ΤΕΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΔΡΑΜΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΕΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΔΡΑΜΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ"

Transcript

1 ΤΕΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΔΡΑΜΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΧΑΔΑ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ ΣΛΑΜΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ ΠΑΦΟΥ (ΚΥΠΡΟΣ) (CONFIGURATION WASTE DISPOSAL AREA NEAR THE VILLAGE SALAMIOU DISTRICT OF PAPHOS (CYPRUS) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΦΟΙΤΗΤΗ ΜΑΡΙΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΜΟΝΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Δ.ΣΤΥΛΙΑΔΗΣ ΟΡΛΕΝΑ ΣΙΔΕΡΙΔΟΥ ΔΡΑΜΑ (Μάιος 2015)

2 2

3 «Αφιερωμένο εις μνήμην της πολυαγαπημένης μου θείας Ευφρόσυνης Βασιλείου» 3

4 Ευχαριστίες Αισθανόμαστε την ανάγκη να εκφράσουμε τις ειλικρινείς και θερμές μας ευχαριστίες σε όσους συνέβαλαν στην διεκπεραίωσης αυτής της προσπάθειας για την ολοκλήρωση αυτής της μελέτης. Πρώτα από όλους οφείλουμε ένα μεγάλο ευχαριστώ στον επιβλέπον καθηγήτρια Σιδερίδου Ορλένα για τη αμέριστη βοήθεια και συνεχή επικοινωνία που καταφέραμε να έχουμε μαζί της. Ένα τεράστιο ευχαριστώ και ευγνωμοσύνη θέλουμε να δώσουμε και στην κα. Ντανιέλλα Μούγιαννου Διευθύντρια του ΚΠΕ Σαλαμιού η οποία δεν δίστασε να μας βοηθήσει σε όλα τα θέματα που τον χρειαστήκαμε καθ όλη την διάρκεια της έρευνας μας. Προσφέρθηκε να μας εξυπηρετήσει και να μας δώσει υλικό και ότι στοιχεία μπορούσαν να μας χρειαστούν καθώς επίσης και την γνώση της στο αντικείμενο. Τον κοινοτάρχη του χωριού τον κύριο Κωστάκη Άγουστης για την βοήθεια του στην εξεύρεση στοιχείων και την άψογη συνεννόηση και συνεννόηση με την κυρία Ντανιέλλα Τέλος θέλω να ευχαριστήσω θερμά όλους εκείνους όσους συνέβαλαν στην ηθική και αμέριστη βοήθεια τους, όντας δίπλα μού όλα τα χρόνια της ζωής μου και έχοντας τους στο πλευρό μου τα τελευταία χρόνια, μου έδωσαν δύναμη και κουράγιο έτσι ώστε να καταφέρω να ολοκληρώσω το όνειρο μου. Στην οικογένεια μου, τους φίλους κι συμφοιτητές μου που με την καθημερινή τους συμπαράσταση, την υπομονή τους και την θετική τους σκέψη, ιδιαίτερα όταν τους χρειαζόμουνα, συμμετείχαν στην εκπλήρωση του κοινού μας στόχου. 4

5 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η παρούσα μελέτη έγινε στα πλαίσια της Πτυχιακής εργασίας του Τμήματος Αρχιτεκτονικής Τοπίου του ΤΕΙ Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με θέμα την Αποκατάσταση και την διαμόρφωσης ΧΑΔΑ της κοινότητας Σαλαμιού της Επαρχίας Πάφου. Η μελέτη συντάχθηκε από τον σπουδαστή Μάριο Βασιλείου και με επόπτη καθηγητή Αθανάσιο Δ. Στυλιάδη. Αποσκοπεί στη εύρεση καινοτόμων ιδεών και λύσεων με στόχο της περιβαλλοντική αναβάθμιση, συνδυάζοντας ταυτόχρονα την αναψυχής των Τουριστών καθώς και της τοπικής κοινωνίας. Εν μέρει βασικό μέλημα στην δημιουργία της σχεδίασης του χώρου αποτελεί η αναβάθμισή του έτσι ώστε να βελτιωθεί η παραμονή των χρηστών στον χώρο αυξάνοντας την ως αποτέλεσμα αναψυχής και χαλάρωσης από την ρουτίνα της καθημερινότητας. Επίκεντρο αποτελεί η στροφή στην παράδοση (ήθη και έθιμα) της κοινότητας και της περιοχής καθώς είναι η έδρα της περιφέρειας Ανατολικής Πάφου και ανήκει στο σύμπλεγμα Κρασοχωριών Λεμεσού - Πάφου. Ως εκ τούτου η ταύτισή του σε συνδυασμό με την Αγροτουρισμό που άρχισε να εφαρμόζετε πριν από μερικά χρόνια με την ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε το 2004, η Ανακήρυξη της Πάφου ως πολιτισμική Πρωτεύουσα της Ευρώπης το 2017 μας καθιστά υπευθύνους ώστε η σχεδίασή μας να έχει ως βασική προϋπόθεση τον πολιτισμό, καθώς η περιοχή έχει πολλές πολλά μεσαιωνικές εκκλησιές μοναστήρια και εξωκκλήσια δύο από αυτά είναι μοναστήρι Παναγίας του Σίτυ και Παναγίας Σαλαμιώτισας. Δυο ακόμη λόγοι για τους οποίους επιλέχτηκε αυτός ο χώρος είναι πρώτων ότι αποτελεί κομβικό σημείο δύο χωριών σύμπλεγμα, της Ορεινής Πάφου και της Ανατολικής Πάφου. Ο δεύτερος είναι πως στην κοινότητα εδρεύει το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Σαλαμιού που βρίσκετε ανάμεσα σε δυο ποταμούς τον Διάριζο και τον Ξερό δύο από τους μεγαλύτερους σε όγκο νερού. Αποτέλεσμα αυτού είναι η πλούσια χλωρίδα και πανίδα της Περιοχής αφού φωλιάζουν στην περιοχή σπάνια ενδημικά πουλιά και σπάνια ενδημικά πουλιά καθώς και μεταναστευτικά πουλιά που ξεχειμωνιάζουν στην Κύπρο πριν να επιστρέψουν την άνοιξη στην Ευρώπη ή το ταξίδι τους στην Αφρική. Η μελέτη περιλαμβάνει μια πλήρης ανάλυση της Περιοχής ΧΑΔΑ όπου προβλέπονται οι ανάλογες διευθετήσεις και ενέργειες για την περιβαλλοντική της αναβάθμιση, έπειτα προτείνετε σχεδιασμός ανάπλαση του ευρύτερου χώρου που συνοδεύεται από σχέδια και κατασκευαστικές λεπτομέρειες και τέλος ακολουθεί ο φωτορεαλησμός και Συμπεράσματα. 5

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ευχαριστίες...4 ΠΡΟΛΟΓΟΣ...5 ΚΕΦ.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Θέμα Σκοπός Ορισμοί Παραδοσιακή αρχιτεκτονική Εισαγωγή στην Αρχιτεκτονική Τοπίου Τοπίο Το Πρόγραμμα της Πάφου ως πολιτιστικής Πρωτεύσας της Ευρώπης Το χωριό Σαλαμιού Ιστορία Πολιτισμός Μονή Παναγίας του Σίντη Ιστορικό της Μονής H Ιερά Μονή Σαλαμιωτίσσης ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Τοπίο ΤΟ ΚΛΙΜΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Βροχόπτωση Θερμοκρασία Αέρα Θερμοκρασία εδάφους Σχετική υγρασία αέρα Ηλιοφάνεια Άνεμοι ΤΑΣΕΙΣ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΊΑΣ ΣΤΗΝ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ 20 ου ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 21 ου Βροχόπτωση Θερμοκρασία Κλιματικές αλλαγές συνθήκες Γεωλογικά Υδρολογία

7 1.8.4 ΧΛΩΡΊΔΑ Ενδιαίτημα Δράσεις που έγιναν για την διάσωση του Γύπα κατά την περίοδο Πληθυσμιακή Απογραφή του Γύπα Πρόγραμμα Πληθυσμιακής Καταγραφής του Γύπα Συμπέρασμα Καταγραφής ΚΕΦ.2: ΣΤΡΑΤΙΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΡΙΜΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΚΕΦ 3:ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Ανάλυση του χώρου όπως το είχε μελετήσει το υπουργείο Εσωτερικών σε συνεργασία με το Τμήμα Περιβάλλοντος Χωροταξία, πολεοδομικές ρυθμίσεις και χρήσεις γης Γεωμορφολογία / Τοπίο Γεωλογία υδρογεωλογία Προτεινόμενα μετρά αποκατάστασης ΧΑΔΑ 3ης κατηγορίας Σαλαμιού ΚΕΦ 4:Ανάλυση Υφιστάμενης Περιοχής ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ (ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΙ) Τόπος χρόνος και υλικά ερευνάς Γεωγραφικός προσδιορισμός περιοχής μελέτης Υφιστάμενη κατάσταση ΚΙΝΔΙΝΟΙ ΤΟΥ ΧΏΡΟΥ Δυνατότητες ΚΕΦ.5 Σχεδιασμός Κεντρική ιδέα χάραξης Αμπελουργία στην περιοχή Προτεινόμενοι χώροι (bubble map) Χάραξη δαπέδων Σχέδιο Γενικής οργάνωσης ΚΕΦ 6 Φωτορεαλησμός σε πρόγραμμα Sketch up Συμπεράσματα

8 ΚΕΦ.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1Θέμα Η μελέτη αυτή έχει ως θέμα την διαμόρφωση ενός αποκατεστημένου ΧΑΔΑ ο οποίος βρίσκεται ενταγμένος σε μια υπαίθρια κρατική Γή ενδιάμεσα στα σύνορα της κοινότητας Σαλαμιού και Κελοκαιδάρων. Ποιο συγκεκριμένα η εργασία αυτή έχει ως σκοπό όπως προαναφέραμε και στην προηγούμενη ενότητα (Πρόλογος),την διαμόρφωση του χώρου αυτού με βασικές αρχές υπαίθριας αναψυχής και παραδοσιακής αρχιτεκτονικής, για έλξη των τουριστών για αγροτουρισμό και του εγχώριου τουρισμού. 1.2Σκοπός Σκοπός μας είναι η αναβάθμισή του έτσι ώστε να βελτιωθεί η παραμονή των χρηστών στον χώρο αυξάνοντας την ως αποτέλεσμα αναψυχής και χαλάρωσης από την ρουτίνα της καθημερινότητας. Με στόχο την προώθηση στην κοινότητα Σαλαμιού για υλοποίηση από την Τμήμα Δημοσιών έργων Επαρχιακής Διοίκησης Πάφου. 1.3Ορισμοί Παραδοσιακή αρχιτεκτονική Η παράδοση είναι μια έννοια που συντίθεται από πολλούς κλάδους. Οι λαϊκές, οι θρησκευτικές, οι εθνικές, οι καλλιτεχνικές, οι γλωσσικές, οι επιστημονικές, και άλλες παραδόσεις είναι μερικές από τις μορφές που συνθέτουν τον παραδοσιακό θησαυρό του τόπου μας. Όλοι οι μεγάλοι πολιτισμοί είναι θεμελιωμένοι πάνω σε μια πλούσια και ζωντανή παράδοση. Ο όρος παράδοση είναι μια πολύ σημαντική έννοια, γιατί σ' αυτή περικλείονται όλα τα αξιόλογα δημιουργήματα του παρελθόντος. Έτσι λοιπόν και η παραδοσιακή μας αρχιτεκτονική ως ένας κλάδος της δικής μας ιστορίας και παράδοσης φανερώνει πολλά στοιχεία από άλλες εποχές που μέσα από την αθώα τους υπόσταση έκρυβαν αμύθητους θησαυρούς Όμως τι είναι στ αλήθεια η παραδοσιακή μας αρχιτεκτονική; Η παραδοσιακή μας αρχιτεκτονική είναι μια τέχνη. Με αυτήν την τέχνη ο άνθρωπος έμαθε να κατασκευάζει εργονομικά, λειτουργικά και όμορφα οικοδομήματα. Αυτά τα οικοδομήματα όμως έπρεπε να τα δημιουργήσει με τέτοιον τρόπο ώστε να είναι αρχιτεκτονικά σωστά και να μην κινδυνεύουν άμεσα από κάποιες εξωτερικές απειλές. Με τον όρο αρχιτεκτονικά σωστά εννοώ ότι οι όγκοι, τα θεμέλια και όλα τα αρχιτεκτονικά πλάνα πρέπει να συμπίπτουν γιατί αλλιώς... Αυτός ήταν ο στόχος της παλαιάς αρχιτεκτονικής χωρίς όμως να υποψιάζεται κανείς πως θα εξελιχθεί τόσο πολύ ώστε να γίνει ένα πολύκλαδος παράγοντας της λαϊκής μας 8

9 παράδοσης. Οι πρόγονοι μας έκτιζαν καταπληκτικά αριστουργήματα εν αγνοία. Ποιος ταλαιπωρημένος χωρικός του 19ου αιώνα θα μπορούσε να πιστέψει ότι μετά από 100 χρόνια το σπίτι του θα ήταν ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα λαϊκής αρχιτεκτονικής και θα άξιζε πολύ περισσότερα χρήματα από όσα άξιζε την δική του εποχή; Κανείς! Εντούτοις όσοι έκτιζαν τα παλιά οικοδομήματα, τα φρόντιζαν και προσπαθούσαν να τα κατασκευάζουν με τη μεγαλύτερη ασφάλεια. Πριν εκατό με διακόσια χρόνια- οι καθημερινοί άνθρωποι δεν είχαν εξειδικευμένους τεχνίτες για να κατασκευάζουν τα σπίτια τους, έτσι αναγκάζονταν να μαθαίνουν την τεχνική που χρειαζόταν για να μπορούν να τα κτίσουν και εντέλει τα κατάφερναν Εισαγωγή στην Αρχιτεκτονική Τοπίου Τις τελευταίες δεκαετίες άρχισε στην Ελλάδα να γίνεται γνωστή μια νέα επιστήμη,η επιστήμη, η επιστήμη της Αρχιτεκτονικής Τοπίου. Ως εισαγωγή και ως ερέθισμα προς αυτούς που ασχολούνται και ενδιαφέρονται για την Αρχιτεκτονική Τοπίου θα λέγαμε, ότι είναι η τέχνη και η επιστήμη, η οποία αξιολογώντας και αναλύοντας φυσικούς, οικολογικούς και κοινωνικούς παράγοντες ασχολείται με την προγραμματισμένη και συνδυάζει ταυτόχρονα τη λειτουργικότητα και αισθητική για την καλύτερη χρήση τους από τον άνθρωπο.δηλαδή πρόκειται για την επιστήμη, η οποία λαμβάνοντας υπ όψη διάφορους παράγοντες και αρχές ασχολείται με τη σχεδίαση και τη διαμόρφωση ή ανάπλαση διάφορου μεγέθους και είδους εξωτερικών χώρων. Ένα χαρακτηριστικό δείγμα εφαρμογής του ορισμούς της Αρχιτεκτονικής Τοπίου είναι και το περίφημο Central Park της Νέας Υόρκης,το οποίο δημιουργήθηκε από τον Frederick Low Olmstedl το Ο Αρχιτέκτονας Τοπίου είναι σε θέση να ασχοληθεί με τη δημιουργία τεχνητού τοπίου κάθε κλίμακας.μερικά έργα μικρής κλίμακας μπορεί να είναι κήποι κατοίκων και σχολείων, παιδικές χαρές,πεζόδρομοι, διάφοροι χώροι πρασίνου (πάρκα εντός των πόλεων,αρχαιολογικά πάρκα κ.α ) ενώ μεγάλης κλίμακας έργα είναι τουριστικές μονάδες, οικισμοί πόλεων και προαστίων, εθνικοί δρυμοί,χώροι κ.τ.λ. Στα έργα μεγάλης κλίμακας, λόγο του χαρακτήρα αυτών, τίθενται διάφορα επιστημονικά θέματα,πέραν αυτών της Αρχιτεκτονικής Τοπίου.Έτσι ο αρχιτέκτονας τοπίου είναι απαραίτητο να συνεργαστεί με επιστήμονες που έχουν ιδιαίτερη εξειδίκευση σε αυτά. Αυτοί είναι οι αρχιτέκτονες,οι πολιτικοί μηχανικοί, οι τοπογράφοι, οι οικολόγοι,οι κοινωνιολόγοι του έργου όσο και η άριστη συνεργασία συνεργασία τους μ αυτόν συντελεί στην επιτυχία του έργου, τόσο από κατασκευαστικής άποψης, όσο από την πλευρά της αποδοχής των ενδιαφερόμενών ανθρώπων. Ο ειδικός, λοιπόν, που αναλαμβάνει να μελετήσει και στη συνέχεια να κατασκευάσει ένα εξωτερικό χώρο ( π.χ ένα χώρο πρασίνου εντός της πόλεως,τον περιβάλλοντα χώρο μιας αγροτικής οικίας σε μία κοινότητα κλπ ) προσπαθεί να εντοπίσει την καταλληλότερη λύση. Στο μυαλό του μπορεί να έρθουν πολλές και διαφορετικές λύσεις,αλλά στην πράξη μόνο μια θα είναι η πιο ουσιαστική.η συγκεκριμένη σχεδίαση και διαμόρφωση που θα επιλέξει αυτός θα πρέπει είναι τέτοια ώστε να απαντά πειστικά στα τυχόν ερωτήματα που θα εμφανίζονται. Ερωτήματα όπως : σε ποιο χώρο της υπό διαμόρφωση περιοχής θα κτίσει η οικία, ποια είδη φυτών θα χρησιμοποιηθούν στην συγκεκριμένη περιοχή με το 9

10 συγκεκριμένο κλίμα και έδαφος, ποια είναι η πιο ειδυλλιακή τοποθεσία και ποια η πιο υπήνεμη, ποια υλικά επένδυσης που θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν στις σκληρές επιφάνειες ( διάδρομοι,σκάλες,κράσπεδα κτλ),ποιάς μορφής και ύφους θα είναι τα επιλεγμένα φωτιστικά σώματα και πλήθος άλλων τέτοιων θεωρητικών και πρακτικών ερωτημάτων πρέπει να βρίσκουν τις αντίστοιχες απαντήσεις.όλα, λοιπόν, θα πρέπει να έχουν ένα σκοπό και μία λογική.κάθε τι που θα δημιουργείται και θα παίρνει θέση μέσα στο χώρο πρέπει να έχει μία εξήγηση, μια αιτία.απάντηση πρέπει να υπάρχει και στη πιο μικρή λεπτομέρεια. Η Αρχιτεκτονική Τοπίου, λοιπόν απαιτεί από τον ειδικό να έχει την αυστηρότητα του τεχνοκράτη και την ματιά και την καλλιέργεια του καλλιτέχνη.ο συνδυασμός των απόλυτων μαθηματικών και της φιλοκαλίας προς τις τέχνες ορίζει την οντότητα του ειδικού. Οπωσδήποτε η ακρίβεια στη σχεδίαση, τους υπολογισμούς και τις μετρήσεις τόσο επί χάρτου όσο και επί του αληθούς χώρου οφείλει να είναι αδιάπαυστη. Παράλληλα η εισαγωγή ιδεών ζωγραφικής, γλυπτικής και φωτογραφίας στο χώρο θεωρείται απαραίτητη για να προσδώσει την πνευματική και καλλιτεχνική διάσταση στην δημιουργία. Η αρμονία του απόλυτου και του καλαίσθητου στην ψυχή του αρχιτέκτονα τοπίου είναι το ζύγι που κλίνει προς την επίτευξη του λειτουργικά ορθού και του θελκτικού έργου. Μένει μόνο σύμμειξη της φύσεως. 1.4 Τοπίο Τοπίο είναι μια περισσότερο ανοικτή και ελεύθερη έκταση πιο προσιτή στη δημόσια θέα και χρήση. Ή διαφορετικά Τοπίο δεν είναι απλά μια περιοχή που ορίζεται με ένα τετράπλευρο ή πολύπλευρο σχήμα στο χάρτη ή σε κάποιο σχέδιο. Είναι η ίδια η όραση μας. Είναι ακριβώς αυτό που βλέπουμε, η οπτική μας εικόνα, το οπτικό μας πεδίο. Είναι η ματιά στο χώρο που κινούμαστε ή ζούμε ή τυχαίνει να βρισκόμαστε και είμαστε σε θέση να τον χαρακτηρίσουμε σαν αισθητικά ωραίο ή άσχημο, ελκυστικό ή απωθητικό. Αποφασίζουμε απλά αν θέλουμε να τον κοιτάμε ή όχι, επομένως να τον βιώνουμε ή όχι. Το Τοπίο συντίθεται από ένα μωσαϊκό διακριτών τμημάτων γης (patches). Ως «διακριτά τμήματα γης» χαρακτηρίζονται τα βασικά στοιχεία ή οι μονάδες από τα οποία αποτελείται το Τοπίο. Άλλοι όροι οι οποίοι αναφέρονται σε αυτό το βασικό στοιχείο του Τοπίου και που χρησιμοποιούν οι Οικολόγοι Τοπίου, είναι ο Οικότοπος (ecotope), ο Βιότοπος(biotope), το Συστατικό Τοπίου (landscape component), το Συστατικό Στοιχείο Τοπίου (landscape element), ο Γεώτοπος (geotope) κλπ. Όπως το Τοπίο έτσι και τα διακριτά τμήματα γης από τα οποία αποτελείται, δεν είναι αυτοκαθοριζόμενα. Πρέπει να καθορίζονται ανάλογα με το φαινόμενο στο οποίο αναφέρονται. Από οικολογικής πλευράς, τα διακριτά τμήματα γης είναι σχετικά ασυνεχείς περιοχές ή χρονικές περίοδοι από σχετικά ομοιογενείς περιβαλλοντικές συνθήκες και απαντώνται σε ένα εύρος χωρικής και χρονικής κλίμακας. Η Κηποτεχνία υπήρξε πρόδρομος της Αρχιτεκτονικής του Τοπίου μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα, όταν ο «πατέρας» της Αρχιτεκτονικής Τοπίου Frederick Law Olmsted, Κηποτέχνης ο ίδιος, την μετονόμασε σε Αρχιτεκτονική Τοπίου για να συμπεριλάβει τις αρμοδιότητες 10

11 της να επεμβαίνει και να σχεδιάζει μεγαλύτερα τοπία, μέσα και έξω από τις πόλεις. Έτσι ώστε η Αρχιτεκτονική Τοπίου να ικανοποιήσει ανάγκες όπως είναι η κίνηση, η αναψυχή, η άθληση, η αισθητική και γενικά η επαφή του με τη φύση και τα στοιχεία που τη συνθέτουν. Όπως διαμορφώθηκε λοιπόν, προσφέρει ευρύτατο πεδίο εφαρμογών και δυνατοτήτων όπως: Ιδιωτικά και δημόσια έργα από τα πάρκα έως την δημιουργία Εθνικών Δρυμών. Νέες πόλεις Χωροταξικές μελέτες περιφερειακής ανάπτυξης Εκτός από τα φυτικά υλικά, η Αρχιτεκτονική Τοπίου χρησιμοποιεί και δομικά υλικά στο σχεδιασμό υπαίθριων κατασκευών όπως γέφυρες, λίμνες, πισίνες, χώρους στάθμευσης, αυτοκινητόδρομους, πλακόστρωτα υπαίθρια έπιπλα, βρύσες, δίκτυα άρδευσης κ. ά. Οι ορισμοί περί της Αρχιτεκτονικής του Τοπίου είναι πολλοί και αρκετοί οι συγγραφείς που έχουν επιχειρήσει να δώσουν τον καταλληλότερο και τον πλησιέστερο. Οι περισσότεροι δόθηκαν στις αρχές και μέχρι τα μέσα του 20ουαιώνα. Βασίστηκαν στην πρακτική και τα έργα γνωστών Αρχιτεκτόνων Τοπίου και Κηποτεχνών που έδρασαν το 17ο, 18ο και 19ο αιώνα και παλαιότερα στην Ανατολή (Κίνα και Ιαπωνία) και στη Δύση (Αγγλία, Γαλλία, Ισπανία, Ιταλία και Ηνωμένες Πολιτείες). Δύο ορισμοί από αυτούς είναι οι εξής: Αρχιτεκτονική Τοπίου είναι η Τέχνη που επιχειρεί να σχεδιάσει μορφές φυσικού τοπίου σε ανοικτό ελεύθερο χώρο κάθε μεγέθους. Χρησιμοποιεί Γεωπονικές και Αρχιτεκτονικές μεθόδους και υλικά για την ανάπτυξη, βελτίωση και συντήρηση του. Η τέχνη αυτή είναι κάτι πολύ περισσότερο από την Κηποτεχνία, η οποία περιορίζεται σε διαμορφώσεις χώρων σχετικά μικρής κλίμακας. Η Αρχιτεκτονική Τοπίου είναι τομέας δραστηριότητας που προσφέρει αισθητική ικανοποίηση. Στις μέρες μας υποχρεώνεται να ακολουθεί την αναγκαιότητα ή τη Φιλοσοφία της λειτουργικότητας του ανοικτού χώρου (Philosophy of factionalism), λόγω των έντονων αναγκών του ανθρώπου για αναψυχή, κίνηση, άθληση, ξεκούραση και επαφή με τη φύση. Τα αποτελέσματα από την εφαρμογή της Αρχιτεκτονικής Τοπίου στην πράξη εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες όπως το μέγεθος του χώρου που μελετάται και σχεδιάζεται, την τοποθεσία, το κόστος, την δυνατότητα συντήρησής του και την εμπειρία και παιδεία του μελετητή (Ροΐδης et al., 2003). Τοπίο είναι το σύνολο των μορφών, του μοτίβου, των χρωμάτων, των ήχων, των βιοτικών και αβιοτικών στοιχείων όπως αυτά, αλληλεπιδρώντας με τις γνωστικές και τις συναισθηματικές εμπειρίες του ανθρώπου, οδηγούν στην δημιουργία ενός αισθήματος, εκτίμησης, απόλαυσης, ανάκλησης μνημών κ.α. από τη λήψη, αποτύπωση και συνδυασμό των παραπάνω στοιχείων. Το Τοπίο μπορεί να αναφέρεται στο φυσικό, το τεχνητό ή το νοηματικό περιβάλλον, έτσι π.χ. μιλάμε για το φυσικό τοπίο, το οπτικό τοπίο, το ακουστικό τοπίο, το μουσικό τοπίο, το χρωματικό τοπίο, το πολιτικό τοπίο, το πολιτιστικό τοπίο κλπ. Με την γενική έννοια του όρου, κάθε άτομο μπορεί να έχει διαφορετική άποψη και αντίληψη για το τοπίο, να αντιλαμβάνεται δηλαδή τα στοιχεία που το συνθέτουν σύμφωνα με τις προσωπικές του εμπειρίες, την καταγωγή του και την αισθητική του. Κοινό χαρακτηριστικό όλων των εννοιών του τοπίου είναι η παρουσία ενός παρατηρητή ο οποίος αντιλαμβάνεται τα μέρη 11

12 που συνθέτουν το τοπίο ως ένα σύνολο, χρησιμοποιώντας τις αισθήσεις, τη μνήμη και την αντίληψη. Πολλές φορές ένα οπτικό ή ένα ακουστικό ερέθισμα οδηγεί στην αντίληψη ή στην ανάκληση ενός απομνημονευμένου τοπίου, για παράδειγμα ένας κάτοικος της πόλης επισκεπτόμενος την ύπαιθρο και ακούγοντας έναν ήχο π.χ. τα κουδουνίσματα από ένα κοπάδι ζώων, μπορεί να ανακαλέσει τις μνήμες από τον τόπο καταγωγής του και να έχει το συναίσθημα που προκαλεί το φανταστικό τοπίο του χωριού του. Το Τοπίο συνδυάζει τα ορατά στοιχεία μιας περιοχής, συμπεριλαμβανομένων των φυσικών χαρακτηριστικών όπως η μορφολογία του εδάφους, η χλωρίδα και η πανίδα μαζί με άυλα στοιχεία όπως το φως και οι καιρικές συνθήκες, και με ανθρωπογενή στοιχεία όπως οι ανθρώπινες δραστηριότητες και το τεχνητό περιβάλλον. Ένα τμήμα μιας έκτασης ή μιας περιοχής την οποίο το ανθρώπινο μάτι συνθέτει σε μία ενιαία εικόνα συμπεριλαμβάνοντας όλα τα αντικείμενα που περιέχονται στην περιοχή αυτή. Μια εικόνα που αναπαριστά την οπτική άποψη της στεριάς ή της θάλασσας ενός φανταστικού ή πραγματικού χώρου, με βασικό σκοπό την οπτική απόδοση των φυσικών χαρακτηριστικών όπως λόφοι, δάση, ύδατα κλπ. Είναι φανερό πως οι παραπάνω ορισμοί αναφέρονται στο φυσικό τοπίο. 1.5 Το Πρόγραμμα της Πάφου ως πολιτιστικής Πρωτεύσας της Ευρώπης 2017 Η πρόταση της Πάφου περιλαμβάνει ένα ιδιαίτερα συνεκτικό πρόγραμμα με σαφή φιλοσοφία, το οποίο στηρίζεται σε μια σωστή, απλή, επινοητική και εύκολα καταληπτή έννοια το Ανοικτό Υπαίθριο Εργοστάσιο Πολιτισμού, το οποίο είναι σωστά ισοσκελισμένο ανάμεσα σε τοπικούς και διεθνείς δημιουργούς και ανάμεσα σε τοπική και παγκόσμια θεματολογία. Η φιλοσοφία αυτή παραπέμπει στη χρήση των υπαίθριων χώρων συνάντησης ως χώρων διεξαγωγής παραστάσεων και συμπαραγωγών από καλλιτέχνες και πολίτες. Το πολιτιστικό πρόγραμμα προτείνει μια καλή σύνθεση των έργων που αρθρώθηκαν γύρω από τρία κύρια θέματα που δίνουν έντονη έμφαση στην πολιτισμική κληρονομιά και τις ιδιαιτερότητες της Πάφου: Μύθος και Θρησκεία, Παγκόσμιοι Ταξιδευτές και Στάδια του Μέλλοντος. Το πρόγραμμα θα πρέπει να αναπτυχθεί από το 2014 μέχρι την κορύφωσή του το 2017, και μέσα από τη δοσμένη δυνατότητα για μια βιώσιμη κληρονομιά από την άποψη των 7 δημιουργικών συνεργασιών, των νέων εγκαταστάσεων και της βελτιωμένης πρόσληψης του τόσο από την ίδια την περιοχή όσο και εκτός αυτής. Η ιδέα του Υπαίθριου Εργοστασίου θα λειτουργούσε άψογα στην Πάφο λόγω του κλίματός της σε συνδυασμό με τους καταπληκτικούς χώρους για παραστάσεις, όπως είναι το Ωδείο και το Μεσαιωνικό Κάστρο. Η επιτροπή πείστηκε επίσης από τη δυνατότητα που έδωσε το σκεπτικό να χρησιμοποιηθούν οι χώροι πολιτισμικής κληρονομιάς όλων των ειδών πολιτιστικών και καλλιτεχνικών δρώμενων, κλασικής ή σύγχρονης τέχνης. 12

13 Η πρόταση και η επιτόπια επίσκεψη έδωσαν έμφαση στην ενεργό και ενθαρρυντική συμμετοχή πολιτών από την ευρύτερη περιοχή της Πάφου στις διαφορετικές δραστηριότητες. Επιπλέον, λειτούργησε μια σωστά οργανωμένη κίνηση εθελοντών από διάφορους επαγγελματίες και το ευρύτερο κοινό που θα μπορούσε να ενισχύσει την ήδη εδραιωμένη συμμετοχή των πολιτών στο πρόγραμμα. Η πρόταση της Πάφου θεωρήθηκε ως καινοτόμος στη διοργάνωση πολιτιστικών εκδηλώσεων σε περιοχές της υπαίθρου. Η επιτροπή χαιρέτισε την ιδέα να φέρει τον πολιτισμό ακόμη και στις πιο απομονωμένες περιοχές της επαρχίας μέσα από τη δράση ντόπιων και επισκεπτών καλλιτεχνών με τους οποίους μπορούν οι κάτοικοι της υπαίθρου να έρθουν σε διάλογο και να συναναστραφούν. Κάτι τέτοιο διαφαίνεται πιο συγκεκριμένα στο πρόγραμμα Διακινούμενη Παιδική Χαρά, το οποίο προτείνει διαφορετικές πολιτιστικές δραστηριότητες που δίνουν την ευκαιρία στους μικρούς κατοίκους της Πάφου να ανακαλύψουν τους μύθους, τις λαϊκές ιστορίες και τις παραδόσεις της χώρας τους και της Ευρώπης. Η επιτροπή χαιρέτισε την προσέγγιση που χρησιμοποιήθηκε ώστε να δηλώσει μέσω του πολιτισμού το δικοινοτικό χαρακτήρα της κυπριακής κοινωνίας. Η παρουσίαση και η επιτόπια επίσκεψη επεσήμαναν τη σαφή και ενεργό συμμετοχή της τουρκοκυπριακής κοινότητας και των νέων κοινοτήτων που εγκαθιδρύονται στην Πάφο. Η αποκατάσταση και η επαναχρησιμοποίηση του Ibrahim Khan και ειδικότερα η δικοινοτική προσέγγιση έδωσαν αφορμή για θετικά σχόλια. Υπήρξε δυναμική ανάπτυξη μη θεσμικών πολιτιστικών τομέων και σαφής παρουσία των καλλιτεχνών στην ομάδα ανάπτυξης νέων καλλιτεχνικών δικτύων από κάτω προς τα επάνω. Η ποικιλομορφία της ομάδας παρουσίασης της πρότασης κατέδειξε την ευρεία δέσμευση για υποστήριξη του προγράμματος. H σύνδεση με την τουριστική στρατηγική και τις πιθανές τάσεις στη βιομηχανία είναι προφανής, ενώ τα αστικά προγράμματα αναδιαμόρφωσης (με τη συμμετοχή τοπικών αρχιτεκτόνων) είναι πρακτικής φύσεως και πολλά βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη. Η συμπερίληψη στο τουριστικό προϊόν είναι σημαντική από την άποψη τόσο του οικοτουρισμού όσο και της αυξανόμενης προστιθέμενης αξίας μέσω της διευρυμένης πολιτιστικής προσφοράς. Εν γένει, η επιτροπή έχει πειστεί ότι η εκδήλωση Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης για το έτος 2017 θα χρησιμοποιηθεί επακριβώς από την πόλη της Πάφου για να τοποθετήσει τον 8 πολιτισμό στον πυρήνα της μελλοντικής ανάπτυξης. Κατά τη διάρκεια της τελικής συζήτησης η οποία πραγματοποιήθηκε κεκλεισμένων των θυρών, κάθε μέλος της επιτροπής εξέφρασε ανοιχτά την άποψή του. Η συζήτηση εστίασε στα κριτήρια όπως ορίζονται στο Άρθρο 4 της Απόφασης και στην ποιότητα και τη βιωσιμότητα των πολιτιστικών προγραμμάτων που παρουσιάστηκαν και από τις δύο πόλεις. Μετά από εντατική συζήτηση, πραγματοποιήθηκε μυστική ψηφοφορία και η πόλη της Πάφου έλαβε την πλειονότητα των ψήφων. Τα μέλη της επιτροπής συμφώνησαν ομόφωνα να επικυρώσουν τη τελική απόφαση. Η επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η πρόταση της Πάφου πληροί τους στόχους και τα κριτήρια της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης και παρέχει τις καλύτερες δυνατές προϋποθέσεις για την επιτυχή υλοποίηση του γεγονότος. Η επιτροπή, επομένως, συνέστησε όπως η Πάφος ανακηρυχθεί ως Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης για το έτος

14 Σύμφωνα με το Άρθρο 8, παράγραφος 4 της Απόφασης, η επιτροπή προβαίνει στις ακόλουθες συστάσεις προς την πόλη της Πάφου αναφορικά με την πρόοδο που πρέπει να γίνει και τις διευθετήσεις που πρέπει να ολοκληρωθούν πριν από την έλευση του 2017: Η Επιτροπή Επιλογής υπογραμμίζει ότι η Πάφος προτάθηκε για τον τίτλο λόγω της συνοχής της όλης φιλοσοφίας, και της ποιότητας του καλλιτεχνικού και πολιτιστικού προγράμματος που έχει προταθεί. Συναφώς, η Εποπτική και Συμβουλευτική Επιτροπή που θα συσταθεί θα εμμένει στη διασφάλιση της διατήρησης και περαιτέρω ανάπτυξης της φιλοσοφίας, του περιεχόμενου και της ποιότητας του προγράμματος όπως έχει προταθεί στην αίτηση διεκδίκησης του τίτλου. Η σύνδεση μεταξύ των σημαντικών μνημείων πολιτιστικής κληρονομιάς (μωσαϊκά, τάφοι, μεσαιωνικό κάστρο), της παραλίας και των κατοίκων της Κύπρου πρέπει να γίνει με τέτοιο τρόπο ώστε οι επισκέπτες να έρχονται σε επαφή και με τις τρεις πτυχές της πόλης. Η Εποπτική και Συμβουλευτική Επιτροπή θα παρακολουθεί στενά την υλοποίηση όλων των υποχρεώσεων που έχουν αναληφθεί από την πόλη κατά τη φάση της αίτησης. Η Επιτροπή Επιλογής προβαίνει σε σύσταση προς τους εκπρόσωπους της Πάφου όπως διασφαλίσουν και σεβαστούν την Καλλιτεχνική Αριστεία ως τον κύριο στόχο της ανάπτυξης του προγράμματος σε όλες τις φάσεις του προγράμματος που έχει ήδη προταθεί. Η Επιτροπή Επιλογής τονίζει ότι η ευρωπαϊκή διάσταση χρειάζεται ακόμα βελτίωση. Προκειμένου να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή διάσταση, η ανάπτυξη της πόλης στο ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο πρέπει να λάβει υπόψη την ανάπτυξη ευρωπαϊκών συνεργασιών και διασυνδέσεων με βάση την ευρωπαϊκή θεματολογία. Η επιτροπή αναμένει από την Πάφο να ενισχύσει αυτήν την πτυχή του προγράμματος της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης και να μπορεί να παρουσιάσει σαφή πρόοδο στον τομέα αυτό κατά την πρώτη συνάντηση με την 9 εποπτική επιτροπή. Η επιτροπή προτείνει στην ομάδα της Πάφου να συστήσει προσωρινή ομάδα εμπειρογνωμόνων για την επιλογή ορισμένων βασικών ευρωπαϊκών θεμάτων που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα. Αυτή η ομάδα εμπειρογνωμόνων πρέπει να δράσει με ταχείς ρυθμούς. Η ευρωπαϊκή διάσταση πρέπει να περιλαμβάνει ένα βασικό μήνυμα που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί κατά τη διάρκεια της εκστρατείας ενημέρωσης του κοινού για την εκδήλωση της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης το Ως εκ τούτου, η εκστρατεία προώθησης και προβολής δεν πρέπει να εστιάσει μόνο στην προβολή της Πάφου ως ελκυστικού προορισμού αλλά και επίσης ως ενός ενδιαφέροντος χώρου με ευρωπαϊκό όραμα. Δεδομένου ότι η Πάφος στοχεύει στη γεφύρωση των ηπείρων και θέλει να επωφεληθεί από τη γεωγραφική της εγγύτητα με τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, τα ζητήματα της μετανάστευσης, της αφομοίωσης και του διαπολιτισμικού διαλόγου θα μπορούσαν να αποτελέσουν ενδιαφέροντα ευρωπαϊκά θέματα προς ανάπτυξη. Η Ευρώπη αποτελείται από διάφορους πολιτισμούς και ο διαπολιτισμικός διάλογος που εδράζεται στην αμοιβαία αναγνώριση γίνεται όλο και πιο θεμελιώδης, τόσο μεταξύ των Ευρωπαίων όσο και με τους μετανάστες. Η επιτροπή συστήνει περαιτέρω στην Πάφο να επεκτείνει ταχέως και να εντείνει τη διασύνδεσή της με το Aarhus, πόλη της Δανίας που προτάθηκε για να μοιραστεί τον τίτλο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης για το έτος

15 Η Επιτροπή Επιλογής συστήνει στην Πάφο να αυξήσει τη διαχειριστική ικανότητα της πόλης για το βέλτιστο χειρισμό του θεσμού της, προκειμένου να αναπτύξει μελλοντική συνεργασία και να παρουσιάσει τις κοινές προτάσεις προγραμμάτων κατά την πρώτη συνεδρία της Εποπτικής και Συμβουλευτικής Επιτροπής. Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης Η Επιτροπή Επιλογής υπενθυμίζει τη σημασία της συνεκτικής και σταθερής υποστήριξης από όλες τις πολιτικές δυνάμεις καθ' όλη την διάρκεια της προετοιμασίας του έργου. Η επιτροπή επιλογής, επομένως, συστήνει στην Πόλη να προβληματιστεί για τον καλύτερο τρόπο διασύνδεσης του Δημοτικού Συμβουλίου της Πάφου διατηρώντας παράλληλα την πλήρη αυτονομία της καλλιτεχνικής ομάδας.. Η επιτροπή προτείνει αναθεώρηση των σχεδίων για βελτίωση της αποτελεσματικότητας, συμπεριλαμβανομένης της σταθερότητας σε θέσεις κλειδιά. Η Επιτροπή Επιλογής υπενθυμίζει τη σημασία της συνεκτικής και σταθερής υποστήριξης από όλες τις πολιτικές δυνάμεις καθ' όλη την διάρκεια της προετοιμασίας του έργου. Η επιτροπή επιλογής, επομένως, συστήνει στην Πόλη να προβληματιστεί για τον καλύτερο τρόπο διασύνδεσης του Δημοτικού Συμβουλίου της Πάφου διατηρώντας παράλληλα την πλήρη αυτονομία της καλλιτεχνικής ομάδας. Η Επιτροπή Επιλογής τονίζει την ανάγκη, μετά τον ορισμό της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας, να επιθεωρήσει εκ νέου τα σχέδια αξιολόγησης για να συμπεριλάβει συγκεκριμένους στόχους και ορόσημα από σήμερα μέχρι το δεδομένο έτος. Το ίδιο πρέπει επίσης να επεκταθεί και κατά την περίοδο μετά το πέρας του δεδομένου έτους. Τα συγκεκριμένα αυτά ορόσημα θα διευκολύνουν την ομάδα διαχείρισης και την εποπτική επιτροπή κατά τη διαδικασία αξιολόγησης της προόδου. Η επιτροπή περαιτέρω δίνει έμφαση στο γεγονός ότι η Πάφος πρέπει να εξασφαλίσει 10 εναλλακτικές λύσεις σε περίπτωση οικονομικού ελλείμματος και να κατέχει στρατηγική διαχείρισης κινδύνου έτοιμη να διασφαλίσει ότι ο πυρήνας του προγράμματος μπορεί να διαφυλαχθεί. Η Εποπτική και Συμβουλευτική Επιτροπή θα τηρείται ενήμερη ανά τακτά χρονικά διαστήματα σχετικά με την ανάπτυξη της παραταθείσας χρηματοδότησης και του σχεδίου επαναφοράς. Η πόλη της Πάφου πρέπει να διασφαλίσει τη διατήρηση του υψηλού επιπέδου της καλλιτεχνικής διεύθυνσης της Πάφου μέχρι το Η επιτροπή επιλογής συνιστά επομένως τη διατήρηση της καλλιτεχνικής ομάδας και του καλλιτεχνικού διευθυντή. Η Επιτροπή Επιλογής θα χαιρέτιζε τις προσπάθειες της Πάφου να επιδιώξει συνεργασίες και να αναπτύξει κοινά προγράμματα με άλλες πόλεις της Κύπρου, συμπεριλαμβανομένων των άλλων πόλεων που υπέβαλαν υποψηφιότητα για τον τίτλο. Η επιτροπή τόνισε την ανάγκη για κατάρτιση επίσημου λογότυπου σχετικά με την εκδήλωση της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης για χρήση από κάθε μέσο επικοινωνίας (διαδίκτυο, έντυπα, άλλα μέσα). Η ανάγκη αυτή ενισχύει την ανάδειξη του ευρωπαϊκού περισσότερο παρά του τοπικού ύφους της σήμανσης του θεσμού της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης. (http://www.moec.gov.cy/) 15

16 1.6 Το χωριό Σαλαμιού Εικόνα1.1:( Το χωριό Σαλαμιού) Πηγή:( Ιστορία Η Σαλαμιού βρίσκεται στα νοτιοανατολικά της επαρχίας Πάφου ανάμεσα στης δύο κοιλάδες Ποταμών, του Διαρίζου και του Ξερού ποταμού, με πληθυσμό 300 κατοίκων. Το μικρό σήμερα χωριό αποτελεί ένα ζωντανό μουσείο λαϊκής αρχιτεκτονική δίνοντας στον επισκέπτη την ευκαιρία να μελετήσει το ιστορικό στην αρχιτεκτονική παράδοση. Υπάρχουν διάφορες ερμηνείες του ονόματος του χωριού.μια από αυτές υποστηρίζει ότι η λέξη Σαλαμιού προέρχεται από την σημιτική λέξη salam ( ειρήνη ), ενώ η άλλη στηρίζεται στην Ιστορική προέλευση του χωριού και σύμφωνα με αυτή η αρχαία πόλη φαίνεται να ονομαζόταν Σαλαμίνα είτε η καταγωγή του ιδρυτή της. Εξετάζοντας την μετατροπή της ονομασίας της πόλης από Σαλαμίνα σε Σαλαμιού διαπιστώνεται ότι πρόκειται για υποκοριστικό τύπο. Το χωρίο παρουσιάζει ένα πλούσιο οικολογικό και Ιστορικό παρελθόν με αρχαιολογικές ρίζες που σχετίζονται με την αρχαία Σαλαμίνα της Πάφου μια πόλη που μέχρι τον 2 ο αιώνα μ. Χ παρουσίαζε στοιχεία ακμής. Στην Σαλαμιού έχει ανευρεθεί ένας εντυπωσιακός για την περιοχή της ενδοχώρας οικολογικός θησαυρός που περιλαμβάνει απολιθώματα δένδρων και κοραλλιών που ανάγονται στα 423 εκατομμύρια χρόνια πριν, όπως και οι αρχαιολογικοί θησαυροί που περιλαμβάνουν ένα ειδώλιο. 16

17 Διπλής θεότητας που χρονολογείται 3500πΧ μια επιτύμβια επιγραφή σε κυπροσιλλαβική γραφή,ένα ανάγλυφο άγαλμα του θεού του πολέμου και των τεχνών της κλασικής εποχής και άλλα εργαλεία και αγγεία νεολιθικής, γεωμετρικής, κλασικής και βυζαντινής περιόδου. Επιπλέων η Σαλαμιού παρουσιάζει εμφανή σημάδια ότι αποτέλεσε στα χρόνια ακμής της Εποχής του Χαλκού από το Τρόοδος στο λιμάνι της αρχαίας πρωτεύουσας του νησιού Πάφο. Η Σαλαμιού γνώρισε στο παρελθόν περιόδους μεγάλης Άνθισης φτάνοντας μέχρι και 2000 κατοίκους αποτελώντας το κέντρο του συμπλέγματος των χωριών της κοιλάδας του Διαρίζου.Τα χρόνια της Ακμής όμως πέρασαν, οι κάτοικοι του χωριού εγκατέλειψαν σταδιακά αναζητώντας πίσω ένα χωρίο με πολλά στοιχεία που θυμίζουν την των περασμένων χρόνου Πολιτισμός Αξίζει κάποιος να επισπευτεί της το χωριό γιατί υπάρχει πλούσια παράδοση και πολιτισμός όπως και η φυσικό περιβάλλον.αξιοθέατα που υπάρχουν στην περιοχή είναι η Μονή Παναγία του Σίντη Στον ποταμό Ξερό, η θαυματουργή γυναικεία Μονή της Παναγίας η Ελεούσα η Σαλαμιοτισας.Η Κεντρική εκκλησία του χωριού είναι η εκκλησία της Αγίας Βαρβάρας Μονή Παναγίας του Σίντη Το Μοναστήρι της Παναγίας του Σίντη, δεσπόζει επιβλητικό στην ανατολική όχθη του ποταμού Ξερού. Ιστορικό της Μονής Η ακριβής χρονολογία ανέγερσης του Μοναστηριού παραμένει άγνωστη. Το Μοναστήρι, όμως, υπήρχε κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας. Αυτό μαρτυρεί ένα έγγραφο της εποχής για το οποίο, όπως γράφει η Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, γίνεται αναφορά από το Ν. Κυριαζή. Συγκεκριμένα, «στο έγγραφο αυτό, που είναι έκθεση για την Κύπρο, αναφέρεται ανάμεσα στα χωριά της Πάφου και ο Sindi. Είναι αλήθεια ότι δεν αναφέρεται σαν μοναστήρι». Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπήρχε το μοναστήρι, γιατί, όπως υπογραμμίζει ο ίδιος, «και άλλα μοναστήρια, όπως το μοναστήρι της Παναγίας των Ζαλακιών και η έγκλειστα του Αγίου Νεοφύτου, στην έκθεση αυτή αναφέρονται ανάμεσα στα χωριά και τα προάστια και όχι σαν μοναστήρια». Επιπρόσθετα, «η αναφορά αυτή είναι περίπου σύγχρονη με την ανοικοδόμηση του καθολικού(εκκλησίας) του μοναστηριού». 17

18 Εικόνα1.2 Άποψη της Μονής από μακριά Πηγή:(www.cuprus.cy) Το Μοναστήρι, μετά το 16ο αιώνα, ήταν μετόχι του μοναστηριού του Κύκκου. Το γεγονός αυτό το αναφέρει και ο Ρώσος μοναχός Βασίλη Μπάρσκυ που επισκέφθηκε το Μοναστήρι το Τότε μάλιστα «είχε τρεις μοναχούς που στέλλονταν εκεί από τον ηγούμενο του Κύκκου και ασχολούνταν με την γεωργία και την κτηνοτροφία. Το μοναστήρι του Σίντι είχε και δυο νερόμυλους». Εικόνα 1.3: Η εσωτερική αυλή της Μονής Πηγή:(www.cuprus.cy) Στις αρχές του 20ου αιώνα, περίπου το 1927, το μοναστήρι έπαψε να αποτελεί μετόχι του Κύκκου. Μετά το 1927, σύμφωνα με τη Μεγάλη Κυπριακή, «το μοναστήρι εγκαταλείφθηκε και στις αρχές της δεκαετίας του 1950 η κτηματική του περιουσία πωλήθηκε στους κατοίκους των γειτονικών χωριών». Εικόνα 1.4 Το εικονοστάσι της Μονής 18

19 Πηγή:(www.cuprus.cy) Οι εργασίες αναπαλαίωσης της Μονής άρχισαν το 1994 επί ηγουμένου Νικηφόρου και ολοκληρώθηκαν το Την ίδια χρονιά, απέσπασε το βραβείο Europa Nostra. Εικόνα 1.5 Το βραβείο Europa Nostra που απέσπασε η Μονή Πηγή:(www.cuprus.cy) Αρχιτεκτονική της Μονής Το μοναστηριακό συγκρότημα είναι χτισμένο σε σχήμα Π και περικλείει εσωτερική αυλή. Στο κέντρο της αυλής υπάρχει ένα πηγάδι. Κατά την επίσκεψη του Μπάρσκυ στη Μονή, το 1735, «στο μέσο της αυλής υπήρχε πηγή». Από αυτό συνάγεται ότι παλαιότερα «υπήρχε αυλάκι που οδηγούσε το νερό του Ξερού ποταμού στο μοναστήρι». Η βόρεια και η ανατολική πτέρυγα της Μονής φαίνεται πως ήταν διώροφες, η πρώτη, χρονολογείται στο 16ο αιώνα ενώ η τελευταία στο 17ο ή 18ο αιώνα. Παλαιότερα, υπήρχε και δυτική πτέρυγα, η οποία «φαίνεται ότι αποτελείτο από ισόγεια δωμάτια που χρησίμευαν σαν στάβλοι και αχυρώνες». 19

20 Το καθολικό(εκκλησία) Στη νότια πλευρά της αυλής είναι κτισμένο το καθολικό της Μονής. Πρόκειται για μια μονόκλιτη εκκλησία με τρούλο που εξωτερικά είναι οκτάπλευρος και έχει τέσσερα τοξωτά παράθυρα. Στο δυτικό τοίχο του ναού υπάρχει ένα κυκλικό παράθυρο και άλλο ένα μικρότερο στην αψίδα. Ανατολικά ο ναός καταλήγει σε αψίδα, η οποία εσωτερικά «έχει την μορφή τόξου κύκλου, ενώ εξωτερικά είναι πεντάπλευρη». Στο εσωτερικό του ναού κυρίαρχη είναι η θέση του ξυλόγλυπτου τέμπλου. Το καθολικό της Μονής, σύμφωνα με τα μορφολογικά του στοιχεία - αναλογίες, μορφή τρούλου, μορφή περιθύρου βόρειας εισόδου, αδιάρθρωτο εσωτερικό - ανάγεται στο πρώτο μισό του 16ου αιώνα. Εικόνα 1.6: Άποψη της Μονής από το διπλανό λόφο Πηγή:(www.cuprus.cy) H Ιερά Μονή Σαλαμιωτίσσης Εικόνα 1.7: όψης της Μονής από μακριά Πηγή:(www.cuprus.cy) 20

21 H Ιερά Μονή Σαλαμιωτίσσης βρίσκεται στο ανατολικό μέρος του χωριού. Υπήρχε και άκμαζε το 16ο αιώνα μχ, ως ανδρική μονή με πολλούς πατέρες. Το 1830 πέθανε ο τελευταίος μοναχός και το μοναστήρι ερημώνεται και σιγά σιγά καταστρέφεται. Το μόνο κτίσμα που έμεινε από τη παλαιά Μονή είναι το καθολικό. Ένα μικρό κατανυκτικό εκκλησάκι μονόκλιτο καμαροσκέπαστο κτισμένο με πέτρα. Η θαυματουργός εικόνα της Παναγίας Σαλαμιωτίσσης ανάγεται το 13ο αιώνα μχ. και είναι τύπου ελεούσα αλλά αριστεροκρατούσα. Άλλες αξιόλογες εικόνες είναι ο «Χριστός» και ο «Πρόδρομος» εικόνες που ανάγονται περίπου στις αρχές του 16ου αιώνος. Το 1996 ξεκινά η νέα ιστορία του μοναστηριού ως γυναικεία Μονή με τη πρώτη Μοναχή να διαμένει για πεντέμισι χρόνια σε τροχόσπιτο μέχρι να ολοκληρωθεί η βόρεια πτέρυγα της Μονής. Το 2002 γίνονται τα επίσημα θυρανοίξια της μονής και η μόνιμη επάνοδος των αρχαίων εικόνων. Με τη βοήθεια του Θεού κτίζεται και η δυτική πτέρυγα όπου περιλαμβάνει παρεκκλήσια της Αγίας Αγάθης και της Αγίας Μαρίνας. Η αδελφότητα της μονής η οποία αποτελείται από τρεις μοναχές ασχολούνται με τη κατασκευή χρυσοκεντημάτων και εκκλησιαστικών αμφίων καθώς επίσης και με τη παρασκευή παραδοσιακών γλυκών και άλλων εδεσμάτων. Εικόνα 1.8: Εκκλησία Παναγίας Σαλαμιώτισσας Πηγή:( 1.7 ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Στην Σαλαμιού αρχικά μπορούμε να βρούμε όλους τους μοντέρνους αλλά ταυτόχρονα παραδοσιακούς ρυθμούς ανάπτυξης αφού είναι και το κεφαλοχώρι της περιοχής. Μπορούμε να βρούμε Ταβέρνα,Περίπτερα, Υπεραγορά, Μίνι Μάρκετ, Πολιτιστικό Κέντρο με το εστιατόριο του. Επίσης υπάρχουν και πολλά κέντρα οπός το Κέντρο Νεότητας «Περικλής». Εικόνα 1.9: Το Κέντρο Νεότητας «Περικλής» 21

22 Πηγή:( Το Κέντρο Νεότητας «Περικλής» Σαλαμιούς ιδρύθηκε το 1989 και πήρε την ονομασία του από τον ήρωα της κοινότητας Περικλή Περικλέους, που έπεσε κατά την Τουρκική εισβολή του Σήμερα αριθμεί περισσότερα από 130 μέλη. Το κίνημα της αστυφιλίας που κορυφώθηκε κατά τη δεκαετία του 90, το κλείσιμο του Δημοτικού Σχολείου της κοινότητας το 1994, όπως επίσης και το επί δεκαετίες ανεπαρκές οδικό δίκτυο ανάγκασαν πολλούς νέους να εγκαταλείψουν τη γενέτειρά τους. Παρόλα αυτά, το Κέντρο Νεότητας υπήρξε πάντοτε επί των επάλξεων, ενώ σε συνεργασία με το Κοινοτικό Συμβούλιο και τον Σύνδεσμο Αποδήμων Σαλαμιούς συνέβαλε ουσιαστικά στην αναγέννηση της Κοινότητας. Το Κέντρο συμμετέχει ενεργά στη διοργάνωση όλων των σημαντικών ετήσιων εκδηλώσεων της Κοινότητας, όπως το Φεστιβάλ του Ππαλουζέ και η ετήσια Αιμοδοσία. Καθοριστική υπήρξε η συμβολή του στην προσπάθεια που καταβλήθηκε για την ίδρυση Κέντρου Περιβαλλοντικής Μελέτης στη Σαλαμιού, το οποίο και ολοκληρώθηκε το Απώτερος σκοπός του Κέντρου είναι η συνεχής ανάπτυξη και αναγέννηση της Κοινότητας Σαλαμιούς. Υπάρχει το ΚΑΠΗ Κέντρο Ανοικτής Περίθαλψης Ηλικιωμένων όπου λειτουργεί από το 1983 υπό την αιγίδα της Περιφερειακής Επιτροπής Κοινοτικού Εθελοντισμού παρέχοντας κατ οίκον φροντίδα σε ηλικιωμένα άτομα σε πέντε χωριά της περιφέρειας. Πρόκειται για το πρώτο κέντρο αυτής της μορφής που λειτούργησε στην Κύπρο Κ.Π.Ε( ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΕΔΕΥΣΗΣ ) Εικόνα 1.10: Το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Κ.Π.Ε Πηγή:( Το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Κ.Π.Ε.) Σαλαμιούς αποτελεί το νεότερο Κ.Π.Ε. του Δικτύου Κ.Π.Ε. του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού. Ξεκίνησε τη 22

23 λειτουργία του το 2010 και στεγάζεται στο πρώην Δημοτικό Σχολείο του χωριού, το οποίο διέκοψε τη λειτουργία του λόγω της μείωσης του αριθμού των μαθητών/τριών τη δεκαετία του Η δημιουργία του αποτελεί ένα σημαντικό έργο για την αναβίωση του χωριού και την αναζωογόνηση της κοινότητας στη βάση των αρχών της αειφόρου ανάπτυξης. Πρόκειται για ένα οικοδόμημα του 1930, το οποίο έχει ανακηρυχθεί ως διατηρητέα οικοδομή με βάση τον νόμο για προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου και έχει αναπαλαιωθεί με δαπάνη του Χρηματοδοτικού Μηχανισμού της Νορβηγίας , που χρηματοδότησε το έργο σε ποσοστό 85%, με το ποσό των Το Κ.Π.Ε. Σαλαμιούς είναι το αποτέλεσμα της στενής συνεργασίας του Κοινοτικού Συμβουλίου Σαλαμιούς με το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο. Απώτερη επιδίωξη του Κ.Π.Ε. Σαλαμιούς είναι μέσα από τις πολύπλευρες δράσεις του και τα περιβαλλοντικά εκπαιδευτικά του προγράμματα να μπορέσει να συμβάλει στην ενίσχυση του σεβασμού, αλλά και του προβληματισμού της κοινωνίας των πολιτών για τον ρόλο, την ευθύνη και τη σημασία της προστασίας, διατήρησης και ορθολογικής διαχείρισης του περιβαλλοντικού πλούτου του τόπου μας (κοινωνικού, φυσικού, πολιτιστικού). Η λειτουργία του στηρίζεται στην ανάδειξη των τοπικών ιδιαιτεροτήτων της περιοχής Σαλαμιούς και στην ενεργό εμπλοκή των τοπικών πληθυσμών, αλλά και στην αξιοποίηση του συνόλου των πεδίων της κοινότητας, ως βασικών εκπαιδευτικών και παιδαγωγικών εργαλείων. Το Κ.Π.Ε. Σαλαμιούς διαθέτει αίθουσα διαλέξεων, εργαστήριο οικολογίας, αίθουσα δημιουργικών δραστηριοτήτων, βιβλιοθήκη. Σε μεταγενέστερο στάδιο προβλέπεται η δημιουργία ξενώνων στο Κέντρο για διαμονή των ομάδων και συμμετοχή τους σε διήμερα και τριήμερα περιβαλλοντικά εκπαιδευτικά προγράμματα. Το Κ.Π.Ε. Σαλαμιούς προσφέρει στην παρούσα φάση μονοήμερα προγράμματα σε θέματα που αφορούν στις περιβαλλοντικές ιδιαιτερότητες και χαρακτηριστικά της περιοχής, όπως οι τοπικές καλλιέργειες, η πολιτιστική φυσιογνωμία του χωριού, το νερό, κ.λπ. Από το 2010, που έχει ξεκινήσει η λειτουργία του, συμμετέχουν στα προγράμματά τους μαθητές/τριες από όλη την Κύπρο και από όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες, όπως επίσης εκπαιδευτικοί και άλλες επαγγελματικές ομάδες. Επιπλέον, στον χώρο του Κέντρου διοργανώνονται διάφορες εκδηλώσεις οικολογικού, πολιτιστικού και ιστορικού ενδιαφέροντος με τη συμμετοχή της τοπικής κοινότητας και πολιτών από την ευρύτερη Επαρχία της Πάφου. Το Κ.Π.Ε. Σαλαμιούς είναι ανοικτό καθόλη τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς. Τις αργίες και τα Σαββατοκύριακα είναι κλειστό, όπως επίσης και την περίοδο των Χριστουγέννων, του Πάσχα και την περίοδο του Καλοκαιριού. Σημειώνεται, όμως, ότι σε χρόνο μη εργάσιμο μπορούν να διεξαχθούν σεμινάρια, εκδηλώσεις, συνέδρια μετά από επικοινωνία και σχετικές συνεννοήσεις με το προσωπικό του Κέντρου. 23

24 1.8 ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Τοπίο ΤΟ ΚΛΙΜΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Η Κύπρος βρίσκετε κατά μέσο όρο σε βόριο γεωγραφικό πλάτος 350 και ανατολικό γραφικό μήκος 330 και περιβάλλεται από την Μεσόγειο θάλασσα.στην επίδραση της θάλασσας αυτής οφείλει η Κύπρος το ωραίο μεσογειακό κλίμα της. Η Κύπρος έχει έκταση 9254 τετραγωνικά χιλιόμετρα και χωρίζεται σε 4 φυσικές περιοχές. (α) Την οροσειρά του Τροόδους που βρίσκεται στο κεντρικό-δυτικό μέρος του νησιού και η ψηλότερη βουνοκορφή της ο Όλυμπος έχει ύψος 1,9651 μέτρα πάνω από την επιφάνια της θάλασσας. (β) Την οροσειρά του Πενταδακτύλου, που έχει σχετικά μικρό πλάτος και εκτείνεται κατά μήκος των βόρειων ακτών με κορυφές μέχρι 1,000 μέτρα ύψος. (γ) Την πεδιάδα της Μεσαορίας, που βρίσκεται μεταξύ των οροσειρών του Πενταδακτύλου και του Τροόδους έχει γενικά χαμηλό υψόμετρο το οποίο στην περιοχή της Λευκωσίας δεν ξεπερνά τα 180 μέτρα. (δ) Τις παράλιες πεδιάδες και κοιλάδες κατά μήκος των ακτών Τα κύρια χαρακτηριστικά του μεσογειακού κλήματος της Κύπρου είναι το ζεστό και ξηρό καλοκαίρι από τα μέσα του Μαϊ ως τα μέσα του Σεπτέμβρη, ο βροχερός αλλά ήπιος Χειμώνας από τα μέσα του Νοέμβρη μέχρι τα μέσα Μάρτη και οι δύο ενδιάμεσες μεταβατικές εποχές το Φθινόπωρο και η Άνοιξη. Στην διάρκεια του καλοκαιριού η Κύπρος και γενικά η περιοχή της ανατολικής Μεσογείου βρίσκεται κάτω από την επίδραση του εποχιακού χαμηλού βαρομετρικού που έχει το κέντρο του στην νοτιοδυτική Ασία. Αποτέλεσμα της επίδρασης αυτής είναι οι ψηλές θερμοκρασίες και ο καθαρός ουρανός με βροχόπτωση είναι πολύ χαμηλή με μέση τιμή που δεν ξεπερνά το 5% της μέσης βροχόπτωσης του χρόνου ολοκλήρου. Στην διάρκεια του Χειμώνα η Κύπρος επηρεάζεται από συχνό πέρασμα μικρών υφέσεων και μετώπων που κινούνται στην Μεσόγειο με κατεύθυνση από δυτικά προς τα ανατολικά. Οι καιρικές αυτές διαταραχές διαρκούν συνήθως από μία μέχρι τρείς μέρες κάθε φόρα και δίνουν τις μεγαλύτερες ποσότητες βροχής.η συνελική μέση βροχόπτωση του χρόνου ολόκληρου. Η οροσειρά του Τροόδους και σε μικρότερο βαθμό η οροσειρά του Πενταδακτύλου παίζουν σημαντικό ρόλο στην διαμόρφωση των μετεωρολογικών συνθηκών στις διάφορες περιοχές της Κύπρου και στην δημιουργία τοπικών φαινομένων.η παρουσία επίσης της θάλασσας που περιβάλει το νησί είναι αιτία δημιουργίας τοπικών φαινομένων στις παράλιες περιοχές. 24

25 Βροχόπτωση Η μέση βροχόπτωση πάνω από ολόκληρη την Κύπρο για το χρόνο ως σύνολο είναι περίπου 480 χιλιοστόμετρα (μέση τιμή για την περίοδο ). Από τα στοιχεία που υπάρχουν η πιο χαμηλή βροχόπτωση στην Κύπρο ήταν 182 χιλιοστόμετρα κατά το υδρομετεωρολογικό έτος Οκτώβρης Σεπτέμβρης 1973 και η πιο ψηλή 759 χιλιοστόμετρτο Η επίδραση του ανάγλυφου της ξηράς πάνω στην κατανομή της βροχόπτωσης είναι σημαντική. Η μέση ετήσια βροχόπτωση στις νοτιοδυτικές προσήνεμες περιοχές της ορίσειράς του Τροόδους αυξάνεται από 450 περίπου χιλιοστόμετρα στους πρόποδες σε 1,100 χιλιοστόμετρα στην κορυφή του Ολύμπου. Στις υπήνεμες πλαγιές η βροχόπτωση ελαττώνεται σταθερά κατεβαίνοντας προς τα βόρεια και τα ανατολικά με τιμές μεταξύ 300 και 350 χιλιοστομέτρων στην κεντρική πεδιάδα και τις πεδινές νοτιοανατολικές περιοχές. Η οροσειρά του Πενταδακτύλου στο βόρειο τμήμα του νησιού προκαλεί σχετικά μικρή αύξηση στη βροχόπτωση που φτάνει στα 550 χιλιοστόμετρα στις κορυφογραμμές της. Οι περισσότερες βροχές πέφτουν στην περίοδο από το Νοέμβρη μέχρι το Μάρτη. Την άνοιξη και το φθινόπωρο οι βροχές είναι κυρίως τοπικές. Η βροχόπτωση του καλοκαιριού είναι πολύ χαμηλή, οι βροχές έχουν συνήθως τοπικό χαρακτήρα και πέφτουν στις ορεινές περιοχές και στην κεντρική πεδιάδα κατά τις πρώτες απογευματινές ώρες. Χιονόπτωση συμβαίνει σπάνια στις πεδινές περιοχές και στην οροσειρά του Πενταδακτύλου, συμβαίνει όμως συχνά κάθε χειμώνα σε περιοχές της οροσειράς του Τροόδους με υψόμετρο πάνω από 1,000 μέτρα. Κατά μέσο όρο η πρώτη χιονόπτωση παρατηρείται μέσα στην πρώτη βδομάδα του Δεκέμβρη και η τελευταία γύρω στα μέσα του Απρίλη. Το χιόνι δεν καλύπτει μόνιμα το έδαφος σ όλη τη διάρκεια του χειμώνα, για αρκετές όμως βδομάδες στους πιο ψυχρούς μήνες του χρόνου το ύψος του χιονιού είναι σημαντικό κυρίως στις βόρειες πλαγιές του Τροόδους. Μετά την τελευταία χιονόπτωση το χιόνι μπορεί να εξακολουθήσει να καλύπτει το έδαφος στις επόμενες δέκα μέχρι δεκαπέντε μέρες. Χαλάζι και Καταιγίδες Χαλάζι πέφτει κατά μέσο όρο 2 έως 3 φορές τον χρόνο στις πεδινές περιοχές και μέχρι 10 φορές το χρόνο στις περιοχές συνήθως μεταξύ Νοέμβρη και Μάη. Η ποίο πιθανή περίοδος για να συμβεί σοβαρή χαλαζόπτωση είναι από Δεκέμβρη μέχρι των Απρίλη,το Χαλάζι όμως πέφτει νωρίς το Καλοκαίρι και το Φθινόπωρο είναι πιο επικίνδυνο γιατί προκαλεί σοβαρές ζημίες στα φρούτα και σ άλλες καλλιέργειες. Οι καταιγίδες είναι σπάνιες από τον Ιούνιο μέχρι τον Σεπτέμβρη συμβαίνουν όμως κατά μέσο όρο σε 4 μέχρι 5 μέρες σε κάθε μήνα από Οκτώβρη μέχρι τον Γενάρη και σε 2 μέχρι 3 μέρες σε κάθε μήνα Φλεβάρη μέχρι Μάη. Θερμοκρασία Αέρα Η Κύπρος έχει ζεστό καλοκαίρι και ήπιο Χειμώνα, όμως η γενική αυτή κατάσταση διαφοροποιείτε από τόπο σε τόπο από δύο παράγοντες, (α) το ανάγλυφο που ελαττώνει τη θερμοκρασία κατά 5 βαθμούς Κελσίου περίπου κάθε 1,000 μέτρα ύψος και (β) την 25

26 είδραση της θάλασσας που έχει σαν αποτέλεσμα ποιο δροσερό καλοκαίρι και σχετικά ποιο ήπιο Χειμώνα ότι στις παράλιες περιοχές και ειδικότερα στις δυτικές. Το ετήσιο εύρος της θερμοκρασίας του αέρα είναι αρκετά μεγάλο και κυμαίνεται γύρο στους 18 βαθμούς κελσίου στις εσωτερικές περιοχές και γύρω στους 14 βαθμούς κελσίου στα παράλια. Οι διαφορές μεταξύ της ψηλότερης θερμοκρασίας ημέρας και της χαμηλότερης θερμοκρασίας νύκτας είναι επίσης μεγάλες κυρίως στις εσωτερικές περιοχές το καλοκαίρι. Το χειμώνα οι διαφορές αυτές είναι 8-10 βαθμούς Κελσίου στις Πεδινές και 5-6 βαθμούς στης ορεινές.το καλοκαίρι αυτές αυξάνονται σε 16 βαθμούς Κελσίου στην κεντρική πεδιάδα και σε 9-12 βαθμούς Κελσίου στις άλλες περιοχές. Τον Ιούλη και τον Αύγουστο οι μέσες ημερήσιες θερμοκρασίες κυμαίνονται μεταξύ 29 βαθμών κελσίου στην κεντρική πεδιάδα και 22 βαθμών κελσίου στις υψηλότερες κορυφές του Τροόδους,ενώ οι μέσες θερμοκρασίες στους Μήνες αυτούς είναι 36 και 27 βαθμοί Κελσίου αντίστοιχα. Τον Γενάρη οι μέσες ημερήσιες θερμοκρασίες είναι 10 βαθμοί κελίου στην κεντρική πεδιάδα και 3 βαθμοί κελσίου στις ψηλότερες κορυφές του Τροόδους, με μέσες ελάχιστες θερμοκρασίες 5 και 0 βαθμούς κελσίου αντίστοιχα. Παγετός συμβαίνει συχνά το Χειμώνα και την άνοιξη με μερικά χρόνια ζημιές σε πρώιμα λαχανικά. Θερμοκρασία εδάφους Η μέση θερμοκρασίας του εδάφους στις Πεδινές περιοχές σε βάθος 10 εκατοστόμετρα είναι περίπου 10 βαθμοί Κελσίου το Γενάρη και 33 βαθμοί Κελσίου τον Ιούλη ενώ σε βάθος ένα μέτρο είναι περίπου 14 βαθμοί κελσίου το Γενάρη και 28 βαθμοί κελσίου τον Ιούλη.Στις ορεινές περιοχές με υψόμετρο 1,000 περίπου μέτρα πάνω από την επιφάνια της θάλασσας οι τιμές αυτές είναι κατά 5 βαθμούς ποιο χαμηλές. Η απορρόφηση μεγάλων ποσοτήτων ηλιακής ενέργειας στην διάρκεια της μέρας και η μεγάλη απώλεια θερμότητας λόγω ακτινοβολίας την νύχτα με καθαρό ουρανό προκαλούν μεγάλη ημερήσια κύμανση της θερμοκρασίας του επιφανειακού στρώματος του εδάφους το καλοκαίρι. Το Ιούλη η θερμοκρασία στην επιφάνια του εδάφους στις πεδινές περιοχές είναι 15 βαθμοί Κελσίου την αυγή και 60 βαθμοί κελσίου 2-3 ώρες μετά το μεσημέρι.σε βάθος 5 εκατοστόμετρα οι αντίστοιχες τιμές είναι 24 και 42 βαθμοί Κελσίου, ενώ σε βάθος 50 εκατοστόμετρα η ημερήσια κύμανση της θερμοκρασίας είναι ασήμαντη. Σχετική υγρασία αέρα Το υψόμετρο και η απόσταση από την παραλία παίζουν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των τιμών της σχετικής υγρασίας του αέρα, που σε μεγάλο βαθμό είναι ενδεικτικές των διαφορών στην θερμοκρασία του αέρα από περιοχή σε περιοχή σε περιοχή. Στην διάρκεια της μέρας κατά τον Χειμώνα και σ όλες τις νύχτες του χρόνου η σχετική υγρασία κυμαίνεται κυρίως μεταξύ 65% και 95%.Τα μεσημέρια του καλοκαιριού 26

27 Η σχετική υγρασία κατεβαίνει πολύ χαμηλά.στην κεντρική πεδιάδα είναι γύρω στο 30% και κάποτε κατεβαίνει μέχρι και 15 %. Ομίχλη συμβαίνει σε μερικές περιπτώσεις κυρίως τις πρωινές ώρες,είναι όμως μεγαλύτερης διάρκειας στις ορεινές περιοχές τον Χειμώνα που συχνά τα νέφη καλύπτουν τις βουνοκορφές. Η ορατότητα είναι γενικά πολύ καλή ως εξαιρετική, όμως σε μερικές μέρες κυρίως την Άνοιξη προκαλείται θόλωση στην ατμόσφαιρα από αιωρούμενη σκόνη που προέρχεται από τις αραβικές και αφρικανικές ερήμους. Ηλιοφάνεια Όλες οι περιοχές της Κύπρου έχουν μεγάλη διάρκεια ηλιοφάνειας σε σύγκριση με πολλές χώρες.στης πεδινές περιοχές ο αριθμός ωρών ηλιοφάνειας για ολόκληρο το χρόνο είναι 75% των ωρών που ο ήλιος είναι κατά μέσο όρο 11.5 ώρες την ημέρα, ενώ στους μήνες Δεκέμβρη και Γενάρη που έχουν την ποιο μεγάλη νέφωση, η διάρκεια της ηλιοφάνειας ελαττώνεται μόνο στ 5.5 ώρες την ημέρα. Ακόμα και στης ψηλές περιοχές του Τροόδους του χειμερινούς μήνες με πολύ μεγάλη νέφωση, η μέση ηλιοφάνεια είναι περίπου 4 ώρες την ημέρα και στους μήνες Ιούνη και Ιούλη η τιμή αυτή φτάνει τις 11 ώρες. Η μεγαλύτερη δυνατή διάρκεια της ηλιοφάνειας (δηλαδή από την ανατολή μέχρι την δύση του ηλίου) στην Κύπρο Κυμαίνεται από 9.8 ώρες την ημέρα το Δεκέμβρη σε 14.5 ώρες την ημέρα τον Ιούνη. Άνεμοι Στην περιοχή της ανατολικής μεσογείου οι γενικοί άνεμοι είναι κυρίως ελαφριοί έως μέτριοι δυτικοί ή νοτιοδυτικοί τον Χειμώνα και βόρειοι ή βορειοδυτικοί το καλοκαίρι. Οι πολύ ισχυροί είναι σπάνιοι. Στις διάφορες περιοχές της Κύπρου οι γενικοί άνεμοι τροποποιούνται από του τοπικούς ανέμους. Οι τοπικοί αυτοί άνεμοι είναι οι θαλάσσιες και απόγειες αύρες στις παράλιες περιοχές και αναβατικοί και οι καταβατικοί άνεμοι στης ορεινές περιοχές. Οι θαλάσσιες και απόγειες αύρες οι οποίες παρατηρούνται σε παράλιες περιοχές μπορούν να γίνουν αισθητές σε απόσταση μέχρι και 35 περίπου χιλιόμετρα από την παραλία.αυτό το σύστημα κυκλοφορίας του αέρα οφείλεται βασικά στην διαφορά θερμοκρασίας μεταξύ της ξηράς από την μία του νερού της θάλασσας από την άλλη,που δημιουργεί διαφορές στην ατμοσφαιρική πίεση πάνω από την ξηρά και την θάλασσα. Τα αντίστοιχα φαινόμενα στις ορεινές περιοχές είναι οι αναβατικοί άνεμοι (αύρες των κοιλάδων) την ημέρα και οι καταβατικοί άνεμοι (αύρες των ορέων) την νύκτα.και σε αυτήν την περίπτωση η αιτία της δημιουργίας των τοπικών ανέμων είναι διαφορετικός βαθμός θέρμανσης ή ψύξης των γειτονικών περιοχών. Οι θαλάσσιες αύρες στις παράλιες περιοχές και οι αναβατικοί άνεμοι στις ορεινές περιοχές έχουν την μεγαλύτερη τους ένταση κατά τους καλοκαιρινούς μήνες,ενώ οι απόγειες αύρες στις παράλιες περιοχές και οι καταβατικοί άνεμοι στις ορεινές περιοχές έχουν μεγαλύτερη ένταση κατά τους μήνες του Χειμώνα. 27

28 Όσον αφορά την ταχύτητα οι άνεμοι της Κύπρου είναι κυρίως ελαφριοί και μέτριοι.οι ισχυροί άνεμοι με ταχύτητα 24 κόμβων και πάνω είναι μικρής διάρκειας και συμβαίνουν σε περιπτώσεις μεγάλης κακοκαιρίας. Οι πολύ ισχυροί άνεμοι (ταχύτητας ανέμου 34 κομβόι και άνω ) είναι σπάνιοι και συμβαίνουν κυρίως στις προσήνεμες περιοχές όταν επηρεάζουν την Κύπρο συστήματα με πολύ χαμηλές πιέσεις. Πολύ σπάνια συμβαίνουν οι ανεμοστρόβιλοι πάνω από την θάλασσα ή πάνω στην ξηρά με διάμετρο περίπου 100 μέτρα. ΤΑΣΕΙΣ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΊΑΣ ΣΤΗΝ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ 20 ου ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 21 ου Στην διάρκεια του 20 ου αιώνα και στις αρχές του 21 ου το κλίμα της Κύπρου και ιδιαίτερα οι δύο βασικές κλιματικές παράμετροι, η βροχόπτωση και η θερμοκρασία,έχουν παρουσιάσει σημαντικές διακυμάνσεις και τάσεις. Παρόμοιες διακυμάνσεις και τάσεις στο κλήμα έχουν παρατηρηθεί και σε χώρες της ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης ανατολής,κατάσταση που υποδηλώνει διαφοροποίηση στην γενική κυκλοφορία της ατμόσφαιρας στην περιοχή. Στην Κύπρο η βροχόπτωση παρουσίασε πτωτική τάση και η θερμοκρασία ανοδική τάση Οι ρυθμοί μεταβολής της βροχόπτωσης και της θερμοκρασίας είναι μεγαλύτεροι στο δεύτερο μισό του αιώνα σε σύγκριση με τη κατάσταση στο πρώτο μισό του αιώνα.στις τελευταίες δεκαετίες ο αριθμός των ετών με ολιγομβρία και ανομβρία είναι μεγαλύτερος και οι ξηροθερμικές συνθήκες τόσο στην Κύπρο όσο και στην ανατολική Μεσόγειο έχουν επιδεινωθεί.επίσης τα περισσότερα από τα ποίο θερμά χρόνια έχουν παρατηρηθεί στα τελευταία 20 χρόνια. Η ελάττωση στην ποσότητα της βροχόπτωσης ήταν σημαντική.ενώ η μέση ετήσια βροχόπτωση στην πρώτη τριακονταετία του αιώνα ήταν 559 mm, στην τελευταία τριακονταετία έχει ελαττωθεί στα 462 mm δηλαδή κατά 17% πιο χαμηλή απ ότι στην αρχή του αιώνα. Αντίθετα η μέση ετήσια θερμοκρασία στην Κύπρο, τόσο στις πόλεις όσο και στην ύπαιθρο παρουσίασε ανοδική τάση. Η αύξηση της θερμοκρασίας ήταν μεγαλύτερη στις πόλεις λόγο αστικοποίησης, όμως το γεγονός ότι η αύξηση της θερμοκρασίας παρουσιάζετε στην ύπαιθρο,είναι ενδεικτικό της γενικής αύξησης της θερμοκρασίας στη περιοχή μας όπως και παγκόσμια. Στην Λευκωσία η μέση ετήσια θερμοκρασία αυξήθηκε πο 18.9 στην πρώτη τριακονταετία του αιώνα 19.7 στην τελευταία τριακονταετία, αυξήθηκε δηλαδή κατά 0,8 βαθμούς Κελσίου. Βροχόπτωση Η μέση βροχόπτωση στην Κύπρο στην διάρκεια του 20 ου αιώνα και στις αρχές του 21 ου εμφανίζει πτωτική τάση με μέσο ρυθμό ένα χιλιοστόμετρο το χρόνο. Η μείωση της βροχόπτωσης εντοπίζεται κυρίως στο δεύτερο μισό του αιώνα,οπότε η συχνότητα της ολιγομβρίας και της ανομβρίας παρουσιάζετε αυξημένη σε σχέση με το 28

29 πρώτο μισό του αιώνα. Αυτό φαίνεται στον Πίνακα 1 με την κατάταξη των υδρομετεωρολογικών ετών από το σε σχέση με την κανονική βροχόπτωση τις περιόδου Α/ A Σοβαρή Ανομβρία Π Ι Ν Α Κ Α Σ 3. 1 ΜΕΣΗ ΕΤΗΣΙΑ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΗ ΣΤΙΣ ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΩΝ ΕΤΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΚΑΝΟΝΙΚΗ ( ) Πηγή (www.moa.gov.cy) Ανομβρία Ολιγομβρία Περίπου Κανονική Περίπου Κανονική Πολυομβρία Μεγάλη Πολυομβρία Εξαιρετική Πολυομβρία 70% 71-80% 81-90% % % % % >130% Παρόμοια εικόνα δίνουν και οι μέσες τιμές της βροχόπτωσης σε διάφορες τριακονταετίες : 559 χιλιοστόμετρα, : 524 χιλιοστόμετρα, : 503, :462 χιλιοστόμετρα. Η βροχόπτωση για την τελευταία είναι κατά 17% χαμηλότερη από τη βροχόπτωση στην τριακονταετία Η μέση βροχόπτωση στην εικοσαετία του αιώνα είναι επίσης μεταξύ των χαμηλότερων τιμών για τις διάφορες δεκαετίες του αιώνα. 29

30 Π Ι Ν Α Κ Α Σ 3. 2 ΕΤΗΣΙΑ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΙΚΟΣΑΕΤΙΑΣ ( ) Πηγή (www.moa.gov.cy) Υδρομετεωρολογικό Ετος Ετήσια Βροχόπτωση (mm) Μέση τιμή για τη δεκαετία % Κανονικής ( ) (%) Θερμοκρασία Αντίστροφη πορεία από την βροχόπτωση έχει ακολουθήσει στην διάρκεια του 20 ου αιώνα η θερμοκρασία στην Κύπρο με μέσο ρυθμό αύξησης 0.01 C /έτος Για την περίοδο προκύπτει ότι ο μέσος ρυθμός αύξησης της θερμοκρασίας τις πόλεις είναι 0.035/έτος και στην ύπαιθρο /έτος.δηλαδή η αστικοποίηση ευθύνεται κατά ένα σημαντικό ποσοστό για την αύξηση της θερμοκρασίας στις πόλεις, γεγονός ότι η θερμοκρασία αυξάνετε και στην ύπαιθρο, είναι ενδεικτικό για τις κλιματικές συνθήκες που διαμορφώνονται στην περιοχή μας στις τελευταίες δεκαετίες. Τόσο στην Κύπρο όσο και σ ολόκληρο τον πλανήτη μας, τα περισσότερα από τα ποιο θερμά χρόνια του 20 ου αιώνα έχουν παρατηρηθεί στις τελευταίες δεκαετίες.το έτος 1998 ήταν το πιο θερμό στην Κύπρο είχαμε δοκιμαστεί ένα πολύ σοβαρό καύσωνα. Στις αρχές Αυγούστου του 2010 σημειώθηκαν οι πιο ψηλές μέγιστες θερμοκρασίες που 30

31 παρατηρηθεί-καν στην Κύπρο.Η πιο ψηλή ήταν 45.6 (βαθμούς Κελσίου) και καταγραφικέ στην Αθαλάσσα στη 1 η Αυγούστου το Κλιματικές αλλαγές συνθήκες 1990 Οι κλιματικές αλλαγές έχουν επηρεάσει σημαντικά την Κύπρο. Οι αλλαγές είναι εμφανείς στην βροχόπτωση και στην θερμοκρασία. Η μέση βροχόπτωση στην περίοδο 1991/ /08(17 υδρομετεολογεικά έτη ) είναι 457 mm ή κατά 9% χαμηλότερη από την κανονική (503 mm) της περιόδου Η μέση θερμοκρασία στην περίοδο είναι 17,7 ή κατά 0.5 κελσίου ψηλότερη από την κανονική (17.2) της περιόδου Σύμφωνα κατά 10-15% και την θερμοκρασία θα αυξηθεί κατά 1,0-1,5 Κέλσιου σε σύγκριση με τις κανονικές τιμές της περιόδου Γεωλογικά Γεωλογικά η περιοχή της Σαλαμιούς ανήκει στο Σύμπλεγμα Μαμωνιών και τα εδάφη της περιοχής είναι κυρίως ασβεστολιθικοί.ποικιλία φυσικής βλάστησης και καλλιεργειών, όπως αμπελώνες ελαιόδεντρα και αμυγδαλιές. Το Σύμπλεγμα Μαμωνιών αποτελεί μία ξεχωριστή και τεκτονική πολύπλοκη συγκέντρωση εκρηξιγενών, ιζηματογενών και μεταμορφωμένων πετρωμάτων των οποίων η ηλικία κυμαίνεται από το Μέσο Τριαδικό μέχρι το Ανώτερο Κρητιδικό ( εκ χρόνια).τα πετρώματα αυτά, που θεωρούνται αλλόχθονα σε σχέση με τα υπερκείμενα αυτόχθονα αθρακικά πετρώματα και τα οφιολιθικά πετρώματα του Τροόδους, επωθήθηκαν κατά το Μαιστρίχτιο (πριν 75 και χρόνια ) πάνω και δίπλα στον οφιόλιθο Τροόδους. Απαντώνται μόνο στο νότιο τμήμα της Κύπρου και κυρίως στο νοτιοδυτικό τμήμα της επαρχίας της Πάφου. Παρά τον έντονο τεκτονισμό των πετρωμάτων της ζώνης των Μαμωνιών είναι διακριτικές οι ακόλουθες στρωματογραφίες σειρές: 1.Η σειρά εκρηξιογενών (λάβες) και ιζηματογενών πετρωμάτων (ανακρυσταλλωμενοι, ασβεστόλιθοι ) της Ομάδας του Διαρίζου. 2.Σειρά πελαγικών ιζημάτων πετρωμάτων (ασβεστόλιθοπηλίτες, χαλαζιακοί, ψαμίτες )της ομάδας του Αγίου Φωτίου. 3.Η σειρά μεταμορφωμένων πετρωμάτων (σχιστόλιθοι και μάρμαρα )του σχηματισμού Αγίας Βαρβάρας.Τα πετρώματα αυτά προήλθαν από μεταμόρφωση πετρωμάτων της ομάδας Διαρίζου. 31

32 Εικονα 1.11 ( ανακρυσταλλωμένοι, ασβεστόλιθοι) Εικονα 1.12( Γεωλογικός Χάρτης της Κύπρου) 1.8.3Υδρολογία Υδρολογία είναι πλούσια γιατί βρέχετε από τους δύο μεγάλους ποταμούς των Διάριζο και τον ξερό και σχηματίζουν μια μεσοποτάμια περιοχή που ξεκινούν από την οροσειρά του Τροόδους και καταλήγουν στην θάλασσα των Κουκλιών Τα τελευταία 20 με 25 χρόνια δεν καταλήγουν στην θάλασσα αλλά έχει κατασκευαστεί το δεύτερο μεγαλύτερο 32

33 φράγμα της Κύπρου που διοχετεύεται από το ποταμό Ξερό το φράγμα του Ασπρόκρεμου και το φράγμα διοχετεύετε από το ποταμό Διάριζο. Η Λίμνη του Ασπρόκρεμου είναι τεχνητή λίμνη στην Επαρχία Πάφου της Κύπρου. Ανανεώνεται από το τεχνητό φράγμα του ποταμού Ασπρόκρεμου που λειτούργησε το Είναι η δεύτερη μεγαλύτερη τεχνητή λίμνη της Κύπρου μετά από αυτήν του Κούρη. Οι πρώτες εργασίες κατασκευής του ξεκίνησαν μετά την τουρκική εισβολή το 1976 και ολοκληρώθηκαν το 1980 με κόστος 25 εκατομμύρια λίρες. Βρίσκεται 16 χιλιόμετρα ανατολικά της Πάφου σε υψόμετρο περίπου 80 μέτρων δίπλα στο χωριό Νικόκλεια. Τα νερά της χρησιμοποιούνται για την άρδευση της κοιλάδας της Πάφου και την ύδρευση των πόλεων της Πάφου και της Γεροσκήπου. Είναι χωμάτινη, με 53 μέτρα ύψος και χωρητικότητα m³. Η λίμνη είναι εμπλουτισμένη με ψάρια λαβράκια, κυπρίνους, κουνουπιέριδες, κοκκινοφτέρες, βλίκες και πέστροφες. Εικόνα 1.13: Η Λίμνη του Ασπρόκρεμου Πηγή: (http://www.moa.gov.cy) Το φράγμα της Αρμίνου βρίσκεται στον ποταμό Διάριζο,40 Km βορειοανατολικά της πόλης της Πάφου και κοντά στο χωριό Αρμίνου. Το φράγμα είναι χωμάτινο με κεντρικό αργιλικό πύρινα. Έχει ύψος 40 m από την θεμελίωση του, μήκος στέψης 194 μέτρα και χωρητικότητα 4 3 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού. Η λίμνη του φράγματος στο υψόμετρο 436 m που είναι και η υπερχείλιση,έχει επιφάνια 35,3 εκτάρια ενώ η λεκάνη απορροής 116,5 τετραγωνικά χιλιόμετρα. 33

34 Η μέση ετήσια ροή του ποταμού,στο σημείο του φράγματος, είναι 24,35 ΕΚΜ. Ο σχεδιασμός και η κατασκευή του φράγματος έγιναν έτσι ώστε να είναι δυνατή μέσο σήραγγας η έκτροπη 15,7EKM νερού τον χρόνο (μέγιστη ποσότητα) προς το φράγμα του Κούρη, καθώς και η παροχή νερού για άρδευση των παραποτάμιων περιοχών και ο εμπλουτισμός του υπόγειου υδροφορέα κατάντι του φράγματος.ολοκληρώθηκε το 1998 Κυπριακό εργοληπτικό οίκο ΓΠ Ζαχαριάδη με κόστος Εικόνα 1.14: Το φράγμα της Αρμίνου Πηγή:(http://www.moa.gov.cy) ΧΛΩΡΊΔΑ Η Χλωρίδα της περιοχής μελέτης μας είναι πλούσια καθώς βρισκόμαστε στο υψόμετρο Μ από την επιφάνεια της θάλασσας και είμαστε στην ζώνη βλάστησης της χνουδωτής δρυός.σε αυτό το υψόμετρο συναντάμε διάφορους τύπους οικοτόπων όπως τα φρύγανα στο κατώτερο τμήμα της κοιλάδας του ποταμού Ξερού. Καθώς ανεβαίνουμε υψόμετρο συναντάμε την Μακία βλάστηση περιλαμβάνει χαμηλούς θάμνους και δένδρα μικρού ύψους αυτή η βλάστηση κυμαίνετε μέτρα.δυστυχώς σε αυτήν την περιοχή του ποταμού Ξερού έχει υποστεί μεγάλες καταστροφές μέχρι και ανεπανόρθωτες ιδικά με τα ενδημικά φυτά μοναδικά στο είδος τους που φύονταν στην περιοχή Αιτία αυτής της καταστροφής είναι ο ίδιος ο άνθρωπος. Μια μεγάλη πυρκαγιά που ξέσπασε το καλοκαίρι του 1997 έκανε την κοιλάδα κρανίου τόπο γιατί είχαν προηγηθεί και άλλες καταστροφές όπως η υπερνίκηση στης περιοχής, εφόσον είναι γεωργοκτηνοτροφική περιοχή. Μακία βλάστηση Ένας μεγάλος αριθμός μικρότερων δέντρων και θάμνων καταλαμβάνουν συγκεκριμένους χώρους του οικοσυστήματος ανάλογα με τις τοπικές κλιματoεδαφικές συνθήκες. Οι κυριότεροι θάμνοι είναι :H λατζιά (Quercusalnifolia ),η αντρουκλιά (Arbutus andrechne),η αγριελιά (Olea europaea),η ξυσταρκά (Cistus creticus), o ασπάλαθος (Calycotome villosa),η χρυσοξυλιά (Ramnus alaternus), η περνιά ή πουρνάρι (Quercus coccifera) και άλλοι που δημιουργούν σημαντικές φυτοκοινωνίες με ιδιαίτερη οικολογική σημασία. 34

35 Παραποτάμια βλάστηση Η παραποτάμια βλάστηση, που απαντάται σε όλα τα υψόμετρα, αποτελείται κυρίως από πλατύφυλλα, όπως ο Ανατολικός Πλάτανος (Platanus orientalis),η δάφνη (Laurus nobilis), η μερσίνη (Myrtusm communis) και ο βάτος (Rubus sanctus) που προσδίδουν μια ιδιαίτερη απόχρωση στην φυτοκάλυψη. Στα πιο χαμηλά υψόμετρα τα ψηλά δέντρα αραιώνουν και πληθαίνουν οι μικροί θάμνοι, φρύγανα και τα ποώδη φυτά που συνθέτουν μια πλούσια και πυκνή φυτοκάλυψη με μεγάλη οικολογική και αισθητική αξία. 1.9Ενδιαίτημα Το χωριό συγκεντρώνει μεγάλο περιβαλλοντικό ενδιαφέρον, αφού θεωρείται πέρασμα για αποδημητικά πουλιά που ταξιδεύουν μεταξύ Ευρώπης, Αφρικής και Ασίας κατά την περίοδο της Άνοιξης και του Χειμώνα. Η περιοχή αποτελεί κομβικό σημείο στο πέρασμα εκατομμυρίων πουλιών μεταξύ των τριών ηπείρων τα τα οποία, αφού περάσουν τον κόλπο τη Μόρφου, συνεχίζουν το ταξίδι τους πάνω από τ ο μοναστήρι του Κύκκου και τη Σαλαμιού φτάνοντας στη θάλασσα της Πάφου, από όπου και αποδημούν. Το χωριό φιλοξενεί, επίσης, το ενδημικό προστατευμένο αγρινό, το οποίο θεωρείται και εθνικό σύμβολο του τόπου. Η τοποθεσία «Κρεμμός της Σαλαμιούς» είναι ο φυσικός βιότοπος του σπάνιου και με κίν δυνο εξαφάνισης Πυρρόχρου Γύπα. Μεγάλο μέρος της περιοχής ανήκει στο Σχέδιο Φύση 2000 και απότελεί ένα καταφύγιο χλωρίδας και πανίδας. Στον Ξερό ποταμό και τον Διαρίζο υπάρχουν τα ερείπια 10 νερόμυλων με αρχιτεκτονική αξία, ενώ ταυτόχρονα το ίδιο το χωριό προσφέρεται ως ένα εξαιρετικό φυσικό παρατηρητήριο της περιοχής του Τροόδους που είναι πλού-σιο σε θέματα οικολογίας, γεωλογίας και βοτανολογίας. Στο χωριό ανάμεσα στα πολλά αιωνόβια δέντρα, δεσπόζει ο μεγαλύτερος σε όγκο κυπάρισσος της Κύπρου, ηλικίας 800 περίπου χρόνων και με περίμετρο 436 εκ. Αμέτρητοι θρύλοι και παραδόσεις, συνδυάζοντας την ιστορία με τη λαϊκή φαντασία, ζωντανεύουν μέσα από κάθε σημείο περιβαλλοντικού ενδιαφέροντας μαρτυρώντας την άρρηκτη ανέκαθεν σχέση των ανθρώπων με το περιβάλλον. Έτσι, το τεράστιο κυπαρίσσι είναι γνωστό ως «κάθισμα» της Παναγίας, οι Ποστολιτζές ελιές βλάστησαν από ελιές που άφησαν οι Απόστολοι Παύλος, Βαρνάβας και Μάρκος, ο Ρότσος των λαουθκιών δημιουργήθηκε όταν η Ρήγαινα αρνήθηκε την αγάπη του Διγενή Ακρίτα και εκείνος από το θύμο του, πέταξε μια τεράστια πέτρα (ρότσο) από την τοποθεσία Ρήγαινα στην κοίτη του Ξερού ποταμού. 35

36 Εικόνα 1.15: Ο ποταμός Ξερός Πηγή: Εικόνα 1.16: Κυπάρισσος της Σαλαμιού Πηγή: (http://www.salamiouvillage.org/ekdromikos-xoros-kiparissos/) Εικόνα 1.17 Ποταμός Διαρίζος Εικόνα 1.18: Νερόμυλος στο Ποταμό Ξερό Πηγή: (www. cyprus.cy) 36

37 1.9.1 Το Όρνιο Εικόνα 3.8 Το Όρνιο ( Gyps fulvus) Πηγή: (www. cyprus.cy) Ο Πυρρόχρους Γύπας Gyps fulvus, ένα είδος με πολύ μεγάλη περιοχή χωροκράτιας στην Κύπρο, έχει μειωθεί σε πολύ χαμηλά επίπεδα και κινδυνεύει άμεσα με αφανισμό. Λόγω του γεγονότος ότι ζει σε ένα σχετικά μικρό νησί, χωρίς μεγάλες περιοχές ελεύθερες από ανθρώπινες επιδράσεις, οποιεσδήποτε, έστω και μικρές ανθρώπινες επιδράσεις στο βιότοπο (έλλειψη τροφής, ανάπτυξη, ενόχληση, δηλητηριάσεις) επηρεάζουν δυσμενώς τα πληθυσμιακά του επίπεδα. ΠΙΝΑΚΑΣ3.3 ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΓΥΠΑ Αριθμός Έτος Αριθμός Φωλιών Φτερωμένων Αριθμός Ενήλικων Πουλιών Νεοσσών (8) 37

38 ΧΑΡΤΗΣ 3.4 ΤΟΠΟΘΕΣΙΩΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΓΥΠΑ 31 ΜΑΡΤΙΟΥ Ακάμας υπεράνω φαράγγι Άβακα 9. Σαλαμιού 2. Γκρεμνοί Χανουτάριδων 10. Πισσούρι 3. Βρέτσια, Άγιος Ιωάννης ταΐστρα 11. Γκρεμνοί Tunnel Beach,Επισκοπή 4. Αρμίνου, γκρεμνοί ποταμού Διαρίζου 12. Γκρεμνοί «Ζαπάλο» Επισκοπή 5. Ύψωμα «Παούρα» 13. Τοποθεσία υπεράνω τούνελ Επισκοπής 6. Μούσερε- Κιδάσι 14. Λιμνάτης, γκρεμνοί 7. Δορά, γκρεμνοί 8. Ορείτες, Χά Ποτάμι 15. Γκρεμνοί Αμαργέτης / Ζιριπίλλη (Ξερός ποταμός). 38

39 Δράσεις που έγιναν για την διάσωση του Γύπα κατά την περίοδο Το 1987 ο τότε Πτηνολογικός Σύνδεσμος Κύπρου (1970) μαζί με το Τμήμα Δασών, έκαναν εισήγηση προς το Υπουργείο Γεωργίας για πρόγραμμα προστασίας του γύπα. Κατόπιν σύσκεψης αποφασίστηκε όπως εφαρμοστεί σχέδιο προστασίας του γύπα με συντονιστή το Τμήμα Δασών και συμμετοχή της Υπηρεσίας Θήρας, των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών, της Υπηρεσίας Περιβάλλοντος, του Πτηνολογικού Συνδέσμου Κύπρου και του Συνδέσμου Άγριας Ζωής. Κατά αυτή την περίοδο προχώρησαν στην κατασκευή του πρώτου και μοναδικού για την Κύπρο εστιατορίου (ταΐστρας) γύπα στον Άγιο Ιωάννη, περιοχή Βρετσιών, Πάφου. Η ταΐστρα λειτούργησε κανονικά από το 1990 μέχρι σήμερα. Το έργο παρέχει ασφαλή τροφή στους γύπες της Κύπρου αφού η δηλητηρίαση των πουλιών από εμποτισμένα με δηλητήριο πτώματα αναγνωρίστηκε από τους ανωτέρω φορείς ως η κύρια αιτία μείωσης του πληθυσμού του γύπα. Κατά την διάρκεια του το τμήμα Δασών χρηματοδοτήθηκε από την UNOPS με Δικοινοτικό πρόγραμμα για την προστασία του γύπα Το 2005, κατόπιν εισήγησης του Πτηνολογικού Συνδέσμου Κύπρου και μετά από σύσκεψη στο Υπουργείο Εσωτερικών δημιουργήθηκε η Επιτροπή Διάσωσης του Γύπα με απότερο σκοπό τον σχεδιασμό του Σχεδίου Διάσωσης του Γύπα. Σε αυτή την επιτροπή λαμβάνουν μέρος εκτός από τον Πτηνολογικό, το Ταμείο Θήρας, Τμήμα Δασών, Κτηνιατρικές Υπηρεσίες Κύπρου, Υπηρεσία Περιβάλλοντος, το Τμήμα Περιβάλλοντος Βρετανικών Βάσεων και η Επιτροπή Ποιμνιοτρόφων Κύπρου. Συντονιστής της Επιτροπής καθορίστηκε το Ταμείο Θήρας. Στην περίοδο μεταξύ 2005 και 2010 η Επιτροπή του Γύπα ήρθε σε επαφή με ευρωπαίους ειδικούς μέσω παρακολούθησης σεμιναρίων και πρόσκλησης ενός ειδικού στην Κύπρο για επιτόπου επόπτευση του προβλήματος και για εισηγήσεις λήψης διορθωτικών μέτρων. Η Επιτροπή τελικά καθόρισε πρόγραμμα αποκατάστασης υγειούς καθεστώτος του γύπα στην Κύπρου με την σύνταξη του Σχεδίου Διάσωσης του Γύπα. Σε αυτό το Σχέδιο περιλαμβάνονται δράσεις με κύριο άξονα την εισαγωγή στην Κύπρο γυπών από το εξωτερικό, την κατασκευή κλώβων προσαρμογής, την κατασκευή ταϊστρών, εκστρατεία κατά των δηλητηριάσεων και ενημέρωσης του κοινού για την σημαντικότητα του γύπα στο κυπριακό οικοσύστημα. Για χρηματοδότηση του προγράμματος έγινε πρόταση στο πρόγραμμα χρηματοδότησης Διασυνοριακής Συνεργασίας (Ελλάδα-Κύπρος ) η οποία και έγινε αποδεκτή τον Απρίλιο του 2011 με στόχο να αρχίσει το πρόγραμμα το Σεπτέμβριο του 2011 και να διαρκέσει δύο χρόνια. Πληθυσμιακή Απογραφή του Γύπα Ο Πτηνολογικός Σύνδεσμος Κύπρου εισηγήθηκε το Φεβρουάριο του 2011 στα μέλη της Επιτροπής του Γύπα (Τάμειο Θήρας, Τμήμα Δασών, Τμήμα Περιβάλλοντος Βρετανικών Βάσεων) όπως είναι αναγκαία η άμεση διενέργεια εκτίμησης του πληθυσμού του γύπα με 39

40 την διεξαγωγή πληθυσμιακής απογραφής. Η απογραφή συμφωνήθηκε και έγινε στο νοτιοδυτικό τμήμα της Κύπρου, από θέσεις παρατήρησης / καταγραφής που προσυμφωνήθηκαν από τα συμμετέχοντα μέλη. Συντονιστής της καταγραφής ήταν ο Υπεύθυνος Έρευνας του Πτηνολογικού Σύνδεσμου Κύπρου Μιχάλης Μιλτιάδου. Πρόγραμμα Πληθυσμιακής Καταγραφής του Γύπα 2011 Ημερομηνία Καταγραφής: 31 Μαρτίου 2011 Διάρκεια Καταγραφής: πμ μμ. Παρατηρητές: Συνολικά έλαβαν μέρος 26 άτομα από τέσσερεις κυβερνητικές υπηρεσίες και μη κυβερνητικές οργανώσεις: Ταμείο Θήρας, Τμήμα Δασών, Πτηνολογικός Σύνδεσμος Κύπρου και Τμήμα Περιβάλλοντος Βρετανικών Βάσεων (βλ. Παράρτημα Ι για τον Κατάλογο Συμμετεχόντων). Τοποθεσίες: Προεπιλέγηκαν 15 τοποθεσίες παρατήρησης που καλύπτουν την επαρχία Λεμεσού και Πάφου. Αυτές οι τοποθεσίες επιλέγηκαν βάση διαβουλεύσεων με τους αρμόδιους φορείς που συμμετείχαν στην καταγραφή (βλ. Παράρτημα ΙΙ για τον Κατάλογο Τοποθεσιών Παρατήρησης και Χάρτη). Έντυπα Οδηγιών Καταγραφής και Παρατηρήσεων: Όλοι οι συμμετέχοντες προμηθεύτηκαν δύο έντυπα, τις Οδηγίες Καταγραφής και το Έντυπο Καταγραφής Παρατηρήσεων. Συμπέρασμα Καταγραφής. Το πεδίο παρατηρήσεων κάλυψε επαρκώς όλη την γεωγραφική κατανομή του Πυρρόχρου Γύπα στην Κύπρο, είτε αυτή χρησιμοποιείται ως χώρος φωλιάσματος ή ως χώρος εξεύρεσης τροφής. Από τις παρατηρήσεις εξάγεται ότι υπήρχαν το πρωί δύο ομάδες πουλιών που κούρνιαζαν στις ακόλουθες περιοχές, α. Γκρεμνούς Επισκοπής (2 πουλιά) και β. Φαράγγι Αγίου Ιωάννη Βρέτσια (3 πουλιά). Ένα άλλο ανήλικο εμφανίζεται αργότερα από νότια (12.02 μμ) Συγκέντρωση τεσσάρων γυπών στις μάντρες Μούσερε προερχόμενα από τα Βρέτσια και Επισκοπή τα οποία όπως φεύγουν από τις μάντρες ενώνονται με ένα άλλο, και μαζί και τα πέντε κατευθύνονται προς Επισκοπή (12.00 μμ). Τελική συγκέντρωση 5 γυπών στούς γκρεμνούς Επισκοπής με ένα άλλο να κινείται στην περιοχή Διαρίζου. Μία φωλιά του είδους παρατηρείται στούς γκρεμνούς Επισκοπής (Ζαπάλο) με ένα νεοσσό, ενώ υπάρχει υποψία για μιά άλλη στους απέναντι δυτικούς γκρεμνούς Ε- πισκοπής χωρίς όμως να τεκμηριώνεται με παρατήρηση νεοσσού. Καμία δραστηριότητα στην περιοχή Λιμνάτη δεν φώλιασε σε αυτή την τοποθεσία αυτό το χρόνο. Επίσης καμία δραστηριότητα στις περιοχές Αρμίνου, Χανουτάρη ή Ακάμα. Το τελικό αποτέλεσμα της πληθυσμιακής καταγραφής είναι 6-8 γύπες δηλαδή έξη επιβεβαιωμένα άτομα που καταγράφηκαν (3 ενήλικα και τρία ανήλικα ένα εκ των οποίων που έχει πομπό είναι σχεδόν ενήλικο 4-5 χρόνων) και με υποψία άλλων δύο, εάνλάβουμε υπόψη ότι μπορεί να έγινε κάποια σύγχιση σχετικά με τα δύο πουλιά που εμφανίστηκαν 40

41 στην περιοχή αργότερα, δηλαδή 6-8 γύπες σύνολο. Επίσης, μόνο μία επιβεβαιωμένη φωλιά του είδους αυτό το χρόνο με ένα νεοσσό*. Παρατηρήσεις που έγιναν από το Ταμείο Θήρας την 1η Ιουνίου 2011 στους γκρεμνούς Επισκοπής επιβεβαίωσαν την παρουσία νεοσσού (τώρα φτερωμένο) στην φωλιά στην τοποθεσία Ζαπάλο, Επισκοπής και επίσης ενός επιπλέον νεοσσού (με άσπρα πούπουλα) στην φωλιά στην τοποθεσία Tunnel Beach, Επισκοπής. Επιπλέον καταμετρήθηκαν μόνο έξι γύπες στην περιοχή. Πληθυσμιακό Καθεστώς του Πυρρόχρου Γύπα στην Κύπρο και άμεσα μέτρα προστασίας και παρακολούθησης του. Η πληθυσμιακή κατάσταση του είδους στην Κύπρο είναι τραγική με άμεσο τον κίνδυνο εξαφάνισης του λαμβάνοντας υπόψη τον ολιγάριθμο πληθυσμό του. Ο Πυρρόχρους Γύπας βρίσκεται στο χαμηλότερο πληθυσμιακό επίπεδο που κατάγράφηκε ποτέ στο νησί, με πλήρη αδυναμία φυσικής ανάρρωσης του λόγω χαμηλής αναπαραγωγικότητας και ως επακόλουθο την αδυναμία αναπλήρωσης των ετήσιων απωλειών που υπόκειται ο πληθυσμός του. Άμεση ανάγκη διοργάνωσης προγράμματος παρατήρησης των ενεργών φωλιών (δύο) στην Επισκοπή, για διασφάλιση της προόδου και ασφάλειας των νεοσσών. Επίσης συνέχιση της παρακολούθησης ώστε να διασφαλισθεί η επιβίωση των νέοσσών κατά την πρώτη πτήση τους από τα βράχια. Για την περισυλλογή τους από την θάλασσα όταν και εάν πέσουν μέσα στο νερό χρειάζεται ημερήσια παρακολούθηση της εγγύς θαλάσσιας ακτής απο τους κάτωθι: Προσωπικό του Τμήματος Περιβάλλοντος των Βρετανικών Βάσεων και Ουλαμού Θηροφυλακής του Ταμείου Θήρας. Ο εναπομείναντας πληθυσμός 6-8 γυπών αποτελεί υψίστης σημμασίας για την επιτυχία του προγράμματος χρηματοδότησης διανοσυνοριακής συνεργασίας Ελλάδας- Κύπρου διότι αυτός ο τοπικός πληθυσμός θα είναι υπεύθυνος για τον εγκλιματισμό των εισαγόμενων γυπών στο κυπριακό περιβάλλον. Για αυτό χρειάζεται όπως παρθούν όλα τα αναγκαία μέτρα (παρακολούθηση φωλιών και προστασία νεοσσών, πρόληψη όσο αφορά την χρήση δηλητηρίων με ανάλογη επόπτευση και ενημέρωση κτηνοτρόφων κυνηγών) για επιβίωση του στο εγγύς μέλλον διότι αυτή η μικρή τοπική αγέλη θα διαδραματίση σημαντικότατο ρόλο στην διαιώνιση του γύπα στο νησί. 41

42 ΚΕΦ.2: ΣΤΡΑΤΙΓΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗ ΣΤΕΡΕΩΝ ΑΠΟΡΙΜΜΑΤΩΝ ΑΠΟ Αποτελεί γεγονός ότι η στρατηγική που υλοποιούμε ως κράτος για τη διαχείριση των στερεών απορριμμάτων έχει τις ρίζες της σε μια μελέτη από ξένους και Κύπριους εμπειρογνώμονες που έγινε το 1992 και επικαιροποιήθηκε από τους ίδιους το Έκτοτε έχουν αλλάξει πολλά. Και από πλευράς τεχνολογίας αλλά κυρίως από πλευράς νομοθεσίας αφού στην πορεία η Κύπρος εντάχθηκε στην Ε.Ε. και έχει πλέον ένα εντελώς διαφορετικό θεσμικό πλαίσιο. Αυτά τα γεγονότα που επισυνέβησαν στην πορεία του χρόνου δεν ήταν και δεν είναι δυνατόν να αφήσουν την στρατηγική μας αναλλοίωτη. Η ανάγκη να υποβάλουμε μια ολοκληρωμένη στρατηγική διαχείρισης η οποία να συνάδει με την Ευρωπαϊκή νομοθεσία και να εγκριθεί από την Ε.Ε., μας οδήγησε σε περιοδικές επικαιροποιήσεις της στρατηγικής αυτής σε συνεργασία με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Αθηνών. Οι δραματικές αλλαγές όμως που επέβαλαν οι εξελίξεις στην τεχνολογία, η εντελώς νέα νομοθεσία και οι ευρωπαϊκές μας υποχρεώσεις και η εξέλιξη στις αγορές ενέργειας για την Κύπρο, δεν μπορεί παρά να οδηγήσουν σε μια εκ βάθρων αναδόμηση της στρατηγικής μας. Πρέπει όλα να αξιολογηθούν από την αρχή. Αντί αυτού όμως, η επικαιροποίηση της στρατηγικής μας αναπαρήγαγε ένα κατακερματισμένο μοντέλο διαχείρισης στο οποίο προστέθηκαν ακριβά συμπληρωματικά εργοστάσια διαχείρισης για συγκεκριμένες κατηγορίες απορριμμάτων επιχειρώντας να καλύψουμε χωρίς ολοκληρωμένο επανασχεδιασμό τις υποχρεώσεις εναλλακτικής διαχείρισης συγκεκριμένων ρευμάτων που μας επιβάλει η Ευρωπαϊκή Νομοθεσία. Και πιο συγκεκριμένα. Η βασική στρατηγική του βασιζόταν στην υγειονομική ταφή των απορριμμάτων. Μια διαδικασία που τότε ήταν στο προσκήνιο, ήταν σχετικά φθηνότερη από άλλες πιο πολύπλοκες μεθόδους διαχείρισης, και ήταν πολύ καλύτερη από τις χωματερές που χρησιμοποιούμε δυστυχώς ακόμη και σήμερα. Και σε αυτή λοιπόν την παλιά στρατηγική υπήρχε μια σημαντική υπέρβαση. Ενώ η Κύπρος με τα μεγέθη που έχει μπορούσε να εξυπηρετηθεί (με τη χρήση και σταθμών μεταφόρτωσης για αποδοτική μεταφορά των απορριμμάτων) με ένα κεντρικό χώρο υγειονομικής ταφής (ΧΥΤΑ), έγινε πρόταση για 4 επαρχιακούς ΧΥΤΑ με το σκεπτικό ότι κανένας δεν θα δεχόταν κοντά του ένα χώρο για όλα τα απορρίμματα της Κύπρου. Αυτή από μόνη της η πρόταση ήταν ιδιαίτερα σπάταλη και πολλαπλασίασε το πρόβλημα χωροθέτησης ενός μεγάλου ΧΥΤΑ επί τέσσερα. Και αυτό το ζήσαμε έντονα με τα επεισόδια της Κόσιης σχετικά πρόσφατα. Στη συνέχεια όμως, οι νέες νομοθεσίες και υποχρεώσεις που επέβαλε η ένταξη μας στην Ε.Ε. έκανε το μοντέλο μας όχι μόνο πολύ πιο σπάταλο, αλλά και ιδιαίτερα παράδοξο. Οι παραδοσιακοί λοιπόν ΧΥΤΑ των 10 εκατομμυρίων ευρώ κόστος κατασκευής έκαστος, μετατράπηκαν σταδιακά σε κέντρα διαχείρισης κόστους εκατομμυρίων ευρώ ύψους επένδυσης, ή συνολικά σε στρατηγική των 200 και πλέον εκατομμυρίων ευρώ με ένα μεγάλο λειτουργικό κόστος. Αλλάξαμε και το όνομα των κέντρων από ΧΥΤΑ σε ΧΥΤΥ με ένα νέο ελληνικής παραγωγής όρο (Χώρος 42

43 Υγειονομικής Ταφής Υπολειμμάτων) και θεωρούμε ότι λύσαμε το πρόβλημα. Και το κακό δεν είναι που μπήκαμε στην ολοκληρωμένη διαχείριση των απορριμμάτων. Αυτό είναι αναγκαίο με βάση τις νομοθεσίες που πρέπει να εφαρμόσουμε. Το κακό είναι ότι το κάναμε αποσπασματικά και άγαρμπα. Αγνοώντας πολλές από τις εξελίξεις στην τεχνολογία. Αγνοώντας ότι το μοντέλο των 4 κέντρων ήταν ακριβό και σπάταλο και στην πορεία έγινε ακόμη πιο ακριβό και παράδοξο με της προσθήκες των επιπλέον εργοστασίων. Και κυρίως μη λαμβάνοντας υπόψη και τα φλέγοντα θέματα της ενέργειας. Ενέργεια που σε ένα νησί χωρίς ενεργειακούς πόρους κοστίζει πολλά όποιο και αν είναι το συμβατικό καύσιμο που χρησιμοποιείται. Αγνοώντας ακόμη και το γεγονός ότι έχουμε και υποχρεώσεις παραγωγής ενέργειας από εναλλακτικές (ανανεώσιμες) πηγές ενέργειας. Εν μέρη οι 550,000 τόνοι απορρίμματα που παράγουμε είναι μια μεγάλη ανανεώσιμη πηγή ενέργειας για να την αγνοούμε με αυτό τον τρόπο. Αντί λοιπόν να τα βάλουμε όλα κάτω και να δούμε εκ βάθρων την στρατηγική μας, εν μέσω της πρωτοφανούς οικονομικής κρίσης, πάμε να επενδύσουμε 200 τουλάχιστον εκατομμύρια ευρώ και να δεσμευτούμε για άλλα τόσα για δέκα χρόνια (χρησιμοποιώντας πραγματικούς αριθμούς από την μονάδα στην Κόσιη). Και με βάση τις επιλογές που έγιναν στην Κόσιη προκύπτουν τα εξής δεδομένα: 1.Έχουμε ένα κέντρο διαχείρισης που θα παράγει ανακυκλώσιμα υλικά με διαλογή από ανάμεικτα απορρίμματα τα οποία είναι αμφίβολο αν θα μπορούν να διατεθούν στην διεθνή αγορά (λόγω καθαρότητας και χαμηλής ποιότητας). 2.Θα παράγουμε κομπόστα από ανάμεικτα οργανικά απορρίμματα το οποίο σχεδόν όπου δοκιμάστηκε ως διαδικασία δεν παρήγαγε εδαφοβελτιωτικό υλικό για τη γεωργία λόγω παρουσίας βαρέων μετάλλων, αλλά υλικό επικάλυψης για τις χωματερές. Όταν ρωτήσει κάποιος τους αρμοδίους τι θα κάνουμε αν τελικά τα δύο πιο πάνω υλικά (σημειωτέον ότι αποτελούν μαζί το 70% τουλάχιστον των απορριμμάτων μας) δεν μπορούν να διατεθούν για τον σκοπό που σχεδιάστηκαν (εμπορία για τα ανακυκλώσιμα και γεωργία για το κομπόστα), η απάντηση είναι ότι τότε μπορεί να κάνουμε μονάδα και να τα καίμε να παράγουμε ενέργεια και το αμείλικτο ερώτημα προκύπτει. Καλά και χρειάζεται να επενδύσουμε 200 εκατομμύρια ευρώ και να δεσμευτούμε με άλλα τόσα ως λειτουργικά κόστη στα επόμενα 10 χρόνια για να καταλήξουμε στο αυτονόητο; Ότι δηλαδή σε ένα νησί με ψηλές ενεργειακές ανάγκες και ψηλό ενεργειακό κόστος τα απορρίμματα πρέπει να τα δούμε πρωτίστως ως πηγή ενέργειας. Και υπάρχουν διάφοροι τρόποι και τεχνολογίες να γίνει αυτό οι οποίες είναι ασφαλείς, είναι αποδεκτές και χρησιμοποιούνται στα κέντρα των μεγαλύτερων πόλεων της Ευρώπης. Εντούτοις δεν μπορούμε την ίδια ώρα να αγνοούμε ότι στο νησί κτίζεται ένα νέο εργοστάσιο παραγωγής τσιμέντου που με τη διαδικασία της συναποτέφρωσης μπορεί να διαχειριστεί με ασφάλεια 150,000 τόνους απορριμμάτων το χρόνο και το οποίο αν δεν το αξιοποιήσουμε θα καίει, είτε συμβατικά καύσιμα, είτε τα απορρίμματα των Ιταλών. Δεν μπορούν λοιπόν τα απορρίμματα παρά να μπουν στον ενεργειακό χάρτη της Κύπρου. Και δεν μπορεί παρά να τύχει επανασχεδιασμού η στρατηγική μας σήμερα με αυτό το δεδομένο. Αλλιώς το κόστος θα είναι δυσβάστακτο αν θα υποχρεωθούμε μετά από τις τεράστιες επενδύσεις σε άλλες υποδομές να καταλήξουμε μετά από 5 χρόνια στην 43

44 ανάγκη για ενεργειακή αξιοποίηση των απορριμμάτων. Και αν καταλήξουμε σε αυτό, θα πληρώσουμε δύο φορές τη νύφη. Και θα είναι και πανάκριβη νύφη. Το ενεργειακό δυναμικό των απορριμμάτων της Κύπρου (με πολύ χονδρικούς υπολογισμούς) και αφού διαχωριστούν στην πηγή τα υλικά που πρέπει και μπορούν να ανακυκλωθούν, είναι της τάξης των MW ηλεκτρισμού το χρόνο με μια επένδυση σε αποτεφρωτήρα της τάξης των 150 εκατομμυρίων ευρώ σε ένα κεντρικό σημείο με τη χρήση σταθμών μεταφόρτωσης για την αποδοτική μεταφορά των απορριμμάτων. Αν από αυτά αφαιρεθούν 150,000 τόνοι που μπορεί να αξιοποιήσει η τσιμεντοβιομηχανία χωρίς μεγάλες επιπλέον επενδύσεις τότε μπορούμε να μιλούμε για εκατομμύρια ευρώ επένδυση και MW ενέργεια. Είναι λοιπόν τώρα η περίοδος που πρέπει να κάτσουμε και νοικοκυρεμένα να σχεδιάσουμε μια στρατηγική αξιοποίησης των απορριμμάτων βάζοντας όλα τα δεδομένα κάτω. Αξιολογώντας όλες τις νομοθεσίες και τις τάσεις για τη διαχείριση των απορριμμάτων στην Ε.Ε.. Τέλος αυτό πρέπει να γίνει αφήνοντας πίσω μας το γεγονός ότι η Α κατηγορία απόρριμμάτων είναι ευθύνη του ενός Υπουργείου, η Β του άλλου Υπουργείου και η ενέργεια κάποιου άλλου Υπουργείου. Χρειάζονται συντονισμένες ενέργειες. ΚΕΦ 3:ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 3.1 Ανάλυση του χώρου όπως το είχε μελετήσει το υπουργείο Εσωτερικών σε συνεργασία με το Τμήμα Περιβάλλοντος Χωροταξία, πολεοδομικές ρυθμίσεις και χρήσεις γης Η θέση ανήκει διοικητικά στην κοινότητα Σαλαμιού, της Επαρχίας Πάφου. Βρίσκεται Βορειοανατολικά από το χωριό Κελοκέδαρα σε απόσταση 3.2 Κm, νοτιοδυτικά από τα χωριά Σαλαμιού και Μέσανα σε απόσταση 800 m και 2.9 Km αντίστοιχα, δυτικά από το χωριό Κέδαρες σε απόσταση 5 km, βόρεια από το χωριό Τραχυπέδουλα σε απόσταση 3.7 Km, και βορειοδυτικά από το χωριό Κιδάσι σε απόσταση 4 km. Επίσης, ο χώρος απέχει 4.3 Km από τα όρια της Λεμεσού. Ο χώρος εντάσσεται σε ζώνη Γ3. Η πρόσβαση γίνεται αρχικά από το κύριο οδικό δίκτυο Β6 που συνδέει τη Λεμεσό με την Πάφο. Πριν την πόλη της Πάφου ακολουθείται δευτερεύον οδικό δίκτυο F617 με βορειοανατολική πορεία προς τα χωριά Σταυροκόννου, Κελοκέδαρα και Σαλαμιού. 800 m πριν από το χωριό Σαλαμιού φαίνεται στα δυτικά ο εν λόγω χώρος και μερικές εστίες παράλληλες στο οδικό δίκτυο. Βάσει των σχετικών στοιχείων η θέση βρίσκεται σε περιοχή που χαρακτηρίζεται ως «σύνθετα συστήματα καλλιέργειας» και έχει κωδικό 242. Ο χώρος βρίσκεται εντός των ορίων της περιοχής Natura 2000 με όνομα Περιοχή Ξερός Ποταμός και κωδικό CY

45 Περιγραφή της χωματερής / στοιχεία αποβλήτων Η ανάπτυξη του χώρου γίνεται κατά μήκος χωματόδρομου σε πρανές με ομαλές κλίσεις. Ο χώρος βρίσκεται σε μία ημιορεινή περιοχή υψομέτρου 616 έως 641 m, η οποία παρουσιάζει κλίσεις που κυμαίνονται από 5 έως 8%. Εντός του χώρου υπάρχουν μερικές επιχωματώσεις, είτε από αδρανή είτε από υλικό της γύρω περιοχής. Ο χώρος δεν πληγεί τις προδιαγραφές για την υγειονομική ταφή των απορριμμάτων. Στον χώρο δεν υπάρχει στεγάνωση του πυθμένα και τόσο τα στραγγίσματα όσο και το βιοαέριο δεν συλλέγονται. Περιμετρικά του χώρου δεν υπάρχει περίφραξη. Επιπλέον, δεν υπάρχει καταγραφή του όγκου και της ποιοτικής σύστασης των απορριμμάτων. Στο χώρο δεν παρατηρείται ανάφλεξη των απορριμμάτων. Ιδιαίτερα Χαρακτηριστικά / Στοιχεία Αναφοράς / Αρχαιότητες Στην περιοχή δεν υπάρχουν χαρακτηριστικά ιδιαίτερου περιβαλλοντικού ή πολιτιστικού ενδιαφέροντος. Γεωμορφολογία / Τοπίο Η χωματερή βρίσκεται σε μεγάλη πλαγιά με καθοδικές κλίσεις 20% σε βάθος 80 μέτρων. Η βλάστηση στην περιοχή χαρακτηρίζεται κυρίως από φρύγανα και παροδικές καλλιέργειες. Η χωματερή βρίσκεται σε περίοπτη θέση ιδιαίτερα από τα νοτιοδυτικά. Γεωλογία υδρογεωλογία Σύμφωνα με τα στοιχεία του γεωλογικού χάρτη της Κύπρου, ο γεωλογικός σχηματισμός που αποτελεί το υπόβαθρο της θέσης, ανήκει στον Σχηματισμό Λευκάρων. Συγκεκριμένα πρόκειται για ιζηματογενείς σχηματισμούς της Ακολουθίας του Τροόδους, Παλαιόκαινης, Ηώκαινης και Ολιγόκαινης ηλικίας, η λιθολογική σύσταση των οποίων χαρακτηρίζεται από κρητίδες, μάργες και κερατόλιθους. (Παράρτημα Ι, Χάρτης 2Γ) Σύμφωνα με τα στοιχεία του υδρογεωλογικού χάρτη της Κύπρου, οι προαναφερθέντες γεωλογικοί σχηματισμοί χαρακτηρίζονται σαν περατοί, ενώ γενικά στην περιοχή αναπτύσσονται υδροφορίες σε Καρστικά πετρώματα. Η ευρύτερη περιοχή βρίσκεται στον υδροφορέα των Σχηματισμών Λευκάρων και Πάχνας, η έκταση του οποίου είναι 1200km2. ( Assessment of groundwater resources of Cyprus, WDD, FAO, 2002). (Παράρτημα Ι, Χάρτης 3Γ) Σε απόσταση 590m βορειοανατολικά της εξεταζόμενης θέσης βρίσκεται γεώτρηση άρδευσης βάθους 183m και βορειοανατολικά σε απόσταση 820m βρίσκεται γεώτρηση άρδευσης βάθους 31m. 45

46 Σεισμικά Χαρακτηριστικά Σύμφωνα με τα στοιχεία του γεωλογικού χάρτη της Κύπρου, στην περιοχή του γηπέδου της εξεταζόμενης θέσης δεν διέρχεται όριο ρήγματος, πιθανού ρήγματος ή επώθησης. Από τα στοιχεία που υπάρχουν για τη Νήσο και βάσει του Χάρτη των Σεισμικών Ζωνών, η ευρύτερη περιοχή ανήκει στην Ζώνη ΙΙΙ γεγονός που δηλώνει ότι παρουσιάζεται στην περιοχή έντονη σεισμική δραστηριότητα. Οικολογία Η περιοχή χαρακτηρίζεται από ένα μωσαϊκό θαμνώδους και ποώδους βλάστησης και αντιπροσωπευτικός οικότοπος είναι ο τύπος Χαρακτηριστικά γνωρίσματα του τοπίου είναι οι απότομες κλίσεις με τα σύνθετα σχέδια καλλιέργειας και βλάστησης. Η περιοχή μελέτης βρίσκεται μέσα στο όριο της περιοχής ΦΥΣΗ 2000 με όνομα Ξερός Ποταμός και κωδικό CY Η περιοχή κατατάσσεται στην κατηγορία χρήσης γης 242 που αποτελείται πρώτιστα από τα σύνθετο μωσαϊκό καλλιεργειών. Στην περιοχή εντοπίστηκαν τα πιο κάτω αντιπροσωπευτικά είδη. Στην περιοχή εντοπίστηκαν τα πιο κάτω αντιπροσωπευτικά είδη. Sarcopoterium spinosum Cistus salviifolius Cistus parviflorus Lithodora hispidula subsp. versicolor Genista fasselata subsp. fasselata Helichrysum conglobatum Orchis fragrance Orchis sancta Fumana arabica Inula viscose Ποιότητα της ατμόσφαιρας / θόρυβος Η περιοχή του έργου δεν παρουσιάζει ανθρώπινη δραστηριότητα. Ατμοσφαιρική ρύπανση Με βάση τα πιο πάνω, κύρια επιβάρυνση της ποιότητας της ατμόσφαιρας στην περιοχή αποτελεί η σκόνη από φυσικές πηγές. Υφιστάμενα επίπεδα θορύβου Σημαντικότερη πηγή θορύβου αποτελεί ο γειτονικός δρόμος ο οποίος παρουσιάζει ελαφριά οδική διακίνηση. Τα επίπεδα θορύβου γενικά κυμαίνονται ως εξής: Lday : dba Lnight : dba Τα επίπεδα αυτά είναι χαμηλά και προσδιορίζουν ήσυχο περιβάλλον. Συνεπώς η περιοχή είναι ευαίσθητη σε πρόσθετες ακουστικές επιβαρύνσεις. 46

47 Μετεωρολογία Η απόλυτη μέγιστη θερμοκρασία είναι 40,4 C0 κατά τον μήνα Αύγουστο ενώ η απόλυτη ελάχιστη θερμοκρασία είναι -5,5 C0 κατά τον Φεβρουάριο. Η μέση μέγιστη θερμοκρασία του έτους είναι 36,5 C0 και παρουσιάζεται τον Ιούλιο. Η μέση ελάχιστη θερμοκρασία του έτους είναι -0,9 C0 κατά τον Φεβρουάριο. Το μέσο ετήσιο ύψος βροχόπτωσης, είναι 604,1 mm. Το μέγιστο ύψος βροχόπτωσης εμφανίζεται το χειμώνα με 134,1 mm κατά το μήνα Δεκέμβριο. Το ελάχιστο εμφανίζεται το καλοκαίρι με 0,7 mm κατά το μήνα Αύγουστο. Σύμφωνα με στοιχεία της 10ετίας στην ευρύτερη περιοχή το μέσο ετήσιο ύψος βροχόπτωσης στην περιοχή κυμαίνεται από 500mm έως 700mm. Τα πιο πάνω στοιχεία προκύπτουν από τον μετεωρολογικό σταθμό Μάλια. Σύμφωνα με το μετεωρολογικό σταθμό Πάφος (Αεροδρόμιο) οι επικρατούντες άνεμοι στην περιοχή είναι με μεγαλύτερη συχνότητα βόρειο-ανατολικοί και με μικρότερη βόρειοδυτικοί. Μεγαλύτερη συχνότητα εμφανίζουν οι άνεμοι με μέση ωριαία ταχύτητα ανέμου 3 με 4 m/s. 3.2Προτεινόμενα μετρά αποκατάστασης ΧΑΔΑ 3ης κατηγορίας Σαλαμιού Χώρος PF22 - Σαλαμιού Πριν από τις εργασίες αποκατάστασης γίνονται οι εργασίες οριοθέτησης του απορριμματικού ανάγλυφου, στην οποία θα γίνουν οι διευθετήσεις των υφιστάμενων αποθέσεων. Έργα διαμόρφωσης ανάγλυφου Πριν από την έναρξη των εργασιών αποκατάστασης είναι αναγκαίο να συλλεχθούν οι ποσότητες των ανακυκλώσιμων απορριμμάτων που βρίσκονται διασκορπισμένα στο χώρο. Τα απορρίμματα θα συγκεντρωθούν ανά είδος και θα μεταφερθούν σε κατάλληλους χώρους διάθεσης από κατάλληλα αδειοδοτημένους φορείς συλλογής και διαχείρισης. Ειδικότερα προτείνεται η μεταφορά μέσω αδειοδοτημένου φορέα συλλογής, ογκωδών απορριμμάτων (περίπου 100m3) σε κατάλληλα διαμορφωμένους χώρους. Επίσης προτείνεται η μεταφορά του συνόλου των αποτιθέμενων απορριμμάτων (931m3) στο ΧΑΔΑ PF29 (Αγ. Μαρινούδα). Λόγω του επικλινούς ανάγλυφου, οι εργασίες συλλογής θα γίνουν με συνδυασμό χειρονακτικών και μηχανικών μέσων (εκσκαφείς, τσάπα, γερανός με αρπάγη Στο σχέδιο που επισυνάπτεται (Σχέδιο ΣΤ-22) και στις αντίστοιχες τομές παρουσιάζονται: Στάθμη του εδάφους πριν από την έναρξη διάθεσης απορριμμάτων. Στάθμη του υφιστάμενου ανάγλυφου πριν από την έναρξη των εργασιών αποκατάστασης Στάθμη του διαμορφούμενου τελικού ανάγλυφου μετά την κατασκευή των στρώσεων τελικής κάλυψης 47

48 Προτείνονται μέτρα εξομάλυνσης των πρανών του ανάγλυφου έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η ευστάθεια του χώρου. Οι κλίσεις που διαμορφώνονται είναι 32,2% (μέγιστο) στην περιοχή 2 (μηκοτομή ΑΑ ), ενώ στην περιοχή 1 (8,9%) (μηκοτομή ΒΒ ). Έργα τελικής κάλυψης Θα απαιτηθεί να διαμορφωθεί στρώση τελικής κάλυψης, που θα εξασφαλίζει την επαναφορά του χώρου στην αρχική του κατάσταση. Αυτή θα αποτελείται αποκλειστικά και μόνο από την στρώση επιφανείας. Η στρώση επφανείας θα αποτελείται από εδαφικό υλικό συνολικού ύψους της τάξης περίπου 0,5m, αποτελούμενο από το εδαφικό υλικό κορυφής (φυτόχωμα) και /ή κατάλληλο εδαφικό πλήρωσης. Αντί για φυτόχωμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί χώμα εμπλουτισμένο με οργανοχημικά υλικά (πριονίδια, φύλλα, compost, κλαδέματα, κλπ), τα οποία εξασφαλίζουν καλή βιολογική δραστηριότητα. Η διατομή της τελικής κάλυψης και Η διατομή της τελικής κάλυψης και οι χαρακτηριστικές τομές των στρώσεων, φαίνεται στο σχέδιο ΣΤ-22 της παρούσας μελέτης. Φυτόχωμα (0,5m) Έργα διαχείρισης στραγγισμάτων Σε μηνιαία βάση οι παραγόμενες ποσότητες στραγγισμάτων από κάθε ετήσια ποσότητα διατιθέμενων απορριμμάτων με την ολοκλήρωση ή μη της κατασκευής της ενδιάμεσης επικάλυψης παρουσιάζονται στους πίνακες που ακολουθούν (http://www.moa.gov.cy) Από τα δεδομένα του παραπάνω πίνακα προκύπτει ότι από την συνολική επιφάνεια χωρίς την τελική ενδιάμεση κάλυψη: 48

49 Η ετήσια παροχή στραγγισμάτων ανέρχεται σε περίπου 1230 m3. Η μέση ημερήσια παροχή στραγγισμάτων είναι της τάξης των 3,4 m3. Η μέγιστη ημερήσια παροχή στραγγισμάτων εμφανίζεται κατά τον μήνα Δεκέμβριο και ανέρχεται περίπου 17 m3. Μετά την μεταφορά των απορριμμάτων και την τοποθέτηση της τελικής κάλυψης θεωρείται ότι δεν θα υπάρχει θέμα παραγωγής στραγγισμάτων.από τους υπολογισμούς της χρονικής εξέλιξης των στραγγισμάτων για κάθε έτος διάθεσης απορριμμάτων στο ΧΑΔΑ προκύπτει ότι: Η μέση ημερήσια ποσότητα στραγγισμάτων κυμαίνεται από 0,04m3 (2ο έτος λειτουργίας του ΧΑΔΑ) έως 0,93m3 από το 24ο έτος και έπειτα όπου και σταθεροποιείται μέχρι την τελική κάλυψη του ΧΑΔΑ (το 2011). Η μέγιστη ημερήσια ποσότητα στραγγισμάτων κυμαίνεται από 0,19m3 (2ο έτος λειτουργίας του ΧΑΔΑ) έως 4,39m3 από το 24ο έτος και μετέπειτα, όπου και σταθεροποιείται μέχρι την τελική κάλυψη του ΧΑΔΑ. Σύμφωνα με τα προαναφερόμενα οι ποσότητες των αναμενόμενων στραγγισμάτων δεν στοιχειοθετούν επίπτωση, μετά από τις εργασίες αποκατάστασης του χώρου. 49

2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού, σαν να είμαστε μετεωρολόγοι.

2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού, σαν να είμαστε μετεωρολόγοι. 1. Παρατηρούμε τον καιρό σήμερα και περιγράφουμε τις συνθήκες που αφορούν τη βροχή, τον άνεμο, τον ήλιο και τη θερμοκρασία. βροχή άνεμος ήλιος-σύννεφα θερμοκρασίαάνεση 2. Περιγράφουμε τα στοιχεία του καιρού,

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία. Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά

Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία. Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά 1 2 Η Εγνατία Οδός δίνει άλλες διαστάσεις και ευκαιρίες στην επισκεψιμότητα. Η δυνατότητα του επισκέπτη να διασχίσει όλη

Διαβάστε περισσότερα

2. Τι ονομάζομε μετεωρολογικά φαινόμενα, μετεωρολογικά στοιχεία, κλιματολογικά στοιχεία αναφέρατε παραδείγματα.

2. Τι ονομάζομε μετεωρολογικά φαινόμενα, μετεωρολογικά στοιχεία, κλιματολογικά στοιχεία αναφέρατε παραδείγματα. ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΑΣ-ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ 1. Διευκρινίστε τις έννοιες «καιρός» και «κλίμα» 2. Τι ονομάζομε μετεωρολογικά φαινόμενα, μετεωρολογικά στοιχεία, κλιματολογικά στοιχεία αναφέρατε παραδείγματα. 3. Ποιοι

Διαβάστε περισσότερα

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σοφία Τσιροπούλου Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Έβρου softsi@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΜΑΤΑ

ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΜΑΤΑ 8.ΥΔΑΤΩΔΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα: Μετεωρολογία-Κλιματολογία. Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 1 ΥΔΑΤΩΔΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργασία και Ανάπτυξη...

Συνεργασία και Ανάπτυξη... Οκτώβριος 2014 Με ιδιαίτερη χαρά σας παρουσιάζουμε το πρώτο ενημερωτικό δελτίο του Αναπτυξιακού Σχεδίου Κρασοχωριών που δημιουργήθηκε με σκοπό τη συνεχή ενημέρωση του κοινού και των συμβαλλόμενων φορέων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ (ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΑΛΙΟΥ ΚΑΡΝΑΓΙΟΥ) ΔΗΜΟΣ ΚΑΒΑΛΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ (ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΑΛΙΟΥ ΚΑΡΝΑΓΙΟΥ) ΔΗΜΟΣ ΚΑΒΑΛΑΣ Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Ο Λ Ο Κ Λ Η Ρ Ω Μ Ε Ν Ω Ν Π Α Ρ Ε Μ Β Α Σ Ε Ω Ν Α Σ Τ ΙΙ Κ Η Σ Α Ν Α Π Τ Υ Ξ Η Σ Ε.. Τ.. Π.. Α.. & Ε.. Κ.. Τ.. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΔΗΜΟΥ ΚΑΒΑΛΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΟΥΒΑΡΗ ΣΤΑΥΡΙΑΝΗ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 2014

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΟΥΒΑΡΗ ΣΤΑΥΡΙΑΝΗ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 2014 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΟΥΒΑΡΗ ΣΤΑΥΡΙΑΝΗ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 2014 ΘΕΜΑ : «Η Θεωρητική και Κριτική Διάσταση των Εναλλακτικών και Ειδικών Μορφών Τουρισμού στην Ελλάδα» ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΔΟΙ 1. Η πρώτη τουριστική περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος Η Διημερίδα υλοποείται στο πλαίσιο της Πράξης «Δράσεις Δια Βίου Μάθησης για το Περιβάλλον και την Αειφορία», μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση», με τη συγχρηματοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

Αειφόρος ανάπτυξη αλιευτικών περιοχών» του ΕΠΑΛ 2007-2013 (Leader)

Αειφόρος ανάπτυξη αλιευτικών περιοχών» του ΕΠΑΛ 2007-2013 (Leader) Αειφόρος ανάπτυξη αλιευτικών περιοχών» του ΕΠΑΛ 2007-2013 (Leader) Αναμενέται σύντομα να προκυρηχθούν τοπικά προγράμματα Leader «Αειφόρου Ανάπτυξης Αλιευτικών Περιοχών», για τις περιοχές Εύβοιας και Χίου.

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ

Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ Η ΟΡΕΙΝΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ ΚΑΜΤΣΑΤΚΑ ΔΠΜΣ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΟΡΕΙΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ» ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2014 2015 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΙΟΥΡΑΣ ΒΑΝΕΣΣΑ ΜΠΟΥΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1. Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ- ΜΑΘΗΜΑ 1 Όνομα Εκπαιδευτικού: Θεοδοσία Βασιλείου Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείου Καλού Χωριού Λεμεσού Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής: Ανάληψη

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς

Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς Λόγοι υψηλής ελκυστικότητας της Μυκόνου και δυνατότητα εφαρμογής του μοντέλου τουριστικής ανάπτυξης της σε άλλους προορισμούς Σαακιάν Χρήστος Απρίλιος 2013 Εισαγωγή Η παρούσα εργασία ασχολείται με τη Μύκονο

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια : Οι μαθητές & οι μαθήτριες της Β τάξης : Αναγνωστοπούλου Δανάη Βενουζίου Λυδία Γκατένιο Ολίνα. Ρομπίσα Ελίνα.

Επιμέλεια : Οι μαθητές & οι μαθήτριες της Β τάξης : Αναγνωστοπούλου Δανάη Βενουζίου Λυδία Γκατένιο Ολίνα. Ρομπίσα Ελίνα. Επιμέλεια : Οι μαθητές & οι μαθήτριες της Β τάξης : Αναγνωστοπούλου Δανάη Βενουζίου Λυδία Γκατένιο Ολίνα Λάμπογλου Άρης Σαλτιέλ Μάρκος Μπίσκας Χρήστος Σαπόρτα Ντάνη Ρομπίσα Ελίνα Σέφα Αλέξανδρος & η δασκάλα

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

1. ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ 2. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 3. ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 4. Η ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ

1. ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ 2. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 3. ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 4. Η ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 1. ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΛΕΜΕΣΟΥ 2. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 3. ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 4. Η ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΛΕΜΕΣΟ 5. Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 6. ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΠΑΛΑΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ:

F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ: ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΠΟΥ ΡΩΤΕΙΤΑΙ: -ΦΥΛΟ: ΑΡΣΕΝΙΚΟq, ΘΗΛΥΚΟ q -

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ

Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Ομιλία του καθηγητού Χρήστου Σ. Ζερεφού, ακαδημαϊκού Συντονιστού της ΕΜΕΚΑ Οι επιμέρους μελέτες ανέδειξαν τον πλούτο των φυσικών πόρων που διαθέτει η χώρα μας αλλά και τους κινδύνους που απειλούν το φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ Γεωγραφικά στοιχεία Ο Εθνικός Δρυμός Πίνδου, γνωστός και ως Βάλια Κάλντα βρίσκεται σε ιδιαίτερα δυσπρόσιτη περιοχή της οροσειράς της Πίνδου στα όρια μεταξύ των νομών Γρεβενών και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ : Κείμενο του ενημερωτικού εντύπου

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ : Κείμενο του ενημερωτικού εντύπου ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ : Κείμενο του ενημερωτικού εντύπου [ΕΓΝΑΤΙΑ - κείμενο εντύπου.doc] ΑΝΚΟ σελ 1/5 ΕΓΝΑΤΙΑ, ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Η Εγνατία οδός είναι ένα έργο εξαιρετικά σημαντικό για την ανάπτυξη του τόπου. Ένας αυτοκινητόδρομος

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σχέδιο Εργασίας με θέμα:«θαλασσα» Υπεύθυνες δασκάλες: Τάπα Σοφία Σαραλιώτη Έφη 3 ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΛΥΒΙΩΝ (ΛΑΓΟΝΗΣΙΟΥ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Το θέμα «θάλασσα» πραγματοποιήθηκε από τις

Διαβάστε περισσότερα

CHORD-Πολιτιστική Κληρονομιά: Αξιοποίηση Δυναμικού για Περιφερειακή Ανάπτυξη Καβάλα, 29 Ιουλίου 2011

CHORD-Πολιτιστική Κληρονομιά: Αξιοποίηση Δυναμικού για Περιφερειακή Ανάπτυξη Καβάλα, 29 Ιουλίου 2011 CHORD-Πολιτιστική Κληρονομιά: Αξιοποίηση Δυναμικού για Περιφερειακή Ανάπτυξη Καβάλα, 29 Ιουλίου 2011 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ Η ΕΝΑ ΧΙΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ είναι Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου (ΝΠΙΔ) κερδοσκοπικού

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Ας γνωρίσουμε τη γεωγραφία της Ελλάδας Ενότητα: Γεωγραφία (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΑΕΡΑ ΚΑΙ ΕΔΑΦΟΥΣ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 3. ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΑΕΡΑ ΚΑΙ ΕΔΑΦΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014 Σίνα 14 & Ακαδημίας, τηλ. 210 3642707, φαξ. 201-3642707 e-mail: info@cosmorama.gr Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες 18 22 Απριλίου 2014 Μόνο σε εμάς θα βρείτε: Πλούσιες πρωινές ξεναγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ

ΚΑ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΚΑ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ Επιτοίχια και φορητά ψηφιδωτά στο σχολείο μας Διευθύντρια: Βούλα Κασπαρή Υπεύθυνη εκπαιδευτικός: Ελένη Αναξαγόρου Σχολική χρονιά: 2012-2013 ΕΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥΡΡΥΘΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΩΝ ΞΕΝΑΓΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ

ΤΑΧΥΡΡΥΘΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΩΝ ΞΕΝΑΓΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΤΑΧΥΡΡΥΘΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΤΩΝ ΞΕΝΑΓΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ Δευτέρα 17 Φεβρουαρίου 2014 Βασικές έννοιες και αρχές της τουριστικής βιομηχανίας/ Η

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Πάρκο Σχινιά - Μαραθώνα: Από το παρελθόν στο μέλλον

Εθνικό Πάρκο Σχινιά - Μαραθώνα: Από το παρελθόν στο μέλλον Εθνικό Πάρκο Σχινιά - Μαραθώνα: Από το παρελθόν στο μέλλον Δρ. Δρ. MSc Νίκη Ευελπίδου, ΕΚΠΑ Για την πιο αποτελεσματική χωροταξική απεικόνιση αλλά κυρίως για τη βέλτιστη διοίκηση και διαχείριση του Πάρκου,

Διαβάστε περισσότερα

LIFE10 NAT/CY/000717. Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο

LIFE10 NAT/CY/000717. Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο JUNIPERCY LIFE10 NAT/CY/000717 Βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του οικότοπου προτεραιότητας 9560* στην Κύπρο 3ο ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΛΤΙΟ Ιούνιος 2014 2 JUNIPERCY ΤΟ ΕΡΓΟ JUNIPERCY Το έργο «Βελτίωση της κατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτεμάχιο προς πώληση, 165 στρεμμάτων στην παραλία Ορκός της Κέας (Τζιας) στις Κυκλάδες ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ

Αγροτεμάχιο προς πώληση, 165 στρεμμάτων στην παραλία Ορκός της Κέας (Τζιας) στις Κυκλάδες ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ Αγροτεμάχιο προς πώληση, 165 στρεμμάτων στην παραλία Ορκός της Κέας (Τζιας) στις Κυκλάδες ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΓΡΟΤΕΜΑΧΙΟ Κέα 2009 Αγροτεμάχιο 165 στρέμματα, ιδανικό για επένδυση στις Κυκλάδες

Διαβάστε περισσότερα

http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ http://enallaktikos-tourismos-messinia.weebly.com ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 1 ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ Eναλλακτικός Τουρισμός - είναι μια καινούρια φιλοσοφία στον τομέα του τουρισμού και περιλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας Ο τόπος µας Το σχολείο µας Πολιτισµός Η τάξη µας Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ Ανάµεσα στις ακτές του νοµού Μαγνησίας και τη Σκόπελο και απέναντι από το Πήλιο, βρίσκεται η Σκιάθος, ένα νησί µε έκταση 48 τετραγωνικά χιλιόµετρα.

Διαβάστε περισσότερα

Ε λ Νίνιο (El Niño) ονοµάζεται το θερµό βόρειο θαλάσσιο ρεύµα που εµφανίζεται στις ακτές του Περού και του Ισηµερινού, αντικαθιστώντας το ψυχρό νότιο ρεύµα Humboldt. Με κλιµατικούς όρους αποτελει µέρος

Διαβάστε περισσότερα

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου

Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Συντονιστής καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου 1 Πως επηρεάζεται το μικρόκλιμα μιας περιοχής από την τοπογραφία (πειραματική έρευνα) Ομάδα Μαθητών: Ζαντής Γιώργος, Παρεκκλησίτης Ορέστης, Ιωάννου Γιώργος Συντονιστής καθηγητής: Νικόλας Νικολάου Λύκειο

Διαβάστε περισσότερα

European Destinations of Excellence EDEN Άριστοι Ευρωπαϊκοί Προορισμοί. «Τουρισμός και Προστατευόμενες Περιοχές» ΕΝΤΥΠΟ ΑΙΤΗΣΗΣ

European Destinations of Excellence EDEN Άριστοι Ευρωπαϊκοί Προορισμοί. «Τουρισμός και Προστατευόμενες Περιοχές» ΕΝΤΥΠΟ ΑΙΤΗΣΗΣ European Destinations of Excellence EDEN Άριστοι Ευρωπαϊκοί Προορισμοί «Τουρισμός και Προστατευόμενες Περιοχές» ΕΝΤΥΠΟ ΑΙΤΗΣΗΣ Η αίτηση θα πρέπει απαραίτητα να υποβληθεί σε τυπωμένη (χειρόγραφες αιτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στο έγγραφο παρουσιάζονται οι ορισμοί λέξεων που αντιπροσωπεύουν έννοιες που απαντώνται στις ενότητες των τάξεων Α και Β. Η ερμηνείες που δίνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Στράτος 29-12 - 2011 ΝΟΜΟΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ Αριθμ. Πρωτ.: ΔΗΜΟΣ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟΥ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟY ΠΛΗΡ: Πατσέας Αναστάσιος ΤΗΛ: 6978558904 Π Ρ Ο Σ Κο Αντιδήμαρχο

Διαβάστε περισσότερα

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες»

Τρίκαλα, 27/12/2011. Συνεντεύξεις. «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τρίκαλα, 27/12/2011 Συνεντεύξεις «Μεγαλύτερες σε διάρκεια ξηρασίες» Τι επισημαίνει στην ΕΡΕΥΝΑ για την περιοχή μας ο κ. Σοφοκλής Ε. Δρίτσας, ερευνητής στο Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων

Διαβάστε περισσότερα

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις

8. Συµπεράσµατα Προτάσεις 8. Συµπεράσµατα Προτάσεις Όπως φάνηκε από όλα τα παραπάνω ο οικότοπος των Μεσογειακών Εποχικών Λιµνίων αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτηµα των περιοχών µελέτης και η διατήρηση του µπορεί να συνδυαστεί άµεσα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ

Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ Η ΣΗΜΑΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΘΝΟΣΗΜΟ Η σημαία της Βουλγαρίας αποτελείται από τρεις ισομεγέθεις οριζόντιες λωρίδες χρώματος λευκού(στην κορυφή), πράσινου και κόκκινου. Το λευκό αντιπροσωπεύει την ειρήνη,

Διαβάστε περισσότερα

3 Εισδοχή Οι Νηπιαγωγοί μας

3 Εισδοχή Οι Νηπιαγωγοί μας Πίνακας 2 Περιεχομένων Το Σχολείο μας 3 Εισδοχή Οι Νηπιαγωγοί μας 4 Σχολικό Έτος και Αργίες Ωράριο 6 Οι καθημερινές μας Οι Δραστηριότητες 7 εργασίες μας 9 Κατ οίκον Εργασία Οι Αξιολόγηση 10 Εγκαταστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΠΑΡΑΛΙΑ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΑΠΟ 4 ΤΟΥ ΜΑΗ 2014-9 ΤΟΥ ΜΑΗ 2014

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΠΑΡΑΛΙΑ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΑΠΟ 4 ΤΟΥ ΜΑΗ 2014-9 ΤΟΥ ΜΑΗ 2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΠΑΡΑΛΙΑ ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ ΑΠΟ 4 ΤΟΥ ΜΑΗ 2014-9 ΤΟΥ ΜΑΗ 2014 ΚΥΡΙΑΚΗ 4 ΤΟΥ ΜΑΗ 2014 Άφιξη των εταίρων κλιμακωτά στη διάρκεια της ημέρας. Παραλαβή και εγκατάσταση στο

Διαβάστε περισσότερα

Απόθεμα Βιόσφαιρας ΠΑΡΝΩΝΑ - ΜΑΛΕΑ

Απόθεμα Βιόσφαιρας ΠΑΡΝΩΝΑ - ΜΑΛΕΑ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ LEADER ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ 3-4-5/12/2015 Συνεργασία για την Περιφερειακή Ανάπτυξη και τη διεθνή Αναγνώριση: Απόθεμα Βιόσφαιρας ΠΑΡΝΩΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ

ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ Η Σύρος είναι νησί των Κυκλάδων. Πρωτεύουσά της είναι η Ερμούπολη, η οποία είναι πρωτεύουσα της Περιφέριας Νότιου Αιγαίου αλλά και του πρώην Νομού Κυκλάδων. Η Σύρος αναπτύχθηκε ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και υποστήριξη προς τις τοπικές κοινωνίες

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ. ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και υποστήριξη προς τις τοπικές κοινωνίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ "ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ" «Στήριξη και Ανάδειξη Πολυνησιωτικών ΑΕΙ» ΔΡΑΣΗ 4: Εκπαίδευση και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015 «ΙΑΧΡΟΝΙΚΑ Ι ΑΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ ΤΩΝ ΚΥΠΡΙΩΝ ΓΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» Οι αγώνες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ Ο ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ, στις διάφορες δραστηριότητες που διοργανώνει κάθε χρόνο, προσπαθεί να αφυπνίσει τους μαθητές για το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Κύπρος εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ ΟΛΓΑΣ ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ TO THE SECOND GREEK EU PRESIDENCY CONFERENCE «Europe and the Arab World: Strengthening political, business and investment ties» ΤΡΙΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

698 Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΤΕΙ Ιονίων Νήσων (Ζάκυνθο)

698 Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΤΕΙ Ιονίων Νήσων (Ζάκυνθο) 698 Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΤΕΙ Ιονίων Νήσων (Ζάκυνθο) Το γνωστικό αντικείμενο του Τμήματος Το περιεχόμενο σπουδών του τμήματος «Οικολογίας & Περιβάλλοντος» με έδρα τη Ζάκυνθο καλύπτει το γνωστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA)

ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA) ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA) Γιατί στο Νεάπολις Επιλέγοντας το Πανεπιστήμιο Νεάπολις γίνεσαι μέλος μιας ζωντανής κοινότητας που αποτελείται από προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές και από ακαδημαϊκό προσωπικό

Διαβάστε περισσότερα

Χρονοσειρές Θερμοκρασίας και Βροχόπτωσης Ομάδα μαθητών: Συντονιστής Καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου Σχολική Χρονιά 2010 2011 Εισαγωγή

Χρονοσειρές Θερμοκρασίας και Βροχόπτωσης Ομάδα μαθητών: Συντονιστής Καθηγητής: Λύκειο Αγίου Αντωνίου Σχολική Χρονιά 2010 2011 Εισαγωγή Χρονοσειρές Θερμοκρασίας και Βροχόπτωσης Ομάδα μαθητών: Γεδεών Στέλλα, Ιωάννου Παναγιώτης, Παπαδοπούλου Στυλιανή Συντονιστής Καθηγητής: Νικόλας Νικολάου Λύκειο Αγίου Αντωνίου Σχολική Χρονιά 2010 2011 Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Σχολική χρονιά 2007-2008

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Σχολική χρονιά 2007-2008 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Σχολική χρονιά 2007-2008 Όνομα σχολείου: Δημοτικό Σχολείο Αλάμπρας Συντονιστική ομάδα: 1. Μερόπη Κυριάκου(Διευθύντρια) 2. Γιώτα Δημητρίου (Συντονίστρια) 3. Στάλω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΛΩΝΕΣ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

ΠΥΛΩΝΕΣ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΠΥΛΩΝΕΣ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Θα κατατάξουμε τις Θεματικές Ενότητες που απαρτίζουν μια Βιώσιμη κοινότητα σε τέσσερες Πυλώνες Βιωσιμότητας. Ο λόγος είναι αφ ενός μεν η διευκόλυνση στη κατηγοροποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Πολυσταδιακή δειγματοληψία με χρήση quota ως προς τη γεωγραφική κατανομή του πληθυσμού, το φύλο και την ηλικία.

Πολυσταδιακή δειγματοληψία με χρήση quota ως προς τη γεωγραφική κατανομή του πληθυσμού, το φύλο και την ηλικία. Επωνυμία Εταιρείας ΚΑΠΑ RESEARCH A.E. ΑΡ. ΜΗΤΡ : 5 Επωνυμία όνομα Εντολέα Σκοπός δημοσκόπησης Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά δείγματος Μέγεθος δείγματος/ γεωγραφική κάλυψη ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑ Έρευνα κοινής γνώμης

Διαβάστε περισσότερα

Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης.

Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης. Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης. Έκθεση για την Εκπαιδευτική Επίσκεψη στον Ναό του Επίκουρου Απόλλωνα

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Πτυχιακής Εργασίας Η Επίδραση της Κινηματογραφικής Εικόνα στη Δημιουργία Τουριστικής Κίνησης. Ονόματα Φοιτήτριας Μαρίνα Πατούλα

Θέμα Πτυχιακής Εργασίας Η Επίδραση της Κινηματογραφικής Εικόνα στη Δημιουργία Τουριστικής Κίνησης. Ονόματα Φοιτήτριας Μαρίνα Πατούλα ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Θέμα Πτυχιακής Εργασίας Η Επίδραση της Κινηματογραφικής Εικόνα στη Δημιουργία Τουριστικής Κίνησης Ονόματα Φοιτήτριας Μαρίνα Πατούλα ΜΑΙΟΣ, 2014 Εισαγωγή Αναφερόμενοι

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Το Υπουργείο Τουρισμού εκπροσωπούμενο από την Υπουργό Τουρισμού,

Διαβάστε περισσότερα

Από τα παιδιά της Β 2

Από τα παιδιά της Β 2 Από τα παιδιά της Β 2 Γιαλούσα Η Γιαλούσα βρίσκεται στην Καρπασία. Είναι κοντά στο Μοναστήρι του Αποστόλου Ανδρέα. Το χωριό οφείλει το όνομα του στη θέση του, που είναι δίπλα από τη θάλασσα. Οι κάτοικοι

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

Karystos Beach Front - Εύβοια. οικολογικό συγκρότημα

Karystos Beach Front - Εύβοια. οικολογικό συγκρότημα Karystos Beach Front - Εύβοια οικολογικό συγκρότημα Περιγραφή συγκροτήματος Συγκρότημα τεσσάρων οικολογικών και βιοκλιματικών εξοχικών κατοικιών σε οργανωμένο παραθεριστικό οικισμό, με άμεση πρόσβαση στην

Διαβάστε περισσότερα

PLANT-NET CY LIFE+08 NAT/CY/000453. 3 η Συνάντηση Συμβουλίου Ενδιαφερόμενων Φορέων του Έργου PLANT-NET CY 18/01/12

PLANT-NET CY LIFE+08 NAT/CY/000453. 3 η Συνάντηση Συμβουλίου Ενδιαφερόμενων Φορέων του Έργου PLANT-NET CY 18/01/12 PLANT-NET CY LIFE+08 NAT/CY/000453 3 η Συνάντηση Συμβουλίου Ενδιαφερόμενων Φορέων του Έργου PLANT-NET CY 18/01/12 Διάρκεια: 01/01/10-30/06/13 Συνεργαζόμενοι φορείς: Τμήμα Περιβάλλοντος Πανεπιστήμιο Frederick

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06)

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Η χώρα μας είναι ένας από τους πλέον δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 (ΚΑΨΙΑ: 3 ΜΑΡΤΙΟΥ 2008 / ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΚΑΛΤΕΖΙΩΤΗ)

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 (ΚΑΨΙΑ: 3 ΜΑΡΤΙΟΥ 2008 / ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΚΑΛΤΕΖΙΩΤΗ) ΟΜΙΛΙΑ ΓΕΝΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΤΗΝ 7 η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 (ΚΑΨΙΑ: 3 ΜΑΡΤΙΟΥ 2008 / ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ ΚΑΛΤΕΖΙΩΤΗ) 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί μετακινούμαστε;

Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Διδακτική πρόταση 1: Συνοπτικό πλαίσιο μετακίνησης και εγκατάστασης Ερωτήματα-κλειδιά Γιατί και πώς μετακινούμαστε από τα πολύ παλιά χρόνια μέχρι σήμερα; Πού μένουμε από τα

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Συμβούλιο. Πρόλογος

Διοικητικό Συμβούλιο. Πρόλογος Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος Αγαπητοί Συνάδελφοι, Με χαρά σας προσκαλούμε στις 3 προγραμματισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες Χρήσης. Εισαγωγή. Δεδομένα του Συστήματος

Οδηγίες Χρήσης. Εισαγωγή. Δεδομένα του Συστήματος Οδηγίες Χρήσης Εισαγωγή Η εφαρμογή Aratos Disaster Control είναι ένα Γεωγραφικό Πληροφοριακό Σύστημα, σκοπός του οποίου είναι η απεικόνιση δεδομένων καταστροφών(πυρκαγιές), ακραίων καιρικών συνθηκών (πλημμύρες)

Διαβάστε περισσότερα

http://www.eu-water.eu

http://www.eu-water.eu 2ο Ενημερωτικό Δελτίο του έργου EU-WATER Διακρατική ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων στη γεωργία http://www.eu-water.eu Παρουσίαση της υδρογεωλογικής κατάστασης της λεκάνης Σαριγκιόλ και των

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000. Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος

Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000. Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000 Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος Το Δίκτυο Natura 2000 Πανευρωπαϊκό Δίκτυο Οικολογικών Περιοχών το οποίο δημιουργήθηκε το 1992 με την

Διαβάστε περισσότερα

«ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Ο ρόλος του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης Η περίπτωση της Σουηδίας»

«ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Ο ρόλος του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης Η περίπτωση της Σουηδίας» «ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Ο ρόλος του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης Η περίπτωση της Σουηδίας» Εισηγητής: Νίκος Παπαδόπουλος MP of SWEDEN Γενικά Χαρακτηριστικά της Σουηδίας Πληθυσμός 10.500.000 κάτοικοι Το 84%

Διαβάστε περισσότερα

Το Κυπριακό Σηµείο Επαφήσ «Ευρώπη για τουσ Πολίτεσ» συγχρηµατοδοτείται από το Υπουργείο Παιδείασ και Πολιτισµού τησ Κυπριακήσ ηµοκρατίασ (50%) και από την Ευρωπα)κή Επιτροπή (50%) 27 χώρες 495 εκατοµµύρια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΩΝ ΦΡΑΓΚΟΣΥΚΟΥ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΡΥΑΣ ΒΡΥΣΗΣ ΡΕΘΥΜΝΟΥ

ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΩΝ ΦΡΑΓΚΟΣΥΚΟΥ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΡΥΑΣ ΒΡΥΣΗΣ ΡΕΘΥΜΝΟΥ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΩΝ ΦΡΑΓΚΟΣΥΚΟΥ ΚΑΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΚΡΥΑΣ ΒΡΥΣΗΣ ΡΕΘΥΜΝΟΥ Πως δημιουργήθηκε η ιδέα και ξεκίνησε η δημιουργία του συνεταιρισμού παραγωγών Φραγκόσυκων και εναλλακτικών καλλιεργειών,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΛΕΤΗΣ

ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ 1.2 ΕΙΔΟΣ ΚΑΙ ΜΕΓΕΘΟΣ ΕΡΓΟΥ 1.3 ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΥΠΑΓΩΓΗ ΕΡΓΟΥ 1.4 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΟΥ ΡΓΟΥ 1.5 ΦΟΡΕΑΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ 1.6 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Northern Aegean Dolphin Project

Northern Aegean Dolphin Project Northern Aegean Dolphin Project Corporate Traveling Πρόταση Συνεργασίας MOm / Εταιρεία για τη Μελέτη και Προστασία της Μεσογειακής φώκιας Γενική Περίληψη του Προγράμματος: Το Northern Aegean Dolphin Project

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορά Καινοτομίας και Τεχνογνωσίας σε Επίπεδο ΟΤΑ

Μεταφορά Καινοτομίας και Τεχνογνωσίας σε Επίπεδο ΟΤΑ ΔΙΕΘΝΗΣ ΗΜΕΡΙΔΑ «Διακυβέρνηση και καινοτομία: μοχλός αειφόρου ανάπτυξης, διαχείρισης και προστασίας των φυσικών πόρων» Τρίτη 22 Οκτωβρίου 2013 Μεταφορά Καινοτομίας και Τεχνογνωσίας σε Επίπεδο ΟΤΑ ΑΝΤΩΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >>

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >> 1 Ο ΕΠΑΛ ΝΑΥΠΛΙΟΥ ΤΑΞΗ Α ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2014 : > ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΜΥΚΗΝΩΝ Από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους στην Ελλάδα. Χτισμένη πάνω

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 2020 Γεν. Διευθυντής Αναπτυξιακού Κώστας Καλούδης Αναπτυξιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Πρεσβυτέρου ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΣΚΟΠΙΑΝΟΥ Αρχιερατικού Επιτρόπου Καναλίων ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Γνωριμία με την ιστορική, θρησκευτική, πολιτιστική και κοινωνική ζωή του τόπου αυτού ΒΕΝΕΤΟ 2013

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 Διανύουμε το τελευταίο έτος εφαρμογής της Γ Προγραμματικής Περιόδου και κατ ακολουθία και αν δεν εδίδετο παράταση λόγω των καταστροφικών

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο ρομαντισμός, που καταλαμβάνει τον επισκέπτη, μόλις φθάσει στο

Διαβάστε περισσότερα

Εμποροβιομηχανικού Συλλόγου Ι.Π. Μεσολογγίου

Εμποροβιομηχανικού Συλλόγου Ι.Π. Μεσολογγίου Εμποροβιομηχανικού Συλλόγου Ι.Π. Μεσολογγίου Το Γραφείο Τουριστικής Ανάπτυξης στόχο έχει: την συλλογή προτάσεων για την αναβάθμιση της εικόνας της πόλης και την υλοποίηση αυτών, δημιουργώντας μία τουριστική

Διαβάστε περισσότερα

Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης

Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος

Διαβάστε περισσότερα

όλγα ακτσελή αρχιτέκτων μηχανικός α.π.θ. msc αρχιτεκτων τοπίου α.π.θ.

όλγα ακτσελή αρχιτέκτων μηχανικός α.π.θ. msc αρχιτεκτων τοπίου α.π.θ. όλγα ακτσελή αρχιτέκτων μηχανικός α.π.θ. msc αρχιτεκτων τοπίου α.π.θ. α ρ χ ι τ ε κ τ ο ν ι κ ό γραφείο με εξειδίκευση σ τ ι ς μ ο ν ά δ ε ς α γ ρ ο τ ο υ ρ ι σ μ ο υ 16.10.13 Η ατομική επιχείρηση, θα

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ.

Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ Βασιλένα Πετκόβα ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Το χωριό βρίσκεται σε απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311. Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις.

Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311. Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις. Πανεπιστήμιο Κύπρου ΑΡΗ 311 Πολυτεχνική Σχολή Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική Τμήμα Αρχιτεκτονικής Εαρινό Εξάμηνο 2013 Χωριό: Πέρα Ορεινής Θέμα μελέτης: Προσόψεις ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ Φαρζανέ Κοχαρή ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μουσειοπαιδαγωγική αξιοποίηση Βιοµηχανικών Μουσείων. Η ανάγκη τεκµηρίωσης και διαφύλαξης της σύγχρονης λαογραφικής και εθνογραφικής

Μουσειοπαιδαγωγική αξιοποίηση Βιοµηχανικών Μουσείων. Η ανάγκη τεκµηρίωσης και διαφύλαξης της σύγχρονης λαογραφικής και εθνογραφικής Μουσειοπαιδαγωγική αξιοποίηση Βιοµηχανικών Μουσείων ρ. Αναστασία Π. Βαλαβανίδου αρχιτέκτων µηχ.-µουσειολόγος Εφορεία Νεωτέρων Μνηµείων Κεντρικής Μακεδονίας, ΥΠΠΟΤ Ελένη Χρ. Οικονοµοπούλου αρχιτέκτων µηχ.,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ Ε.ΚΟ.Γ.Ι. 2012

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ Ε.ΚΟ.Γ.Ι. 2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ Ε.ΚΟ.Γ.Ι. 2012 Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος Αγαπητοί συνάδελφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητό Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Αγαπητό Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Περιφερειακό Συνέδριο ΕΕ Κύπρος Αειφόρος Αγροτική Ανάπτυξη Ακάμα 24 Ιανουαρίου 2015 Αίθουσα Συνεδρίων - Ξενοδοχείο Droushia Heights (Δρούσεια) Αλεξάνδρα Ατταλίδου - Αν. Επικεφαλής Γραφείου ΕΚ στην Κύπρο

Διαβάστε περισσότερα

Δεν μπορούσαμε λοιπόν, παρά να στηρίξουμε την πρωτοβουλία της Helexpo με κάθε τρόπο και βεβαίως να τη θέσουμε υπό την αιγίδα του Συνδέσμου.

Δεν μπορούσαμε λοιπόν, παρά να στηρίξουμε την πρωτοβουλία της Helexpo με κάθε τρόπο και βεβαίως να τη θέσουμε υπό την αιγίδα του Συνδέσμου. «Η Τουριστική αγορά και η δυναμική του Θρησκευτικού και πολιτιστικού τουρισμού» ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΛΩΝΗΣ, Πρόεδρος ΗΑΤΤΑ Θεσσαλονίκη, Πέμπτη 22 Νοεμβρίου 2012 Παναγιώτατε, Σεβάσμιοι Μητροπολίτες,. Αξιότιμε κύριε

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ε.Ε. 1. Κριτήρια επιλογής θέματος. . Ενδιαφέρον θέμα

Στάδια Ε.Ε. 1. Κριτήρια επιλογής θέματος. . Ενδιαφέρον θέμα Στάδια Ε.Ε. 1. Κριτήρια επιλογής θέματος. Ενδιαφέρον θέμα. Μας δίνετε η ευκαιρία να γνωρίσουμε καλύτερα τους Ολυμπιακούς αγώνες και την παιδεία μέσα από αυτούς.. Επίσης μπορούμε να γνωρίζουμε και να μάθουμε

Διαβάστε περισσότερα