περιεχόµενα 2 ο µέρος Αναλυτική θεωρία και απαντήσεις των ερωτήσεων του σχολικού βιβλίου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "περιεχόµενα 2 ο µέρος Αναλυτική θεωρία και απαντήσεις των ερωτήσεων του σχολικού βιβλίου"

Transcript

1

2 περιεχόµενα 1 ο µέρος Αναλυτική θεωρία και απαντήσεις των ερωτήσεων του σχολικού βιβλίου ΙIΙ. Οργάνωση του λόγου Συνοχή κειµένου Συνοχή σε αφηγηµατικό κείµενο σελ. 462 Χρονογράφηµα σελ ο µέρος Θεµατικοί κύκλοι (Περίληψη, πλαγιότιτλοι, λεξιλόγιο, απαντήσεις των ερωτήσεων του σχολικού βιβλίου) Η νόθη και η γνήσια ψυχαγωγία σελ. 484 Έλληνες, ο πιο ξενύχτης λαός στην ευρωπαϊκή κοινότητα σελ. 492

3

4 ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ Αφήγηση - Χρονογράφηµα 461 ÁÖÇÃÇÓÇ ΙΙΙ. Οργάνωση του λόγου Συνοχή κειµένου Συνοχή σε αφηγηµατικό κείµενο Αναλυτική θεωρία και απαντήσεις των ερωτήσεων του σχολικού βιβλίου Χρονογράφηµα

5 462 ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ Αφήγηση - Χρονογράφηµα ΙΙΙ. Οργάνωση του λόγου Συνοχή κειµένου Συνοχή σε αφηγηµατικό κείµενο Αναφέρεται στους διαρθρωτικούς άξονες (χρονολογικό, χωρικό, παραγωγικό κτλ.) και στις ειδικές διαρθρωτικές λέξεις (επεξηγηµατικές, αντιθετικές, συµπερασµατικές, αντωνυµίες, λέξεις µε νοηµατική συγγένεια κτλ.), στα γλωσσικά δηλαδή εκείνα στοιχεία µε τα οποία πετυχαίνεται η συνοχή του λόγου. Κι αυτό δεν είναι ασήµαντο, αφού η έλλειψη συνοχής συνεπάγεται την ακύρωση του λόγου. Είναι γνωστό ότι η συνοχή αναφέρεται στη σύνδεση των γλωσσικών στοιχείων: των λέξεων, για να γίνουν οι φράσεις, των φράσεων, για να γίνουν οι προτάσεις, των προτάσεων, για να γίνουν οι περίοδοι του λόγου κ.ο.κ. ως την παράγραφο και ώσπου να ολοκληρωθεί το κείµενο. Αφορά, δηλαδή, η συνοχή τους λογικούς τρόπους µε τους οποίους αρθρώνονται µεταξύ τους τα γλωσσικά στοιχεία, ώστε να παραχθεί συνεχής λόγος. Κι αυτό δεν είναι ασήµαντο. Όταν δεν υπάρχει συνοχή, όταν δεν υπάρχουν στέρεοι αρµοί και αρθρωτές, για να αρθρωθούν τα µέλη ενός γλωσσικού συνόλου, τότε δεν υπάρχει και λόγος. Άλλωστε η λέξη λόγος δηλώνει µαζί µε την γλωσσική έκφραση και τη λογική κατάταξη των µερών, για να συνταχθεί το όλον. Οι συνεκτικοί άξονες του γλωσσικού υλικού είναι ποικίλοι: α) Ο χρονολογικός, ο οποίος διατάσσει τα πραγµατικά και τα αντίστοιχα γλωσσικά στοιχεία µε τρόπο που η ροή τους να παρακολουθεί τη φυσική ροή του χρόνου. Έτσι συµβαίνει π.χ. στον αφηγηµατικό λόγο. Και όχι, βέβαια, µόνον εκεί. β) Ο τοπικός / χωρικός άξονας, ο οποίος διατάσσει και κινεί τα πραγµατικά και τα αντίστοιχα γλωσσικά τους στοιχεία µέσα στο χώρο έτσι ώστε αυτά, θεωρούµενα από την οπτική γωνία του συγγραφέα, να κινούνται από το κέντρο προς την περιφέρεια και αντίστροφα, από πάνω προς τα κάτω και αντίστροφα, από αριστερά προς τα δεξιά και αντίστροφα κ.ο.κ. Αυτό σηµαίνει ότι όλα τα στοιχεία, πραγµατικά και γλωσσικά, πειθαρχούν στη λογική του χώρου. γ) Ο παραγωγικός άξονας, ο οποίος οδηγεί από τα γενικότερα στα µερικότερα και δ) Ο επαγωγικός άξονας, ο οποίος οδηγεί συλλογιστικά από τα µερικότερα στα γενικότερα.

6 ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ Αφήγηση - Χρονογράφηµα 463 Και δεν είναι, βέβαια, µόνον αυτοί οι άξονες. Άξονες διάταξης των γλωσσικών στοιχείων ο καθένας µπορεί να επινοεί. Κάποτε µάλιστα οι άξονες διαπλέκονται και συλλειτουργούν. Ας τους δούµε, όµως, δειγµατικά: α. Ο άξονας του χρόνου - ιονύσιος Σολωµός. Ο εθνικός µας ποιητής γεννήθηκε στη Ζάκυνθο το 1798 και πέθανε στην Κέρκυρα το Σε ηλικία δέκα ετών πήγε στην Ιταλία για τις σπουδές του. Εκεί έδειξε την ιδιαίτερη κλίση του για την ποίηση. Σπούδασε Νοµικά. Το 1818 γύρισε στη Ζάκυνθο και άρχισε να γράφει ποιήµατα στα ελληνικά χρησιµοποιώντας τη δηµοτική γλώσσα. Όταν ξέσπασε η Επανάσταση, ο Σολωµός, συγκινηµένος βαθύτατα, έγινε ο ψάλτης της. Το 1823 έγραψε τον Ύµνο εις την Ελευθερία, το 1824 την Ωδήν εις τον θάνατον του λόρδου Μπάιρον και από το 1826 άρχισε να συνθέτει τους Ελεύθερους Πολιορκηµένους... Το 1828 έφυγε για την Κέρκυρα, όπου έζησε ως το τέλος της ζωής του. Μετά το θάνατό του ο φίλος του Ιάκωβος Πολυλάς, ποιητής και λόγιος, συγκέντρωσε και εξέδωσε Άπαντα τα ευρισκόµενα του ποιητή. (Κείµενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α Γυµνασίου) Είναι φανερό, όπως θα δηλωθεί και στο διάγραµµα που ακολουθεί, ότι συνυφαίνονται µε τη ροή του χρόνου η ροή των πραγµατικών γεγονότων και η ροή της γλώσσας. Η ροή της γλώσσας... γεννήθηκε... δέκα ετών πήγε... Το 1818 γύρισε... Όταν ξέσπασε... Το 1823 έγραψε......, το 1824 την από το 1826 Το 1828 έφυγε... Μετά το θάνατό του... Η ροή του χρόνου Η ροή των γεγονότων Γέννηση Σολωµού Μετάβαση στην Ιταλία Επιστροφή στη Ζάκυνθο Ελληνική Επανάσταση Ύµνος εις την Ελευθερία Ωδή εις το θάνατον του λόρδου Μπάιρον Ελεύθεροι Πολιορκηµένοι Κέρκυρα Θάνατος

7 464 ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ Αφήγηση - Χρονογράφηµα β. Ο άξονας του χώρου Ο Μιστράς Το όλον Τα µέρη 1η ζώνη 2η ζώνη 3η ζώνη 4η ζώνη Σαν µια αγιογραφία έλαµπε στο πρωινό φως, γεµάτη µαύρα κυπαρίσσια κι ηλιοψηµένες εκκλησίες κι αόρατες γαλάζιες παρουσίες, ο Μιστράς. Μέσα από τα πλατάνια, τις µουριές και τις λυγαριές του Ευρώτα, τα µάτια στηλώνονται πάνω του και δε θέλουν πια να φύγουν. Ο ιερός αυτός λόφος, όπου γεννήθηκε η Νέα Ελλάδα, έχει όλες τις φανερές και µυστικές γοητείες που µπορούν να µαυλίσουν την πιο δύσκολη κι ατίθαση ψυχή. Στις ρίζες του φορτωµένα πράσινους καρπούς τα κλειστά περιβόλια, οι λεµονιές και οι πορτοκαλιές και τα νερά που τρέχουν κακαρίζοντας. Παιδιά παίζουν, γυναίκες ανασέρνουν νερό, κοπέλες κάθονται κάτω από τις καρπισµένες λεµονιές και κεντούν. Πιάστηκε πάλι η ζωή απ το χώµα τούτο, έριξε ρίζες, µάχεται ν ανέβει, να σκαρφαλώσει πάλι όλο τον προγονικό λόφο. Είναι η πρώτη πράσινη ζώνη. Έπειτα αρχίζει ο σκονισµένος άδεντρος ανήφορος και διακλαδίζονται τα στενά δροµάκια κι αρχίζουν τα ρηµαγµένα φτωχικά χαµώγια του λαού. χάσκουν οι πόρτες, έφυγαν οι στέγες, κυρίεψαν τους τοίχους τα γκρεµόχορτα. Και µοναχά όρθιες ακόµα, χαριτωµένες, όλο ευγένεια Βυζαντινές αρχοντοπούλες, στέκονται σκόρπιες ανάµεσα στα χαλάσµατα οι βυζαντινές εκκλησίες: η Περίβλεπτος, ο Ευαγγελισµός, η Μητρόπολη, οι Άγιοι Θεόδωροι, το Αφεντικό, η Παντάνασσα. Είναι η δεύτερη ζώνη. Κάπου κάπου, σ ένα πρόχειρα στεγασµένο µεσαιωνικό σπιτάκι, ξεπροβαίνει µια γυναίκα χλοµή, αναµαλλιάρα, σαν φάντασµα. ή µια γριούλα κάθεται σ ένα παµπάλαιο κατώφλι και γνέθει. ή ένα κορίτσι πετιέται µε µεγάλα µάτια και τρέχει να σου δώσει ένα µατσάκι γαζίες. Και πιο ψηλά στο λόφο αρχίζει η αριστοκρατική πολιτεία, µε το δεσποτικό παλάτι των Κατακουζηνών και των Παλαιολόγων, µε την Αγία Σοφία, την αρχοντοεκκλησιά, µε τα πλούσια έρηµα µέγαρα: µπαλκόνια πέτρινα, πύργοι, µεγάλες θολωτές αίθουσες, πολεµίστρες. Εδώ πια δε µένει κανένας ζωντανός. Μονάχα µερικές σαύρες στα κατώφλια λιάζονται, πράσινες, χαριτωµένες, µε µακριές ουρές σαν αρχόντισσες. Και στην κορυφή του λόφου στέκεται, πέτρινη κορώνα, µισογκρεµισµένη, το ξακουστό παλάτι του Βιλλεαρδουίνου. (Ν. Καζαντζάκης, Ταξιδεύοντας, ιασκευή)

8 ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ Αφήγηση - Χρονογράφηµα 465 Η διάταξη των εικόνων του κειµένου αντιστοιχεί στη χωροθεσία και χωροταξία. Το κείµενο λειτουργεί ως καθρέφτης που κατοπτρίζει ό,τι συλλαµβάνει η µατιά του συγγραφέα, η οποία κινείται από κάτω προς τα επάνω, παρακολουθώντας την ανοδική πορεία του επισκέπτη. Άλλωστε το κείµενο είναι χωρισµένο σε ζώνες, οι οποίες αντιστοιχούν στις ζώνες της εξωτερικής πραγµατικότητας που περιγράφει. Το µάτι επισκέπτεται όλες τις ζώνες αρχίζοντας από τις ρίζες του λόφου και φτάνοντας ως την κορυφή του: 1η κίνηση 1η ζώνη Στις ρίζες του... Είναι η πρώτη πράσινη ζώνη 2η κίνηση 2η ζώνη Έπειτα αρχίζει... ένα µατσάκι γαζίες 3η κίνηση 3η ζώνη Και πιο ψηλά... σαν αρχόντισσες 4η κίνηση 4η ζώνη Και στην κορυφή... του Βιλλεαρδουίνου γ. Ο παραγωγικός άξονας Ο παραγωγικός άξονας (ο οποίος εδώ φορτίζεται µε ευρύτερη σηµασία και όχι µόνον µ εκείνην της κλασικής λογικής) διαγράφει πορεία από τα γενικότερα στα ειδικότερα. Παρουσιάζει στην αρχή ένα θέµα στη γενική του µορφή και ύστερα το εξειδικεύει και το αναλύει. Παράδειγµα το πιο πάνω κείµενο Ο Μιστράς. Μπορεί κανείς να διακρίνει σ αυτό δύο µέρη: Το γενικότερο που περιέχει το όλον: - Σαν µια αγιογραφία έλαµπε... κι ατίθαση ψυχή Και το ειδικότερο που περιέχει τα µέρη στα οποία επιµερίζεται το όλον: - Στις ρίζες του... του Βιλλεαρδουίνου. Στο πρώτο µέρος ο συγγραφέας δίνει µια γενική εικόνα του Μιστρά, όπως τον έπιασε η πρώτη µατιά, και δηλώνει την πρώτη γοητεία που άσκησε πάνω του. Στο δεύτερο αρχίζει πια να παρατηρεί τις λεπτοµέρειες: την πρώτη, τη δεύτερη, την τρίτη και την τέταρτη ζώνη, κινούµενος πάνω στον άξονα του χώρου. Επιµερίζει δηλαδή το όλον στα µέρη του, όπως αυτά αρθρώνονται και διακρίνονται πάνω στην πλάτη της γης, και τα παρατηρεί. Έτσι, η πορεία του λόγου στο περιγραφικό κείµενο Ο Μιστράς υπηρετείται από δύο διαπλεκόµενους άξονες, τον παραγωγικό άξονα και τον άξονα του χώρου. Ο δεύτερος µάλιστα αποτελεί συνέχεια και προέκταση της κίνησης του πρώτου, τον οποίο και ολοκληρώνει.

9 466 ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ Αφήγηση - Χρονογράφηµα Το δεύτερο κείµενο που ακολουθεί κινείται κι αυτό πάνω στον παραγωγικό άξονα: Όπως και να έχει το πράµα, το βέβαιο είναι ότι οι αρχαίοι Έλληνες αγαπούσαν το άλογο περισσότερο από κάθε άλλο ζώο. Ειδικά στον Όµηρο, που αναπαρασταίνει την ηρωική εποχή, το άλογο είναι ο σύντροφος του πολεµιστή. Σε βαριές δουλειές δεν το βάζουν ποτέ. Όταν είναι για κουβάληµα, ζεύουν µουλάρια στο αµάξι. Για το όργωµα χρησιµοποιούν βόδια. Τα άλογα είναι µόνο για να σέρνουν το άρµα την ώρα της µάχης, κυβερνηµένα από τον ηνίοχο, ένα δευτερότερο ήρωα, ενώ ο κύριός του πολεµάει πάνω από το άρµα, εξόν αν προτιµήσει να κατέβει και να χτυπηθεί µε τον αντίµαχο πεζός. Καβάλα πάνω στο άλογό τους δεν πολεµούσαν ποτέ οι οµηρικοί ήρωες. (Ι.Θ. Κακριδής, Τα άλογα της Ιλιάδας) Είναι κι εδώ παραγωγική η κίνηση του λόγου. Η θεµατική πρόταση: Όπως και να έχει το πράγµα... από κάθε άλλο ζώο αναφέρεται γενικά στην αγάπη των αρχαίων Ελλήνων για τα άλογα. Η ανάπτυξη της θεµατικής πρότασης που ακολουθεί: Ειδικά στον Όµηρο... οι οµηρικοί ήρωες παραθέτει σηµαντικές λεπτοµέρειες της συµπεριφοράς του αρχαίου Έλληνα απέναντι στο άλογο, από τις οποίες αποδεικνύεται αυτή η αγάπη. Τον παραγωγικό τρόπο συνοχής του λόγου τον παρακολουθούµε και στην κλασική συλλογιστική. Γνωστά, άλλωστε, είναι τα παραδείγµατα της κλασικής λογικής: - Τα δέντρα έχουν φύλλα. - Η µηλιά είναι δέντρο. Άρα, η µηλιά έχει φύλλα. όπου ο συλλογισµός, ξεκινώντας από µια γενική πρόταση αληθινή, πορεύεται, µέσω µιας άλλης ενδιάµεσης ειδικότερης, σε µιαν ειδικότατη επίσης αληθινή.

10 ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ Αφήγηση - Χρονογράφηµα 467 δ. Ο επαγωγικός άξονας Η πορεία του επαγωγικού άξονα είναι αντίστροφη από εκείνην του παραγωγικού, αφού οδηγεί από τα επί µέρους στο όλον. Εννοείται ότι και ο επαγωγικός άξονας, όπως και ο παραγωγικός, σηµασιοδοτείται µε ευρύτερο σηµασιολογικό φορτίο, και όχι µόνον µ εκείνο της κλασικής λογικής, για να καλύψει κάθε λογική κίνηση που οδηγεί από τα µερικότερα στα γενικότερα. Στην κλασική λογική µάλιστα η διάταξη των επί µέρους γίνεται µε τέτοιον τρόπο, ώστε να συνάγεται ως συµπέρασµα το όλον. Παράδειγµα: - Η µηλιά έχει φύλλα - Η συκιά έχει φύλλα - Η δαµασκηνιά έχει φύλλα - Η µηλιά, η συκιά, η δαµασκηνιά είναι δέντρα - Άρα, τα δέντρα έχουν φύλλα. Προηγούνται τρεις ειδικές προτάσεις, καθεµιά από τις οποίες διαπιστώνει µιαν αλήθεια. ακολουθεί µια τέταρτη ενδιάµεση και συνάγεται η Πέµπτη πρόταση, η γενικότατη, που αποτελεί και το συµπέρασµα του συλλογισµού. Πρόκειται, φυσικά, για έναν κοινό επαγωγικό συλλογισµό της κλασικής λογικής, ο οποίος διακρίνεται από την απολυτότητα αλλά και από µαθηµατική ψυχρότητα. Ακολουθεί, τώρα, ένα παράδειγµα κειµένου που, ενώ χτίζεται µε το νήµα της στάθµης του επαγωγικού άξονα, είναι απαλλαγµένο από την ψυχρότητα του µαθηµατικού λογισµού: Ήξεραν πολύ καλά οι αρχαίοι Έλληνες και οι Ρωµαίοι ρήτορες πότε να χρησιµοποιούν τη λογική και πότε να καταφεύγουν σε άλλα µέσα, όπως οι επικλήσεις στην αυθεντία ή στα συναισθήµατα του ακροατηρίου τους. Μελέτησαν τη διάταξη εµείς την ονοµάζουµε οργάνωση- και µηχανεύτηκαν περίτεχνα δοµηµένες αγορεύσεις. Ήταν µάστορες του ύφους και δηµιούργησαν ειδικά λεκτικά εφέ για κάθε αµφιλεγόµενη περίσταση. Μπορούσαν να βγάζουν λόγο µε κατάλληλες χειρονοµίες και διακυµάνσεις της φωνής. Γνώριζαν, ακόµη, ευφυείς µνηµοτεχνικούς λεκτικούς συνδυασµούς, για να αποµνηµονεύουν ένα λόγο... Εξάπαντος οι αρχαίοι Έλληνες και οι Ρωµαίοι ρήτορες ήταν επιδέξιοι σε κάθε µορφή πειθούς. Μπορούσαν να επινοούν επιχειρήµατα για κάθε είδους συζήτηση. (Scholes και Klaus, Στοιχεία του δοκιµίου, µετ. Αρ. Παρίση) Ύστερα από παράθεση λεπτοµερειών, οι οποίες δείχνουν τις ποικίλες ρητορικές ικανότητες και γνώσεις των αρχαίων Ελλήνων και των Ρωµαίων ρητόρων, ο συγγραφέας καταλήγει σε µια γενική πρόταση κατακλείδα, της οποίας η αλήθεια συνάγεται από τις λεπτοµέρειες που προηγήθηκαν.

11 468 ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ Αφήγηση - Χρονογράφηµα Από τους τέσσερις αυτούς τρόπους και δεν είναι βέβαια οι µοναδικοί- µε τους οποίους βηµατίζει ο λόγος, θα µπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι: ο πρώτος, ο χρονολογικός, υπηρετεί περισσότερο από κάθε άλλον την αφήγηση. Ο δεύτερος, ο χωρικός, συνδέεται περισσότερο µε την περιγραφή, και µάλιστα µε την περιγραφή τοπίου. Ο τρίτος, ο παραγωγικός, και ο τέταρτος, ο επαγωγικός, είναι οι τρόποι της λογικής, των επιχειρηµάτων και της αποδεικτικής διαδικασίας. Είναι δηλαδή οι δύο τελευταίοι οι τρόποι που προσιδιάζουν στον αξιολογικό λόγο. Όπως, εξάλλου, σηµειώσαµε ήδη, συχνά οι τρόποι διαπλέκονται και προκύπτουν τρίτοι µεικτοί. Η συνοχή, όµως, δεν πετυχαίνεται µόνον µε τους τέσσερις αυτούς τρόπους (χρονογραφικό, χωρογραφικό, παραγωγικό, επαγωγικό) και µε τους συνδυασµούς τους, µε τους οποίους χωρεί ο λόγος. Σηµαντική είναι και η συµβολή διαρθρωτικών λέξεων και φράσεων, οι οποίες αρθρώνουν το λόγο ως τις ευρύτερες µορφές του: τις προτάσεις, τις περιόδους και τις παραγράφους. Πετυχαίνεται δηλαδή, η συνοχή µε τη συνεργασία γενικών τρόπων, µε τους οποίους µεθοδεύεται η εκφορά του λόγου και ειδικών διαρθρωτικών λέξεων και φράσεων που την υλοποιούν ως την τελευταία της λεπτοµέρεια, ώστε, από τη µια µεριά, να αποφεύγονται τα κενά και τα χάσµατα, ενώ, από την άλλη, ο λόγος να βηµατίζει στέρεα, φυσικά και λογικά. Τέτοιες διαρθρωτικές λέξεις και φράσεις είναι: 1. Λέξεις και φράσεις που: επεξηγούν: δηλαδή, µε άλλα λόγια, µε λίγα λόγια κ.ο.κ. αντιθέτουν: αν και, εντούτοις, εξάλλου, όµως, άλλωστε, ενώ, ωστόσο, αντίθετα, αντίθετα µάλιστα, παρόλ αυτά, αντίστροφα, αλλά, µολονότι, αντί γι αυτό, παρόλο που κ.ο.κ. συµπεραίνουν: εποµένως, λοιπόν, συνεπώς, ώστε, συµπερασµατικά, άρα, λοιπόν, εν κατακλείδι κ.ο.κ. δηλώνουν χρονικές σχέσεις: αργότερα, ύστερα, µετά, πριν, όταν κ.ο.κ. δηλώνουν τοπικές σχέσεις: επάνω, κάτω, εδώ κ.ο.κ. δηλώνουν αιτιολογικές σχέσεις: γι αυτό, επειδή, µια και κ.ο.κ. δηλώνουν παράδειγµα: π.χ., λ.χ., για παράδειγµα κ.ο.κ. δηλώνουν τη διάρθρωση του κειµένου: Η πρόταση µου χωρίζεται σε τρία µέρη: πρώτο... προσθέτουν ή δηλώνουν έµφαση: πρώτο, δεύτερο, επίσης, επιπλέον, ακόµη, πράγµατι, ξεχωριστά, εξάλλου, επιπροσθέτως, παράλληλα, σε συνάρτηση µε, σε συνάφεια µε, εκτός από, πέρα από, εξίσου αναγκαίο είναι, να σηµειωθεί ακόµα κ.ο.κ. Παράδειγµα Ανάµεσα στα δυο παιδιά αναπτύχθηκε φιλία αληθινή. Οι λόγοι ήταν πολλοί. Πρώτα πρώτα οι οικογένειές

12 ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ Αφήγηση - Χρονογράφηµα 469 τους χρόνια τώρα συνδέονταν φιλικά: οι πατέρες υπηρετούσαν στον ίδιο λόχο, ενώ οι µητέρες τους ήταν συµµαθήτριες από το δηµοτικό σχολείο. Κατοικούσαν, ύστερα, στην ίδια γειτονιά. Έπαιζαν στους ίδιους πεζόδροµους και κατέβαιναν συντροφιά στην αγορά. Φοιτούσαν ακόµη στο ίδιο σχολείο: πήγαιναν στην ίδια τάξη, µελετούσαν µαζί, είχαν κοινές αγωνίες. Κοντά σ αυτά πρέπει να θυµηθούµε και το ωδείο, όπου αποκτούσαν µουσική παιδεία: ο Σοφοκλής µάθαινε βιολί, ο Περικλής φλάουτο. Τη χαίρονταν και οι δύο τους τη µουσική. Κι αν καµιά φορά κάποια περιστατικά τους αποµάκρυναν, αυτό δεν κρατούσε πολύ. Γρήγορα πάλι αποκαθιστούσαν τις σχέσεις τους. Η φιλία τους δεν ήταν συµφεροντολογική. Αντίθετα µάλιστα ήταν ειλικρινής. Γι αυτό και ολοένα βάθαινε, µε αποτέλεσµα να τους κάνει ευτυχισµένους. Οι πλαγιασµένες λέξεις (πρώτα, ύστερα κτλ.) και όχι µόνον αυτές, λειτουργούν µέσα στο κείµενο ως αρθρωτές και ανήκουν στις κατηγορίες των λέξεων που έχουµε προσηµάνει. 2. Αντωνυµίες: προσωπικές: εγώ, εσύ, αυτός, αυτή, του, της, κτλ. κτητικές: δικός µου, κτλ., µου, σου, της κτλ. οριστικές: ο ίδιος, η ίδια, κτλ., µόνος, µόνη κτλ. δεικτικές: εκείνος, εκείνη κτλ., τέτοιος κτλ. αναφορικές: που, ο οποίος, όσος, κτλ. ερωτηµατικές: ποιος, ποια, πόσος, τι κτλ. αόριστες: κανένας, κάποιος, µερικοί, καθένας κτλ. Παράδειγµα 1 Ο Ανδρόνικος τράβηξε κατά την Ανατολή, ο Βασίλειος κατά τη ύση. Και οι δυο τους αποµακρύνθηκαν από τη χώρα που τους γέννησε κυνηγώντας ο καθένας τη δική του τύχη. Ο ένας προσδοκούσε να βρει στην Ανατολή τους θησαυρούς των παραµυθιών, πιο προσγειωµένος ο άλλος εµπιστευόταν την προκοπή του στις προσωπικές του προσπάθειες. Παράδειγµα 2 Το κράτος, έλεγε ο οµιλητής, όχι ως αφηρηµένη ιδέα αλλά ως συγκεκριµένο βίωµα λείπει από τους σηµερινούς Έλληνες. Το αισθάνονται σαν ξένο, όχι δικό τους, και δεν το πονούν. Τη χώρα τους την αγαπούν µε πάθος. Για µια χούφτα από το χώµα της είναι άξιοι να πεθάνουν µε την πιο µεγάλη ευκολία. Άλλο πατρίδα όµως και άλλο πολιτεία. Με την πατρίδα είµαστε στενότατα δεµένοι. την έχουµε κρατήσει. Την πολιτεία όµως... (Ε. Παπανούτσος, Εφήµερα)

13 470 ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ Αφήγηση - Χρονογράφηµα Οι πλαγιασµένες αντωνυµίες -και όχι µόνον αυτές- συνδέουν προηγούµενα µε επόµενα. Έτσι π.χ. η προσωπική αντωνυµία τους στην πρόταση Και οι δυο τους αποµακρύνθηκαν από τη χώρα που..., συνδέει την πρόταση στην οποία ανήκει µε την προηγούµενη περίοδο λόγου Ο Ανδρόνικος τράβηξε κατά την Ανατολή, ο Βασίλειος κατά τη ύση, διότι παραπέµπει στα ονόµατά της Ανδρόνικος και Βασίλειος, δηµιουργώντας έτσι τον συνδετικό κρίκο σε µια λογική αλυσίδα λόγου. Κατά τον ίδιο τρόπο θα µπορούσαν να αναλυθούν και οι άλλες περιπτώσεις των υπογραµµισµένων αντωνυµιών στα πιο πάνω κείµενα. 3. Επαναλαµβανόµενες βασικές λέξεις - κλειδιά: Παράδειγµα σύνδεσης παραγράφων µε επανάληψη:... Πόσο δίκιο είχε άλλωστε ο Οδυσσέας Ελύτης, όταν έγραφε: το έργο τέχνης, όσο περισσότερο βυθισµένο βρίσκεται, σαν ουσία, µέσα στις ρίζες και στις πηγές ενός τόπου συγκεκριµένου και, παράλληλα, όσο περισσότερο προσαρµοσµένο είναι, σα µορφή, στο γενικότερο αισθητικό πνεύµα µιας εποχής, τόσο καλύτερα κερδίζει το έπαθλο του παγκοσµίου ενδιαφέροντος, τόσο αποτελεσµατικότερα καταφέρνει ν αντισταθεί στη φθορά του χρόνου. Στην εποχή µας, ωστόσο, το έπαθλο του παγκοσµίου ενδιαφέροντος το κερδίζει όχι η αυθεντική τέχνη που αντέχει στο χρόνο, αλλά τα προϊόντα της πολιτιστικής βιοµηχανίας Λέξεις µε νοηµατική συγγένεια Παράδειγµα Κύµατα κύµατα τα σµήνη των Περσών ορµούν να καταλάβουν το στενό των Θερµοπυλών. Τριακόσιοι οι Σπαρτιάτες που το υπερασπίζονται. Γενναίοι όλοι τους και αποφασισµένοι ως τον τελευταίο... Οι υπογραµµισµένες λέξεις (τα σµήνη, τριακόσιοι, τους) λειτουργούν ως αρθρωτές ανάµεσα στις τρεις περιόδους από τις οποίες αποτελείται το µικρό αυτό τµήµα του λόγου. Κοινό τους γνώρισµα είναι το νοηµατικό τους φορτίο: και οι τρεις παραπέµπουν στο πλήθος και στην ποσότητα: η πρώτη (τα σµήνη) δηλώνει µεγάλο πλήθος, αµέτρητο. η δεύτερη (τριακόσιοι) δηλώνει περιορισµένο αριθµό στρατιωτών, που, ενώ είναι λίγοι, φαίνονται ακόµα πιο λίγοι, καθώς συγκρίνονται µε τα σµήνη των αντιπάλων τους. η τρίτη (τους) είναι αντί των τριακοσίων και ισχύει και γι αυτήν ό,τι παρατηρήσαµε για κείνους. Η αντιθετική σχέση που υπάρχει ανάµεσα στην πρώτη και στις άλλες δύο λέξεις είναι φανερή. Είναι αυτή που τελικά συνδέει, και όχι κάποιες αντιθετικές λέξεις. Έτσι η ροή της αντιθετικής σύνδεσης αποκτά µεγαλύτερη φυσικότητα.

14 ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ Αφήγηση - Χρονογράφηµα 471 ; Απάντηση είτε πώς λειτουργούν οι τρόποι β, γ, δ, στ, η στο παρακάτω κείµενο (σχολ. βιβλ. σ.273). τρόπος β Στο συγκεκριµένο παράθεµα η συνοχή επιτυγχάνεται και µε τη χρήση αρκετών επαναλήψεων, π.χ. Σχολή, µηνυόµενος, εκδροµή. τρόπος γ Εντοπίζονται επίσης ορισµένες παραλείψεις για τα αυτονόητα, π.χ. διότι ο µηνυόµενος, (εννοείται) όπως ο ίδιος παραδέχτηκε, δεν είχε κάνει τις αναγκαίες προεργασίες. - τελικά όµως οµολόγησε (εννοείται) ο µηνυόµενος σε εµάς ότι δεν µπορούσε... τρόπος δ Στο κείµενο εντοπίζονται και αρκετές αντικαταστάσεις λέξεων µε αντωνυµίες, π.χ. ο οποίος ανέλαβε να µας µεταφέρει..., από το οποίο οφείλαµε να καταλάβουµε..., και το υπόλοιπο να το εξοφλήσουµε.., για να µας δώσει εξηγήσεις, ο οποίος στην αρχή προσπάθησε να µας διαβεβαιώσει... τρόπος στ Στο κείµενο, ταυτόχρονα γίνεται και χρήση των µερών και του όλου, π.χ. (όλον) συνολική αµοιβή, (µέρος) προκαταβολή, (µέρος) υπόλοιπο. τρόπος η Τέλος στο παράθεµα γίνεται και χρήση φράσεων που έχουν νοηµατική συγγένεια, π.χ. τελειόφοιτοι της Φιλοσοφικής αριθµός ατόµων, συνολική αµοιβή ποσό. ; Να διαβάσετε το κείµενο 7 Ασυνήθιστη περίπτωση τραύµατος του κόγχου σ. 220 και να εντοπίσετε τις µεταβατικές λέξεις/εκφράσεις που σηµατοδοτούν τη συνοχή ανάµεσα στις προτάσεις και τις περιόδους. Υπάρχει συνοχή ανάµεσα στις παραγράφους; µε ποιο τρόπο επιτυγχάνεται (σχολ. βιβλ. σ.273); Απάντηση Στο συγκεκριµένο κείµενο η συνοχή του επιτυγχάνεται µε πολλούς τρόπους: α) Γίνεται χρήση µεταβατικών λέξεων και φράσεων όπως: ενώ, και, όταν, Αποτέλεσµα ήταν, αµέσως, Έπειτα από αυτά, Όπως είναι γνωστό, έτσι ώστε, διότι, λοιπόν, και τελικά, Αµέσως µετά, Τότε µόνο, παρά, και ύστερα, αλλά κάπως, και εδώ. β) Επαναλαµβάνονται λέξεις ή φράσεις όπως: τρίαινα - τρίαινας, κεντρικό στέλεχος, κοριτσάκι, σκελών - σκέλη, εργαλείων - εργαλεία, κοπής, οφθαλµών - οφθαλµός, υγιής - υγιή κ.τ.λ.

15 472 ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ Αφήγηση - Χρονογράφηµα γ) Γίνεται χρήση λέξεων ή φράσεων µε νοηµατική συγγένεια, π.χ. µικρούλα - κοριτσάκι - µικρή - παιδί, χειρουργείο - κλινική. δ) Γίνεται επίσης χρήση λέξεων ή φράσεων που δηλώνουν το µέρος ή το όλον, π.χ. η τρίαινα - το κεντρικό στέλεχος - τα σκέλη της τρίαινας, σύνεργα υποβρύχιου ψαρέµατος - ψαροντούφεκο, οφθαλµοί - δεξιός οφθαλµός - αριστερός οφθαλµός. Πρέπει επίσης να τονιστεί ότι η συνοχή του κειµένου επιτυγχάνεται µε τη δυναµική νοηµατική σχέση των γεγονότων. Ο αφηγητής παρουσιάζει τα γεγονότα αυτά µε γραµµική χρονική συνέχεια χωρίς κενά και χρονικές παλινδροµήσεις. ; Η προηγούµενη αφήγηση οργανώνεται όπως είναι φυσικό, πάνω στον άξονα του χρόνου παρουσιάζοντας τη διαδοχή των γεγονότων και τη χρονική τους σχέση (σύγχρονο, προτερόχρονο, υστερόχρονο). Παρατηρήστε στο παρακάτω σχεδιάγραµµα πώς η οργάνωση της αφήγησης γύρω από τον άξονα του χρόνου εξυπηρετεί τη συνοχή του κειµένου, και συµπληρώστε το διάγραµµα (σχολ. βιβλ. σ.274). Απάντηση α παράγραφος β παράγραφος γ παράγραφος δ παράγραφος ιάγραµµα Το περιστατικό.. καλοκαίρι Η εννιάχρονη... ενώ εκεί κοντά... ψαρέµατος Είχε οπλίσει... ενώ βρισκόταν... νερό και όταν... 2 µέτρων Αποτέλεσµα ήταν... της µικρής Οι παρευρισκόµενοι.. εγκεφαλική κοιλότητα Έπειτα από αυτά... χειρουργείο... Εκλήθησαν λοιπόν... και τελικά... σκελών της τρίαινας Αµέσως µετά... τραβήχτηκαν Τότε µόνο.. ήταν υγιής Το παιδάκι... στο µέγεθος Σύγχρονο Σύγχρονο Σύγχρονο Προτερόχρονο Προτερόχρονο Υστερόχρονο Υστερόχρονο Υστερόχρονο Υστερόχρονο Υστερόχρονο Υστερόχρονο

16 ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ Αφήγηση - Χρονογράφηµα 473 ; Με τη φράση Αποτέλεσµα ήταν δηλώνεται η σχέση αιτίου - αποτελέσµατος µε την οποία συνδέονται τα προηγούµενα µε τα επόµενα, ενώ συγχρόνως υποδηλώνεται και η χρονική σχέση των γεγονότων. Μπορείτε να βρείτε στο ίδιο κείµενο άλλη λέξη / φράση µε παρόµοια λειτουργία (σχολ. βιβλ. σ.275); Απάντηση Στο συγκεκριµένο κείµενο άλλες λέξεις µε παρόµοια λειτουργία είναι: η λέξη λοιπόν (γ παράγραφος: Εκλήθησαν λοιπόν...) και οι λέξεις τότε µόνο (γ παράγραφος: Τότε µόνο έγινε δυνατό να ελεχθεί η κατάσταση...). ; Αν δεχτούµε ότι η µικρή που τραυµατίστηκε, το αντικείµενο που τη τραυµάτισε (τρίαινα) και το µέρος του σώµατος που έφερε το τραύµα (σπλαχνικό κρανίο) αποτελούν βασικά κέντρα γύρω από τα οποία συνέχεται το κείµενο, παρατηρούµε ότι η συνοχή του κειµένου, σε σχέση µε τα κέντρα αυτά, επιτυγχάνεται µε διάφορους τρόπους. προσέξτε τα παραδείγµατα που σας δίνονται ενδεικτικά και συµπληρώστε τα κενά στη δεύτερη στήλη (ΙΙ) (σχολ. βιβλ. σ.275); Απάντηση ιάγραµµα (Ι) (ΙΙ) η µικρούλα Α το κοριτσάκι Συνώνυµο της προηγούµενης λέξης της µικρής Συνώνυµο το παιδί Χρήση γενικότερου όρου (που) το (εξέτασε) Αντικατάσταση µε αντωνυµία (από την όλη) του (κατάσταση) Αντικατάσταση µε αντωνυµία Β το κοριτσάκι Συνώνυµο της ασθενούς Χρήση λέξης µε νοηµατική σχέση το παιδάκι Χρήση γενικότερου όρου (ενήλικας συγγενής) της Αντικατάσταση µε αντωνυµία

17 474 ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ Αφήγηση - Χρονογράφηµα (Ι) (ΙΙ) η τρίαινα Α σύνεργα υποβρύχιου ψαρέµατος Υπερώνυµο σκανδάλη Μέρος από το όλον τρίαινα Επανάληψη το κεντρικό στέλεχος (της τρίαινας) Μέρος από το όλον Β (το κεντρικό) της (στέλεχος) Αντικατάσταση µε αντωνυµία τα άκρα των σκελών Μέρος από το όλον τα εµπεπαρµένα τµήµατα Μέρος από το όλον Γ τα ισχυρά µέλη Μέρος από το όλον τα εµπεπαρµένα σκέλη Μέρος από το όλον (από την έµπαρσή) τους Αντικατάσταση µε αντωνυµία (Ι) (ΙΙ) Α σπλαχνικό κρανίο Β εγκεφαλική κοιλότητα Νοηµατική συνέχεια µε προηγούµενη φράση ιστούς Μέρος από το όλον οστά Μέρος από το όλον Γ των οφθαλµών Μέρος από το όλον ο (αριστερός) οφθαλµός Μέρος από το όλον τον οφθαλµό Μέρος από το όλον (στο ύψος) του ισηµερινού Μέρος από το όλον Η συνοχή επιτυγχάνεται ακόµη, όταν το ύφος του κειµένου, το οποίο είναι φυσικά ανάλογο µε τον ; επιδιωκόµενο σκοπό, διατηρείται ενιαίο. Πώς θα χαρακτηρίζατε το ύφος του προηγούµενου κειµένου; Νοµίζετε ότι είναι ενιαίο; Πώς εξηγείτε τη χρήση ορισµένων λέξεων που παρουσιάζουν υφολογικά κάποια απόκλιση (σχολ. βιβλ. σ.277);

18 ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ Αφήγηση - Χρονογράφηµα 475 Απάντηση Το ύφος του συγκεκριµένου κειµένου, χωρίς να αλλοιώνει τη συνοχή του, έχει όλα τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα του επιστηµονικού λόγου. Η αντικειµενικότητα, η ουδετερότητα, η απουσία σχολίων, η ακριβολογία στη διατύπωση, η έκθεση των γεγονότων µε γραµµική συνέχεια, και η χρήση ειδικού επιστηµονικού λεξιλογίου αποτελούν τα κυριότερα ενδεικτικά σηµεία του ύφους. Αυτό είναι ενιαίο, αν και σε ορισµένες περιπτώσεις εντοπίζονται κάποιες υφολογικές αποκλίσεις. Οι αναφορές, για παράδειγµα, οι οποίες αφορούν το πρόσωπο του τραυµατισµένου κοριτσιού (µικρούλα, κοριτσάκι, παιδάκι) είναι συναισθηµατικά φορτισµένες και λιγότερο ουδέτερες. Αυτό εξηγείται, αν δεχτούµε τη συµπάθεια και την ανθρωπιά του ιατρικού προσωπικού, τόσο για το πρόσωπο ενός µικρού τραυµατισµένου παιδιού, όσο και γενικότερα για κάθε σοβαρά τραυµατισµένο άνθρωπο. ; Να αποκαταστήσετε τις σχέσεις συνοχής στην παρακάτω σειρά κύριων προτάσεων µε τους εξής τρόπους: α) µε τη χρήση λέξεων και εκφράσεων, έτσι ώστε να δηµιουργηθεί ένα κείµενο µε σύνθετες φράσεις, β) µε την αντικατάσταση ουσιαστικών από αντωνυµίες, όπου το κρίνετε απαραίτητο (σχολ. βιβλ. σ.277). Απάντηση Μας έµεινε να ανοίξουµε τη µαρµάρινη σαρκοφάγο, εφόσον η προσδοκία πως εκεί µέσα υπήρχε το πιο πολύτιµο αντικείµενο που δηµιουργούσε µέσα µου µια ακατανίκητη περιέργεια. Αυτή ήταν ένα αίσθηµα συνηθισµένο στον αρχαιολόγο αλλά και ένα αίσθηµα επικίνδυνο. Ωστόσο το αίσθηµα της επιστηµονικής ευθύνης µου επέβαλλε την υποµονή. Όταν όµως έκρινα πως ήµασταν έτοιµοι για την τελευταία πράξη, κατέβηκα στον τάφο µε τους δύο βοηθούς, τον τεχνίτη - συντηρητή του Μουσείου Θεσσαλονίκης και τον επιστάτη της ανασκαφής [...] Τότε είδαµε κάτι το οποίο ήταν αδύνατο να το φανταστώ, επειδή ποτέ ως τότε δεν είχε βρεθεί τέτοιο οστεοδόχο σκεύος: µια ολόχρυση λάρνακα µε ένα επιβλητικό αστέρι στο κάλυµµά της. Τη βγάλαµε από τη σαρκοφάγο και, αφού την αποθέσαµε στο δάπεδο, την ανοίξαµε. ; Να διαβάσετε µια από τις αφηγήσεις που γράψατε και να ελέγξετε τη συνοχή του κειµένου. Ποιους τρόπους έχετε χρησιµοποιήσει; Με ποιους τρόπους µπορείτε να βελτιώσετε τη συνοχή, αξιοποιώντας όσα πρόσφατα διδαχτήκατε (σχολ. βιβλ. σ.277);

19 476 ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ Αφήγηση - Χρονογράφηµα Απάντηση Επιλογή κειµένου: απάντηση στην άσκηση του σχολ. βιβλίου σ. 266 Κύριε ιευθυντά Βρίσκοµαι στη δύσκολη θέση να σας στείλω σήµερα την επιστολή µου αυτή για να καταγγείλω την απαράδεκτη συµπεριφορά κάποιων δηµοσίων υπαλλήλων, που δυστυχώς πληρώνονται από τους Έλληνες φορολογούµενους για να κάθονται αλλά και για να µας κοροϊδεύουν. Όπως γνωρίζετε η πρόσφατη χιονόπτωση δηµιούργησε στο νησί µας ένα τεράστιο αλαλούµ. Χωρίς νερό και ρεύµα µείναµε ολόκληρα εικοσιτετράωρα. Μια αντιπροσωπεία από το δήµο µας επισκεφθήκαµε το δήµαρχο, ο οποίος εδεήθηκε να µας δεχθεί για να ακούσει τα δίκαια αιτήµατά µας. Η απάντησή του ήταν για γέλια και για κλάµατα. Αδιάφορα και αργά µας τόνισε το εξής τροµερό: Πρέπει να κάνουµε όλοι µας υποµονή, ώσπου να σκεφτούµε τον τρόπο δράσης που θα ακολουθήσουµε για να επαναφέρουµε το ρεύµα. Καταλαβαίνετε από αυτό πώς λειτουργεί το ελληνικό δηµόσιο! Χρειάζεται να κάνουµε υποµονή, µέχρι να σκεφτούµε πρώτα πώς πρέπει να δράσουµε. Από εκεί και πέρα έχουµε πολύ ακόµη δρόµο για να κάνουµε και κάποια έργα. Σας ευχαριστώ για τη φιλοξενία Η συνοχή του συγκεκριµένου κειµένου επιτυγχάνεται µε πολλούς τρόπους, όπως: α) Με τη χρήση συνδετικών λέξεων και φράσεων (αλλά και, Όπως, και, και, και, ώσπου, µέχρι). β) Με αντικατάσταση ουσιαστικών από αντωνυµίες (αυτή, που, µας, µας, ο οποίος, να µας, του µας, που, από αυτό). γ) Με επανάληψη λέξεων (ώσπου να σκεφτούµε, µέχρι να σκεφτούµε).

20 ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ Αφήγηση - Χρονογράφηµα 477 Χρονογράφηµα Χρονογράφηµα είναι ένα σύντοµο, συνήθως, δηµοσιογραφικό κείµενο µε λογοτεχνική χροιά του οποίου ο συντάκτης αντλεί τα θέµατά του από την επικαιρότητα (πολιτική, κοινωνική, επιστηµονική) και τα σχολιάζει προσδίδοντάς τους έναν τόνο εύθυµο και ευχάριστο. Τα κυριότερα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα του χρονογραφήµατος είναι: α) Σχολιάζει την επικαιρότητα, κοινωνική, πολιτιστική ή πολιτική. Η θεµατολογία του είναι ευρύτατη και αγκαλιάζει κάθε πτυχή της ζωής ευχάριστη ή δυσάρεστη, σοβαρή ή αστεία. β) Είναι κείµενο ευχάριστο και σύντοµο σε τόνο συνήθως εύθυµο, χαριτωµένο, χιουµοριστικό, µερικές φορές δηκτικό ή επικριτικό, κάποτε ειρωνικό και κάποτε συµβουλευτικό, παραινετικό. γ) Σκοπός του χρονογράφου είναι να διδάξει, να συµβουλέψει, να υποδείξει και να διαπαιδαγωγήσει. Κατ αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται να ωφεληθεί το αναγνωστικό κοινό και να διαπλαστεί το κοινωνικό σύνολο. δ) Το ύφος του ποικίλλει, ανάλογα µε το στόχο και τη θεµατολογία του χρονογράφου. Συνήθως είναι λιτό, απέριττο, κοφτό και ζωντανό. Προσεγγίζει περισσότερο στο ύφος του προφορικού λόγου. ε) Ο λόγος είναι, συνήθως, µικροπερίοδος µε σύντοµες κοφτές προτάσεις. Στις περισσότερες των περιπτώσεων επιλέγεται η κατά παράταξη σύνδεση, όπου τα µέλη του λόγου συνδέονται µε παρατακτικούς συνδέσµους. Άλλοτε πάλι γίνεται χρήση ασύνδετων σχηµάτων, παραλείπεται το ρήµα ή το όνοµα. στ) Η δραµατοποίηση, η γλαφυρότητα και η λιτότητα είναι, επίσης, σταθερά γνωρίσµατα αυτού του έντεχνου είδους του πεζού λόγου. ; Στο κείµενο που ακολουθεί ο Παύλος Νορβάνας επισηµαίνει κάποια χαρακτηριστικά γνωρίσµατα του χρονογραφήµατος του Ιωάννη Κονδυλάκη και τα τεκµηριώνει παραθέτοντας περικοπές από το έργο του. ιαβάστε το κείµενο του Νιρβάνα, σηµειώστε τα γνωρίσµατα του χρονογραφήµατος, όπως αυτά εκτίθενται στην εισαγωγή για το χρονογράφηµα (σχολ. βιβλ. σ.281). Απάντηση Ο Π. Νιρβάνας, µε τρόπο διεισδυτικό, επισηµαίνει τα κυριότερα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα των χρονογραφη- µάτων του Ι. Κονδυλάκη. Αναφέρει ενδεικτικά πως από τα κείµενα αυτά που περιγράφουν ένα µικρόν καθηµε-

21 478 ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ Αφήγηση - Χρονογράφηµα ρινόν γεγονός εκπηγάζει µια µεγάλη φιλοσοφία. Είναι γεγονός ότι αυτό το είδος του έντεχνου πεζού λόγου, το οποίο προέρχεται από την επικαιρότητα, µπορεί να παρουσιαστεί ως ένας βαθύς κριτικός στοχασµός µε πρόθεση διδακτική. Στη συνέχεια ο Π. Νιρβάνας τονίζει ότι τα συγκεκριµένα χρονογραφήµατα, µε την προβολή των παροδικών φαινοµένων και πραγµάτων, συλλαµβάνουν το βαθύτερο παλµό της ζωής. Τα συµβάντα, δηλαδή, της καθηµερινότητας αποτυπώνουν και αντικατροπτίζουν την πραγµατική ουσία της ζωής. Ελάχιστα πραγµατάκια µε τόσην λεπτότητα ιστορηµένα, λέει ο Νιρβάνας, αναδεικνύουν τη φιλοσοφία και τη χαριτωµένη σκέψη του χρονογράφου. Συνεπώς ο σχολιασµός της επικαιρότητας (κοινωνικής, πολιτιστικής ή πολιτικής), η συντοµία του κειµένου. ο παραινετικός και διδακτικός χαρακτήρας είναι γνωρίσµατα που σηµατοδοτούν την πλούσια θεµατική του χρονογραφήµατος. Τα στοιχεία αυτά χαρακτηρίζουν τόσο τα κείµενα του Ι. Κονδυλάκη όσο και γενικότερα όλα τα χρονογραφήµατα. ; Απάντηση Ποιος νοµίζετε ότι είναι ο δηµιουργός της τόσης δυστυχίας στους ανθρώπους και στα πουλιά; Ποια είναι η στάση του σηµερινού ανθρώπου απέναντι στα ζώα και τα φυτά; σέβεται ο σηµερινός άνθρωπος τη φύση (σχολ. βιβλ. σ.285). Τα µικρά φτερωτά πλάσµατα, όπως και όλα τα άλλα ζωντανά, είναι πολλές φορές θύµατα της αδιαφορίας και της απληστίας των ανθρώπων. Ο σύγχρονος άνθρωπος, περισσότερο από ποτέ άλλοτε υπερόπτης, ελάχιστα ενδιαφέρεται για άλλες υπάρξεις, όταν µάλιστα πολλές φορές αδιαφορεί και για τους ίδιους τους συνανθρώπους του. Η βιοµηχανοποίηση, ο υπερκαταναλωτισµός, η αποθέωση των υλικών αγαθών, ο τρόπος ζωής κυρίως στα µεγάλα αστικά κέντρα, είναι µερικοί από τους παράγοντες που σηµατοδοτούν τη στάση του σηµερινού ανθρώπου απέναντι στα ζώα, τα φυτά και γενικότερα στο φυσικό περιβάλλον. ; Απάντηση Οι άνθρωποι του καταυλισµού συµπόνεσαν και προστάτεψαν το προσφυγόπουλο του ουρανού. Γιατί; Συζητήστε τις προτάσεις: Η δυστυχία εννοεί την δυστυχίαν, Η γλώσσα της αγάπης είναι µία για όλα τα πλάσµατα του Θεού. Αναζητήστε τον λόγο της αγάπης που διατρέχει το κείµενο (σχολ. βιβλ. σ.285). Σε κάθε περίπτωση η δυστυχία εννοεί τη δυστυχία, εφόσον ένα πλάσµα που υποφέρει είναι σε θέση να κατανοήσει περισσότερο τον πόνο και τη δυστυχία ενός άλλου πλάσµατος. Κατά τον ίδιο τρόπο και οι φτωχοί, ταλαιπωρηµένοι κάτοικοι του καταυλισµού αγκάλιασαν µε ενδιαφέρον και αγάπη το τραυµατισµένο σπουργίτι. Προσέφεραν σ αυτό τη θαλπωρή µιας στοργικής αγκαλιάς και προσπάθησαν να θεραπεύσουν τα τραύµατά του. Καθώς και οι ίδιοι ήταν πονεµένοι, κατάλαβαν τη δυστυχία του µικρού απροστάτευτου πλάσµατος. Έδωσαν σ αυτό όλη την τρυφερότητα και την αγάπη τους, γιατί η γλώσσα της αγάπης είναι µία για όλα τα πλάσµατα του Θεού.

22 ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ Αφήγηση - Χρονογράφηµα 479 ; Στο χρονογράφηµα συστεγάζονται δύο παράλληλα θέµατα. Ποια είναι αυτά και πώς τα συνδέει ο χρονογράφος; ιακρίνετε κάποια φιλοσοφική/στοχαστική διάθεση στο κείµενο; Κοιτάξτε πάλι την εισαγωγή στο χρονογράφηµα και πείτε αν αυτή η διάθεση αποτελεί ένα από τα γνωρίσµατά του (σχολ. βιβλ. σ.285). Απάντηση Τα παράλληλα θέµατα που συστεγάζονται στο συγκεκριµένο χρονογράφηµα είναι αφενός µεν η αδιαφορία και η απάθεια των ανθρώπων για ένα µικρό απροστάτευτο πλάσµα και αφετέρου η ευσπλαχνία και η στοργή κάποιων άλλων για το µικρό πληγωµένο σπουργίτι. Ο Π. Νιρβάνας συνδέει τις δύο αυτές αντίθετες συµπεριφορές µε τρόπο άµεσο, τονίζοντας ότι η δυστυχία εννοεί τη δυστυχία και ότι η γλώσσα της αγάπης είναι µία για όλα τα πλάσµατα του Θεού. Επισηµαίνει, δηλαδή ότι η ανθρωπιά και ο αλτρουισµός εκδηλώνονται ευκολότερα όταν οι άνθρωποι έχουν ζήσει στη δυστυχία. Μόνο τότε ανοίγουν την καρδιά τους και τη γεµίζουν µε συναισθή- µατα αγάπης που πρέπει να έχουν όλα τα πλάσµατα του Θεού. Το κείµενο διακρίνεται για την έντονα στοχαστική και φιλοσοφική διάθεση του χρονογράφου. Ο ίδιος δεν έχει πρόθεση να περιγράψει απλώς ένα µικρό ασήµαντο γεγονός από την καθηµερινότητα. Στην ουσία ενδιαφέρεται να στηλιτεύσει την έλλειψη της ανθρωπιάς και την αδιαφορία του ανθρώπου για τη δυστυχία όλων των απροστάτευτων πλασµάτων. Μάλιστα στην εισαγωγή του χρονογραφήµατος η διάθεση του συγγραφέα είναι ειρωνική και επικριτική. Με καυστικό και συνάµα χαριτωµένο τρόπο, µέσα από την περιπέτεια ενός τραυµατισµένου σπουργιτιού, διδάσκει και προβληµατίζει τον αναγνώστη. Προσπαθεί να εµφυσήσει σ αυτόν το σεβασµό σε κάθε µορφή ζωής, ακόµη και της πιο ταπεινής. Άλλωστε και γενικότερα σε πολλά χρονογραφήµατα διακρίνονται ανάλογα γνωρίσµατα, όπως αυτά που υπάρχουν και στο συγκεκριµένο κείµενο του Π. Νιρβάνα. ; Απάντηση Γράψτε ένα σύντοµο κείµενο για ένα ζώο που το κακοµεταχειρίστηκαν οι άνθρωποι. ώστε στο κείµενό σας µορφή χρονογραφήµατος ή όποιαν άλλη προτιµάτε εσείς (σχολ. βιβλ. σ.285). Οι γάτες είναι ζώα διαφορετικά από τα σκυλιά. εν υποτάσσονται στις εντολές των αφεντικών τους, είναι πονηρές και κάνουν πάντα του κεφαλιού τους. Οληµερίς γυρνάνε στα κεραµίδια των σπιτιών της γειτονιάς, νιαουρίζουν και τσακώνονται. Οι άνθρωποι αποφεύγουν συχνά να τις βάζουν µέσα στα σπίτια τους. Έτσι µάλλον εξηγείται και το γεγονός ότι στη δική µας γειτονιά µπορεί κανείς να δει κάθε λογής γατούλες. Μικρές και µεγάλες, νηστικές ή χορτασµένες γυρνοβολάνε παντού. Από όλο αυτό το γατοσυρφετό, όµως, κάθε άνθρωπος µε λίγη ανθρωπιά θα πρόσεχε περισσότερο ένα µικρούλι κοκκινωπό γατάκι, τυφλό από το ένα µάτι, άσχηµο και καταταλαιπωρηµένο. Ακόµη και οι άλλες γάτες το έβλεπαν υπεροπτικά, δεν το ήθελαν στην παρέα τους, γιατί

23 480 ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ Αφήγηση - Χρονογράφηµα ήταν αδύνατο και δεν µπορούσε να τις ακολουθήσει. Καθόταν λοιπόν ήσυχα ήσυχα στην ακρούλα του και συλλογιζόταν τα παλιά. Η ιστορία του είναι αρκετά µεγάλη, ποιος όµως έχει την υποµονή σήµερα και τη διάθεση να την ακούσει. Γι αυτό θα την περιγράψουµε µε όσο το δυνατό µεγαλύτερη συντοµία. ύο µόλις µήνες µετά τη γέννησή του, κι ενώ ως τότε όλα πήγαιναν καλά, έµεινε µόνο του. Τη µάνα του τη σκότωσε, το αυτοκίνητο του γείτονα, κατά λάθος όπως λέει. Από τότε όλα διαλύθηκαν. Χάθηκαν και τα αδέλφια του µέσα στη ζούγκλα της γειτονιάς. Αυτό έµεινε µόνο του, άρρωστο και πεινασµένο. Κάθε µέρα που περνούσε αναρωτιόταν γιατί ο ευσπλαχνικός θεός των ζώων δεν το έπαιρνε στον ουρανό να ξαναβρεί τη µητέρα του. Τέτοιες µαύρες σκέψεις έκανε και εκείνη την κρύα ηµέρα του Γενάρη. Ούτε που έδωσε σηµασία σε ένα µικρό κοριτσάκι που µαζί µε τη µαµά του στεκόταν από πάνω του και µιλούσε πολύ ζωηρά. - Μαµά έλεγε άφησέ µε σε παρακαλώ να πάρω το γατάκι στο σπίτι µας. - ε βλέπεις της απαντούσε η γυναίκα το γατί είναι σε άθλια κατάσταση, βρώµικο, τυφλό και άρρωστο. Μη διανοηθείς ούτε να το ακουµπήσεις. Ανένδοτη η µικρή εκλιπαρούσε τη µαµά της. - Εγώ δε φεύγω από εδώ αν δεν πάρω τη γατούλα. Μόνη µου θα τη φροντίσω, πίστεψέ µε, και θα την κάνω καλά. Με τα τρυφερά χεράκια της απλωµένα έσκυψε πάνω στο δυστυχισµένο πλασµατάκι, δείχνοντάς του την αθώα αγάπη της. Ίσως το δυστυχισµένο ζωντανό να είχε ακόµη µια πιθανότητα να βρει προστασία και στοργή στην αγκαλιά του µικρού κοριτσιού. Εµείς το ευχόµαστε µε όλη την καρδιά µας κι ας ξέρουµε καλά ότι τα µικρά άρρωστα γατάκια δεν έχουν πολλές ελπίδες για ζωή. Οι άνθρωποι τα θεωρούν δυστυχώς χειρότερα και από τα σκυλιά. ; Απάντηση ιαβάστε τα ακόλουθα χρονογραφήµατα και φροντίστε να επισηµάνετε τα κυριότερα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα του χρονογραφήµατος µε βάση τις απόψεις που προηγήθηκαν (σχολ. βιβλ. σ.288). Τα κυριότερα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα του χρονογραφήµατος είναι: α) Σχολιάζει την επικαιρότητα, κοινωνική, πολιτιστική ή πολιτική. Η θεµατολογία του είναι ευρύτατη και αγκαλιάζει κάθε πτυχή της ζωής ευχάριστη ή δυσάρεστη, σοβαρή ή αστεία. β) Είναι κείµενο ευχάριστο και σύντοµο σε τόνο συνήθως εύθυµο, χαριτωµένο, χιουµοριστικό, µερικές φορές δηκτικό ή επικριτικό, κάποτε ειρωνικό και κάποτε συµβουλευτικό παραινετικό. γ) Σκοπός του χρονογράφου είναι να διδάξει, να συµβουλέψει, να υποδείξει και να διαπαιδαγωγήσει. Κατ αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται να ωφεληθεί το αναγνωστικό κοινό και να διαπλαστεί το κοινωνικό σύνολο. δ) Το ύφος του ποικίλλει, ανάλογα µε το στόχο και τη θεµατολογία του χρονογράφου. Συνήθως είναι λιτό,

24 ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ Αφήγηση - Χρονογράφηµα 481 απέριττο, κοφτό και ζωντανό. Προσεγγίζει περισσότερο στο ύφος του προφορικού λόγου. ε) Ο λόγος είναι, συνήθως, µικροπερίοδος µε σύντοµες κοφτές προτάσεις. Στις περισσότερες των περιπτώσεων επιλέγεται η κατά παράταξη σύνδεση, όπου τα µέλη του λόγου συνδέονται µε παρατακτικούς συνδέσµους. Άλλοτε πάλι γίνεται χρήση ασύνδετων σχηµάτων, παραλείπεται το ρήµα ή το όνοµα. στ) Η δραµατοποίηση, η γλαφυρότητα και η λιτότητα είναι, επίσης, σταθερά γνωρίσµατα αυτού του έντεχνου είδους του πεζού λόγου. ; Υποθέστε ότι στέλνετε µια επιστολή σε έναν από τους έξι χρονογράφους των οποίων τα κείµενα διαβάσατε προηγουµένως. Στην επιστολή σας εκφράστε τις εντυπώσεις που σας προκάλεσε η ανάγνωση του χρονογραφήµατός του και υποδείξτε θέµατα για χρονογραφήµατα, δηλαδή γίνετε θεµατοπραγµατευτές (σχολ. βιβλ. σ.295). Απάντηση Επιστολή στον Παύλο Νιρβάνα Αγαπηµένε σεβαστέ φίλε µου Αν ήσασταν στη ζωή σήµερα, θα έπαιρνα το θάρρος να σας πω ότι πάντα µε συγκινούσαν και µε συγκινούν τα ευαίσθητα κείµενά σας. Επειδή στην ψυχή µου σας κρατάω ζωντανό, θα σας απευθύνω το λόγο σαν να βρίσκεστε πολύ κοντά µας. Αλήθεια πόσο διεισδυτικές και διαχρονικές είναι οι παρατηρήσεις σας στο Προσφυγόπουλο του ουρανού. Αφηγείστε το ασήµαντο αυτό γεγονός και οι σκέψεις σας είναι σκέψεις που ταιριάζουν απόλυτα στην εποχή µας. υστυχώς και σήµερα µόνο η δυστυχία εννοεί τη δυστυχία. Αν ζούσατε, είµαι βέβαιος πως θα το βλέπατε αυτό. Πολλά είναι τα παραδείγµατα από την καθηµερινή ζωή που το επιβεβαιώνουν περίτρανα. Στους πολυδιαφηµισµένους εράνους, για παράδειγµα, ποιοι είναι αυτοί που συντρέχουν και ενισχύουν οικονοµικά τους φτωχούς και τους δυστυχισµένους; Είναι συνήθως άνθρωποι φτωχοί που µοχθούν για τον επιούσιο. Οι πλούσιοι σπάνια συγκινούνται και ακόµη σπανιότερα θυσιάζουν το χρήµα τους. Υπάρχουν, άλλωστε, και τόσα ακόµη θέµατα από την καθηµερινότητα, τα οποία σίγουρα θα σας συγκινούσαν και θα γινόταν αφετηρία να µας διδάξετε µε το λαµπρό σας πνεύµα. Η στάση µας απέναντι στους ζητιάνους, στα παιδιά των φαναριών, στους άστεγους, στα αδέσποτα ζώα είναι µερικές από τις σκηνές της πεζής σηµερινής πραγµατικότητας που πληγώνουν την ψυχή κάθε ευαίσθητου ανθρώπου.

25 482 ; ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ Αφήγηση - Χρονογράφηµα Συγκεντρώστε τα θέµατα που υποδείχθηκαν µε τις επιστολές σας, επιλέξτε ένα που προτιµάτε και γράψτε το δικό σας χρονογράφηµα (σχολ. βιβλ. σ.295). Απάντηση Οι γάτες είναι ζώα διαφορετικά από τα σκυλιά. εν υποτάσσονται στις εντολές των αφεντικών τους, είναι πονηρές και κάνουν πάντα του κεφαλιού τους. Οληµερίς γυρνάνε στα κεραµίδια των σπιτιών της γειτονιάς, νιαουρίζουν και τσακώνονται. Οι άνθρωποι αποφεύγουν συχνά να τις βάζουν µέσα στα σπίτια τους. Έτσι µάλλον εξηγείται και το γεγονός ότι στη δική µας γειτονιά µπορεί κανείς να δει λογής των λογιών γατούλες. Μικρές και µεγάλες, νηστικές ή χορτασµένες γυρνοβολάνε παντού. Από όλο αυτό το γατοσυρφετό, όµως, κάθε άνθρωπος µε λίγη ανθρωπιά θα πρόσεχε περισσότερο ένα µικρούλι κοκκινωπό γατάκι, τυφλό από το ένα µάτι, άσχηµο και καταταλαιπωρηµένο. Ακόµη και οι άλλες γάτες το έβλεπαν υπεροπτικά, δεν το ήθελαν στην παρέα τους, γιατί ήταν αδύνατο και δεν µπορούσε να τις ακολουθήσει. Καθόταν λοιπόν ήσυχα ήσυχα στην ακρούλα του και συλλογιζόταν τα παλιά. Η ιστορία του είναι αρκετά µεγάλη, ποιος όµως έχει την υποµονή σήµερα και τη διάθεση να την ακούσει. Γι αυτό θα την περιγράψουµε µε όσο το δυνατό µεγαλύτερη συντοµία. ύο µόλις µήνες µετά τη γέννησή του, κι ενώ ως τότε όλα πήγαιναν καλά, έµεινε µόνο του. Τη µάνα του τη σκότωσε, το αυτοκίνητο του γείτονα, κατά λάθος όπως λέει. Από τότε όλα διαλύθηκαν. Χάθηκαν και τα αδέλφια του µέσα στη ζούγκλα της γειτονιάς. Αυτό έµεινε µόνο του, άρρωστο και πεινασµένο. Κάθε µέρα που περνούσε αναρωτιόταν γιατί ο ευσπλαχνικός θεός των ζώων δεν το έπαιρνε στον ουρανό να ξαναβρεί τη µητέρα του. Τέτοιες µαύρες σκέψεις έκανε και εκείνη την κρύα ηµέρα του Γενάρη. Ούτε που έδωσε σηµασία σε ένα µιρκό κοριτσάκι που µαζί µε τη µαµά του στεκόταν από πάνω του και µιλούσε πολύ ζωηρά. - Μαµά έλεγε άφησέ µε σε παρακαλώ να πάρω το γατάκι στο σπίτι µας. - ε βλέπεις της απαντούσε η γυναίκα το γατί είναι σε άθλια κατάσταση, βρώµικο, τυφλό και άρρωστο. Μη διανοηθείς ούτε να το ακουµπήσεις. Ανένδοτη η µικρή εκλιπαρούσε τη µαµά της. - Εγώ δε φεύγω από εδώ αν δεν πάρω τη γατούλα. Μόνη µου θα τη φροντίσω, πίστεψέ µε, και θα την κάνω καλά. Με τα τρυφερά χεράκια της απλωµένα έσκυψε πάνω στο δυστυχισµένο πλασµατάκι, δείχνοντάς του την αθώα αγάπη της. Ίσως το δυστυχισµένο ζωντανό να είχε ακόµη µια πιθανότητα να βρει προστασία και στοργή στην αγκαλιά του µικρού κοριτσιού. Εµείς το ευχόµαστε µε όλη την καρδιά µας κι ας ξέρουµε καλά ότι τα µικρά άρρωστα γατάκια δεν έχουν πολλές ελπίδες για ζωή. Οι άνθρωποι τα θεωρούν δυστυχώς χειρότερα και από τα σκυλιά.

26 ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ Αφήγηση - Χρονογράφηµα 483 Èåìáôéêïß Êýêëïé Κείµενα Η νόθη και η γνήσια ψυχαγωγία Έλληνες, ο πιο ξενύχτης λαός στην ευρωπαϊκή κοινότητα

27 484 ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ Αφήγηση - Χρονογράφηµα 1. Ποιες είναι οι προϋποθέσεις και ποια τα κριτήρια για να χαρακτηρίσετε την ψυχαγωγία νόθη ή γνήσια, σύµφωνα µε το κείµενο; 2. Εάν επιχειρούσατε να διαιρέσετε τη δεύτερη µεγάλη παράγραφο σε δύο, σε ποιο σηµείο θα κάνατε το διαχωρισµό και γιατί; 3. Πιστεύετε ότι υπάρχουν τρόποι ψυχαγωγίας που αντικειµενικά εντάσσονται στις µορφές της νόθης και της γνήσιας ψυχαγωγίας; Τεκµηριώστε την απάντησή σας τόσο στο υλικό του δοκιµίου, όσο και στην προσωπική σας αντίληψη. Επιπλέον, χρησιµοποιήστε παραδείγµατα για να κάνετε κατανοητή την άποψή σας. 4. Ποιες είναι, κατά την άποψή σας, οι ενέργειες ή οι απασχολήσεις µε τις οποίες πρέπει να γεµίζει κανείς τον ελεύθερο χρόνο του;

28 ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ Αφήγηση - Χρονογράφηµα 485 νόθος ( 1) αφόρητος ( 1) αλλοτρίωση ( 1) ηδονή ( 1) καταγώγιο ( 1) αφανίζω ( 2) ευφορία ( 2) Λεξιλόγιο Ετυµολογία Σηµασία / Συνώνυµα / Αντώνυµα αρχαία λέξη, αγνώστου ετύµου αυτός που γεννήθηκε εκτός γάµου, εξώγαµος, (µτφ.) αυτός που έχει χάσει τη γνησιότητά του, πλαστός κίβδηλος, κάλπικος, παραποιηµένος, νοθευµένος, αλλοιωµένος, (αντ. γνήσιος, αυθεντικός, ανόθευτος). α- στερητ. + φορητός αυτός που δεν µπορεί να τον υποφέρει κανείς, αρχ. ρ. φορώ = υποφέρω, ανέχοµαι. ανυπόφορος, αβάσταχτος, (αντ. υποφερτός). αρχ. αλλοτριόω-ω η αίσθηση της αποξένωσης του ανθρώπου από αλλότριος < άλλος τον εαυτό του και τον κόσµο που τον περιβάλλει, + -τρ- (πα-τρ-ός) + κατάλ. -ιος αποξένωση, αυτοαποξένωση. αρχ. ρ. ήδοµαι το ευχάριστο συναίσθηµα πλήρωσης και ευδαιµο- = χαίροµαι, ευχαριστιέµαι νίας, που δηµιουργεί η ικανοποίηση των φυσικών, βιολογικών αναγκών, απόλαυση, (µτφ.) οποιοδήποτε συναίσθηµα έντονης ευχαρίστησης, τέρψη, ικανοποίηση, (αντ. πίκρα). κλειστός χώρος, συνήθως κατάστηµα, όπου συχνά- ζουν άνθρωποι του υποκόσµου, άντρο, κέντρο διαφθοράς. αρχ. καταγώγιον κατ(α) + -αγώγιον < αγωγός αρχ. αφανής καταστρέφω ολοκληρωτικά, ρηµάζω ερηµώνω, α- στερητ. + -φανής (µτφ.) εξοντώνω (οικονοµικά, κοινωνικά ή πολι- < θ. φαν- (εφάν-ην) τικά), εξαλείφω,, εξαφανίζω. του ρ. φαίνοµαι. η γονιµότητα, παραγωγικότητα, πολυκαρπία, συναί- σθηµα, ή κατάσταση ψυχικής ή σωµατικής ευεξίας (αντ. δυστοκία, δυσφορία). αρχ. εύφορος ευ- + φόρος <φέρω

29 486 ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ Αφήγηση - Χρονογράφηµα εγκαρτέρηση ( 2) υπαινίσσοµαι ( 2) αρχ. εγκαρτερώ εν + καρτερώ καρτερική, αδιαµαρτύρητη υποµονή, καρτερία, = καρτερώ υποµονετικά (αντ. βιασύνη). αρχ. υπαινίσσοµαι εκφράζω κάτι µε συγκαλυµµένο τρόπο, υπονοώ, /-ττοµαι < υπ(ο) + αινίσσοµαι υποδηλώνω, (αντ. δηλώνω, αναφέρω). Περίληψη Νόθη ψυχαγωγία είναι η προσπάθεια του ανικανοποίητου ανθρώπου να ξεφύγει κυρίως από τον εαυτό του. Στην προσπάθειά του αυτή ρίχνεται σε διασκεδάσεις που τον απο- µακρύνουν ακόµη περισσότερο από τον εαυτό του, που µεγαλώνουν το κενό της ζωής του, αφού µετά το τέλος τους ξαναγυρίζει στη ζωή απ την οποία προσπάθησε να ξεφύγει. Στον αντίποδα της νόθης, η γνήσια ψυχαγωγία προκύπτει από την ικανοποίηση του ανθρώπου, ο οποίος τα καταφέρνει στη ζωή µε τις ικανότητές του και την προσπάθεια που καταβάλλει. Η γνήσια ψυχαγωγία γεννιέται από τη χαρά της ζωής που νιώθει ο επιτυχηµένος άνθρωπος και µε τη σειρά της τροφοδοτεί αυτή τη χαρά. Η γνήσια ψυχαγωγία είναι χαρά και ανάταση η ίδια, σε αντίθεση µε τη νόθη που είναι πίκρα και ταπείνωση. Πλαγιότιτλοι 1 Τι ονοµάζουµε νόθη ψυχαγωγία. 2 Η γνήσια ψυχαγωγία και οι διαφορές της από τη νόθη.

30 ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ Αφήγηση - Χρονογράφηµα 487 Απαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου 1. Ποιες είναι οι προϋποθέσεις και ποια τα κριτήρια για να χαρακτηρίσετε την ψυχαγωγία νόθη ή γνήσια, σύµφωνα µε το κείµενο; Ο συγγραφέας διακρίνει την ψυχαγωγία σε νόθη και γνήσια εξετάζοντας, αφενός τα εσωτερικά κίνητρα που ωθούν τον άνθρωπο να επιλέξει τον τρόπο ψυχαγωγίας του, αφετέρου το αποτέλεσµα που έχει και την επίδραση που ασκεί η κάθε µορφή ψυχαγωγίας. Ειδικότερα, υποστηρίζει πως η ποιότητα της ζωής και η στάση του ανθρώπου απέναντι σ αυτή, καθορίζουν τον τρόπο µε τον οποίο καθένας αξιοποιεί τον ελεύθερο χρόνο του. Έτσι, όταν αντιµετωπίζει τη ζωή παθητικά και βρίσκεται σε δυσαρµονία µε τον εαυτό του, βιώνει µόνο τον πόνο, την απογοήτευση και το µόχθο. Επιπλέον, δεν είναι σε θέση να ανιχνεύσει την ουσία των πραγµάτων που κρύβεται πίσω από την καθηµερινότητα, την ικανοποίηση από τη δηµιουργική εργασία, την απόλαυση από τις ειλικρινείς ανθρώπινες σχέσεις, τη γνώση που κατακτάται µέσα από τις δύσκολες καταστάσεις της ζωής. Ο άνθρωπος µένει έντροµος µπροστά στο κενό που αφήνει µια ζωή χωρίς εσωτερικό αντίκρισµα. Επιχειρεί να αποδράσει από την πραγµατικότητα και τον εαυτό του και διασκορπίζει το χρόνο του κυνηγώντας πρόσκαιρες απολαύσεις και ψευδείς συγκινήσεις. Ως αποτέλεσµα, αναζητά διέξοδο σε τρόπους ψυχαγωγίας που, αντί να τον ωφελούν, βλάπτουν την υγεία του, κλονίζουν την ψυχική του ισορροπία και την ηθική του υπόσταση. Αντίθετα, ο άνθρωπος που διακρίνεται για τη δύναµη των επιλογών του και έχει εµπιστοσύνη στις ικανότητές του, θεωρεί τη ζωή ως ένα πεδίο στο οποίο δίνονται σκληροί αλλά ωραίοι αγώνες. Με τη θετική µατιά του απέναντι στα πράγµατα, αξιοποιεί δηµιουργικά το χρόνο εργασίας του, διατηρεί υγιείς και αρµονικές σχέσεις µε τους συνανθρώπους του, επιδιώκει τη συναισθηµατική ολοκλήρωση. Η ζωή του είναι πλούσια από εµπειρίες που τον βοηθούν να γνωρίσει καλύτερα τον εαυτό του, να διευρύνει τη σκέψη του και να αναπτύξει τις πνευµατικές του ικανότητες. Κάθε µέρα δίνει πολλές µικρές µάχες στο στίβο της ζωής και βγαίνει από αυτές πιο δυνατός και χαρούµενος για τη γνώση που κατέκτησε. Έτσι, είναι σε θέση να αξιοποιήσει δηµιουργικά και αποτελεσµατικά τον ελεύθερο χρόνο του, εφόσον ικανοποιεί σ αυτόν τις πνευµατικές του αναζητήσεις. Αναζητά, εποµένως, στους τρόπους ψυχαγωγίας του την ποιότητα εκείνη που συνάδει µε την εσωτερική του κατάσταση και εµπλουτίζει τα πνευµατικά και ψυχικά του αποθέµατα. Τέλος, αξιολογώντας τα αποτελέσµατα της ψυχαγωγίας στην ψυχή του ανθρώπου, είµαστε σε θέση να σχηµατίσουµε µια ολοκληρωµένη εικόνα του διαφορετικού χαρακτήρα της νόθης από τη γνήσια ψυχαγωγία. Η πρώτη βυθίζει τον άνθρωπο ακόµη περισσότερο στην απελπισία και την απογοήτευση, εφόσον παρέχει την ψευδαίσθηση της συγκίνησης και όχι αυθεντικές συγκινήσεις. Αντιθέτως, η γνήσια ψυχαγωγία επιτείνει τη χαρά της ζωής µε την προσφορά γνήσιων ερεθισµάτων και χαλαρώνει την ανθρώπινη ψυχή, χωρίς να την αποκοιµίζει.

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270)

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1. Η αναπόληση

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Β ΤΑΞΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Β ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 IOYNIOY 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Με µεγάλη λύπη διαπιστώνουµε

Διαβάστε περισσότερα

Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό

Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό Μιμίκα Κρανάκη, Ένα τόπι χρωματιστό Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Α Γυμνασίου Απαντήσεις ερωτήσεων σχολικού βιβλίου σχ. βιβλίο (σελ. 184) Γυμνάσιο: 9.000 μαθήματα με βίντεο-διδασκαλία για όλο το σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ίας νου ω αραγ ου π ς ν θεση ης κειµέ ν. κ θούν έ υ ς ο ω ψ η λ τ τ ι η ίλ ία έχε ακο εµά Περι θοδολογ α της περ πτυξη θ οτήτων ί ά ν ε M θοδολογ ατική αν απάνω ε η

Διαβάστε περισσότερα

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία]

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 16536 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΒΙΤΣΟΥ ΛΙΛΙΑΝΝΑ [Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] Α. Η συγγραφέας αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Το παιδί ξεδιπλώνει τις γλωσσικές ικανότητες του µε το χρόνο. Όλα τα παιδιά είναι διαφορετικά µεταξύ τους και το κάθε ένα έχει το δικό του ρυθµό. Τα στάδια ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Θ.Α. ΑΜΕΛΙΔΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΕΕ

Θ.Α. ΑΜΕΛΙΔΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΕΕ Θ.Α. ΑΜΕΛΙΔΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΕΕ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΘΕΩΡΙΑ Ι. ΤΡΟΠΟΙ ΠΕΙΘΟΥΣ Α. Επίκληση στη λογική 3 Β. Επίκληση στο συναίσθημα (του δέκτη) 6 Γ. Επίκληση στο

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΑΞΗ Α ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ 19/05/2013 Χρόνος: 1 ώρα Οδηγίες 1. Έλεγξε ότι το γραπτό που έχεις μπροστά σου αποτελείται από τις σελίδες 1-11. 2. Όλες τις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ Στον Προσκοπισµό οι νέοι έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν µια σειρά από εµπειρίες που συµβάλλουν στην φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Σύνολο νοµού Αργολίδας.. Γενικές παρατηρήσεις Γίνεται φανερό από την ανάλυση, που προηγήθηκε, πως η επίδοση των υποψηφίων του νοµού Αργολίδας, αλλά και η κατανοµή της βαθµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ EURO RUN www.nea-trapezogrammatia-euro.eu Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ - 2 - Η Άννα και ο Αλέξης είναι συμμαθητές και πολύ καλοί φίλοι. Μπλέκουν πάντοτε σε φοβερές καταστάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β2 1 Επίπεδο Β2 Διάρκεια: 45 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Ένας φίλος σας έγραψε μια κριτική για ένα γνωστό βιβλίο, αλλά έχει δυσκολία στην επιλογή των κατάλληλων λέξεων σε κάποιες προτάσεις και ζητά τη

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο Η παρακάτω εργασία παρουσιάστηκε στο εισαγωγικό σεµινάριο στα οµαδικά δυναµικά στην Ελληνική Εταιρεία Οµαδικής Ανάλυσης και Ψυχοθεραπείας, τον Ιανουάριο του 2000. Στην οµάδα που συνεργάστηκε µαζί µου για

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις λυρισµό 2.

Απαντήσεις λυρισµό 2. Απαντήσεις 1. Η λιτότητα, η εκφραστική καθαρότητα, ο δωρικός χαρακτήρας της αφήγησης, το απλό και λιτό ύφος, ο αφαιρετικός και συνάµα περιεκτικός λόγος, είναι µερικά από εκείνα τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας. Οδηγίες για την ανάπτυξη εξεταστικών ερωτημάτων

Πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας. Οδηγίες για την ανάπτυξη εξεταστικών ερωτημάτων Πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας. Οδηγίες για την ανάπτυξη εξεταστικών ερωτημάτων Εισαγωγή Από το Μάιο του 2011 έγιναν ουσιαστικές και ριζικές αλλαγές στο πιστοποιητικό ελληνομάθειας, που αφορούν

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεόραση και διαφήμιση

Τηλεόραση και διαφήμιση Τηλεόραση και διαφήμιση Δείτε τι έγραψαν μερικά παιδιά για τις διαφημίσεις:... Σε κάθε σπίτι σήμερα έχει μπει η τηλεόραση και, όπως γνωρίζουμε, κάθε μέρα βομβαρδιζόμαστε από τις διάφορες διαφημίσεις που

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί να μη χορεύω στις μύτες;

Γιατί να μη χορεύω στις μύτες; Γιατί να μη χορεύω στις μύτες; Κείμενο της Celia Sparger, φυσιοθεραπεύτριας της Sadler s Wells School, συγγραφέως των βιβλίων Anatomy of Ballet και Beginning Ballet. Η συγγραφέας εκφράζει τη βαθύτατη ευγνωμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 17448 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Κατσικογιώργου Ειρήνη Θέματα Α. Στο κείμενο καταγράφονται τα χαρακτηριστικά του δημοσιογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

«Εγώ είμαι η Αγάπη και μέσα στην Αγάπη βρίσκεται η μητρότητα και η πατρότητα Μου»

«Εγώ είμαι η Αγάπη και μέσα στην Αγάπη βρίσκεται η μητρότητα και η πατρότητα Μου» Ο Θεός, η παγκόσμια Μάνα! (Θείο κήρυγμα στη γιορτή της μητέρας) Πρόλογος Οι άνθρωποι, αναγνωρίζοντας το μεγαλύτερο δώρο, που έδωσε ο Θεός στον άνθρωπο, σήμερα επέλεξαν αυτήν την ημέρα, για να γιορτάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου!

Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου! Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου! Πόσο χρόνο σας πήρε η συγγραφή; Ε.Τ.: Κοιμάμαι + τρώω + περπατάω +

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

5 η Ενότητα: Συζητώντας την εργασία και το επάγγελμα

5 η Ενότητα: Συζητώντας την εργασία και το επάγγελμα 5 η Ενότητα: Συζητώντας την εργασία και το επάγγελμα Γλώσσα Β Γυμνασίου Απαντήσεις στις ερωτήσεις του Τετραδίου Εργασιών σχ. βιβλίο (σ.σ. 40-47) Γυμνάσιο: 9.000 μαθήματα με βίντεο-διδασκαλία για όλο το

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ Τάξη: Γ ΕΠΑΛ Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Κείμενο «Όπλο επιβίωσης» η δια βίου εκπαίδευση και η κατάρτιση. Στο ευρωπαϊκό προσκήνιο τίθεται

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Όπως όλοι γνωρίζουμε η εφηβεία είναι η περίοδος μετάβασης από την παιδική ηλικία στην ενήλικη ζωή. Γίνονται γρήγορες αλλαγές στο σώμα και στο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ

ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ 1. Σηκωνόμαστε όρθιοι και καρφιτσώνουμε μια κόλλα χαρτί στην πλάτη του κάθε παιδιού. Ας γράψουμε πάνω στην πλάτη του καθενός ανώνυμα κάτι που μας αρέσει πραγματικά

Διαβάστε περισσότερα

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ THE G C SCHOOL OF CAREERS ΔΕΙΓΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ Χρόνος: 40 λεπτά Αυτό το γραπτό αποτελείται από 6 σελίδες, συμπεριλαμβανομένης και αυτής. Να απαντήσεις σε ΟΛΕΣ τις

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ B ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 19 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ 1 of 18 4/16/2015 4:11 PM ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει διάφορες ενότητες για τα ψηφιακά παιχνίδια που παίζονται σε συσκευές κινητής τεχνολογίας και ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Το μαγικό ραβδάκι Το ίδιο έγινε με όλα τα γεγονότα, τα πρόσωπα και τα πράγματα που άγγισε με το μαγικό

Διαβάστε περισσότερα

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή Ζωντανά βιβλία, της Ιωάννας Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγου, MSc, µε ιστορίες που µάς δίνουν το έναυσµα να τις βιώσουµε, δραµατοποιήσουµε, συζητήσουµε, διαβάσουµε, ώστε να µάθουµε και

Διαβάστε περισσότερα

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Προσαρµογή για παιδιά Εισαγωγή Η γη είναι το σπίτι µας - Ζούµε σε µια πολύ σηµαντική εποχή και πρέπει να προστατεύσουµε τη Γη. - Όλοι οι λαοί του κοσµού φτιάχνουν µια µεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού»

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 «Η τύχη του άτυχου παλικαριού» (Κοζάνη - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΑΡΙΝΑ ΚΟΙΤΑΖΕΙ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΟΡΤΑ ΤΟΥ ΚΟΙΤΩΝΑ ΜΗΠΩΣ ΚΑΙ ΤΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΠΟΥ ΠΕΡΑΣΕ ΕΧΕΙ ΕΡΘΕΙ ΓΙΑ ΝΑ ΤΗΝ ΠΑΡΕΙ ΣΠΙΤΙ...

Η ΜΑΡΙΝΑ ΚΟΙΤΑΖΕΙ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΟΡΤΑ ΤΟΥ ΚΟΙΤΩΝΑ ΜΗΠΩΣ ΚΑΙ ΤΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΠΟΥ ΠΕΡΑΣΕ ΕΧΕΙ ΕΡΘΕΙ ΓΙΑ ΝΑ ΤΗΝ ΠΑΡΕΙ ΣΠΙΤΙ... Παιδιά στα αζήτητα 31.12.2010 Η ΜΑΡΙΝΑ ΚΟΙΤΑΖΕΙ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΟΡΤΑ ΤΟΥ ΚΟΙΤΩΝΑ ΜΗΠΩΣ ΚΑΙ ΤΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΠΟΥ ΠΕΡΑΣΕ ΕΧΕΙ ΕΡΘΕΙ ΓΙΑ ΝΑ ΤΗΝ ΠΑΡΕΙ ΣΠΙΤΙ... εν γνώρισαν ποτέ τους φυσικούς γονείς τους. Ήρθαν στον κόσµο

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΔΙΚΟΣ Κ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΚΑΤΑΔΙΚΟΣ Κ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΑΤΑΔΙΚΟΣ Κ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Το έργο αποτελεί μία ηθογραφική ψυχογραφία με κοινωνικό περιεχόμενο. Οι ήρωες του μας θυμίζουν ήρωες από τα έργα του Τολστόι (Πόλεμος και Ειρήνη αγροτικές εργασίες)

Διαβάστε περισσότερα

Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Αξονες Προτεραιότητας 1,2,3, - Οριζόντια Πράξη», Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011

Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Αξονες Προτεραιότητας 1,2,3, - Οριζόντια Πράξη», Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Αξονες Προτεραιότητας 1,2,3, - Οριζόντια Πράξη», Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Προτεινόµενη διάρκεια: 5 διδακτικές ώρες Στην πορεία διαπραγµάτευσης

Διαβάστε περισσότερα

Κυριε Γενικέ Πρόξενε. Αγαπητες φιλες και φιλοι

Κυριε Γενικέ Πρόξενε. Αγαπητες φιλες και φιλοι Κυριε Γενικέ Πρόξενε Αγαπητες φιλες και φιλοι Όταν πριν από πολλα χρονια, περιπου στην ηλικια των 7 χρονων, ο πατερας μου Ζαχαριας Δουλαμης αποφασισε να μας στειλει, εμενα και την αδερφη μου, να μαθουμε

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Εξυπηρετώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η εξυπηρέτηση ως το πλέον δυναμικό

Διαβάστε περισσότερα

Μια τρελή οικογένεια. Γιαν Προχάτσκα. Συλλογή Χελιδόνια Εκδόσεις Πατάκη

Μια τρελή οικογένεια. Γιαν Προχάτσκα. Συλλογή Χελιδόνια Εκδόσεις Πατάκη Συλλογή Χελιδόνια Εκδόσεις Πατάκη Μια τρελή οικογένεια Γιαν Προχάτσκα Εικονογράφηση: Φίλιπ Βέχτερ Μετάφραση: Ριάνα Μιχαλάκη Σελ. 86 Δραστηριότητες για τις Γ, Δ & Ε τάξεις Ο συγγραφέας: Γεννήθηκε στην Τσεχοσλοβακία.

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ Α. 1η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ (1ο δίωρο) Οι οπτικές της γλώσσας, σ. 22-26. Γλώσσα: λόγος, ομιλία, ιδιόλεκτος, ύφος, σ. 33-39.

ΤΑΞΗ Α. 1η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ (1ο δίωρο) Οι οπτικές της γλώσσας, σ. 22-26. Γλώσσα: λόγος, ομιλία, ιδιόλεκτος, ύφος, σ. 33-39. ΤΑΞΗ Α 1η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ (1ο δίωρο) Οι οπτικές της γλώσσας, σ. 22-26. Γλώσσα: λόγος, ομιλία, ιδιόλεκτος, ύφος, σ. 33-39. Επισημάνσεις: Το κείμενο του Τζ. Ροντάρι «Η πέτρα στη λίμνη» (σ.12-17) μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια»

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 «Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» (Ρόδος Δωδεκάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: 3 η ΤΑΞΗ ΕΠΑ.Λ. (Α ΟΜΑ Α) ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 6 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Ο συντάκτης θίγει το πρόβληµα της ανθρώπινης προσέγγισης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τη φωτογραφική έκφραση για παιδιά του Δημοτικού

Γνωριμία με τη φωτογραφική έκφραση για παιδιά του Δημοτικού Μένης Θεοδωρίδης Γνωριμία με τη φωτογραφική έκφραση για παιδιά του Δημοτικού Η μικρή εισαγωγή στη φωτογραφική έκφραση για παιδιά 6-12 χρόνων που ακολουθεί, γράφτηκε με σκοπό να ενθαρρύνει τους εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι. Βιβλίο: Η χαµένη πόλη. Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα. Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - Μια εφηµερίδα για όλους

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι. Βιβλίο: Η χαµένη πόλη. Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα. Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - Μια εφηµερίδα για όλους Ιούλιος 2011 Τεύχος 11 3 Μια εφηµερίδα για όλη την οικογένεια ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι Βιβλίο: Η χαµένη πόλη Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό.

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Καθηγητής: Λοιπόν, πιστεύεις στον Θεό; Φοιτητής: Βεβαίως, κύριε. Καθ.: Είναι καλός ο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011)

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) 3 ο βραβείο Βασιλεία Παπασταύρου 1 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ερυθραίας 2 Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε ο Καραγκιόζης

Διαβάστε περισσότερα

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2011 Ύμνος της ομάδας «Υπακοή» Σιγανά βαδίζεις πάντα σιωπηλή άγρυπνη ν ακούσεις των

Διαβάστε περισσότερα

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ Η σημαντικότερη από τις ανθρώπινες λειτουργίες. Η τέχνη της αποτελεσματικής ανταλλαγής πληροφοριών,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ Κείμενο 1 Τοποθέτηση πομπού σε έναν από τους τελευταίους Ασπροπάρηδες στα Βαλκάνια Οι άνθρωποι παγιδεύουν εδώ και χιλιάδες χρόνια τα πουλιά για τροφή, για το πολύχρωμο φτέρωμά

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

Το κλίµα αλλάζει, ο κόσµος αλλάζει Εµείς; ΘΕΑΤΡΙΚΟ ΕΡΓΟ

Το κλίµα αλλάζει, ο κόσµος αλλάζει Εµείς; ΘΕΑΤΡΙΚΟ ΕΡΓΟ Το κλίµα αλλάζει, ο κόσµος αλλάζει Εµείς; ΘΕΑΤΡΙΚΟ ΕΡΓΟ Ανδρέας Σµοϊλης Μελίνα Ρήγα Μαθητές στο Πειραµατικό Μουσικό Γυµνάσιο Παλλήνης 2007-2008 Υπεύθυνη καθηγήτρια: Κατερίνα Αλεξιάδη alexiadi@theatroedu.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ Π Ε Ν Τ Ε Ν Ε Α Π Ο Ι Η Μ Α Τ Α Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ / Κανιάρης Μην πας στο Ντητρόιτ Ουρανός-λάσπη Ζώα κυνηγούν ζώα Η μητέρα του καλλιτέχνη πάνω σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ Κύρια έννοια: Φιλία ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ «Ποια πρέπει να είναι τα κριτήρια επιλογής των φίλων µας;» ευτερεύουσες έννοιες: Κριτήρια επιλογής Ζητούµενο: Το θέµα Φιλία αποκαλείται το κοινωνικό συναίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ÖñïíôéóôÞñéï Ì.Å ÅÐÉËÏÃÇ ÊÁËÁÌÁÔÁ ΤΕΕ Β' ΚΥΚΛΟΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΝΟΤΗΤΑ Α

ÖñïíôéóôÞñéï Ì.Å ÅÐÉËÏÃÇ ÊÁËÁÌÁÔÁ ΤΕΕ Β' ΚΥΚΛΟΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΝΟΤΗΤΑ Α 1 ΕΝΟΤΗΤΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΕΕ Β' ΚΥΚΛΟΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 1. Ο ποιητής ευχαριστεί το Θεό, γιατί του πρόσφερε το δώρο της ποίησης, αναγνωρίζοντας µάλιστα την ιδιαίτερη αξία που αυτή έχει στη ζωή του ( δεν

Διαβάστε περισσότερα

Μάλλον αγαπάς το ποδόσφαιρο, νομίζεις ότι είναι η ζωή σου και ότι σε ολοκληρώνει συναισθηματικά και σωματικά σαν άνθρωπο.

Μάλλον αγαπάς το ποδόσφαιρο, νομίζεις ότι είναι η ζωή σου και ότι σε ολοκληρώνει συναισθηματικά και σωματικά σαν άνθρωπο. Του George Kakourides* Μπορεί να ονειρεύεσαι ότι κάποτε θα παίζεις σε ένα γήπεδο γεμάτο με φιλάθλους, ένταση και γκολ. Μπορεί να ονειρεύεσαι ολόκληρο γήπεδο να φωνάζει ρυθμικά το όνομα σου. Θέλεις να γίνεις

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ. «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ»

Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ. «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ» Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ» Περιεχόμενα Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης γραπτών τεστ... 3 Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι... 5 Μέρος Α : Κατανόηση προφορικού

Διαβάστε περισσότερα