ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ"

Transcript

1 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Δ/ΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ Νικόλαος Κόντος, Ελένη Φυτώκα και Ευθαλία Λαζαρίδου Επιστημονική Επιμέλεια: Δήμητρα Σπάλα, ΥΠΕΧΩΔΕ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

2 Η παρούσα εργασία χρηματοδοτήθηκε από το ΥΠΕΧΩΔΕ, Διεύθυνση Περιβαλλοντικού Σχεδιασμού, στο πλαίσιο της υλοποίησης του Έργου "Συμμετοχή της Ελλάδας στη Μεσογειακή Επιτροπή Υγροτόπων και στην Ομάδα MedWet", Δράση Β3 "Διαμόρφωση Κατευθυντηρίων Γραμμών για την Προστασία και Διαχείριση των Υγροτόπων και των Αντίστοιχων Λεκανών Απορροής" και εκτελέσθηκε με τη συνεργασία ΥΠΕΧΩΔΕ- ΕΚΒΥ. Επιμέλεια έκδοσης: Χρυσούλα Λιόντα/ΕΚΒΥ Σελιδοποίηση: Σταύρος Υφαντής/Anima Graphics Σχέδιο εξωφύλλου: Πασχάλης Δουγαλής Επιτρέπεται η ολική ή μερική αναδημοσίευση μόνο μετά από έγγραφη άδεια του Ελληνικού Κέντρου Βιοτόπων-Υγροτόπων (ΕΚΒΥ), Τ.Θ , Θέρμη. ISBN: Η πλήρης αναφορά στην παρούσα εργασία είναι: Κόντος Ν., Ελένη Φυτώκα και Ευθαλία Λαζαρίδου Κατευθυντήριες γραμμές για την απογραφή υγροτόπων. Υπουργείο Περιβάλλοντος Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων και Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγροτόπων. Θεσσαλονίκη. 24 σελ. + Παράρτημα. 2

3 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Η ταυτότητα του MedWet Η πρωτοβουλία MedWet λειτουργεί στο πλαίσιο της Μεσογειακής Επιτροπής Υγροτόπων της Σύμβασης Ραμσάρ. Είναι μια μακροχρόνια προσπάθεια για την ανάπτυξη της ευρύτερης δυνατής συνεργασίας στη Ζώνη της Μεσογείου ανάμεσα σε κυβερνητικούς οργανισμούς, μη κρατικές οργανώσεις και ιδιώτες, με σκοπό την προώθηση της προστασίας και συνετής διαχείρισης των υγροτόπων. Η ιδέα για τη δημιουργία μιας περιφερειακής, ολοκληρωμένης και μακροχρόνιας πρωτοβουλίας με τον ανωτέρω σκοπό, γεννήθηκε στο Συμπόσιο του Grado (Ιταλία) τον Φεβρουάριο του Λίγο αργότερα η πρωτοβουλία αυτή ονομάσθηκε MedWet και δημιουργήθηκε η πρώτη της Συντονιστική Ομάδα. Αρχικά ( ) το MedWet ήταν ένα σύνολο έργων που είχαν σκοπό την ανάπτυξη μεθοδολογικών εργαλείων για την προστασία και διαχείριση των υγροτόπων. Η πρώτη φάση (MedWet1) ολοκληρώθηκε με την ψήφιση της Μεσογειακής Στρατηγικής Υγροτόπων που υιοθετήθηκε από όλες τις Μεσογειακές χώρες το Με την απόφαση η Μόνιμη Επιτροπή της Σύμβασης Ραμσάρ υποστήριξε τη δημιουργία της Μεσογειακής Επιτροπής Υγροτόπων, στην οποία εκπροσωπούνται μέλη της Σύμβασης Ραμσάρ, υπερεθνικοί οργανισμοί, ιδρύματα και μη κρατικές οργανώσεις. Το MedWet έγινε επίσημα μέρος της Σύμβασης Ραμσάρ το 1999, με την Απόφαση VII. 22 της 7ης Διάσκεψης των Μερών (Ramsar COP7). Σήμερα, στη Μεσογειακή Επιτροπή Υγροτόπων, που έχει καθοδηγητικό ρόλο, συμμετέχουν και οι 25 κυβερνήσεις της Μεσογειακής λεκάνης, η Παλαιστινιακή Αρχή, το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών (UNDP), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι Συμβάσεις της Βαρκελώνης, Βέρνης και Ραμσάρ, καθώς και 7 διεθνείς μη κρατικές περιβαλλοντικές οργανώσεις και Κέντρα Υγροτόπων ανά τη Μεσόγειο. Για τη λειτουργία του MedWet έχει δημιουργηθεί η Συντονιστική Μονάδα, που αποτελεί μέρος του Γραφείου Ραμσάρ. Η Συντονιστική Μονάδα στελεχώνεται από τον Συντονιστή MedWet, έναν σύμβουλο πολιτικής και δύο ειδικούς επιστήμονες από το ΕΚΒΥ. Η επιστημονική και τεχνική υποστήριξη, καθώς και η ανάπτυξη προγραμμάτων και δράσεων γίνεται σε συνεργασία της Συντονιστικής Μονάδας με τα Κέντρα Υγροτόπων που αποτελούν το Τεχνικό Δίκτυο του MedWet. Σήμερα, το Δίκτυο αυτό αποτελείται από τρία Κέντρα που καλύπτουν γεωγραφικά το μεγαλύτερο μέρος της Βόρειας Μεσογείου (Ελλάδα, Γαλλία, Ισπανία), ενώ προβλέπεται σύντομα η συμπλήρωση του Δικτύου με ένα δίκτυο συνεργασίας στη Βόρεια Αφρική (Μαρόκο, Αλγερία, Τυνησία, Λιβύη, Αίγυπτος). 3

4 Τα τρία κέντρα είναι: Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγροτόπων (ΕΚΒΥ), Θεσσαλονίκη, Ελλάδα. Βιολογικός Σταθμός Tour du Valat (Station Biologique de la Tour du Valat), Le Sambuc (Camargue), Γαλλία. Κέντρο για τη Μελέτη των Μεσογειακών Υγροτόπων (SEHUMED, Sede para el Estudio de los Humedales Mediterráneos), Burjassot (Valencia), Ισπανία. Στη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας, το MedWet έπαιξε καταλυτικό ρόλο στην προσέλκυση σημαντικών πόρων και στον σχεδιασμό και την υλοποίηση δράσεων για την προστασία των υγροτόπων στη Μεσόγειο. Για την υλοποίηση προγραμμάτων όσο και για την ενίσχυση και ενδυνάμωση των φορέων που ασχολούνται με την προστασία των υγροτόπων, το MedWet κινητοποίησε, μόνο για τις δραστηριότητες στις οποίες είχε άμεση ευθύνη, πόρους της τάξης των 23,5 εκατομμυρίων Euro. Οι πόροι αυτοί προέρχονται είτε από εθνικές συμμετοχές στην υποστήριξη του Δικτύου MedWet και των δράσεών του, είτε από διεθνείς οργανισμούς (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, GEF κλπ.), είτε από ιδιωτικούς φορείς και ιδρύματα. Η συμμετοχή της Ελλάδας στο MedWet Η Ελλάδα μετείχε ήδη από το 1991 στις διαδικασίες υλοποίησης, σε διεθνές επίπεδο, της Πρωτοβουλίας MedWet για τη Διατήρηση των Μεσογειακών Υγροτόπων, με ενεργό συμμετοχή της στα Προγράμματα MedWet1 ( ) και MedWet2 ( ), που υλοποιήθηκαν με κοινοτική συγχρηματοδότηση. Η Ελλάδα μετέχει, δια του ΥΠΕΧΩΔΕ, στη Μεσογειακή Επιτροπή Υγροτόπων. Το ΥΠΕΧΩΔΕ χρηματοδότησε: α) με ποσό της τάξης των 80 εκατ. δρχ. για τη διετία , και β) με 165 εκατ. δραχμές για την τριετία , συγκεκριμένα προγράμματα δράσεων, την εκτέλεση των οποίων ανέλαβε το ΕΚΒΥ σε συνεργασία με το ΥΠΕΧΩΔΕ. Σε συνέχεια της απόφασης της πλέον πρόσφατης MedWet/Com (Πορτογαλία, 2000) για τη δημιουργία Συντονιστικής Μονάδας MedWet, και μετά τη θετική ανταπόκριση του ΥΠΕΧΩΔΕ στη σχετική έκκληση του Γραφείου Ραμσάρ, η Συντονιστική Μονάδα MedWet για τα έτη 2001 και 2002 φιλοξενείται στη Βίλα Καζούλη, ενώ το ΥΠΕΧΩΔΕ καλύπτει το κόστος απασχόλησης του Συντονιστή MedWet και των συνεργατών της Μονάδας, καθώς και τα λειτουργικά της έξοδα. Η συνολική ετήσια χρηματοδότηση ανέρχεται σε Euro. Παράλληλα, η Ελλάδα χρηματοδοτεί τη συμμετοχή του ΕΚΒΥ στη Συντονιστική Μονάδα MedWet. Μέσω της χρηματοδότησης αυτής διατίθενται δύο ειδικευμένοι επιστήμονες του ΕΚΒΥ για τους τομείς της επικοινωνίας και της ανάπτυξης έργων. 4

5 Σκοπός της έκδοσης Μία από τις δράσεις του προαναφερόμενου προγράμματος της διετίας ήταν η διαμόρφωση κατευθυντήριων γραμμών για: α) την απογραφή υγροτόπων, β) τον σχεδιασμό προγραμμάτων παρακολούθησης υγροτόπων, γ) τον σχεδιασμό προγραμμάτων κατάρτισης σε θέματα αειφορικής διαχείρισης υγροτόπων και δ) τον σχεδιασμό προγραμμάτων ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης κοινού. Η διαμόρφωση αυτών των κατευθυντήριων γραμμών συμβάλλει στην υλοποίηση της Μεσογειακής Στρατηγικής Υγροτόπων και του ισχύοντος Στρατηγικού Σχεδίου Ραμσάρ. Οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές βασίζονται στις προσεγγίσεις και μεθοδολογίες του έργου MedWet1 με τις, κατά περίπτωση, προσθήκες και βελτιώσεις, ως απόρροια της εμπειρίας που αποκτήθηκε από το έργο MedWet2 και τις λοιπές συναφείς δράσεις του ΕΚΒΥ. Σκοπός της παρούσας έκδοσης είναι να παρουσιάσει το γενικό πλαίσιο για τον σχεδιασμό απογραφής υγροτόπων, σύμφωνα με το υποέργο "Aπογραφή υγροτόπων" του έργου MedWet, και την υφιστάμενη ελληνική εμπειρία σε θέματα απογραφής. 5

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ορισμοί υγροτόπου Ορισμός και σκοποί της απογραφής υγροτόπων Ωφέλειες από τις απογραφές υγροτόπων ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΠΟΓΡΑΦΗΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ MedWet Πλαίσιο της μεθόδου MedWet Καταγραφή και αποθήκευση δεδομένων Χαρτογράφηση υγροτόπων ΑΠΟΓΡΑΦΕΣ ΤΩΝ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑ.22 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ..23 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: Τυποποιημένο έντυπο απογραφής υγροτόπων..25 6

7 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η απογραφή των υγροτόπων θεωρείται ένα από τα εργαλεία για τη διατήρηση και αειφορική διαχείρισή τους. Οι απογραφικές προσπάθειες υγροτόπων δεν έχουν πολύ μακρά ιστορία σε εθνικό αλλά και διεθνές επίπεδο, σε σύγκριση με απογραφές και χαρτογραφήσεις άλλων φυσικών πόρων (όπως τα εδάφη και τα δάση).έτσι, υφίστανται ακόμη έντονοι μεθοδολογικοί προβληματισμοί, γιατί: α) υπάρχει μικρή σχετικά πείρα, β) οι σκοποί για τους οποίους διεξάγεται μια απογραφή υγροτόπων είναι συνήθως πολλαπλοί, και γ) τα αποτελέσματα της απογραφής πρέπει να εξυπηρετούν ποικίλους χρήστες και ποικίλες υποχρεώσεις μιας χώρας. Σκοπός της παρούσας έκδοσης είναι να παρουσιάσει το γενικό πλαίσιο για τον σχεδιασμό απογραφής υγροτόπων. Η απογραφή στηρίζεται στη μεθοδολογία η οποία εφαρμόζεται εδώ και 20 έτη στις ΗΠΑ, και υιοθετήθηκε από την Πρωτοβουλία MedWet. Στη συνέχεια, κατά την COP7 προτάθηκε ως ενδεικνυόμενη μέθοδος απογραφής υγροτόπων στα Συμβαλλόμενα Μέρη της Διεθνούς Σύμβασης Ραμσάρ. Παράλληλα τα μέλη του "Scientific Technical Review Pannel (STRP)" της Σύμβασης Ραμσάρ αναλύουν και παρουσιάζουν τη μεθοδολογία MedWet καθώς και αυτή του Ραμσάρ και των ΗΠΑ, με απώτερο σκοπό να διαμορφωθεί το "Ραμσάρ Σύστημα Απογραφής". Οι οριστικές διατυπώσεις και τα αποτελέσματα της εργασίας του STRP αναμένονται από την COP8. Η απογραφή αφορά τον εντοπισμό και την αναγνώριση των υγροτόπων ανά λεκάνη απορροής, την αναγνώριση και αποτύπωση των ορίων τους, δηλαδή τη διάκριση της υγροτοπικής περιοχής από τη μη υγροτοπική βάσει των τριών κριτηρίων (νερό, έδαφος, βλάστηση) και την κατασκευή θεματικού χάρτη όπου θα παρουσιάζονται οι υγροτοπικές μονάδες. Στο μεγαλύτερο μέρος της η παρούσα έκδοση αποτελεί σύνθεση κειμένων (συχνά παρατίθενται αυτούσια) που έχουν γραφεί κατά καιρούς από συνεργάτες του ΕΚΒΥ αλλά και από ξένους συγγραφείς. Κείμενα χρησιμοποιήθηκαν από τις ακόλουθες εργασίες: "Απογραφή Μεσογειακών Υγροτόπων" (Costa L. T. κ.ά., 1996), "Απογραφή των Ελληνικών Υγροτόπων" (Ζαλίδης και Μαντζαβέλας 1994), "Κριτήρια αναγνώρισης περιοχών ως υγροτόπων" (Μαντζαβέλας κ.ά. 1995), καθώς επίσης και από την εργασία των Zalidis κ.ά.(1996). Έμφαση δόθηκε στους διαφόρους ορισμούς των υγροτόπων, γιατί ο όρος υγρότοπος είναι σχετικά πρόσφατος και επιδέχεται διάφορες ερμηνείες και γιατί μικρή διαφορά στη διατύπωση ενός ορισμού ενδεχομένως μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα ως προς το νομικό καθεστώς προστασίας μιας φυσικής ή ημιφυσικής περιοχής. Η απογραφή και χαρτογράφηση υγροτόπων, ιδιαίτερα σε εθνικό επίπεδο, προϋποθέτουν τη συλλογική εργασία εξειδικευμένων επιστημόνων και στελεχών της δημόσιας διοίκησης. 7

8 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 1.1 Ορισμοί υγροτόπου Ο αγγλικός όρος wetland (γαλλικά zone humide και γερμανικά Feuchtgebiet ή Nassland) κατά την επίσημη μετάφραση του Υπουργείου Εξωτερικών, που είχε γίνει με αφορμή την κύρωση της Συμβάσης Ραμσάρ από το Ελληνικό Κράτος, το 1974, είχε αποδοθεί στα ελληνικά με τη λέξη υγροβιότοπος. Σήμερα έχει πλέον καθιερωθεί η πιο πιστή απόδοση του αγγλικού όρου με τη λέξη υγρότοπος. Η λέξη αυτή θεωρείται από την επιστημονική κοινότητα περισσότερο δόκιμη, καθώς αντικαθίσταται το συνθετικό "βιότοπος", το οποίο υποδηλώνει μόνον τους αβιοτικούς παράγοντες του οικοσυστήματος, με το συνθετικό "τόπος". Κατά τη Σύμβαση Ραμσάρ (Άρθρο 1) υγρότοποι είναι φυσικές ή τεχνητές περιοχές αποτελούμενες από έλη γενικώς (marshes), από μη αποκλειστικώς ομβροδίαιτα έλη με τυρφώδες υπόστρωμα (fen) από τυρφώδεις γαίες (peatland) ή από νερό. Οι περιοχές αυτές είναι μονίμως ή προσωρινώς κατακλυζόμενες με νερό, το οποίο είναι στάσιμο ή ρέον, γλυκό, υφάλμυρο ή αλμυρό. Οι περιοχές αυτές, επίσης, περιλαμβάνουν και εκείνες που καλύπτονται με θαλασσινό νερό το βάθος του οποίου κατά τη ρηχία δεν υπερβαίνει τα έξι μέτρα. Σύμφωνα με την ίδια Σύμβαση (Άρθρο 2) στους υγροτόπους μπορεί να περιλαμβάνονται και οι παρόχθιες ή παράκτιες ζώνες που συνορεύουν με υγροτόπους ή με νησιά ή με θαλάσσιες υδατοσυλλογές και που είναι βαθύτερες μεν από έξι μέτρα κατά τη ρηχία, αλλά βρίσκονται μέσα στα όρια του υγροτόπου, όπως αυτός καθορίζεται παραπάνω. Η Σύμβαση Ραμσάρ επικυρώθηκε με το Ν.Δ. 191/1974-ΦΕΚ 350/Τ.Α./ και το Ν. 1950/91 (ΦΕΚ 84/Α/ ) περί κυρώσεως των τροποποιήσεων της Σύμβασης Ραμσάρ. Έτσι, ο ορισμός της Σύμβασης Ραμσάρ (Παράρτημα 5) είναι αυτός που ισχύει για την Ελληνική Πολιτεία. Σε δημοσιεύματα των Cowardin κ.ά. (1979) και των Feirabend και Zelazny (1987) αναφέρονται, επίσης, ορισμοί του υγροτόπου. Στο πρώτο δημοσίευμα, που εκδόθηκε από την Υπηρεσία Αλιείας και Άγριας Πανίδας των ΗΠΑ (US Fish and Wildlife Service), με κύριο σκοπό τη διαμόρφωση προτάσης για την ταξινόμηση των υγροτόπων, αναφέρεται ο εξής ορισμός: Υγρότοποι είναι τόποι μεταβατικοί μεταξύ χερσαίων και υδάτινων συστημάτων όπου η στάθμη του νερού φτάνει συνήθως ως την επιφάνεια ή βρίσκεται κοντά στην επιφάνεια του εδάφους ή υποστρώματος, ή τόποι που καλύπτονται από αβαθές στρώμα νερού. Για τους σκοπούς αυτής της ταξινόμησης οι ανωτέρω συγγραφείς αναφέρουν ότι οι υγρότοποι πρέπει να έχουν ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα τρία γνωρίσματα: 1) τουλάχιστον περιοδικά ο τόπος να στηρίζει βλάστηση στην οποία κυριαρχούν τα υδρόβια μακρόφυτα, 2) το υπόστρωμα να είναι κυρίως μη στραγγιζόμενο υδρομορφικό έδαφος, και 3) το υπόστρωμα δεν είναι έδαφος και είναι κορεσμένο με νερό ή καλύπτεται από αβαθές στρώμα νερού για κάποιο χρονικό διάστημα κατά τη διάρκεια της αυξητικής περιόδου κάθε έτους. Ο ορισμός αυτός έχει γίνει επίσημα αποδεκτός από την Ινδία. Επίσης, στο δημοσίευμα των Feirabend και Zelazny (1987) αναφέρεται ο ακόλουθος ορισμός που είναι γνωστός στις ΗΠΑ ως ο ορισμός του Σώματος Μηχανικού του στρατού των ΗΠΑ (US Army Corps of Engineers) και κατοχυρώνεται από διάφορες νομοθετικές πράξεις (π.χ. US Food Security Act του 1986): 8

9 Υγρότοποι είναι περιοχές που κυριαρχούνται από υδρομορφικά εδάφη και κατακλύζονται ή κορέννυνται με επιφανειακό ή υπόγειο νερό σε συχνότητα και διάρκεια που είναι ικανές να στηρίζουν, και υπό κανονικές περιστάσεις όντως στηρίζουν, υδρόβια κατά το πλείστον βλάστηση, η οποία είναι προσαρμοσμένη να ζει σε συνθήκες κορεσμένου εδάφους. Τους δύο ανωτέρω ορισμούς θεωρεί προφανώς ταυτόσημους και τους αποδέχεται η Ομοσπονδιακή Διαϋπηρεσιακή Επιτροπή των ΗΠΑ για την Οριοθέτηση των Υγροτόπων (Federal Interagency Committee for Wetland Delineation 1989), διότι περιλαμβάνουν τις τρεις ουσιώδεις παραμέτρους, δηλαδή τις κατάλληλες υδρολογικές συνθήκες, το υδρομορφικό έδαφος και την υδρόβια βλάστηση. Οι παράμετροι αυτές, λοιπόν, μπορούν να χρησιμοποιηθούν και στην Ελλάδα ως κριτήρια για να αναγνωρισθεί έως πού εκτείνεται ο υγρότοπος προς την πλευρά της χέρσου. Επίσης, από τους ορισμούς αυτούς προκύπτει ότι μπορούν να υπάρξουν θεωρητικά και υγρότοποι που δεν συνορεύουν με μόνιμες ή εποχιακές υδατοσυλλογές και οι οποίοι ουδέποτε έχουν ελεύθερη επιφάνεια ύδατος. Στην πράξη τέτοιοι υγρότοποι καλύπτουν συνήθως πολύ μικρό ποσοστό ενός υγροτοπικού συμπλέγματος. Η σαφής και πλήρης διατύπωση του ορισμού των υγροτόπων δεν εξυπηρετεί μόνον επιστημονικούς σκοπούς, αλλά κυρίως εξυπηρετεί τη νομική κατοχύρωσή τους. Έτσι, όπως φαίνεται και στους παραπάνω ορισμούς που έχουν χρησιμοποιηθεί στις ΗΠΑ, είναι σκόπιμο να αναφέρονται τα γνωρίσματα εκείνα βάσει των οποίων μπορεί μια περιοχή να αναγνωρισθεί στο πεδίο ως υγρότοπος, ή όχι. Στην Ελλάδα υπάρχει μόνο ο κατοχυρωμένος νομικά ορισμός της Σύμβασης Ραμσάρ. Για τον λόγο αυτό θα ήταν σκόπιμο να διερευνηθεί από την Πολιτεία συμπλήρωση ή/και τροποποίηση του ορισμού αναφορικά με την αναγνώριση των ορίων του υγροτόπου προς την πλευρά της χέρσου. Πρέπει να τονισθεί ιδιαίτερα, όπως άλλωστε φαίνεται από τις προηγούμενες παραγράφους, ότι το ερώτημα "τι είναι και τι δεν είναι υγρότοπος" είναι από τη φύση του δύσκολο να απαντηθεί επακριβώς, όπως κάθε θέμα που αφορά μεταβατικές ζώνες ή δυναμικές στον χώρο και στον χρόνο καταστάσεις. Ένδειξη της δυσκολίας είναι το γεγονός ότι οι διεθνώς γνωστές ειδικές εκδόσεις περί υγροτόπων δεν αναφέρονται εκτενώς στο τι είναι υγρότοπος (π.χ. Mitsch and Gosselink 1986). Χαρακτηριστικό είναι ότι ο Βρετανός ειδικός επί των υγροτόπων E. Maltby στο εκλαϊκευμένο βιβλίο του "Waterlogged Wealth" (1986), πέραν της άνευ σχολίων αναφοράς του στους ορισμούς Ραμσάρ και ΗΠΑ, δίνει και τη δική του προσέγγιση στην έννοια του υγροτόπου. Κατ' αυτόν υγρότοπος είναι συλλογικός όρος για οικοσυστήματα των οποίων η λειτουργία έχει κυριαρχηθεί από την παρουσία νερού και των οποίων οι διεργασίες και τα γνωρίσματα ρυθμίζονται κατά μέγα μέρος από το νερό. Υγρότοπος είναι ένα μέρος που έχει παραμείνει υγρό επί τόσο χρόνο, ώστε να αναπτύξει ειδικά προσαρμοσμένη βλάστηση και άλλους οργανισμούς. Η προσπάθεια μελέτης, διατήρησης και διαχείρισης των υγροτόπων ξεκίνησε πριν από λίγες δεκαετίες, όταν άρχισε να διαπιστώνεται από όλο και περισσότερους επιστήμονες ότι τα υγροτοπικά οικοσυστήματα έχουν μεν πολλά κοινά γνωρίσματα με τα χερσαία και εκείνα των βαθιών νερών, αλλά και δικά τους γνωρίσματα εξαιτίας ακριβώς του γεγονότος ότι είναι "ενδιάμεσα" ή "μεταβατικά". Επομένως έχουν και πρόσθετες και ειδικές απαιτήσεις σε διαχείριση και προστασία. 9

10 1.2 Ορισμός και σκοποί της απογραφής υγροτόπων Κατά την απογραφή των υγροτόπων απαντώνται κυρίως τρία βασικά ερωτήματα: α) πού υπάρχουν υγρότοποι, β) πόσοι υγρότοποι υπάρχουν σε δεδομένη περιοχή και δεδομένο χρόνο, και γ) ποια είναι τα γνωρίσματα τους. H απογραφή αποτελεί ένα αρχείο υγροτοπικών περιοχών, το οποίο περιέχει βασικές πληροφορίες, όπως: α) τοποθεσία και μέγεθος, β) φυσικά, χημικά και βιολογικά γνωρίσματα, γ) λειτουργίες και αξίες, δ) ανθρώπινες δραστηριότητες και συνέπειες αυτών, ε) νομικό καθεστώς. Τα δεδομένα και οι πληροφορίες που καταγράφονται κατά την απογραφή μπορούν να αποδοθούν με τη μορφή θεματικών χαρτών σε διάφορες κλίμακες, ανάλογα με τους σκοπούς για τους οποίους συντάσσονται. Οι χάρτες ως προϊόν μιας απογραφής θεωρούνται σπουδαίο εργαλείο για την παρουσίαση, αλλά και την επεξεργασία δεδομένων και πληροφοριών. Πρώτη ενέργεια κατά τον σχεδιασμό μιας απογραφής υγροτόπων είναι η διατύπωση των σκοπών για τους οποίους πρόκειται να διενεργηθεί. Στο πλαίσιο υλοποίησης του υποέργου του ΜedWet "Απογραφή και Παρακολούθηση" συγκροτήθηκε συμβουλευτική ομάδα υποστήριξης από επιστήμονες ειδικούς σε θέματα απογραφής υγροτόπων από διαφορετικές χώρες της Μεσογείου αλλά και εκτός, η οποία διατύπωσε τους σκοπούς που πρέπει να τίθενται σε κάθε απογραφή υγροτόπων. Οι σκοποί της απογραφής είναι: Καθορισμός της θέσης των υγροτόπων και προσδιορισμός υγροτόπων προτεραιότητας για διατήρηση. Εντοπισμός των λειτουργιών κάθε υγροτόπου και των οικολογικών, οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών αξιών. Εγκαθίδρυση ενός σημείου αναφοράς και απόκτηση δεδομένων βάσης για τη μελλοντική παρακολούθηση τυχόν αλλαγών των οικολογικών γνωρισμάτων του υγροτόπου όπως έκταση, λειτουργίες κ.ά.. Δημιουργία ενός εργαλείου που θα χρησιμεύσει στον σχεδιασμό διαχείρισης των υγροτόπων, σε επίπεδο πολιτικής και εφαρμογής. Διευκόλυνση συγκρίσεων σε όλα τα επίπεδα (τοπικό, εθνικό και διεθνές). 10

11 Επίσης, οι απογραφές θα πρέπει μακροπρόθεσμα να στοχεύουν: α) στη δημοσιοποίηση και στη διάδοση των πληροφοριών, και β) στη δημιουργία μιας τράπεζας πληροφοριών όπου θα αποθηκεύονται και θα ανακαλούνται τα δεδομένα και οι πληροφορίες που καταγράφονται. Για να επιτευχθούν οι ανωτέρω σκοποί, κατά την απογραφή υγροτόπων θα πρέπει να ακολουθούνται κανόνες όπως: 1. Εφαρμογή μιας τυποποιημένης μεθόδου που θα περιλαμβάνει: ορισμό και περιγραφή του υγροτόπου, κριτήρια επιλογής υγροτόπων, σύστημα ταξινόμησης υγροτόπων, δελτίο απογραφής πληροφοριών, μέθοδο χαρτογράφησης υγροτόπων, σύστημα αποθήκευσης πληροφοριών. 2. Συνδυασμό ποιοτικών και ποσοτικών πληροφοριών με σκοπό τον καθορισμό των πληροφοριών αναφοράς (baseline information), ώστε μακροπρόθεσμα να είναι εφικτή η παρακολούθηση των αλλαγών του οικολογικού χαρακτήρα των υγροτόπων. 3. Αξιολόγηση των υγροτοπικών λειτουργιών για την παρακολούθηση τυχόν αλλοιώσεων ή και απωλειών τους. 4. Τακτική ενημέρωση και επικαιροποίηση του αρχείου πληροφοριών. 5. Ύπαρξη μηχανισμού άμεσης διάδοσης των πληροφοριών της απογραφής προς τους εμπλεκόμενους στη διαχείριση υγροτοπικών περιοχών. Βάσει της διεθνούς και εθνικής πείρας θεωρείται σκόπιμο στην εφαρμογή τυποποιημένης μεθόδου απογραφής (βλ. 1) να λαμβάνονονται υπόψη τα ακόλουθα: α) Η απογραφή υγροτόπων πρέπει να περιλαμβάνει και καταγραφή δεδομένων και πληροφοριών των λεκανών απορροής τους. Η προσέγγιση αυτή θεωρείται η πιο ολοκληρωμένη καθώς οι αλλαγές χρήσεων γης ή άλλες δραστηριότητες (ασκούμενες ή προγραμματιζόμενες) που λαμβάνουν χώρα στις λεκάνες απορροής έχουν άμεσες συνέπειες στους υγροτόπους που είναι οι τελικοί αποδέκτες. β) Η απογραφή των υγροτόπων πρέπει να οδηγείται σταδιακά σε εκείνο το επίπεδο συγκέντρωσης δεδομένων και πληροφοριών, όπου θα είναι πλέον εφικτή η χαρτογράφηση των υγροτόπων, εφόσον βέβαια υπάρχει η απαιτούμενη υλικοτεχνική υποδομή. Με τη χαρτογράφηση τα δεδομένα αποκτούν μια κατά χώρο κατανομή. Αναφέρονται σε επιμέρους μονάδες του υγροτόπου οι οποίες διακρίνονται στον χώρο με σαφήνεια, βάσει κάποιου συστήματος ταξινόμησης, και όχι στο σύνολο της υγροτοπικής έκτασης. Η χαρτογράφηση των υγροτόπων είναι το μέσο για την αναγνώριση και οριοθέτησή τους προς την πλευρά της χέρσου, μιας εργασίας που θεωρείται αναγκαία για την έννομη προστασία τους και για την αειφορική διαχείριση των πόρων τους. 11

12 1.3 Ωφέλειες από τις απογραφές υγροτόπων Η απογραφή των υγροτόπων μιας χώρας, δηλαδή η γνώση του αριθμού, της θέσης, των φυσιογνωμικών γνωρισμάτων και των φυσικών τους ορίων, αποτελεί σημαντικό εργαλείο για τον σχεδιασμό δραστηριοτήτων στις υγροτοπικές περιοχές και για την αειφορική χρήση των υγροτοπικών πόρων. Αναλυτικότερα, οι απογραφές: συμβάλλουν στον εντοπισμό των κενών της γνώσης για τους υγροτόπους και στη διαμόρφωση προτεραιοτήτων δράσεων για την κάλυψή τους, συμβάλλουν, με τους παραγόμενους χάρτες και τη συγκέντρωση των πληροφοριών, στην τεκμηρίωση της οριοθέτησης των ζωνών προστασίας των προστατευόμενων περιοχών που περιλαμβάνουν υγροτοπικά συστήματα, αποτελούν βασικό εργαλείο για την εφαρμογή προγραμμάτων παρακολούθησης (monitoring) των υγροτοπικών συστημάτων και κατά συνέπεια της επιλογής και επανακαθορισμού των διαχειριστικών μέτρων από τους διαχειριστές καθώς και στην αναγνώριση των τάσεων μεταβολής και συγκρίσεων μεταξύ υγροτόπων σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, προωθούν τη διεπιστημονική συνεργασία και συμβάλλουν στην τελική διαμόρφωση ενιαίου συστήματος ταξινόμησης των υγροτόπων, συμβάλλουν στην ανάπτυξη διακρατικών και διεθνών συνεργασιών ως προς την ανταλλαγή πληροφοριών και την εφαρμογή κοινών μεθόδων για τους διασυνοριακούς υγροτόπους και τους υγροτόπους διεθνούς σημασίας, τα αποτελέσματα των απογραφών με κατάλληλη προσαρμογή αποτελούν πλούσιο υλικό για έργα ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του κοινού. 12

13 2. ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΠΟΓΡΑΦΗΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ MedWet Στο παρόν κεφάλαιο παρουσιάζεται η μέθοδος απογραφής υγροτόπων που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας MedWet (Πρόγραμμα MedWet/ACNAT) και ειδικότερα στο υποέργο "Απογραφή και Παρακολούθηση", όπου συμμετείχαν Μεσογειακές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η μέθοδος αυτή εφαρμόσθηκε πιλοτικά από χώρες που δεν ανήκουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στο πλαίσιο του έργου MedWet2. Επίσης, μέρος της MedWet μεθόδου είναι η χαρτογράφηση των οικοτόπων (ενδιαιτημάτων) ενός υγροτόπου, η οποία αναπτύχθηκε από το ΕΚΒΥ με την πιλοτική χαρτογράφηση της Λίμνης Κερκίνης και του Δέλτα του Νέστου, και αργότερα εφαρμόσθηκε με επιτυχία στην Αλβανία, την Κροατία, την Πορτογαλία, τη Γαλλία, την Ισπανία και την Ιταλία. Η MedWet μέθοδος είναι αντιπροσωπευτική για την περιοχή της Μεσογείου και προσαρμόζεται εύκολα στις εκάστοτε ανάγκες μιας εθνικής απογραφής υγροτόπων οποιασδήποτε χώρας, επιτρέποντας τη χρησιμοποίηση διαφορετικών πηγών πληροφόρησης και διαφορετικών φάσεων απογραφής, ανάλογα με το επίπεδο λεπτομέρειας που ζητείται να επιτευχθεί και τους διαθέσιμους πόρους (χρήματα, χρόνος, ειδικευμένο προσωπικό). 2.1 Πλαίσιο της μεθόδου MedWet Επίπεδα προσέγγισης απογραφής Η MedWet μέθοδος απογραφής υγροτόπων ιεραρχείται σε τρία επίπεδα. Η προσέγγιση ενός ή περισσοτέρων από τα τρία επίπεδα εξαρτάται κάθε φορά από τους σκοπούς της απογραφής, από τη διαθεσιμότητα των πληροφοριών και από τους διαθέσιμους οικονομικούς πόρους. Τα επίπεδα είναι τα εξής: 1ο Επίπεδο: Λεκάνης Απορροής (catchment area). Η λεκάνη απορροής επηρεάζει με τον ίδιο τρόπο όλους τους υγροτόπους που ανήκουν σε αυτήν, επειδή υπόκεινται στις ίδιες κλιματικές, υδρολογικές και γεωμορφολογικές συνθήκες και επιπλέον γιατί επηρεάζονται από τις ίδιες ανθρωπογενείς παρεμβάσεις (π.χ. ρύθμιση παροχής σε φράγματα). Η συλλογή και ανάλυση δεδομένων για τη λεκάνη απορροής απαιτεί λίγο χρόνο καθώς τα ίδια δεδομένα αφορούν όλους τους υγροτόπους που περιλαμβάνει. Η περιγραφή της λεκάνης απορροής κατά την απογραφή υγροτόπων αφορά: κλιματικά δεδομένα, γεωμορφολογία και γεωλογία, υδρολογία, δημογραφικά δεδομένα και χρήσεις γης. 2ο Επίπεδο: Περιοχής Υγροτόπου (wetland site). Οι πληροφορίες που συλλέγονται για την ίδια την υγροτοπική περιοχή αποτελούν το σημαντικότερο μέρος της απογραφής υγροτόπων μιας χώρας. Οι πληροφορίες σε αυτό το επίπεδο είναι αναγκαίες για 13

14 περαιτέρω σχεδιασμό σε περιφερειακό επίπεδο και για γενική παρακολούθηση των υγροτόπων. Ανάλογα με τους σκοπούς της απογραφής και τους διαθέσιμους πόρους καθορίζονται τα κριτήρια με βάση τα οποία θα επιλεγούν οι υγρότοποι που τελικά θα συμπεριληφθούν σε αυτήν. Έτσι, μια απογραφή μπορεί να περιλάβει υγροτόπους: για τους οποίους υπάρχουν διαθέσιμες πληροφορίες, με έκταση μεγαλύτερη από την ελάχιστη επιφάνεια απογραφής που προκαθορίζεται κυρίως βάσει των διαθέσιμων χαρτογραφικών υποβάθρων και του βαθμού λεπτομέρειας που μπορεί να επιτευχθεί, συγκεκριμένων τύπων, π.χ. τεχνητοί υγρότοποι, εποχικά έλη κλπ, σημαντικούς για τη χλωρίδα ή/και την πανίδα τους, οι οποίοι τελούν υπό καθεστώς προστασίας. Για τον εντοπισμό των περιοχών που θα περιληφθούν στην απογραφή χρησιμοποιούνται χάρτες, αεροφωτογραφίες ή/και δορυφορικές εικόνες, σε συνδυασμό με λήψη δεδομένων υπαίθρου. 3ο Επίπεδο: Οικοτόπου (wetland habitat). Σε αυτό το επίπεδο καταγράφονται λεπτομερή δεδομένα για τους οικοτόπους, δηλαδή επιμέρους μονάδες του υγροτόπου, που συνθέτουν το μωσαϊκό του. Αυτό το επίπεδο παρέχει πληρέστερη εικόνα του υγροτόπου όχι μόνο επειδή υπάρχει πληθώρα λεπτομερών δεδομένων, αλλά κυρίως επειδή η χωρική αποτύπωση των οικοτόπων αποτελεί το μέσο για την αναγνώριση και την οριοθέτηση των ορίων του υγροτόπου προς την πλευρά της χέρσου (βλ. κεφάλαιο 2.3). Οι πληροφορίες αυτού του επιπέδου είναι απαραίτητες για τη διαχείριση και παρακολούθηση της περιοχής του υγροτόπου. Για την αναγνώριση και περιγραφή των οικοτόπων ενός υγροτόπου μπορούν να χρησιμοποιηθούν τρία συστήματα ταξινόμησης στην περιοχή της Μεσογείου: Σύστημα ταξινόμησης Ραμσάρ: Η Σύμβαση Ραμσάρ έχει υιοθετήσει ένα σύστημα ταξινόμησης για τους υγροτόπους που βασίζεται σε τρία ιεραρχικά επίπεδα: α) θαλάσσιοι και παράκτιοι υγρότοποι, β) εσωτερικοί υγρότοποι, γ) τεχνητοί υγρότοποι. Αυτό το σύστημα ταξινομήσης υγροτοπικών τύπων είναι καταρχήν απλό και εύχρηστο για όλες τις χώρες, περιλαμβάνοντας κατά το πλείστον γνωστούς όρους και έννοιες. Το σύστημα αυτό έχει εγκριθεί από την Τέταρτη Διάσκεψη των Συμβαλλομένων Μερών της Σύμβασης Ραμσάρ (1990). Σύστημα ταξινόμησης CORINE Biotopes: Το σύστημα αναπτύχθηκε το 1985 στο πλαίσιο της απογραφής περιοχών ενδιαφέροντος για την προστασία της φύσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το σύστημα στηρίζεται στις αλληλεπιδράσεις μεταξύ της χλωρίδας, της πανίδας και του αβιοτικού περιβάλλοντος. Χρησιμοποιείται ευρέως σε απογραφές προστατευόμενων περιοχών από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και από 10 χώρες που δεν είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 14

15 Σύστημα ταξινόμησης MedWet: Το σύστημα ταξινόμησης οικοτόπων αναπτύχθηκε στο πλαίσιο της Πρωτοβουλίας MedWet και βασίζεται στο σύστημα ταξινόμησης το οποίο εφαρμόζεται στις ΗΠΑ για την απογραφή και χαρτογράφηση των υγροτόπων (Cowardin κ.ά. 1979). Το σύστημα ταξινόμησης MedWet υιοθετήθηκε και προσαρμόσθηκε στις ιδιαιτερότητες των Μεσογειακών υγροτόπων, με σκοπό: α) να περιγραφούν και να οριοθετηθούν οι οικότοποι (επιμέρους μονάδες του υγροτόπου) στους Μεσογειακούς υγροτόπους, β) να παράσχει εύκολα αναγνωρίσιμες μονάδες για τις ανάγκες απογραφής και χαρτογράφησης υγροτόπων, και γ) να ταξινομήσει αυτές τις μονάδες με ιεραρχική δομή, ώστε να είναι εφικτή η σύγκριση με άλλα συστήματα ταξινόμησης που έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί σε μια περιοχή. Το σύστημα MedWet δίνει τη δυνατότητα συλλογής πληροφοριών που αφορούν βιοτικά και αβιοτικά γνωρίσματα και συμπληρώνεται από "Ειδικούς Τύπους" (modifiers) που αφορούν: α) την κυρίαρχη υδροπερίοδο, β) την αλατότητα του νερού, και γ) τις ανθρωπογενείς επεμβάσεις. Η εφαρμογή των δύο πρώτων συστημάτων ταξινόμησης διασφαλίζει την ύπαρξη συμβατότητας μιας απογραφής υγροτόπων με συναφή διεθνή προγράμματα. Το τρίτο σύστημα ταξινόμησης, το MedWet, όπως αναφέρεται και στην περιγραφή του, είναι κατάλληλο για τη χαρτογράφηση υγροτόπων (βλ. κεφάλαιο 2.3). 2.2 Καταγραφή και αποθήκευση δεδομένων Η μέθοδος απογραφής MedWet προτείνει τη χρήση συγκεκριμένων δελτίων καταγραφής δεδομένων της απογραφής και στη συνέχεια την αποθήκευση αυτών στη MedWet βάση δεδομένων. Τα "Τυποποιημένο Δελτία Απογραφής" συντάχθηκαν ύστερα από εκτενή ανάλυση όλων των εθνικών απογραφών που έχουν υλοποιηθεί σε Μεσογειακές χώρες αλλά και στον υπόλοιπο κόσμο (βλ. Παράρτημα). Οι κατηγορίες πληροφοριών που τελικά επιλέχθηκαν για τη σύνταξη των δελτίων θεωρούνται απαραίτητες για μια ολοκληρωμένη περιγραφή ενός Μεσογειακού υγροτόπου καθώς επίσης και για τη χαρτογράφησή του. Η MedWet βάση δεδομένων αναπτύχθηκε σε πλήρη αντιστοιχία με τα "Τυποποιημένα Δελτία Απογραφής", με σκοπό την αποθήκευση και επεξεργασία των δεδομένων. Τα δελτία απογραφής και η αντίστοιχη βάση δεδομένων σχεδιάσθηκαν με τρόπο που να εξασφαλίζονται: α) Συμβατότητα: Η μορφή επιμέρους τμημάτων των δελτίων είναι συμβατή με τα αντίστοιχα διεθνών προγραμμάτων όπως της Σύμβασης Ραμσάρ, CORINE Biotopes, και NATURA β) Ομοιομορφία: Οι κατηγορίες δεδομένων που παρουσιάζονται στα δελτία και κατά επέκταση και στη βάση δεδομένων καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα. Αν και στην περιοχή της Μεσογείου οι υγρότοποι παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλομορφία, εντούτοις οι κατηγορίες δεδομένων που απαιτούνται για την περιγραφή τους πρέπει να είναι κοινές για όλους. Με την τυποποιημένη παρουσίαση των δεδομένων σύμφωνα με τα MedWet δελτία καταγραφής και την αποθήκευσή τους στη MedWet βάση δεδομένων, επιτυγχάνεται η ανάλυση και η σύγκριση υγροτόπων μεταξύ διαφορετικών χωρών, αλλά και μεταξύ διαφορετικών περιφερειών της ίδιας χώρας. γ) Ευελιξία: Αν και οι δύο προαναφερόμενες αρχές καταγραφής δεδομένων είναι απαραίτητες για την επιτυχή διεξαγωγή μιας απογραφής υγροτόπων, εντούτοις ο βαθμός 15

16 λεπτομέρειας που μπορεί να προσεγγισθεί σε μια απογραφή εξαρτάται από τους σκοπούς που έχουν τεθεί και από τους διαθέσιμους πόρους. Τα δελτία απογραφής MedWet είναι σχεδιασμένα κατά τρόπο ώστε ο χρήστης αυτών, ανάλογα με τους σκοπούς της απογραφής που έχουν τεθεί, τις διαθέσιμες πηγές πληροφοριών και τους διαθέσιμους πόρους, να συμπληρώνει εκείνες τις κατηγορίες δεδομένων που του χρειάζονται και που είναι σε θέση να συμπληρώσει. Για κάθε ένα από τα τρία επίπεδα προσέγγισης απογραφής υπάρχει ξεχωριστό δελτίο: α) δελτίο απογραφής για τη λεκάνη απορροής, β) δελτίο απογραφής για την περιοχή του υγροτόπου και γ) δελτίο απογραφής για τους οικοτόπους (επιμέρους μονάδων του υγροτόπου έτσι όπως ορίζονται από τα αντίστοιχα συστήματα ταξινόμησης). Τα δελτία αυτά μπορούν να συμπληρωθούν με διάφορους βαθμούς λεπτομέρειας και έχουν σχεδιασθεί, ώστε να αποφεύγετε η επανάληψη της πληροφορίας. Στο δελτίο καταγραφής για τη λεκάνη απορροής περιλαμβάνονται τα εξής πεδία: Κωδικός της λεκάνης απορροής. Όρια και γεωγραφική θέση της λεκάνης απορροής (γεωγραφικές συντεταγμένες, υψόμετρα). Φυσιογραφικές πληροφορίες: έκταση, μήκος ποταμών, κλιματικά στοιχεία (ύψος βροχής, θερμοκρασίες, κυριαρχούσες βιοκλιματικές κλάσεις), υδρολογία, υδατοπαροχή, γεωλογία, γεωμορφολογία. Δημογραφικά στοιχεία (δήμοι και κοινότητες, πληθυσμός και χαρακτηριστικά αυτού) και χρήσεις γης. Απειλές που υφίσταται ο υγρότοπος από τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Στο δελτίο καταγραφής για την περιοχή του υγροτόπου περιλαμβάνονται τα εξής πεδία: Προσδιορισμός της υγροτοπικής περιοχής (κωδικός υγροτόπου, όνομα υγροτόπου). Όρια και γεωγραφική θέση της υγροτοπικής περιοχής (γεωγραφικές συντεταγμένες, υψόμετρα, διοικητική διαίρεση). Περιγραφή (φυσιογραφικές και οικολογικές πληροφορίες) του υγροτόπου (έκταση, μήκος, κλίμα, υδρολογικά γνωρίσματα, γεωλογία, γεωμορφολογία). Αξίες υγροτόπου. Καθεστώς διατήρησης και προστασίας (χαρακτηρισμός, ιδιοκτησιακό, διαχείριση). 16

17 Στο δελτίο καταγραφής για τους οικοτόπους περιλαμβάνονται τα εξής πεδία: Κωδικός (ΜedWet, Ραμσάρ, CORINE Biotopes σύστημα ταξινόμησης). Περιγραφή. Υδροπερίοδος και αλατότητα. Εμβαδόν. Μέγιστο βάθος. Κατάσταση του οικοτόπου, λαμβάνοντας υπόψη τις ανθρωπογενείς επιδράσεις. Δίαιτα νερού και τεχνικά έργα. ph του νερού. Για την καταγραφή της χλωρίδας, της πανίδας, των δραστηριοτήτων και επιπτώσεων, των μετεωρολογικών δεδομένων και των βιβλιογραφικών αναφορών, υπάρχουν ανεξάρτητες φόρμες οι οποίες συνοδεύουν τα δελτία απογραφής κάθε επιπέδου προσέγγισης. 2.3 Χαρτογράφηση υγροτόπων Η μέθοδος χαρτογράφησης που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο της Πρωτοβουλίας MedWet βασίζεται στο Σύστημα ταξινόμησης ΜedWet (βλ. Πίνακα 1) και στις προδιαγραφές εργασιών υπαίθρου, φωτοερμηνείας και κατασκευής χάρτη που έχουν διατυπωθεί κατά τη διάρκεια του έργου MedWet1. Η μέθοδος βασίσθηκε σε αυτήν που εφαρμόζεται στις ΗΠΑ για την εθνική απογραφή των υγροτόπων και διαμορφώθηκε κατά τέτοιον τρόπο, ώστε να προσαρμόζεται στις ιδιαίτερες συνθήκες της Μεσογείου. Η πιλοτική εφαρμογή της πραγματοποιήθηκε από το ΕΚΒΥ στη Λίμνη Κερκίνη και στο Δέλτα Νέστου. Στη συνέχεια, εφαρμόσθηκε σε υγροτόπους στην Πορτογαλία τη Γαλλία, την Ισπανία, την Ιταλία, την Αλβανία και την Κροατία. 17

18 Πίνακας 1. MedWet σύστημα ταξινόμησης οικοτόπων των υγροτόπων (Ζαλίδης κ.ά. 1995). 1ο Επίπεδο: Συστήματα 2ο Επίπεδο: Υποσυστήματα Λιμνοθαλάσσια υποσυστήματα Ποτάμια υποσυστήματα Λιμναία υποσυστήματα 3ο Επίπεδο: Κλάσεις 4o Επίπεδο: Υποκλάσεις Ο-Υδατοσυλλογή S-Επιφάνεια δίχως βλάστηση Ε-Εκβολικό G-Λιμνοθαλάσσιο R-Ποτάμιο L-Λιμναίο P-Υγροστασιακό (Ελώδες) Α-Λιμνοθαλασσιακό T-Παράλιο U-Άνω Συνεχούς Ροής W-Κάτω Συνεχούς Ροής I-Ασυνεχούς Ροής M-Λιμνητικό L-Παράλιο Ο-Υδατοσυλλογή S-Επιφάνεια δίχως βλάστηση A-Βλάστηση υδάτινων κλινών E-Αναδυόμενη βλάστηση U-Θαμνώδης βλάστηση F-Δενδρώδης βλάστηση R-Πέτρες C-Χαλίκια/Κροκάλες S-Άμμος M-Ιλύς O-Οργανική ουσία A-Κρούστα αλάτων R-Πέτρες C-Χαλίκια/Κροκάλες S-Άμμος M-Ιλύς O-Οργανική ουσία A-Κρούστα αλάτων V-Πρόδρομη βλάστηση 18

19 Πίνακας 1. MedWet σύστημα ταξινόμησης οικοτόπων των υγροτόπων (Ζαλίδης κ.ά 1995). (συνέχεια) Α-Βλάστηση υδάτινων κλινών E-Αναδυόμενη βλάστηση U-Θαμνώδης βλάστηση F-Δενδρώδης βλάστηση Ειδικοί Τύποι για την υδροπερίοδο Θαλάσσιο και εκβολικό σύστημα Ποτάμιο, λιμναίο και υγροστασιακό σύστημα Ειδικοί Τύποι για την αλατότητα του νερού Ειδικοί Τύποι για τις ανθρωπογενείς επεμβάσεις Α-Φύκη M-Υδρόβια βρύα R-Ριζωμένα αγγειόσπερμα L-Ριζωμένα αγγειόσπερμα με επιπλέοντα φύλλα F-Ελεύθερως πλέοντα αγγειόσπερμα P-Μόνιμη αναδυόμενη βλάστηση N-Προσωρινή αναδυόμενη βλάστηση D-Φυλλοβόλα E-Αειθαλή A-Νεκρά D-Φυλλοβόλα E-Αειθαλή A-Νεκρά P-Mόνιμη κατάκλυση A-Παροδική κατάκλυση R-Κανονική κατάκλυση U-Κορεσμός P-Μόνιμη κατάκλυση S-Εποχική κατάκλυση T-Προσωρινή κατάκλυση I-Ασυνεχής κατάκλυση U-Κορεσμός F-Γλυκό (<0,5ppt) R-Γλυκό έως υφάλμυρο (0,5-5,0ppt) B-Υφάλμυρο (5,0-18,0ppt) A-Υφάλμυρο έως αλμυρό (18,0-30,0ppt) S-Αλμυρό (>30,0ppt) F-Εγκαταλελειμμένος αγρός R-Ταμιευτήρας S-Αλυκή R-Ορυζώνας C-Τάφρος 19

20 Πλεονεκτήματα της μεθόδου χαρτογράφησης ΜedWet είναι: α) Η συνδυασμένη χρήση τηλεπισκοπικών δεδομένων με δεδομένα πεδίου, που την καθιστά οικονομικότερη και λιγότερο χρονοβόρα. β) Διενεργείται εύκολα από επιστήμονες σχετικούς με το αντικείμενο των υγροτόπων, μετά από βραχύχρονη εκπαίδευση. γ) Οι παραγόμενοι χάρτες παρουσιάζουν το μωσαϊκό των οικοτόπων (επιμέρους μονάδων) στον υγρότοπο παρέχοντας πληροφορίες για: i) τις φυσιογνωμικές μονάδες βλάστησης, ii) τον τύπο του υποστρώματος, iii) την υδροπερίοδο, iv) την αλατότητα, v) τις ανθρωπογενείς επιδράσεις. Σε συνδυασμό με άλλες πηγές πληροφοριών μπορούν να αποτελέσουν εργαλείο διαχείρισης των φυσικών πόρων και σχεδιασμού δραστηριοτήτων. δ) Η χαρτογράφηση των οικοτόπων των υγροτόπων στηρίζει τη διαδικασία αναγνώρισης των ορίων των υγροτόπων. Η μέθοδος χαρτογράφησης ΜedWet οργανώνεται στην προκαταρκτική, αναλυτική και συνθετική φάση η κάθε μία από τις οποίες περιλαμβάνει επιμέρους στάδια εργασιών: Ι. Προκαταρκτική φάση Η φάση αυτή περιλαμβάνει τα ακόλουθα στάδια: Καταγραφή πηγών πληροφοριών και συγκέντρωση πληροφοριών. Εντοπισμό των υγροτόπων της λεκάνης απορροής και προκαταρκτική φωτοερμηνεία. Κατά το στάδιο αυτό εντοπίζονται οι υγρότοποι ανά λεκάνη απορροής, από τηλεπισκοπικές και άλλες πηγές. Σε αυτό το στάδιο διενεργείται δειγματοληπτική φωτοερμηνεία και σημειώνονται οι δυσκολίες ταξινόμησης, οι οποίες στη συνέχεια διερευνώνται στο πεδίο. Αναγνωριστική Επίσκεψη. Διενεργείται, όταν: α) δεν είναι εφικτή η προκαταρκτική φωτοερμηνεία, ελλείψει στοιχείων, β) υγρότοποι μη μόνιμης κατάκλυσης που γνωρίζουμε την ύπαρξή τους, δεν είναι εμφανείς στις αεροφωτογραφίες ή ορθοφωτογραφίες λόγω διαφορετικής εποχής λήψης τους, γ) στις αεροφωτογραφίες ή ορθοφωτογραφίες παρουσιάζονται γνωρίσματα υγροτοπικών μονάδων (π.χ. υγρασία εδάφους, ύπαρξη νερού), αλλά δεν υπάρχουν άλλα δεδομένα που να βοηθούν στην προκαταρκτική φωτοερμηνεία. Προετοιμασία εργασιών πεδίου. Επιλέγονται σημεία για επαλήθευση της προκαταρκτικής φωτοερμηνείας, καθώς και σημεία δειγματοληψίας στη μεταβατική ζώνη των υγροτόπων για αναγνώριση των ορίων τους. ΙΙ. Αναλυτική φάση Εργασίες πεδίου. Οι εργασίες πεδίου διεκπεραιώνονται με τρόπο, ώστε να καλυφθεί η περίοδος της μέγιστης κατάκλυσης και η βλαστητική περίοδος. Όλα τα δεδομένα καταχωρούνται στα 20

21 "Τυποποιημένα Δελτία Απογραφής" (βλ. Παράρτημα). Κατά τις εργασίες πεδίου πραγματοποιούνται τα ακόλουθα: α) Επιβεβαίωση και συμπλήρωση προκαταρκτικής φωτοερμηνείας. Για τον έλεγχο της προκαταρκτικής φωτοερμηνείας καταγράφονται στα σημεία που έχουν προεπιλεγεί κατά τη Φάση Ι τα εξής δεδομένα: - τα κυρίαρχα υγροτοπικά είδη χλωρίδας κάθε ταξινομικής υγροτοπικής μονάδας, - ενδείξεις για τον προσδιορισμό της κυρίαρχης υδροπεριόδου, - επιτόπιες μετρήσεις αλατότητας του νερού ή του εδαφικού διαλύματος, - ανθρωπογενείς επεμβάσεις. β) Καταγραφή δεδομένων για την αναγνώριση και οριοθέτηση του υγροτόπου. ΙΙΙ. Συνθετική φάση (Φωτοερμηνεία-Κατασκευή χάρτη) Ολοκλήρωση της φωτοερμηνείας. Η φωτοερμηνεία εκτελείται με σκοπό την ταξινόμηση των επιμέρους μονάδων του υγροτόπου βάσει του συστήματος ταξινόμησης υγροτόπων (βλ. Πίνακα 1). Τα στοιχεία που αναγνωρίζονται κατά τη φωτοερμηνεία και καθορίζουν την ταξινόμηση είναι: α) η σύνθεση του υποστρώματος (άμμος, χαλίκια, έδαφος, κρούστα αλάτων κλπ.) στην περίπτωση που η μονάδα του υγροτόπου έχει φυτική κάλυψη μικρότερη από 30%, β) οι υδατοσυλλογές και οι ενδείξεις υγρασίας εδάφους, και γ) οι φυσιογνωμικές μονάδες βλάστησης (δέντρα, θάμνοι, βλάστηση υδάτινων κλινών, αναδυόμενη βλάστηση). Καταχώρηση στη γεωγραφική βάση δεδομένων. Η γεωγραφική βάση που δημιουργείται μπορεί να στηρίξει περαιτέρω ανάλυση και επεξεργασία και αποτελεί τη βάση για την παρακολούθηση τόσο της έκτασης του υγροτόπου, όσο και των άλλων γνωρισμάτων του. Κατασκευή του ημιτελικού χάρτη. Η ταξινόμηση των επιμέρους μονάδων του υγροτόπου που γίνεται κατά τη φωτοερμηνεία καθώς και τα σημεία στη μεταβατική ζώνη όπου ελέγχθηκαν τα κριτήρια αναγνώρισης, μεταφέρονται στο χαρτογραφικό υπόβαθρο. Το όριο του υγροτόπου ορίζεται από τη γραμμή που ενώνει τα ανώτερα σημεία των τομών στα οποία ισχύουν τα κριτήρια αναγνώρισης. Κατασκευή τελικού χάρτη. Πραγματοποιείται δειγματοληπτικός ποιοτικός έλεγχος του ημιτελικού χάρτη για την ορθότητα της ταξινόμησης και την ακρίβεια αποτύπωσης των ορίων του υγροτόπου και των υγροτοπικών του μονάδων. Ο τελικός χάρτης παρουσιάζει τις επιμέρους μονάδες του υγροτόπου με όλα τα στοιχεία τους καθώς και τα όριά του. Η χαρτογράφηση των οικοτόπων βάσει της ανωτέρω μεθόδου αποτελεί το μέσο για την αναγνώριση και οριοθέτηση των ορίων του υγροτόπου προς την πλευρά της χέρσου. 21

22 3. ΑΠΟΓΡΑΦΕΣ ΤΩΝ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Στο Κεφάλαιο αυτό κρίνεται απαραίτητο να παρουσιασθούν όλες οι απογραφικές προσπάθειες υγροτόπων στην Ελλάδα και να διατυπωθούν οι προοπτικές για το μέλλον. Πρώτη απογραφική προσπάθεια των υγροτόπων θεωρείται ο κατάλογος του Δωρικού που δημοσιεύθηκε το 1981 και απαριθμούσε 115 υγροτόπους. Δέκα έτη αργότερα, και ενώ εκπονούνται αρκετές αξιόλογες μελέτες που δίνουν απογραφικές πληροφορίες για πολλούς ελληνικούς υγροτόπους, δημοσιεύεται από τους Τσιούρη και Γεράκη (1991) εκτενέστερος κατάλογος με 264 υγροτόπους, ο οποίος, ουσιαστικά, περιέχει μόνο ονομασίες και γεωγραφικές συντεταγμένες. Η "Απογραφή των ελληνικών υγροτόπων ως φυσικών πόρων: Πρώτη Προσέγγιση" (Ζαλίδης και Μαντζαβέλας 1994), η οποία ξεκίνησε το 1991 και ολοκληρώθηκε το 1994, αποτελεί την πρώτη ολοκληρωμένη προσπάθεια απογραφής. Σχεδιάσθηκε και υλοποιήθηκε με την αμέριστη στήριξη των Υπουργείων ΠΕΧΩΔΕ και Γεωργίας από ομάδα επιστημόνων του ΕΚΒΥ, οι οποίοι αργότερα συμμετείχαν στον σχεδιασμό της μεθόδου απογραφής υγροτόπων MedWet. Ο κατάλογος των υγροτόπων αριθμεί πλέον 378 καταχωρήσεις. Και για τους περισσότερους από αυτούς δίνονται εμβαδόν, βιοτικά και αβιοτικά γνωρίσματα, αξίες και χρήσεις, κίνδυνοι υποβάθμισης, καθεστώς προστασίας και θετικές ενέργειες. Στην έκδοση αυτού του έργου είχε επισημανθεί ότι μακροπρόθεσμος σκοπός της απογραφής των ελληνικών υγροτόπων θα πρέπει να είναι η δημιουργία μιας εθνικής βάσης δεδομένων που θα περιλαμβάνει πληροφορίες τόσο για όλους τους υγροτόπους, όσο και για τις λεκάνες απορροής τους, οι οποίες θα ανανεώνονται κατά τακτά χρονικά διαστήματα. Στη συνέχεια, το 1999 το ΕΚΒΥ, σε συνεργασία με τα τμήματα Γεωπονίας, Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος και Πληροφορικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, και με χρηματοδότηση της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Τεχνολογίας (ΓΓΕΤ), υλοποίησαν έργο για την ενημέρωση και επικαιροποίηση των απογραφικών δεδομένων και την καταχώρησή τους σε ηλεκτρονική βάση δεδομένων. Κατά το έργο αυτό, που ολοκληρώθηκε τον Νοέμβριο του 2000: α) κατασκευάσθηκε ηλεκτρονική βάση δεδομένων, βάσει του προτύπου MedWet, συμβατή με άλλες εθνικές και διεθνείς βάσεις δεδομένων, επεκτάσιμη και εύκολα ανανεώσιμη, β) συγκεντρώθηκαν, αξιολογήθηκαν και συνδυάσθηκαν όλες οι υπάρχουσες πηγές για τους ελληνικούς υγροτόπους (π.χ. έργα εθνικής εμβέλειας ή μεμονωμένες μελέτες) και γ) πληροφορίες και δεδομένα για 291 ελληνικούς υγροτόπους καταχωρήθηκαν στη βάση δεδομένων. Τα δεδομένα που καταχωρήθηκαν στη βάση αφορούν πλέον όχι μόνον τους ίδιους τους υγροτόπους, αλλά και τις λεκάνες απορροής τους. Επίσης, στα πλαίσια του ίδιου έργου αναπτύχθηκε εφαρμογή για την παρουσίαση της βάσης δεδομένων για τους ελληνικούς υγροτόπους στο διαδίκτυο. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται η διάδοση πληροφοριών και η ελεύθερη πρόσβαση σε κάθε ενδιαφερόμενο όπως κεντρικές υπηρεσίες του δημοσίου τομέα, ερευνητικά και εκπαιδευτικά ιδρύματα, περιβαλλοντικές οργανώσεις, καθώς και ιδιωτικούς φορείς που ασχολούνται με το φυσικό περιβάλλον. Η συνεχής ενημέρωση της βάσης δεδομένων για τους ελληνικούς υγροτόπους με επικαιροποιημένα στοιχεία καθώς και η χαρτογράφηση των ελληνικών υγροτόπων αποτελούν τα επόμενα στάδια εργασίας για τη διατήρηση του αρχείου για τους ελληνικούς υγροτόπους. 22

23 Επισημαίνεται ότι με τη χαρτογράφηση των ελληνικών υγροτόπων θα ανοιχθούν νέες προοπτικές για την περαιτέρω αξιοποίηση των δεδομένων της απογραφής, κυρίως σε θέματα παρακολούθησης και οριοθέτησης. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Commission of European Communities (CEC) CORINE Biotopes: Greece. DG XI. 174 pp. Commission of European Communities (CEC) CORINE Landcover: Technical guide. 135pp. Cowardin L. M., V. Carter, F. C. Golet, and E. T. CaRoe Classification of wetlands and deepwater habitats of the United States. US Fish and Wildlife Service. Washington D.C. 131 pp. Costa, L. T., J. C. Farinha, N. Hecker, and P. Tomas Vives Mediterranean Wetland Inventory: A Reference manual. MedWet/Instituto de Conservação da Natureza/Wetlands International Publication, Volume I. Environmental Law Institute Wetlands protection workbook (Revised). US Environmental Protection Agency. Washington D.C. 121p. plus appendices. Farinha, J. C., L. T. Costa, G. Zalidis, A. Mantzavelas, E. Fitoka, N. Hecker, and P. Tomas Vives Mediterranean Wetland Inventory: Habitat Description System. MedWet/Instituto de Conservação da Natureza/Wetlands International /Greek Biotope-Wetland Centre Publication, Volume III. Hecker, N., and Tomas Vives P. (eds) The Status of Wetland Inventories in the Mediterranean Region. MedWet Publication/IWRB Publication pp. Zalidis, G., A. Mantzavelas, and E. Fitoka Mediterranean Wetland Inventory: Photointerpretation and Cartographic Conventions. MedWet/Greek Biotope- Wetland Centre/Instituto de Conservação da Natureza/Wetlands International Publication, Volume IV. Ζαλίδης, Γ. και Α. Μαντζαβέλας (συντονιστές εκδόσης) Απογραφή ελληνικών υγροτόπων ως φυσικών πόρων (Πρώτη προσέγγιση). Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας, Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγροτόπων (ΕΚΒΥ). xviii σελ. Ζαλίδης Γ., Α. Μαντζαβέλας και Ε. Φυτώκα Χαρτογράφηση οικοτόπων των υγροτόπων. Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγροτόπων (ΕΚΒΥ). 59 σελ. Hecker, N., L. T Costa, J. C. Farinha and P. Tomas Vives Mediterranean Wetland Inventory: Data Recording. MedWet/Instituto de Conservação da Natureza /Wetlands International Publication, Volume II. 23

24 Karathanasis, A. D Wetland delineation and hydrology monitoring in Western Kentucky. University of Κentucky, Department of Agronomy. 8 pp. Καρτέρης, Μ Δασική Αεροφωτογραφία. University Studio Press. Θεσσαλονίκη. 432 σελ. Καρτέρης, Μ Τηλεπισκόπιση Φυσικών Πόρων και Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. 247 σελ. Maltby, E Waterlogged Wealth: Why Waste the World's Wet Places. Agribookstore Publication. ISBN: Mαντζαβέλας, A., Γ. Ζαλίδης, Π. A. Γεράκης και Σ. Ντάφης (συντονιστές έκδοσης) Κριτήρια Αναγνώρισης Περιοχών ως Υγροτόπων. Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγροτόπων (EKBY). Θεσσαλονίκη. 14 σελ. Τσιούρης, Σ. Ε. και Π. Α. Γεράκης Υγρότοποι της Ελλάδας: Αξίες, Αλλοιώσεις, Προστασία. WWF, Εργαστήριο Οικολογίας και Προστασίας Περιβάλλοντος ΑΠΘ, IUCN. Θεσσαλονίκη. 96 σελ. Vives, Tomas MedWet subproject on inventory and monitoring. 1 st Advisory Group Meeting. Alcochete, Portugal, 8-10 July Conclusions of the meeting. ICN, Lisboa, IWRB, Slimbridge (unpublished report). 24

25 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Τυποποιημένο Έντυπο Απογραφής Υγροτόπων ΛΕΚΑΝΗ ΑΠΟΡΡΟΗΣ Χώρα: Συντάκτης: Διεύθυνση: Ημερομηνία καταγραφής: Κωδικός Λεκάνης: Όνομα Λεκάνης/Υπολεκάνης: 1. ΘΕΣΗ Γεωγραφικό Πλάτος: από έως Γεωγραφικό Μήκος: από έως Υψόμετρο (m): Μέσο Ελάχιστο Μέγιστο 2. ΦΥΣΙΟΓΡΑΦΙΑ Εμβαδόν (Κm 2 ): ΥΔΡΟΛΟΓΙΑ Μήκος Ποταμού (Km): Απορροή (Hm 3 /έτος): ΓΕΩΛΟΓΙΑ/ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ 3. ΚΑΛΥΨΗ ΓΗΣ CORINE τύποι κάλυψης γης Ποσοστό (%) έκτασης ανά: Τεχνητές επιφάνειες: Αγροτικές εκτάσεις: Δασικές/ημιφυσικές περιοχές: Υγροτόπους: Υδατοσυλλογές: Παρατηρήσεις για την κάλυψη/χρήση γης: 25

26 ΥΓΡΟΤΟΠΟΣ Χώρα: Συντάκτης: Διεύθυνση: Ημερομηνία καταγραφής: 1. ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ Κωδικός Υγροτόπου: Ονομασία Υγροτόπου: Άλλη Ονομασία: Άλλοι κωδικοί: NATURA 2000 CORINE Biotopes Ramsar Μεσογ. SPA (Σύμβαση Βαρκελώνης) IWC IBA 2. ΘΕΣΗ Γεωγραφικές Συντεταγμένες: ο Ν και ο Ε Υψόμετρο (μ): Μέσο Ελάχιστο Μέγιστο Διοικητική διαίρεση: Κωδικός Κάλυψη % Υποδιαιρέσεις Παρατηρήσεις για τη θέση (κοντινές πόλεις, κύριοι ποταμοί κλπ.): Κωδικός Λεκάνης Απορροής: Όνομα Λεκάνης/Υπολεκάνης: 26

27 ΥΓΡΟΤΟΠΟΣ (συνέχεια) Τμήμα Συμπλέγματος; (Ν/Ο) Εάν ΝΑΙ, Όνομα Συμπλέγματος: Γεωγραφικές Συντεταγμένες Συμπλέγματος: ο Ν και ο Ε 3. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Εμβαδόν (ha): Μήκος ποταμού (μ): Γενική περιγραφή περιοχής: 3.1. ΦΥΣΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΔΙΑΙΤΑ ΝΕΡΟΥ Εισροή 1 Εκροή 2 α β α β α β α β 1 Εισροή: Πρώτος χαρακτήρας (α): 1. Θάλασσα, 2. Ποταμός, 3. Απορροή, 4. Υπόγειο νερό, 5. Πηγή, 6. Μόνο βροχή, 7. Τεχνητή Δεύτερος χαρακτήρας (β): 1. Μόνιμη 2. Μη μόνιμη 2 Εκροή: 0. Όχι, 1. Μόνιμη, 2. Διακοπτόμενη, 3. Τεχνητή Παρατηρήσεις για εισροή/εκροή: Παρουσία νερού: Ιαν Φεβ Μαρ Απρ Μάι Ιουν Ιουλ Αυγ Σεπ Οκτ Νοε Δεκ α β α β α β α β α β α β α β Α β α β α β α β α β Όπου: α: 1. Απουσία νερού, 2. Μερική κατάκλυση, 3. Πλήρης κατάκλυση β: 1. Δεν υπάρχει κατάκλυση, 2. Τυχαία κατάκλυση, 3. Συχνή κατάκλυση, 4. Μόνιμη κατάκλυση Παρατηρήσεις για την υδρολογία: ΓΕΩΛΟΓΙΑ/ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ: 27

28 ΟΙΚΟΤΟΠΟΣ Κωδικός Υγρότοπου: Ταξινόμηση MedWet: Εμβαδόν (ha): Μέγιστο βάθος (μ): Κατάσταση 1 Ανθρ. Παρέμβ. 2 ph 3 Γενική περιγραφή: Κωδικός Υγρότοπου: Ταξινόμηση MedWet: Εμβαδόν (ha): Μέγιστο βάθος (μ): Κατάσταση 1 Ανθρ.Παρέμβ. 2 ph 3 Γενική περιγραφή: Κωδικός Υγρότοπου: Ταξινόμηση MedWet: Εμβαδόν (ha): Μέγιστο βάθος (μ): Κατάσταση 1 Ανθρ.Παρέμβ. 2 ph 3 Γενική περιγραφή: Κωδικός Υγρότοπου: Ταξινόμηση MedWet: Εμβαδόν (ha): Μέγιστο βάθος (μ): Κατάσταση 1 Ανθρ.Παρέμβ. 2 ph 3 Γενική περιγραφή: 28

29 ΟΙΚΟΤΟΠΟΣ (συνέχεια) 1 Kατάσταση = 0-Άγνωστη, 1-Φυσική, καμία ένδειξη ανθρωπογενών αλλαγών, 2-Φυσική κατάσταση βλάστησης/τοπίου κυρίαρχη (>50%), 3-Βλάστηση/Τοπίο μερικώς τροποποιημένο (10-50% σε φυσική κατάσταση), 4-Βλάστηση/ Τοπίο πολύ τροποποιημένο (<10% σε φυσική κατάσταση), 5- Φυσική κατάσταση βλάστησης/τοπίου εντελώς τροποποιημένη. 2 Παρέμβαση = 0-Άγνωστη, 1-Φυσική κατάκλυση, 2-Μερικώς ελεγχόμενη, 3-Πολύ ελεγχόμενη. 3 ph = 0-Άγνωστο, 1-Όξινο (ph<5,5), 2-Ουδέτερο (ph 5,5-7,4), 3-Αλκαλικό (ph>7,4). ΧΛΩΡΙΔΑ Κωδικός Υγροτόπου: Κωδικός Οικοτόπου Κυρίαρχα Είδη/Επιστημονική Ονομασία Κάλυψη Ύψος Παρατηρήσεις Κάλυψη: += Παρουσία, 1=1-10%, 2=11-25%, 3=26-50%, 4=51-75%, 5=76-100% Ύψος: 1=<1m, 2=1-3m, 3=3-6m, 4=>6m 29

30 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ Κωδικός Υγροτόπου: ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ. Oνομασία * Θέση 1 Τάση 2 Σπουδαιότητα 3 Κάλυψη (%) Ονομασία* Κλίμακα 4 Παρατηρήσεις 1 Θέση: = 1-εντός του υγροτόπου, 2-εκτός του υγροτόπου, 3-εκτός και εντός του υγροτόπου, 2 Τάση: Πρώτος χαρακτήρας = 0-άγνωστη, 1-παλαιά δραστηριότητα, 2-τωρινή δραστηριότητα, 3- προβλεπόμενη δραστηριότητα, Δεύτερος χαρακτήρας = 0-άγνωστη, 1-αυξητική, 2-πτωτική, 3-υπό εγκατάλειψη, 4-σταθερή, 3 Σπουδαιότητα: Πρώτος χαρακτήρας = 1-στοιχειώδης, 2-σε τοπικό επίπεδο, 3-σε περιφερειακό επίπεδο, 4-σε εθνικό επίπεδο Δεύτερος χαρακτήρας = 0-αδύνατον να ορισθεί, 1-μικρή σπουδαιότητα, 2-σπουδαία, 3- πολύ σπουδαία, 4 Κλίμακα: 0-άγνωστο, 1-όχι μεγάλη επίπτωση στις περισσότερες υγροτοπικές λειτουργίες, 2-κάποια επίπτωση στις περισσότερες υγροτοπικές λειτουργίες, αλλά όχι σημαντική, 3-κάποια υποβάθμιση των περισσοτέρων υγροτοπικών λειτουργιών, 4-σημαντική υποβάθμιση των περισσοτέρων υγροτοπικών λειτουργιών, 5-εξαφάνιση μιας ή περισσοτέρων υγροτοπικών λειτουργιών, 6-κάποια βελτίωση των υγροτοπικών λειτουργιών, 7-σημαντική βελτίωση των υγροτοπικών λειτουργιών. 30

Δ Ρ Α Σ Η Β.1. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΑΠΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΕΣ ΥΓΡΟΤΟΠΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ

Δ Ρ Α Σ Η Β.1. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΑΠΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΓΙΑ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΕΣ ΥΓΡΟΤΟΠΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Υ Π Ε Χ Ω Δ Ε Δ /νσ η Π ε ρ ιβ α λ λ ο ν τ ικ ο ύ Σ χ ε δ ια σ μ ο ύ Τ μ ή μ α Δ ια χ ε ίρ ισ η ς Φ υ σ ικ ο ύ Π ε ρ ιβ ά λ λ ο ν τ ο ς ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΕΩΝ ΥΠΕΧΩΔΕ - ΜΓΦΙ/ΕΚΒΥ, 1999-2001, ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Υ Α Δ Τ Α ΙΝΑ ΟΙΚ ΙΝΑ ΟΙΚ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΥΣΤΗΜΑ Α Κ Ποϊραζ Ποϊραζ δης Χειμερινό

Υ Α Δ Τ Α ΙΝΑ ΟΙΚ ΙΝΑ ΟΙΚ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΥΣΤΗΜΑ Α Κ Ποϊραζ Ποϊραζ δης Χειμερινό Κ. Ποϊραζίδης Χειμερινό 2010 2011 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΒΙΒΛΙΑ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΥΛΗΣ Ενότητα 1: Εισαγωγή στους υγροτόπους 1.1. Λίμνες 1.2. Έλη 1.3. Υφάλμυρα νερά 1.4. Τρεχούμενα νερά Ενότητα 2: ΤΟ ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικοί Υγρότοποι και η Πρωτοβουλία MedWet για τους Μεσογειακούς Υγρoτόπους

Ελληνικοί Υγρότοποι και η Πρωτοβουλία MedWet για τους Μεσογειακούς Υγρoτόπους Ελληνικοί Υγρότοποι και η Πρωτοβουλία MedWet για τους Ελένη Φυτώκα Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων Υγροτόπων (ΕΚΒΥ) Περίπου 400 υγρότοποι Απογραφή 1996, ΕΚΒΥ ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ υναµικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Δ/ΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ Μαρία Αναγνωστοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Ενότητα 1: Εισαγωγή Eαρινό 2013-2014 Το περιεχόμενο του μαθήματος διατίθεται με άδεια Creative Commons εκτός και αν αναφέρεται διαφορετικά

Διαβάστε περισσότερα

SAT001 - Εκβολή ποταμού Βάτου

SAT001 - Εκβολή ποταμού Βάτου SAT001 - Εκβολή ποταμού Βάτου Περιγραφή Η εκβολή του χειμάρρου Βάτου δεν είναι προσβάσιμη με δρόμο από τη στεριά. Προσεγγίζεται μόνο με σκάφος και βρίσκεται σε απόσταση περίπου 17 χλμ. μακριά από το λιμάνι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ NATURA 2000 ΚΑΙ LIFE+ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ http://www.minenv.gr/ 369 370 371 ΠΑΡΚΟ ΠΡΕΣΠΩΝ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΠΕΧΩΔΕ ΕΚΒΥ 1999-2001

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΠΕΧΩΔΕ ΕΚΒΥ 1999-2001 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΠΕΧΩΔΕ ΕΚΒΥ 1999-2001 EΚΘΕΣΗ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ 1999 ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΗΣ ΒΑΡΚΕΛΩΝΗΣ (Για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και των παράκτιων περιοχών της Μεσογείου) Υπεύθυνη σύνταξης:

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015 Αντικείμενο: «Μελέτη Σχεδίου Διαχείρισης Εθνικού Δρυμού Αίνου» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση θεµατικών επιπέδων γεωγραφικής πληροφορίας του Ελληνικού Κέντρου Βιοτόπων-Υγροτόπων (ΕΚΒΥ)

Παρουσίαση θεµατικών επιπέδων γεωγραφικής πληροφορίας του Ελληνικού Κέντρου Βιοτόπων-Υγροτόπων (ΕΚΒΥ) Παρουσίαση θεµατικών επιπέδων γεωγραφικής πληροφορίας του Ελληνικού Κέντρου Βιοτόπων- Εισηγήτρια: Λένα Χατζηιορδάνου, ΕΚΒΥ Το Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων- ιδρύθηκε το 1991 ως παράρτηµα του Μουσείου Γουλανδρή

Διαβάστε περισσότερα

SAM002 - Έλος Μεσοκάμπου

SAM002 - Έλος Μεσοκάμπου SAM002 - Έλος Μεσοκάμπου Περιγραφή Το έλος Μεσοκάμπου βρίσκεται περίπου 3 χιλιόμετρα νότια - νοτιοδυτικά από το Παλαιόκαστρο, στο Δήμο Σάμου. Περιλαμβάνεται στην εθνική απογραφή με κωδικό GR412341000 και

Διαβάστε περισσότερα

«Μετρήσειςρύπανσηςποταμώνκαιδιακρατική συνεργασία:ο ρόλος του διαβαλκανικού Κέντρου Περιβάλλοντος»

«Μετρήσειςρύπανσηςποταμώνκαιδιακρατική συνεργασία:ο ρόλος του διαβαλκανικού Κέντρου Περιβάλλοντος» «Μετρήσειςρύπανσηςποταμώνκαιδιακρατική συνεργασία:ο ρόλος του διαβαλκανικού Κέντρου Περιβάλλοντος» Καθηγητής Γεώργιος Ζαλίδης Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Επιστημονικώς υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

AND014 - Εκβολή όρμου Λεύκα

AND014 - Εκβολή όρμου Λεύκα AND014 - Εκβολή όρμου Λεύκα Περιγραφή Η εκβολή του όρμου Λεύκα βρίσκεται περίπου 5 χιλιόμετρα βόρεια του οικισμού Αρνάς (ή Άρνη) στην Άνδρο. Πρόκειται για εκβολή ρύακα σχεδόν μόνιμης ροής, που τροφοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμός απόφασης Υπουργού ΠΕΧΩΔΕ: 56850/3145/16.09.97

Αριθμός απόφασης Υπουργού ΠΕΧΩΔΕ: 56850/3145/16.09.97 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΧΩΔΕ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Πρόγραμμα: «Συμμετοχή της Ελλάδας στη Μεσογειακή Επιτροπή Υγροτόπων της Διεθνούς Σύμβασης Ραμσάρ

Διαβάστε περισσότερα

SAM003 - Έλος Γλυφάδας

SAM003 - Έλος Γλυφάδας SAM003 - Έλος Γλυφάδας Περιγραφή Το έλος Γλυφάδας βρίσκεται βορειοανατολικά του Ηραίου, στην νοτιοδυτική πλευρά του αεροδρομίου Σάμου, στο Δήμο Σάμου. Περιλαμβάνεται στην εθνική απογραφή με κωδικό GR412342000

Διαβάστε περισσότερα

Η κατανάλωση του νερού. Κατανομή του νερού στη Γη

Η κατανάλωση του νερού. Κατανομή του νερού στη Γη 1 Η κατανάλωση του νερού Το νερό που χρησιμοποιείται σε κάθε χώρα διατίθεται κυρίως στη γεωργία, τη βιομηχανία και για αστική χρήση. Η κατανομή του νερού στις τρεις αυτές χρήσεις εξαρτάται από το βαθμό

Διαβάστε περισσότερα

Καλούστ Παραγκαμιάν WWF Ελλάς

Καλούστ Παραγκαμιάν WWF Ελλάς Η κατάσταση των υγροτόπων Καλούστ Παραγκαμιάν WWF Ελλάς Ερευνητικό πρόγραμμα: Προστασία των νησιωτικών υγρότοπων της Ελλάδας Οι νησιωτικοί υγρότοποι της Ελλάδας -προϋπάρχουσα γνώση- Η πρώτη συστηματική

Διαβάστε περισσότερα

«Βελτίωση της γνώσης σχετικά με τον καθορισμό της ελάχιστα

«Βελτίωση της γνώσης σχετικά με τον καθορισμό της ελάχιστα Αποτελέσματα και προκλήσεις της Πράξης: «Βελτίωση της γνώσης σχετικά με τον καθορισμό της ελάχιστα απαιτούμενης στάθμης/παροχής υδάτινων σωμάτων» Πρόγραμμα «GR02 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

3/20/2011 ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ

3/20/2011 ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ Ι. Οι εργασίες θα ακολουθούν τη διδασκόμενη ύλη. ΙΙ. Θα γίνεται εκτενής χρήση του Διαδικτύου & άλλων ελληνικών και διεθνών ββλ βιβλιογραφικών πηγών. ΙΙΙ. Η παράδοση

Διαβάστε περισσότερα

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr Προστατεύει το υδάτινο περιβάλλον Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Το ΕΠΠΕΡΑΑ προστατεύει το Υδάτινο περιβάλλον βελτιώνει την Ποιότητα της Ζωής μας Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη»

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015 Αντικείμενο: «Ειδική Λιβαδοπονική Μελέτη για την περιφερειακή ζώνη του Ε.Δ. Αίνου» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

PAR011 - Αλυκές Λάγκερη (Πλατιά Άμμος)

PAR011 - Αλυκές Λάγκερη (Πλατιά Άμμος) PAR011 - Αλυκές Λάγκερη (Πλατιά Άμμος) Περιγραφή Ο υγρότοπος των Αλυκών Λάγγερη βρίσκεται περίπου 4 χιλιόμετρα βορειανατολικά της Νάουσας στην Πάρο. Πρόκειται για υγρότοπο που αποτελείται από δύο εποχιακά

Διαβάστε περισσότερα

AND018 - Εκβολή ρύακα Άμπουλου (όρμος Μεγάλη Πέζα)

AND018 - Εκβολή ρύακα Άμπουλου (όρμος Μεγάλη Πέζα) AND018 - Εκβολή ρύακα Άμπουλου (όρμος Μεγάλη Πέζα) Περιγραφή Η εκβολή του ρύακα Άμπουλου (όρμος Μεγάλη Πέζα) βρίσκεται περίπου 4,5 χιλιόμετρα βόρεια του οικισμού Μακρομάνταλο στην Άνδρο. Πρόκειται για

Διαβάστε περισσότερα

SAT013 - Εκβολή Ξηροποτάμου

SAT013 - Εκβολή Ξηροποτάμου SAT013 - Εκβολή Ξηροποτάμου Περιγραφή Η εκβολή Ξηροποτάμου βρίσκεται περίπου 5,4 χιλιόμετρα νότια - νοτιοδυτικά από τον οικισμό της Σαμοθράκης. Πρόκειται για έναν εποχικό ρύακα που δέχεται νερό από μια

Διαβάστε περισσότερα

Η επίδραση των Κοινοτικών Οδηγιών για τη Φύση στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα

Η επίδραση των Κοινοτικών Οδηγιών για τη Φύση στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα Η επίδραση των Κοινοτικών Οδηγιών για τη Φύση στην προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα Ελένη Τρύφων Υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέργειας Πόσο επίκαιρο είναι το ερώτημα; Η Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΔΗΓΙΑ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΔΑΤΙΚΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ

Η ΟΔΗΓΙΑ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΔΑΤΙΚΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ Η ΟΔΗΓΙΑ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΔΑΤΙΚΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ Η Οδηγία 2000/60/ΕΚ για τη θέσπιση πλαισίου κοινοτικής δράσης στον τομέα της πολιτικής των υδάτων, γνωστή ως Οδηγία Πλαίσιο για τους Υδατικούς Πόρους, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ INTERREG IIIA / PHARE CBC ΕΛΛΑΔΑ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ: ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ Καθηγητής Βασίλειος A. Τσιχριντζής Διευθυντής, Εργαστήριο Οικολογικής Μηχανικής και Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Περιεχόμενα 1.Αναφορά στο θεσμικό πλαίσιο των υδάτων 2.Εθνικές πολιτικές : Εθνικό πρόγραμμα, Σχέδια Διαχείρισης λεκανών απορροής

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 9 η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ Εαρινό

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 9 η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ Εαρινό ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 03/12/10 Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 9 η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ Εαρινό 2010 2011 ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ 1 Ηαποκατάσταση υγροτόπων δεν έχει ένα γενικά αποδεκτό ορισμό: Με την ευρύτερη ερη

Διαβάστε περισσότερα

MIL006 - Εκβολή Αγκάθια

MIL006 - Εκβολή Αγκάθια MIL006 - Εκβολή Αγκάθια Περιγραφή Η εκβολή στα Αγκάθια βρίσκεται στον ομώνυμο όρμο, 4,4 χιλιόμετρα περίπου βορειοδυτικά του οικισμού Εμπορειός στη Μήλο. Πρόκειται για εκβολή χειμάρρου σε άμεση αλληλεπίδραση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ Θ. Παπαδημητρίου, Π. Σιδηρόπουλος, Δ. Μιχαλάκης, Μ. Χαμόγλου, Ι. Κάγκαλου Φορέας Διαχείρισης Περιοχής Οικοανάπτυξης Κάρλας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΑΠΟ LIFE-NATURE

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΑΠΟ LIFE-NATURE ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΑΠΟ LIFE-NATURE EΘΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ NATURA ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 2014-2020 Πρωτοβουλία Επιτροπής ΦΥΣΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ για

Διαβάστε περισσότερα

LIFE ENVIRONMENT STRYMON

LIFE ENVIRONMENT STRYMON LIFE ENVIRONMENT STRYMON Ecosystem Based Water Resources Management to Minimize Environmental Impacts from Agriculture Using State of the Art Modeling Tools in Strymonas Basin Διαχείριση των υδατικών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΖΩΝΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΖΩΝΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΣΤΟΧΩΝ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ & ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΖΩΝΕΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ (ΖΕΠ) ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΚΑΘΟΡΙΣΤΕΙ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΠΤΗΝΑ (2009/147/ΕΚ) ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

SAM009 - Εκβολή Ποτάμι Καρλοβάσου

SAM009 - Εκβολή Ποτάμι Καρλοβάσου SAM009 - Εκβολή Ποτάμι Καρλοβάσου Περιγραφή Ο υγρότοπος της εκβολής Ποτάμι Καρλοβάσου, βρίσκεται 2,5 χιλιόμετρα βοριοδυτικά του οικισμού Λέκα και υπάγεται διοικητικά στον Δήμο Σάμου. Πρόκειται για εκβολή

Διαβάστε περισσότερα

Ενίσχυση της συμμετοχής των τοπικών πληθυσμών στη διαχείριση των υγροτόπων: Οι κατευθυντήριες γραμμές της Σύμβασης Ραμσάρ

Ενίσχυση της συμμετοχής των τοπικών πληθυσμών στη διαχείριση των υγροτόπων: Οι κατευθυντήριες γραμμές της Σύμβασης Ραμσάρ Ενίσχυση της συμμετοχής των τοπικών πληθυσμών στη διαχείριση των υγροτόπων: Οι κατευθυντήριες γραμμές της Σύμβασης Ραμσάρ Δρ. Μαρία Κάπαρη Ειδική επιστήμονας ΕΚΠΑΑ 2 ο Διεθνές Συνέδριο AQUA 2006 Θεματική

Διαβάστε περισσότερα

iii. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ

iii. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Υ.Π.ΕΝ. / Ε.Γ.Υ. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: «Κατάρτιση 1 ης Αναθεώρησης Σχεδίων Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών των 14 Υδατικών Διαμερισμάτων της χώρας, σύμφωνα με τις προδιαγραφές της Οδηγίας

Διαβάστε περισσότερα

Προστατεύει το. περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας.

Προστατεύει το. περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. Προστατεύει το περιβάλλον Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 αξιοποιεί τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Με την αξιοποίηση των ΑΠΕ αναδεικνύεται

Διαβάστε περισσότερα

Ορθολογική διαχείριση των υδάτων- Το παράδειγμα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας

Ορθολογική διαχείριση των υδάτων- Το παράδειγμα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας Ορθολογική διαχείριση των υδάτων- Το παράδειγμα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας Δρ. Νικόλαος Τσοτσόλης Γεωπόνος-μέλος του ΓΕΩΤΕΕ, με ειδίκευση στη διαχείριση των εδαφοϋδατικών πόρων (MSc, PhD) Γενικός

Διαβάστε περισσότερα

Καθ. Γεώργιος Ζαλίδης. Διαβαλκανικό Κέντρο Περιβάλλοντος

Καθ. Γεώργιος Ζαλίδης. Διαβαλκανικό Κέντρο Περιβάλλοντος Καθ. Γεώργιος Ζαλίδης Διαβαλκανικό Κέντρο Περιβάλλοντος Η Ολοκληρωμένη Διαχείριση Υδατικών πόρων βασίζεται στην αντίληψη ότι το νερό είναι ταυτόχρονα: Αναπόσπαστο τμήμα του οικοσυστήματος Φυσικός πόρος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ

ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ Εθνική Νοµοθεσία Α. Νόµος 1650/1986 «Για την προστασία του περιβάλλοντος» Εθνική Νοµοθεσία Α. Νόµος 1650/1986 «Για την προστασία του περιβάλλοντος» Το 1986 η εθνικήνοµοθεσία

Διαβάστε περισσότερα

MIL017 - Λίμνη ορυχείων Μπροστινής Σπηλιάς 2

MIL017 - Λίμνη ορυχείων Μπροστινής Σπηλιάς 2 MIL017 - Λίμνη ορυχείων Μπροστινής Σπηλιάς 2 Περιγραφή Η λίμνη ορυχείων Μπροστινής Σπηλιάς 2 βρίσκεται περίπου 3,5 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του οικισμού Εμπορειός στη Μήλο. Πρόκειται για λιμνίο που δημιουργήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου για την

εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου για την Αναγκαίες Μελέτες Υποβάθρου για την εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου για την Περιβαλλοντική Ευθύνη Σπύρος Παπαγρηγορίου, α αγρηγορ ου, Π.Μ. Μέλος ΜΕΠΑΑ/ ΤΕΕ 30 IOYNIOY 2010 Πλαίσιο Περιβαλλοντικής Ευθύνης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Albin Eser Καθηγητής Πανεπιστημίου Freiburg Γερμανίας

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Albin Eser Καθηγητής Πανεπιστημίου Freiburg Γερμανίας ΠΕΡΙΛΗΨΗ κατά τη διαμόρφωση του δικαίου περιβάλλοντος δεν θα εκλαμβάνεται πια ο άνθρωπος μόνον ως σφετεριστής της φύσης και του περιβάλλοντος αλλά επίσης ως τμήμα και ως μέλος της και συνεπώς κατά τις

Διαβάστε περισσότερα

NOMOΣ ΥΠ ΑΡΙΘ. 3937/2011 Διατήρηση της βιοποικιλότητας και άλλες διατάξεις Άρθρο 3 Εθνικό σύστηµα προστατευόµενων περιοχών 2. Το Υπουργείο Περιβάλλοντ

NOMOΣ ΥΠ ΑΡΙΘ. 3937/2011 Διατήρηση της βιοποικιλότητας και άλλες διατάξεις Άρθρο 3 Εθνικό σύστηµα προστατευόµενων περιοχών 2. Το Υπουργείο Περιβάλλοντ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΣΧΕΤΙΚΗ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΥΣΗ 2000 NOMOΣ ΥΠ ΑΡΙΘ. 3937/2011 Διατήρηση της βιοποικιλότητας και άλλες διατάξεις Άρθρο 3 Εθνικό σύστηµα προστατευόµενων περιοχών 2. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΛΕΚΑΝΩΝ ΑΠΟΡΡΟΗΣ ΠΟΤΑΜΩΝ ΥΔΑΤΙΚΟΥ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΛΕΚΑΝΩΝ ΑΠΟΡΡΟΗΣ ΠΟΤΑΜΩΝ ΥΔΑΤΙΚΟΥ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΛΕΚΑΝΩΝ ΑΠΟΡΡΟΗΣ ΠΟΤΑΜΩΝ ΥΔΑΤΙΚΟΥ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 2000/60/ΕΚ, ΚΑΤ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ Ν.3199/2003

Διαβάστε περισσότερα

LIFE STRYMON «Διαχείριση των υδατικών πόρων στη λεκάνη του Στρυμόνα για τη μείωση των επιπτώσεων από τη γεωργία με τη χρήση σύγχρονων μεθόδων»

LIFE STRYMON «Διαχείριση των υδατικών πόρων στη λεκάνη του Στρυμόνα για τη μείωση των επιπτώσεων από τη γεωργία με τη χρήση σύγχρονων μεθόδων» LIFE STRYMON «Διαχείριση των υδατικών πόρων στη λεκάνη του Στρυμόνα για τη μείωση των επιπτώσεων από τη γεωργία με τη χρήση σύγχρονων μεθόδων» Map1.1 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΤΟΠΩΝ- ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ LIFE STRYMON «Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

AND011 - Έλος Καντούνι

AND011 - Έλος Καντούνι AND011 - Έλος Καντούνι Περιγραφή Το έλος Καντούνι βρίσκεται νότια - νοτιοανατολικά στο όριο του χωριού Κόρθι στην Άνδρο. Πρόκειται για υποβαθμισμένη εκβολή που τροφοδοτείται από έναν ρύακα σχεδόν μόνιμης

Διαβάστε περισσότερα

Η παρακολούθηση των δασών στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής

Η παρακολούθηση των δασών στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής Η παρακολούθηση των δασών στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής Γιώργος Πουλής, Δασολόγος M.Sc. Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων - Υγροτόπων Διάρθρωση της παρουσίασης Σχεδιασμός ενός προγράμματος παρακολούθησης Η

Διαβάστε περισσότερα

AND002 - Έλος Άχλα. Περιγραφή. Γεωγραφικά στοιχεία. Θεμελιώδη στοιχεία

AND002 - Έλος Άχλα. Περιγραφή. Γεωγραφικά στοιχεία. Θεμελιώδη στοιχεία AND002 - Έλος Άχλα Περιγραφή Το έλος Άχλα βρίσκεται περίπου 4,5 χιλιόμετρα βόρεια βορειοανατολικά του οικισμού Στενιές της Άνδρου. Έχει καταγραφεί ως υγρότοπος και από το ΕΚΒΥ με κωδικό GR422345000 και

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη Παρουσίαση Μαθημάτων Σχολής Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών. Στη θεματική περιοχή: Περιβάλλον

Σύντομη Παρουσίαση Μαθημάτων Σχολής Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών. Στη θεματική περιοχή: Περιβάλλον Σύντομη Παρουσίαση Μαθημάτων Σχολής Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών Στη θεματική περιοχή: Περιβάλλον Προπτυχιακά μαθήματα Στη θεματική περιοχή: Περιβάλλον Μάθημα Στόχοι / Περιεχόμενο Εξάμηνο Υποχρ. /Επιλ.

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών Μεταβατικά ύδατα (transitional waters) σύµφωνα µε την Οδηγία Πλαίσιο για τα

Διαβάστε περισσότερα

MIL016 - Λίμνη ορυχείων Μπροστινής Σπηλιάς 1

MIL016 - Λίμνη ορυχείων Μπροστινής Σπηλιάς 1 MIL016 - Λίμνη ορυχείων Μπροστινής Σπηλιάς 1 Περιγραφή Η λίμνη ορυχείων Μπροστινής Σπηλιάς 1 βρίσκεται περίπου 3,5 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του οικισμού Εμπορειός στη Μήλο. Πρόκειται για μικρό λιμνίο που

Διαβάστε περισσότερα

Υ.Π.Ε.ΚΑ. Ειδική Γραμματεία Κεντρικής Υπηρεσίας Υδάτων (Κ.Υ.Υ.) Ποιοτική Οργάνωση-Αρμοδιότητες-Δράσεις. περιβάλλοντος

Υ.Π.Ε.ΚΑ. Ειδική Γραμματεία Κεντρικής Υπηρεσίας Υδάτων (Κ.Υ.Υ.) Ποιοτική Οργάνωση-Αρμοδιότητες-Δράσεις. περιβάλλοντος Υ.Π.Ε.ΚΑ Ειδική Γραμματεία Κεντρικής Υπηρεσίας Υδάτων (Κ.Υ.Υ.) Ποιοτική Οργάνωση-Αρμοδιότητες-Δράσεις κατάσταση υδάτινου περιβάλλοντος ΕΙΔΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΥΔΑΤΩΝ Αρμοδιότητες Συντονισμός

Διαβάστε περισσότερα

PAR006 - Έλος Χρυσής Ακτής

PAR006 - Έλος Χρυσής Ακτής PAR006 - Έλος Χρυσής Ακτής Περιγραφή Το έλος Χρυσής Ακτής βρίσκεται περίπου 1,2 χιλιόμετρα βορειοανατολικά του οικισμού Δρυός στην Πάρο. Πρόκειται για μικρό εποχιακό λιμνίο υφάλμυρου νερού με περιορισμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Δ/ΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Αναστασία Στρατηγέα. Ακριβή Λέκα Αγρονόμος Τοπογράφος Μηχανικός, Δρ. Ε.Μ.Π., Μέλος Ε.Δ.Ι.Π. Ε.Μ.Π.

ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Αναστασία Στρατηγέα. Ακριβή Λέκα Αγρονόμος Τοπογράφος Μηχανικός, Δρ. Ε.Μ.Π., Μέλος Ε.Δ.Ι.Π. Ε.Μ.Π. ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ακριβή Λέκα Αγρονόμος Τοπογράφος Μηχανικός,

Διαβάστε περισσότερα

MIL019 - Εποχικό αλμυρό λιμνίο όρμου Αγ. Δημητρίου

MIL019 - Εποχικό αλμυρό λιμνίο όρμου Αγ. Δημητρίου MIL019 - Εποχικό αλμυρό λιμνίο όρμου Αγ. Δημητρίου Περιγραφή Το εποχιακό αλμυρό λιμνίο Αγ. Δημητρίου βρίσκεται στον ομώνυμο όρμο, 2,3 χιλιόμετρα περίπου βόρεια του οικισμού Εμπορειός στη Μήλο. Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Χρηµατοδότηση Natura 2000 ΤΕΧΝΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ

Χρηµατοδότηση Natura 2000 ΤΕΧΝΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ Χρηµατοδότηση Natura 2000 ΤΕΧΝΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ για έναν ζωντανό πλανήτη Ιόλη Χριστοπούλου, WWF Ελλάς Αθήνα, 14 εκεµβρίου 2006 Χρηµατοδότηση Natura 2000 ΤΕΧΝΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ Εισαγωγή οµή & περιεχόµενο Παράδειγµα

Διαβάστε περισσότερα

AIG003 - Εκβολή ρύακα Αννίτσα

AIG003 - Εκβολή ρύακα Αννίτσα AIG003 - Εκβολή ρύακα Αννίτσα Περιγραφή Η εκβολή του ρύακα Αννίτσα βρίσκεται περίπου 1,4 χιλιόμετρα ανατολικά - νοτιοανατολικά από τον οικισμό Άλωνες και υπάγεται διοικητικά στο Δήμο Αίγινας. Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

AND001 - Έλος Βιτάλι. Περιγραφή. Γεωγραφικά στοιχεία. Θεμελιώδη στοιχεία. Καθεστώτα προστασίας

AND001 - Έλος Βιτάλι. Περιγραφή. Γεωγραφικά στοιχεία. Θεμελιώδη στοιχεία. Καθεστώτα προστασίας AND001 - Έλος Βιτάλι Περιγραφή Το έλος Βιτάλι βρίσκεται περίπου 2,5 χιλιόμετρα ανατολικά του ομώνυμου οικισμού στην Άνδρο. Έχει καταγραφεί ως υγρότοπος και από το ΕΚΒΥ με κωδικό GR422343000 και όνομα "Έλος

Διαβάστε περισσότερα

«Βελτίωση της γνώσης σχετικά με τον καθορισμό της ελάχιστα απαιτούμενης στάθμης/παροχής υδάτινων σωμάτων»

«Βελτίωση της γνώσης σχετικά με τον καθορισμό της ελάχιστα απαιτούμενης στάθμης/παροχής υδάτινων σωμάτων» «GR02 ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΥΔΑΤΩΝ», ΧΜ ΕΟΧ 2009-2014 «Βελτίωση της γνώσης σχετικά με τον καθορισμό της ελάχιστα απαιτούμενης στάθμης/παροχής υδάτινων σωμάτων» Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ

Διαβάστε περισσότερα

σύνολο της απορροής, μέσω διαδοχικών ρευμάτων, ποταμών, λιμνών και παροχετεύεται στη θάλασσα με ενιαίο στόμιο ποταμού, εκβολές ή δέλτα.

σύνολο της απορροής, μέσω διαδοχικών ρευμάτων, ποταμών, λιμνών και παροχετεύεται στη θάλασσα με ενιαίο στόμιο ποταμού, εκβολές ή δέλτα. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΟΔΗΓΙΑ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΡΑ Η Οδηγία Πλαίσιο για τα νερά ή αλλιώς Οδηγία 2000/60/ΕΚ, οποία τέθηκε σε ισχύ στις 22 Δεκεμβρίου 2000, προτείνει νέους, αποτελεσματικότερους τρόπους προστασίας του

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΜΑΛΙΩΚΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΕΠΕ Βασίλειος Μαλιώκας, Δρ. Πολ. Μηχανικός

Β. ΜΑΛΙΩΚΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΕΠΕ Βασίλειος Μαλιώκας, Δρ. Πολ. Μηχανικός Β. ΜΑΛΙΩΚΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΕΠΕ Βασίλειος Μαλιώκας, Δρ. Πολ. Μηχανικός Γεωργία σημαντική παράμετρος οικονομικής προόδου. Κρίσιμα σημεία: Σύγχρονα και αποδοτικά εγγειοβελτιωτικά αρδευτικά έργα Ορθολογική

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία από το ερευνητικό έργο «Υγρότοποι Αττικής» ΕΛΚΕΘΕ / ΕΟΕ 2010

Στοιχεία από το ερευνητικό έργο «Υγρότοποι Αττικής» ΕΛΚΕΘΕ / ΕΟΕ 2010 Η ανάγκη διατήρησης-παρακολούθησης-ανάδειξης των υγροτόπων της Αττικής Στοιχεία από το ερευνητικό έργο «Υγρότοποι Αττικής» ΕΛΚΕΘΕ / ΕΟΕ 2010 Υπεύθυνος έργου από πλευράς ΕΛΚΕΘΕ: Δρ. Σταμάτης Ζόγκαρης zogaris@ath.hcmr.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ

ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ Εσείς Γιατί επιλέξατε το μάθημα Τι περιμένετε από τις ώρες που θα περάσετε διδασκόμενοι μαζί μας; Προτάσεις ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ Ι. Οι εργασίες θα ακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΗ ΛΕΚΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΠΟΔΑΡΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΔΙΑΔΑ ΤΗΣ ΜΕΣΣΑΡΑΣ

ΧΗΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΗ ΛΕΚΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΠΟΔΑΡΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΔΙΑΔΑ ΤΗΣ ΜΕΣΣΑΡΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Δ/ΝΣΗ ΥΔΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΕΧΩΔΕ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΤΥΠΟΥ ΙΙ ΧΗΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΗ ΛΕΚΑΝΗ ΤΟΥ ΑΝΑΠΟΔΑΡΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΕΔΙΑΔΑ ΤΗΣ ΜΕΣΣΑΡΑΣ ΜΑΡΙΝΟΣ ΚΡΙΤΣΩΤΑΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΠ 2000-2006 ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ 2000 2006 NOΕΜΒΡΙΟΣ 2006 2 ΑΞΟΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΑΡΑΚΤΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Χ. Κοκκώσης 1, Κ. Δημητρίου 2, Μ.

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΑΡΑΚΤΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Χ. Κοκκώσης 1, Κ. Δημητρίου 2, Μ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο "Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών - Δυνατότητες και Εφαρμογές, Προοπτικές και Προκλήσεις" ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους

μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους Οι οργανισμοί αλληλεπιδρούν με το περιβάλλον τους σε πολλά επίπεδα στα πλαίσια ενός οικοσυστήματος Οι φυσικές

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000. Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος

Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000. Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000 Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος Το Δίκτυο Natura 2000 Πανευρωπαϊκό Δίκτυο Οικολογικών Περιοχών το οποίο δημιουργήθηκε το 1992 με την

Διαβάστε περισσότερα

Μητρώο Προστατευόμενων Περιοχών

Μητρώο Προστατευόμενων Περιοχών Μητρώο Προστατευόμενων Περιοχών Το μητρώο των προστατευόμενων περιοχών σύμφωνα με τα οριζόμενα, που περιγράφεται στο Άρθρο 6 της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ, περιλαμβάνει τις ακόλουθες κατηγορίες (Παράρτημα IV

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ. Ο Υπουργός Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας Έχοντας υπόψη:

ΑΠΟΦΑΣΗ. Ο Υπουργός Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας Έχοντας υπόψη: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΔΟΜΗ ΕΣΠΑ ΥΠΕΚΑ (πρώην ΕΥΣΠΕΔ) Μονάδα Α : Συντονισμού & Αξιολόγησης της Εφαρμογής Περιβαλλοντικών Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Συμβολή στην Χαρτογράφηση Θαλάσσιων Οικοτόπων των Όρμων Κορθίου και Χώρας Άνδρου (Νοτιοανατολική Άνδρος, Κυκλάδες)

Συμβολή στην Χαρτογράφηση Θαλάσσιων Οικοτόπων των Όρμων Κορθίου και Χώρας Άνδρου (Νοτιοανατολική Άνδρος, Κυκλάδες) Συμβολή στην Χαρτογράφηση Θαλάσσιων Οικοτόπων των Όρμων Κορθίου και Χώρας Άνδρου (Νοτιοανατολική Άνδρος, Κυκλάδες) 1 1. Εισαγωγή Οι θαλάσσιοι τύποι οικοτόπων αποτελούν τμήμα του Παραρτήματος Ι της Οδηγίας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Ενότητα 1: ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ Eαρινό 2013-2014 28/4/2015 Το περιεχόμενο του μαθήματος διατίθεται

Διαβάστε περισσότερα

AND007 - Εκβολή Γιάλια (Ρύακα Αφουρσές)

AND007 - Εκβολή Γιάλια (Ρύακα Αφουρσές) AND007 - Εκβολή Γιάλια (Ρύακα Αφουρσές) Περιγραφή Η εκβολή Γιάλια (Ρύακα Αφουρσές) βρίσκεται περίπου 1 χιλιόμετρο νοτιοανατολικά του οικισμού Στενιές Άνδρου. Πρόκειται για έναν σχετικά υποβαθμισμένο υγρότοπο

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006

Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο. Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας για την 4η προγραµµατική περίοδο Σχόλια του WWF Ελλάς στο 3 ο προσχέδιο Μάιος 2006 Γενικά σχόλια Το κείµενο παρουσιάζεται σε γενικές γραµµές ικανοποιητικό

Διαβάστε περισσότερα

«Δίκτυο Προστατευόμενων Περιοχών ΝATURA 2000»

«Δίκτυο Προστατευόμενων Περιοχών ΝATURA 2000» Ανοικτή Εκδήλωση Ενημέρωσης με θέμα: «Προστατευόμενες περιοχές του Δικτύου NATURA 2000 στην Κρήτη» Αξός Μυλοποτάμου, 29 Μαΐου 2016 «Δίκτυο Προστατευόμενων Περιοχών ΝATURA 2000» Δρ. ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΡΟΜΠΟΝΑΣ Φυσικός

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΟΙΚΟΤΟΠΩΝ ΤΩΝ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΟΙΚΟΤΟΠΩΝ ΤΩΝ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΜΟΥΣΕΙΟ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΤΟΠΩΝ - ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΟΙΚΟΤΟΠΩΝ ΤΩΝ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ X. Ζαλίδης, Λ. Λ. Μαντζαβέλας και Ελένη Ν. Φυτώκα Συντονιστές Εκδόσεως Δ Ε Κ Ε Μ Β Ρ ΙΟ Σ 1995.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΠΕΧΩΔΕ ΕΚΒΥ 1999-2001

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΠΕΧΩΔΕ ΕΚΒΥ 1999-2001 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΠΕΧΩΔΕ ΕΚΒΥ 1999-2001 EΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΗΣ ΒΕΡΝΗΣ (Για τη διατήρηση της άγριας ζωής και των φυσικών οικοτόπων της Ευρώπης) Υπεύθυνη Σύνταξης: Δρ Εύα Παπαστεργιάδου ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτεχνείο Κρήτης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος. Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών Ινστιτούτο Αστικής & Αγροτικής Kοινωνιολογίας Ομάδα Περιβάλλοντος

Πολυτεχνείο Κρήτης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος. Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών Ινστιτούτο Αστικής & Αγροτικής Kοινωνιολογίας Ομάδα Περιβάλλοντος Ερευνητιικό Έργο MIRAGE (Mediiterranean Intermiittent Riiver ManAGEment) Διιαχείίριιση Ποταμών Διιαλείίπουσας Ροής στη Μεσόγειιο Πολυτεχνείο Κρήτης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

SAT010 - Λιμνοθάλασσα Κουφκή (η Κουφκή)

SAT010 - Λιμνοθάλασσα Κουφκή (η Κουφκή) SAT010 - Λιμνοθάλασσα Κουφκή (η Κουφκή) Περιγραφή H λιμνοθάλασσα Κουφκή (η Κουφκή) βρίσκεται περίπου 2 χλμ. νοτιοδυτικά του οικισμού Καμαριώτισσα στη Σαμοθράκη. Περιλαμβάνεται στην απογραφή του WWF Ελλάς

Διαβάστε περισσότερα

Π.Ε6. ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑI ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗΣ. Απρίλιος 2017

Π.Ε6. ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑI ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗΣ. Απρίλιος 2017 1 Π.Ε6. ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑI ΔΗΜΟΣΙΟΠΟΙΗΣΗΣ Απρίλιος 2017 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. Το έργο... 03 Οι δράσεις ενημέρωσης και δημοσιοποίησης..... 05 Η έκθεση αποτίμησης...... 06 Παράρτημα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΛΕΚΑΝΩΝ ΑΠΟΡΡΟΗΣ ΥΓΡΟΤΟΠΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΛΕΚΑΝΩΝ ΑΠΟΡΡΟΗΣ ΥΓΡΟΤΟΠΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΛΕΚΑΝΩΝ ΑΠΟΡΡΟΗΣ ΥΓΡΟΤΟΠΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ Ε. Ντόνου 1, Γ. Ζαλίδης 1, A. Μαντούζα 2 1 Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Γεωπονική Σχολή, Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

AIG001 - Εκβολή Μαραθώνα (Βιρού)

AIG001 - Εκβολή Μαραθώνα (Βιρού) AIG001 - Εκβολή Μαραθώνα (Βιρού) Περιγραφή Η εκβολή Μαραθώνα (Βιρού ή «Λίμνη») βρίσκεται περίπου 1,6 χιλιόμετρα βόρεια βορειοδυτικά από τον οικισμό Αιγηνίτισσα και υπάγεται διοικητικά στο Δήμο Αίγινας.

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενες Περιοχές: Διαχείριση- Φορείς

Προστατευόμενες Περιοχές: Διαχείριση- Φορείς Προστατευόμενες Περιοχές: Διαχείριση- Φορείς Παπαδημητρίου Δότη Δρ. Βιολόγος Το χρονικό των Προστατευόμενων Περιοχών Ινδία, 2000 χρόνια πριν: Περιοχές ελεύθερες με στόχο την προστασία των φυσικών πόρων

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κ.Π.Α.Α. ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Οδηγία Πλαίσιο για τη Θαλάσσια Στρατηγική Υποχρεώσεις των κρατών μελών

Ε.Κ.Π.Α.Α. ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Οδηγία Πλαίσιο για τη Θαλάσσια Στρατηγική Υποχρεώσεις των κρατών μελών Ε.Κ.Π.Α.Α. ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Οδηγία Πλαίσιο για τη Θαλάσσια Στρατηγική Υποχρεώσεις των κρατών μελών Βάνια Αρμένη Νομικός, ασκουμένη στο ΕΚΠΑΑ Επιμέλεια: Δρ. Αγγελική Καλλία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος MEΡΟΣ Α Δομή Οικοσυστημάτων Βιογεωχημικοί κύκλοι Εκτίμηση Οικολογικού Κινδύνου

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος MEΡΟΣ Α Δομή Οικοσυστημάτων Βιογεωχημικοί κύκλοι Εκτίμηση Οικολογικού Κινδύνου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 MEΡΟΣ Α Δομή Οικοσυστημάτων Βιογεωχημικοί κύκλοι Εκτίμηση Οικολογικού Κινδύνου Κεφάλαιο 1: Οικοσυστήματα... 17 1.1. Δομή και οργάνωση οικοσυστημάτων... 17 1.2.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΧΟΡΗΓΙΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ

ΣΧΕΔΙΟ ΧΟΡΗΓΙΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΣΧΕΔΙΟ ΧΟΡΗΓΙΩΝ Προγράμματα «RESTART 2016-2020» για Έρευνα, Τεχνολογική Ανάπτυξη και Καινοτομία του Ιδρύματος Προώθησης Έρευνας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες Τοπική Ανάπτυξη» (ERANETMED) ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

«Η Οδηγία Πλαίσιο Κοινοτικής Δράσης στον τομέα πολιτικής υδάτων»

«Η Οδηγία Πλαίσιο Κοινοτικής Δράσης στον τομέα πολιτικής υδάτων» «Η Οδηγία Πλαίσιο Κοινοτικής Δράσης στον τομέα πολιτικής υδάτων» (ΟΔΗΓΙΑ 2000/60/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΠΙΣΗ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εκτεταμένη Περίληψη του νομοσχεδίου για την προστασία της βιοποικιλότητας

Εκτεταμένη Περίληψη του νομοσχεδίου για την προστασία της βιοποικιλότητας Εκτεταμένη Περίληψη του νομοσχεδίου για την προστασία της βιοποικιλότητας Ανάγκη για ένα νόμο για τη βιοποικιλότητα Με το νέο νομοσχέδιο διατυπώνεται ένα αποτελεσματικό πλαίσιο προστασίας της βιοποικιλότητας,

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών

Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας Εθνικού & Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ 1.1.2 Εγχειρίδιο Διαδικασιών Αξιολόγησης ΜΟΔΙΠ ΕΚΠΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 1: Οργάνωση του Συστήματος Αξιολόγησης της ΜΟΔΙΠ ΥΠΟΕΡΓΟ

Διαβάστε περισσότερα

µια άλλη µάτια στους τεχνητούς υγρότοπους

µια άλλη µάτια στους τεχνητούς υγρότοπους µια άλλη µάτια στους τεχνητούς υγρότοπους LIFE ENVIRONMENT LIFE00 ENV/GR/000685 ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΙ ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ ΚΑΙ ΛΙΜΝΟ ΕΞΑΜΕΝΕΣ. ΕΠΙ ΕΙΞΗ ΠΟΛΥΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΟ ΝΗΣΙ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ Ενηµέρωση για τα αποτελέσµατα

Διαβάστε περισσότερα

SAT002 - Εκβολή ρύακα Φονιά

SAT002 - Εκβολή ρύακα Φονιά SAT002 - Εκβολή ρύακα Φονιά Περιγραφή Ο ρύακας Φονιάς και η εκβολή του βρίσκονται 11,3 χλμ.α-βα της Χώρας στη νήσο Σαμοθράκη. Πρόκειται στην ουσία για δύο εκβολές σε απόσταση μερικών μέτρων η μια από την

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ»

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ» ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΥΔΡΟΜΕΝΤΩΡ» Συντονιστής: Καθ. Αθανάσιος Λουκάς Επιστ. Υπεύθυνος: Αναπλ. Καθ. Νικήτας Μυλόπουλος Δρ. Λάμπρος Βασιλειάδης Εργαστήριο Υδρολογίας και Ανάλυσης Υδατικών Συστημάτων, Πεδίον Άρεως,

Διαβάστε περισσότερα

Το πρόγραμμα i adapt

Το πρόγραμμα i adapt Ένα πρόγραμμα της Γενικής Διεύθυνσης Περιβάλλοντος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Το πρόγραμμα i adapt Πιλοτικό πρόγραμμα νέων τεχνολογιών για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας. Χρήστος Μακρόπουλος Ημερίδα: «i

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Μελέτη. Διατήρηση και προσαρμογή των υγροτόπων της Περιφέρειας Αττικής στην κλιματική αλλαγή

Πιλοτική Μελέτη. Διατήρηση και προσαρμογή των υγροτόπων της Περιφέρειας Αττικής στην κλιματική αλλαγή ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Ξηρασία, Νερό και Ακτές Πιλοτική Μελέτη Διατήρηση και προσαρμογή των υγροτόπων της Περιφέρειας Αττικής στην κλιματική αλλαγή Τρεις πιλοτικές μελέτες υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο του έργου OrientGate

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Μελέτη. Διατήρηση και προσαρμογή των υγροτόπων της Περιφέρειας Αττικής στην κλιματική αλλαγή

Πιλοτική Μελέτη. Διατήρηση και προσαρμογή των υγροτόπων της Περιφέρειας Αττικής στην κλιματική αλλαγή ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Ξηρασία, Νερό και Ακτές Πιλοτική Μελέτη Διατήρηση και προσαρμογή των υγροτόπων της Περιφέρειας Αττικής στην κλιματική αλλαγή Τρεις πιλοτικές μελέτες υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο του έργου OrientGate

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: ΒΕΤ9Β-ΣΧΠ. ΑΔΑ: ΑΘΗΝΑ 26 / 2 / 2013 Αρ. Πρωτ. 599/26167

ΑΔΑ: ΒΕΤ9Β-ΣΧΠ. ΑΔΑ: ΑΘΗΝΑ 26 / 2 / 2013 Αρ. Πρωτ. 599/26167 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ &ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΔΙΟΙΚ. ΥΠΟΣ/ΞΗΣ Δ/ΝΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΜΠΡΑΓΜΑΤΩΝ ΔΙΚ/ΤΩΝ & ΝΟΜ. ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΤΑΧ. Δ/ΝΣΗ : Δεστούνη 2 και Αχαρνών 381 - Αθήνα ΤΑΧ.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΗΜΟΥ ΑΛΕΞΑΝ ΡΟYΠΟΛΗΣ

ΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΗΜΟΥ ΑΛΕΞΑΝ ΡΟYΠΟΛΗΣ ΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΗΜΟΥ ΑΛΕΞΑΝ ΡΟYΠΟΛΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗ 1 η Στην παράγραφο 20.1.β ζητείται η απόδειξη της ιδιότητας του συγκοινωνιολόγου από εγγραφή του στον Σύλλογο Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων.

Διαβάστε περισσότερα