«ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ ΣΙΤΗΡΑ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΘΗ»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ ΣΙΤΗΡΑ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΘΗ»"

Transcript

1 ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ ΣΙΤΗΡΑ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΘΗ» ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) Θεσσαλονίκη 2006 Γεώργιος Αθ. Παλάτος Καθηγητής εφαρμογών Ιωάννης Β. Κυρκενίδης Τεχνολόγος Γεωπονίας Φ.Π. Δασολόγος Περιβαλλοντολόγος

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 2 ΣΠΟΥΔΑΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΩΝ ΣΙΤΗΡΩΝ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΘΩΝ... 3 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΑΓΡΟ... 6 ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΣΠΟΡΟΚΛΙΝΗΣ (ΣΤΑΔΙΑ-ΕΡΓΑΣΙΕΣ- ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ) ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΩΝ ΣΙΤΗΡΩΝ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΩΝ ΨΥΧΑΝΘΩΝ ΑΖΩΤΟΔΕΣΜΕΥΣΗ ΛΙΠΑΝΣΗ ΧΕΙΜΕΡΙΝΩΝ ΣΙΤΗΡΩΝ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΘΩΝ ΖΙΖΑΝΙΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΩΝ ΣΙΤΗΡΩΝ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΘΩΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΖΙΖΑΝΙΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΩΝ ΣΙΤΗΡΩΝ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΘΩΝ ΕΧΘΡΟΙ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΧΕΙΜΕΡΙΝΩΝ ΣΙΤΗΡΩΝ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΘΩΝ ΣΥΓΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΜΕΙΨΙΣΠΟΡΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 1

3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι σημειώσεις του εργαστηρίου του μαθήματος «Χειμερινά Σιτηρά και Ψυχανθή», έχουν ως σκοπό την μεταφορά στον σπουδαστή μέρους μόνο από τα πορίσματα της επιστήμης για τα χειμερινά σιτηρά και τα χειμερινά ψυχανθή που αναφέρονται στον παρακάτω πίνακα. Χειμερινά Σιτηρά Κοινό όνομα Επιστημονικό όνομα Μαλακό Σιτάρι Triticum aestivum ή vulgare Σκληρό Σιτάρι Triticum durum Κριθάρι Hordeum vulgare Σίκαλη Secale cereale Βρώμη Avena sativa Τριτικάλε (Διασταύρωση Σιτάρι με Triticale (Triticum X Secale) Σίκαλη) Κοινό όνομα Βίκος Ρεβίθι Φακή Κουκί εδώδιμο Κουκί κτηνοτροφικό Μπιζέλι εδώδιμο Μπιζέλι κτηνοτροφικό Λαθούρι Εδώδιμο Λαθούρι Κτηνοτροφικό Ρόβη ή το Ρόβι Λούπινα Χειμερινά Ψυχανθή Επιστημονικό όνομα Vicia sativa Cicer arietinum Lens culinaris ή (Lens esculenta) Vicia faba major Vicia faba minor Pisum sativum Pisum arvense Lathyrus sativus Lathyrus cicera Vicia ervilia ή (Ervum ervilia) Lupinus albus Το μέρος περιλαμβάνει το θεωρητικό υπόβαθρο για την κατανόηση των εννοιών που απαιτούνται για την πορεία των εργαστηριακών ασκήσεων. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 2

4 ΣΠΟΥΔΑΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΩΝ ΣΙΤΗΡΩΝ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΘΩΝ Από το σύνολο των καλλιεργούμενων το σιτάρι (μαλακό και σκληρό), το κριθάρι, η βρώμη, η σίκαλη, το τριτικάλε είναι γνωστά με το όνομα χειμερινά σιτηρά και ανήκουν στην οικογένεια των αγρωστωδών (Poaceae ή Gramineae). Τα σιτηρά είναι τα πρώτα φυτά που καλλιέργησε ο άνθρωπος και τα ίχνη των περισσοτέρων από αυτά χάνονται στα βάθη της προϊστορίας. Από αρχαιοτάτων χρόνων ή σπουδαιότητα των σιτηρών για το ανθρώπινο γένoς υπήρξε πολύ σημαντική. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι οι αρχαίοι πολιτισμοί ήκμασαν σε περιοχές που καλλιεργούσαν κάποιο σιτηρό. Έτσι, οι πολιτισμοί των Βαβυλωνίων και Αιγυπτίων βασίστηκαν στο σιτάρι, των Κινέζων στο ρύζι, των Ίνκας, Μάγια και Ατζέκων στον αραβόσιτο. Σήμερα τα σιτηρά εξακολουθούν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην παγκόσμια γεωργία και τα προϊόντα τους αποτελούν τη βάση της διατροφής του πληθυσμού ολόκληρης της ανθρωπότητας. Το μεγαλύτερο τμήμα των ειδών διατροφής των ανθρώπων έχουν ως βάση κάποιο σιτηρό. Το ψωμί, τα ζυμαρικά, πολλά προϊόντα ζαχαροπλαστικής, αλλά και πολλά άλλα προϊόντα όπως η μπύρα, το ουίσκι και άλλα έχουν ως πρώτη ύλη το κάποιο σιτηρό. Τα σιτηρά είναι υψηλής ενεργειακής αξίας τροφές, ενώ και η πρωτεϊνική αξία τους είναι αρκετά καλή. Στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι τα προϊόντα των σιτηρών και κυρίως το σιτάρι προμηθεύει πάνω από το 50% της ανθρώπινης ενέργειας που καταναλώνει ο πληθυσμός της χώρας μας. Η οικογένεια των Ψυχανθών (Fabaceae ή Leguminosae), που από πλευράς σπουδαιότητας κατατάσσεται δεύτερη μετά την οικογένεια των αγρωστωδών, περιλαμβάνει 500 περίπου γένη φυτών με περισσότερα από είδη. Τα καλλιεργούμενα Ψυχανθή, ανάλογα με το είδος ή τις οικολογικές απαιτήσεις τους και άλλους παράγοντες καλλιεργούνται για διάφορους σκοπούς. Μερικά από αυτά, όπως η μηδική ή τα τριφύλλια, καλλιεργούνται αποκλειστικό και μόνο για το χόρτο τους που ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 3

5 υπό διάφορες μορφές χρησιμοποιείται στη διατροφή των ζώων. Άλλα πάλι, όπως τα ρεβίθια ή τα φασόλια, καλλιεργούνται για τα ξερά σπέρματα τους που είναι γνωστό με τη γενική ονομασία όσπρια, χωρίς βέβαια για μερικά από αυτά, όπως τα φασόλια ή τα κουκιά, να αποκλείεται η καλλιέργεια τους και για τους χλωρούς λοβούς τους που και αυτοί, όπως και τα όσπρια, χρησιμοποιούνται στη διατροφή του ανθρώπου. Μερικά άλλα Ψυχανθή, όπως ο βίκος ή η ρόβη, καλλιεργούνται για το χόρτο τους ή τα σπέρματα τους που μόνο στα ζώα χορηγούνται, ενώ υπάρχουν και πολλά Ψυχανθή, όπως το λαθούρι ή τα μπιζέλια, που καλλιεργούνται για το χόρτο τους ή τα σπέρματα τους που χρησιμοποιούνται είτε σαν τροφή των ζώων ή σαν τροφή του ανθρώπου. Τέλος, αρκετά Ψυχανθή καλλιεργούνται για διάφορες άλλες εξειδικευμένες χρήσεις, όπως ένα είδος Kρoταλάριας για τις ίνες της, ένα είδος γλυκύριζας για τις γλυκές ρίζες της ή διάφορα είδη ακακίας για την παραγωγή αραβικoύ κόμμεος. Αρκετές τέλος εκτάσεις καλλιεργoύνται με διάφoρα Ψυχανθή που αναστρέφονται εντός του εδάφους με σκοπό τη βελτίωση της γονιμότητας του. Η σπουδαιότητα των Ψυχανθών είναι πολύ μεγάλη τόσο σαν ζωοτροφές όσο και σαν τροφές για τον άνθρωπο. Η μηδική, παραδείγματος χάρη, και η σόγια αποτελούν δύο από τα πιο σπουδαία κτηνοτροφικά φυτά τόσο σε παγκόσμια όσο και σε εθνική κλίμακα. Τα Ψυχανθή κατά κανόνα θεωρούνται ότι έχουν μεγαλύτερη θρεπτική αξία σε σύγκριση με άλλα φυτά και αυτό κατά ένα μεγάλο μέρος είναι πράγματι αληθινό. Ένας από τους κυριότερους λόγους της ανωτερότητας τους είναι ότι περιέχουν μεγαλύτερα ποσοστά πρωτεϊνών και ανόργανων στοιχείων, τα οποία θεωρούνται ως βασικά στη διατροφή των ζώων. Η υπεροχή τους μάλιστα σε πρωτεΐνη δεν περιορίζεται μόνο στους σπόρους τους, όπως προαναφέρθηκε, άλλα επεκτείνεται και στους βλαστούς και στα φύλλα τους που περιέχουν ένα σχετικό μεγαλύτερο ποσοστό πρωτεΐνης σε σύγκριση με άλλα καλλιεργούμενα φυτό όταν όλα συγκομισθούν στο ίδιο στάδιο ωριμότητας. Τα Ψυχανθή δεν υπερτερούν μόνο στην περιεκτικότητα τους σε πρωτεΐνη, αλλά και οι πρωτεΐνες τους είναι ανώτερης βιολογικής αξίας. Η ποιότητα τους είναι τέτοια που τα κάνει ιδιαίτερα χρήσιμα σαν ζωοτροφές που συμπληρώνουν τους καρπούς των σιτηρών, οι οποίοι δεν έχουν τις κατάλληλες πρωτεΐνες για ένα εξισορροπημένο σιτηρέσιο. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 4

6 Τα Ψυχανθή περιέχουν επίσης ένα μεγάλο ποσό ασβεστίου και ένα ικανοποιητικό ποσό φωσφόρου που και τα δύο μαζί είναι απαραίτητα στην καλή διατροφή των ζώων. Τέλος, τα χορτοδοτικά Ψυχανθή θεωρούνται σαν καλές πηγές των Α και D βιταμινών. Τα Ψυχανθή στο σύνολο τους, καλλιεργούμενα και αυτοφυή, παίζουν σπουδαίο ρόλο στην οικονομία αζώτου στη φύση και αποτελούν πολύτιμα φυτά στη βελτίωση της γονιμότητας του εδάφους. Αυτό κατά βάση οφείλεται στις συμβιωτικές σχέσεις που αναπτύσσουν με τα αζωτοβακτήρια του γένους Rhizobium, τα οποία δεσμεύουν ατμοσφαιρικό άζωτο, το οποίο χρησιμοποιείται: α) από τα ίδια τα φυτά που καλύπτουν ένα μέρος των υψηλών αναγκών τους από ατμοσφαιρικό άζωτο και όχι από το έδαφος, όπως συμβαίνει με τα άλλα μη ψυχανθή φυτά, β) μερικό από το άζωτο αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί από παρακείμενα φυτά, και γ) μέρος του δεσμευόμενου αζώτου μένει στο έδαφος και ωφελούνται οι επόμενες καλλιέργειες. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 5

7 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΑΓΡΟ Ο Δ Η Γ Ι Ε Σ Για τις παρατηρήσεις που πρέπει να παίρνονται στους πειραματικούς χειμερινών σιτηρών. Έχουμε δύο ειδών παρατηρήσεις: A Παρατηρήσεις που εκφράζονται με υποκειμενική βαθμολογία: 1. Κανονικότητα φυτρώματος 2. Παγετοί 3. Πλάγιασμα 4. Ασθένειες α. Σκωριάσεις β. Λοιπές ασθένειες υπέργειου τμήματος B Παρατηρήσεις που μπορούν να μετρηθούν 1. Πλημμύρες 2. Διάφορες προσβολές από έντομα και ζώα 3. Ύψος φυτών 4. Ξεστάχυασμα 5. Καθαρό βάρος ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 6

8 I. Παρατηρήσεις με υποκειμενική βαθμολογία: 1) Κανονικότητα φυτρώματος ( Κλίμακα 0-9 ) Η βαθμολόγηση γίνεται ως εξής: ΒΑΘΜΟΣ Χαρακτηρισμός ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ Φύτρωμα Όλες οι γραμμές του πειραματικού τεμαχίου 0-1 Άριστο έχουν την ίδια πυκνότητα φυτρώματος, χωρίς να παρουσιάζονται κενά στις γραμμές. 2-3 Φύτρωμα κανονικό Όλες οι γραμμές του τεμαχίου έχουν την ίδια πυκνότητα, αλλά παρουσιάζονται μικρά κενά σε μερικές γραμμές. 4-5 Φύτρωμα Παρατηρούνται διαφορές στην πυκνότητα μέτρια κανονικό μεταξύ των γραμμών και κενά σε μερικές γραμμές. 6 Φύτρωμα κάτω Φύτρωμα αραιό με κενά στις γραμμές. του μετρίου 7 Φύτρωμα Φύτρωμα αραιό με μεγάλα κενά στις γραμμές. σχεδόν κακό 8 Φύτρωμα κακό Φύτρωμα πολύ αραιό με μεγάλα τμήματα γραμμών στο τεμάχιο χωρίς φυτά. 9 Σχεδόν Όλο το τεμάχιο σχεδόν κενό ( ελάχιστα φυτά ). ανύπαρκτο Στις περιπτώσεις 6, 7, 8 και 9 η βαθμολόγηση πρέπει να συνοδεύεται από παρατήρηση, που αφορά το ποσοστό της έκτασης του τεμαχίου που δεν έχει φυτά και τα πιθανά αίτια. Στην περίπτωση 7 απαιτείται συμπληρωματική σπορά στις κενές γραμμές, εφόσον μας το επιτρέπουν οι συνθήκες.ενώ, στις περιπτώσεις 8 και 9 πρέπει να κάνουμε επανασπορά, με όλες τις συνέπειες που συνεπάγεται κάτι τέτοιο (οψίμιση της παραγωγής, αύξηση κόστους κ.λ.π.). ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 7

9 2. Παγετοί ( Κλίμακα 0-9 ). Η παρατήρηση αυτή έχει σκοπό να κατατάξει τις ποικιλίες ανάλογα με την αντοχή στις χαμηλές θερμοκρασίες. Πρέπει να παίρνεται λίγες ημέρες μετά τον παγετό για να φανούν τα αποτελέσματά του, που γίνονται ορατά με την ξήρανση των τμημάτων των φυτών που έχουν πληγεί. Σκόπιμο είναι να επαναλαμβάνεται μετά από λίγες μέρες για να γίνει και επαλήθευση της πρώτης παρατήρησης. Τους παγετούς τους διακρίνουμε σε χειμωνιάτικους και ανοιξιάτικους. Η βαθμολογία γίνεται ως εξής: ΒΑΘΜΟΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ 0 Καμιά ζημιά στα φυτά ( Άριστη αντοχή ). 1 Ελάχιστη ζημιά ( ξήρανση των άκρων σε μερικά φύλλα). 2 Ελάχιστη ζημιά ( ξήρανση των άκρων σε αρκετά φύλλα). 3 Ξήρανση των άκρων σε πολλά φύλλα. 4 Ξήρανση των άκρων σε όλα τα φύλλα. 5 Ξήρανση των άκρων σε όλα τα φύλλα και σε μερικά φύλλα ξήρανση μεγάλου τμήματος. 6 Ξήρανση των άκρων σε όλα τα φύλλα και μερικά ολόκληρα ξηρά. 7 Πολλά φύλλα ξηραίνονται ολόκληρα καθώς και μερικά στελέχη των φυτών. 8 Πολλά φύλλα ξηραίνονται ολόκληρα καθώς και τα περισσότερα στελέχη. 9 Καταστροφή ολόκληρου του υπέργειου τμήματος των φυτών. Ειδική παρατήρηση Όταν έχουμε πρώιμους παγετούς την άνοιξη πολλές φορές έχουμε προσβολή στην περιοχή καταβολής του 1ου γόνατου η οποία αλλάζει χρωματισμό ( προς το καφέ χρώμα ) με αποτέλεσμα το κιτρίνισμα των φυτών σε μεγάλη έκταση να φαίνεται από μακριά. Όταν έχουμε όψιμους παγετούς την άνοιξη, προσβάλλονται και τα στάχυα σε ποσοστό μέχρι και 100% ανάλογα με την έκταση και τη δράση του παγετού, με αποτέλεσμα να μην εξελιχθούν κανονικά. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 8

10 3. Πλάγιασμα (Κλίμακα 0-9 ). ΒΑΘΜΟΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ 0 Όταν δεν σημειώνεται πλάγιασμα. 1 Πλάγιασμα 10 σχετικά με την όρθια θέση του φυτού. 2 Πλάγιασμα 20 σχετικά με την όρθια θέση του φυτού. 3 Πλάγιασμα 30 σχετικά με την όρθια θέση του φυτού. 4 Πλάγιασμα 40 σχετικά με την όρθια θέση του φυτού. 5 Πλάγιασμα 50 σχετικά με την όρθια θέση του φυτού. 6 Πλάγιασμα 60 σχετικά με την όρθια θέση του φυτού. 7 Πλάγιασμα 70 σχετικά με την όρθια θέση του φυτού. 8 Πλάγιασμα 80 σχετικά με την όρθια θέση του φυτού. 9 Πλάγιασμα 90 σχετικά με την όρθια θέση του φυτού ( ξάπλωμα των φυτών στο έδαφος εικ.1 ). Η παρατήρηση αυτή πρέπει να γράφεται σαν κλάσμα με αριθμητή τον βαθμό πλαγιάσματος και παρονομαστή την έκταση σε τετραγωνικά μέτρα που πλάγιασε. Στην πρώτη κρίνεται σκόπιμο να καταχωρείται και το στάδιο ανάπτυξης του φυτού κάθε ποικιλίας χωριστά που πλάγιασε σύμφωνα με τη συνημμένη εικόνα 2 ( κλίμακα κατά Feekes) Η παρατήρηση του πλαγιάσματος πρέπει να λαμβάνεται αμέσως μετά τη δράση του δυσμενή παράγοντα που το προκάλεσε ( βροχή, σφοδρός άνεμος, κλπ.) και να επαναλαμβάνεται μετά από λίγες ημέρες, γιατί οι ποικιλίες παρουσιάζουν διαφορετική ικανότητα ανόρθωσης με το σχηματισμό γόνατου. Τελική παρατήρηση του πλαγιάσματος πρέπει να παίρνεται λίγο πριν από το θερισμό. Εικόνα 1. Βαθμός Πλαγιάσματος. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 9

11 4. Ασθένειες. Α) Σκωριάσεις Οι σοβαρότερες σκωριάσεις που εμφανίζονται στα Σιτηρά είναι: 1. Μαύρη σκωρίαση ή σκωρίαση Στελέχους (παθογόνο Puccinia graminis tritici). 2. Καστανή σκωρίαση ή σκωρίαση των φύλλων ( παθογόνο Puccinia recondita ή Puccinia triticina για το σιτάρι και Puccinia Hordei για το κριθάρι ) και 3. Κίτρινη ή γραμμωτή σκωρίαση (παθογόνο Puccinia Striiformis ή Puccinia glumarum). Η προσβολή στα φυτά για κάθε σκωρίαση προσδιορίζεται από το βαθμό προσβολής και τον τύπο προσβολής. α) Βαθμός προσβολής: ( κλίμακα 0-10 ). Ο βαθμός προσβολής αντιστοιχεί σε ποσοστό προσβολής στα φυτά όπως φαίνεται από την εικόνα 3 και η βαθμολόγηση γίνεται ως εξής: ΒΑΘΜΟΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ 0 ίχνη προσβολής 1 ίχνη προσβολής 2 ίχνη προσβολής 3 ίχνη προσβολής 4 ίχνη προσβολής 5 5% της επιφάνειας των φύλλων ή των στελεχών προσβεβλημένη 6 10% της επιφάνειας των φύλλων ή των στελεχών προσβεβλημένη 7 25% της επιφάνειας των φύλλων ή των στελεχών προσβεβλημένη 8 40% της επιφάνειας των φύλλων ή των στελεχών προσβεβλημένη 9 65% της επιφάνειας των φύλλων ή των στελεχών προσβεβλημένη % της επιφάνειας των φύλλων ή των στελεχών προσβεβλημένη ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 10

12 Η παρατήρηση αυτή στις σκωριάσεις που προκαλούνται από τον μύκητα P. graminis και P. Striiformis, ( εάν έχουμε προσβολή απ' αυτές ), πρέπει να λαμβάνεται στον αγρό αλλά και μετά το θερισμό, όταν τα δεμάτια φέρνονται για αλωνισμό στο εργαστήριο. Πρέπει να σημειώσουμε ότι προκειμένου για την Κίτρινη σκωρίαση η παρατήρηση στο εργαστήριο πρέπει να λαμβάνεται από τη προσβολή που έχουν τα λέπυρα. β) Τύπος προσβολής: Είναι η αντίδραση μιας ποικιλίας στην προσβολή. Μεταβάλλεται πολύ εύκολα ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες και εκφράζεται με τα παρακάτω κεφαλαία γράμματα: ΒΑΘΜΟΣ Χαρακτηρισμός Ο Χωρίς προσβολή. R Ανθεκτικές MR Μέτρια ανθεκτικές M Μέση ανθεκτικότητα MS Μέτρια ευαίσθητες S Ευαίσθητες ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ Πολύ μικροί ουρεδοσωροί με νεκρωτικό δακτύλιο γύρω απ' αυτούς. Μικροί ουρεδοσωροί με νεκρωτικό δακτύλιο γύρω απ' αυτούς. Διαφόρου μεγέθους ουρεδοσωροί, μερικοί με νέκρωση και μερικοί με χλώρωση. Ουρεδοσωροί μέσου μεγέθους με χλωρωτικούς δακτυλίους γύρω απ' αυτούς, αλλά χωρίς νέκρωση. Μεγάλοι ουρεδοσωροί με λίγη ή καθόλου χλώρωση και χωρίς νέκρωση. Η πλήρης παρατήρηση για τις σκωριάσεις πρέπει να περιλαμβάνει ποσοστό προσβολής και τύπο προσβολής π.χ. 5R, 10R, κ.λ.π. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 11

13 Β) Λοιπές ασθένειες υπέργειου τμήματος, ( Αφορούν ωΐδιο, ελμινθοσπόρια, σεπτόρια κλπ.) ( Κλίμακα 0-9 ). ( Εικ.4.). ΒΑΘΜΟΣ ΕΠΕΞΗΓΗΣΗ 0 Φυτά ελεύθερα από μόλυνση 1 Μερικές απομονωμένες πληγές, μόνο στα κατώτερα φύλλα 2 Διασκορπισμένες πληγές στη δεύτερη ομάδα των φύλλων με τα πρώτα φύλλα μολυσμένα ελαφρά. 3 Ελαφρά μόλυνση του κάτω τρίτου τμήματος του φυτού. Τα χαμηλότερα φύλλα με μέτρια έως ισχυρή προσβολή. 4 Μέτρια μόλυνση των χαμηλότερων φύλλων με ελαφρά διάσπαρτη προσβολή που επεκτείνεται στα φύλλα που βρίσκονται μέχρι το μέσο ύψος του φυτού. 5 Ισχυρή προσβολή των κατώτερων φύλλων. Ελαφρά μέχρι μέτρια προσβολή που φθάνει μέχρι το μέσο του φυτού με τα επάνω φύλλα ελεύθερα προσβολής. Η μόλυνση δεν επεκτείνεται πέρα από το μέσο ύψος του φυτού. 6 Σοβαρή προσβολή του κατώτερου τρίτου του φυτού, μεσαία φύλλα με μέτριο - βαθμό προσβολής και διασκορπισμένες πληγές πέρα από το μέσο ύψος του φυτού. 7 Σοβαρές πληγές στο κάτω και μεσαία φύλλα, με μόλυνση που φθάνει στα φύλλα κάτω από το τελευταίο φύλλο ή με ίχνη από μόλυνση στο τελευταίο φύλλο. 8 Σοβαρές πληγές στα κάτω και μεσαία φύλλα. Μέτρια μέχρι ισχυρή προσβολή στο επάνω τρίτο του φυτού. Τελευταίο φύλλο με προσβολή περισσότερο από ίχνη. 9 Σοβαρή προσβολή σε όλα τα φύλλα. Στάχυς επίσης προσβεβλημένος σε μικρό βαθμό. Η μόλυνση στον στάχυ βαθμολογείται ανάλογα με την έκταση που καλύπτει. Ν Χρησιμοποιείται όπου δεν είναι δυνατό να σημειωθεί βαθμολογία, γιατί το φυτό έχει νεκρωτικές ή χλωρωτικές κηλίδες από άλλη ασθένεια ή από άλλους παράγοντες. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 12

14 ΙΙ. Παρατηρήσεις που μπορούν να μετρηθούν 1. Πλημμύρες. Αναγράφεται σε τετραγωνικά μέτρα η έκταση του τεμαχίου που κατακλύζεται και η έκταση στην οποία τα φυτά καταστράφηκαν από την πλημμύρα. 2. Διάφορες προσβολές από έντομα και ζώα. Αναγράφεται σε τετραγωνικά μέτρα η έκταση του τεμαχίου που έχει καταστραφεί. Το ίδιο γίνεται και όταν παρατηρηθεί καταστροφή που οφείλεται σε άγνωστους λόγους. 3. Ύψος φυτών. Εκφράζεται σε εκατοστά του μέτρου και οι παρατηρήσεις γίνονται: α) κατά το Μάρτιο ( πρώτο ύψος ) και β) κατά την ωρίμανση ( τελικό ύψος ). Από το έδαφος μέχρι το τελευταίο σταχύδιο ( χωρίς τα άγανα ). 4. Ξεστάχυασμα. Αναγράφεται η ημερομηνία που το 50% των στάχεων έχουν βγει από τον κολεό του τελευταίου φύλλου. 5. Καθαρό βάρος. Ζυγίζεται η παραγωγή του καθαρού σπόρου από κάθε τεμάχιο και αναγράφεται το βάρος σε γραμμάρια. Για πρόσθετες παρατηρήσεις που δεν υπάρχουν αντίστοιχες στήλες στο βιβλίο παρατηρήσεων θα χρησιμοποιούνται άλλες στήλες ( π.χ. εάν συμβούν επανειλημμένα πλαγιάσματα, πλημμύρες, κλπ. ) Εκτός από τις παρατηρήσεις που περιγράψαμε είναι δυνατό να πέσουν στην αντίληψη του πειραματιστού ή του σπουδαστού και άλλες περιπτώσεις που πρέπει να ληφθούν. Σ' αυτές τις περιπτώσεις θα πρέπει να ενημερώνεται το Εργαστήριο Γεωργίας, για να δώσει οδηγίες για την παρακολούθηση και τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να παίρνονται οι παρατηρήσεις του νέου παράγοντα που προκάλεσε την προσβολή. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 13

15 Θεωρείται τελείως απαραίτητο να υπάρχει σε κάθε βιβλίο παρατηρήσεων για κάθε πειραματικό, υπόμνημα ( συνοπτική έκθεση ) που αναγράφονται όλες οι γενικές παρατηρήσεις που έχουνε σχέση με τον πειραματικό ( ημερομηνία σποράς, φυτρώματος, λίπανσης, ημερομηνία δράσης διαφόρων παραγόντων π.χ. παγετού, κλπ. ), καθώς και η ημερομηνία που παίρνεται κάθε παρατήρηση. Σε περίπτωση που χρησιμοποιούνται συνθηματικά γράμματα ή αριθμοί για κάποια παρατήρηση, διαφορετικά από τα παραπάνω, θα πρέπει να σημειώνεται στο βιβλίο παρατηρήσεων. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 14

16 Εικόνα 2. Στάδια ανάπτυξης των σιτηρών κατά Feekes. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 15

17 Εικόνα 3. Ποσοστό κάλυψης της επιφάνειας του φύλλου από σκωρίαση. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 16

18 Εικόνα 4. Βαθμός προσβολής των Σιτηρών από ασθένειες των φύλλων ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 17

19 ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΣΠΟΡΟΚΛΙΝΗΣ (ΣΤΑΔΙΑ-ΕΡΓΑΣΙΕΣ- ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ) Το έδαφος αποτελεί το φυσικό υπόστρωμα στο οποίο αναπτύσσονται τα φυτά, επομένως η βελτιστοποίηση της κατάστασής του αποτελεί σημαντικό παράγοντα της καλλιέργειας. Σήμερα η κατεργασία του εδάφους είναι κατά κύριο λόγο μηχανική και είναι ένα σημαντικός παράγοντας για να επιτύχει ο καλλιεργητής το επιθυμητό οικονομικό αποτέλεσμα. Η κατεργασία του εδάφους έχει τρεις κυρίως στόχους. 1) Την προετοιμασία της κατάλληλης σποροκλίνης Αφορά όλες εκείνες τις εργασίες που είναι απαραίτητες για τη δημιουργία ενός εδάφους κατάλληλου να δεχτεί το σπόρο για βλάστηση, για φύτρωμα και για ανάπτυξη σε όλη τη διάρκεια του βιολογικού κύκλου. Ειδικότερα η υγρασία παίζει σημαντικό ρόλο, αφού επηρεάζει τη συνοχή και τη συνάφειά του, με αποτέλεσμα να μη θρυμματίζεται εύκολα και να σβωλοποιείται. Η προετοιμασία του εδάφους πρέπει να είναι τέτοια ώστε αυτό να τρίβεται σε σωματίδια 0,5-3 χιλιαστών, δηλαδή να βρίσκεται σε κατάσταση ρώγου. 2) Την καταστροφή των ζιζανίων Αυτά αποτελούν ένα βιοτικό παράγοντα που έχει σοβαρές επιπτώσεις στην ανάπτυξη των καλλιεργούμενων φυτών, λόγω του ανταγωνισμού για τους πόρους του εδάφους και του περιβάλλοντος (θρεπτικά στοιχεία, νερό, φως, αερισμός κτλ) και αυξάνει το κόστος παραγωγής. Παράλληλα συμβάλει και στην αύξηση της σπουδαιότητας άλλων βιοτικών παραγόντων όπως είναι οι εχθροί και οι ασθένειες. 3) Βελτίωση των φυσικών συνθηκών του εδάφους Τη συνοχή (σκληρό ή μαλακό έδαφος), τον αερισμό, την υγρασία κτλ. Οι ρίζες κατά την ανάπτυξη του φυτού μπορεί να φτάσουν σε αρκετά μεγάλο βάθος μέσα στο έδαφος, οπότε υπάρχει η ανάγκη για εξασφάλιση κατάλληλων συνθηκών πέρα από ένα μικρό επιφανειακό εδαφικό στρώμα, με αποτέλεσμα τη διευκόλυνση της ανάπτυξης των ριζών. Εκτός των παραπάνω εξυπηρετούνται και άλλοι στόχοί, που εξασφαλίζουν την καλή θρέψη του φυτού όπως η ενσωμάτωση λιπασμάτων και υπολειμμάτων προηγούμενων καλλιεργειών κτλ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 18

20 ΤΡΟΠΟΙ ΚΑΙ ΜΕΣΑ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ Η κατεργασία ξεκινάει από την επιλογή της κατάλληλης εποχής και του κατάλληλου γεωργικού μηχανήματος σύμφωνα με την κατάσταση και το είδος της καλλιέργειας που πρόκειται να εγκατασταθεί γιατί είναι διαφορετική η κατεργασία ενός εδάφους που θα σπαρθεί με σιτάρι, διαφορετική για μεταφύτευση καπνού, ενώ τελείως διαφορετική είναι η προετοιμασία για εγκατάσταση ενός ορυζώνα. Το πρόγραμμα κατεργασίας εδάφους χειμερινών καλλιεργειών είναι το παρακάτω. Διαχείριση Φυτικών Υπολειμμάτων Η διαχείριση των φυτικών υπολειμμάτων πρέπει να είναι το πρώτο μέλημα πριν την εγκατάσταση της καλλιέργειας. Τα φυτικά υπολείμματα πρέπει ή να ενσωματωθούν, ώστε να αυξήσουν και την οργανική ύλη, ή να απομακρυνθούν από το χωράφι. Να σημειωθεί πως δεν προτείνεται η καύση τους, παρότι συνηθίζεται, γιατί: 1.Υποβαθμίζεται η ποιότητα του εδάφους, 2. Καταστρέφεται η οργανική ουσία, 3. Έχουμε απώλεια των θρεπτικών στοιχείων, 4. Νεκρώνονται οι μικροοργανισμοί του εδάφους, οι οποίοι βοηθούν στην αποσύνθεση των φυτικών υπολειμμάτων και την μετατροπή τους σε οργανική ουσία ή χούμο. Μόνο για να αντιμετωπιστούν εξάρσεις ασθενειών ή προσβολών επιτρέπεται το κάψιμο, αλλά όχι σε όλη την επιφάνεια του χωραφιού, αφού πρώτα τα μαζέψουμε σε μια άκρη αυτού.. Όργωμα Είναι η αναμόχλευση και αναστροφή του εδάφους σε διάφορα βάθη. Αποτελεί μια καλή λύση της ενσωμάτωσης υπολειμμάτων προηγούμενης καλλιέργειας και ζιζανίων. Σε κανονικές συνθήκες το βάθος της άροσης στα πιο διαδεδομένα φυτά μεγάλης καλλιέργειας είναι γύρω στα 20 εκατοστά, ενώ υπάρχουν ορισμένες περιπτώσεις που συνιστάται βαθύ όργωμα, όπως χειμωνιάτικο όργωμα σε έδαφος που θα σπαρθεί με ανοιξιάτικη καλλιέργεια ή το καλοκαιρινό όργωμα για καταπολέμηση ζιζανίων, πιεσμένο έδαφος κτλ. Υπάρχουν διάφορα είδη μηχανημάτων που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για το όργωμα: α) τα κοινά άροτρα (υνάροτρα), β) τα δισκάροτρα, γ) τα περιστροφικά άροτρα, δ) τα υπεδάφια άροτρα και οι εδαφοσχίστες Βασική Λίπανση Η προσθήκη λιπασμάτων που καλύπτουν τις βασικές ανάγκες των φυτών συνήθως γίνεται μαζί με την σπορά, αφού πλέον οι σπαρτικές έχουν και ειδικούς χώρους για να ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 19

21 φέρουν και λίπασμα. Σε περίπτωση όμως που για τον όποιο λόγο δεν θα γίνει η λίπανση μαζί με την σπορά, τότε η χρονική στιγμή εφαρμογής του λιπάσματος είναι μετά το όργωμα. Μετά από την λίπανση ακολουθεί αμέσως το ψιλοχωμάτισμα, ώστε να ενσωματωθεί το λίπασμα στο έδαφος. Ψιλοχωμάτισμα Αποβλέπει στο ψιλοχωμάτισμα στην ομαλοποίηση της επιφάνειας του εδάφους, στην καταστροφή ζιζανίων, και στην ενσωμάτωση λιπασμάτων και ζιζανιοκτόνων. Κατά κανόνα ακολουθεί το όργωμα. Ο χρόνος μεταξύ οργώματος και σβαρνίσματος εξαρτάται από τη σύσταση του εδάφους την υγρασία, και τις καιρικές συνθήκες (άνεμος). Το σβάρνισμα πραγματοποιείται με δισκοσβάρνα, φρέζα και οδοντωτή σβάρνα. Σπορά Η σπορά των χειμερινών σιτηρών γίνεται το Φθινόπωρο κυρίως με σπαρτικές μηχανές σιτηρών (γραμμική σπορά), δηλαδή σπορά σε γραμμές με ίσες αποστάσεις μεταξύ των γραμμών εκατοστά και ελεύθερη πτώση του σπόρου επί της γραμμής, αλλά μπορεί να γίνει και με έναν από τους παρακάτω τρόπους. 1.Στα πεταχτά, δηλαδή διασκορπισμός του σπόρου στην επιφάνεια του εδάφους, με ένα από τα παρακάτω μέσα: Α. Με το χέρι Β. Με τον λιπασματοδιανομέα Γ. Με ελικόπτερό ή αεροπλάνο 2. Κατά όρχους ή Θέσεις, με τοποθέτηση των σπόρων ανά 3-5 κατά θέση και σε ίσες αποστάσεις μεταξύ των θέσεων, χρησιμοποιείται κυρίως για πειραματικούς σκοπούς. 3. Γραμμική σπορά ακριβείας, με ειδική σπαρτική μηχανή ακριβείας που σπέρνει σε ίσες αποστάσεις μεταξύ των γραμμών, αλλά και ίσες αποστάσεις επάνω στην γραμμή σποράς. Αυτός ο τρόπος δεν χρησιμοποιείται στην καλλιέργεια των χειμερινών σιτηρών και ψυχανθών. Με τον ίδιο τρόπο σπέρνουμε και τα χειμερινά ψυχανθή, αλλά σε διαφορετικές αποστάσεις, εκατοστά μεταξύ των γραμμών ανάλογα με την καλλιέργεια και 8-15 εκατοστά επί της γραμμής. Το βάθος σποράς είναι 3-5 εκατοστά, ανάλογα με τον τύπο του εδάφους με μεγαλύτερο βάθος στα ελαφριά εδάφη (αμμουδερά) ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 20

22 ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΩΝ ΣΙΤΗΡΩΝ Μορφολογική περιγραφή Τα διάφορα είδη των χειμερινών σιτηρών, επειδή ανήκουν στην ίδια βοτανική οικογένεια, παρουσιάζουν πολλά μορφολογικά και φυσιολογικά γνωρίσματα κοινά. Για αυτό θα εξετάσουμε μαζί τα κυριότερα βοτανικά χαρακτηριστικά των χειμερινών σιτηρών. Βέβαια, θα αναφερθούν και οι διαφορές που υπάρχουν μεταξύ τους, οι οποίες και τα διακρίνουν. Ρίζες Το ριζικό σύστημα στα σιτηρά αποτελείται από δύο ειδών ρίζες, τις εμβρυακές και τις μόνιμες. Και τα δύο αυτά είδη ανήκουν στην κατηγορία του θυσανωτού ριζικού συστήματος. Οι εμβρυακές βγαίνουν αμέσως από το σπόρο και είναι συνήθως 3-8, ανάλογα με το είδος του σιτηρού. Στο σιτάρι οι εμβρυακές ρίζες είναι 5-6, στη βρώμη συνήθως 3, στη βρίζα 4, ενώ στο κριθάρι υπάρχουν 5-8 εμβρυακές ρίζες. Το βάθος, όπου σχηματίζονται οι εμβρυακές ρίζες, καθορίζεται απόλυτα από το βάθος της σποράς. Οι εμβρυακές ρίζες είναι λεπτές, ισοδιαμετρικές, παράγουν άφθονες πλευρικές διακλαδώσεις και αποτελούν μικρό ποσοστό του όλου ριζικού συστήματος των σιτηρών. Με ευνοϊκές συνθήκες η ανάπτυξή τους είναι πολύ γρήγορη και εισδύουν σε βάθος cm. Οι εμβρυακές ρίζες άλλες φορές διατηρούνται ενεργές σε όλη τη διάρκεια της ζωής του φυτού και άλλες φορές είναι πρόσκαιρες. Οι μόνιμες ρίζες βγαίνουν αργότερα από το σταυρό, το πρώτο γόνατο ή κόμπο του στελέχους που βρίσκεται λίγο πιο κάτω από την επιφάνεια του εδάφους. Το βάθος λοιπόν, όπου βγαίνει το μόνιμο ριζικό σύστημα, δεν επηρεάζεται από το βάθος της σποράς. Είναι λεπτές, ισοδιαμετρικές ρίζες με άφθονα ριζικά τριχίδια. Οι ρίζες αυτές είναι παχύτερες, σκληρότερες και ισχυρότερες συγκριτικό με τις εμβρυακές. Στην αρχή αναπτύσσονται σχεδόν οριζόντια, συνήθως ως και 15 cm, και μετά στρέφονται προς τα κάτω και στερεώνουν το φυτό σταθερά στο έδαφος. Οι περισσότερες ρίζες φθάνουν σε βάθος cm, μερικές μάλιστα πάνε βαθύτερα ακόμη και ως τα δύο μέτρα για την αναζήτηση νερού, όταν οι συνθήκες είναι ξερικές. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 21

23 Το ριζικό σύστημα σταματά την ανάπτυξη, όταν αρχίζει η άνθιση των σιτηρών. Το μόνιμο ριζικό σύστημα είναι πιο πολύ.αναπτυγμένο στη βρίζα. γι' αυτό πιθανόν αυτή να ευδοκιμεί και σε φτωχά αμμώδη εδάφη. Ύστερα έρχονται η βρώμη και το κριθάρι και τελευταίο το σιτάρι. Η έκταση που καταλαμβάνει το ριζικό σύστημα των σιτηρών είναι πάρα πολύ μεγάλη. Ο αριθμός των ριζών ενός φυτού μπορεί να ανέλθει σε μερικά εκατομμύρια, των ριζικών τριχιδίων σε δισεκατομμύρια, ενώ η επιφάνεια αυτών σε εκατοντάδες τετραγωνικών μέτρων. Εικόνα 5. Ριζικό σύστημα Χειμερινών σιτηρών. Βλαστός Ο βλαστός ή στέλεχος του σιταριού και γενικά των σιτηρών είναι καλάμι όρθιο, κυλινδρικό, ελαστικό, με διάμετρο 2-8 χιλιοστά, ύψος 0,50-1,50 μέτρα, ανάλογα με το είδος, την ποικιλία και τις συνθήκες του περιβάλλοντος. Το ψηλότερο σιτηρό είναι η βρίζα ή σίκαλη, ύστερα έρχεται το σιτάρι και το τριτικάλε και τελευταία η βρώμη και το κριθάρι. Η πιο μεγάλη διάμετρος παρατηρείται στη βρώμη, ενώ η πιο μικρή στη σίκαλη. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 22

24 Τόσο το ύψος του καλαμιού όσο και η διάμετρος, έχουν μεγάλη σχέση με το πλάγιασμα. Ποικιλίες με ψηλό και λεπτό καλάμι πλαγιάζουν περισσότερο από ποικιλίες με κοντό και χονδρό καλάμι. Τα τοιχώματα του στελέχους ή καλαμιού έχουν δομή σπογγώδη ως συμπαγή. Κατά διαστήματα το καλάμι φέρει κόμπους ή γόνατα, οι οποίοι είναι εσωτερικά γεμάτοι και συμπαγείς, ενώ τα μεσογονάτια είναι συνήθως κούφια και σπανιότερα γεμάτα εντεριώνη. Το μήκος των μεσογονατίων αυξάνεται καθώς προχωρούμε από τη βάση προς την κορυφή του φυτού. Η κοίλη, κυλινδρική μορφή του καλαμιού, προσδίδει σ' αυτό ένα βαθμό αντοχής. Οι κόμποι διευκολύνουν το φυτό να διατηρήσει την κατακόρυφη θέση του και βοηθούν να την ξαναπάρει, αν τύχει. το φυτό να πλαγιάσει. Η ανάπτυξη του καλαμιού γίνεται στο κατώτερο μέρος των μεσογονατίων, τα οποία στο τμήμα αυτό παραμένουν σε μεριστωματική κατάσταση ως την ωρίμανση. Η ιδιότητα αυτή του καλαμιού δίνει τη δυνατότητα, στο τμήμα αυτό του μεσογονατίου ενός πλαγιασμένου καλαμιού, να στρέφεται προς τα πάνω και το στάχυ να επανέρχεται στην όρθια θέση. Η μεταβατική περιοχή μεταξύ φύλλων και ριζών είναι το πρώτο γόνατο ή κόμβος του φυτού και ονομάζεται σταυρός. Από το σταυρό εκφύονται δευτερεύοντα στελέχη, τα οποία καλούνται αδέλφια, καθώς και ρίζες (μόνιμο ριζικό σύστημα). Ο σταυρός αποτελείται από μεριστωματικούς ιστούς. Αυτό είναι το πιο ευαίσθητο σημείο στα χειμωνιάτικα σιτηρά. Καταστροφή του έχει ως επακόλουθο την ξήρανση του φυτού. Ο σταυρός σχηματίζεται συνήθως κοντά στην επιφάνεια του εδάφους ανεξάρτητα από το βάθος σποράς. Παρ' όλα αυτά φαίνεται ότι διάφοροι παράγοντες επηρεάζουν το σημείο δημιουργίας του. Τέτοιοι παράγοντες είναι οι γενετικοί, η θερμοκρασία του εδάφους και το φως. 'Έτσι, σε ψηλές θερμοκρασίες, γύρω στους 25 ο C, ο σταυρός σχηματίζεται κοντά στην επιφάνεια του εδάφους, ενώ σε χαμηλότερες πλησιάζει προς το σπόρο. Επίσης βρέθηκε ότι καθώς το φως μειώνεται, ο σταυρός δημιουργείται μακρύτερα από το σπόρο. Η θέση του σταυρού έχει σημασία κυρίως, γιατί έχει σχέση με την αντοχή του φυτού στο κρύο του χειμώνα (αβαθής σταυρός συνεπάγεται μεγαλύτερες ζημιές από τις χαμηλές θερμοκρασίες). ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 23

25 Εικόνα 5 α. Απεικόνιση αδελφώματος σε Χειμερινό σιτηρό Φύλλα Από κάθε γόνατο ή κόμπο του στελέχους ή καλαμιού εκφύεται. και. ένα φύλλο. Τα φύλλα στα σιτηρά είναι τοποθετημένα σε δυο σειρές, η μια απέναντι. στην άλλη, δηλαδή έχουμε φυλλοταξία δίστοιχη. Σε κάθε φύλλο διακρίνουμε τον κολεό και το έλασμα. Ο κολεός είναι το κατώτερο μέρος του φύλλου και περιβάλλει εντελώς το πάνω από το γόνατο ή τον κόμπο μεσογονάτιο διάστημα και έτσι κατά κάποιο τρόπο ισχυροποιεί το στέλεχος και προστατεύει από τη ζέστη και το κρύο το τρυφερό αρχέφυτρο που αναπτύσσεται. στο εσωτερικό. Η βάση του κολεού ενώνεται με το γόνατο ή τον κόμπο και στην ένωση αυτή, από τη πλευρά του ελάσματος, υπάρχει ένα μασχαλιαίο μάτι. Αυτό το μάτι, όταν βρίσκεται κοντά στο έδαφος ή όταν παραχωθεί με χώμα, μπορεί να αναπτυχθεί σε καινούργιο βλαστό, το αδέλφι. Το έλασμα είναι το ελεύθερο και ανώτερο μέρος του φύλλου, στενόμακρο και πολλές φορές λίγο στριμμένο. Στο σιτάρι, το τριτικάλε, τη σίκαλη και το κριθάρι, το φύλλο στρίβει προς τα δεξιά, ενώ στη βρώμη προς τα αριστερά ή παρουσιάζει. δύο στριψίματα, πρώτα αριστερά και μετά από το μέσον του ελάσματος δεξιά στροφή. Τα νεύρα των φύλλων είναι παράλληλα και χωρίς διακλάδωση (χαρακτηριστικό των φύλλων των ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 24

26 μονοκότυλων). Στομάτια υπάρχουν πολλά και στις δύο επιφάνειες των φύλλων. Στο σιτάρι και τη βρώμη όμως υπάρχουν περισσότερα στομάτια στην πάνω επιφάνεια. Αυτό αποτελεί οικονομία της φύσης για την αντοχή στην ξηρασία, γιατί όταν τα φυτά υποφέρουν από ξηρασία στρίβουν τα φύλλα τους και έτσι τα στομάτια βρίσκονται στο εσωτερικό του σωλήνα, που σχηματίζεται με το στρίψιμο και δε διαπνέουν ελεύθερα. Εικόνα 6. Το χρώμα των φύλλων του μαλακού σιταριού και του τριτικάλε ή σιταρόβριζας είναι σκούρο πράσινο, ενώ του κριθαριού και της βρώμης συνήθως ανοιχτό πράσινο ή κιτρινοπράσινο. Στη βρίζα στην αρχή (νεαρά φύλλα.) το χρώμα παρουσιάζεται ορφνοκόκκινο για να μεταβληθεί αργότερα σε γκριζοπράσινο. Σε κάθε στέλεχος του σιταριού συνήθως σχηματίζονται 7-9 φύλλα. Το τελευταίο φύλλο κοντά στο στάχυ ονομάζεται σημαία. Το μεγαλύτερο μέρος των υδατανθράκων, που αποθηκεύονται στους κόκκους, προέρχεται από τη φωτοσυνθετική δραστηριότητα των δύο τελευταίων φύλλων και κυρίως της σημαίας. Οποιαδήποτε λοιπόν μείωση της δραστηριότητας των δύο αυτών φύλλων μετά το ξεστάχυασμα έχει δυσμενείς επιπτώσεις πάνω στις αποδόσεις. Στο ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 25

27 σημείο που ενώνεται ο κολεός με το έλασμα υπάρχει μια μεμβρανώδης εκβλάστηση γνωστή με το όνομα γλωσσίδιο. Το γλωσσίδιο είναι λεπτό και άχρωμο, περιβάλλει κατά το μισό το καλάμι και εμποδίζει να μπει το νερό στο χώρο μεταξύ κολεού και καλαμιού και έτσι προστατεύει το καλάμι από το σάπισμα. Στη βάση του γλωσσιδίου και από τις δύο πλευρές του υπάρχουν τα ωτίδια ή αυτάκια. Τα ωτίδια είναι μεμβρανώδεις προεκτάσεις του ελάσματος και περιβάλλουν το καλάμι μερικά ή ολότελα. Τόσο το γλωσσίδιο, όσο και τα ωτίδια αποτελούν πολύτιμα χαρακτηριστικά γνωρίσματα για τη διάκριση των σιτηρών στη μικρή τους ηλικία. Ταξιανθία Οι ταξιανθίες που απατούνται στα χειμερινά σιτηρά είναι η φόβη και ο στάχυς. Του σιταριού, του κριθαριού της σίκαλης και του τριτικάλε είναι στάχυς σύνθετος που αποτελείται από πολλά σταχύδια εναλλάξ τοποθετημένα πάνω σε αρθρωτό άξονα ο οποίος ονομάζεται ράχη. Εικόνα 7. Στάχυς και σταχύδιο χειμερινού σιτηρού. Κάθε σταχύδιο φέρεται πάνω σε ένα δευτερεύοντα άξονα, το ραχίδιο, που περιλαμβάνει διάφορο αριθμό λουλουδιών, από τα οποία ένα ή περισσότερα, τα ανώτερα, είναι ατελή ή για διάφορους λόγους στείρα. Τα ραχίδια αυτά είναι συνδεμένά ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 26

28 με τον κύριο άξονα σχηματίζοντας γωνία και πάνω. Η μικρή γωνία uπάρχει στα αραιά στάχυα και η μεγάλη στα πυκνά. Η ράχη σε άλλα είδη σιταριού είναι ισχυρή και σε άλλα είναι εύθραυστη. Στη βρώμη ο κύριος άξονας σχηματίζει δευτερεύουσες άνισες διακλαδώσεις και επάνω σ' αυτές σχηματίζονται πλέον τα σταχύδια, Η ταξιανθία αυτή λέγεται φόβη. Η ράχη της φόβης παρουσιάζει πέντε περίπου κόμπους από τον καθένα βγαίνουν εναλλακτικά 2-6 και πλέον δευτερεύοντες άξονες με διαφορετικό μήκος. Όσοι κόμποι βρίσκονται προς τη βάση της ταξιανθίας σχηματίζουν συνήθως διακλαδώσεις πιο μεγάλες από την κορυφή. Μάλιστα υπάρχουν διακλαδώσεις όχι μόνο πρώτης τάξης αλλά και δεύτερης, ακόμα και τρίτης. Εικόνα 7α. Ταξιανθία Φόβη. Στη βάση κάθε σταχυδίου φύονται δύο λεμβοειδή βράκτια φύλλα, τα εξωτερικά λέπυρα, τα οποία περικλείουν το σταχύδιο. Τα εξωτερικά λέπυρα στο πάνω μέρος καταλήγουν σε μια μύτη, την ακίδα, Κάτω από την ακίδα υπάρχει πολλές φορές η τρόπιδα, μια κοφτερή αναδίπλωση του λεπύρου σε όλο του το μήκος. Το μέγεθος, το σχήμα και τα άλλα χαρακτηριστικά των λεπύρων έχουν μεγάλη σημασία για την κατάταξη των ποικιλιών. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 27

29 Το χρώμα των λεπύρων κυμαίνεται από άσπρο ως μαύρο. Σε κάθε ένα από αυτά τα χρώματα υπάρχει διαβάθμιση αποχρώσεων. Η ένταση του χρώματος επηρεάζεται και από τις συνθήκες του περιβάλλοντος. Έτσι, το μαύρο χρώμα αναπτύσσεται περισσότερο κατά τη θερμή και φωτεινή εποχή, ενώ τα Ψυχρά και υγρά χρόνια το χρώμα των μαύρων ποικιλιών γίνεται τεφρό. Στο κριθάρι τα σταχύδια έχουν ένα μόνο λουλούδι το καθένα, ενώ στο σιτάρι, τη βρώμη και τη σίκαλη τα σταχύδια έχουν περισσότερα και μπορεί να φθάσουν τα έξι ή και παραπάνω. Κάθε λουλούδι περιβάλλεται από δύο λέπυρα, τα εσωτερικά λέπυρα. Εκείνο που θα σκεπάσει αργότερα τη ράχη του σπόρου λέγεται χιτώνας, ενώ το άλλο πάνω στην κοιλιά του κόκκου λέγεται λεπίδα Από την έξω μεριά ο χιτώνας παρουσιάζει ένα μεσαίο νεύρο και Τις περισσότερες φορές σχηματίζει μια βελονοειδή απόφυση, που ονομάζεται άγανο ή αθέρας Εικόνα 7β. Χαρακτηριστικά ταξιανθιών χειμερινών σιτηρών. Το χρώμα των αγάνων είναι άσπρο, κόκκινο ή μαύρο. Το μήκος, η υφή, το χρώμα κλπ. των αγάνων χρησιμεύουν επίσης για την κατάταξη των ποικιλιών. Τα άγανα αποτελούν υποανάπτυκτα ελάσματα φύλλων, στα οποία έχει μείνει μόνο το κεντρικό νεύρο. Τα άγανα έχουν χλωροπλάστες και στόματα και έτσι μπορούν να φωτοσυνθέτουν ειδικά, κάτω από δυσμενείς συνθήκες ανάπτυξης τα άγανα διαδραματίζουν πολύ σπουδαίο ρόλο. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 28

30 Στη βάση της ωοθήκης, απέναντι από το χιτώνα, υπάρχουν συνήθως δύο μικρά λεπιοειδή κατασκευάσματα, Οι γλωχίνες φουσκώνουν και αναγκάζουν το Χιτώνα να αποχωριστεί από τη λεπίδα. Έτσι υποβοηθούν το άνοιγμα του λουλουδιού Και τη διείσδυση ξένης γύρης. Το λουλούδι του σιταριού, όπως και των άλλων χειμωνιάτικων σιτηρών, έχει τρεις στήμονες, έναν ύπερο με ωοθήκη μονόχωρη, στύλο πάρα πολύ κοντό και στίγμα διχαλωτό, θυσανωτό. Το μήκος των νημάτων των στη μόνων είναι στην αρχή μικρό και μετά, κατά την άνθιση, τα νήματα μακραίνουν και φθάνουν τα 10 Χιλιοστά περίπου. Η άνθιση, δηλ. το άνοιγμα των εσωτερικών λεπύρων, ακολουθεί την έξοδο του σταχυού από το φύλλο που το περικλείει, συνήθως μέσα στις επόμενες 5 ή 6 μέρες. Τα λουλούδια ανοίγουν συνήθως το πρωί και μόνο όταν η θερμοκρασία φθάσει γύρω στους 23 0 C. Κατά την άνθιση τα εσωτερικά λέπυρα απωθούνται το ένα μακριά από το άλλο με τις γλωχίνες που φουσκώνουν αυξάνοντας τη σπαργή τους. Συγχρόνως, οι ανθήρες σπρώχνονται έξω από το λουλούδι, γιατί τα νήματά τους μακραίνουν πολύ γρήγορα. Έτσι, μεγάλη ποσότητα γύρης ξεχύνεται στον αέρα. Σ' όλα όμως σχεδόν τα σιτηρά, αρκετή γύρη πέφτει στο στίγμα του ίδιου φυτού και προκαλεί αυτεπικονίαση. Κάθε λουλούδι ανοίγει για 8 ως 30 λεπτά της ώρας και όλο το στάχυ συμπληρώνει την άνθισή του σε 8 ως 9 μέρες. Κανονικά οι γλωχίνες ανοίγουν τα λέπυρα για μικρό χρονικό διάστημα, ανάλογα βέβαια με τις καιρικές συνθήκες. Για αυτό κανόνας είναι η αυτεπικονίαση, που διευκολύνεται και από το γεγονός ότι στήμονες και ύπερος συμπίπτουν στην ωρίμανση τους. Αν όμως για οποιοδήποτε λόγο οι ανθήρες του λουλουδιού τύχει να μην παράγουν βιώσιμη γύρη, τότε με τη λειτουργία των γλωχίνων ανοίγουν τα λουλούδια και μένουν ανοικτά, ώσπου να γονιμοποιηθούν με ξένη γύρη. Ύστερα οι γλωχίνες μαραίνονται και τα λέπυρα κλείνουν. Στη σίκαλη έχουμε κατά κανόνα ετεροεπικονιαση. Στο σιτάρι και τη βρώμη παρατηρείται σε κάποιο βαθμό φυσική ετεροεπικονιαση, που γίνεται με τη βοήθεια του ανέμου ή μικρών εντόμων, σαν το θρίπα. Στο κριθάρι όμως η ετεροεπικονιαση είναι πολύ σπάνια. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 29

31 Εικόνα 8. Άνθος Χειμερινού σιτηρού χωρίς τα λέπυρα. Καρπός - Σπόρος Την επικονίαση ακολουθεί η βλάστηση των γυρεοκόκκων και η διπλή γονιμοποίηση, όπου έχουμε τη δημιουργία του εμβρύου και ενδοσπερμίου. Η γονιμοποίηση διαρκεί ώρες μετά την επικονίαση. Ο καρπός (που στην περίπτωση των σιτηρών αποτελεί και το σπόρο) είναι καρύοψη, όπου έμβρυο και. ενδοσπέρμιο γεμίζουν την κοιλότητα της ωοθήκης και συμφύονται με το περικάρπιο, δηλαδή το περικάρπιο συμφύεται με το σπέρμα. Κατά τον αλωνισμό οι κόκκοι αποχωρίζονται. από το χιτώνα και τη λεπίδα, τα οποία τους περιβάλλουν, εκτός από τους κόκκους των ενδεδυμένων (ντυμένων) σιτηρών όπως το κριθάρι και η βρώμη, όπου τα εσωτερικά λέπυρα και μετά τον αλωνισμό εξακολουθούν να μένουν ενωμένα σφιχτά με το σπόρο, ώστε για το διαχωρισμό τους να χρειάζονται. ειδικά μηχανήματα. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 30

32 Εικόνα 8Α. Σπόρος Χειμερινού σιτηρού. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 31

33 ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΩΝ ΨΥΧΑΝΘΩΝ Γενική περιγραφή Ψυχανθών Τα Ψυχανθή είναι φυτά δικοτυλήδονα, ετήσια, διετή ή πολυετή και έχουν τα ακόλουθα κοινά χαρακτηριστικά: τα φύλλα τους συνήθως είναι σύνθετα, τα σπέρματα τους ωριμάζουν μέσα σε λοβούς, τα άνθη τους μοιάζουν με ψυχές εντόμων και τα φυτά έχουν την ικανότητα να αναπτύσσουν συμβιωτικές σχέσεις με τα βακτήρια του γένους Rhizobium τα λεγόμενα αζωτοβακτήρια. Ριζικό σύστημα Τα περισσότερα Ψυχανθή έχουν ένα ισχυρό πασσαλώδες ριζικό σύστημα το οποίο έχει την ικανότητα να διεισδύει βαθιά μέσα στο έδαφος υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι το επιτρέπουν η υγρασία και η φυσική κατάσταση του εδάφους. Κατά κανόνα, κάτω από σχετικό υγρές συνθήκες, ο κύριος όγκος του ριζικού συστήματος τους αναπτύσσεται στα ανώτερα επιφανειακό στρώματα του εδάφους. Σε ξηρότερα εδάφη η πασσαλώδης ρίζα επιμηκύνεται γρήγορα και εισχωρεί βαθιά μέσα στο έδαφος, χωρίς διακλαδώσεις. Στις ρίζες των Ψυχανθών πολλές φορές παρατηρούνται χαρακτηριστικές εξογκώσεις, τα λεγόμενα φυμάτια. Τα φυμάτια προκαλούνται από τα προαναφερθέντα αζωτοβακτήρια. Για περισσότερες πληροφορίες βλέπε το επόμενο κεφάλαιο και τα επί μέρους φυτά. Φύλλα Τα φύλλα των Ψυχανθών είναι συνήθως σύνθετα αποτελούμενα από τρία ή περισσότερα φυλλάρια. Μόνο το πρώτο πραγματικό φύλλο είναι απλό και πολύ σπανιότερα το δεύτερο και τρίτο. Το σχήμα των φύλλων ποικίλλει σε μεγάλο βαθμό μεταξύ των διάφορων γενών. Τα περιθώρια των φυλλαρίων μπορεί να είναι ακέραια ή οδοντωτά. Σε μερικά είδη το ακραίο φυλλάριο μπορεί να αντικαθίσταται από μια απλή ή διακλαδιζόμενη έλικα. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 32

34 Εικόνα 9. Φύλλα από διάφορα είδη ψυχανθών. Στη βάση κάθε φύλλου συνήθως απαντάται ένα ζεύγος παράφυλλων. Τα παράφυλλα ποικίλλουν σε μέγεθος και σχήμα σε μεγάλο βαθμό και σε πολλές περιπτώσεις είναι πολύ χρήσιμα για την ταξινόμηση των φυτών όταν δεν είναι ακόμη ανθισμένα. Άνθος και άνθηση Οι ανθοταξίες των Ψυχανθών είναι μασχαλιαίες ή επάκριες και τα άνθη τους είναι διαταγμένα σε κεφαλές ή βότρυς. Το άνθος των Ψυχανθών είναι πολύ χαρακτηριστικό και είναι δύσκολο να γίνει σύγχυση με τα άνθη άλλων οικογενειών. Ο πράσινος κάλυκας τους δημιουργεί ένα είδος σωλήνα και τα επίμέρoυς σέπαλα διακρίνονται σαν 5 δόντια το μήκος των οποίων σε σχέση με το μήκος του σωλήνα ποικίλλει στα διάφορα είδη. Το κέντρο του κάθε δοντιού διατρέχεται από ένα ευδιάκριτο νεύρο. Η στεφάνη αποτελείται από 5 πέταλα, τριών διαφορετικών ειδών. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 33

35 Εικόνα 10. Άνθος Ψυχανθών. Το μεγαλύτερο από όλα είναι γνωστό με το όνομα πέτασος. Ο πέτασος είναι το πιο εξωτερικό πέταλο του άνθους και το ελεύθερο μέρος του κάμπτεται προς τα άνω σχηματίζοντας μια γωνία με τα άλλα πέταλα. Στη συνέχεια συναντάει κανείς ένα ζεύγος πετάλων που είναι γνωστό με το όνομα πτέρυγες. Οι πτέρυγες είναι όμοιες μεταξύ τους και ελεύθερες η μια από την άλλη. Τα άλλα δύο πέταλα ενώνονται μεταξύ τους κα δημιουργούν την τρόπιδα που κατά το μεγαλύτερο μέρος της ή σχεδόν εξ ολοκλήρου καλύπτεται από τις πτέρυγες. Το άνθος στο σύνολο του μοιάζει με πεταλούδα και από αυτό παίρνει και η οικογένεια το όνομα της γιατί, όπως είναι γνωστό, οι πεταλούδες των Λεπιδοπτέρων είναι γνωστές και με το όνομα Ψυχές. Στο εσωτερικό της τρόπιδας βρίσκονται οι δέκα στήμονες και ο ύπερος. Στα περισσότερα είδη τα νήματα των δέκα στημόνων ενώνονται κατά το μεγαλύτερο μέρος του μήκους τους και σχηματίζουν ένα σωλήνα που περιβάλλει τον ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 34

36 ύπερο. Σε μερικό όμως είδη ο ένας στήμονας είναι ελεύθερος και οι εννέα ενωμένοι. Η διάταξη αυτή λέγεται διάδελφος σε αντίθεση με την πρώτη που λέγεται μονάδελφος. Ο σωλήνας της στεφάνης που δημιουργείται από τη.μερική ένωση των 5 πετάλων ποικίλλει σε μήκος στα διάφορα είδη. Στο τριφύλλι το λειμώνιο αποκτά μήκος 12 χιλιοστά ή και περισσότερο και θεωρείται μακρύς σε σχέση με το μέγεθος του άνθους ενώ αντίθετα στο μελίλωτο και στη μηδική είναι πολύ βραχύτερος. Δεδομένου ότι το νέκταρ εκκρίνεται στη βάση του σωλήνα της στεφάνης το μήκος του παίζει αποφασιστικό ρόλο στη δυνατότητα που παρέχει στις μέλισσες και στα άλλα έντομα να φθάσουν μέχρις εκεί και έτσι αποβαίνει ένας παράγοντας που επηρεάζει την επικονίαση. Μερικά Ψυχανθή, όπως τα φασόλια και τα μπιζέλια, είναι φυτά αυτογονιμοποιούμενα. Σε αυτά η γύρη έρχεται σε επαφή με το στίγμα του άνθους καθώς ελευθερώνεται από τους διανοιγμένους ανθήρες και κυλάει στο εσωτερικό της τρόπιδας. Σε άλλα Ψυχανθή, όπως η μηδική και μερικά τριφύλλια, οι ανθήρες βρίσκονται πολύ χαμηλότερα από το στίγμα ώστε καθίσταται δύσκολη ή και αδύνατη η φυσική επαφή της γύρεως με το στίγμα καθώς ανοίγουν οι ανθήρες. Τα άνθη αυτά πρέπει να ανοίξουν τεχνητά, δηλαδή η τρόπιδα θα πρέπει να πιεστεί προς τα κάτω για να ελευθερωθούν το στίγμα και οι ανθήρες. Την εργασία αυτή την πραγματοποιούν οι μέλισσες και άλλα έντομα που επισκέπτονται τα άνθη των Ψυχανθών σε αναζήτηση νέκταρος ή γύρεως και παράλληλα μεταφέρουν και γύρη και έτσι πραγματοποιείται η σταυρογονιμοποίση των ανθέων. Σε άλλα Ψυχανθή, όπως το λειμώνιο τριφύλλι, το στίγμα πρέπει να επικονιαστεί με γύρη από άλλα φυτά. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα φυτά του λειμώνιου τριφυλλιού είναι αυτόστειρα λόγω ασυμβίβαστου. Λοβοί Ο καρπός των Ψυχανθών είναι λοβός και αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα της οικογένειας των Ψυχανθών τα οποία ως εκ τούτου λέγονται και λοβόκαρπα. Οι λοβοί των Ψυχανθών είναι συνήθως επιμήκεις, κυλινδρικοί ή πλατυσμένοι. Σε μερικά είδη οι λοβοί συστρέφονται σπειροειδώς, ενώ σε άλλα είναι ευθείς ή ελαφρώς κυρτοί. Μέσα σε κάθε λοβό συνήθως περιέχονται αρκετοί σπόροι, αν και υπάρχουν μερικά είδη Ψυχανθών που οι λοβοί τους περιέχουν ένα μόνο σπόρο. Στο εσωτερικό του λοβού οι σπόροι είναι διαταγμένοι σε γραμμική σειρά. Σε μερικά είδη μεταξύ των σπόρων παρατηρούνται συσφίγξεις των τοιχωμάτων του λοβού. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 35

37 Εικόνα 11. Λοβοί διαφόρων ψυχανθών. Τα δύο τοιχώματα κάθε λοβού συνδέονται με δύο ραφές, την κοιλιακή και τη νωτιαία. Σε μερικά είδη κατά την ωρίμανση του λοβού ανοίγει είτε η μία ή και οι δύο ραφές και εκχύνονται οι σπόροι από το εσωτερικό του λοβού. Σπόρος Ο σπόρος των Ψυχανθών αποτελείται από το έμβρυο και το περίβλημα του σπόρου. Το περίβλημα αποτελεί το εξωτερικό μέρος του σπόρου και περιβάλλει το έμβρυο σε όλη του την έκταση. Στο περίβλημα μπορεί κανείς να διακρίνει εξωτερικά, στους μεγάλους τουλάχιστον σπόρους όπως στο φασόλι στο οποίο και θα αναφερθούμε, το ίχνος του ομφαλικού ιμάντα ή μάτι, τη μικροπύλη και τη ραφή. Το μάτι είναι ένα σημάδι ή μία ουλή που απομένει όταν ο σπόρος αποκόβεται από τους ιστούς του λοβού με τους οποίους ήταν ενωμένος με τον ομφαλικό ιμάντα. Η μικροπύλη είναι μία μικρή οπή στο περίβλημα του σπόρου κοντά στο μάτι που παρατηρείται και στον εμβρυώδη ασκό ως η οπή από όπου εισήλθε η προβολή της γύρεως. Η ραφή τέλος είναι μια μικρή προεξοχή κοντό στο μάτι, αλλά από την άλλη μεριά της μικροπύλης. Η ραφή αντιπροσωπεύει τη βάση του ομφαλικού ιμάντα που μέσω αυτής ενωνόταν με τους ιστούς του περιβλήματος του σπόρου. Οι αγωγοί ιστοί που παρατηρούνται στον ομφαλικό ιμάντα επεκτείνονται και στη ραφή, εξασθενίζουν και τελικό χάνουν την οντότητα τους στην άλλη άκρη της ραφής. Η περιοχή αυτή είναι γνωστή ως κόλαζα. Μια άλλη τέλος προεξοχή του περιβλήματος κοντό στη μικροπύλη υποδηλώνει τη θέση ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 36

38 που βρίσκεται το ριζίδιο του εμβρύου. Σε αρκετά είδη Ψυχανθών το περίβλημα μερικών σπόρων είναι αδιαπέραστο στο νερό. Οι σπόροι αυτοί καλούνται σκληροί και αδυνατούν να φυτρώσουν παρά το γεγονός ότι το έμβρυο τους είναι ζωντανό. Εικόνα 12. Εξωτερικά χαρακτηριστικά σπόρου φασολιού Για να φυτρώσουν χρειάζονται να βρεθούν κάτω από ειδικές συνθήκες, παραδείγματος χάρη παγωνιά, ή να υποστούν ειδική μεταχείριση, όπως ελαφρά τριβή ή απόξεση που θα δημιουργήσουν μικρές ρωγμές στο περίβλημα και θα επιτραπεί ή είσοδος του νερού στο εσωτερικό του σπόρου. Γενικό, ο μεγάλος αριθμός σκληρών σπόρων σε μια παρτίδα αποτελεί συνήθως μειονέκτημα για τα περισσότερα Ψυχανθή φυτό με γεωργική αξία. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 37

39 Φύτρωμα χειμερινών σιτηρών στον εκπαιδευτικό αγρό. (Γ. Παλάτος Αγρόκτημα ΤΕΙ Θεσσαλονίκης) ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 38

40 Φύτρωμα χειμερινών ψυχανθών στον εκπαιδευτικό αγρό. (Γ. Παλάτος Αγρόκτημα ΤΕΙ Θεσσαλονίκης) ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 39

41

42 ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ LEGUMINOSAE ή FABACEAE ( PAPILIONACEAE ) ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ ΨΥΧΑΝΘΩΝ ΦΥΤΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΚΟΙΝΟ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ ΨΥΧΑΝΘΩΝ ΦΥΤΩΝ α/α ΟΝΟΜΑ ΟΝΟΜΑ ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΧΗΜΑ ΠΑΡΑ- ΜΟΡΦΗ ΜΟΡΦΗ ΠΑΡΑΤΗ- ΦΥΛΛΑΡΙΩΝ ΦΥΛΛΑΡΙΩΝ ΦΥΛΛΑ ΒΛΑΣΤΟΥ ΕΛΙΚΑ ΡΗΣΕΙΣ 1 Vicia sativa Βίκος 2 Pisum arvense Μπιζέλι κτηνοτροφικό Pisum sativum Μπιζέλι εδώδιμο 3 Ervum ervilia Ρόβι 4 Vicia faba minor Κουκιά κτηνοτροφικά Vicia faba major Κουκιά εδώδιμα 5 Lens esculenta Φακή 6 Cicer arietinum Ρεβύθι Lathyrus sativum Λαθούρι εδώδιμο 7 Lathyrus cicera Λαθούρι κτηνοτροφικό ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 41

43 ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ GRAMINEAE ή POACEAE ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ ΑΓΡΩΣΤΩΔΩΝ ΦΥΤΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝ ΙΚΟ ΚΟΙΝΟ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ ΑΓΡΩΣΤΩΔΩΝ ΦΥΤΩΝ α/α ΟΝΟΜΑ ΟΝΟΜΑ ΩΤΙΔΙΑ ΓΛΩΣΣΙΔΙΟ ΧΡΩΜΑ ΣΤΡΙΨΙΜΟ 1 Τ riticum aestivum Σιτάρι μαλακό (vulgare) ΕΛΑΣΜΑΤΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΝΕΥΡΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕ 2 Triticum durum Σιτάρι σκληρό 3 Hordeum vulgare Κριθάρι 4 Secale cereale Σίκαλη ή Βρίζα 5 Triticale Τριτικάλε 6 Avena sativa Βρώμη Είπε η βρώμη η γλωσσού, το σιτάρι τρίχα, το άκουσε το κριθάρι και κοκκίνισε η σίκαλη ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 42

44 ΑΖΩΤΟΔΕΣΜΕΥΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΕΣΜΕΥΣΗ ΤΟΥ ΑΖΩΤΟΥ - ΦΥΜΑΤΙΑ 1.ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΕΣΜΕΥΣΗ Η πρακτική πολλών γεωργών να καλλιεργούν είδη μη ψυχανθή, (όπως π.χ. καλαμπόκι) στα χωράφια, ύστερα από μία καλλιέργεια ψυχανθούς (π.χ. τριφύλλι),η αμειψισπορά, δηλαδή ψυχανθές - μη ψυχανθές, εφαρμόζεται από πολύ παλιά. Στηρίχθηκε στην παρατήρηση ότι η καλλιέργεια μη ψυχανθών μεγάλωνε και απέδιδε καλύτερα, όταν στο χωράφι, καλλιεργούνταν για ένα ή περισσότερα χρόνια, κάποια ψυχανθή. Το 1938 για πρώτη φορά (από τον Βουσσινγκουλντ) αποδείχθηκε ότι τα ψυχανθή αυτά έχουν τη δυνατότητα (το μηχανισμό ), να δεσμεύουν το άζωτο (Ν 2 ) του αέρα. Όμως μόνο το 1886 έγινε τελικά αποδεκτό από όλους το φαινόμενο της βιολογικής δέσμευσης του αζώτου του αέρα. Σήμερα είναι καλά γνωστό ότι ο ατμοσφαιρικός αέρας είναι μία πλούσια πηγή αζώτου (περίπου 80%) και τεράστιες βιομηχανίες λιπασμάτων, λειτουργούν «δεσμεύοντας» το ατμοσφαιρικό άζωτο και μετατρέποντάς το σε αζωτούχα λιπάσματα (ΝΟ ή ΝΗ 3 4).Όμως η βιομηχανική δέσμευση του αζώτου είναι μια πολυδάπανη εργασία γιατί χρειάζονται μεγάλα ποσά ενέργειας πρώτα για τη διάσπαση του μορίου «Ν=Ν» (στοιχειακό άζωτο με διπλό δεσμό) και στη συνέχεια για την αναγωγή του σε ΝΗ 3 ή οξείδωσή του σε ΝΟ3, που είναι και οι μόνες μορφές που μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα φυτά. Επιπλέον η βιομηχανική δέσμευση του αζώτου απαιτεί υψηλές θερμοκρασίες ( βαθμοί Κελσίου. ) και υψηλές πιέσεις ( atm ). Έτσι είναι φανερό πόση σημασία έχει για τη γεωργία σήμερα αλλά και στο μέλλον η βιολογική δέσμευση του αζώτου. Εκτιμάται ότι κάθε χρόνο ο εμπλουτισμός του εδάφους με τη βιολογική δέσμευση του αζώτου είναι 10 εκατομ. έως 17,5 εκατομ. τόνοι αζώτου. Στις Η.Π.Α. υπολογίζουν ότι η βιολογική δέσμευση «λιπαίνει» τα χωράφια με 140 χιλιόγραμμα. αζώτου / ha/χρόνο. 2. ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΠΟΥ ΔΕΣΜΕΥΟΥΝ ΑΖΩΤΟ Η βιολογική δέσμευση Ν στη φύση, είναι «προτέρημα» μόνο ελαχίστων προκαρυωτικών οργανισμών, που έχουν τις γενετικές πληροφορίες για να συνθέσουν το ένζυμο Νιτρογενάση. Οι οργανισμοί αυτοί είναι μερικά βακτήρια και κυανοφύκη, που είτε ζουν ελεύθερα ή συμβιωτικά, είτε «συνεργάζονται» με μερικά ανώτερα φυτά. Σήμερα πιστεύεται ότι η μηχανική γενετική, μελλοντικά, θα πετύχει να ενσωματώσει σε χρήσιμα ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ. ΠΑΛΑΤΟΣ & ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΥΡΚΕΝΙΔΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΩΡΓΙΑΣ (ΑΓΡΟΚΤΗΜΑ) 43

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Συστηματική βοτανική των Λαχανικών Ταξινόμηση με βάση την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια ανάπτυξης σιτηρών

Στάδια ανάπτυξης σιτηρών Στάδια ανάπτυξης σιτηρών Ξεστάχυασμα Ωρίμανση Επιμ στελέχους Σπορά φύτρ Αδέλφωμα Αγριοβρώμη Φάλαρη Ήρα Σιτάρι Κριθάρι Σίκαλη ΣΠΟΡΟΣ ΣΙΤΗΡΩΝ Ο σπόρος των σιτηρών είναι καρύοψη (καρπός ξηρός, μονόσπερμος

Διαβάστε περισσότερα

ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ. ωδεκάνθι (Lamium amplexicaule, Lamiaceae)

ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ. ωδεκάνθι (Lamium amplexicaule, Lamiaceae) 14 ωδεκάνθι (Lamium amplexicaule, Lamiaceae) Το δωδεκάνθι είναι ετήσιο, χειµερινό, δικοτυλήδονο φυτό µε όρθια έκφυση και φθάνει µέχρι το ύψος των 30 cm. Αναπαράγεται µε σπόρους και φυτρώνει από το φθινόπωρο

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Δήμας. Αναπληρωτής Καθηγητής. Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων Α.Τ.Ε.Ι. Θεσσαλονίκης

Κ. Δήμας. Αναπληρωτής Καθηγητής. Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων Α.Τ.Ε.Ι. Θεσσαλονίκης Κ. Δήμας Αναπληρωτής Καθηγητής Τμήμα Τεχνολόγων Γεωπόνων Α.Τ.Ε.Ι. Θεσσαλονίκης ΧΟΡΤΟΔΟΤΙΚΑ ΨΥΧΑΝΘΗ (Leguminose) Ετήσια Trifolium incrntum Trifolium lexndrinum Trifolium resupintum Trifolium hirtum Trifolium

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 23. Κοινή πόα (Poa annua, Poaceae)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 23. Κοινή πόα (Poa annua, Poaceae) ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 23 Κοινή πόα (Poa annua, Poaceae) Η κοινή πόα είναι ετήσιο, φθινοπωρινό ή εαρινό, µονοκοτυλήδονο φυτό µε όρθια έκφυση και µε µήκος καλαµιού µέχρι 30 cm. Αναπαράγεται µε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΛΑΤΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

1. Πείραμα σύγκρισης ενεργειακών καλλιεργειών (ΔΡΑΣΗ 2)

1. Πείραμα σύγκρισης ενεργειακών καλλιεργειών (ΔΡΑΣΗ 2) ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ Β ΕΞΑΜΗΝΟΥ 1. Πείραμα σύγκρισης ενεργειακών καλλιεργειών (ΔΡΑΣΗ 2) Το πείραμα περιλαμβάνει την σύγκριση 12 ενεργειακών καλλιεργειών (6 αρδευόμενων και 6 ξηρικών) σε συνδυασμό με δύο διαφορετικά

Διαβάστε περισσότερα

Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει. Έντομα εδάφους καλαμποκιού

Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει. Έντομα εδάφους καλαμποκιού Η Κ+Ν ΕΥΘΥΜΙΑΔΗ αβεε σας ενημερώνει Έντομα εδάφους καλαμποκιού t ΓΝΩΡΙΖΩ t t t Αγρότιδες η Καραφατμέ η Κοφτοσκούληκα (Agotis spp) Τα τέλεια έντομα είναι νυκτόβια λεπιδόπτερα που ανήκουν σε διάφορα είδη

Διαβάστε περισσότερα

Το άνθος Λειτουργίες α. παράγονται οι αρσενικοί και θηλυκοί γαμέτες β. συμβαίνει η γονιμοποίηση γ. πραγματοποιείται η ανάπτυξη του εμβρύου

Το άνθος Λειτουργίες α. παράγονται οι αρσενικοί και θηλυκοί γαμέτες β. συμβαίνει η γονιμοποίηση γ. πραγματοποιείται η ανάπτυξη του εμβρύου Άνθος Αναπαραγωγή Το άνθος Λειτουργίες 1. Όργανο εγγενούς παραγωγής των ανώτερων φυτών α. παράγονται οι αρσενικοί και θηλυκοί γαμέτες β. συμβαίνει η γονιμοποίηση γ. πραγματοποιείται η ανάπτυξη του εμβρύου

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήµατα & Προοπτικές της καλλιέργειας των ΟΣΠΡΙΩΝ ρ. ηµήτριος Βλαχοστέργιος Ινστιτούτο Κτηνοτροφικών Φυτών & Βοσκών Λάρισας ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΟΣΠΡΙΑ Ξηρικά Όσπρια Ρεβίθι (Cicer arietinum L.) Φακή (Lens culinaris

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ

ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ Sorghum bicolor (L.) Moench ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΟΥ BIOSIS Πρόγραμμα ΚοινοτικήςΠρωτοβουλίας INTERREG IIIA ΕΛΛΑΔΑ ΙΤΑΛΙΑ ΑΘΗΝΑ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Δ. ΛΕΧΑΙΝΩΝ 19 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

- Είναι φυτό δροσερών κλιμάτων. Οι μέτριες θερμοκρασίες είναι οι πιο κατάλληλες για την ανάπτυξή του.

- Είναι φυτό δροσερών κλιμάτων. Οι μέτριες θερμοκρασίες είναι οι πιο κατάλληλες για την ανάπτυξή του. ΒΒ ΙΙ ΚΚ ΟΟ ΣΣ - Είναι φυτό δροσερών κλιμάτων. Οι μέτριες θερμοκρασίες είναι οι πιο κατάλληλες για την ανάπτυξή του. - Η αντοχή στις χαμηλές θερμοκρασίες ποικίλλει. Τα αναπτυγμένα φυτά μπορεί να αντέξουν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΔΑΦΩΝ Οργανική ουσία Αποτελείται από πολύπλοκες ενώσεις οι οποίες παράγονται από τα υπολείμματα των φυτικών και ζωικών οργανισμών, με την επίδραση βιολογικών, χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιέργεια χειµερινών σιτηρών στον νοµό Αιτωλοακαρνανίας

Καλλιέργεια χειµερινών σιτηρών στον νοµό Αιτωλοακαρνανίας Καλλιέργεια χειµερινών σιτηρών στον νοµό Αιτωλοακαρνανίας ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΓΕΩΡΓΙΟΣ Αθ. ΠΑΛΑΤΟΣ Καθηγητής Εφαρµογών ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΟΛΓΑ Σπ. ΣΚΟΥΡΤΗ (Α.Μ 248/05) Ποικιλίες χειµερινών σιτηρών στον νοµό Αιτωλοακαρνανίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΣΤΗ ΓΗ

Η ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΣΤΗ ΓΗ Η ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΣΤΗ ΓΗ Η εμφάνιση της γεωργίας στη Γη συμπίπτει με τη σταδιακή απομάκρυνση του ανθρώπου από τη νομαδική ζωή και τη μόνιμη εγκατάστασή του σε συγκεκριμένες περιοχές. Η φροντίδα για

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΕΧΝΗΤΗ ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΕΧΝΗΤΗ ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗ 1 Ύπερος ( ): ωοθήκη (εμβρυόσακος), στύλος, στίγμα Ανδρείο ( ): στήμονες (νήμα, ανθήρας) στίγμα στύλος πέταλο ανθήρας νήμα σέπαλο ωοθήκη εμβρυόσακος Τυπικό τέλειο άνθος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΟΡΓΟΥ ΚΑΙ ΚΕΝΑΦ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΒΙΟ-ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΖΩΟΤΡΟΦΩΝ. Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΟΡΓΟΥ ΚΑΙ ΚΕΝΑΦ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΒΙΟ-ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΖΩΟΤΡΟΦΩΝ. Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΣΟΡΓΟΥ ΚΑΙ ΚΕΝΑΦ ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΒΙΟ-ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΖΩΟΤΡΟΦΩΝ Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΣΟΡΓΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΕΝΑΦ Είναι και οι δύο ετήσιες ανοιξιάτικες καλλιέργειες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ & ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΤΩΝ ΖΙΖΑΝΙΩΝ

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ & ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΤΩΝ ΖΙΖΑΝΙΩΝ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ & ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΤΩΝ ΖΙΖΑΝΙΩΝ Ζ Ι Ν 30 Ζιζάνια - αναγνώριση & αντιμετώπιση Βλήτο άσπρο Amaranthus albus L. Amaranthaceae AMAAL Tumble pigweed Το άσπρο βλήτο είναι ετήσιο, εαρινό, δικοτυλήδονο φυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΙΝΩΔΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ

ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΙΝΩΔΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΙΝΩΔΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ευθυμία ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ Τμήμα Βιομάζας ΚΑΠΕ ΙΝΩΔΗ ΦΥΤΑ Σύμφωνα με την ιστοσελίδα www.fibrecrops.nl τα ινώδη φυτά ανάλογα από το μέρος του φυτού που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα

Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Αρωματικά Φυτά Αρωματικά Φυτά στην Κουζίνα Η προσθήκη του κατάλληλου βοτάνου μπορεί να κάνει πιο γευστικό και πιο ελκυστικό κάποιο φαγητό. Η γεύση, όμως, είναι ζήτημα προσωπικής προτίμησης και υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΣΤΑΝΙΑ. Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση:

ΚΑΣΤΑΝΙΑ. Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση: ΚΑΣΤΑΝΙΑ Καταγωγή: Μ. Ασία Βοτανική ταξινόμηση: Οικ.: Faqgaceae Castanea mollissima (κινέζικη Καστανιά) Α: έλκος και μελάνωση C. crenata (Ιαπωνική Καστανιά) Α: έλκος και μελάνωση C. sativa (Ευρωπαϊκή Καστανιά)

Διαβάστε περισσότερα

Σπέρματα και Καρποί. Το σπέρμα είναι μία πολυκύτταρη δομή με την οποία διασπείρονται τα ανθόφυτα

Σπέρματα και Καρποί. Το σπέρμα είναι μία πολυκύτταρη δομή με την οποία διασπείρονται τα ανθόφυτα Ο καρπός φέρει και προστατεύει τα σπέρματα: μια βοηθητική δομή του κύκλου ζωής των ανθοφύτων Το σπέρμα είναι μία πολυκύτταρη δομή με την οποία διασπείρονται τα ανθόφυτα Σπέρματα και Καρποί Γονιμοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων ένα τρίπτυχο: Ποιότητα Ασφάλεια καταναλωτή Περιβαλλοντική μέριμνα.

προϊόντων ένα τρίπτυχο: Ποιότητα Ασφάλεια καταναλωτή Περιβαλλοντική μέριμνα. η καλλιεργεια της μηδικης στo ΝΟΜΟ ΛΑΡΙΣΑΣ Σήμερα όσο ποτέ άλλοτε το ζητούμενο στην Ελληνική γεωργία είναι η ποιότητα και η ανταγωνιστικότητα των προϊόντων της, η γεωργική παραγωγή είναι απαραίτητο να

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO Εργαστήριο 2 ο Υλικό Καλλιέργειας Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΥΛΙΚΟ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ o Ο ζυγώτης εμφανίζει ολοδυναμικότητα

Διαβάστε περισσότερα

τηςσυγκαλλιέργειαςβίκου κριθήςως χαρακτηριστικάτης τηςχλωροµάζας.

τηςσυγκαλλιέργειαςβίκου κριθήςως χαρακτηριστικάτης τηςχλωροµάζας. Μελέτητης τηςσυγκαλλιέργειαςβίκου κριθήςως ωςπροςταποσοτικάκαιποιοτικά χαρακτηριστικάτης τηςχλωροµάζας. Ι. Χατζηγεωργίου 1, Κ. Τσιµπούκας 2 και Γ. Ζέρβας 1 1 Εργαστήριο Φυσιολογίας Θρέψεως και ιατροφής,

Διαβάστε περισσότερα

Ασθένειες της Κερασιάς

Ασθένειες της Κερασιάς Ασθένειες της Κερασιάς ΚΟΡΥΝΕΟ Stigmina carpophila ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΟΥ ΚΟΡΥΝΕΟΥ Συνθήκες αναπτύξεως: Ο υγρός και βροχερός καιρός αποτελεί καθοριστικό παράγοντα στην ανάπτυξη της ασθένειας. Οι μολύνσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΓΡΑΒΙΑΣ 1998 1999 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ «ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ ΕΝΤΟΣ ΚΑΙ ΕΚΤΟΣ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ» ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΑΓΓΕΛΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΑΘΗΤΕΣ: Β Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΡΗΓΑΚΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΟΚΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΚΑΛΑΜΠΟΚΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΛΑΜΠΟΚΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ Σβιετοσλάβ Βλαντίκα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η Ιστορία του καλαμποκιού... 1. Οι ποικιλίες του καλαμποκιού... 1. Καλλιέργεια του Καλαμποκιού... 2. Η Συγκομιδή Καλαμποκιού... 7. Έλεγχος Εντόμων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΡΔΕΥΣΗ

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΕΔΑΦΟΥΣ ΧΕΙΡΩΝΑΚΤΙΚΑ Ξελάκκωμα (λεκάνη βάθους 10 cm) Σκάψιμο (σε βάθος 15-20 cm μετά το κλάδεμα) Σκάλισμα (σε βάθος 5-8 cm μετά την καρπόδεση) ΜΕ ΕΛΚΥΣΤΗΡΕΣ Δίυνα

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της συγκαλλιέργειας βίκου-κριθής. κριθής και µπιζελιού- και ποιοτικά χαρακτηριστικά της παραγόµενης χλωροµάζας

Μελέτη της συγκαλλιέργειας βίκου-κριθής. κριθής και µπιζελιού- και ποιοτικά χαρακτηριστικά της παραγόµενης χλωροµάζας Μελέτη της συγκαλλιέργειας βίκου-κριθής κριθής και µπιζελιού- βρώµης ως προς τα ποσοτικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά της παραγόµενης χλωροµάζας Χατζηγεωργίου Ι. 1, Φορτάτος Ε. 1, Τσιµπούκας Κ. 2, Ζέρβας

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8. Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8. Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae) ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΖΙΖΑΝΙΩΝ 8 Χαµοµήλι (Chamomilla recutita, Asteraceae) Το χαµοµήλι είναι ετήσιο, χειµερινό, δικοτυλήδονο φυτό µε όρθια έκφυση και φθάνει µέχρι το ύψος των 60 cm. Αναπαράγεται µε σπόρους

Διαβάστε περισσότερα

Πείραμα κατεργασιών εδάφους για παραγωγή βιομάζας

Πείραμα κατεργασιών εδάφους για παραγωγή βιομάζας ΘΑΛΗΣ «Φιλική προς το περιβάλλον παραγωγή βιομάζας» Πείραμα κατεργασιών εδάφους για παραγωγή βιομάζας Γιουβανίδης Ευστράτιος Γεωπόνος Ερευνητής Εργαστήριο Γεωργικής Μηχανολογίας ΠΘ Σκοπός Στην παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Εδαφοκάλυψησε αγροοικοσυστήµατα

Εδαφοκάλυψησε αγροοικοσυστήµατα Εδαφοκάλυψησε αγροοικοσυστήµατα ρ. E. Καµπουράκης Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας (.Ε) Τηλ. 281 0 245851, Fax. 281 0 245873, ekab@nagref-her.gr Τι είναι η εδαφοκάλυψη Εδαφοκαλυψη είναι η µέθοδος κάλυψης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση της σύστασης του σκληρού σίτου στην ποιότητα του ψωμιού και των ζυμαρικών.

Επίδραση της σύστασης του σκληρού σίτου στην ποιότητα του ψωμιού και των ζυμαρικών. Επίδραση της σύστασης του σκληρού σίτου στην ποιότητα του ψωμιού και των ζυμαρικών. Ρεπάνης Μανώλης Προϊστάμενος Διαχείρισης Ποιότητας Μέλισσα Κίκιζας ΑΒΕΕΤ Αθήνα 28-2-2-015 Εισαγωγή ΣΚΛΗΡΟ ΣΙΤΑΡΙ (Triticum

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ

ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΔΑΦΟΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ ΕΔΑΦΟΣ Φυσικές ιδιότητες Δομή και σύσταση Χρώμα Βάθος Διαπερατότητα Διαθέσιμη υγρασία Θερμοκρασία Χημικές ιδιότητες ph Αλατότητα Γονιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Αναπαραγωγή (reproduction) ζιζανίων Εγγενής αναπαραγωγή (sexual

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ

ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΟΥ ΣΟΡΓΟΥ Sorghum bicolor (L) Moench cv. Keller ΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΟΥ» BIOSIS» Πρόγραμμα Κοινοτικής Πρωτοβουλίας» INTERREG IIIA ΕΛΛΑΔΑ ΙΤΑΛΙΑ 2000-2006»» ΑΘΗΝΑ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Λουλούδια- Επικονίαση-Καρποί-Σπόροι

Λουλούδια- Επικονίαση-Καρποί-Σπόροι Λουλούδια- Επικονίαση-Καρποί-Σπόροι 250579 Natural Europe CIP-ICT PSP-2009-3 Χατζηνικολάκη Ελένη Βοτανικό τμήμα Εκπαιδευτικό τμήμα ΜΦΙΚ Η ενότητα «Φύση είναι το σπίτι μας» του βιβλίου της ΜτΠ αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικά Μηχανήματα (Εργαστήριο)

Γεωργικά Μηχανήματα (Εργαστήριο) Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Γεωργικά Μηχανήματα (Εργαστήριο) Ενότητα 9 : Γεωργικά Μηχανήματα Μηχανήματα κατεργασίας του Εδάφους Ι Δρ. Δημήτριος Κατέρης Εργαστήριο 9 ο ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΕΙΨΙΣΠΟΡΕΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ ΣΙΤΗΡΑ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΘΗ

ΑΜΕΙΨΙΣΠΟΡΕΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ ΣΙΤΗΡΑ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΘΗ ΑΜΕΙΨΙΣΠΟΡΕΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΧΕΙΜΕΡΙΝΑ ΣΙΤΗΡΑ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΘΗ ΚΥΠΡΙΩΤΗΣ ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ M.Sc., Ph.D. ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. Σταθμός Γεωργικής Έρευνας Κομοτηνής Σαν αμειψισπορά θεωρείται η εγκατάσταση σε

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικά Μηχανήματα (Θεωρία)

Γεωργικά Μηχανήματα (Θεωρία) Ελληνική Δημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Γεωργικά Μηχανήματα (Θεωρία) Ενότητα 11 : Γεωργικά Μηχανήματα Μηχανήματα σποράς και φύτευσης Δρ. Δημήτριος Κατέρης ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΣΠΟΡΑ - ΦΥΤΕΥΣΗ-ΛΙΠΑΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τέλλου Βασιλική, Α.Μ. 331/03 Επιβλέπων: κ. Παλάτος Γεώργιος Καθηγητής Εφαρµογών

Φοιτήτρια: Τέλλου Βασιλική, Α.Μ. 331/03 Επιβλέπων: κ. Παλάτος Γεώργιος Καθηγητής Εφαρµογών ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» Φοιτήτρια: Τέλλου Βασιλική, Α.Μ. 331/03 Επιβλέπων: κ. Παλάτος Γεώργιος Καθηγητής Εφαρµογών ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

ΘΕΜΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ, ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΘΕΜΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (ΙΙ) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Ανθοκομία - Κηποτεχνία Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

Το ΕΘΙΑΓΕ στην παραγωγή σπόρων Σιτηρών

Το ΕΘΙΑΓΕ στην παραγωγή σπόρων Σιτηρών Το ΕΘΙΑΓΕ στην παραγωγή σπόρων Σιτηρών Το Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας, στο πλαίσιο των ερευνητικών και τεχνολογικών δραστηριοτήτων του, δίνει έμφαση στη βελτίωση και στη δημιουργία ποικιλιών και υβριδίων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μίτωση... 39 Μείωση... 42 ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΟΠΛΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΥΤΟΚΙΝΗΣΗ)... 46

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μίτωση... 39 Μείωση... 42 ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΟΠΛΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΥΤΟΚΙΝΗΣΗ)... 46 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟ ΦΥΤΙΚΟ ΚΥΤΤΑΡΟ... 15 ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ... 17 ΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΣΚΕΛΕΤΟΣ... 20 Μικροσωληνίσκοι... 21 Μικρονημάτια ακτίνης... 26 ΠΥΡΗΝΑΣ... 29 Πυρηνικός φάκελλος... 31 Πυρηνόπλασμα... 33 Χρωματίνη...

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Πέμπτη, 07 Αύγουστος 2008 11:30 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 14 Νοέμβριος 2009 14:34

Συντάχθηκε απο τον/την E-GEOPONOI.GR Πέμπτη, 07 Αύγουστος 2008 11:30 - Τελευταία Ενημέρωση Σάββατο, 14 Νοέμβριος 2009 14:34 Φυσικά λιπάσματα Τα κύρια θρεπτικά συστατικά των φυτών Τρεις είναι οι θρεπτικές ουσίες που απαιτούνται από τα φυτά σε πολύ μεγαλύτερες ποσότητες από τα άλλα στοιχεία. Είναι το άζωτο(n), ο φώσφορος(p) και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ

ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ 2010-11 Κεφάλαιο 1: Η Οργάνωση της ζωής 1. Από ποια μέρη αποτελείται το μικροσκόπιο; 2. Στην εικόνα φαίνεται ένα μικροσκόπιο. Να γράψετε τα μέρη του όπως υποδεικνύονται από

Διαβάστε περισσότερα

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ

ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ ΔΠΘ - Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Περιβάλλοντος & Φυσικών Πόρων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΤΩΝ ΣΠΕΡΜΑΤΩΝ Θερινό εξάμηνο 2011 ΣΠΕΡΜΑΤΟΦΥΤΑ Τα πιο διαδεδομένα είδη της γήινης βλάστησης βάση διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Όσπρια στην Ελλάδα Ποικιλίες, Σποροπαραγωγή.

Όσπρια στην Ελλάδα Ποικιλίες, Σποροπαραγωγή. Όσπρια στην Ελλάδα Ποικιλίες, Σποροπαραγωγή. Η καλλιέργεια των οσπρίων στη χώρα μας είναι εξαιρετικά περιορισμένη σε περίπου 140.000 στρέμματα. Η παραγόμενη ποσότητα οσπρίων δεν επαρκεί για την κάλυψη

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά

Ε ΑΦΟΣ. Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά Ε ΑΦΟΣ Έδαφος: ανόργανα οργανικά συστατικά ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Έδαφος Το έδαφος σχηµατίζεται από τα προϊόντα της αποσάθρωσης των πετρωµάτων του υποβάθρου (µητρικό πέτρωµα) ή των πετρωµάτων τω γειτονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μίτωση... 41 Μείωση... 44 ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΟΠΛΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΥΤΟΚΙΝΗΣΗ)... 48

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μίτωση... 41 Μείωση... 44 ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΟΠΛΑΣΜΑΤΟΣ (ΚΥΤΟΚΙΝΗΣΗ)... 48 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟ ΦΥΤΙΚΟ ΚΥΤΤΑΡΟ... 17 ΚΥΤΤΑΡΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ... 19 ΚΥΤΤΑΡΙΚΟΣ ΣΚΕΛΕΤΟΣ... 22 Μικροσωληνίσκοι... 23 Μικρονηµάτια ακτίνης... 28 ΠΥΡΗΝΑΣ... 31 Πυρηνικός φάκελλος... 33 Πυρηνόπλασµα... 35 Χρωµατίνη...

Διαβάστε περισσότερα

Το ΕΘΙΑΓΕ στην παραγωγή σπόρων Σιτηρών

Το ΕΘΙΑΓΕ στην παραγωγή σπόρων Σιτηρών Το ΕΘΙΑΓΕ στην παραγωγή σπόρων Σιτηρών Το Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας, στο πλαίσιο των ερευνητικών και τεχνολογικών δραστηριοτήτων του, δίνει έμφαση στη βελτίωση και στη δημιουργία ποικιλιών και υβριδίων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΒΟΤΑΝΙΚΗ - ΖΙΖΑΝΙΟΛΟΓΙΑ ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2014-15 Α. Λιόπα-Τσακαλίδη Γ. Ζερβουδάκης ΤΜΗΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΩΝ ΓΕΩΠΟΝΩΝ ΤΕΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Η αντιμετώπιση των ζιζανίων στα καλλιεργούμενα φυτά είναι απαραίτητη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ ΣΥΚΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ

ΣΥΚΙΑ ΣΥΚΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ ΣΥΚΙΑ Καταγωγή: Ν. Αραβία Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Moraceae FicuscaricaL. Βοτανικοί Χαρακτήρες Θηλυκοδίοικο (αρρενοσυκιά-µόνοικο, ηµεροσυκιά θηλυκά άνθη) Φυλλοβόλο Μέτριο έως µεγάλο µέγεθος, µαλακό ξύλο

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον

Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Βιολογία Γενικής Παιδείας Κεφάλαιο 2 ο : Άνθρωπος και Περιβάλλον Οικολογία: η επιστήμη που μελετά τις σχέσεις των οργανισμών, και φυσικά του ανθρώπου, με τους βιοτικούς (ζωντανούς οργανισμούς του ίδιου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ Α ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ Α ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ Α ΕΞΑΜΗΝΟΥ 1. Πείραμα σύγκρισης κατεργασιών εδάφους και αμειψισπορών (ΔΡΑΣΗ 3) Το πείραμα αυτό περιλαμβάνει τη σύγκριση πέντε μεθόδων κατεργασίας του εδάφους σε τέσσερα διαφορετικά συστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών

Κυρούδη Λαμπρινή. Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών Κυρούδη Λαμπρινή Η επίδραση του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Η έρευνα αυτή διαπραγματεύεται, θέλοντας να εξηγήσει τα εξής θέματα:- Ο ρόλος του φωτός στην ανάπτυξη των φυτών-

Διαβάστε περισσότερα

Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας

Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας Η θρέψη και η λίπανση της βιομηχανικής τομάτας Αθανάσιος Κουκουνάρας Λέκτορας Εργαστήριο Λαχανοκομίας Τμήμα Γεωπονίας ΑΠΘ thankou@agro.auth.gr 9 Μαρτίου 2015, Λάρισα Κύρια σημεία Η ανάγκη για λίπανση Οργανική

Διαβάστε περισσότερα

Η αχλαδιά αφού φυτευτεί στο χωράφι κλαδεύεται στα 70εκ-120εκ από το έδαφος. Έκτοτε αφήνουμε το δέντρο να αναπτυχθεί μέχρι την αρχή του 3 ου

Η αχλαδιά αφού φυτευτεί στο χωράφι κλαδεύεται στα 70εκ-120εκ από το έδαφος. Έκτοτε αφήνουμε το δέντρο να αναπτυχθεί μέχρι την αρχή του 3 ου Αχλάδι Έχει πάρα πολλές ποικιλίες και υποποικιλίες. Είναι φυλλοβόλο δέντρο και ευδοκιμεί σε μέρη που δεν χαρακτηρίζονται ούτε από την υπερβολική ζέστη ούτε από το υπερβολικό κρύο. Καλλιεργείται σε όλη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΚΡΙΘΑΡΙΟΥ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΚΡΙΘΑΡΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΚΡΙΘΑΡΙΟΥ [1] Γενικά για την Καλλιέργεια Κριθαριού 1. Καλλιεργητικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ ΑΚΤΙΝΙ ΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Καταγωγή: Κίνα. Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L.

ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ ΑΚΤΙΝΙ ΙΑ - ΠΕΤΡΟΣ ΡΟΥΣΣΟΣ. Καταγωγή: Κίνα. Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L. Καταγωγή: Κίνα ΑΚΤΙΝΙ ΙΟ Βοτανική ταξινόµηση: Οικ.: Actinidiaceae Actinidia chinensis var. hispida τύπου hispida L. Καρπός πλούσιος σε βιταµίνη C ΒοτανικοίΧαρακτήρες ίοικο Φυλλοβόλο, αναρριχώµενο, πολυετές

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγική Ανθοκομία. Γυψοφίλη. Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου

Παραγωγική Ανθοκομία. Γυψοφίλη. Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία. Γεώργιος Δημόκας. * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου TEI Πελοποννήσου Εργαστήριο Παραγωγική Ανθοκομία Θέμα Παραγωγική Ανθοκομία Ποικιλίες Καλλιέργεια Απαιτήσεις Γυψοφίλη Προβλήματα Ασθένειες Εχθροί Γεώργιος Δημόκας * Καθηγητής Εφαρμογών - Τ.Ε.Ι. Πελοποννήσου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΑΦΙΔΩΝ ΣΤΑ ΒΑΜΒΑΚΙΑ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΑΦΙΔΩΝ ΣΤΑ ΒΑΜΒΑΚΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΑΦΙΔΩΝ ΣΤΑ ΒΑΜΒΑΚΙΑ ΑΦΙΔΑ ΤΟΥ ΒΑΜΒΑΚΙΟΥ Aphis gossypii (Hemiptera-Homoptera,Aphididae) Βιολογία Aphis gossypii στο βαμβάκι 2.Με την άνοδο της θερμοκρασίας και τη δράση των φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία φυσιολογίας αμπελιού. Αύξηση Αποθησαυρισμός Χειμέρια ανάπαυση Μεταφορά και διακίνηση αποθησαυριστικών ουσιών Αναπαραγωγική φάση

Στοιχεία φυσιολογίας αμπελιού. Αύξηση Αποθησαυρισμός Χειμέρια ανάπαυση Μεταφορά και διακίνηση αποθησαυριστικών ουσιών Αναπαραγωγική φάση Στοιχεία φυσιολογίας αμπελιού Αύξηση Αποθησαυρισμός Χειμέρια ανάπαυση Μεταφορά και διακίνηση αποθησαυριστικών ουσιών Αναπαραγωγική φάση Αύξηση: από την έκπτυξη των οφθαλμών (θ>10 0 C) μέχρι την ωρίμανση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής

Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Η παραγωγή τροφής Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΡΟΦΗΣ ΩΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Η παραγωγή τροφής Καλύπτει τη βασικότερη ανθρώπινη ανάγκη Ιστορικά, η πρώτη αιτία ανθρώπινης παρέµβασης στο φυσικό περιβάλλον Σχετίζεται άµεσα µε τον υπερπληθυσµό

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή του Καλίου στην ανάπτυξη των φυτών

Η συμβολή του Καλίου στην ανάπτυξη των φυτών Η συμβολή του Καλίου στην ανάπτυξη των φυτών 1. Τα φυτά δεσμεύουν την ηλιακή ενέργεια E H 2 O CO 2 χλωροφύλλη σάκχαρα Ηηλιακήενέργεια μετατρέπεται σε χημική ενέργεια μέσω της φωτοσύνθεσης. Αν και όλα τα

Διαβάστε περισσότερα

Ε Θ Ν Ι Κ Ο Ι Ρ Υ Μ Α Α Γ Ρ Ο Τ Ι Κ Η Σ Ε Ρ Ε Υ Ν Α Σ

Ε Θ Ν Ι Κ Ο Ι Ρ Υ Μ Α Α Γ Ρ Ο Τ Ι Κ Η Σ Ε Ρ Ε Υ Ν Α Σ Ε Θ Ν Ι Κ Ο Ι Ρ Υ Μ Α Α Γ Ρ Ο Τ Ι Κ Η Σ Ε Ρ Ε Υ Ν Α Σ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ KTHΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ ΚΑΙ ΒΟΣΚΩΝ ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΥ 1, 41335 ΛΑΡΙΣΑ Τηλ: (2410) 533811, 660592 FAX.: (2410) 533809 E-mail: ikflaris@otenet.gr ΕΚΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικές ποικιλίες οσπρίων

Ελληνικές ποικιλίες οσπρίων Ελληνικές ποικιλίες οσπρίων ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ "ΔΗΜΗΤΡΑ" ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΩΝ ΦΥΤΩΝ & ΒΟΣΚΩΝ ΛΑΡΙΣΑΣ Απρίλιος 2012 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Δρ Δημήτριος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΗ: Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον. Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης. Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ.

ΜΕΛΗ: Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον. Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης. Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ. ΜΕΛΗ: Γεωργόπουλος Παναγιώτης Αραμπατζάκης Βασίλης Αντωνοπούλου Ακριβή Γιάτα Κλίντον Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κ. Παρασκευόπουλο Ιστορικό Πλαίσιο: - Πρωτοεμφανίστηκε πριν από 5.000 χρόνια στην Αφρική.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ

ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ Γ Ε Ω Ρ Γ Ι Κ Ε Σ Π Ρ Ο Ε Ι Δ Ο Π Ο Ι Η Σ Ε Ι Σ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ Η αλόγιστη χρήση φυτοφαρμάκων: ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ - βλάπτει την υγεία των & ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Pilot cultivation of sweet sorghum in Greece, benefits and yields.

Pilot cultivation of sweet sorghum in Greece, benefits and yields. Pilot cultivation of sweet sorghum in Greece, benefits and yields. Koumtzis Leonidas, President of Agricultural cooperative of HALASTRA Dr. Dimas Kitsios, Associate Professor, School of Agricultural Technology,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ

ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ. 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΦΥΤΩΝ 9η ΙΑΛΕΞΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΓΙΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ Ανθεκτικότητα Γενικά Η εξέλιξη των καλλιεργούµενων φυτών είναι το αποτέλεσµα φυσικής και τεχνητής επιλογής Η επιλογή για αυξηµένες

Διαβάστε περισσότερα

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ

Αποσάθρωση. Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Κεφάλαιο 2 ο. ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΔΑΦΩΝ Αποσάθρωση Ονομάζουμε τις μεταβολές στο μέγεθος, σχήμα και την εσωτερική δομή και χημική σύσταση τις οποίες δέχεται η στερεά φάση του εδάφους με την επίδραση των παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Ασθένειες της μηλιάς

Ασθένειες της μηλιάς Ασθένειες της μηλιάς Οι ασθένειες μηλιάς με το μεγαλύτερο ενδιαφέρον από δενδροκομικής και οικονομικής πλευράς είναι: το φουζικλάδιο, το ωίδιο, το βακτηριακό κάψιμο και οι σηψιριζίες (σημαντικότερη η Φυτόφθορα).

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΣΤΑ ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ ΠΡΟΣΒΟΛΕΣ ΚΛΑΔΙΣΚΩΝ ΡΟΔΑΚΙΝΙΑΣ Χειμώνας / Ανοιξη Άνθηση Ανάπτυξη καρπών ΦΟΥΖΙΚΟΚΚΟ ΜΟΝΙΛΙΑ ΠΤΩΣΗ ΦΥΛΛΩΝ ΦΟΥΣΚΩΜΑ ΜΑΤΙΩΝ ΡΟΔΙΝΗ ΚΟΡΥΦΗ ΑΝΘΗΣΗ-ΠΤΩΣΗ ΠΕΤΑΛΩΝ ΠΤΩΣΗ ΚΑΛΥΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ 2008-09 2 Επαναλ. Ασκήσεις Α Γυμν 2008-9 Κύτταρο 1. Από ποια μέρη αποτελείται το μικροσκόπιο; 2. Στην εικόνα φαίνεται ένα μικροσκόπιο. Να γράψετε τα μέρη του όπως υποδεικνύονται

Διαβάστε περισσότερα

ΛΗΘΑΡΓΟΣ. Οικολήθαργος (διάπαυση) Παραλήθαργος (κυριαρχία κορυφής) Ενδολήθαργος (κύριος λήθαργος) (ενδογενείς παρεμποδιστές)

ΛΗΘΑΡΓΟΣ. Οικολήθαργος (διάπαυση) Παραλήθαργος (κυριαρχία κορυφής) Ενδολήθαργος (κύριος λήθαργος) (ενδογενείς παρεμποδιστές) ΛΗΘΑΡΓΟΣ Το χειμώνα σταμάτημα της βλάστησης, πτώση φύλλων στα φυλλοβόλα ώστε να προσαρμοστούν στις επικείμενες δύσκολες συνθήκες Λήθαργος = ορατή αδρανή κατάσταση Οικολήθαργος (διάπαυση) Παραλήθαργος (κυριαρχία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΑ ΦΥΤΑ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ 204008

ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΑ ΦΥΤΑ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ 204008 ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΑ ΦΥΤΑ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ 204008 Υπόβαθρο Τα φυτά προσαρμόζονται πρώτιστα στη ζωή στο έδαφος, αν και πολλά ζουν στο νερό κατά τη διάρκεια μέρους του κύκλου ζωής τους. Αυτό το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ (Ι) ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Μάθημα: Εισαγωγή στη Γεωργία Λαχανοκομία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΔΑΦΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ. Άργιλος Οργανική ουσία Ενεργοί μικροοργανισμοί. Προκαλούν δομή (μικρά μεγάλα συνενωμένα συσσωματώματα)

ΕΔΑΦΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ. Άργιλος Οργανική ουσία Ενεργοί μικροοργανισμοί. Προκαλούν δομή (μικρά μεγάλα συνενωμένα συσσωματώματα) ΕΔΑΦΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ Άργιλος Οργανική ουσία Ενεργοί μικροοργανισμοί. Προκαλούν δομή (μικρά μεγάλα συνενωμένα συσσωματώματα) Α. Η άργιλος (ηλεκτρικό φορτίο) συγκρατεί κατιόντα (+) και τα ανταλλάσει

Διαβάστε περισσότερα

Θρυμματισμός Κομποστοποίηση προϊόντων κλαδέματος

Θρυμματισμός Κομποστοποίηση προϊόντων κλαδέματος Θρυμματισμός Κομποστοποίηση προϊόντων κλαδέματος Εισηγητής: Γιάννης Λιοντήρης, Γεωπόνος - MSc Περιβάλλοντος, Διευθυντής Γεωτεχνικών Υπηρεσιών Δήμου Καλαμάτας Στόχοι της συνάντησης Δεν θα εξετάσουμε όλους

Διαβάστε περισσότερα

Καινοτομία DeKalb... 1. Αύξηση αποδόσεων στο καλαμπόκι; 4. Με τα προϊόντα... 5. Με την Τεχνολογία - Τεχνογνωσία... 6-7. Μειωμένη κατεργασία εδάφους 8

Καινοτομία DeKalb... 1. Αύξηση αποδόσεων στο καλαμπόκι; 4. Με τα προϊόντα... 5. Με την Τεχνολογία - Τεχνογνωσία... 6-7. Μειωμένη κατεργασία εδάφους 8 ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ 2014 Περιεχόμενα Καινοτομία DeKalb... 1 Αύξηση αποδόσεων στο καλαμπόκι; 4 Με τα προϊόντα... 5 Με την Τεχνολογία - Τεχνογνωσία... 6-7 Μειωμένη κατεργασία εδάφους 8 Εγγύηση DeKalb 10-11 Μπες στο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ:

ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΤΡΟΦΙΜΑ ΑΠΟ ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ: ΕΝΑ ΠΕΙΡΑΜΑ ΜΕ ΑΓΝΩΣΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ, ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΣ ΠΡΙΜΗΚΥΡΙΟΣ, ΓΕΩΠΟΝΟΣ, Δρ. ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ ΓΕΝΕΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 8. Ηδοµή καιηλειτουργεί του σπέρµατος

Κεφάλαιο 8. Ηδοµή καιηλειτουργεί του σπέρµατος Κεφάλαιο 8 Ηδοµή καιηλειτουργεί του σπέρµατος Σπέρµατα - καρποί Αποτελούν την κύρια πηγή τροφής ανθρώπων και ζώων Έχουν µεγάλη οικονοµική - κοινωνική σηµασία Η εξέλιξη του πολιτισµού στηρίχθηκε σε µεγάλο

Διαβάστε περισσότερα

2. Επέλεξε τα μέσα (ποτιστικό, σύγχρονα εργαλεία)

2. Επέλεξε τα μέσα (ποτιστικό, σύγχρονα εργαλεία) Πριν ξεκινήσεις 1. Επέλεξε το χώρο (νερό, καλό έδαφος) 2. Επέλεξε τα μέσα (ποτιστικό, σύγχρονα εργαλεία) 3. Ξέχασε κατ αρχήν ευαίσθητα και σπάνια φυτά. Πρώτα περπάτα σε γνωστά μονοπάτια και σ αυτό που

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά της Αλυκής και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗΣ ΤΟ ΕΘΙΑΓΕ ΠΡΟΚΗΡΥΣΣΕΙ. Ανοιχτό Διαγωνισμό με έγγραφες και σφραγισμένες προσφορές για εκδήλωση ενδιαφέροντος.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗΣ ΤΟ ΕΘΙΑΓΕ ΠΡΟΚΗΡΥΣΣΕΙ. Ανοιχτό Διαγωνισμό με έγγραφες και σφραγισμένες προσφορές για εκδήλωση ενδιαφέροντος. 1 Μαρούσι, 6 Οκτωβρίου 2010 A.Π.: 7543 Tαχ. Δ/νση: Αιγιαλείας 19 & Χαλεπά 151 25 Μαρούσι ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗΣ Ανοιχτού Διαγωνισμού με σφραγισμένες προσφορές εκδήλωσης ενδιαφέροντος για την παραγωγή και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής

ΣΥΚΙΑ. Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΣΥΚΙΑ Γραμματικός Διονύσιος, Γεωπόνος, Msc Τμήμα Αμπέλου & Ξ. Κ. Δ/νση ΠΑΠ Δενδροκηπευτικής ΒΟΤΑΝΙΚΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ Τάξη των Αγγειόσπερμων Δικότυλων φυτών. Οικογένεια Moraceae, γένος Ficus, είδος Carica.

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιεργητικέςφροντίδεςενός λαχανόκηπου

Καλλιεργητικέςφροντίδεςενός λαχανόκηπου Καλλιεργητικέςφροντίδεςενός λαχανόκηπου Απότηνστιγμήπουοάνθρωποςαπέκτησε μόνιμη κατοικία άρχισε την κατοικιδιοποίηση τωνζώωνκαιτωνφυτών. Τα πρώτα καλλιεργούμενα φυτά προήλθαν πιθανώς τυχαία από σπόρους

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογικά προϊόντα κήπου. του γκαζόν

Βιολογικά προϊόντα κήπου. του γκαζόν Δωρεάν Δωρεάν συμβουλές συμβουλές Βιολογικά προϊόντα κήπου Το σύστημα περιποίησης του γκαζόν Ο χλοοτάπητας το "πράσινο σαλόνι"! Το μυστικό......κρύβεται σε ένα σύστημα περιποίησης γκαζόν που καλύπτει τις

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ)

ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ) ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΥΤΑ (ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ-ΙΟΥΣ) 1 ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΦΥΤΩΝ ΜΕ ΑΝΤΟΧΗ ΣΕ ΕΝΤΟΜΑ 19 Παράγοντες που συμβάλλουν σε αύξηση των εντόμων 1. Μονοκαλλιέργειες 2. Βελτίωση με κριτήριο αποκλειστικά την

Διαβάστε περισσότερα

Γιγαρτόκαρπα Μηλιά (Malus pumilla)

Γιγαρτόκαρπα Μηλιά (Malus pumilla) Σκοπός της άσκησης Τρόπος καρποφορίας οπωροφόρων δένδρων κύρια καρποφόρα όργανα των οπωροφόρων δέντρων σε ποια ηλικίας βλαστούς βρίσκονται τα καρποφόρα όργανα µακροσκοπική διάκριση βλαστοφόρων από ανθοφόρους

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΛΑΟΥ Ι. ΣΠΑΡΤΣΗ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΠΑΤΑΤΑ Solanum Tuberosum

ΝΙΚΟΛΑΟΥ Ι. ΣΠΑΡΤΣΗ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΠΑΤΑΤΑ Solanum Tuberosum ΝΙΚΟΛΑΟΥ Ι. ΣΠΑΡΤΣΗ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΟΥ Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΤΑΤΑ Solanum Tuberosum ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 i Νικόλαος Ι. Σπάρτσης ΠΑΤΑΤΑ, Solanum Tuberosum C P ublish Eκδόσεις: ity Κίτρους Επισκόπου 7 Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ ΣΕ ΗΜΟΥΣ ΤΗΣ ΥΤ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ. Από Ερευνητική Οµάδα της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ ΣΕ ΗΜΟΥΣ ΤΗΣ ΥΤ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ. Από Ερευνητική Οµάδα της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ ΣΕ ΗΜΟΥΣ ΤΗΣ ΥΤ. ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Από Ερευνητική Οµάδα της Γεωπονικής Σχολής του ΑΠΘ ΒΟΤΑΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΛΑΙΟΚΡΑΜΒΗΣ Η ελαιοκράµβη (Brassica spp.) είναι ετήσιο φυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ

ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΩΝ Το ακτινίδιο είναι θάμνος με άνθη χρώματος λευκού. Τα φύλλα του έχουν ωοειδές σχήμα και στο κάτω μέρος τους έχουν χνούδι. Ο καρπός του είναι εδώδιμος, με γλυκόξινη γεύση. Το εξωτερικό

Διαβάστε περισσότερα

http://www.eu-water.eu

http://www.eu-water.eu 5ο Ενημερωτικό Δελτίο του έργου EU-WATER Διακρατική ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων στη γεωργία http://www.eu-water.eu "Οικονομικά κίνητρα για την υιοθέτηση πρακτικών εξοικονόμησης νερού και

Διαβάστε περισσότερα