αποφυγή Τελικά.; 4/22/2016 template from www.brainybetty.com copyright 2006 2 Θέματα για Συζήτηση. Όροι και Ορολογία Συμμόρφωση Προσκόλληση Συνεργατική Θεραπεία - Αυτοδιαχείριση Παράγοντες που επιδρούν Πως εκτιμάται η

Διαβάστε περισσότερα

Εθισμός στο Διαδίκτυο

Εθισμός στο Διαδίκτυο 2 ο Γενικό Λύκειο Καρδίτσας Ερευνητική Εργασία Α Λυκείου με Θέμα: Εθισμός στο Διαδίκτυο Hasballa D, Αγγέλης Π., Αδάμος Β., Αρσενίου Σ., Βρόντος Αν., Γέρμανος Απ., Καλαμάρας Γ., Καλογρίτσας Κ., Καρέτσος

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβοι και αυτοεκτίμηση

Έφηβοι και αυτοεκτίμηση Έφηβοι και αυτοεκτίμηση Με τον όρο αυτοεκτίμηση εννοούμε τον βαθμό στον οποίο εκτιμούμε, σεβόμαστε αλλά και αποδεχόμαστε τον εαυτό μας όπως είναι. Με λίγα και απλά λόγια, είναι η εσωτερική αντίληψη που

Διαβάστε περισσότερα

Στοχεύοντας στη Πρόληψη. Ομάδα Άμεσης Παρέμβασης Χριστιάνα Μιχαήλ Χάρις Χατζηχαραλάμπους

Στοχεύοντας στη Πρόληψη. Ομάδα Άμεσης Παρέμβασης Χριστιάνα Μιχαήλ Χάρις Χατζηχαραλάμπους Στοχεύοντας στη Πρόληψη Ομάδα Άμεσης Παρέμβασης Χριστιάνα Μιχαήλ Χάρις Χατζηχαραλάμπους Ομάδα Άμεσης Παρέμβασης ΟΑΠ ΣΕΑ Εκπαιδευτικοί Εκπαιδευτικοί Ψυχολόγοι Στόχος Παρέμβασης ΟΑΠ: Αντιμετώπιση σοβαρών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ

ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Δ/ντής: Αναπλ. Καθηγητής ΓΕΡ. ΚΟΛΑΪΤΗΣ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΑ ΚΛΙΝΙΚΗΣ 2011 2014 Αθήνα, Απρίλιος 2015 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΕΡΓΟ Εβδομαδιαίο

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζει ο γονιός για τον Αυτισμό!

Τι πρέπει να γνωρίζει ο γονιός για τον Αυτισμό! Τι πρέπει να γνωρίζει ο γονιός για τον Αυτισμό! ΟΛΑ ΟΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ Ο ΓΟΝΙΟΣ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ, της Ψυχολόγου Έλλης Τιγγινάγκα, MSc Τι είναι ο αυτισμός, ποια τα αίτια που τον προκαλούν; Ο αυτισμός

Διαβάστε περισσότερα

βιβλίο περιλήψεων Καινοτόμες και στοχευμένες παρεμβάσεις για την πρόληψη της παιδικής κακομεταχείρισης

βιβλίο περιλήψεων Καινοτόμες και στοχευμένες παρεμβάσεις για την πρόληψη της παιδικής κακομεταχείρισης ΣΤΡΟΓΓΥΛΕΣ ΤΡΑΠΕΖΕΣ βιβλίο περιλήψεων Στρογγυλή Τράπεζα Καινοτόμες και στοχευμένες παρεμβάσεις για την πρόληψη της παιδικής κακομεταχείρισης Εισηγητής: Γ. Γιαννακόπουλος, Παιδοψυχίατρος Διδάκτωρ Ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος της οικογένειας στην ανάπτυξη του παιδιού»

«Ο ρόλος της οικογένειας στην ανάπτυξη του παιδιού» «Ο ρόλος της οικογένειας στην ανάπτυξη του παιδιού» Είναι γενικά αποδεκτό ότι σε μια κοινωνία πρέπει να υπάρχει ισορροπία μεταξύ αγάπης και εξουσίας, μεταξύ αλληλεγγύης και ανταγωνισμού. Στην «κοινωνία»

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία.

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Α. Ξεκαλάκη Παιδίατρος Δ/νση Κοινωνικής και Αναπτυξιακής Παιδιατρικής Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού Προαγωγή της υγείας Αρχικός ορισμός: Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΔΕΠ-Υ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΔΕΠ-Υ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΔΕΠ-Υ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΣΙΑΠΑΤΗ Δρ.Σχολικής Ψυχολογίας Παν/μιου Αθηνών Εκπαιδευτικός Ειδικής Αγωγής & Οικογενειακή Θεραπεύτρια ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΗ ΔΕΠ-Υ Ευρήματα μελετών (Ηannafin

Διαβάστε περισσότερα

S06.2 Απόψεις και πρακτικές των παιδαγωγών προσχολικής εκπαίδευσης για τα προβλήματα ψυχικής υγείας των παιδιών προσχολική ηλικίας: Ποιοτική ανάλυση

S06.2 Απόψεις και πρακτικές των παιδαγωγών προσχολικής εκπαίδευσης για τα προβλήματα ψυχικής υγείας των παιδιών προσχολική ηλικίας: Ποιοτική ανάλυση 1 της εστιασμένης συζήτησης. Πραγματοποιήθηκαν 6 ομαδικές συζητήσεις στις οποίες συμμετείχαν 34 παιδαγωγοί από παιδικούς σταθμούς της Αττικής. Σε κάθε ομάδα συμμετείχαν 4-6 παιδαγωγοί και δύο συντονίστριες.

Διαβάστε περισσότερα

18 \ 01\ 2015 Κείμενο : Σχέσεις γονέων εφήβων

18 \ 01\ 2015 Κείμενο : Σχέσεις γονέων εφήβων ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ 10 Ον\ μο :.. Α Λυκείου 18 \ 01\ 2015 Κείμενο : Σχέσεις γονέων εφήβων Μελετώντας κανείς τις σχέσεις των εφήβων και των γονέων μέσα από το πρίσμα της επικράτησης ενός γενικότερου

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπικότητα και Άσκηση. 2η διάλεξη «Άσκηση & Ψυχική Υγεία»

Προσωπικότητα και Άσκηση. 2η διάλεξη «Άσκηση & Ψυχική Υγεία» Προσωπικότητα και Άσκηση 2η διάλεξη «Άσκηση & Ψυχική Υγεία» Θέματα που θα μελετηθούν Προσεγγίσεις της προσωπικότητας Χαρακτηριστικά της προσωπικότητας και άσκηση Συμπεριφορά τύπου Α Ζωηρή αίσθηση αναζήτησης

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο 1 Εφηβεία (4590)

Κείμενο 1 Εφηβεία (4590) Κείμενο 1 Εφηβεία (4590) Οι έφηβοι βρίσκονται αντιμέτωποι με την πραγματικότητα του επόμενου βήματος, που οδηγεί στην ενηλικίωση, ενώ η κοινωνία απαιτεί απ αυτούς να αρχίσουν να προετοιμάζονται για τους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΒΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΒΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ & ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΤΗΣ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ «ΕΛΠΙΔΑ» Σε συνεργασία με τον ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ (ΟΚΑΝΑ) ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΒΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Εξαρτήσεις σε παιδιά και εφήβους. Πρόληψη Εξαρτήσεων σε Οικογένεια/Σχολείο/Κοινότητα

Εξαρτήσεις σε παιδιά και εφήβους. Πρόληψη Εξαρτήσεων σε Οικογένεια/Σχολείο/Κοινότητα ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ» Εξαρτήσεις σε παιδιά και εφήβους Πρόληψη Εξαρτήσεων σε Οικογένεια/Σχολείο/Κοινότητα Εισηγήτριες: Βασιλείου Κωνσταντίνα Καστορίνη Κωνσταντίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΙΣΜΟΣ, ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΑΠΟ ΜΕΘΑΜΦΕΤΑΜΙΝΗ ( CRYSTAL ICE) ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΕΘΙΣΜΟΣ, ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΑΠΟ ΜΕΘΑΜΦΕΤΑΜΙΝΗ ( CRYSTAL ICE) ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΘΙΣΜΟΣ, ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΑΠΟ ΜΕΘΑΜΦΕΤΑΜΙΝΗ ( CRYSTAL ICE) ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η μεθαμφεταμίνη είναι συνθετική ουσία και αποτελεί εξέλιξη μιας προγενέστερης ουσίας, της αμφεταμίνης. Για πρώτη φορά

Διαβάστε περισσότερα

Οι διαστάσεις της δυναμικής της οικογένειας

Οι διαστάσεις της δυναμικής της οικογένειας Οι διαστάσεις της δυναμικής της οικογένειας Στεργούλα Τρέχα Υποψήφια Διδάκτορας Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Πανεπιστήμιου Αιγαίου e-mail: trexa@rhodes.aegean.gr Αναστασία Τσαμπαρλή-Κιτσαρά

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρίες για την Ανάπτυξη

Θεωρίες για την Ανάπτυξη Θεωρίες για την Ανάπτυξη Πολιτισμική προσέγγιση (Vygotsky) Βιο-οικολογική προσέγγιση Bronfenbrenner ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Ι 2015-16 Καλλιρρόη Παπαδοπούλου ΕΚΠΑ/ΤΕΑΠΗ ΒΑΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Vygotsky, L.S. (1978/1997)

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Φυσική αγωγή και προαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία. Πώς επιδρά η σημερινή κοινωνία την ανάπτυξη του εφήβου; 21 ΓΕΛ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ Α1, ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Ν. ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ

Εφηβεία. Πώς επιδρά η σημερινή κοινωνία την ανάπτυξη του εφήβου; 21 ΓΕΛ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ Α1, ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Ν. ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Εφηβεία Πώς επιδρά η σημερινή κοινωνία την ανάπτυξη του εφήβου; ΤΜΗΜΑ Α1, ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Ν. ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ 21 ΓΕΛ ΑΘΗΝΑΣ 1.Χαρακτηριστικά Εφηβεία 2.Δραστηριότητες 3.Κοινωνικοποίηση 1.Χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων

Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων Στη δραματοθεραπεία εκδραματίζονται σκηνές και γεγονότα της ζωής στην προσωπική παράσταση του καθενός, με την ασφάλεια που προσφέρουν οι μορφές τέχνης που χρησιμοποιούνται,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών,

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών, ΙΛΙΟΝ,16/09/2009 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών, ΟΚΑΝΑ, συνεχίζει τις δράσεις στη τοπική

Διαβάστε περισσότερα