Δημήτρης Πούλιος, Θάνος Ανδρίτσος. Εισαγωγή

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Δημήτρης Πούλιος, Θάνος Ανδρίτσος. Εισαγωγή"

Transcript

1 «Ο Φούρνος του Χότζα», προσεγγίζοντας τις ελληνικές «ιδιαιτερότητες» Πολεοδομική πρακτική, Δημόσια Εξουσία και Ιδιωτικά Συμφέροντα (19 ος -21 ος αιώνας) Δημήτρης Πούλιος, Θάνος Ανδρίτσος Εισαγωγή Στο βιβλίο «Δικαίωμα στη Πόλη» ο Henry Lefebvre προσπαθεί να δώσει έναν ορισμό στο αστικό φαινόμενο. Ορίζει έτσι την πόλη ως τον τόπο συνάντησης διαφόρων «προτύπων ζωής», ως ένα «σύνολο διαφορών» αλλά κυρίως ως τη «προβολή της κοινωνίας πάνω στο έδαφος» (Lefebvre : 2007). Υιοθετώντας αυτό τον ορισμό η εισήγηση θα προσπαθήσει να αναγνώσει το ελληνικό αστικό φαινόμενο μέσα από τους ρόλους της πολιτικής, της οικονομίας αλλά και ευρύτερα της κρατικής και δημόσιας εξουσίας από την ίδρυση του ελληνικού κράτους μέχρι και σήμερα. Το χρονικό πλαίσιο είναι ευρύ και γι αυτό θα ε- πικεντρωθούμε στη παρουσίαση μιας μεθοδολογίας ανάλυσης της ελληνικής πόλης. Παράλληλα όμως υποστηρίζουμε ότι για να ερμηνεύσουμε το φαινόμενο «Ελληνική Πόλη» σήμερα, πρέπει να ξεκινήσουμε από τις αρχές του 19ου αιώνα. Αυτή η περιοδολόγηση κρίνεται αναγκαία καθώς πολλές ιδιαιτερότητες έχουν τις ρίζες τους στα πρώτα βήματα του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού εκείνης της εποχής. Όπως ακριβώς και η ελληνική κοινωνία, οι πόλεις στην Ελλάδα δε μπορούν να χαρακτηριστούν εύκολα από αναλύσεις για «Τη» πόλη ή «Το» αστικό φαινόμενο (Leontidou : 1995). Σύγχρονες ερμηνείες καταλήγουν στα συμπέρασμα ότι τα βασικά χαρακτηριστικά εξέλιξης των ελληνικών πόλεων, είναι η απουσία σχεδιασμού, η παρανομία, και η αυτό-στέγαση νόμιμη ή και σε πολλές περιπτώσεις αυθαίρετη (Gospodini : 2001, Leontidou : 1995, Mantouvalou et al. : 1995). Οι συνειρμοί με την ελληνική κοινωνία είναι ξεκάθαροι και εδώ έχουν αφετηρία θεωρίες για την «ιδιαιτερότητα των Ελλήνων», ή τη «διαστρεβλωμένη ανάπτυξη» της χώρας. Οι ρίζες όμως αυτών των χαρακτηριστικών είναι διαφορετικές και συνδέονται άμεσα με το πεδίο της οικονομίας και της πολιτικής. Όπως σημειώνει και ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, η ελληνική κοινωνία δεν είναι αποτέλεσμα μιας «ελληνική ιδιαιτερότητας, η οποία θα παρέπεμπε την ανάλυση σε μια ιδιαίτερη «φύση» της ελληνικής πατρίδας». Ούτε όμως «μια νόθευση, μια διαστρέβλωση ή ελλιπής έκφραση ενός δήθεν «γνήσιου» και σωστού μηχανισμού, όπως αναπτύσσεται στη Δύση». Είναι αποτέλεσμα της εισαγωγής θεσμών και προτύπων που λειτούργησαν μέσα σε μια πραγματικότητα διαφορετική από της Δύσης. Θεσμών και προτύπων που δε λειτούργησαν απλά διαφορετικά, αλλά επίσης «βιώθηκαν, αντιπαρατέθηκαν με ένα διαφορετικό σύστημα συλλογικών παραστάσεων και κοσμοθεωρήσεων» (Τσουκαλάς :

2 1991). Αυτή τη διαφορετική πραγματικότητα θα τη δούμε μέσα τις φάσεις ανάπτυξης της ελληνικής πόλης. Επιλέγουμε να χωρίσουμε τη χρονική περίοδο που μελετάμε σε τρία μέρη: - Το πρώτο ξεκινάει με την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους και φτάνει στο μεσοπόλεμο. Ουσιαστικά ταυτίζεται με τα πρώτα βήματα του ελληνικού κεφαλαίου και το τέλος της γεωγραφικής επέκτασης του ελληνικού κράτους. Είναι η περίοδος της νεοκλασικής πόλης. - Το δεύτερο είναι η μεταπολεμική περίοδος και οι πρώτος δεκαετίες της μεταπολίτευσης. Είναι η περίοδος του μοντέρνου εκσυγχρονισμού της ελληνικής πόλης και της έντονης α- στικοποίησης. - Το τρίτο αρχίζει με την ευφορία της ελεύθερης αγοράς και καταλήγει στην οικονομική κρίση του σήμερα. Είναι η περίοδος της προσπάθειας μετασχηματισμών στη κατεύθυνση της «επιχειρηματικής πόλης». Όλο το χρονικό πλαίσιο θα το φιλτράρουμε μέσα από τις σχέσεις που δημιουργούν οι πολιτικές γης, ο τρόπος συγκρότησης του κράτους καθώς και οι σχέσεις κράτους, πολιτικής και ιδιωτικής πρωτοβουλίας. Οθωμανικές κληρονομίες και ελληνικός καπιταλισμός. Το αποτύπωμα στο αστικό τοπίο. Η σύγχρονη ελληνική πόλη γεννιέται σε ένα τοπίο κατεστραμμένο από τις πολεμικές εκστρατείες, τις επιδρομές, τις εμφύλιες συγκρούσεις που έφερε η επταετία του Απελευθερωτικού Αγώνα ( ). Οι παραγωγικές μονάδες είχαν καταστραφεί, βιοτεχνίες είχαν εγκαταλειφθεί, γεωργικές εκτάσεις είχαν μείνει ακαλλιέργητες. Το σημαντικό όμως για το οικιστικό μέλλον του νέου κράτους δεν ήταν οι συνέπειες των πολεμικών συγκρούσεων, αλλά η «ίδια η δημιουργία του» (Καυκούλα : 1990). Πράγματι η συγκρότηση μιας νέας, οικονομικά ανεξάρτητης κρατικής οντότητας σε μια επαρχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ήταν ο βασικός καταλύτης όλων των χαρακτηριστικών τόσο της ελληνικής κοινωνίας όσο και της ελληνικής πόλης. Οι προσπάθειες μετατροπής και ανασυγκρότησης του ελλαδικού χώρου, από τον οθωμανικό φεουδαλισμό στο δυτικό καπιταλισμό, καθορίζουν όλο το κοινωνικό, οικιστικό, οικονομικό και πολιτικό πλαίσιο μέχρι και τις αρχές του 20ου αιώνα. Η ιστορία της ελληνικής πολεοδομίας ξεκινάει ακριβώς εκείνη την περίοδο, με τη συγκρότηση του νεοελληνικού κράτους. Είναι τότε που το «σχέδιο της νεοκλασικής πόλης των Ευρωπαίων ηγεμόνων και των ανερχόμενων αστών εισάγεται στο τόπο προέλευσης του Κλασικισμού, όπου όμως ούτε ηγεμόνες υπάρχουν, ούτε αστοί, ούτε πόλεις» (Βαϊου κ.α. : 2000).

3 Η συνθήκη αυτή και οι ιδιομορφίες που γέννησε είναι εμποτισμένες στο γενετικό υλικό της Ελληνικής πόλης, αλλά απαραίτητες για τη συγκρότηση του κρατικού μηχανισμού και τη δημιουργία εθνικής αστικής ταυτότητας στο νέο κράτος. Η ρήξη με το οθωμανικό παρελθόν στην κατεύθυνση ενός νέου αστικού κράτους προέβλεπε τη διάλυση των τοπικών δομών εξουσίας και την αλλαγή των παραγωγικών διαδικασιών. Σε αυτή τη λογική γίνονται δύο κομβικές αλλαγές. Η πρώτη έχει να κάνει με τη συγκρότηση του κράτους και της διοικητικής γεωγραφίας του και η δεύτερη με το καθεστώς ιδιοκτησίας. Με τη σειρά τους αυτές οι αλλαγές θα αναδομήσουν τις παραδοσιακές σχέσεις εξουσίας φέρνοντας νέα δεδομένα στους ρόλους κράτους-πολιτικής-ιδιωτικής πρωτοβουλίας. Ο αντίκτυπός τους στο οικιστικό περιβάλλον θα είναι πολύ σημαντικός. Διοικητικός «υπερσυγκεντρωτισμός». Ήδη από το 1828 πραγματοποιείται η πρώτη διοικητική μεταρρύθμιση και η επικράτεια χωρίζεται σε επτά τμήματα. Σύμφωνα με το νέο μοντέλο, το οποίο βασιζόταν στα γαλλικά πρότυπα, οι εκάστοτε τοπικές αρχές υπάγονται πλήρως στη κεντρική εξουσία. Ουσιαστικά η τοπική αυτοδιοίκηση-αυτονομία των οθωμανικών χρόνων καταργείται. Το συγκεντρωτικό αυτό μοντέλο διακυβέρνησης συνήθως αποδίδεται στον ίδιο το Καποδιστρία, όμως θεωρούμε ότι πρέπει να εξεταστεί και πέραν του προσώπου του. Αρχικά πρέπει να το ενταχθεί σε ένα ευρύτερο σχέδιο οικονομικής οργάνωσης της επικράτειας στα πλαίσια ενός δυτικού εκσυγχρονισμού. Ενώ παράλληλα πρέπει να ειδωθεί ως μηχανισμός ενοποίησης του νέου κοινωνικού σχηματισμού με βάση αποκλειστικά το κράτος. Διότι η πιο πετυχημένη ίσως αποστολή της νέας διοικητικής μεταρρύθμισης ήταν να εξαλείψει κάθε εναπομένον στοιχείο τοπικής εξουσίας (κοτζαμπάσικης). Το μοντέλο αυτό θα συνεχιστεί και θα επεκταθεί από τη βασιλεία και τους Βαυαρούς τα επόμενα χρόνια. Ο διοικητικός αυτός «υπερσυγκεντρωτισμός» όμως, είχε και σαν άμεσο αποτέλεσμα την διόγκωση του κρατικού μηχανισμού, βασικό και αναπόσπαστο χαρακτηριστικό του ελληνικού κράτους από τότε. Πολιτικές-γης (ο μικρός κλήρος). Εκτός από φορέας των νέων αστικών θεσμών το ελληνικό κράτος ήταν όμως και ο μεγαλύτερος ιδιοκτήτης γης. Μετά την επανάσταση στο ελληνικό κράτος περνάνε όλες οι εκτάσεις του Οθωμανικού Δημοσίου, αλλά και ιδιωτικές τουρκικές καλλιέργειες που είχαν εγκαταλειφθεί. Οι «εθνικές γαίες», όπως ονομάστηκαν, θα αποτελέσουν τον πυρήνα όλης της συζήτησης γύρω από το αγροτικό ζήτημα. Ο λόγος είναι απλός και έχει να κάνει με το ότι οι εκτάσεις αυτές αποτελούσαν περίπου το 50% της καλλιεργήσιμης έκτασης στη Στερεά Ελλάδα και τη Πελοπόννησο, ο τρόπος διανομής τους λοιπόν αποτελούσε κεντρικό πολιτικό ζήτημα. Από νωρίς υπήρχαν πιέσεις από ομάδες αστών γαιοκτημόνων και τμήματα της παλιάς οθωμανικής αριστοκρατίας, (πρόκριτοι) για μια πολιτική «απελευθέρωσης του εδάφους», που τετελεσμένα θα οδηγούσε σε ιδιωτικοποίηση και συγκρότηση μεγάλων ιδιοκτησιών. Το ελληνικό κράτος θέλοντας να εμποδίσει τη συγκέντρωση γης από λίγους, εθνικο-

4 ποιεί αυτές τις εκτάσεις και ουσιαστικά γίνεται ο συλλογικός ιδιοκτήτης με προοπτική τη διανομή τους στους αγρότες (Καραμανώφ, 2010). Αυτός ήταν άλλωστε και ο στόχος, η ενίσχυση του μικρού οικογενειακού κλήρου. Η πρώτη αγροτική μεταρρύθμιση θα ξεκινήσει το 1871 και θα ολοκληρωθεί μέσα στις επόμενες δεκαετίες. Μελετώντας τη περίοδο αυτή ο Κώστας Βεργόπουλος γράφει: «Το ελληνικό κράτος, είτε εθνικοποιώντας την γη στα 1828 είτε διανέμοντας την στα 1871, τήρησε πάντα μια καθαρά δύσπιστη και εχθρική στάση απέναντι στη μεγάλη γαιοκτησία και τον αγροτικό καπιταλισμού εν γένει. Εκ, παραλλήλου, το Κράτος ευνόησε πάντα την κοινωνική ενσωμάτωση της γεωργίας, δια μέσου του προνομιούχου χώρου της αγοράς, επί τη βάσει της μικρής οικογενειακής επιχείρησης και ιδιοκτησίας.» (Βεργόπουλος : 1975) Τα συμπεράσματα αυτά μπορούν να επεκταθούν και στον αστικό χώρο. Θεωρούμε ότι οι «εθνικές γαίες» θα βοηθήσουν εκείνη την περίοδο στη προσπάθεια οικιστικής ανασυγκρότησης της επικράτειας. Ο εποικισμός της, κατεστραμμένης από τον πόλεμο, υπαίθρου σίγουρα έγινε πιο εύκολα με το δημόσιο να έχει στην κατοχή του τη μισή γη στην επικράτεια. Αυτό έδωσε τη δυνατότητα ευρύτατης υποστήριξης της εγκατάστασης του πληθυσμού ακόμη και με τη παροχή δωρεάν γης. Δεν είναι σίγουρο ότι υπό άλλες συνθήκες το κράτος θα προχωρούσε εύκολα σε αυτή τη διαδικασία. Υπάρχει ένα ακόμη στοιχείο που θα επηρεάσει τον αστικό χώρο στο νέο κράτος και αυτό είναι η συγκρότηση των κυρίαρχων στρωμάτων. Η συγκρότηση των κυρίαρχων στρωμάτων στην Ελλάδα του 19ου αιώνα. Στην ελληνική κοινωνία, έτσι όπως διαμορφώνεται μετά την επανάσταση παρατηρείται η πλήρης απουσία μιας συγκροτημένης άρχουσας τάξης. Αυτή η διαπίστωση γίνεται για λόγους που ξεκινάν από διαφορετικές αφετηρίες. Σε αντίθεση με την υπόλοιπη Ευρώπη εκείνη την εποχή, στην Ελλάδα δεν υπάρχει μια ισχυρή και συγκροτημένη τάξη γαιοκτημόνων που θα μπορούσε να αποτελέσει τον πυρήνα των νέων ανώτερων στρωμάτων. Παράλληλα, η ελληνική αστική τάξη αν και έπαιξε βασικό ρόλο κατά τη διάρκεια της επανάστασης, ως ο βασικός χρηματοδότης και καταλύτης της φυσιογνωμίας του νέου κράτους, δραστηριοποιούταν κυρίως εκτός της ελληνικής επικράτειας. Κτηματική περιουσία δε κατάφεραν να αποκτήσουν ούτε οι κοτζαμπάσηδες, ούτε οι Φαναριώτες πολιτικοί, ούτε οι Αρματολοί και οι Καραβοκύρηδες. Ο Καποδίστριας και ο Όθωνας προσπάθησαν να συγκροτήσουν μια κοινωνία βασισμένη στη μικρή ιδιοκτησία άμεσα εξαρτημένη από την κεντρική εξουσία. Η διαδικασία αυτή που αποτυπώνεται στο σύστημα των «εθνικών γαιών» και στη διοικητική οργάνωση της χώρας δημιουργεί μια τεράστια κρατική

5 μηχανή για να μπορέσει να λειτουργήσει. Ταυτόχρονα όμως κάνει και κάτι άλλο, εμποδίζει το σφετερισμό της γης από την ελληνική αριστοκρατία των οθωμανικών χρόνων την οποία όμως οδηγεί μέσω του κοινοβουλευτισμού στην «κατάληψη» της κρατικής μηχανής. Σχετικά με αυτό ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς γράφει: «Το κύριο «κεφάλαιο» που τους έμεινε ήταν το συνεχιζόμενο προσωπικό και οικογενειακό τους κύρος. Ο ηγετικός ρόλος που εξακολουθούσαν να διαδραματίζουν κατά τον αγώνα τους είχε επιτρέψει να διατηρήσουν την επιρροή τους στο πολιτικό επίπεδο. Έτσι η επιτυχέστατη στο σύνολο της αναδίπλωση των ταξικών τους επιδιώξεων μπορεί να συνοψιστεί στη συστηματική προσπάθεια τους να «αλώσουν» και να χρησιμοποιήσουν για ιδίων όφελος τον κρατικό μηχανισμό» (Τσουκαλάς :1991) Οι πρώην προεστοί λοιπόν εντάσσονται εκμεταλλευόμενοι το πολιτικό τους κύρος στην ανώτατη γραφειοκρατία του νέου αστικού κράτους. Διαμορφώνεται έτσι ένα στρώμα πολιτικών και στελεχών της διοίκησης που δεν αντλούν την κυριαρχία τους από τη θέση τους στη παραγωγή, αλλά από το ίδιο το Δημόσιο, η πρόσβασή στο οποίο αποτελεί σε όλο τον 19ο αιώνα το κυρίαρχο «έμβλημα κοινωνικής ανόδου». Σύμφωνα με τον Πετρόπουλο το πέρασμα στο καπιταλισμό για το πατριαρχικό σύστημα των νότιων επαρχιών του ελλαδικού χώρου, ανάτρεψε τις κοινωνικές ισορροπίες αιώνων. Η μετατροπή των «φατριών» σε «κόμματα» και η ένταξη στο κράτος ήταν ο μόνος τρόπος επιβίωσής τους. Χαρακτηριστικό είναι ότι πολλοί από τους προεστούς της Πελοποννήσου πτώχευσαν και η ίδρυση του κράτους τους στέρησε τα παραδοσιακά μέσα κερδοφορίας τους. Παράλληλα, από πολύ νωρίς, στο ελληνικό κράτος εντοπίζεται ένα ιδιαίτερα σημαντικό πολιτικό βάρος των λαϊκών μαζών, που το κατέκτησαν από την οκτάχρονη ένοπλη εθνικοαπελευθερωτική πάλη. Το φαινόμενο αυτό είναι εμφανές σε μια σειρά από στοιχεία. Καταρχήν, στον ιδιαίτερα φιλελεύθερο και προοδευτικό χαρακτήρα του κοινοβουλευτικού πολιτεύματος από το 1864 και μετά. Το νέο σύνταγμα περιορίζει τον ρόλο του βασιλιά και αναβαθμίζει τον ρόλο του κοινοβουλίου, παράλληλα θεσπίζει το καθολικό εκλογικό δικαίωμα για τον ενήλικο ανδρικό πληθυσμό της χώρας (κάτι που τότε ίσχυε μόνο στην Γαλλία). Ο συνδυασμός του κοινοβουλευτισμού με αυτόν τον τύπο αστικής γραφειοκρατίας που περιγράψαμε αποτελεί ιδιαίτερο στοιχείο στο τρόπο που συγκροτήθηκε το νέο κράτος. Ένας νέος τοπικισμός δημιουργήθηκε, όχι με βάση τα παραδοσιακά κληρονομικά δικαιώματα επί της γης όπως στη Δυτική Ευ-

6 ρώπη, αλλά με βάση το ίδιο το αστικό κράτος. Παρατηρώντας το δομικό αυτό στοιχείο του ελληνικού καπιταλισμού ο Κώστα Βεργόπουλος παρατηρεί: Στην Ελλάδα η κυρίως «ιδιωτική κοινωνία» (για την οποία μιλούσαν οι Rousseau, Hegel, Marx), ως ξεχωριστό μέγεθος, ήταν εξαιρετικά ατροφική και συνήθως απορροφημένη από την «πολιτική κοινωνία», δηλαδή το Κράτος. Η κατάσταση αυτή συνιστούσε έναν ιδιότυπο «κοινωνικό ολοκληρωτισμό», δηλαδή τη σύγχυση των επιπέδων της κοινωνικής ζωής και τη συγκέντρωση όλων των εξουσιών στο χώρο του κρατικού μηχανισμού και στο πεδίο της πολιτικής. Το ιδιωτικό στοιχείο, στην Ελλάδα, δεν ήταν έτσι ούτε πρωτογενές ούτε αυθύπαρκτο, αλλά παράγωγο και απολύτως εξαρτημένο από το δημόσιο.» (Βεργόπουλος : 1994) Ακόμη και στη περίοδο του αστικού εκσυγχρονισμού του Τρικούπη και του Βενιζέλου οι σχέσεις αυτές δε θα ανατραπούν (Βεργόπουλος: 1994 ). Καθώς κάθε προσπάθεια ενίσχυσης της ιδιωτικής πρωτοβουλίας πραγματώνεται μέσα από μια νέα φάση κρατικού παρεμβατισμού και κατ επέκταση ενίσχυσης του κράτους και των μηχανισμών του. Τα νέα αστικά στρώματα που θα εκπατριστούν μετά το 1870 και μέχρι και το μεσοπόλεμο θα ενταχθούν πλήρως σε αυτό το ιδιότυπο πατερναλιστικό πολιτικό σύστημα (Καβουλάκος: 2000). Αυτού του είδος το «ιδιωτικό στοιχείο», επηρέασε σε μεγάλο βαθμό το πολεοδομικό σχεδιασμό όπου η διαπλοκή και η προώθηση ιδιωτικών συμφερόντων καθόρησε τη ταυτότητα των πόλεων αλλά και την εφαρμογή των σχεδίων. Το καθεστώς της παρανομίας και μη-σχεδιασμού ξεκινάει εκείνα ακριβώς τα χρόνια. Το παράδοξο βέβαια είναι ότι η ιστορία της μη-εφαρμογής των νόμων αποτελεί ταυτόχρονα την ιστορία της ανοικοδόμησης των ελληνικών πόλεων. Η μελέτη των παρεκκλίσεων μας δείχνει ακριβώς τη διαδικασία με την οποία χτίστηκαν οι ελληνικές πόλεις. Το μοτίβο είναι σχεδόν το ίδιο σε όλες τις περιπτώσεις (Αθήνα, Βόλος, Τρίπολη κ.α.). Η αποχώρηση των Τούρκων συνοδεύεται και από ένα καταιγισμό αγοροπωλησιών αστικής και περιαστικής αγροτικής γης. Σε πολλές περιπτώσεις ιδιοκτήτης όπως είδαμε και πιο πάνω ήταν το ελληνικό κράτος, αλλά προφανώς το μεγαλύτερο μέρος ειδικά στα αστικά κέντρα και οικισμούς έρχεται στην κατοχή ιδιωτών. Αντίθετα με το κράτος οι τελευταίοι αρχίζουν σχεδόν αμέσως την ανοικοδόμηση και είτε πρόκειται για μέγαρα πλουσίων είτε για κατοικίες φτωχών δε λογάριαζαν τις σύγχρονες μεθόδους υγιεινής και οικοδομικής. Ακόμη, πολλά κτίσματα ήταν το-

7 ποθετημένα σε αρχαιολογικούς χώρους, σε περιοχές που τα νέα σχέδια προέβλεπαν δρόμους, πάρκα και πλατείες. Η Αθήνα συμπυκνώνει όλα τα χαρακτηριστικά αυτού του πολεοδομικού φαινομένου που περιγράφουμε μέχρι τώρα. Με την ανακοίνωση του σχεδίου των Κλεάνθη και Schaubert «άρχισαν να συρρέουν κερδοσκόποι και έλληνες της διασποράς [ ] καθώς και φιλέλληνες που ξέμειναν στη χώρα μας μετά τον αγώνα της απελευθέρωσης, και άρχισαν να αγοράζουν οικόπεδα και να οικοδομούν κατοικίες και μέγαρα» (Σαρηγιάννης: 2000). Το σχέδιο θα εγκριθεί τον Οκτώβριο του 1833, ενώ το Μάρτιο του 1834 θα γίνει η θεμελίωση των ανακτόρων. Τότε είναι που ξεκινάνε και οι πρώτες αντιδράσεις από τους ιδιοκτήτες γης, με πρωτοστάτες εκτός από Αθηναίους και ξένους επιφανείς φιλέλληνες όπως ο Γεώργιος Φίνλεϊ και ο αμερικανός ιεραπόστολος Ιωνάς Κίνγκ. Είχε φτάσει σε τέτοιο επίπεδο η αντιπαράθεση, ακόμα και με την απειλή των όπλων, που η αντιβασιλεία αναγκάζεται να ζητήσει τη βοήθεια του Βασιλιά Λουδοβίκου, πατέρα του Όθωνα. Το σχέδιο ανατίθεται στον ανακτορικό αρχιτέκτονα Leo von Klenze. Σε μια προσπάθεια να κατευνάσει τις αντιδράσεις ο Klenze προτείνει ένα «σχέδιο Κλεάνθη- Schaubert» υποταγμένο και συμβιβασμένο με τις ιδιοκτησίες. Έτσι στενεύει δρόμους, καταργεί πλατείες, τα βουλεβάρτα υποβιβάζονται και η Σταδίου θα «στρίψει» για να μη ρυμοτομηθούν τα κτήματα του φιλέλληνα Φίνλευ, ενώ αλλάζει και η θέση των ανακτόρων και περιορίζεται κατά πολύ ο αρχαιολογικός χώρος. Τελικά όμως θα εφαρμοστεί ένα ακόμη πιο συμβιβαστικό τρίτο σχέδιο από την «Οικοδομική επιτροπή» που συγκροτήθηκε στην οποία συμμετείχε και ο Κλεάνθης. Τα σχέδια της Αθήνας μέχρι το τέλος του 19ου αιώνα θα έχουν όλα την ίδια πορεία. Ο τρόπος με τον οποίο γινόταν αυτές οι «βελτιώσεις» των σχεδίων προς όφελος των ιδιοκτητών γης δείχνει το μέτρο της συνδιαλλαγής και της αδιαφάνειας που επικρατούσε. Τα περισσότερα πρακτικά αναφέρουν απλά ότι «τα αιτήματα εγκρίνονται» και δε δίνονται περαιτέρω διευκρινήσεις εκτός από λίγες περιπτώσεις. Μια αντίστοιχη κατάσταση επικρατούσε και στις επαρχιακές πόλεις, αλλά και σε όσες εντάχθηκαν στο ελληνικό κράτος τις επόμενες δεκαετίες. Το σχέδιο του Βόλου το 1882 για παράδειγμα, προέβλεπε εκτεταμένες ρυμοτομήσεις για την διάνοιξη δρόμων και πλατειών. Οι αντιδράσεις πρέπει να ήταν πολλές αν και δεν είναι καταγεγραμμένες σε επίσημα έγραφα. Η Χαστάογλου θεωρεί «βέβαιο ότι ευθύνονται σημαντικά για τη διατήρηση των στενότατων κάθετων δρόμων στο ήδη δομημένο τμήμα ή ακόμη για τις μάλλον φειδωλές διανοίξεις κεντρικών δρόμων στο τελικό εγκεκριμένο σχέδιο». Πολλές ευθύνες μάλιστα πρέπει να είχε και ο ίδιος ο δήμαρχος του Βόλου, Γεώργιος Καρτάλης. Σύμφωνα με δημοσίευμα της αθηναϊκής εφημερίδα Αιών γύρω από το πρόσωπο του δημάρχου καταδεικνύονται συμφέροντα που επενέβησαν κατά την κατάρτιση του σχεδίου. Με ύφος αναφέρει ότι οι πλατείες είναι τυχαία και άτακτα

8 τοποθετημένες, συγκεκριμένα γράφει ότι «ενώπιον της οικίας και εκάστου οικοπέδου του κ. δημάρχου φύεται και μια πλατεία» (Χαστάγλου : 2007). Οι ρυμοτομήσεις του σχεδίου του 1882 θα ολοκληρωθούν μετά από μια εικοσαετία από την επόμενη δημοτική αρχή και με πολλές ακόμα αλλαγές. Στη περίοδο που θα ακολουθήσει τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και τη Μικρασιατική Καταστροφή, η κατάσταση ιδιαίτερα. Η παράδοση της υποταγής του πολεοδομικού σχεδιασμού στην ιδιωτική πρωτοβουλία θα οδηγήσει σε τεράστια κρίση της κατοικίας με την έλευση των προσφύγων της Μ. Ασίας. Σε πολλές περιπτώσεις οι τελευταίοι φτάνοντας σε κατάσταση πλήρους εξαθλίωσης θα προχωρήσουν σε καταλήψεις κτιρίων και οικοπέδων σε μια προσπάθεια στέγασης των αναγκών τους (Λεοντίδου: 1989). Το ενδιαφέρον σε αυτές τις περιπτώσεις είναι η μη αντίδραση του Κεντρικού Κράτους (τουλάχιστον σε μεγάλη κλίμακα), κάνοντας ξεκάθαρο ότι τα φτωχά λαϊκά στρώματα θα λύσουν το πρόβλημα της κατοικίας από μόνα τους. Την ίδια στιγμή συνέχιζε να υποκύπτει στις πιέσεις των ιδιοκτητών γης. Το 1919 το Ανώτατο Τεχνικό Συμβούλιο, θα συγκροτήσει επιτροπή για την εκπόνηση νέων σχεδίων των περιοχών Αθήνας, Καλλιθέας, Φαλήρου και Πειραιώς (Σαρηγιάννης: 2000). Η γνωστή και ως «Επιτροπή Καλλίγα» θα προτείνει το 1924 νέο σχέδιο που θα είχε την ίδια τύχη με όλα τα προηγούμενα. Με την ανακοίνωση των σχεδίων, οι ιδιοκτήτες της περιοχής Πλάκας και Πατησίων αντιδρώντας στις ρυμοτομήσεις των κτημάτων τους θα συγκροτήσουν την «Ένωση Πατησιωτών και άλλων Αθηναίων» και θα ξεκινήσουν των αγώνα τους (πιέσεις στα υπουργεία, δημοσιεύσεις κ.α.). Το αποτέλεσμα θα είναι μετά από δύο χρόνια η δικτατορία Παγκάλου, να καταργήσει την «Επιτροπή Καλλίγα», μαζί με το συνολικό σχέδιο της το οποίο δεν θα επανέλθει. Από τον εμφύλιο στα μεταπολιτευτικά χρόνια. Αντιπαροχή και ένταση της αστικοποίησης Η περίοδος που ακολουθεί τον εμφύλιο έχει διακριτά χαρακτηριστικά τόσο σε σχέση με τη ταυτότητα της μεταπολεμικής αστικοποίησης όσο και με το ρόλο του Κράτους. Στο επίπεδο συγκρότησης της πολιτικής και των θεσμών υποστηρίζουμε ότι το πιο σημαντικό ήταν μια συντονισμένη διαδικασία «από-εαμοποίησης» και ανασυγκρότησης της παραδοσιακής πολιτικής και σχέσεων όπως αυτές είχαν διαμορφωθεί τις δεκαετίες πριν τον πόλεμο. Για τον Κωσταντίνο Τσουκαλά, η διαδικασία αυτή ήταν ένας από τους σπουδαιότερους στόχους για τις κυρίαρχες δυνάμεις μετά τον πόλεμο, ενώ ο Νίκος Μουζέλης συμπληρώνει ότι μπόρεσε να πραγματωθεί μόνο λόγω της πλήρους συνεργίας του Κεντρικού Κράτους (Τσουκαλάς: 2005, Mouzelis: 1978). Πρέπει να τονίσουμε ότι η πολεμική αυτή δεν έχει να κάνει μόνο με τις πολιτικές θέσεις του ΕΑΜ ή το γεγονός ότι ελεγχόταν από το ΚΚΕ. Το σημαντικότερο ήταν η αναμέτρηση με τους γενικότερους λόγους της επιτυχίας του.

9 Όπως παρατηρεί και ο Τσουκαλάς κατά τη περίοδο : «για πρώτη φορά στη σύγχρονη ελληνική ιστορία, η μαζική λαϊκή αντίσταση έγινε μέσα σε ένα πνεύμα γενικής συμμετοχής στη διαμόρφωση των εθνικών πεπρωμένων. Για πρώτη φορά, οι μάζες επενέβαιναν άμεσα στο πολιτικό και κοινωνικό τομέα και καλούνταν να αναμειχθούν ενεργά στην οικοδόμηση πολλών θεσμών [...] η ΕΑΜική εμπειρία συνέτριψε ολόκληρο το παραδοσιακό πλαίσιο, το οποίο περιβάλλει τη συμβολική παραμόρφωση της εικόνας που έ- χουν οι μάζες για τη καθημερινή τους ζωή. Το κυρίαρχο μικροαστικό πελατειακό σύστημα, που επικράτησε μέχρι το ξέσπασμα του πολέμου, διαλύθηκε.» (Τσουκαλάς: 2005). Η ανασυγκρότηση των πελατειακών σχέσεων ήταν έτσι βασικός στόχος μετά τον πόλεμο. Πρέπει να σημειώσουμε ότι και οι μεταβολές μέσα στις κυρίαρχες τάξεις μετά τον πόλεμο συνέβαλαν σε όλη αυτή τη πορεία. Η εθνική αστική τάξη του μεσοπολέμου που είχε κατεύθυνση τις παραγωγικές δραστηριότητες και οδήγησε σε μια εκβιομηχάνιση της χώρας είχε καταστραφεί από το πόλεμο. Η νέα γενιά κεφαλαιούχων που αναδύθηκε από το πόλεμο «με μεγάλες περιουσίες και πολυτέλεια» (Τσουκαλάς: 2005) δεν είχε ούτε φιλελεύθερους ενδοιασμούς (τμήματα της άλλωστε συνδέονταν με τις πιο σκοτεινές στιγμές της γερμανικής κατοχής) ούτε σχέση με τις παραγωγικές δραστηριότητες. Η εξάρτηση από το Κράτος καθώς και οι μεσοπρόθεσμες επιχειρηματικές πρωτοβουλίες, όπως αυτές στον κλάδο των κατασκευών ήταν η ταυτότητα των δραστηριοτήτων της. Ο διευρυμένος ρόλος του Κράτους και της αναγέννησης των πελατειακών μορφών εκπροσώπησης πήρε πολλές διαστάσεις. Πέρα από τα ανώτερα στρώματα που προσάρμοσαν τη δράση τους στήριξη του Κράτους, μεγάλωσε ραγδαία και ο ίδιος ο Κρατικός μηχανισμός. Οι Δημόσιοι υπάλληλοι τη περίοδο ανέρχονται σε ποσοστό αυξημένο κατά 69% σε σχέση με το Σε αυτά τα νούμερα πρέπει να προσθέσουμε ακόμη τα μέλη των δυνάμεων ασφαλείας και τους χιλιάδες συνεργάτες της ασφάλειας. Επιπλέον ο πόλεμος και ο εμφύλιος οδηγούν σε αναγκαστική μετακίνηση περίπου άτομα από αγροτικές περιοχές που είχαν σχέση με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Όλος αυτός ο πληθυσμός που είχε εγκατασταθεί στα αστικά κέντρα εξαρτιόταν άμεσα για την επιβίωση του από το Κράτος. Συνολικά υπολογίζεται ότι άμεσα ή έμμεσα περίπου το 20% του πληθυσμού είχε κάποιας μορφή εξάρτηση από το Κεντρικό Κράτος (Σαρηγιάννης: 2000, Τσουκαλάς: 2005).

10 Στο επίπεδο της πολεοδομικής πρακτικής θα υπάρχει μια πολύ πιο αναβαθμισμένη συνέχιση των προπολεμικών παραδόσεων. Απουσία δηλαδή πολιτικών διαχείρισης της αστικής γης και από την άλλη ανοχή σε όλους τους παράνομους μηχανισμούς αστικοποίησης, αυτό που θα ονομάσει ο Δημήτρης Φιλιππίδης (Φιλιππίδης : 1990) «παρα-πολεοδομία». Η νομοθεσία θα συνηγορεί σε αυτή τη κατεύθυνση. Το 1955 μετά από πιέσεις κατασκευαστών, ο Γενικός Οικοδομικός Κανονισμός (ΓΟΚ) θα αναθεωρηθεί προς τα «πάνω» επαυξάνοντας τους είδη υψηλούς συντελεστές του 1930, μεγιστοποιώντας έτσι την κερδοφορία των κατασκευαστών. Ταυτόχρονα όλη η διαδικασία θα στηριχτεί στη μέθοδο της αντιπαροχής, χωρίς την οικονομική ενίσχυση του Κράτους. Τα στοιχεία είναι συντριπτικά ιδιαίτερα για τα πρώτα μεταπολιτευτικά χρόνια. Σύμφωνα με τον Εμμανουήλ Μαρμαρά μόνο το 4.5% της συνολικής οικοδομικής δραστηριότητας οφειλόταν σε δημόσιες επενδύσεις ενώ το 95.5% σε ιδιωτικές επενδύσεις με την περίπτωση της κατοικίας να αγγίζει το 100% (Μαρμάρας: 2003). Η αντιπαροχή αποτέλεσε τη «λύση» για το πρόβλημα της κατοικίας και ταυτόχρονα εντός του πλαισίου της κερδοσκοπίας. Στην Αθήνα αυτό το φαινόμενο θα γίνει αρκετά ξεκάθαρο. Η ένταξη οικισμών τη δεκαετία του 60 στο σχέδιο πόλης, γινόταν χωρίς κανένα σχέδιο και συνήθως μετά από πρωτοβουλία των ιδιοκτητών γης. Όπως παρατηρεί ο Μπουζεμπεργκ το 1967: «Πολλοί οικισμοί που έγιναν εντός σχεδίου δεν διαφέρουν παρά ελάχιστα από άλλους που δημιουργήθηκαν εκτός σχεδίου πόλεων. Η ποιότητα του σχεδίου δεν εξαρτήθηκε από την πείρα, τις γνώσεις ή την αισθητική καλλιέργεια του συντάξαντος μηχανικού, υπομηχανικού ή οικοπεδεμπόρου. Καθορίστηκαν με βάση την αλάθατην αρχή: Όσο το δυνατόν περισσότερους δρόμους (διόδους δηλαδή), όσο το δυνατόν περισσότερα γωνιακά οικόπεδα.» (Μπούζεμπεργκ: 1967). Η σχεδόν συντονισμένη απουσία της Κρατικής παρέμβασης είχε σαν επακόλουθο το στεγαστικό πρόβλημα να λυθεί μέσω της αυθαιρεσίας, όπως στην περίπτωση της επέκτασης των οικισμών χαμηλού εισοδήματος σε περιοχές όπως η Νέα Μάκρη, ο Ωρωπός και ο Κάλαμος στην Αττική. Αν και συχνά υποστηρίζεται ότι η αυθαίρετη δόμηση χαρακτηρίζει τα χαμηλά και μεσαία στρώματα, τα νομικά κενά και η πολιτική διαμεσολάβηση ευνόησαν μάλλον εξίσου ή και περισσότερο τα ανώτερα στρώματα. Ή- ταν εκείνη η περίοδος που επεκτάθηκαν οι μονοκατοικίες των υψηλών εισοδημάτων σε ζώνες υψηλού πρασίνου, στην Κηφισιά, στην Εκάλη, στην Πεντέλη, στη Βαρυμπόμπη, στο Χολαργό και την Αγ. Παρασκευή (Ρωμανός: 1970). Στη μεταπολίτευση παρά τις προσπάθειες ρύθμισης του χώρου η έντονη α- στικοποίηση με άξονα την κατοικία δεν θα διακοπεί παρά μόνο στα τέλη της δεκαετίας του Ήδη όμως πριν από τα τέλη του 20 ου αιώνα θα διαμορφωθεί μια νέα οικονομική κατάσταση που θα οδηγήσει σε νέους μετασχηματισμούς στον τρόπο με τον οποίο διαπλέκεται η πολιτική με την διακυβέρνηση και την αντανάκλαση που έχει στο αστικό περιβάλλον.

11 Προς την νομιμοποίηση της αυθαιρεσίας και την επιχειρηματική πόλη Η τελευταία περίοδος μελέτης ταυτίζεται με την ανάπτυξη και κρίσης της οικονομίας της ελεύθερης αγοράς η οποία φτάνει ως τις μέρες μας. Σε αυτή τη περίοδο η σημασία του χώρου αλλάζει ραγδαία. Το οικονομικό περιβάλλον που δημιουργείται θέτει νέους ρόλους στα μητροπολιτικά αστικά κέντρα (Sassen : 1991). Η νέα αστική στρατηγική έχει στο πυρήνα της την ενίσχυση των πλεονεκτημάτων και της παραγωγής στα πλαίσια ενός διεθνούς καταμερισμού. Το πιο σημαντικό στοιχείο είναι ότι ο χώρος και η πόλη, παίζουν πλέον πρωταγωνιστικό ρόλο στη συσσώρευση του κεφαλαίου. Για να πραγματοποιηθεί ο νέος ρόλος του χώρου, χρειάστηκε και μια βαθιά μεταβολή στο ρόλο του κράτους και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τη μετάβαση δηλαδή από τη «διοίκηση στην επιχειρηματικοποίηση» (managerialismentrepreneurialism»). Υιοθετούνται νέες μορφές αστικής διακυβέρνησης, πρακτικές «πέρα- από το κράτος» διακυβέρνησης (governance- beyond- the- state) και το πέρασμα από την κυβέρνηση στη διακυβέρνηση (Harvey: 1989). Οι νέες αυτές μορφές «συμμετοχικής δημοκρατίας», όπως θα δούμε παρακάτω βασίζονται πλήρως στο τρόπο λειτουργίας αλλά και στους όρους που θέτει η ιδιωτική πρωτοβουλία, ενώ παράλληλα συγκροτούνται, χρηματοδοτούνται και υποστηρίζονται πλήρως από τους θεσμούς δημόσιας εξουσίας (τοπικής και κεντρικής). Εδώ βρίσκεται όπως υποστηρίζομαι η νέα τομή που γίνεται έντονα αισθητή και στο αστικό περιβάλλον. Η κατεύθυνση του οικονομικού ανταγωνισμού, του αστικού μάρκετινγκ και των μεγάλων αστικών παρεμβάσεων, δεν μπορεί να λειτουργήσει στο παραδοσιακό πλαίσιο διαμεσολάβησης, οι θεσμοί αυτοί έπρεπε να αναβαθμιστούν λόγω της αναγκαιότητας μεγαλύτερης συναίνεσης. Το ενδιαφέρον όμως είναι ότι αυτές οι αλλαγές δεν άλλαξαν το πλαίσιο της πατερναλιστικής άσκησης πολιτικής αλλά το γιγάντωσαν. Η υποταγή στα ιδιωτικά συμφέροντα είναι πλήρης και το νομικό κενό καθώς και η απουσία σχεδιασμού δίνουν τη θέση τους στην «νομιμοποίηση της αυθαιρεσίας». Δεν είναι άλλωστε τυχαίο πως όπως παρατηρεί ο Guy Burgel πολλοί νέοι θεσμοί κρίνονται με βάση το δίπολο «νομιμότητας αποτελεσματικότητας» (Burgel : 2007). Η περίπτωση των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας είναι εδώ χαρακτηριστική. Η ψήφιση του Ο- λυμπιακού Νόμου του 2004 ανατρέπει όλο το προηγούμενο νομικό πλαίσιο (Ρυθμιστικό του 1992) και δίνει υπερεξουσίας στον Οργανισμό Αθήνα Η περίπτωση αυτού του νέου θεσμού Αστικές Διακυβέρνσης μελετήθηκε και στα πλαίσια του προγράμματος της ΕΕ με τίτλο «Αστική Ανοικοδόμηση και Κοινωνική Πόλωση στη Πόλη» (URSPIC: Urban Restructuring and Social Polarization in the City) μαζί με άλλες περιπτώσεις και έρχεται να επιβεβαιώσει, σε ένα βαθμό, τα όσα υποστηρίζει η εισήγηση

12 (ΠΗΓΗ της Έρευνας: Swyngedouw et al : 2002). Η έρευνα μελέτησε δεκατρείς μεγάλες Αστικές Παρεμβάσεις (Urban Development Projects) σε δεκατρείς μητροπόλεις της ΕΕ. Ο Οργανισμός Αθήνα 2004 ακολουθεί την ίδια διαδικασία συγκρότησης με όλες τις υπόλοιπες περιπτώσεις μελέτης. Το πρώτο στοιχείο είναι ότι αποτελεί ένα θεσμό διαπραγμάτευσης ανάμεσα σε όσους από την αρχή συμφωνούν με το έργο και υπάρχει παντελής έλλειψη μιας διαφορετικής προοπτικής (Swyngedouw et al: 2002). Το δεύτερο σημαντικό στοιχείο είναι το επίπεδο της συμμετοχής των πολιτών γύρω από τις αποφάσεις που πάρθηκαν. Όπως υποστηρίζει ο Eric Swyngedouw στις περισσότερες των παρεμβάσεων «Οι δομές αντιπροσώπευσης των συμμετεχόντων μερών είναι θολή και μη θεσμοθετημένη [ ] Πολλές φορές είναι δύσκολο, αν όχι αδύνατο, να διακρίνεις ποιος αντιπροσωπεύει τι, και ποίος και πώς. [ ] η συμμετοχή λειτουργεί μέσω της συνεργασίας και μετά από πρόσκληση, συνήθως από το βασικό παίχτη αυτών των οργανισμών. Η διαδικασία αυτή είναι κυρίαρχο μοντέλο ανάμεσα στους θεσμικούς οργανισμούς και αναδεικνύει τη μεταφορά από ένα σύστημα αντιπροσωπευτικής αστικής κυβερνησιμότητας σε αυτό της αστικής διακυβέρνησης των μετόχων». (Swyngedouw et al : 2002) Η αλλαγή της έννοιας και της λογικής της συμμετοχής και κατ επέκταση της έννοιας της δημοκρατίας στο χώρο δίνουν το βασικό στίγμα των αλλαγών. Το αποτέλεσμα είναι η παντελής έλλειψη ε- λέγχου σε όλη τη διαδικασία των παρεμβάσεων. Μετά το 2008 η ένταση της οικονομικής κρίσης θα ενισχύσει ακόμη περισσότερο το νομικό οπλοστάσιο των παρεμβάσεων της ιδιωτικής πρωτοβουλίας στο χώρο υπό το πρόσχημα της «αναγκαιότητας ανάπτυξης». Δεν μπορούν να μελετηθούν εκτενώς οι τεράστιοι μετασχηματισμοί που συμβαίνουν στο χώρο και τις αστικές πολιτικές τα τελευταία χρόνια (βλ. Andritsos & Poulios : 2011, Ανδρίτσος & Πούλιος : 2011), ωστόσο ορισμένες μόνο πτυχές έχει σημασία να επισημανθούν. Διότι, το βασικό στίγμα της επιχειρηματολογίας της κυβερνητικής πολιτικής και των διαγγελμάτων των κυρίαρχων κύκλων στην Ε.Ε. και το ΔΝΤ δεν είναι άλλο από την ανάγκη μείωσης του κράτους, των εργαζομένων στο δημόσιο κ.α. Μαζί με αυτό, θα επιτευχθεί η πάταξη της διαφθοράς, της φοροδιαφυγής και της σπατάλης των δημόσιων οικονομικών και έτσι θα υπάρξουν οι βάσεις ενός νέου κύκλου ανάπτυξης. Δεν είναι λίγες οι φορές που τα επίσημα χείλη επαναλαμβάνουν πως το πρόβλημα του ελληνικού κράτους είναι διαχρονικό και οφείλουν να αλλάξουν τα πάντα.

13 Θα υπέθετε κανείς ότι τέτοιες δηλώσεις θα σήμαιναν μια πολιτική αυστηρών νομοθετημάτων, διαφάνειας, μείωσης των αυθαιρεσιών, πέρα από τη συρρίκνωση των μισθών σε επίπεδα φτώχειας, διάλυσης των δημόσιων οργανισμών και ξεπουλήματος του δημόσιου πλούτου. Πρόκειται όμως σαφώς για μια πιο σύνθετη διαδικασία. Η διαπλοκή με το κράτος και τους μηχανισμούς του, δεν διαλύεται, αντιθέτως μπαίνει σε μια νέα φάση. Πριμοδοτούνται τα ανώτερα στρώματα του εγχώριου και διεθνούς χρηματοπιστωτικού, κατασκευαστικού κ.α. κεφαλαίου την ίδια στιγμή που πράγματι διαλύονται τα μεσαία και κατώτερα στρώματα που είτε εργάζονται είτε είχαν κάποιας μορφής διαπλοκή με το κράτος. Η νομιμοποίηση της αυθαιρεσίας μεγάλης κλίμακας είναι το βασικό στοιχείο των κεντρικών πολιτικών (νομιμοποίηση αυθαιρέτων, fast track, ΕΟΖ κ.α) ενώ ταυτόχρονα το σύγχρονο νομοθετικό πλέγμα «στραγγαλίζει» την συντριπτική πλειοψηφία της κοινωνίας και των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων. Επομένως, όταν οι δυνατότητες κερδοφορίας δυσκολεύουν εντός της κρίσης, τα ανώτερα στρώματα της ελληνικής κοινωνίας, ορισμένα εκ των οποίων προέρχονται ακόμα από τις παλαιότερες ανώτερες τάξεις, όχι απλά δεν αποσυνδέονται από το κράτος, αλλά προσδένονται ακόμα πιο έντονα, επιδιώκοντας να είναι αυτά που θα διατηρήσουν την ηγεμονία τους στο νέο τοπίο που διαμορφώνεται και να κερδίσουν από τις δυνατότητες που προέρχονται από την απελευθέρωση και την ιδιωτικοποίηση σημαντικών δημόσιων τομέων. Και όλα αυτά μέσα στο νέο πλαίσιο νομιμότητας. Άλλωστε, υπουργός της κυβέρνησης, ήταν αυτός που δήλωσε ότι «ότι είναι νόμιμο είναι και ηθικό». Κάτι τέτοιο, παρότι εμφανίζεται με ιδιαίτερο τρόπο στη χώρα μας, δεν είναι πρωτοφανές. Ο πιο πλούσιος άνθρωπος στον κόσμο, ο Μεξικάνος Carlos Slim, ήταν αυτός που «προσφέρθηκε να βοηθήσει» τη χώρα του, όταν βρισκόταν και αυτό στην περιδίνηση του ΔΝΤ, αγοράζοντας όλο το δίκτυο των τηλεπικοινωνιών. Υπό αυτό το πρίσμα, και πάλι το σύνθετο πλέγμα της αυθαιρεσίας και νομιμότητας (αυτή τη φορά όμως αποκλειστικά υπέρ των πιο ισχυρών κύκλων της αστικής τάξης) θα διαμορφώσει την σύγχρονη ελληνική πόλη, συνήθως αρκετά πέρα από τα σχέδια που διαμορφώνονται. Αν τολμούσαμε μια γενική εκτίμηση θα υποστηρίζαμε ότι στη νέα φάση, όντως μετασχηματίζεται η σχέση της δημόσιας εξουσίας με τα ιδιωτικά συμφέροντα. Ωστόσο, η πρότερη κατάσταση των προηγούμενων δεκαετιών, πέρα από τα προφανή αρνητικά και τις πολιτικές στοχεύσεις, τον κομματισμό και τη διαφθορά, είχε συχνά αποτυπώσεις της λαϊκής βούλησης, όφειλε να επιδιώκει την ενσωμάτωση κάποιων κοινωνικών κομματιών, έστω και αν ήταν εκλογικές πελατείες, και μπορούσε μέσα στην αποδοχή της παρανομίας να ανεχτεί την επιβίωση των λαϊκών στρωμάτων. Σήμερα, η δημοκρατία των τραπεζών και των επιτρόπων, υπόσχεται σιδερένια πειθαρχία στους κάτω και ανέσεις και απαλλαγές για τους πάνω, ενώ ο λαϊκός παράγοντας, μάλλον απουσιάζει πλήρως από το κάδρο της άσκησης πολιτικής.

14 Επίλογος ο «Φούρνος του Χότζα» Μέσα από αυτή τη περιοδολόγηση, η εισήγηση προσπάθησε να παρουσιάσει τη πολεοδομική πρακτική σαν αποτέλεσμα των διαφόρων φάσεων διαπλοκής της δημόσιας εξουσίας και πολιτικής με τα ε- κάστοτε ιδιωτικά συμφέροντα. Το «ιδιαίτερο» ελληνικό αστικό περιβάλλον του 19 ου και 20 ου αιώνα αποτελεί αποτέλεσμα όχι μιας ιδιαίτερης τάσης των Ελλήνων προς την παρανομία και την αυθαιρεσία αλλά αντίθετα της υποταγής της εκάστοτε πολιτικής εξουσίας στο ιδιωτικό συμφέρον. Η εικόνα της Ελληνικής Πόλης είναι σε ένα βαθμό εικόνα του Ελληνικού κεφαλαιοκρατικού συστήματος. Χωρίς όρια, χωρίς σχεδιασμό, που με ευκολία υποκύπτει στη παρανομία και την αυθαιρεσία. Ήδη από τον 19 ο αιώνα ο σχεδιασμός των πόλεων αλλά και η αντίληψη της ίδιας της κοινωνίας για το τι είναι σχεδιασμός θα περάσει στη παράδοση σαν ένα «άθροισμά γούστων και επιθυμιών». Η πολεοδομία δε θα απουσιάσει και από τις ιστορίες του Νασρεντίν Χότζα, μυθικός ήρωας της Ανατολής. Σύμφωνα με την ιστορία ο Χότζα «έχτισε έναν φούρνο και ρώτησε έναν διαβάτη πως του φαίνεται ο φούρνος. Ο διαβάτης βρήκε το φούρνο ωραίο, αλλά θεώρησε ότι η πόρτα έπρεπε να είναι στον άλλο τοίχο. Ο Χότζας γκρέμισε τον φούρνο και τον ξανάχτισε, ακολουθώντας τη συμβουλή αυτή. Όταν ρώτησε άλλον συγχωριανό του, όμως, άκουσε ότι η πόρτα θα έπρεπε να ήταν στην αρχική της θέση. Τέλος, ο Χότζα έχτισε τον φούρνο σε βάση με ρόδες, για να μπορεί να τον γυρίζει ανάλογα με τα γούστα των περαστικών» (Μπαστέα : 2008). Ίσως και σήμερα ο Χότζα να αντιμετώπιζε τα ίδια προβλήματα. Βιβλιογραφία - Αρθογραφία Α. Καραδήμου-Γερολύμπου, «Ο ΓΟΚ και η νεοελληνική πόλη ( )», στο Η πολεοδομία στην Ελλάδα από το 1949 έως το 1974, πρακτικά συνεδρίου, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Θεσσαλίας, Βόλος 2000 Αρ. Ρωμανός, «Αυθαίρετη δόμηση και το στεγαστικό πρόβλημα», Αρχιτεκτονικά Θέματα 4: (1970) Β. Χαστάογλου, Βόλος το πορτραίτο μιας πόλης, Εκδόσεις ΔΗ.Κ.Ι, Βόλος 2007 Γ. Σαρηγιάννης, Αθήνα Εξέλιξη, Πολεοδομία, Μεταφορές, Εκδόσεις Συμμετρία, Αθήνα 2000 Δ. Φιλιππίδης, Για την ελληνική πόλη, Εκδόσεις Θεμέλιο, Αθήνα 1990 Ε. Μαρμαράς, «Ελληνική πόλη και μοντερνισμός: », στο Η ιστορία της Ελληνικής Πόλης, συλλογικός τόμος, Εκδόσεις Ερμής-Περιοδικό «Αρχαιολογία & Τέχνες», Αθήνα 2004 Ε. Μαρμαράς, Η Αστική Πολυκατοικία της Μεσοπολεμικής Αθήνας: Η αρχή της εντατικής εκμετάλλευσης του αστικού εδάφους, Πολιτιστικό Τεχνολογικό Ίδρυμα ΕΤΒΑ, Αθήνα 1990 Ε. Μαρμαράς, «Η μεταπολεμική σταθεροποίηση των πολεοδομικών σταθερότυπων στο λεκανοπέδιο της Αθήνας ως αποτέλεσμα συνειδητής απουσίας σχεδιασμού» στο Μετασχηματισμοί της Ελληνικής Πόλης, Συνέδριο του Νέου Κινήματος Αρχιτεκτόνων. Αθήνα 2003 Ε. Μπαστέα, Αθηνα , Νεοκλασικη πολεοδομια και ελληνικη εθνικη συνειδηση, Εκδόσεις Libro, Αθήνα 2008

15 Θ. Ανδρίτσος & Δ. Πούλιος, «Πρόγραμμα Καλλικράτης. Αστική διακυβέρνηση, χώρος και δημοκρατία στην εποχή της κρίσης, 11 ο Πανελλήνιο Αρχιτεκτονικό Συνέδριο, ΣΑΔΑΣ ΠΕΑ, Αθήνα 2011 Κ. Βεργόπουλος, Κράτος και οικονομική πολιτική στον 19ο αιώνα, Εκδόσεις Εξάντας, Αθήνα 1994 Κ. Βεργόπουλος, Το αγροτικό ζήτημα στην Ελλάδα: Η κοινωνική ενσωμάτωση της γεωργίας, Εκδόσεις Εξάντας, Αθήνα 1975 Κ. Καυκούλα, Η περιπέτεια των Κηπουπόλεων, University Studio Press, Θεσσαλονίκη 2007 Κ. Μπούζεμπεργκ, «Κράτος, γη και οικιστική ανάπτυξη», Αρχιτεκτονικά Θέματα 1:79 (1979) Κ. Τσουκαλάς, Κράτος, Κοινωνία, Εργασία στην μεταπολεμική Ελλάδα, Εκδόσεις Θεμέλιο, Αθήνα 2005 Κ. Τσουκαλάς, «Κράτος και Κοινωνία», στο Θέματα νεοελληνικής ιστορίας: 18ος-20ος αιώνας, συλλογικός τόμος. Εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλας, Αθήνα 1991 Κ. Τσουκαλάς, (1981), Κοινωνική ανάπτυξη και κράτος, η συγκρότηση του δημόσιου χώρου στην Ελλάδα, Εκδόσεις Θεμέλιο, Αθήνα 1981 Κ.Ι Καβουλάκος, «Η λογική και τα αποτελέσματα της κρατικής ρύθμισης στη μεσοπολεμική Αθήνα», στο Η πόλη στους Νεότερους Χρόνους, πρακτικά συνεδρίου, Εταιρεία Μελέτης Νέου Ελληνισμού, Αθήνα 2000 Λ. Λεοντίδου, Πόλεις της σιωπής, εργατικός εποικισμός της Αθήνας και του Πειραιά, , Πολιτιστικό Τεχνολογικό Ίδρυμα ΕΤΒΑ, Αθήνα 1989 Μ. Καραμανώφ, (2010), Βιώσιμο κράτος και δημόσια κτήση: Τα όρια των ιδιωτικοποιήσεων, Εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλα, Αθήνα 2010 Ντ. Βαΐου Μ. Μαντουβάλου Μ. Μαυρίδου «Η μεταπολεμική Ελληνική πόλη μεταξύ θεωρίας και συγκυρίας», στο Η πολεοδομία στην Ελλάδα από το 1949 έως το 1974, πρακτικά συνεδρίου, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Θεσσαλίας, Βόλος 2000 Π. Καζάκος, Ανάμεσα σε Κράτος και Αγορά: Οικονομία και πολιτική στη μεταπολεμική Ελλάδα Εκδόσεις Πατάκης, Αθήνα 2007 Χ. Λούκος, «Η ενσωμάτωση μιας παραδοσιακής αρχοντικής οικογένειας στο Κράτος: Η περίπτωση των Μαυρομιχαλαίων» στο Θέματα νεοελληνικής ιστορίας: 18ος-20ος αιώνας, συλλογικός τόμος, Εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλα, Αθήνα 1991 E. Hobsbawm, Η εποχή των Επαναστάσεων: , ΜΙΕΤ, Αθήνα 1990 G. Burgel, Η σύγχρονη ευρωπαϊκή πόλη: Από τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο έως σήμερα, Εκδόσεις Πλέθρον, Αθήνα 2007 H. Lefebvre, Δικαίωμα στη Πόλη: Χώρος και Πολιτική. Εκδόσεις Κουκίδα, Αθήνα 2007 J.A. Petropulos, «Η προεπαναστατική πολιτική παράδοση», στο Θέματα νεοελληνικής ιστορίας: 18ος-20ος αιώνας, συλλογικός τόμος. Εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλας, Αθήνα 1991 S. Αmin, «Πρόλογος» στο Κ. Βεργόπουλος, Το αγροτικό ζήτημα στην Ελλάδα, Εκδόσεις Εξάντας, Αθήνα 1975 A. Gospodini, «Urban Waterfront Redevelopment in Greek Cities», Cities, Vol. 18, No. 5 (2001) D. Harvey, Social Justice, Postmodernism and the City. In Designing Cities: Critical Readings in Urban Design edited by Cuthbert Alexander. Blackwell Publishing, London 2003 D. Harvey, From Managerialism to Entrepreneurialism: The Transformation in Urban Governance in Late Capitalism. Geografiska Annaler. 71 (1) (1989) E. Swyngedouw, & F. Moulaert, et al., Neoliberal Urbanization in Europe: Large Scale Urban Development Projects and the New Urban Policy. Antipode 34(3), (2002) L. Leontidou, «Repolarization of the Mediterranean: Spanish and Greek Cities in Neo-Liberal Europe», European Planning Studies, Vol.3, No. 2 (1995) M. Mantouvalou, M. Mavridou, & D. Vaiou, Processes of Social Integration and Urban Development in Greece: Southern Challenges to European Unification, European Planning Studies, Vol.3, No.2 (1995) N. Mouzelis, Modern Greece: Facets of Underdevelopment, Macmillan, London 1978 S. Sassen, The Global City: New York, London, Tokyo. Princeton University Press (1991)

16 Th. Andritsos, & D. Poulios, «Society vs the Market and the Economic Crisis: Lessons from Greece. Contemporary challenges for the urban space in Greece after the arrival of the IMF», Economy Conference. Cardiff University, Cardiff, UK 2011

Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της αστικής ανάπτυξης στην Ελλάδα Διαχρονικές αναγνώσεις

Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της αστικής ανάπτυξης στην Ελλάδα Διαχρονικές αναγνώσεις Ε.Μ.Π. ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Κατεύθυνση: Πολεοδομία και Χωροταξία Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της αστικής ανάπτυξης στην Ελλάδα Διαχρονικές αναγνώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ε. τμήμα Κερκύρας / Ν.Α. Νομού Κερκύρας. Ημερίδα με θέμα: Χωροταξικός και Πολεοδομικός Σχεδιασμός Όρος Ζωής για την Κέρκυρα

Τ.Ε.Ε. τμήμα Κερκύρας / Ν.Α. Νομού Κερκύρας. Ημερίδα με θέμα: Χωροταξικός και Πολεοδομικός Σχεδιασμός Όρος Ζωής για την Κέρκυρα Τ.Ε.Ε. τμήμα Κερκύρας / Ν.Α. Νομού Κερκύρας Ημερίδα με θέμα: Χωροταξικός και Πολεοδομικός Σχεδιασμός Όρος Ζωής για την Κέρκυρα Εισήγηση : Δημήτριος Ντοκόπουλος, Αρχιτέκτων - Πολεοδόμος "Από τον Ν.Δ. 17-7-23

Διαβάστε περισσότερα

«Σχέδιο Καλλικράτης»: Διοικητική οργάνωση, Χώρος και Δημοκρατία στην εποχή της Κρίσης

«Σχέδιο Καλλικράτης»: Διοικητική οργάνωση, Χώρος και Δημοκρατία στην εποχή της Κρίσης «Σχέδιο Καλλικράτης»: Διοικητική οργάνωση, Χώρος και Δημοκρατία στην εποχή της Κρίσης Ανδρίτσος Θάνος, Αρχιτέκτονας Π.Θ, μεταπτυχιακός φοιτητής (ΕΜΠ, Σχολή Αρχιτεκτόνων) Πούλιος Δημήτρης, Αρχιτέκτονας

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α.

Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α. Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α. Χρονολόγιο 1844: Συνταγματική μοναρχία (σύνταγμα) 1862: Έξωση του Όθωνα

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις 2016

Πανελλαδικές εξετάσεις 2016 Πανελλαδικές εξετάσεις 2016 Ενδεικτικές απαντήσεις στο μάθημα «ΙΣΤΟΡΙΑ» ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 α. Κόμμα του Γ. Θεοτόκη: Σχολικό βιβλίο, σελ. 92, «Από τα αντιβενιχελικά κόμματα πιο διαλλακτικό.» και σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Π. Σωτηρόπουλος

Δημήτρης Π. Σωτηρόπουλος ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Πόσο νεωτερικό είναι το ελληνικό κράτος; H αντιφατική πορεία από τον βαλκανικό περίγυρο στο ευρωπαϊκό περιβάλλον * Greece: a modern state? Trajectories from the Balkan milieu to the European

Διαβάστε περισσότερα

«Ολοκληρωμένες πολιτικές διαχείρισης της αστικής ανάπτυξης και αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής».

«Ολοκληρωμένες πολιτικές διαχείρισης της αστικής ανάπτυξης και αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής». «Ολοκληρωμένες πολιτικές διαχείρισης της αστικής ανάπτυξης και αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής». Mάρω Ευαγγελίδου. Αρχιτέκτων - Πολεοδόμος/ Χωροτάκτης Αθήνα 21.11.13 Περιφέρεια Αττικής Ημερίδα με θέμα:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ ΕΜΠ ΣΧΟΛΗΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΤΟΜΕΙΣ Ι,ΙΙ,ΙΙΙ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2006 07 9ο ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΙΤΕΚΟΝΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ 9: ΑΣΤΙΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΡΙΖΟΥΠΟΛΗΣ ΠΕΡΙΣΣΟΥ ΟΜΑ Α 2 ΠΕΡΙΟΧΗ Β

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΟΡΕΙΝΟΙ ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ, ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ, ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΟΡΕΙΝΟΙ ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ, ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ, ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΟΡΕΙΝΟΙ ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ, ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ, ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΛΕΝΗ ΜΑΙΣΤΡΟΥ ΤΡΙΠΟΛΗ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2016 1ο ερώτημα Γιατί και με ποιους όρους η προστασία της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς ενός

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

Συμμετοχικές Διαδικασίες και Τοπική διακυβέρνηση

Συμμετοχικές Διαδικασίες και Τοπική διακυβέρνηση Συμμετοχικές Διαδικασίες και Τοπική διακυβέρνηση Θεσμοί, Όργανα και Δομή της Δημόσιας Διοίκησης Χαρίτα Βλάχου Γεωπόνος Αγροτικής Οικονομίας Στέλεχος Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μ-Θ Σήμερα Ποιό είναι το πολίτευμα

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Oι πολυάριθμοι φορείς της κοινωνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας που συμμετείχαν και συνεργάστηκαν στο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, 20-21 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη διεθνή και ελληνική εμπειρία από την εφαρμογή προγραμμάτων αστικής αναγέννησης. Προτάσεις για το μέλλον

Εισαγωγή στη διεθνή και ελληνική εμπειρία από την εφαρμογή προγραμμάτων αστικής αναγέννησης. Προτάσεις για το μέλλον Προγράμματα αστικής αναγέννησης και βιώσιμη ανάπτυξη. Ελληνικές και Βρετανικές εμπειρίες ΤΕΕ / ΤΚΜ ΣΕΜΠΧΠΑ Εισαγωγή στη διεθνή και ελληνική εμπειρία από την εφαρμογή προγραμμάτων αστικής αναγέννησης. Προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

η πορεία προς την πτώση της πρώτης δηµοκρατίας και η δικτατορία της 4 ης Αυγούστου

η πορεία προς την πτώση της πρώτης δηµοκρατίας και η δικτατορία της 4 ης Αυγούστου ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΕ Η ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α: η πορεία προς την πτώση της πρώτης δηµοκρατίας και η δικτατορία της 4 ης Αυγούστου 122 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα)

Διαβάστε περισσότερα

Συντοµογραφίες 11 Πρόλογος 13 Εισαγωγή 15

Συντοµογραφίες 11 Πρόλογος 13 Εισαγωγή 15 Πίνακας περιεχοµένων Συντοµογραφίες 11 Πρόλογος 13 Εισαγωγή 15 1. Ανθρωπογεωγραφία 19 2. Οι εξελίξεις στην οικονοµία 37 2.1. Ο πρωτογενής τοµέας της οικονοµίας 37 Tεχνογνωσία, συνέχειες, τοµές 55 2.2.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Αγροτική Πολιτική 8 ου Εξαμήνου Η χρησιμότητα του μαθήματος Η κατανόηση του «σκηνικού» πίσω από τη διαμόρφωση της

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της πόλης και της πολεοδομίας

Ιστορία της πόλης και της πολεοδομίας Ιστορία της πόλης και της πολεοδομίας Ενότητα 1: Aντικείμενο και εννοιολογικοί προσδιορισμοί Δώρα Μονιούδη-Γαβαλά Σχολή Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Διαχείρισης Πολιτισμικού Περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΡΥΜΟΤΟΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ

ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΡΥΜΟΤΟΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΡΥΜΟΤΟΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Άρης Σαπουνάκης Δρ Αρχιτέκτων Πολεοδόμος Αναπληρωτής Καθηγητής του Τμήματος Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Διαβάστε περισσότερα

Φορείς των νέων ιδεών ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ

Φορείς των νέων ιδεών ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ Δ. ΑΝΑΝΕΩΣΗ- ΔΙΧΑΣΜΟΣ (1909-1922) 1. Το κόμμα των φιλελευθέρων 1. Πριν τις εκλογές της 8ης Αυγούστου 1910 κανένα ΜΕΓΑΛΟ κόμμα δεν υποστήριζε τις μεταρρυθμίσεις που προτάθηκαν το 1909/1910 Φορείς των νέων

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920 ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος 1. Ο κοινοβουλευτισµός είναι η µορφή πολιτικής εκπροσώπησης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΙ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΥΠΑΝΑΠΤΥΞΗΣ : ανέπτυξε τη θεωρία περί «άνισης ανταλλαγής». Η θεωρία του αποτελεί μέρος μιας πιο λεπτομερούς ερμηνείας της μεταπολεμικής

Διαβάστε περισσότερα

Σάββατο, 01 Ιουνίου 2002 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑ Α Α

Σάββατο, 01 Ιουνίου 2002 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑ Α Α Σάββατο, 01 Ιουνίου 2002 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 α. Να περιγράψετε το πρόγραµµα του καθενός από τα παρακάτω πολιτικά κόµµατα: Ραλλικό Κόµµα Λαϊκό Κόµµα (1910) Σοσιαλιστικό

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΑΚΡΟΔΕΞΙΑΣ

12 Ο ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΑΚΡΟΔΕΞΙΑΣ Η ελληνική κοινωνία βρίσκεται σε γενικευμένη κρίση. Οικονομική κρίση, που την κάνει να ισορροπεί επικίνδυνα στο χείλος της οικονομικής καταστροφής. Πολιτική κρίση, με την άρση εμπιστοσύνης στα πολιτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2016 ΛΥΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΥΡΤΩ ΚΟΥΖΙΝΟΠΟΥΛΟΥ - ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΘΕΜΑ Α

ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2016 ΛΥΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΥΡΤΩ ΚΟΥΖΙΝΟΠΟΥΛΟΥ - ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΘΕΜΑ Α ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2016 ΛΥΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΥΡΤΩ ΚΟΥΖΙΝΟΠΟΥΛΟΥ - ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΘΕΜΑ Α Α.1 α.κόμμα Γ.Θεοτόκη: Από τα αντιβενιζελικά κόμματα, πιο αδιάλλακτα ήταν τα κόμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΔΗΜΟΣΙΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2001-2005

ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΔΗΜΟΣΙΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2001-2005 ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΔΗΜΟΣΙΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2001-2005 Η καταγραφή των γεγονότων διαμαρτυρίας για την προστασία και διεκδίκηση δημόσιων χώρων στην Αθήνα έγινε από τον

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ 1 Η ΝΕΩΤΕΡΗ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ 2 Τα εργαλεία ανάγνωσης της ταυτότητας της πόλης. Τα εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑ Α Α

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑ Α Α ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α 1 ΟΜΑ Α Α α. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν µε την ένδειξη Σωστό ή Λάθος. α) Το 1840 η χωρητικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση Φύλλο Εργασίας 1. Αφού συμβουλευτείτε τη σελίδα 44 του βιβλίου σας καθώς και το χάρτη που παρατίθεται, να συμπληρώσετε την πιο

Διαβάστε περισσότερα

Αστική ανάπτυξη και πολιτικές: Η περίπτωση των αναπλάσεων σε αστικές περιοχές.

Αστική ανάπτυξη και πολιτικές: Η περίπτωση των αναπλάσεων σε αστικές περιοχές. Αστική ανάπτυξη και πολιτικές: Η περίπτωση των αναπλάσεων σε αστικές περιοχές. Βασιλική ΔΕΛΗΘΕΟΥ Phd, επίκουρη καθηγήτρια Παντείου Πανεπιστημίου Αθηνών, Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης, Πάντειο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. «Μεικτά» Συστήματα Καπιταλισμού και η Θέση της Ελλάδας

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. «Μεικτά» Συστήματα Καπιταλισμού και η Θέση της Ελλάδας ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ «Μεικτά» Συστήματα Καπιταλισμού και η Θέση της Ελλάδας Η θεωρία VoC, βασίζεται σε σημαντικό βαθμό στην ανάλυση των δύο βασικών μοντέλων καπιταλισμού των φιλελεύθερων

Διαβάστε περισσότερα

Για μια αειφόρο προσέγγιση της οικιστικής ανάπτυξης. Θάνος Παγώνης, αρχιτέκτων - πολεοδόμος

Για μια αειφόρο προσέγγιση της οικιστικής ανάπτυξης. Θάνος Παγώνης, αρχιτέκτων - πολεοδόμος Για μια αειφόρο προσέγγιση της οικιστικής ανάπτυξης Θάνος Παγώνης, αρχιτέκτων - πολεοδόμος Διαπιστώσεις Ο μισός πληθυσμός της γης στεγάζεται ήδη σε πόλεις καταναλώνοντας περίπου τα ¾ των πόρων του πλανήτη

Διαβάστε περισσότερα

Αφ ενός στην ανάγκη περιορισμού και ελέγχου των οξύτατων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι, οι εργαζόμενοι και η ιδία ως περιοχή.

Αφ ενός στην ανάγκη περιορισμού και ελέγχου των οξύτατων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι, οι εργαζόμενοι και η ιδία ως περιοχή. Ομιλία Αντιπεριφερειάρχη Δυτικής Αττικής κ. Γ. Βασιλείου στην ανοικτή σύσκεψη-παρουσίαση του στρατηγικού σχεδίου ΔΥΤΙΚΗ ΑΤΤΙΚΗ 2020+ Πνευματικό Κέντρο Ασπροπύργου 25-5-2015 Σας καλωσορίζουμε σε μια ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΜΑΪΟΥ 2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ)

Διαβάστε περισσότερα

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον

Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον ΤΕΤΑΡΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Άνθρωπος και δοµηµένο περιβάλλον Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Επιλέξετε τη σωστή από τις παρακάτω προτάσεις, θέτοντάς την σε κύκλο. 1. Το περιβάλλον γίνεται ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΣ α) όταν µέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 α. Να περιγράψετε το πρόγραµµα του καθενός από

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΛΠ 11: Ελληνική Ιστορία Ακ. Έτος: 2008-9 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: Η βυζαντινή αριστοκρατία κατά τους 9 ο έως 12 ο αιώνα: δομή και χαρακτηριστικά, ανάπτυξη και σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική, Πόλεμος, Στρατηγική

Πολιτική, Πόλεμος, Στρατηγική ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα2:Ο πόλεμος στην εποχή του χαλκού Γιώργος Μαργαρίτης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ

B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ B Η ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ 1. Ιστορική εξέλιξη της Χωροταξίας Η Χωροταξία στην Ελλάδα αρχίζει να εμφανίζεται ως ιδιαίτερος κλάδος (discipline) μεταπολεμικά, στις αρχές του δεύτερου μισού

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

H Μητροπολιτική Αθήνα αντιμετωπίζει ριζικές αλλαγές και σύνθετα πολεοδομικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά προβλήματα

H Μητροπολιτική Αθήνα αντιμετωπίζει ριζικές αλλαγές και σύνθετα πολεοδομικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά προβλήματα 1 2 H Μητροπολιτική Αθήνα αντιμετωπίζει ριζικές αλλαγές και σύνθετα πολεοδομικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά προβλήματα 3 Περιβαλλοντική υποβάθμιση 4 Σε αναζήτηση της σύγχρονης ταυτότητας 5 Ανεργία -

Διαβάστε περισσότερα

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57 Για την πληρέστερη κατανόηση της μεθοδολογίας, με την οποία γίνεται από το μαρξισμό ο διαχωρισμός της αστικής κοινωνίας στο σύνολό της σε τάξεις, είναι απαραίτητο να αναφέρουμε τον κλασικό ορισμό που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΠΑΝΤΕΙΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΝΤΕΙΟΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Αθήνα, 2014 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10: Το αστικό πράσινο και η διαχείρισή του από την Τοπική Αυτοδιοίκηση Η αξία του αστικού πρασίνου Η έννοια του αστικού πράσινου-χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Μηλιός, Συνέντευξη στα Επίκαιρα 28/07/2012

Γιάννης Μηλιός, Συνέντευξη στα Επίκαιρα 28/07/2012 Γιάννης Μηλιός, Συνέντευξη στα Επίκαιρα 28/07/2012 1. Κατά τα φαινόμενα, οι δανειστές θα τραβήξουν στα άκρα τον χρηματοδοτικό στραγγαλισμό της χώρας, με μη καταβολή της δανειακής δόσης. Δημιουργείται ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ α. Κόμμα του Γ. Θεοτόκη: «Το κόμμα του Γ. Θεοτόκη πυρήνα των Αντιβενιζελικών.», σελ. 92-93 β. Προσωρινή Κυβέρνησις της Κρήτης (1905)

Διαβάστε περισσότερα

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Δρ. Ράλλης Γκέκας Επιστημονικός Συνεργάτης ΚΕΔΕ Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Δημάρχων & Δημοτικών Συμβούλων Πρόγραμμα Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

1 Η Ελλάδα ζήτησε τη συνδρομή της Κοινωνίας των Εθνών, προκειμένου να αντιμετωπίσει ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ (ΕΑΠ)

1 Η Ελλάδα ζήτησε τη συνδρομή της Κοινωνίας των Εθνών, προκειμένου να αντιμετωπίσει ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ (ΕΑΠ) Γ. Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ 1. Η Επιτροπή Αποκατάστασης Προσφύγων (ΕΑΠ) 1 Η Ελλάδα ζήτησε τη συνδρομή της Κοινωνίας των Εθνών, προκειμένου να αντιμετωπίσει την περίθαλψη των προσφύγων την αποκατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρόλογος 14

Περιεχόμενα. Πρόλογος 14 Περιεχόμενα Πρόλογος 14 Κεφάλαιο 1 Ιστορική εξέλιξη των πόλεων 17 1.1 Ορισμός της πόλης και βασικές έννοιες.................... 17 1.2 Η εξέλιξη των πόλεων............................... 21 1.3 Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Πολεοδομία,Αβεβαιότητα και ανάπτυξη ακινήτων: Αστική Αναγέννηση στην Αγγλία, τη Γαλλία και την Ολλανδία

Πολεοδομία,Αβεβαιότητα και ανάπτυξη ακινήτων: Αστική Αναγέννηση στην Αγγλία, τη Γαλλία και την Ολλανδία Πολεοδομία,Αβεβαιότητα και ανάπτυξη ακινήτων: Αστική Αναγέννηση στην Αγγλία, τη Γαλλία και την Ολλανδία Δρ. Νίκος Καραδημητρίου n.karadimitriou@ucl.ac.uk Το βιβλίο Βασίζεται σε έρευνα του τρόπου που παρέχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ A.Π. / ΔΤΥ ΠΡΟΣ : Πρόεδρο ΔΣ

ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ A.Π. / ΔΤΥ ΠΡΟΣ : Πρόεδρο ΔΣ 1 ΠΡΟΣ : Πρόεδρο ΔΣ ΘΕΜΑ : ΣΧΕΤ : Πολεοδομική μελέτη περιοχής Bοσπόρου Γνωμοδότηση ΣΧΟΠ (πράξη 222 /συνεδρία 19 η / 01. 06. 99) Α. Ο Δήμος προσπαθώντας να αντιμετωπίσει τα έντονα προβλήματα των αντικρουόμενων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΟΙΚΟΔΟΜΗ- ΣΗΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΣΤΗ ΔΕ- ΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1950

ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΟΙΚΟΔΟΜΗ- ΣΗΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΣΤΗ ΔΕ- ΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1950 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΔΠΜΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ- ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑ- ΧΩΡΟΤΑΞΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΜΕΤΑΛΛΑΓΕΣ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΣΤΟΝ 20ο ΑΙΩΝΑ ΕΞΑΜΗ- ΝΟ 1ο ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2009 ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος

Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/ Οι θεμελιώδεις αρχές του πολιτεύματος Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το πολίτευμα που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα του 1975/1986/2001/2008 Διάγραμμα του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΕΛΕΤΗΣ: ΟΙΚΟΣΜΟΣ ΕΡΓΑΤΙΚΩΝ ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ «ΠΥΛΗΣ ΑΞΙΟΥ»

ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΕΛΕΤΗΣ: ΟΙΚΟΣΜΟΣ ΕΡΓΑΤΙΚΩΝ ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ «ΠΥΛΗΣ ΑΞΙΟΥ» Ομάδα Εργασίας: Κόντου Χριστίνα, Λαζαρίδης Χριστόφορος, Μπουλταδάκη Άννα, Πάσχου Μαρία, Παυλίδου Ιωάννα, Τσιολάκη Φανή ΠΕΡΙΟΧΗ ΜΕΛΕΤΗΣ: ΟΙΚΟΣΜΟΣ ΕΡΓΑΤΙΚΩΝ ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ «ΠΥΛΗΣ ΑΞΙΟΥ» Η περιοχή μελέτης ανήκει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο - ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 2.1 Το δουλοκτητικό σύστημα 2.1 ΤΟ ΔΟΥΛΟΚΤΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

«ΣΧΕΔΙΟ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΔΗΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ» Ιωάννης Αναστασάκης, Αντιδήμαρχος Τεχνικών Έργων, Αυτεπιστασίας & Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων

«ΣΧΕΔΙΟ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΔΗΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ» Ιωάννης Αναστασάκης, Αντιδήμαρχος Τεχνικών Έργων, Αυτεπιστασίας & Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων «ΣΧΕΔΙΟ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ ΔΗΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ» Ιωάννης Αναστασάκης, Αντιδήμαρχος Τεχνικών Έργων, Αυτεπιστασίας & Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΣΟΑΠ Το Σχέδιο Ολοκληρωμένων Αστικών Παρέμβασεων

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Οικονομία. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολή Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Δημόσιας Διοίκησης.

Ευρωπαϊκή Οικονομία. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολή Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Δημόσιας Διοίκησης. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολή Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Δημόσιας Διοίκησης Ευρωπαϊκή Οικονομία Νίκος Κουτσιαράς σε συνεργασία με την Ειρήνη Τσακνάκη Πηγές- Βιβλιογραφία

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα Εφαρμογής Πολεοδομικού Δικαίου στο πλαίσιο αξιοποίησης ακίνητης περιουσίας. Κων/νος Καρατσώλης

Ζητήματα Εφαρμογής Πολεοδομικού Δικαίου στο πλαίσιο αξιοποίησης ακίνητης περιουσίας. Κων/νος Καρατσώλης Ζητήματα Εφαρμογής Πολεοδομικού Δικαίου στο πλαίσιο αξιοποίησης ακίνητης περιουσίας Κων/νος Καρατσώλης οι σχετικές προσπάθειες για ισορροπίες.. ( περιβάλλον δόμηση κανόνες - διοικητική ανταπόκριση και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

Η Ναύπακτος από την αρχαιότητα ως σήμερα

Η Ναύπακτος από την αρχαιότητα ως σήμερα Η Ναύπακτος από την αρχαιότητα ως σήμερα Η ΠΡΩΤΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ 1838-1937 1829 - Απελευθέρωση από τους Οθωμανούς 1838 - Αποτύπωση του Φρουρίου και της πόλης Ναυπάκτου από Έλληνες και Βαυαρούς Μηχανικούς της

Διαβάστε περισσότερα

«Πως θα γίνει η σύνδεση της "πράσινης Ανάπτυξης" με την κοινωνική οικονομία

«Πως θα γίνει η σύνδεση της πράσινης Ανάπτυξης με την κοινωνική οικονομία «Πως θα γίνει η σύνδεση της "πράσινης Ανάπτυξης" με την κοινωνική οικονομία * του Βασίλη Τακτικού Το μήνυμα είναι: πράσινη ανάπτυξη για όλους και τους μη προνομιούχους. Τους φτωχούς αγρότες, τους μικρομεσαίους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΥΧΗ ΜΙΧΕΛΑΚΗ ΟΜΙΛΙΑ. ΣΤΟ 38 ο ΤΑΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ

ΕΥΤΥΧΗ ΜΙΧΕΛΑΚΗ ΟΜΙΛΙΑ. ΣΤΟ 38 ο ΤΑΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΟΜΙΛΙΑ ΕΥΤΥΧΗ ΜΙΧΕΛΑΚΗ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΝΟΜΟΥ ΧΑΝΙΩΝ ΣΤΟ 38 ο ΤΑΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΡΙΤΗ 28 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2009

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΔΟΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗ

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΔΟΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗ ΑΝΤΙΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΑΝΤΙΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΠΕΤΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΟΥ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΔΟΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗ 1. Το πλαίσιο της συζήτησης Η δημόσια συζήτηση που

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου

Ανάλυση Πολιτικού Λόγου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9η: Ο λόγος της Πολιτικής Οικολογίας 2 Γιάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΣΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΣΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ 1ο Σχέδιο Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Η ελληνική οικονοµία κατά τον 19ο αιώνα 1. Το εµπόριο 2. Η εµπορική ναυτιλία ιάρκεια: Ολιγόλεπτο Θέµατα: 3 ΘΕΜΑ 1ο Να προσδιορίσετε τους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΑΔΑ ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ

ΕΛΛΑΔΑ ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ Ιδρυτική διακήρυξη Η Ελλάδα βιώνει για άλλη μια φορά μια εθνική τραγωδία που απειλεί την κοινωνία με διάλυση και υπονομεύει την ίδια την υπόσταση του έθνους. Η χώρα παγιδευμένη στη μέγγενη παράνομων διεθνών

Διαβάστε περισσότερα

13/1/2010. Οικονομική της Τεχνολογίας. Ερωτήματα προς συζήτηση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

13/1/2010. Οικονομική της Τεχνολογίας. Ερωτήματα προς συζήτηση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Τμήμα Μηχανικών Οικονομίας και Διοίκησης Οικονομική της Τεχνολογίας Διάλεξη 6 η: Οικονομική Θεωρία και το Ζήτημα της Τεχνολογικής Αλλαγής: & II 1 Ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 9: Οικογενειακή Γεωργία: η ελληνική περίπτωση 1/2 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος εδώ είναι

Διαβάστε περισσότερα

Υπηρεσίες Βιβλιοθηκών για την Κοινότητα Διεθνής Διάσκεψη με θέμα τις Δημόσιες Βιβλιοθήκες στην Ελλάδα. Αθήνα, Ιούνιος 2003

Υπηρεσίες Βιβλιοθηκών για την Κοινότητα Διεθνής Διάσκεψη με θέμα τις Δημόσιες Βιβλιοθήκες στην Ελλάδα. Αθήνα, Ιούνιος 2003 Υπηρεσίες Βιβλιοθηκών για την Κοινότητα Διεθνής Διάσκεψη με θέμα τις Δημόσιες Βιβλιοθήκες στην Ελλάδα Αθήνα, Ιούνιος 2003 ΝΕΕΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΕΣ, ΝΕΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Οι νέοι ρόλοι των δημόσιων βιβλιοθηκών στην

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργασίες με τον Λευτέρη Παπαγιαννάκη. Ερευνητικά προγράμματα Ε.Μ.Π. για την. Ερευνητικό πρόγραμμα Ε.Μ.Π. για ένα. Αθήνας Αττικής (δεκαετία 2000)

Συνεργασίες με τον Λευτέρη Παπαγιαννάκη. Ερευνητικά προγράμματα Ε.Μ.Π. για την. Ερευνητικό πρόγραμμα Ε.Μ.Π. για ένα. Αθήνας Αττικής (δεκαετία 2000) Ημερίδα Τ.Ε.Ε. / 11 Φεβρουαρίου 2010 Λουδοβίκος Κ. Βασενχόβεν Ομότιμος Καθηγητής Ε.Μ.Π. Συνεργασίες με τον Λευτέρη Παπαγιαννάκη Ερευνητικά προγράμματα Ε.Μ.Π. για την περιοχή του Ελαιώνα (δεκαετία του 1990)

Διαβάστε περισσότερα

Νέο υπόδειγμα σχεδιασμού με στόχο: Την προσέλκυση «στρατηγικών επενδύσεων» Την «αξιοποίηση» της ιδιωτικής περιουσίας του δημοσίου

Νέο υπόδειγμα σχεδιασμού με στόχο: Την προσέλκυση «στρατηγικών επενδύσεων» Την «αξιοποίηση» της ιδιωτικής περιουσίας του δημοσίου Τα Ειδικά Σχέδια Χωρικής Ανάπτυξης Δημόσιων Ακινήτων (ΕΣΧΑΔΑ) μέσααπότονομοθετικότους πλαίσιο και τις αντίστοιχες Στρατηγικές Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Κώστας Βουρεκάς Νέο υπόδειγμα σχεδιασμού

Διαβάστε περισσότερα

Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική και η βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη στην Ελλάδα

Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική και η βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη στην Ελλάδα Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική και η βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη στην Ελλάδα Νίκος Χρυσόγελος Ευρωβουλευτής των Οικολόγων Πράσινων/ Περιφερειακός Σύμβουλος Νοτίου Αιγαίου www.chrysogelos.gr Αναθεώρηση: για

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 2: Η μελέτη του αγροτικού χώρου στην Ελλάδα Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος αυτής της ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΛΕΤΙΔΗΣ ΠΑΤΡΑ : Απαιτούμε δραστική αύξηση των κρατικών δαπανών από τον Προϋπολογισμό για κοινωνική πολιτική,

ΠΕΛΕΤΙΔΗΣ ΠΑΤΡΑ : Απαιτούμε δραστική αύξηση των κρατικών δαπανών από τον Προϋπολογισμό για κοινωνική πολιτική, ΠΕΛΕΤΙΔΗΣ ΠΑΤΡΑ : Απαιτούμε δραστική αύξηση των κρατικών δαπανών από τον Προϋπολογισμό για κοινωνική πολιτική, Πάτρα 15-3-2017 Τη θέση της Δημοτικής Αρχής για τις αλλαγές που προτίθεται να κάνει η κυβέρνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2Ο. Ενότητα Αγροτική κοινωνία. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2Ο. Ενότητα Αγροτική κοινωνία. Καζάκου Γεωργία, ΠΕ09 Οικονομολόγος 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2Ο Ενότητα 2.1.1 Αγροτική κοινωνία 2.1.1 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1/5 Αγροτικές κοινωνίες Αυτές που ζουν από την καλλιέργεια της γης 2 2.1.1 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 2/5 Μόνιμη εγκατάσταση Στοιχειώδες εμπόριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ. Μυτιλήνη, 16/06/2014 Α.Π. : οικ.2892 Προς: ΔΗΜΟΣ ΛΕΣΒΟΥ ΕΛ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ T.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ. Μυτιλήνη, 16/06/2014 Α.Π. : οικ.2892 Προς: ΔΗΜΟΣ ΛΕΣΒΟΥ ΕΛ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ T. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ Ταχ. Δ/νση : 1ο χλμ Μυτιλήνης - Λουτρών Μυτιλήνη Ταχ.Κώδικας : 81100 Πληροφορίες : ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΧΑΤΖΕΛΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητό Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Αγαπητό Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Περιφερειακό Συνέδριο ΕΕ Κύπρος Αειφόρος Αγροτική Ανάπτυξη Ακάμα 24 Ιανουαρίου 2015 Αίθουσα Συνεδρίων - Ξενοδοχείο Droushia Heights (Δρούσεια) Αλεξάνδρα Ατταλίδου - Αν. Επικεφαλής Γραφείου ΕΚ στην Κύπρο

Διαβάστε περισσότερα

ȀǼǿȂǼȃȅ ī ȅǻǿīǿǽȉ (ȖȚĮ IJȠȣȢ İȟİIJĮȗȠȝȑȞȠȣȢ) 1. ȈIJȠ İȟȫijȣȜȜȠ ȈIJȠ İıȫijȣȜȜȠ ʌȑȟȧ- ʌȑȟȧ ȈIJȘȞ ĮȡȤȒ IJȦȞ ĮʌĮȞIJȒıİȫȞ ıįȣ ȃį ȝșȟ ĮȞIJȚȖȡȐȥİIJİ ȞĮ ȝș ȖȡȐȥİIJİ 2.

ȀǼǿȂǼȃȅ ī ȅǻǿīǿǽȉ (ȖȚĮ IJȠȣȢ İȟİIJĮȗȠȝȑȞȠȣȢ) 1. ȈIJȠ İȟȫijȣȜȜȠ ȈIJȠ İıȫijȣȜȜȠ ʌȑȟȧ- ʌȑȟȧ ȈIJȘȞ ĮȡȤȒ IJȦȞ ĮʌĮȞIJȒıİȫȞ ıįȣ ȃį ȝșȟ ĮȞIJȚȖȡȐȥİIJİ ȞĮ ȝș ȖȡȐȥİIJİ 2. 1 & 23 2016 : ( )- ( ) : (4) 1 :... (1905).. 15 2,,,,,, :. 19.. 18 1901.. 1913.... 1932. 10 1 ( 7) (1914-1918), ( 6). 13 2 1920; 12 1, : 1 4 2 &.. 1864,, ( 8) ( 10) ( 7). 25, 29 1874,, «;». [ ] [ ],.,

Διαβάστε περισσότερα

18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ. «Σώστε με από τους φίλους μου!»

18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ. «Σώστε με από τους φίλους μου!» 18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ «Σώστε με από τους φίλους μου!» Σο Ανατολικό ζήτημα, ορισμός Είναι το ζήτημα της διανομής των εδαφών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία από τις αρχές του 18ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 2007: Η κρίση του δικομματισμού και οι νέες κοινωνικές-εκλογικές συμμαχίες

ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 2007: Η κρίση του δικομματισμού και οι νέες κοινωνικές-εκλογικές συμμαχίες ΕΚΛΟΓΕΣ 2007: Η κρίση του δικομματισμού και οι νέες κοινωνικές-εκλογικές συμμαχίες Οι εκλογές του Σεπτεμβρίου 2007 κατέγραψαν μια νέα κατάσταση πραγμάτων στο κομματικό σύστημα και επιβεβαίωσαν σημαντικές

Διαβάστε περισσότερα

ένα αειφόρο πρότυπο Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ

ένα αειφόρο πρότυπο Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ Η πόλη ως καταλύτης για ένα αειφόρο πρότυπο ανάπτυξης Ήβη Νανοπούλου Αρχιτέκτων - Διευθύνων σύμβουλος ΘΥΜΙΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΕΜ Διαπιστώσεις Πού ζούμε ; Ο χάρτης αναπαριστά τη συγκέντρωση πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή λογική για τους ΦΔ ΠΠ

Κοινή λογική για τους ΦΔ ΠΠ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ Αγαπητοί εργαζόμενοι στους ΦΔ, το ζητούμενο είναι η διατήρηση της βιοπικοικλότητας ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2010 ΜΙΧΑΛΗΣ ΔΑΒΗΣ Κοινή λογική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΝΟΤΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ

Ο ΔΗΜΟΣ ΝΟΤΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Ο ΔΗΜΟΣ ΝΟΤΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ ΕΛΕΝΗ ΜΑΙΣΤΡΟΥ 1 Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τοπική Αυτοδιοίκηση η μόνη λύση ενάντια στην απαξίωση και την αποχή

Τοπική Αυτοδιοίκηση η μόνη λύση ενάντια στην απαξίωση και την αποχή Ομιλία Δημάρχου Λευκωσίας στην Ημερίδα «Μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην Κύπρο Αναγκαιότητα ή Αυτοσκοπός» Παρασκευή, 4 Απριλίου 2014, 10 μ.μ. Τοπική Αυτοδιοίκηση η μόνη λύση ενάντια στην απαξίωση

Διαβάστε περισσότερα

Η Περιφερειακή Επιστήμη.

Η Περιφερειακή Επιστήμη. VII. Η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χ. ΑΠ. ΛΑΔΙΑΣ Η Περιφερειακή Επιστήμη. Τι είναι; Τι την συνέθεσε; ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι δυνατότητες της περιφερειακής οικονομικής ανάλυσης είναι περιορισμένες. Η φύση των προβλημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Κατάλογος Εικόνων...XIII Κατάλογος Σχημάτων...XV Κατάλογος Πλαισίων...XIX Κατάλογος Πινάκων...XXII Βιβλιογραφικές Αναφορές...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Κατάλογος Εικόνων...XIII Κατάλογος Σχημάτων...XV Κατάλογος Πλαισίων...XIX Κατάλογος Πινάκων...XXII Βιβλιογραφικές Αναφορές... ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κατάλογος Εικόνων....XIII Κατάλογος Σχημάτων....XV Κατάλογος Πλαισίων....XIX Κατάλογος Πινάκων....XXII Βιβλιογραφικές Αναφορές.... XXIV Βιογραφικά Σημειώματα Συγγραφέων.... XXV Πρόλογος και

Διαβάστε περισσότερα

φιλολογικές σελίδες, ιστορία κατεύθυνσης γ λυκείου

φιλολογικές σελίδες, ιστορία κατεύθυνσης γ λυκείου Το προσφυγικό ζήτημα στην Ελλάδα Δ. Η αποζημίωση των Ανταλλάξιμων και η ελληνοτουρκική προσέγγιση (σελ. 160-162) 1. Η αποζημίωση των Ανταλλάξιμων Σύμβαση Ανταλλαγής προβλέπει την αποζημίωση των προσφύγων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ. Βασικές κατευθύνσεις και συμμετοχικότητα. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΗΣΕΩΣ Λευκωσία, 2015

ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ. Βασικές κατευθύνσεις και συμμετοχικότητα. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΗΣΕΩΣ Λευκωσία, 2015 ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Βασικές κατευθύνσεις και συμμετοχικότητα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΗΣΕΩΣ Λευκωσία, 2015 o Πολεοδομία o Βασικές Έννοιες o Κυπριακή Πραγματικότητα o Πολεοδομικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ. Ευχαριστίες... 13. Περίληψη... 15

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ. Ευχαριστίες... 13. Περίληψη... 15 ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Ευχαριστίες...................................... 13 Περίληψη........................................ 15 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Η ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΩΝ. 17 1.1 Δυναμική και ανοικτότητα τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργασία για την Ανοικτή Διακυβέρνηση. Σχέδιο Δράσης

Συνεργασία για την Ανοικτή Διακυβέρνηση. Σχέδιο Δράσης Συνεργασία για την Ανοικτή Διακυβέρνηση Σχέδιο Δράσης 2016-2018 Δέσμευση : Ενίσχυση της εξωστρέφειας και της προσιτότητας του Κοινοβουλίου στον πολίτη Στόχος: Ενίσχυση της διαφάνειας των κοινοβουλευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

Χωρικός Σχεδιασµός & Αρχιτεκτονική. Τάκης ούµας Αρχιτέκτονας Μηχανικός

Χωρικός Σχεδιασµός & Αρχιτεκτονική. Τάκης ούµας Αρχιτέκτονας Μηχανικός Χωρικός Σχεδιασµός & Αρχιτεκτονική Τάκης ούµας Αρχιτέκτονας Μηχανικός Νοµοθετικές Ρυθµίσεις Ν.947/79 Ν.1337/83 οριοθέτηση του αστικού ιστού µε παράλληλη ένταξη πυκνοδοµηµένων περιοχών αυθαιρέτων σε Σχέδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑ.ΣΟ.Κ 2007

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑ.ΣΟ.Κ 2007 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Περιβάλλοντος και Πολιτισμού ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΣΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑ.ΣΟ.Κ 2007 ΑΠΑΝΤΗΣΗ κυρίου Κώστα Σκανδαλίδη 1. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06)

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Η χώρα μας είναι ένας από τους πλέον δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις της σύγχρονης αστικοποίησης και διαδικασίες πρόσφατης αστικής αλλαγής

Όψεις της σύγχρονης αστικοποίησης και διαδικασίες πρόσφατης αστικής αλλαγής Θ Ε Ω Ρ Ι Ε Σ Γ Ι Α Τ Η Σ Υ Γ Χ Ρ Ο Ν Η Π Ο Λ Η ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΑΣΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΟΛΕΙΣ Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ Μέρος Α: θεωρίες και όψεις των αστικών μεταλλαγών Όψεις της σύγχρονης αστικοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2016

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2016 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2016 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: α. Κόμμα του Γ. Θεοτόκη Σχ. Βιβλίο σελ. 93 «Το

Διαβάστε περισσότερα

Η δυνατότητα που παρέχει το άρθρο 110 προφανώς δεν αποτελεί επαρκή απάντηση.

Η δυνατότητα που παρέχει το άρθρο 110 προφανώς δεν αποτελεί επαρκή απάντηση. ΕΜΠΑΡΓΚΟ 18.00 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΚΕΕ & ΕΒΕΑ κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΙΧΑΛΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΥ «ΡΕΥΜΑ ΣΚΕΨΗΣ» ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΩΣ ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΔΟΜΗ

Η ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΔΟΜΗ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΥΧΩΝ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΤΗΛ: 210 9212741-42-44, FAX: 210 9217928, E-mail:psdmh@otenet.gr Η ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΔΟΜΗ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Παπαδόπουλος Θεόδωρος Γενικός

Διαβάστε περισσότερα