"Το παραμύθι και η δημιουργική γραφή στο σχολείο: πώς θα γράψουν τα παιδιά τις ιστορίες τους. "

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download ""Το παραμύθι και η δημιουργική γραφή στο σχολείο: πώς θα γράψουν τα παιδιά τις ιστορίες τους. ""

Transcript

1 "Το παραμύθι και η δημιουργική γραφή στο σχολείο: πώς θα γράψουν τα παιδιά τις ιστορίες τους. " Ελένη Σβορώνου (http://para mythou.blogspot.com, Δημιουργική Γραφή Παιδική Λογοτεχνία 1. Η αφήγηση και το παραμύθι ως μέσο κατανόησης και ερμηνείας του έσω και έξω κόσμου. Στόχος του μαθητικού διαγωνισμού είναι να εμπνεύσουμε τα παιδιά να γράψουν ιστορίες και παραμύθια για τους υγροτόπους της Πάρου και της Λέσβου. Μέσα από αυτή τη διαδικασία θέλουμε να αγαπήσουν τους υγροτόπους και τη φύση και να μεταδώσουν την αγάπη τους και το μήνυμα και στους μεγάλους. Τα παραμύθια είναι αγαπητά στα παιδιά. Αλλά και στους μεγάλους. Αρκεί να σκεφτούμε την επιτυχία του Pretty Woman για να συνειδητοποιήσουμε πόσο ισχυρό είναι μέσα μας το παραμύθι της Σταχτοπούτας! Αλλά και οι επιτυχίες των μεταγραφών των παραμυθιών από τον Disney αρκούν για να εκτιμήσουμε τη δύναμη των παραμυθιών. Ας μη βιαστούμε να καταδικάσουμε τα στερεότυπα που αναπαράγουν τα παραμύθια. Τα παραμύθια ανταποκρίνονται στις βαθύτατες ανησυχίες, φόβους, απωθημένα και επιθυμίες του παιδιού. Γι αυτό είναι διαχρονικά. Γιατί βοηθούν τα παιδιά να ξεπεράσουν τους μύχιους φόβους τους, να παρηγορηθούν και να επιστρατεύσουν δυνάμεις για τον αγώνα της ενηλικίωσης και της ζωής. Γι αυτό «ζούνε καλά κι εμείς καλύτερα» στο τέλος. Επειδή το παραμύθι είναι παραμυθία (=παρηγοριά, παραμυθούμαι=παρηγορώ, ανακουφίζω). Το θέμα δεν έχει και τόση σημασία. Οι υγρότοποι, το δάσος, το διάστημα, οι πλανήτες ή η οικογένεια μπορεί να είναι εξίσου καλά θέματα παραμυθιών. Η διαδικασία «κάθαρσης» και ανακούφιση επιτυγχάνεται ανεξαρτήτως θέματος. Ο χειρισμός του θέματος, η πλοκή, η περιπέτεια και οι δυσκολίες που περνάει ο ήρωας ώσπου να οδηγηθεί στο αίσιο τέλος είναι που εξασφαλίζουν την παραμυθία. Είναι άλλο όμως να ακούει ή να διαβάζει το παιδί το παραμύθι και να οδηγείται στην παραμυθία και άλλο να το επινοεί και να το δημιουργεί το ίδιο. Πώς θα οδηγήσουμε τα παιδιά στην επινόηση του παραμυθιού, την αφήγηση και την καταγραφή του; Εδώ θα δώσουμε μια ενδεικτική δομή και βήματα αυτής της διαδικασίας. Το σεμινάριο και η βιβλιογραφία θα βοηθήσουν επίσης αλλά είναι βέβαιο ότι ο κάθε εκπαιδευτικός θα χαράξει και τον δικό του δρόμο μέσα από την εμπειρία και την αλληλεπίδραση με την τάξη του.

2 Ο στόχος μας είναι διπλός. Αφενός να ευαισθητοποιήσουμε τα παιδιά για την αξία των υγροτόπων της Πάρου και της Λέσβου και αφετέρου να τα οδηγήσουμε να φτιάξουν παραμύθια που θα τα εκφράζουν, που θα έχουν μια αλήθεια γι αυτά. Δε θα είναι επιφανειακά, αυτά που θα θέλουν να ακούσουν οι μεγάλοι. Μια τεχνική λεπτομέρεια: Τα παιδιά του δημοτικού είναι καλό να πάρουν μέρος ατομικά στον διαγωνισμό. Το κάθε παιδί να γράψει το δικό του παραμύθι. Αν όμως η τάξη αποφασίσει ότι προτιμά να γράψει συλλογικά το παραμύθι, γίνεται κι αυτό. Απλώς η περιπέτεια της γραφής και της προσωπικής έκφρασης βρίσκει πιο πρόσφορο έδαφος όταν είναι ατομική διαδικασία. Στο νηπιαγωγείο τα πράγματα αλλάζουν. Το παραμύθι θα γίνει συλλογικά, τα παιδιά θα επινοήσουν την ιστορία και ο/η νηπιαγωγός θα την καταγράψουν. Ωστόσο και σε αυτή τη συνθήκη μπορεί κάλλιστα να διατηρηθεί η φρεσκάδα του λόγου, η φαντασία και η ανταπόκριση στην ψυχική δομή και ανάγκη των παιδιών. Επιστρέφοντας στο θέμα του παραμυθιού, υγρότοποι της Πάρου και της Λέσβου, ας σημειώσουμε ότι η φύση είναι το πιο πρόσφορο θέμα για τα παραμύθια. Τα παραμύθια βρίθουν από ζώα που μιλούν, μαγεμένα δάση, λίμνες, σπηλιές, θάλασσες που κρύβουν μυστικά και θησαυρούς και υβριδικά πλάσματα: γοργόνες, δράκους, και μειξογενή όντα (ανάμεσα σε άνθρωπο και ζώο). Τα παιδιά αγαπούν τη φύση όχι λόγω περιβαλλοντικής ευαισθησίας. Νιώθουν κοντά στη φύση, αγαπούν να ανακαλύπτουν τον μικρόκοσμο, να περιεργάζονται τα έντομα, το χώμα, τα φύλλα, αυτά που κρύβονται στις φυλλωσιές. Δώστε ένα μεγεθυντικό φακό κι ένα κουτάκι ή καλαθάκι στα παιδιά και αφήστε σε ένα πάρκο και θα επιστρέψουν με χίλιες ανακαλύψεις. Η σχέση όμως που έχουν με τα άγρια ζώα είναι βαθιά και πολυδιάστατη. Κατά το Ed.Wilson, τον σημαντικό αυτό βιολόγο και περιβαλλοντολόγο, τα παιδιά εκφράζουν τη βαθιά σχέση που έχει ο άνθρωπος με την άγρια φύση και που στην ενήλικη ζωή χάνεται. Μια σχέση που χάνεται στα βάθη των αιώνων της ανθρώπινης ύπαρξης (Wilson & Kellert 1993) Πάντως τα ζώα λειτουργούν συμβολικά στον ψυχισμό του παιδιού και στα παραμύθια. Ο λύκος που απειλεί την Κοκκινοσκουφίτσα είναι ένα πολυδιάστατο σύμβολο που έχει ερμηνευθεί πολλαπλώς και ποικιλοτρόπως από τους ερευνητές της παιδικής λογοτεχνίας και άλλους επιστήμονες. Αρκεί να ζητήσετε από τα παιδιά να μεταμορφωθούν νοητά σε ένα ζώο που θα ήθελαν για να καταλάβετε τι ενθουσιασμό προκαλεί αυτή η «μεταμφίεση» και πόσο ελεύθερα εκφράζονται μέσα από τη νέα τους ταυτότητα. Καρχαρίες, λύκοι, λιοντάρια, πεταλούδες και τίγρεις αναλαμβάνουν να εκφράσουν κρυφές πλευρές του παιδιού, το άγριο και

3 ασυνείδητο εκείνο κομμάτι της ανθρώπινης φύσης που η κοινωνικοποίηση και η εκπαίδευση αναλαμβάνει (και σωστά) να τιθασεύσει. Επομένως ένα παραμύθι για τους υγρότοπους μπορεί στην αρχή να ακούγεται λίγο βαρετό, αλλά αν οδηγήσετε τα παιδιά στη μαγεία που κρύβει ακόμη και ο πιο υποβαθμισμένος από την ανθρώπινη δραστηριότητα υγρότοπος, θα αποσπάσετε ιστορίες που θα σας καταπλήξουν. 2. Η δημιουργική γραφή ως μέσο έκφρασης, διασκέδασης και οργάνωσης της σκέψης και του συναισθήματος. Η δημιουργία ιστοριών, η αφήγηση, είναι ανάγκη, είναι το μέσο που διαθέτουμε για την κατανόηση του κόσμου. Το επιβεβαιώνουν οι νευροεπιστήμoνες (Λέρερ 2008), οι κοινωνικοί επιστήμονες (Βruner 2004) και η εμπειρία μας. Διαρκώς ανταλλάσσουμε ιστορίες και αφηγήσεις για να συγκροτήσουμε την ταυτότητά μας. Τις λέμε στον εαυτό μας κάθε στιγμή για να δικαιολογήσουμε τις πράξεις μας και να βγάλουμε νόημα από την αποσπασματική αντίληψη του βίου μας. «Ο φίλος μου είπε αυτό και έπραξε έτσι επειδή αισθάνεται έτσι κι έτσι, και φόρεσε αυτό το ρούχο για να δείξει» κλπ κλπ. Διαρκώς ερμηνεύουμε, διαρκώς επινοούμε ιστορίες γιατί αλλιώς ο κόσμος είναι ανεξήγητος. Αν παρατηρήσει κανείς τα παιδιά προσχολική ηλικίας, στο στάδιο που κατακτούν τη γλώσσα, θα δει ότι συχνά μιλούν μόνα τους στον εαυτό τους ή στην κούκλα τους ή όταν τσουλάνε το αυτοκινητάκι τους. Ο Bruner ανέλυσε τον λόγο τους. Σταδιακά εμφανίζονται σε αυτές τις αφηγήσεις οι αιτιολογικοί σύνδεσμοι (γιατί, επειδή ). Το παιδί προσπαθεί να αιτιολογήσει αυτά που συμβαίνουν. Από τον αποσπασματικό λόγο των μεγάλων, τις εντολές και τα πρέπει και τα μη πρέπει να βγάλει νόημα. Αυτή η διαδικασία συνεχίζεται σε όλη μας τη ζωή. Που πηγαίνει όμως αυτή η φυσική τάση όταν ζητάμε από τους μαθητές να γράψουν ένα κείμενο (έκθεση, «σκέφτομαι και γράφω» κλπ.); Γιατί προκύπτει ο φόβος του λευκού χαρτιού; Και γιατί τα παιδιά της προσχολικής ηλικίας μάλλον σωπαίνουν όταν τους ζητήσουμε να μας πούνε μια ιστορία; Γιατί η εργασία που τους ζητείται είναι εκτός συμφραζομένων, αποκομμένη από την εμπειρία τους και από τη συναισθηματική τους κατάσταση. Γράφω / λέω ιστορία όταν έχω ανάγκη να το κάνω. Όταν έχω έντονα συναισθήματα που θέλω να βάλω σε τάξη ή όταν καλούμαι να «ενώσω τις τελείες για να βγει ένα σχήμα». Ο Ροντάρι προτείνει τη δραστηριότητα «φανταστικό διώνυμο». Δίνονται δυο λέξεις στους μαθητές, φως και παπούτσι. Διαβάστε την ιστορία που επινόησε ένα παιδί προσχολικής ηλικίας:

4 Ήταν μια φορά ένα παιδί που έβαζε συνεχώς τα παπούτσια του μπαμπά του. Κάποιο βράδυ ο μπαμπάς βαρέθηκε να του παίρνει το παιδί τα παπούτσια, κι έτσι το έβαλε κολλημένο στο φως, αλλά τα μεσάνυχτα έπεσε. Τότε είπε ο μπαμπάς: «Τι συμβαίνει, μπήκε κλέφτης;».πάει να δει και βλέπει το παιδί στο έδαφος. Το παιδί όμως είχε μείνει εντελώς αναμμένο. Τότε ο μπαμπάς δοκίμασε να του γυρίσει το κεφάλι, αλλά δεν έσβησε, δοκίμασε να του τραβήξει τα αυτιά, αλλά δεν έσβηνε, δοκίμασε να του ζουλήξει τη μύτη, αλλά δεν έσβηνε, δοκίμασε να του τραβήξει τα μαλλιά, αλλά δεν έσβηνε, δοκίμασε να του πιέσει τον αφαλό, αλλά δεν έσβηνε, δοκίμασε να του βγάλει τα παπούτσια και τα κατάφερε, το έσβησε. Την ιστορία επινόησε ένα παιδί πεντέμισι χρονών, με την επέμβαση τριών συμμαθητών του, στο νηπιαγωγείο Ντιάνα του Ρέτζο Εμίλια. Το «φανταστικό διώνυμο» από το οποίο γεννήθηκε «φως» και «παπούτσια» προτάθηκε από τη νηπιαγωγό (την επόμενη μέρα που μιλήσαμε γι αυτή την τεχνική στη σειρά των μαθημάτων μας. Δε θα σχολιάσουμε το ψυχαναλυτικό βάθος αυτής της ιστορίας και τη σχέση του παιδιού με τον μπαμπά του! Ας συγκρατήσουμε όμως την αφηγηματική δεινότητα του παιδιού που προέκυψε επειδή δόθηκε το κατάλληλο ερέθισμα. Ας δούμε λοιπόν πώς θα δώσουμε κι εμείς ερεθίσματα στους μαθητές για να φτιάξουν ιστορίες υγροτόπων. Και μάλιστα όχι τυχαίες ιστορίες, αλλά παραμύθια. Γιατί παραμύθια; 3. Τα παραμύθια παράθυρα στον κόσμο, διαβατήρια ενηλικίωσης και αντίληψης του κόσμου. Τα παιδιά αγαπούν τα παραμύθια γιατί ανταποκρίνονται στους μύχιους φόβους τους. Ο Κοντορεβιθούλης, η Γοργόνα, η Κοκκινοσκουφίτσα, η Ραπουνζέλ, η Σταχτοπούτα, το Ασχημόπαπο και η Τοσοδούλα δε χάνουν τη λάμψη τους ποτέ. Ακόμη και χωρίς το φρεσκάρισμα του Disney και τη μαγεία της οθόνης ή του κόμικς, τα κλασικά παραμύθια παραμένουν ελκυστικά. Οι θεωρίες και οι ερμηνευτικές προσεγγίσεις των παραμυθιών είναι πολλές. Σημασία έχει ότι όλες συγκλίνουν και φωτίζουν την απαράμιλλη αξία τους για την ψυχική και συναισθηματική ολοκλήρωση των παιδιών (Σαγκοστιάνο, 2003, Μπέτελχάιμ, 1995). Το παιδί έχει ένα βασικό στόχο και επιθυμία. Να μεγαλώσει. Κάθε παραμύθι μπορεί να ερμηνευτεί ως μια πορεία ενηλικίωσης, ωρίμανσης και απεξάρτησης από την οικογένεια. Ο Paul Diehl μάλιστα ερμηνεύει έτσι και τους μύθους, είναι μια πορεία προς την πνευματοποίηση, προς την κατάκτηση της γνώσης. Ο χρυσός είναι

5 σύμβολο της γνώσης, ο Ιάσονας πρέπει να κλέψει το χρυσόμαλλο δέρας για να γίνει βασιλιάς της Ιωλκού. Δεν του χαρίζεται ο θρόνος έτσι. (Diehl, 1986). 4. Μαγειρεύοντας το δικό μας παραμύθι Επομένως τα κλασικά παραμύθια είναι σημαντικά για τα παιδιά. Ας δούμε τη δομή τους, μια δομή που είναι καλό να αποτελέσει οδηγό για τη συγγραφή των παραμυθιών μας. Καταρχήν ας δούμε τι χρειαζόμαστε, τα συστατικά, του παραμυθιού (μπορεί να γίνει και ως παιχνίδι στην τάξη, συνταγή μαγειρικής ενός παραμυθιού): Τα υλικά του παραμυθιού Ένας κεντρικός ήρωας (Ποιος) Καθορισμός τόπου (Που) Χρόνος δοσμένος συνήθως, μια φορά κι έναν καιρό (Πότε) Ο στόχος του ήρωα Τι θέλει να πετύχει (Τι) Εμπόδιο Ποιος στέκεται εμπόδιο στην επίτευξη του στόχου του (Ανταγωνιστής) Σύμμαχοι Οι σύμμαχοί είναι πρόσωπα, όπως η καλή νεράιδα, ή πράγματα όπως μαγικά αντικείμενα, ραβδάκια, μαγικές λέξεις, κλπ) (Βοηθός) Σχήμα 1 Ο κεντρικός ήρωας πρέπει να είναι ένας (ή ζευγάρι, Χάνσελ και Γκρέτελ, ή ομάδα τα εφτά κατσικάκια, τα τρία γουρουνάκια που όμως κινούνται σαν μονάδα. Στα τρία γουρουνάκια το κάθε γουρουνάκι κινείται αυτόνομα, αντιπροσωπεύει όμως ένα διαφορετικό στάδιο ωρίμανσης του παιδιού. Αυτά. Οι άλλοι είναι δευτερεύοντες. Παρακολουθούμε την περιπέτεια του κύριου ήρωα και από τη δική τους σκοπιά. Οι

6 ήρωες στα παραμύθια είναι «επίπεδοι» ως χαρακτήρες. Υπάρχουν καλοί και κακοί γιατί το παιδί πρέπει ξέρει ποιος είναι ποιος και να πορευτεί στη ζωή γνωρίζοντας το καλό και το κακό. Δεν μπορεί να αντιληφθεί την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης ύπαρξης. Η μαμά είναι πάντα καλή. Δεν μπορεί να είναι κακή, δεν της αναγνωρίζονται αδυναμίες ούτε φυσικά στιγμές που εύχεται να πάει το παιδί της για ύπνο για να ξεκουραστεί λίγο! Έτσι αναλαμβάνει η μητριά το ρόλο της κακιάς. Αυτή τη «μεταγλώσσα» των παραμυθιών την γνωρίζουμε εμείς, είναι αυτονόητο ότι δεν τη διδάσκουμε στο παιδί για να γράψει ή να πει παραμύθι. Απλώς αν δούμε μια μεγάλη αντίφαση, ο καλός γίνεται ξαφνικά κακός μπορούμε να ζητήσουμε μια εξήγηση. Έχουμε τα συστατικά. Πώς προχωράμε στη δόμηση ενός παραμυθιού; Έχουμε υπόψη μας την ακόλουθη δομή των παραμυθιών: Η δομή του παραμυθιού Ισορροπία κατάστασης του ήρωα Πρόβλημα/στόχος του ήρωα να πετύχει κάτι/αποστολή Δυσκολίες (μία ή περισσότερες) Λύση, αίσιο τέλος Σχήμα 2 Συχνά οι δυσκολίες και οι δοκιμασίες που πρέπει να περάσει ο ήρωας είναι τρεις. Συχνά αντιστοιχούν και σε ισάριθμα μαγικά αντικείμενα που βοηθούν στο ξεπέρασμα της δυσκολίας. Οι δυσκολίες όμως αναγκάζουν τον ήρωα να εξελιχθεί, να ωριμάσει αφού για ντα καταφέρει χρειάζεται να επιστρατεύσει και ευφυΐα και γενναιότητα. Πώς θα εισάγετε αυτή τη δομή στα παιδιά; Μπορείτε να παίξετε το παιχνίδι «μαγειρικής», να καταγράψετε τα συστατικά του παραμυθιού (Σχ.1) κι ύστερα να καταγράψετε τη συνταγή, πώς θα δέσουν τα υλικά (Σχ.2). Μπορείτε επίσης (και συνιστάται για καλύτερο αποτέλεσμα της διαδικασίας) να διαβάσετε μερικά παραμύθια μαζί με τα παιδιά στην τάξη, ή τα παιδιά να διαβάσουν μόνα τους και να συζητήσετε στην τάξη τις ιστορίες. Διαβάστε κλασικά παραμύθια, διαλέξτε μάλιστα

7 αυτά που έχουν κάποια σχέση με υγρότοπους (Τοσοδούλα, Ασχημόπαπο, Ο βασιλιάς βάτραχος, Οι Αγριόκυκνοι, Το φεγγάρι στη λίμνη κλπ). Υπάρχουν και σύγχρονα παραμύθια που έχουν σχέση με υγρότοπους όπως το Εγώ ο Αργυροπελεκάνος της Τζέμης Τασάκου. Παίξτε το παιχνίδι να σταματήστε την ανάγνωση σε ένα σημείο και να ζητήστε από τα παιδιά να γράψουν τη συνέχεια και να δώσουν τέλος. Είναι πιθανό ότι αναγνώσεις των παραμυθιών θα τους έχουν κάνει να συνηθίσουν το μοτίβο της περιπέτειας (δυσκολίες, λύση) και να το ακολουθήσουν. Ανάλογα με την ηλικία των μαθητών σας, σχολιάστε τη δομή, χρησιμοποιήστε τη μεταγλώσσα δηλαδή αν και αυτό μπορείτε να το αποφύγετε αν κάνετε πολλές ασκήσεις πριν ζητήστε από τα παιδιά να κάνουν την τελική γραφή του παραμυθιού που θα υποβάλουν στον διαγωνισμό. Μπορείτε μάλιστα να κάνετε πολλές ασκήσεις γραφής παραμυθιών για τους υγρότοπους και στο τέλος να διαλέξει ο κάθε μαθητής το παραμύθι του που του άρεσε περισσότερο. Μπορεί να κρίνουν και οι άλλοι, όλοι τα παραμύθια όλων. Γι αυτό είναι σημαντικό να καλλιεργήσετε κλίμα εμπιστοσύνης και αμοιβαίας εκτίμησης στην τάξη. Το δέσιμο της ομάδας είναι προϋπόθεση αλλά και αποτέλεσμα της δημιουργικής γραφής στην τάξη. 5. Ασκήσεις δημιουργικής γραφής: δομήστε μια πορεία από τις απλές ασκήσεις έκφρασης στη μυθοπλασία. Είναι απολύτως απαραίτητο να προηγηθούν της γραφής του τελικού παραμυθιού ασκήσεις δημιουργικής γραφής για να εξοικειωθούν τα παιδιά με τη διαδικασία, να καλλιεργήσουν τη φαντασία τους και κυρίως να αισθανθούν τη γραφή ως παιχνίδι και ως μάθημα. Μπορείτε να αφιερώσετε μια ώρα συγκεκριμένη για δημιουργική γραφή και αναγνώσεις και σχολιασμό παραμυθιών. Μπορείτε να δημιουργήσετε κάτι σαν Λέσχη Ανάγνωσης και Δημιουργικής Γραφής με την ομάδα σας. Αλλιώς μπορείτε να βρίσκετε χρόνο μέσα στο πλαίσιο των μαθημάτων. Οι ασκήσεις δημιουργικής γραφής ενδείκνυται να ακολουθούν μια πορεία, από ασκήσεις απλές, παιχνίδια έκφρασης και παραγωγής λόγου, παιχνίδια συνδυασμού λέξεων και παραγωγής «σουρελαστικών» ιστοριών, παιχνίδια εμπλουτισμού του λεξιλογίου, καλλιέργειας της φαντασίας κλπ. Όλα μέσα από ασκήσεις που έχουν παιγνιώδη χαρακτήρα και δεν υποβάλλονται σε αξιολόγηση.

8 Στη συνέχεια και καθώς τα παιδιά θα ωριμάζουν ως αναγνώστες και ως «συγγραφείς» ή αφηγητές ιστοριών, για το νηπιαγωγείο, θα προχωράτε σε ασκήσεις μυθοπλασίας και συγγραφής ιστορίας με αρχή μέση και τέλος. Θα βιώσουμε μια τέτοια διαδικασία στο σεμινάριο. Μπορείτε όμως να διαλέξετε από τις δραστηριότητες που θα βρείτε στα πολύ ωραία βιβλία των (συμπατριωτών σας) Ασπασία Βασιλάκη και Λευτέρη Γιαννακουδάκη καθώς και στο βιβλίο του Φίλιππου Μανδηλαρά. Παρατίθενται στο τέλος. Είναι πολύτιμα βοηθήματα και θα σας δώσουν πάρα πολλές ιδέες. Μπορείτε να βρείτε τέτοιες δραστηριότητες και στο διαδίκτυο, κυρίως στα αγγλικά. Αναζητήστε με λέξεις κλειδιά creative writing for children. Φροντίστε τα ερεθίσματα που θα δίνετε στα παιδιά να είναι σχετικές με το θέμα σας, τον υγρότοπο που θα έχετε διαλέξει. 6. Πώς θα δέσετε τις ασκήσεις δημιουργικής γραφής με την έρευνά σας για τον υγρότοπο. Καταρχήν διαλέξτε τον υγρότοπο με τον οποίο θα ασχοληθείτε. Είτε εσείς είτε μαζί με τα παιδιά, αν έχετε πολλές επιλογές, αν υπάρχουν περισσότεροι υγρότοποι κοντά σας. Η εγγύτητα στο σχολείο είναι σημαντικό κριτήριο γιατί θα σας δώσει τη δυνατότητα να τον επισκεφθείτε περισσότερες από μια φορές. Δέστε τις ασκήσεις αυτές με την πορεία έρευνας για τον υγρότοπό σας. Η έρευνα που θα χρειαστεί να κάνετε για τον υγρότοπο (βιοποικιλότητα, αξία, απειλές, τρόποι προστασίας του, πολιτιστική και οικολογική αξία του κλπ) θα δώσει στους μαθητές όχι μόνο πολλές γνώσεις για την αξία και τις πιθανές απειλές του υγροτόπου αλλά και πολλά ερεθίσματα για δραστηριότητες δημιουργικής γραφής. Διαβάστε και το κείμενο «Σκέψεις και ερωτήματα περπατώντας σε έναν υγρότοπο». Θα σας δώσει ιδέες για την έρευνά σας για τον υγρότοπο, για το πώς θα αξιοποιήσετε την επίσκεψη στον υγρότοπο, και για τις δραστηριότητες Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης που μπορείτε να κάνετε για να γνωρίσουν τα παιδιά τον υγρότοπο και την οικολογική αξία του. Να έχουμε πάντα στο νου μας ότι τελικός στόχος μέσα και πέρα από την ευαισθητοποίηση των μαθητών μας είναι να ευαισθητοποιήσουμε την τοπική κοινωνία και τις αρμόδιες αρχές για την ανάγκη προστασίας του υγρότοπου. Ένα παράδειγμα πορείας δουλειάς με την τάξη που συνδυάζει δημιουργική γραφή και γνωριμία με τους υγρότοπους:

9 Εισάγουμε το θέμα μας και τη δραστηριότητα: θα φτιάξουμε ένα παραμύθι για τη φύση, για τον υγρότοπο της περιοχής μας, για να τον γνωρίσουμε, να τον αγαπήσουμε και να κάνουμε και τους άλλους να τον αγαπήσουν. Επειδή συχνά καταστρέφουμε τη φύση και είναι σημαντικό να μη συμβεί αυτό στους υγροτόπους μας. Τι είναι όμως υγρότοπος; Δίνουμε μία καρτέλα που γράφει με μεγάλα γράμματα ΥΓΡΟΤΟΠΟΣ. Τα παιδιά καλούνται να την κόψουν έτσι ώστε να αποκαλυφθούν οι δυο λέξεις που παντρεύτηκαν για να φτιάξουν τη λέξη υγρότοπος. Ζητάμε από τα παιδιά να σκεφτούν όσες περισσότερες λέξεις μπορούν με τη λέξη υγρός και να τις γράψουν σε διαφορετικές καρτέλες. Λέξει υπαρκτές ή επινοημένες (υγρασία, υγρόμετρο, υγροτοποιός, κάθυγρος κλπ.) Ζητάμε τα αντίθετα του υγρός και τα συνώνυμα. Τα γράφουμε σε καρτέλες. Το ίδιο με τη λέξη τόπος. Κάθε παιδί γράφει και μια καρτέλα. Καταλήγουμε με πολλές καρτέλες. Τις βάζουμε σε ένα τσουβάλι. Χωριζόμαστε σε μικρές ομάδες. Κάθε ομάδα τραβάει τρεις λέξεις. Πρέπει να φτιάξει με αυτές τις λέξεις μια πρόταση, προσθέτοντας έως τρεις λέξεις αν χρειάζεται (ρήμα, άρθρο κλπ.). Γράφει σε χωριστή καρτέλα την πρόταση. Διαβάζουμε τις προτάσεις. Μπορεί να βγει καμία ιστορία αν συνδυάσουμε τις προτάσεις; Πώς φαντάζονται έναν υγρότοπο; Που έχουν δει υγρότοπο; Κατάθεση εμπειριών. Ποια ζώα και φυτά φαντάζονται ότι υπάρχουν σε έναν υγρότοπο; Υπάρχουν ανθρώπινες δραστηριότητες; Κλπ. Αξιοποιούμε την παρουσίαση powerpoint για να γνωρίσουμε τους υγρότοπους της Λέσβου. Παίζουμε ένα παιχνίδι. Ο εκπαιδευτικός δε σχολιάζει καθόλου τα slides. Τα αφήνει να περνούν μόνο με τη συνοδεία μουσικής που θα διαλέξει. Τα παιδιά πρέπει να προσέχουν για να διαλέξουν ένα ζώο ή ένα φυτό που τους αρέσει πολύ. Κάθε μαθητής διαλέγει ένα μόνο ζώο ή φυτό. Αν τα παιδιά το ζητήσουν, τα slides περνάνε δεύτερη φορά. Διαλέγει το κάθε παιδί το ζώο ή το φυτό του. Αν δεν ξέρει πώς λέγεται, του δίνει ένα φανταστικό όνομα. Πώς θα γνωρίσουμε τα ζώα και τα φυτά που διαλέξατε; Γράψτε το «δελτίο ταυτότητάς» τους. Ο εκπαιδευτικός δείχνει ένα δελτίο ταυτότητας που έχει φτιάξει σε μια άλλη διαφάνεια: Φωτογραφία: Όνομα: Επίθετο: Ύψος: Βάρος:

10 Τόπος κατοικίας: Αγαπημένη τροφή: Το αγαπημένο μου φαγητό: Το αγαπημένο μου παιχνίδι: Οι φίλοι μου είναι Φοβάμαι το/την/τους/.: Θέλω πολύ: Τα παιδιά συμπληρώνουν τα δελτία ταυτότητας. Φυσικά θα χρειαστεί να φανταστούν τις απαντήσεις. Θα πλάσουν έτσι τον ήρωά τους συμπληρώνοντας με τη φαντασία τους τα στοιχεία. Στη θέση τη φωτογραφίας θα ζωγραφίσουν το ζώο ή το φυτό τους. Κολλάμε τα δελτία ταυτότητας στον τοίχο με μπλου τακ. Περιηγούμαστε στην έκθεση. Θέλει κανείς να μας ξεναγήσει στο έργο του; Αφού παρατηρήσουμε τα έργα μας, παίρνει ο κάθε μαθητής πίσω το έργο του. Σχηματίζουμε ζευγάρια ή τριάδες. Έχουμε τρία δελτία ταυτότητας ζώων ή/και φυτών. Τι θα συνέβαινε αν συναντιόντουσαν; Τι θα ήθελα να κάνουν; Σε ποια περιπέτεια θα ήθελα να μπλεχτούν; Οι ομάδες συνεδριάζουν, αποφασίζουν, γράφουν ή αν δεν μπορούν να γράψουν παρουσιάζουν προφορικά το τρίο και την περιπέτειά τους. Ο κάθε μαθητής παίρνει μαζί τους το δελτίο ταυτότητας που έφτιαξε και αναλαμβάνει να βρει λίγες πληροφορίες γι αυτό. Μπορεί να ρωτήσει τους δικούς του, να ανοίξει βιβλία ή να αναζητήσει στο internet στοιχεία (ανάλογα με την ηλικία των μαθητών). Μπορεί να συμπληρώσει το δελτίο ταυτότητας με τα στοιχεία που του έκαναν εντύπωση. Ο εκπαιδευτικός δεν έχει αξιοποιήσει ακόμη πλήρως την παρουσίαση. Μπορεί να το κάνει στη συνέχεια ζητώντας από τους μαθητές να συμπληρώνουν με τα στοιχεία της έρευνάς τους. Με πολλούς τρόπους μπορεί να δεθεί έτσι η έρευνα με ασκήσεις δημιουργικής γραφής, με αναγνώσεις παραμυθιών, εικαστικά, θεατρικό παιχνίδι κλπ. Στην πραγματικότητα μπορεί να εξελιθχεί σε ολόκληρο project Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και δημιουργικής έκφρασης. H επίσκεψη στον υγρότοπο και η εστίαση σε αυτόν θα πρέπει να έρθει σχετικά νωρίς στη διαδικασία. Ο υγρότοπος θα έχει πολλά να «πει» στην ομάδα και η άμεση εμπειρία θα λειτουργήσει ως κίνητρο για τα παιδιά. Αν μπορούν να γίνουν περισσότερες επισκέψεις για να δούνε τα παιδιά τον υγρότοπο διαφορετικές εποχές θα ήταν ωραίο.

11 Επίσης θα ήταν ωραίο να εντοπίσετε πιθανές απειλές, τρόπους προστασίας και να αναλάβετε με την ομάδα σας μια δράση. Πού ξέρετε; Ίσως δείτε τη δράση αυτή και στα παραμύθια των παιδιών. Αλλά μην μπείτε στον πειρασμό να τους υποχρεώσετε να κάνουν ή να γράψουν κάτι που αρέσει σε σας! Γενικά προσπαθήστε να συγκρατήσετε τη δική σας διάθεση για συγγραφή! Αν θέλετε, γράψτε το δικό σας, ξεχωριστό παραμύθι που θα παρουσιάσουμε «εκτός διαγωνιστικού τμήματος»!. Υπάρχουν πάρα πολλοί δρόμοι και τρόποι να φτάσετε στο τελικό αποτέλεσμα. Εσείς γνωρίζετε καλύτερα από όλους την τάξη σας. Ξέρετε να την καθοδηγείτε αλλά και να αξιοποιείτε τις ιδέες της. Προσέξτε τους χρόνους σας. Τελική ημερομηνία υποβολής των παραμυθιών είναι η 5η Απριλίου Καλή δουλειά και καλή διασκέδαση! Ελένη Σβορώνου Bιβλιογραφικές αναφορές: Βruner, J. (2004) Δημιουργώντας ιστορίες. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Diehl, P. (1986) O συμβολισμός στην ελληνική μυθολογία, Αθήνα: Χατζηνικολής Λέρερ, Τζ. (2008) Ο Προυστ ήταν νευροεπιστήμονας, Αθήνα: Αυγό. Μπέτελχαιμ, Μπ. (1995) Η γοητεία των παραμυθιών, Αθήνα: Γλάρος. Wildon, Ed. & Kellert, S. (1993) The Biophilia Hypothesis, Washington D.C.: Island Press. Βιβλία που θα σας βοηθήσουν στη διαδικασία: Βασιλάκη, Α. & Γιαννακουδάκη, Λ. (2009) Η δημιουργική γραφή στο δημοτικό σχολείο. Αθήνα: Κέδρος Μανδηλαρά, Φ. & Πασσιά, Π. (2001) Εργαστήριο δημιουργικής γραφής για παιδιά. Αθήνα: Πατάκης Ροντάρι, Τζ. (2003) Η γραμματική της φαντασίας: Εισαγωγή στην τέχνη να επινοείς ιστορίες., Μεταίχμιο. Σαγκοστίνο, Π. (2003) Πώς να διηγούμαστε ένα παραμύθι και να επινοούμε άλλα εκατό. Αθήνα: Καστανιώτης. Ακολουθεί Παράρτημα.

12 Παράρτημα Αν θέλετε να δώσετε ένα κείμενο οδηγιών στα μεγαλύτερα παιδιά, δώστε αυτό: ΙΔΕΑ Το θέμα της ιστορίας σου θα αφορά σίγουρα τον υγρότοπο και τα σπάνια ζώα και πουλιά που ζουν εκεί. Δε φτάνει όμως αυτό. Χρειάζεσαι και μια πρωτότυπη ιδέα. Που θα τη βρεις; Παντού! Οι συγγραφείς αντλούν την έμπνευση τους από την καθημερινότητά, από κάτι που άκουσαν ή διάβασαν και τους άρεσε, από άλλες ιστορίες, από την επικαιρότητα, από την παρατήρηση των ανθρώπων γύρω τους, από όσα τους απασχολούν ή όσα έχουν ζήσει. Μια ιστορία μπορεί να ξεκινήσει από μια λέξη, μια φράση, μια εικόνα, ένα όνειρο, έναν ήρωα, ένα αντικείμενο, μια σκέψη... Κοίτα τώρα γύρω σου. Ό,τι βλέπεις είναι και μια ιδέα για να διαλέξεις, μην αργείς. ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ Έχεις χιλιάδες πρωταγωνιστές για να διαλέξεις. Μπορεί οι ήρωες και οι ηρωίδες του παραμυθιού σου να είναι ζώα και πουλιά του υγροτόπου. Μπορεί όμως να είναι και άνθρωποι ή δέντρα ή μια ολόκληρη λιμνοθάλασσα ή εξωγήινοι ή άψυχα αντικείμενα που θα τα ζωντανέψεις εσύ με την ιστορία σου. Θυμήσου όμως: όσο πιο ενδιαφέροντες είναι οι χαρακτήρες, τόσο πιο ενδιαφέρουσα θα γίνει και η ιστορία σου. Μάθε τα πάντα για αυτούς. Τι θα απαντούσαν αν τους ρωτούσες διάφορα πράγματα, ποια είναι τα προτερήματα και τα ελαττώματά τους, τί χρειάζονται, τί τους λείπει, τί ικανότητες έχουν, τί τους αρέσει και τί απεχθάνονται... Όλα αυτά που θα σκεφθείς και θα μάθεις γι' αυτούς δε χρειάζεται να τα συμπεριλάβεις στο κείμενο, θα σε βοηθήσουν όμως να ξέρεις καλά πώς αντιδρούν και συμπεριφέρονται οι ήρωες μέσα στην ιστορία σου! ΔΟΜΗ Η κλασική συνταγή για παραμύθια είναι: ΗΡΩΑΣ / ΠΡΟΒΛΗΜΑ / ΛΥΣΗ Διάβασε άλλες ιστορίες, δες ξανά τις αγαπημένες σου ταινίες και σκέψου: ποιοί είναι οι ήρωες; ποιό είναι το πρόβλημά τους μέσα στην ιστορία; πώς το λύνουν; Σκέψου τους δικούς σου ήρωες. Τί έχουν να αντιμετωπίσουν; Μια δύσκολη κατάσταση; ένα πρόβλημα (όπως η καταστροφή του περιβάλλοντος), μήπως κάποιον άλλο ήρωα (τον "κακό" της ιστορίας) ή μήπως τους ίδιους τους εαυτούς τους; Και πώς πιστεύεις ότι θα τα καταφέρουν; Κι αν είσαι από τους συγγραφείς που δεν τους αρέσουν οι συνταγές σαν αυτή και θέλουν να γράψουν κάτι εντελώς πρωτότυπο, τότε ακόμη καλύτερα!!! ΔΡΑΣΗ Μην τα κάνεις όλα εύκολα για τους ήρωές σου! Βάλε στο δρόμο τους εμπόδια και δυσκολίες και δες πώς μπορούν να τα ξεπεράσουν. Όσο αυξάνονται οι δυσκολίες στην αποστολή τους και τα εμπόδια στο «ταξίδι» τους μέσα στην ιστορία, τόσο αυξάνεται και το ενδιαφέρον του αναγνώστη που περιμένει με αγωνία τη λύση και το τέλος της. ΣΚΗΝΙΚΟ Όσο ασχολείσαι με τα Ποιός, Τί και Πώς της ιστορίας σου μην ξεχάσεις το Που! Πού συμβαίνουν όλα; Ποιό είναι το σκηνικό σε κάθε κομμάτι της ιστορίας σου; Ένα δάσος, μια παλιά αποθήκη; Ο βυθός της θάλασσας; Το κέντρο της πόλης ή η κουφάλα ενός δέντρου; Περίγραψε τις εικόνες που βλέπουν οι ήρωες, και την ατμόσφαιρα κάθε σκηνής. Το σκηνικό

13 της ιστορίας σου είναι κι αυτό ένας χαρακτήρας. Μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα ή να σου δώσει ιδέες και λύσεις! ΜΙΑ ΦΟΡΑ ΚΙ ΕΝΑΝ ΚΑΙΡΟ Έτσι ξεκινούν όλα τα παραμύθια! Το δικό σου; Σκέψου καλά πώς θα αρχίσεις την ιστορία σου. Είναι το πρώτο πράγμα που θα διαβάσει ο αναγνώστης και έχεις την ευκαιρία να κερδίσεις από την αρχή το ενδιαφέρον του... Μια ιστορία για ένα παιδί που μεταμορφώθηκε σε πουλί μπορεί π.χ. να αρχίζει κάπως έτσι: "Μια φορά κι έναν καιρό, σε ένα χωριό ζούσε ένα παράξενο παιδί που όσο μεγάλωνε μεταμορφωνόταν σε πουλί" αλλά και κάπως έτσι: "Ο Νίκος κοιτάχτηκε αγουροξυπνημένος στον καθρέφτη και δεν μπορούσε να το πιστέψει... εκεί που μέχρι χθες ήταν η μύτη του, είχε ένα τεράστιο μυτερό ράμφος!" Εσένα ποιό ξεκίνημα από τα δύο θα σου κινούσε το ενδιαφέρον να διαβάσεις παρακάτω; ΓΡΑΨΕ! Λένε ότι όλοι μπορούμε να γράψουμε μια όμορφη ιστορία, πραγματικός συγγραφέας όμως, είναι εκείνος που κάθεται και τη γράφει! Ξεκίνα λοιπόν. Ακόμη και αν δεν έχεις όλα τα υλικά σου έτοιμα, πάρε μολύβι και χαρτί και ξεκίνα να "μαγειρεύεις" την ιστορία σου. Θα δεις ότι σύντομα θα "ζωντανέψει" από μόνη της και θα σου δώσει καινούργιες ιδέες για τη συνέχεια. ΞΑΝΑΓΡΑΨΕ!!! Μόλις πεις "Επιτέλους τέλειωσα την ιστορία μου" θυμήσου ότι δεν τέλειωσες ακόμη... Ξαναδιάβασέ την. Βάλε κι άλλους να τη διαβάσουν και σκέψου καλά όσα σου πουν. Πηγή: Aπό το site του διαγωνισμού της Ε.Ο.Ε. «Ένα παραμύθι για τη Γιάλοβα»

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τη φωτογραφική έκφραση για παιδιά του Δημοτικού

Γνωριμία με τη φωτογραφική έκφραση για παιδιά του Δημοτικού Μένης Θεοδωρίδης Γνωριμία με τη φωτογραφική έκφραση για παιδιά του Δημοτικού Η μικρή εισαγωγή στη φωτογραφική έκφραση για παιδιά 6-12 χρόνων που ακολουθεί, γράφτηκε με σκοπό να ενθαρρύνει τους εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της

Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της Τι σκεφτόμαστε; Διδακτική πρόταση 5: Τι να σκέφτονταν οι άνθρωποι της Ερώτημα-κλειδί Ποια είναι τα πιο σημαντικά πράγματα που σκέφτονταν οι άνθρωποι της Πρόοδος από το προηγούμενο μάθημα Τα παιδιά μεταφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φώτης και η Φωτεινή

Ο Φώτης και η Φωτεινή Καλλιόπη Τσακπίνη Ο Φώτης και η Φωτεινή Μια ιστορία για ένα παιδί με αυτισμό Επιστημονική επιμέλεια: Σοφία Μαυροπούλου Εικονογράφηση: Κατερίνα Μητρούδα Βόλος 2007 Περιεχόμενα Προλογικό σημείωμα...1 Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ Με τους μαθητές τις μαθήτριες και τη δασκάλα της P2ELa 2013-2014 Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ- ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μια μέρα ξεκινήσαμε από τις Βρυξέλλες

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Β Δεύτερη διδακτική πρόταση Ημερολόγια Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα παιδιά ή ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β Ελένη ΚΑΜΠΕΡΗ - ΤΖΟΥΡΙΑΔΟΥ Σχολική Σύμβουλος Προσχολικής Αγωγής Σταυρούλα ΠΑΝΤΑΖΗ Νηπιαγωγός ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2004 1 λίγα λόγια για τις δραστηριότητες Στο τεύχος αυτό περιλαμβάνονται:

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΕΙΟ: Δημοτικό Σχολείο Παλώδιας ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 Αρ. Μαθητών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 38 Αρ. Εκπαιδευτικών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα: 7 Εκπαιδευτικοί:

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Β Τρίτη διδακτική πρόταση Κατοικίδια ζώα Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα παιδιά ή ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom Στις 28 Φεβρουαρίου, δύο από τους εθελοντές του Edurom από το Μεσογειακό Σχολείο της Ταρραγόνα βρέθηκαν στην Ημέρα Εκπαίδευσης του «Δικτύου για τη δημοκρατική εκπαίδευση των ενηλίκων: μπροστά με τη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

Πιάστε τους! Συλλογή Χελιδόνια Εκδόσεις Πατάκη

Πιάστε τους! Συλλογή Χελιδόνια Εκδόσεις Πατάκη Συλλογή Χελιδόνια Εκδόσεις Πατάκη Πιάστε τους! Φίλιππος Μανδηλαράς, Μαρία Παπαγιάννη Εικονογράφηση: Μιχάλης Κουντούρης Σελ. 260 Έπαινος Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου ραστηριότητες για την Ε & την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις................ 7 Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου.............. 17 Μαθαίνω να µεγαλώνω τις προτάσεις µου............... 25 Μαθαίνω να γράφω

Διαβάστε περισσότερα

Extract from the book Play and Laugh- Language games for teaching Greek as a foreign. language. by Ifigenia Georgiadou, 2004, Hellenic Culture Centre

Extract from the book Play and Laugh- Language games for teaching Greek as a foreign. language. by Ifigenia Georgiadou, 2004, Hellenic Culture Centre Απόσπασμα από το βιβλίο Παίξε-Γέλασε/ γλωσσικά παιχνίδια για τη διδασκαλία της ελληνικής ως ξένης γλώσσας Της Ιφιγένειας Γεωργιάδου, 2004, εκδ. Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού Extract from the book Play and

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα;

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; Σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Σκοπός αυτής της διερεύνησης ήταν να κάνουν κάποιες υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

11 ο Νηπιαγωγείο Ασπροπύργου Ελένη Κουντουρά Ελισάβετ Ταουφίκ

11 ο Νηπιαγωγείο Ασπροπύργου Ελένη Κουντουρά Ελισάβετ Ταουφίκ 11 ο Νηπιαγωγείο Ασπροπύργου Ελένη Κουντουρά Ελισάβετ Ταουφίκ Παιδαγωγικοί στόχοι του προγράμματος: Ευαισθητοποίηση των νηπίων απέναντι στα αδέσποτα Κατανόηση των δικαιωμάτων/αναγκών/συναισθημάτων των

Διαβάστε περισσότερα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα ΣΤ τάξη Δημοτικού Σχολείου Μακρυγιάλου 2009-2010 1 Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα άγρια

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου;

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου; Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου; Ενότητα: Ελεύθερος χρόνος διασκέδαση (2 Φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή:

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει...

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... Ο γιος του ψαρά κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... ια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας ψαράς που δεν είχε παιδιά. Κάποια μέρα, εκεί που πήγαινε με

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδια για βελτίωση ικανοτήτων

Παιχνίδια για βελτίωση ικανοτήτων Παιχνίδια για βελτίωση ικανοτήτων Διασκεδαστικά παιχνίδια για να βελτιωθούν οι ικανότητες του παιδιού σας Βελτίωση της κριτικής σκέψης του παιδιού σας Όμορφο ανακάτεμα. Οι ικανότητες της κριτικής σκέψης

Διαβάστε περισσότερα

«Ταξιδεύοντας στον κόσµο των παραµυθιών». 27 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου. Δημοτικό Σχολείο www.protypa.gr

«Ταξιδεύοντας στον κόσµο των παραµυθιών». 27 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου. Δημοτικό Σχολείο www.protypa.gr «Ταξιδεύοντας στον κόσµο των παραµυθιών». 2 Φεβρουαρίου έως 2 Μαρτίου 2013 Δημοτικό Σχολείο www.protypa.gr Ο Διγενής ψυχομαχεί κι η γης τονε τρομάζει. Βροντά κι αστράφτει ο ουρανός και σειέται ο πάνω κόσμος,

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ Β2 : ΤΑ ΣΑΛΙΓΚΑΡΑΚΙΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012-ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2013 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ PROJECT «ΤΟ ΣΑΛΙΓΚΑΡΙ» ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΕΠΕΤΕΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΥΚΑΙΡΙΑΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ

ΤΜΗΜΑ Β2 : ΤΑ ΣΑΛΙΓΚΑΡΑΚΙΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012-ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2013 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ PROJECT «ΤΟ ΣΑΛΙΓΚΑΡΙ» ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΕΠΕΤΕΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΥΚΑΙΡΙΑΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΜΗΜΑ Β2 : ΤΑ ΣΑΛΙΓΚΑΡΑΚΙΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012-ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2013 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ PROJECT «ΤΟ ΣΑΛΙΓΚΑΡΙ» ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΕΠΕΤΕΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΥΚΑΙΡΙΑΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΟΣ ΚΑΜΟΥΤΣΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το διάστημα

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Σάββα Β.Διευθύντρια

Γεωργία Σάββα Β.Διευθύντρια Γεωργία Σάββα Β.Διευθύντρια Φάση 1: Διάγνωση Φάση 2: Οργάνωση Ετοιμασία Φάση 3: Εφαρμογή Ο εκπαιδευτικός είναι υπεύθυνος ώστε να διαγνώσει τα διαφορετικά επίπεδα της τάξης του Μικρές, συντρέχουσες αξιολογήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Κατοικίδια και ζώα της φάρμας 978-960-566-195-3. Σελίδες: 32 // Τιμή: 3,70. Τα λουλούδια. 978-960-566-473-2 Σελίδες: 32 // Τιμή: 3,70

Κατοικίδια και ζώα της φάρμας 978-960-566-195-3. Σελίδες: 32 // Τιμή: 3,70. Τα λουλούδια. 978-960-566-473-2 Σελίδες: 32 // Τιμή: 3,70 x Προσχολική Αγωγή Χρώματα, Σχήματα, Γραμμές 978-960-566-192-2 Τιμή: 5,50 Πλανήτες 978-960-566-197-7 Τα γράμματα 978-960-566-474-9 Άγρια ζώα και ζώα της θάλασσας 978-960-566-193-9 Τιμή: 5,50 ÆÕÒÏ Κατοικίδια

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Τίτλος προγράμματος: «Ταξίδι στην Παραμυθοχώρα» Τάξη: Α Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2013-14 Σύνολο μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραμύθια της τάξης μας!

Τα παραμύθια της τάξης μας! Τα παραμύθια της τάξης μας! ΟΙ λέξεις κλειδιά: Καρδιά, γοργόνα, ομορφιά, πυξίδα, χώρα, πεταλούδα, ανηφόρα, θάλασσα, φάλαινα Μας βοήθησαν να φτιάξουμε αυτά τα παραμύθια! «Χρυσαφένια χώρα» Μια φορά κι έναν

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεόραση και διαφήμιση

Τηλεόραση και διαφήμιση Τηλεόραση και διαφήμιση Δείτε τι έγραψαν μερικά παιδιά για τις διαφημίσεις:... Σε κάθε σπίτι σήμερα έχει μπει η τηλεόραση και, όπως γνωρίζουμε, κάθε μέρα βομβαρδιζόμαστε από τις διάφορες διαφημίσεις που

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ 1 of 18 4/16/2015 4:11 PM ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει διάφορες ενότητες για τα ψηφιακά παιχνίδια που παίζονται σε συσκευές κινητής τεχνολογίας και ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η εµπειρία της χρήσης των «Αναγνωστικών Ηµερολογίων» στην Α Γυµνασίου της Βάλιας Λουτριανάκη Η χρήση αναγνωστικών ηµερολογίων (reading

Διαβάστε περισσότερα

«ΧΕΔΙΟ ΕΡΓΑΙΑ ΓΙΑ ΣΗΝ ΕΤΕΛΙΚΣΗ ΖΩΝΗ» Γούτου Ελένη (Β ΤΑΞΗ) ΣΟΧΟΙ. Άςκηςη ςτην αφήγηςη και τη δραματοποίηςη των μύθων.

«ΧΕΔΙΟ ΕΡΓΑΙΑ ΓΙΑ ΣΗΝ ΕΤΕΛΙΚΣΗ ΖΩΝΗ» Γούτου Ελένη (Β ΤΑΞΗ) ΣΟΧΟΙ. Άςκηςη ςτην αφήγηςη και τη δραματοποίηςη των μύθων. ΕΤΕΛΙΚΣΗ ΖΩΝΗ Α & Β ΣΑΞΗ 1 ο ΔΗΜΟΣΙΚΟ ΧΟΛΕΙΟ ΠΛΑΣΤΚΑΜΠΟΤ ΧΟΛΙΚΟ ΕΣΟ 2013-2014 «ΧΕΔΙΟ ΕΡΓΑΙΑ ΓΙΑ ΣΗΝ ΕΤΕΛΙΚΣΗ ΖΩΝΗ» ΘΕΜΑ: «ΑΙΣΩΠΟΥ ΜΥΘΟΙ» ΣΑΞΕΙ: Α & Β ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟΙ: Παρτάλα Μαριάνθη (Α ΤΑΞΗ) Γούτου Ελένη

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά

Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά Μια φορά κι έναν καιρό μια παρέα από μαθητές και μαθήτριες που αγαπούσαν την περιπέτεια και ήθελαν να γνωρίσουν τον κόσμο αποφάσισε να κάνει ένα ταξίδι μακρινό.

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που

Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που Τίτλος προγράμματος: «Παιχνίδια στο χθες, παιχνίδια στο σήμερα, παιχνίδια δίχως σύνορα» Υπεύθυνη προγράμματος: Μπότη Ευαγγελή Εκπαιδευτικός που συμμετέχει: Κακάρη Κωνσταντίνα Παρακολουθώντας τα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΛΗΜΝΙΟΥ ΤΑΝΙΑ. Νηπ\γείο Κοκκίμη Χάμι- Κλασικό Τμήμα Σχολικό έτος: 2009-2010

ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΛΗΜΝΙΟΥ ΤΑΝΙΑ. Νηπ\γείο Κοκκίμη Χάμι- Κλασικό Τμήμα Σχολικό έτος: 2009-2010 ΝΗΠΙΑΓΩΓΟΣ ΛΗΜΝΙΟΥ ΤΑΝΙΑ Νηπ\γείο Κοκκίμη Χάμι- Κλασικό Τμήμα Σχολικό έτος: 2009-2010 Επιλέξαμε ν ασχοληθούμε με τα Παραμύθια, καθώς είναι πάντα ευχάριστα στα παιδιά προσχολικής ηλικίας και τα οφέλη τους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ Γ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ από τη δασκάλα Στέλλα Σάββα Παττίδου

ΤΑΞΗ Γ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ από τη δασκάλα Στέλλα Σάββα Παττίδου ΤΑΞΗ Γ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ από τη δασκάλα Στέλλα Σάββα Παττίδου ΚΕΙΜΕΝΙΚΟ ΕΙΔΟΣ:ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Θέμα: Περιγραφή προσώπου Τίτλος: «ο παππούς μου» Α. ΠΡΟΣΥΓΓΡΑΦΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ 1. Φάση Αυθεντικοποίησης (3Χ40 λεπτά) Προβληματισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Μάθημα: Ελληνικά σε Ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε3 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point.

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. Συγγραφέας του βιβλίου είναι η Τζακλίν Ουίλσον και απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

1ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Δημιουργικής Ανάγνωσης

1ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Δημιουργικής Ανάγνωσης 1ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Δημιουργικής Ανάγνωσης Στόχοι: να ενισχύσουμε στα παιδιά την καλή σχέση με την ανάγνωση η οποία είναι καθοριστικής σημασίας στην βελτίωση της γλωσσικής έκφρασης να καλλιεργήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY Προσαρμογή- Αποχωρισμός Αγαπητοί γονείς, Κατανοώντας τους προβληματισμούς και τα ερωτήματα σας γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Α (αρχάριο) Δεύτερη διδακτική πρόταση Ανέκδοτα-Αινίγματα Ενδεικτική διάρκεια: 1 διδακτική ώρα (εναλλακτικά, να δίνονται ένα ή δύο ανέκδοτα στο πρώτο ή τελευταίο δεκάλεπτο

Διαβάστε περισσότερα

Aνάπτυξη δημιουργικότητας και καλλιέργεια δημιουργικής σκέψης. Χριστιάνα Χρίστου Β Δημοτικό Κοκκινοτριμιθιάς

Aνάπτυξη δημιουργικότητας και καλλιέργεια δημιουργικής σκέψης. Χριστιάνα Χρίστου Β Δημοτικό Κοκκινοτριμιθιάς Aνάπτυξη δημιουργικότητας και καλλιέργεια δημιουργικής σκέψης Χριστιάνα Χρίστου Β Δημοτικό Κοκκινοτριμιθιάς Τα δεδομένα Παρατηρήθηκε Απαξιωτική στάση/συμπεριφορά για το σχολείο, τα μαθήματα και το περιεχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΣΥΓΓΡΑΦΩ ΕΚΦΡΑΖΟΜΑΙ

ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΣΥΓΓΡΑΦΩ ΕΚΦΡΑΖΟΜΑΙ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ ΔΙΑΒΑΖΩ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΩ ΣΥΓΓΡΑΦΩ ΕΚΦΡΑΖΟΜΑΙ δανεισμός βιβλίων βιβλιοπαρουσιάσεις δραματοποιήσεις παιγνιώδεις δράσεις δραματοποιήσεο ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ Η ενασχόληση με το βιβλίο όχι σαν γνωστικό

Διαβάστε περισσότερα

Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου

Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου Κλάδος Λυκόπουλων Περιφέρεια Αθηνών ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Ένας μήνας γεμάτος εκδηλώσεις Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου Τα Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου περιμένουν για 9η χρονιά μικρούς και μεγάλους να ανακαλύψουν,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ: ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΡΑΦΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ

ΓΛΩΣΣΑ: ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΡΑΦΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ ΓΛΩΣΣΑ: ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΓΡΑΦΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ Ένας από τους σημαντικούς στόχους του Νηπιαγωγείου είναι και η ανάπτυξη του προφορικού και

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ το Δημοτικό η δασκάλα λέει στους μαθητές της: -Παιδιά, ελάτε να κάνουμε ένα τεστ εξυπνάδας! Ριχάρδο, πες μου ποιο είναι αυτό το ζωάκι: Περπατά στα κεραμίδια, έχει μουστάκι, κάνει νιάου και αλλά έχει και

Διαβάστε περισσότερα

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου»

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Γράψε ένα Τίτλο για την εφημερίδα εδώ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΠΟ τα ΠΑΙΔΙΑ ΤΕΧΝΗ σελ. 4 γράψε την ημερομηνία εδώ «Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Αφιέρωμα για την σχέση «Πόλη + Φύση» «Να μεγάλωναν ας πούμε οι

Διαβάστε περισσότερα

Γλώσσα Α Δημοτικού Τεύχος 1ο. Οδηγός εκπαιδευτών ή γονέων. Μαρία Ζάππα-Κασαπίδη

Γλώσσα Α Δημοτικού Τεύχος 1ο. Οδηγός εκπαιδευτών ή γονέων. Μαρία Ζάππα-Κασαπίδη Γλώσσα Α Δημοτικού Τεύχος 1ο Οδηγός εκπαιδευτών ή γονέων. Μαρία Ζάππα-Κασαπίδη Γλώσσα Α Δημοτικού Τεύχος 1ο Στην εισαγωγική ενότητα του βιβλίου τα παιδιά έρχονται σε πρώτη επαφή με τους ήρωες που θα τους

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά

Ο Παραμυθάς Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά 18 Ιαν 2014 Χανιά (18/1), Σταλός (19/1), Χανιά 18.01 έως 19.01 Ο "Παραμυθάς" Νίκος Πιλάβιος στα Χανιά Ο Παραμυθάς των παιδικών μας χρόνων έρχεται στην Κρήτη Όταν

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Ετοίμασαν ένα γράμμα για την μακρινή τους φίλη.

Ετοίμασαν ένα γράμμα για την μακρινή τους φίλη. ΝΗΠΙΑ Έχω ένα φίλο μακρινό. 2014-2015 Στο σχολείο μας χρόνια τώρα έχουμε μια «σκυτάλη» που παραδίδουμε από τάξη σε τάξη. Είναι η σκυτάλη της φιλίας, του νοιαξίματος, της φροντίδας για παιδιά λιγότερο ευνοημένα,

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα M A R K E T I N G R E S E A R C H S E R V I C E S Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα Δεκέμβριος 2010 Εισαγωγή Φέτος, είπαμε να γιορτάσουμε τα Χριστούγεννα με μια έρευνα που αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός 1ου Μαθήματος

Οδηγός 1ου Μαθήματος Οδηγός 1ου Μαθήματος Στόχος του 1 ου μαθήματος Το 1 ο μάθημα αφορά τη διδακτική ενότητα: «Εισαγωγή στην ανακύκλωση συσκευασιών». Στόχος του 1 ου μαθήματος είναι ο/ η εκπαιδευτικός να εισάγει για πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt - Ι - Αυτός είναι ένας ανάπηρος πριν όμως ήταν άνθρωπος. Κάθε παιδί, σαν ένας άνθρωπος. έρχεται, καθώς κάθε παιδί γεννιέται. Πήρε φροντίδα απ τη μητέρα του, ανάμεσα σε ήχους

Διαβάστε περισσότερα