«ΑΥΤΟΠΤΗΣ ΦΟΒΕΡΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«ΑΥΤΟΠΤΗΣ ΦΟΒΕΡΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ»"

Transcript

1 ΠΑΣΧΑΛΗ Μ. ΚΙΤΡΟΜΗΛΙΔΗ «ΑΥΤΟΠΤΗΣ ΦΟΒΕΡΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ» Ή συζήτηση για τη Γαλλική 'Επανάσταση και δ 'Αδαμάντιος Κοραής 'Ανάτυπο άπο τή ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ τόμ. 114, τεύχος 1355 ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ 1983

2

3 ΠΑΣΧΑΛΗ Μ. ΚΙΤΡΟΜΗΛΙΔΗ «ΑΥΤΟΠΤΗΣ ΦΟΒΕΡΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ» Ή συζήτηση για τη Γαλλική Επανάσταση καί ό 'Αδαμάντιος Κοραής Ανάτυπο άπο τή ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ τόμ. 114, τεύχος 1355 ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ 1983

4

5 ΠΑΣΧΑΛΗ Μ. ΚΙΤΡΟΜΗΛΙΔΗ Καθηγητή τοΰ Πανεπιστημίου «ΑΥΤΟΠΤΗΣ ΦΟΒΕΡΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ» Ή συζήτηση για τη Γαλλική 'Επανάσταση και ο 'Αδαμάντιος Κοραής /. Ή Γαλλική 'Επανάσταση και ή ενρω παϊκή πολιτική σκέψη. ' Η Γαλλική ' Επανάσταση ως το θεμελιακό γεγονός γύρω από το όποιο αρθρώνεται μια ολόκληρη ιστορική εποχή, λειτούργησε καταλυτικά στην ευρωπαϊκή πολιτική σκέψη καί αποτέλεσε το έναυσμα μιας πολύπλευρης θεωρητικής συζήτησης. Στο πλαίσιο της ανταλλαγής αυτής διατυπώθηκαν θέσεις και κρίσεις πού δημιούργησαν νέες προτεραιότητες και αιτήματα στην παράδοση του πολιτικού λόγου καί σφυρηλάτησαν νέους δρους πολιτικού στοχασμού. Ή μεγάλη συζήτηση κινήθηκε σε πολλά επίπεδα καί λειτούργησε με τρόπους όχι πάντα ταυτόσημους με τις προθέσεις των πρωταγωνιστών της. Τήν πολιτική θεωρία δεν ενδιαφέρει άμεσα ή πολεμική στο επίπεδο της μαζικής προπαγάνδας παρά τήν ιστορική βαρύτητα τού φαινομένου. Οι Οροι της συζήτησης στο επίπεδο αυτό δεν αφήνουν περιθώρια για εννοιολογικές παρεμβάσεις, πού ανοίγουν δρόμους προς τήν ουσία των προβλημάτων της συλλογικής ζωής. Για το λόγο αυτό στην συνοπτική παρουσίαση της συζήτησης δεν θα σταθούμε στην πλούσια πολεμική φιλολογία τών φυλλαδίων. Στην Γαλλία τών αμέσως προεπαναστατικών χρόνων, τήν εποχή της λεγομένης «εξέγερσης τής αριστοκρατίας» 1, οι φύλλαδιογράφοι είχαν ήδη αναμοχλεύσει τις πολιτικές ευαισθησίες, θίγοντας θεμελιώδη ζητήματα τής πολιτικής τάξης 2. Ή σύγκληση τών Γενικών Τάξεων το 1788 καί ή σύνταξη τών Cahiers de Doléances πρόσφεραν νέα ερεθίσματα στην πολεμική φιλολογία. Τα φυλλάδια, πού κυκλοφόρησαν με αύτη τήν ευκαιρία, μπορεί να θεωρηθούν ότι συνιστούν το προοίμιο τής μεγάλης συζήτησης 3. Με τήν έκρηξη τοΰ 1789 σφυρηλατούνται οι γραμμές τής ιδεολογικής αντιπαράθεσης, ή οποία με τήν πρόοδο τής 'Επανάστασης μεταβάλλεται σε μωσαϊκό διενέξεων καί αντιθέσεων. Στην αρχική αντιδικία επαναστατών καί άντεπαναστατών προστίθενται οι ποικίλες αντιθέσεις στις τάξεις τών επαναστατών, με κορυφαία βέβαια τήν αντίθεση τών φιλελεύθερων Γιρονδίνων με τους ριζοσπάστες Ίακωβίνους, ως τήν ακραία αντίθεση τών Enragés καί τών Egaux τοΰ Babeuf κατά τής αστικής κοινωνικής τάξης, πού οικοδομούσε ή 'Επανάσταση 4. Οι αντιθέσεις αυτές εκφράστηκαν σε μια ογκώδη παραγωγή φυλλαδίων, πού αποτυπώνει το φάσμα τών ιδεολογικών ζυμώσεων τής Γαλλικής 'Επανάστασης. Ό επαναστατικός πυρετός έγινε βαθιά αισθητός πολύ πέρα άπό τα όρια τής γαλλικής επικράτειας καί ό απόηχος τών νέων ιδεολογικών αντιθέσεων έ'φτασε ως τα πιο απόμακρα σημεία της ευρωπαϊκής ηπείρου καί ως τις υπερατλαντικές της παραφυάδες. Σέ όλες τις ευρωπαϊκές γλώσσες ή ζύμωση αύτη καταγράφηκε σέ λιγότερα ή περισσότερα φυλλάδια, ενώ παράλληλα ή 'Επανάσταση λειτούργησε ως ό αποφασιστικός καταλύτης για τήν πολιτικοποίηση τοπικών κινημάτων Διαφωτισμού καί τήν άρθρωση της έβνικής συνείδησης τών λαών της ευρωπαϊκής ηπείρους. Οι προηγούμενοι υπαινιγμοί υποδεικνύουν τις ευρύτερες πολιτικές καί ιδεολογικές παραμέτρους τής θεωρητικής συζήτησης για «Νέα Εστία» Χριστούγεννα 1983

6 64 «Αυτόπτης,φοβερών πραγμάτοον» τή Γαλλική Επανάσταση. Στο επίπεδο της πολιτικής θεωρίας ή πρώτη συστηματική αντιπαράθεση επιχειρημάτων γύρω άπο τον πολιτικό χαρακτήρα και τή σημασία των δρωμένων στή Γαλλία, συντελέστηκε στην αντίπερα όχθη της Μάγχης με τή διαμάχη των Edmund Burke και Thomas Paine. Ή θεωρητική τους μονομαχία, πέρα άπο τή λαμπρή ιδιοφυΐα της εκατέρωθεν πολεμικής, ή μάλλον εξαιτίας της, παρουσίασε απτά τα μεγάλα προβλήματα της ανθρώπινης συμβίωσης και της οργάνωσης της κοινωνικής ζωής. Στα μάτια του Edmund Burke ή Γαλλική'Επανάσταση προοιωνιζόταν το τέλος του πολιτισμού. Ή ορθολογιστική φιλοσοφία και ή ασυμβίβαστη διεκδίκηση καθολικών καί αναπαλλοτρίωτων ανθρώπινων δικαιωμάτων, τών οποίων κορυφαία πολιτική έκφραση αποτελούσε ή Γαλλική 'Επανάσταση, απειλούσαν να καταστρέψουν το υφάδι τών έμφυτων συναισθημάτων αλληλεξάρτησης, πού έκαναν τις κοινωνικές ιεραρχίες συμπαθείς, καί αποδεκτές τίς προκαταλήψεις καί τις «ευχάριστες αυταπάτες», πού λειτουργούσαν ως αναστολές καί καθιστούσαν τήν κοινωνική συμβίωση δυνατή καί υποφερτή 6. Ό αφηρημένος καί απόλυτος ορθός λόγος απειλούσε, κατά το Burke, να καταστρέψει τα κοινωνικά συναισθήματα στα όποια στηριζόταν ή κοινωνική συμβίωση ως πλαίσιο τοΰ ανθρώπινου πολιτισμού. Βλέποντας τήν 'Επανάσταση μέ αυτό το πρίσμα, ό Burke προφήτευε άπο τους πρώτους μήνες της φιλελεύθερης συνταγματικής της φάσης, τήν κατοπινή της ριζοσπαστικόποίηση καί τήν απόληξη της στην Τρομοκρατία, πού θα αναιρούσε στα μάτια τών επικριτών της τίς θεμελιώδεις ανθρωπιστικές της αρχές. Στον Burke απάντησε ό μαχητικός υποστηρικτής τών πολιτικών άρχων τοΰ Διαφωτισμού καί τής Γαλλικής 'Επανάστασης Thomas Paine, επαγγελματίας επαναστάτης τοΰ καιρού του. Στην προσπάθεια αναίρεσης της καταγγελίας τής''επανάστασης άπο το Burke, ό Paine ύπεραμύνθηκε ακριβώς δλων εκείνων τών άρχων, ή εφαρμογή τών όποιων γέμιζε το Burke με φόβους για το μέλλον τής "πολιτισμένης ανθρώπινης συμβίωσης. Ό Paine αρνιόταν τήν αξία τής παράδοσης καί τής κληρονομιάς τοΰ παρελθόντος, αμφισβητούσε τή χρησιμότητα τής πείρας καί τών δοκιμασμένων θεσμών, ακόμη καί εκείνων τοΰ βρεταννικοΰ πολιτεύματος, πού μόλις μερικές δεκαετίες προηγουμένως είχαν εξυμνήσει ό Montesquieu καί ό Voltaire, καί κατάγγελλε τήν αριστοκρατική κοινωνία τής εξάρτησης καί τών προνομίων. Μέ μοναδικό κριτήριο τα αιτήματα τοΰ λόγου διακήρυξε τήν ανάγκη τής ριζικής αναμόρφωσης τών κοινωνικών σχέσεων καί τών πολιτικών θεσμών μέ βάση τίς καθολικές αρχές τών αφηρημένων δικαιωμάτων, πού συμβόλιζε ή Γαλλική 'Επανάσταση 7. Στις δύο αυτές εκδοχές τής σημασίας τής Γαλλικής 'Επανάστασης βρίσκονται οι πηγές τών δύο αντίμαχων ιδεολογιών τοΰ δέκατου ένατου α'ιώνα, τοΰ άντεπαναστατικοΰ συντηρητισμού καί τού δημοκρατικού ριζοσπαστισμού. Οι διαφορετικές απόψεις τών Burke καί Paine για τήν έννοια τών θεμελιωδών δικαιωμάτων καί για τή σχέση κράτους καί κοινωνίας, πηγάζουν άπο διαμετρικά αντίθετες ψυχολογικές καί ηθικές υποθέσεις για τον άνθρωπο καί τους σκοπούς της ανθρώπινης συνύπαρξης, πού καθορίζουν μέ τή σειρά τους τή φιλοσοφική στάση καί τή συγκεκριμένη πολιτική έκφραση τών δύο 'ιδεολογικών παραδόσεων. Ή άντεπαναστατική παράδοση, της οποίας θεωρητικός γενάρχης υπήρξε ό Burke, έφτασε σέ ακραίες τοποθετήσεις καί υπερβολές ξένες προς τή δική του προσγειωμένη διάγνωση τών πρακτικών αναγκών της πολιτικής ζωής. Ή διαφοροποίηση αυτή φαίνεται αμέσως άπο μια σύγκριση τής τοποθέτησης του μέ ε κείνη τών πιο διάσημων θεωρητικών εκπροσώπων τής γαλλικής άντεπαναστατικής θέσης, τών De Maistre καί Bonald. Ol τελευταίοι αποτελούν τους αυθεντικούς εκφραστές τής ακραίας άντεπαναστατικής αντίδρασης στην ιστορικά αρχέτυπη έννοια της, καί διατύπωσαν τους δρους, πού εξέφρασαν τή γαλλική συντηρητική καί αντιδραστική σκέψη για περισσότερο άπο έναν αιώνα, ως τον Charles Maurras καί τήν Action Française. Για τήν παράδοση αυτή ή μεγάλη επανάσταση τοΰ 1789 ήταν ή μήτρα δλων τών κακών τής γαλλικής πολιτικής Ιστορίας

7 «Αυτόπτης φοβερών πραγμάτων» 65 άλλα και ή κιβωτός της αμαρτίας για την οποία ή γαλλική κοινωνία οφείλε να υποστεί τον εξαγνισμό της θείας τιμωρίας υπό τή μορφή της ήττας, της ξένης κατοχής και του εδαφικού ακρωτηριασμού 8. Ωστόσο ή μάλλον γραφική αυτή προέκταση της συζήτησης δεν διαθέτει ιδιαίτερο θεωρητικό ενδιαφέρον, παρά τις ενδεχόμενες περιέργειες, πού μπορεί να κινήσει στο μελετητή τών ιδεολογικών φαινομένων. 'Αντίθετα πραγματικό θεωρητικό ενδιαφέρον παρουσιάζει μια άλλη πτυχή της συζήτησης για τή Γαλλική 'Επανάσταση, πού έγινε στους κόλπους τών 'ίδιων τών θιασωτών καί οπαδών τών γενικών άρχων της. Ή συζήτηση αυτή συνδέεται με τή «διάσπαση» 9, όπως εύστοχα χαρακτηρίστηκε, τών επαναστατών σε φιλελεύθερους καί ριζοσπάστες, πού κορυφώθηκε στην αντιδικία Γιρονδίνων καί Ίακωβίνων, πού ήδη μνημονεύσαμε, καί στην οποία πρωταγωνίστησαν οι κορυφαίες προσωπικότητες της 'Επανάστασης. Στο θεωρητικό επίπεδο ή συζήτηση αυτή συνιστά αντιπαράθεση δύο εναλλακτικών αντιλήψεων του χαρακτήρα του νεότερου κράτους καί τών σχέσεων του πολίτη με το κράτος. 'Ενώ ή διένεξη Burke-Paine συμβόλιζε τήν αντίθεση δύο ιστορικών εποχών, της ε ποχής του «ίπποτισμοΰ» καί της εποχής τών «σοφιστών, τών οικονομολόγων καί τών υπολογιστών» 10, όπως τις χαρακτήρισε ό Burke, ή αντίθεση ριζοσπαστών καί φιλελευθέρων αφορούσε στην πολιτική μορφοποίηση καί οργάνωση της νεότερης κοινωνίας. Ή φιλελεύθερη θεωρία πρόβαλλε το πρότυπο της πολιτείας τών ελεύθερων θεσμών, της ελαχιστοποιημένης παρέμβασης του ά τομου στα κοινά καί της αυστηρής διάκρισης κράτους καί κοινωνίας, ένώ ή ριζοσπαστική θεωρία, εμπνευσμένη άπο τα νεοκλασικά πρότυπα του άναβιωμένου πολιτικού ουμανισμού του δέκατου ογδόου αιώνα, πρόβαλλε το πρότυπο της «πολιτείας της αρετής», πού θα στηριζόταν στην έντονη πολιτικοποίηση της ζωής καί τήν ενεργό συμμετοχή του πολίτη στα κοινά. ΟΊ φιλελεύθεροι προειδοποιούσαν οτι το ριζοσπαστικό πρότυπο, με τις επαγγελίες τής ηθικής αναμόρφωσης του κοινωνικά εξαθλιωμένου άνθρωπου μέσω τής πολιτικής πράξης, πού θα τον οδηγούσε στην κατάκτηση τής πραγματικής ηθικής ελευθερίας, αποτελούσε στην ουσία θανάσιμη απειλή για τήν Ι'δια τήν ελευθερία. *Η μεταβολή τής πολιτικής συμμετοχής σε καταναγκασμό, ή παρεπόμενη κατάργηση της αυτονομίας τής βούλησης καί του ιδιωτικού χώρου, υπονόμευαν καί κατέλυαν τήν έννοια τής ελευθερίας. Καμιά επαγγελία αναγωγής τοΰ άτομου ως πολίτη σε κάποια υ ψηλότερη σφαίρα ηθικής τελείωσης δεν μπορούσε να δικαιολογήσει εισβολές στον ιδιωτικό χώρο τοΰ καθενός χωρίς να διαστρεβλώνει το περιεχόμενο τής ελευθερίας. Οι φιλελεύθερες αυτές προειδοποιήσεις επιβεβαιώθηκαν άπο τήν ριζοσπαστική πράξη, ή οποία, στην απόπειρα να οικοδομήσει τήν «πολιτεία τής αρετής», οδήγησε στην Τρομοκρατία. Οι πολιτικές υπερβολές καί αιματηρές ακρότητες τής ίακωβινικής Τρομοκρατίας συνέβαλαν στον θετικότερο εξωραϊσμό καί καταξίωση τών αρετών καί αιτημάτων τοΰ κλασικού φιλελευθερισμού. Ή μετριοπάθεια, ή ανοχή, ό σεβασμός τής ιδιωτικής σφαίρας καί τοΰ δικαιώματος τής διαφωνίας, ή κατάφαση προς τήν ατομικότητα καί τους στόχους της μπορούσαν να εμφανιστούν ως άξίε,ς πολύ ουσιαστικότερης, εμβέλειας καί αναγκαίες πλέον προϋποθέσεις υποφερτής κοινωνικής συμβίωσης. 'Αρχικά νικηφόρες στα δύο πρώτα χρόνια τής 'Επανάστασης, οι φιλελεύθερες ιδέες καθοδήγησαν τις θεσμικές ρυθμίσεις καί ανακατατάξεις τής «αστικής» λεγόμενης Επανάστασης καί ταυτίστηκαν με τις «αρχές τοΰ 1789». Μετά τήν έκλειψη τών ετών τής Τρομοκρατίας, οι φιλελεύθερες ιδέες ξαναεμφανίστηκαν δικαιωμένες κατά το Διευθυντήριο για να περάσουν αργότερα στην αντιπολίτευση κατά της Ναπολεόντειας δικτατορίας καί να γονιμοποιήσουν τήν πολιτική κριτική τοΰ δέκατου ένατου αιώνα. Οι εκφραστές τής φιλελεύθερης θέσης στην επαναστατική Γαλλία ήταν οι άμεσοι κληρονόμοι τοΰ Διαφωτισμού, οι αναγνώστες τοΰ Locke καί τοΰ Montesquieu. Στην Εθνοσυνέλευση τοΰ 1789 εκφράστηκε εύγλωττα άπο τον Jean Joseph Mounier άλλα ιδίως άπο τον Honore Gabriel Riquetti κόμητα Mirabeau. Κορυφαίος θεωρητικός έκπρό-

8 66 ((Αυτόπτης φοβερών πραγμάτων» σωπος της φιλελεύθερης θέσης στην επαναστατική Γαλλία ήταν ό Antoine Nicolas de Condorcet, 6 τελευταίος φιλόσοφος του κλασικού Διαφωτισμού, θύμα και ό ΐδιος της αυτοκαταστροφικής αποχαλίνωσης της Τρομοκρατίας 11. Του Condorcet επίγονοι ήταν ή φιλοσοφική ομάδα τών 'Ιδεολόγων, των οποίων ακριβώς ή πολιτική ευαισθησία οξύνθηκε και αρθρώθηκε στή φιλελεύθερη επίκριση της Επανάστασης με αφορμή τα διδάγματα της Τρομοκρατίας. Ή πολιτική κριτική τών 'Ιδεολόγων, με βάση τήν έπανερμηνεία του Montesquieu άπο τον Destutt de Tracy 12, σφυρηλάτησε τους δρους της θεώρησης της 'Επανάστασης από τή φιλελεύθερη σκέψη του δέκατου ένατου αιώνα. Άπο τή Madame de Staël και τον Benjamin Constant ως τον Alexis de Tocqueville ή Γαλλική Επανάσταση παρέμεινε μόνιμη θεωρητική πρόκληση για τους φιλελεύθερους καί ή αξιολόγηση και ερμηνεία της ως πολιτικού φαινομένου αποτέλεσαν το προσφορότερο μέσο για τήν επιβεβαίωση της φιλελεύθερης τους πίστης. Για τον Constant ό πολιτικός ριζοσπαστισμός αποτελούσε υποδειγματική περίπτωση της ιστορικά ανεδαφικής καί πολιτικά αφελούς επιδίωξης ν' αναστηθούν στο νεότερο κόσμο τα πρότυπα τής αρχαίας πολιτικής ζωής, με αποτέλεσμα να απολήξει ή επιδίωξη τής πολιτικής ελευθερίας στή χειρότερη μορφή τυραννίας. 'Αναλυτικά λοιπόν ή ριζοσπαστική τροπή τής 'Επανάστασης δεν ήταν παρά μια αξιοθρήνητη απόπειρα απομίμησης του τύπου τής ελευθερίας πού προσιδίαζε στον αρχαίο πολιτισμό καί είχε περιεχόμενο ριζικά διάφορο άπο τήν ελευθερία ως αίτημα τών νεοτέρων. Για τον Tocqueville ή Γαλλική 'Επανάσταση, αποτελώντας Ιστορικά τήν απόληξη θεσμικών καί κοινωνικών διαδικασιών, πού τέθηκαν σε λειτουργία άπο τήν απολυταρχία του Παλαιού Καθεστώτος, ολοκλήρωσε τήν καταστροφή τών δυνητικών βάσεων καί ερεισμάτων του φιλελεύθερου μετασχηματισμού τής γαλλικής κοινωνίας καί εξηγούσε συνεπώς τήν αδυναμία /της δημοκρατικής παράδοσης καί τήν αστάθεια τών φιλελεύθερων θεσμών σε αντίθεση προς το δημοκρατικό υπόδειγμα τών 'Ηνωμένων Πολιτειών 13. //. Ή συμβολή τον Κοραή στή συζήτηση. Στον πνευματικό χώρο τών 'Ιδεολόγων στα χρόνια του Διευθυντηρίου καί τών διαδοχικών Ναπολεόντειων καθεστώτων, κινήθηκε καί ό 'Αδαμάντιος Κοραής. Ό Χιώτης γιατρός έφθασε στο Παρίσι άπο το Montpellier το Μάιο του 1788 για να ολοκληρώσει στις.βιβλιοθήκες τής μητρόπολης τών φώτων τις έρευνες του για τήν έκδοση τών ιπποκρατικών κειμένων 14. Στο Παρίσι έ'- μελλε να περάσει το υπόλοιπο τής μακράς ζωής του καί να παραστεί μάρτυρας τών κοσμοϊστορικών γεγονότων τής Γαλλικής 'Επανάστασης καί τών συνεπειών της. 'Από τήν αρχή τών γεγονότων ό Κοραής είχε πλήρη συναίσθηση τής σημασίας τους : «Ό χρόνος τών 1789 έστάθη δια τήν Γαλλίαν χρόνος άθλιος καί θέλει μείνειν εις τήν ίστορίαν αείμνηστος» 15, σημείωνε στην επιστολή του τής 8 Σεπτεμβρίου 1789 στον πρωτοψάλτη τής Σμύρνης Δημήτριο Λώτο, στην οποία περιγράφει τήν έκρηξη τής 'Επανάστασης. Ή αλληλογραφία του τής επαναστατικής δεκαετίας, ιδίως τα γράμματα του στον πρωτοψάλτη άλλα καί στον παλιό πνευματικό του καθοδηγητή στή Σμύρνη, τον 'Ολλανδό εφημέριο Bernard Keun καί στο Γάλλο φίλο του Chardon de la Rochette, είναι μεστή πηγή άμεσων εντυπώσεων, λεπτομερειακών περιγραφών, αξιολογήσεων καί κρίσεων τών επαναστατικών γεγονότων.' Ώς συνολική μαρτυρία οι παρατηρήσεις καί τα σχόλια του για τή Γαλλική 'Επανάσταση παρουσιάζουν διπλό ενδιαφέρον. Πρώτο α ποτυπώνουν μέ ενάργεια τον ψυχικό καί ιδεολογικό κόσμο τοϋ Κ ραή τα κρίσιμα εκείνα χρόνια τής πνευματικής καί πολιτικής του διαμόρφωσης. Τα γράμματα του καταγράφουν τις διακυμάνσεις τών συναισθημάτων, πού του προκαλούσαν τα επαναστατικά γεγονότα, το αρχικό δέος, τον ενθουσιασμό, τις ανησυχίες, τους φόβους καί τις απογοητεύσεις άπο τήν τροπή τών γεγονότων, δπως καί τις προσωπικές κακουχίες, στερήσεις καί κινδύνους, πού πέρασε εξ αιτίας τής μεγάλης αναστάτωσης τής ζωής στο επαναστατημένο Παρίσι. 'Από αυτή τήν πρώιμη φάση τής αλληλογραφίας του φαίνεται ό έντονος ψυχισμός, πού καθόριζε

9 «Αυτόπτης φοβερών πραγμάτων» 67 τις στάσεις και τη συμπεριφορά του Χιώτη σοφοΰ. Έκτος άπό τη σημασία τους ώς χαράκτηρολογικά τεκμήρια μιας σημαντικής προσωπικότητας, τα σχόλια του Κοραή στη Γαλλική Επανάσταση διαθέτουν και ένα δεύτερο στοιχείο ενδιαφέροντος. Πρόκειται για την ουσιαστική συμβολή των διεισδυτικών παρατηρήσεων του στή θεωρητική συζήτηση για το χαρακτήρα καί τή σημασία της Γαλλικής Επανάστασης. Ή σημασία της συμβολής του Κοραή φαίνεται να εκτιμήθηκε άπο τους Γάλλους μελετητές του καί μαρτυρεΐται εύγλωττα άπο τή γαλλική έκδοση των επιστολών του στον πρωτοψάλτη άπο το Μαρκήσιο Queux de Saint Hilaire 16, σε μια εποχή, πού ενα σχεδόν αιώνα μετά τα γεγονότα του 1789, οι μελέτες του Hippolyte Taine αναζωπύρωσαν τή συζήτηση για τή μεγάλη επανάσταση. Ό 'ίδιος ό Hippolyte Taine αξιοποίησε τή μαρτυρία του Κοραή στο έργο του για τήν άνοδο τών Ίακωβίνων 17, ένώ ό διακεκριμένος φιλόλογος καί ιστορικός τών κλασικών γραμμάτων στή Γαλλία Emile Egger υπογραμμίζει τή σημασία τών παρατηρήσεων του για τήν κατανόηση της επανάστασης 18. Οι "Ελληνες κοραϊστές δμως δεν α ξιοποίησαν τή σημαντική μαρτυρία του υλικού αύτοΰ για να διευκρινίσουν τίς θεωρητικές καταβολές τής πολιτικής σκέψης του Κοραή καί συνεπώς δεν εκτίμησαν τή συμβολή τών παρατηρήσεων του στή μεγάλη ιδεολογική συζήτηση, πού προκάλεσε ή Γαλλική 'Επανάσταση. Ή διεξοδική ανάλυση του συγκεκριμένου περιεχομένου καί τής θεωρητικής σημασίας τών παρατηρήσεων του Κοραή για τή Γαλλική 'Επανάσταση αποτέλεσε αντικείμενο προηγούμενης εργασίας μου 19 καί δέν αρμόζει να επαναληφθεί εδώ. Θα περιοριστώ μόνο σε μερικές ενδεικτικές επισημάνσεις, πού συνδέουν οργανικά τίς θέσεις του Κοραή με τα επίμαχα θέματα τής θεωρητικής συζήτησης για τή Γαλλική 'Επανάσταση. Οι παρατηρήσεις του Κοραή μπορούν να διακριθούν αναλυτικά σε δύο ομάδες. Με βάση τή διάκριση αυτή μπορεί να εντοπιστεί καί το ιδεολογικό στίγμα τής θέσης του Κοραή στο πολιτικό φάσμα τής εποχής. Στην πρώτη ομάδα τών παρατηρήσεων του Κοραή μπορούν να ενταχθούν δσα σχόλια επιδοκιμάζουν το αναμορφωτικό έργο καί αναλύουν τα επιτεύγματα τής επανάστασης. Οι παρατηρήσεις αυτές εστιάζονται στα τρία πρώτα χρόνια τής επανάστασης καί αναφέρονται στις πολιτικές καί κοινωνικές μεταρρυθμίσεις της φιλελεύθερης της φάσης. Ό Κοραής φαίνεται να υποστηρίζει ανεπιφύλακτα τήν «αστική» επανάσταση, πού συγκέντρωσε τίς ελπίδες τών φιλελεύθερων σε ολόκληρη τήν Ευρώπη. Σχολιάζει με ενθουσιασμό τήν κατάργηση τών κοινωνικών προνομίων τής αριστοκρατίας, τή διάλυση τών μοναστηριών καί τών μοναστικών ταγμάτων, τήν επιβολή κρατικού έλεγχου στην εκκλησία καί τήν καθιέρωση του δρκου τών κληρικών στο σύνταγμα 20. Μέ ιδιαίτερο θαυμασμό μιλά για τήν ευρύτητα τών αντιλήψεων του επισκόπου του Αύτοδούνου (Autun) καί τήν προθυμία του να συνεργαστεί στην ε φαρμογή τών νέων ρυθμίσεων του εκκλησιαστικού καθεστώτος 21. Ό φιλελεύθερος αυτός 'ιεράρχης του Autun, πού θαύμασε ό Κοραής, ήταν ό περίφημος Talleyrand. 'Αναφέρεται επίσης αναλυτικά στην κατάργηση τής απολυταρχίας καί τήν εισαγωγή τών θεσμών του συνταγματισμοΰ, εξελίξεις στις όποιες αποδίδει τήν αρμόζουσα πολιτική σημασία. Το πρίσμα του ευρωπαϊκού φιλελευθερισμού, μέ το όποιο ερμηνεύει τα γεγονότα, τον οδηγεί στή διαπίστωση δτι οι αλλαγές αυτές έτειναν να μεταβάλουν το γαλλικό πολίτευμα κατά το πρότυπο του άγγλι- ~22 κου. 'Ιδιαίτερη εντύπωση φαίνεται δτι έκαναν στον Κοραή οι συμβολικές εκδηλώσεις, πού μαρτυρούσαν τήν επικράτηση τών νέων πολιτικών άξιων. "Ετσι περιγράφει μέ πραγματική συγκίνηση τή μετακομιδή τών λειψάνων τοΰ Βολταίρου στις 'Ιουλίου 1791 μέσα στο παραλήρημα του επαναστατημένου Παρισιού, πού τιμούσε τον άνθρωπο, πού «έφώτισε το άνθρώπινον πνεύμα καί μας προητοίμασεν εις τήν ύποδοχήν της ελευθερίας» 23. Άπ' δσο μπόρεσα να διαπιστώσω άπο τίς έρευνες μου στο θέμα αυτό, ή άφγ>γηση τοΰ Κοραή περιέχει ίσως τήν πληρέστερη περιγραφή τής σημαντικής αυτής τελετουργίας τοΰ επαναστατικού πνεύματος.

10 68 «Αυτόπτης φοβερών πραγμάτων» Μέ ικανοποίηση έξαλλου απομνημόνευσε θρών τής επανάστασης καί διακινδύνευαν στην αλληλογραφία του ό Κοραής και τις τα επιτεύγματα της. Αύτη ή γενική στάση λεπτομέρειες της πυρπόλησης ομοιώματος θα μπορούσε να είναι απόρροια τοΰ κλασικού του Πάπα από τον οργισμένο λαό του Παρισιού, όταν το Maio του 1791 έγινε γνωστό το περιεχόμενο της παπικής εγκυκλίου κατά προσανατολισμού τής σκέψης του καί τών διδαγμάτων τής αρχαίας πολιτικής ηθικής, πού τοΰ ήταν ιδιαίτερα οικεία άπο τή τής αποδοχής των επαναστατικών μέτρων μελέτη τοΰ Πλουτάρχου. άπο την καθολική ιεραρχία τής Γαλλίας. Το Ή όξυνση τών επαναστατικών διεργασιών χάρτινο ομοίωμα του ποντίφηκα, πού παραδόθηκε ωστόσο συνέτεινε ώστε ή γενική αυτή στις φλόγες, έφερε σε κάθε πλευρά ηθική στάση να μετασχηματιστεί σε συγκεκριμένη ιδεολογική τοποθέτηση. Άπο το τίς επιγραφές «Δεισιδαιμονία» και «Εμφύλιος Πόλεμος» 24 " αντίστοιχα. Άπ δλες τίς Μάρτιο τοΰ 1792 σε γράμμα στον Chardon συμβολικές εκδηλώσεις του επαναστατικού de la Rochette μιλά για τους «υποκριτές πνεύματος, πού καταχωρεί ό Κοραής στην τής ελευθερίας» 27. Τον ανησυχεί ό υπερβάλλων ζήλος τών αυτεπάγγελτων «προστα αλληλογραφία του, το μεγαλύτερο θεωρητικό ενδιαφέρον παρουσιάζει ή περιγραφή τής τών» τής ελευθερίας, πού τους έ'βλέπε να υποσκάπτουν τή μετριοπάθεια καί να ερεθίζουν αντικατάστασης τής παραδοσιακής επευφημίας «Vive le Roi» μέ την επαναστατική τα πάθη τής διχόνοιας. Ή συμπεριφορά αυτή προκαλεί το γνωστό επιγραμματικό του κραυγή «Vive Ja Nation» 25. Ή περιγραφή τής μοναδικής αυτής στιγμής άπο τον Κοραή ξέσπασμα : «Είμαι ερωτομανής τής ελευθερίας, άλλ' αγαπώ, φίλε μου, καί τήν δικαιο- μαρτυρεί το όξύ πολιτικό του αισθητήριο. Ό "Ελληνας παρατηρητής συνέλαβε στις σύνην. Ελευθερία χωρίς δικαιοσύνην είναι σωστές της διαστάσεις τη βαθιά ιδεολογική καθαρά ληστεία» 28. Τα αισθήματα αυτά τον τομή, πού συμβόλιζε ή συνθηματική εκείνη έ'στρεψαν αμετάκλητα καί απερίφραστα κατά τοΰ Ίακωβινισμοΰ. Ή απέχθεια του για αλλαγή : ή νομιμότητα και αποδοχή τής αιωνόβιας παράδοσης τής γαλλικής μοναρχίας φαινόταν εκείνη τή στιγμή να συντρί τον Marat είναι απεριόριστη 29, ενώ καταγγέλλει τον Robespierre ως τύραννο καί βεται στη συνείδηση τών υπηκόων της, πού, τήν περίοδο τής αρχής του ως εποχή κανιβαλισμοΰ καί βαρβαρότητας 30. Αυτή είναι μέ τή διάλυση τής παραδοσιακής μυστηριακής ακτινοβολίας, ανακάλυπταν τή νέα συλλογική ταυτότητα του έθνους τών δημοκρα ή κρίση τοΰ Κοραή για τήν Τρομοκρατία. τικών πολιτών. Μέ ανάλογο άπομυθοποιητικο τρόπο λειτούργησε στή συλλογική συν Τα σχόλια του είναι πυκνά καί εύγλωττα καί εκφράζουν μια απόλυτα αποκρυσταλλωμένη είδηση καί το τραυματικό γεγονός τής δίκης γνώμη για τον πολιτικό χαρακτήρα καί τήν του Λουδοβίκου XVI καί ή βασιλοκτονία ιστορική σημασία τών γεγονότων. Σέ γράμματα τοΰ 1794 καί τοΰ 1795 ό Κοραής εκ πού ακολούθησε. Ό Κοραής περιγράφει τα γεγονότα αυτά διεξοδικά επιζητώντας να μεταδώσει ακριβώς τή γενικότερη συμβολική τική στάση απέναντι στην επανάσταση, πού φράζει κρίσεις πού προοιωνίζονται τήν κρι σπουδαιότητα του δράματος 26. θα υιοθετούσαν οι φιλελεύθεροι τών επόμενων δεκαετιών. Ό φιλελεύθερος προσανατολισμός τοΰ Κοραή διαφαίνεται καί άπο τή φύση τών συναισθημάτων του απέναντι σέ διάφορες ηγετικές προσωπικότητες τής Στή δεύτερη κατηγορία τών παρατηρήσεων του Κοραή μπορούν να καταταγούν οι επιφυλάξεις, φόβοι καί επικρίσεις, πού τοΰ προκάλεσε ή ριζοσπαστική τροπή τών επαναστατικών γεγονότων άπο το 1792 καί ε ξής. Άπο τήν αρχή τής επανάστασης εκείνο, πού ένέπνεε στον Κοραή τίς μεγαλύτερες ανησυχίες καί φόβους, ήταν ό φανατισμός καί ή διχόνοια στους κόλπους τών επαναστατών. Τα συμπτώματα αυτά φοβόταν δτι διευκόλυναν το υπονομευτικό έργο τών εχ επανάστασης. Ό Robespierre καί ό Marat, όπως ήδη σημειώθηκε, τοΰ προκαλοΰν αποτροπιασμό. Αντίθετα ό θαυμασμός του είναι απεριόριστος για τον Condorcet, πού τον θεωρεί «πρώτον φιλόσοφον τής Γαλλίας». 31 Οι δημαγωγικές τάσεις καί ό καιροσκοπισμός τοΰ Mirabeau τον έκαναν να τον βλέπει μέ σκεπτικισμό 32, άλλα μέ κάθε

11 «Αυτόπτης φοβερών πραγμάτων» 69 ευκαιρία εκδηλώνει τον ηθικό σεβασμό πού του προκαλούσε ή μετριοπάθεια και το θάρρος του Malesherbes 33. Οί προηγούμενες επισημάνσεις πιστεύω δτι είναι επαρκείς για να εντοπιστεί το πολιτικό στίγμα του Κοραή στη συζήτηση για τη Γαλλική Επανάσταση. Οί πολιτικές αντιλήψεις και θεωρητικές προτιμήσεις, πού διαμόρφωσε μέ την παρακολούθηση και αξιολόγηση των επαναστατικών γεγονότων, συνιστούν την αφετηρία της στροφής του προς τον κύκλο τών 'Ιδεολόγων 34. *Η σύμπτωση τής πολιτικής στάσης του Κοραή μέ τη δική τους στις διαμάχες τής Γαλλικής 'Επανάστασης τον έφερε στη θεωρητική τροχιά τους και συνέβαλε στη δεκτικότητα του προς τις θεωρητικές θέσεις τής 'Ιδεολογίας, πού αποτέλεσε το ευρύτερο πλαίσιο τής σκέψης του. Συμπερασματικά θα μπορούσε να υποστηριχθεί οτι οί θέσεις του για τή Γαλλική 'Επανάσταση συνιστούν το κλειδί για τήν κατανόηση τής πολιτικής του σκέψης. Οί φιλελεύθερες πολιτικές προτιμήσεις, πού σφυρηλάτησαν μέσα του οί εμπειρίες του στο επαναστατημένο Παρίσι καί εδραίωσε στή σκέψη του ή φιλοσοφία τών 'Ιδεολόγων, αποτελούν το μίτο τής μεταγενέστερης εξέλιξης τών απόψεων του σε σχέση προς τα πολιτικά προβλήματα του ελληνισμού. III. Ή Γαλλική 'Επανάσταση ώς πλαίσιο τής ελληνικής ελευθερίας. Έκτος άπο το γενικότερο ενδιαφέρον καί τις συγκινήσεις, πού προκαλούσε σε δλα τα φιλελεύθερα καί φωτισμένα πνεύματα, για τον Κοραή ή Γαλλική 'Επανάσταση σήμαινε ειδικότερα τήν απαρχή πολιτικών ανακατατάξεων μέ άμεσες επιπτώσεις στή συλλογική μοίρα τών υπόδουλων Ελλήνων. Το Νοέμβριο του 1792 οί ελπίδες του άναρριπίζονται άπο το ενδεχόμενο τής 'ίδρυσης μιας «γραικογαλλικής δημοκρατίας» άπο δημοκρατικούς Γάλλους στην Κύπρο καί τήν Κρήτη 35. Οί προσδοκίες του κορυφώθηκαν στα εξ αιτίας τής εκστρατείας του Βοναπάρτη στην 'Ιταλία καί τής κατάληψης τής Επτανήσου πού ακολούθησε. 'Η επαναστατική παλίρροια, πού σάρωνε τήν Ευρώπη μέ τους πολέμους τής Γαλλικής 'Επανάστασης καί τή δημιουργία τών αδελφών δημοκρατιών στην 'Ιταλία, τις Κάτω Χώρες καί τήν Ελβετία, έδινε τήν εντύπωση δτι ριζικές πολιτικές αλλαγές έμελλαν να μεταμορφώσουν ολόκληρη τήν Ευρώπη. "Ενας Σουηδός παρατηρητής, ό Axel de Fersen, σημείωσε στο ημερολόγιο του τον 'Ιανουάριο του 1798 : «Ό σκοπός τών Γάλλων είναι προφανώς να μεταβάλουν δλη τήν Ευρώπη σε δημοκρατίες» 36. Αυτό το κλίμα τής αναμονής καί τής αδημονίας έσπρωξε τον "Ελληνα γιατρό καί φιλόλογο του Παρισιού σε μια άπο τις σημαντικότερες πολιτικές του πρωτοβουλίες, πού μελλοντικά ωστόσο θέλησε ν' αποσιωπήσει. Πρόκειται για τήν επιστολή, πού αναφέρει δτι έστειλε στον Ναπολέοντα «δταν ήτον έτι στρατηγός ελευθέρου έθνους εις τήν Ίταλίαν» 37, μέ τήν όποια τού έκανε έκκληση υπέρ τής ελευθερίας τής Ελλάδας. Ή πληροφορία αύτη περιέχεται σέ τμήμα τής αυτοβιογραφίας του Κοραή, πού ό 'ίδιος δέν θέλησε να δημοσιεύσει. Τους ενθουσιασμούς του Κοραή φυσικά δέν τους συμμερίζονταν δλες οί μερίδες τής ελληνικής κοινωνίας. Ή εξάπλωση τής ε πανάστασης, πού ένέπνεε στον 'ίδιο ανάταση καί ελπίδα, προκαλούσε βδελυγμία καί φόβο στις ηγετικές ομάδες τών ραγιάδων. Τα αισθήματα αυτά κατοπτρίζονται μαχητικά στο φυλλάδιο Πατρική Διδασκαλία, δπου ό κληρικός συγγραφέας προσπαθεί, μέ τήν επίκληση τής αυθεντίας τών Γραφών, να αναχαιτίσει τις γαλλικές επαναστατικές επιδράσεις καί τις προσδοκίες, πού ξυπνούσαν στις ελληνικές συνειδήσεις. ' Η απόπειρα τού κειμένου να εξωραΐσει τον οθωμανικό δεσποτισμό καί τήν αιχμαλωσία τού ελληνισμού, πρόσφερε στον Κοραή το ερέθισμα για τή σύνταξη του πρώτου ανώνυμου πολιτικού του φυλλαδίου μέ τον ενδεικτικό τίτλο 'Αδελφική Διδασκαλία. Ό απόηχος τής Γαλλικής 'Επανάστασης διαπνέει δλο το κείμενο. Ό Κοραής φροντίζει ειδικά να καταγγείλει τήν πρόθεση τού φιλότουρκου συγγραφέα τής Πατρικής Διδασκαλίας «να κοίμηση τήν δικαίαν τών Γραικών άγανάκτησιν καί να τους εμπόδιση άπο το να μιμηθώσι τα σημερινά υπέρ της ελευθερίας κινήματα πολλών εθνών τής Ευρώπης» 38. 'Αντίθετα επιδίωξη τού ιδίου είναι να τους

12 70 «Αυτόπτης φο-βερών πραγμάτων» προτρέψει σε ενεργότερη δράση σ' αύτη την κατεύθυνση. Γι' αύτο και πανηγυρίζει την πρόσφατη απαλλαγή της 'Ιταλίας «άπο τοσούτους άναιδεΐς και απάνθρωπους ήγεμονίσκους» 39 χάρη στα γαλλικά όπλα. Για να αφοπλίσει τον αντίπαλο του ό Κοραής σπεύδει επίσης να επεξηγήσει τις τυραννικές εκτροπές «της νυν πολιτικής μεταβολής των Ευρωπαίων», αποδίδοντας τις στην παροδική υπερίσχυση των πολιτικών παθών. Αύτο του δίνει τήν ευκαιρία να καταγγείλει τον Ίακωβίνο τύραννο «ό όποιος κυβερνήσας μέ ράβδον σιδηραν εις δεκαοκτώ μηνών διάστημα τήν Γαλλίαν, έδειξε μάλιστα μέ τούτο, δτι μόνον ασφαλές πολίτευμα είναι εκείνο, εις το όποιον οι νόμοι μόνοι δεσπόζουσι μέ άπροσωπόληπτον ισότητα επάνω εις ό λους, καί οχι αϊ θελήσεις τών κατά μέρους πολιτών» 40. Ή διαφοροποίηση τής θέσης του από τον Ίακωβινισμο για άλλη μια φορά, επιτρέπει στον Κοραή να εισαγάγει με μεγαλύτερη πειστικότητα τις πολιτικές ιδέες τής Γαλλικής Επανάστασης στην ελληνική σκέψη. Πράγματι ή 'Αδελφική Διδασκαλία είναι διάσπαρτη μέ το νέο πολιτικό λεξιλόγιο, πού τόσο τάραζε τους συντηρητικούς, δπως μαρτυρεί ή απόπειρα τής Πατρικής Διδασκαλίας να ανασκευάσει τις επαναστατικές έννοιες. Ό Κοραής προβάλλει στο κείμενο του μαχητικά καί δημόσια τη «δημοκρατικήν ίσονομίαν» καί «τάς ελευθέρως υπό τών νόμων κυβερνωμένας δημοκρατίας» 41, ορίζει τήν «αληθή έλευθερίαν» ως «εξουσία τήν οποίαν έχει πας πολίτης να πράττη δσα οι νόμοι δέν έμποδίζουσιν», ταυτίζει τον νόμο μέ τήν «κοινήν θέλησιν διαφόρων ανθρώπων συνελθόντων προσωπικώς ή δια τοποτηρητών, μέ σκοπον του να συστήσωσι πολιτείαν» καί αναφέρεται στις δεσμεύσεις του «πολιτικού συναλλάγματος» 42. "Ετσι απαντώντας στο εξοργιστικό κήρυγμα τής «έθελοδουλείας» ό Κοραής προτείνει ουσιαστικά τον ιδεολογικό κώδικα τής Γαλλικής 'Επανάστασης ως πρότυπο για τήν αναδημιουργία τής υπόδουλης πατρίδας του. Ή εκστρατεία του Ναπολέοντα στην Αίγυπτο το 1798 κέντρισε ακόμη περισσότερο τις ελπίδες του Κοραή, πού τις διατύπωσε στα φυλλάδια ' Ασμα πολεμιστήριον (1800) καί Σάλπισμα Πολεμιστήριον (1801). Τα δύο κείμενα εμφανίζονται ως τυπωμένα στην Αίγυπτο καί παροτρύνουν μέ ενθουσιασμό τους "Ελληνες να υποστηρίξουν μέ κάθε τρόπο τήν εκστρατεία τών Γάλλων κατά τής 'Οθωμανικής αυτοκρατορίας, ως μέρος του δικού τους αγώνα για ανεξαρτησία. Το πνεύμα τής φιλογαλλικής προπαγάνδας του Κοραή αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στίχους του : Θαυμαστοί γενναίοι Γάλλοι, κατ' εσάς δεν είναι άλλοι, πλην Γραικών, ανδρειωμένοι, Κ' εις τους κόπους γυμνασμένοι. Φίλους τής ελευθερίας, Τών Γραικών τής σωτηρίας, "Οταν εχωμεν τους Γάλλους, Τις ή χρεία από άλλους; Γάλλοι και Γραικοί δεμένοι, Με φιλίαν ενωμένοι, Δεν είναι Γραικοί ή Γάλλοι, 'Αλλ' εν έθνος Γραικογάλλοι στους Μια άλλη πηγή έξαρσης τών ελπίδων του Κοραή υπήρξαν οί εξελίξεις στην Επτάνησο. Ή γαλλική κατάληψη, το ξέσπασμα τών δημοκρατικών αισθημάτων καί οί κοινωνικές μεταρρυθμίσεις, πού επέβαλαν οί δημοκρατικοί Γάλλοι, συμβόλιζαν στα μάτια του Κοραή τήν απαρχή τής απελευθέρωσης τής Ελλάδας. Στον πρόλογο τής γαλλικής έκδοσης τών Χαρακτήρων του Θεοφράστου ό "Ελληνας φιλόλογος του Παρισιού συμβούλευε τους «ελεύθερους "Ελληνες του 'Ιονίου πελάγους» 44 να αγκαλιάσουν το καθεστώς τών Γάλλων ελευθερωτών τους ως το πρώτο στάδιο τής ελληνικής παλιγγενεσίας. Οί μεταβολές στις τύχες τής Επτανήσου δέν πτόησαν τις προσδοκίες του Κοραή. "Η συγκρότηση τής Επτανήσου Πολιτείας υπό ρωσική κηδεμονία εξακολούθησε να αναπτερώνει τις ελπίδες του : καί μόνο το γεγονός τής σύμπηξης ενός σύγχρονου αυτόνομου κράτους σέ ενα τμήμα ελληνικής γής προκαλούσε «χρηστάς ελπίδας» για το συλλογικό πεπρωμένο του γένους. Τα αισθήματα αυτά εκφράζει ή αφιέρωση τής ελληνικής έκδοσης του Beccaria «τη νεοσυντάκτω τών επτά νήσων Ελληνική Πολιτεία» 45.

13 «Αυτόπτης φοβερών πραγμάτων» Ti 0 αναβρασμός των ελπίδων και ή αναστάτωση τών πνευμάτων στον ελληνικό κόσμο αποτελούσαν στοιχεία της «ηθικής επανάστασης», πού ό Κοραής έβλεπε ως προάγγελο τής παλιγγενεσίας. Στο λαμπρό κοινωνιολογικό του δοκίμιο για την κατάσταση του πολιτισμού στην σύγχρονη του Ελλάδα, το όποιο παρουσίασε στις 6 'Ιανουαρίου 1803 στην Εταιρεία τών Άνθρωποπαρατηρητών, ό Κοραής περιγράφει τις διαδικασίες τής κοινωνικής αλλαγής, τής οικονομικής ανάπτυξης και τής πολιτισμικής ανάκαμψης, πού προετοίμαζαν την αναγέννηση τής Ελλάδας. Ή ανάλυση του καταλήγει με την επισήμανση τοϋ πνεύματος τής αντίστασης κατά του ξένου ζυγού, πού αποτελούσε τον σίγουρο οιωνό τής βαθιάς ηθικής μεταβολής, τής επανάστασης τών πνευμάτων στην ελληνική κοινωνία, πού αρθρωνόταν ώς πόθος ελευθερίας. Σύμφωνα με τη διάγνωση του Κοραή ή Γαλλική 'Επανάσταση πρόσφερε την τελευταία «σφοδρή ώθηση» στην ηθική αύτη μεταβολή 46. Οί επιπτώσεις τής Γαλλικής 'Επανάστασης, προσθέτει 6 Κοραής, έ γιναν αισθητές μέ ιδιαίτερη ένταση στον πολιτισμικό τομέα μέ τήν εντυπωσιακή αύξηση τών μεταφράσεων ξένων βιβλίων για το φωτισμό του έθνους κατά τή διάρκεια άλλα και μετά τή λήξη τής επανάστασης. Γι' αύτο ό Κοραής πιστεύει δτι παρά τή λήξη τής επανάστασης στη Γαλλία και την ειρήνευση τής Ρωσίας προς τήν Τουρκία, τα αποτελέσματα τών επαναστατικών εξελίξεων παρέμεναν ενεργά στα πνεύματα τών Ελλήνων 47. Οί ϊδιες εκτιμήσεις εξακολούθησαν να κατευθύνουν τις σκέψεις τοΰ Κοραή κατά τα επόμενα δύο χρόνια και εκφράζονται μέ α μείωτη αισιοδοξία στο Διάλογο του Οί επιπτώσεις τής Γαλλικής 'Επανάστασης, πολιτικές καί πολιτισμικές, στον ελληνικό κόσμο παρουσιάζονται στο κείμενο αύτο μέ το ϊδιο πνεύμα δπως καί στο Υπόμνημα* 8. 'Επιπλέον, ενθουσιασμένος άπο τις πρόσφατες τότε νίκες του Ναπολέοντα, ο Κοραής επαναλαμβάνει τήν παλαιότερη πεποίθηση του για τήν ανάγκη τής ανεπιφύλακτης σύνδεσης τής τύχης καί τών αγώνων τοΰ ελληνισμού μέ τή γαλλική πολιτική για να εξασφαλιστεί ή εθνική αποκατάσταση. Τή φιλογαλλική αύτη τοποθέτηση ο Κοραής συναρτά μέ τήν οριστική καταγγελία καί απόρριψη οποιασδήποτε προσδοκίας ρωσικής συναντίληψης στην ελληνική υπόθεση. Μετά τή συμπεριφορά τους στα Επτάνησα «οί Ρώσοι πλέον δεν είναι δι' ημάς" μόνης τής Γαλλίας ή φιλία συμφέρει εις τους Γραικούς» 49, διαπιστώνουν οί δύο συνδιαλεγόμενοι πατριώτες. Το συμπέρασμα αύτο συμβολίζει το τέλος μιας μακράς παράδοσης στην ελληνική πολιτική σκέψη : ή προσδοκία για ρωσική συμβολή στην απολύτρωση τοΰ ομόδοξου γένους Ελλήνων, πού είχε έντεχνα καλλιεργήσει ή ρωσική προπαγάνδα άπο τήν εποχή τοΰ Μεγάλου Πέτρου, εμφανιζόταν οριστικά διαψευσμένη άπο τήν ιστορική πράξη καί τή θέση της διεκδικούσε, στή συνείδηση τουλάχιστον τοΰ Κοραή, μια παροδική γαλλική προσδοκία. Οί απόψεις αυτές τοΰ Κοραή ωστόσο ήταν ήδη ξεπερασμένες κατά τήν κρίση ορισμένων άλλων άπο τους πολιτικά συνειδητοποιημένους συμπατριώτες του."οταν δημοσιευόταν ό Διάλογος τοϋ 1805, στους κόλπους τής ελληνικής κοινωνίας κυκλοφορούσε ήδη προφορικά ή έμμετρη σάτιροαρωσσοαγγλογάλλος, πού κατάγγελλε τή γενικότερη αδιαφορία τών ξένων για τα δεινά τοΰ ελληνισμού και απέρριπτε ώς αυταπάτη κάθε προσδοκία ξένης παρέμβασης υπέρ τής ελευθερίας τής Ελλάδας 50. "Ενα χρόνο μετά τή δημοσίευση τοΰ Διαλόγου τοΰ Κοραή, ό 'Ανώνυμος "Ελλην, συνεχίζοντας καί διευρύνοντας τήν κριτική τοΰ Ρωσσοαγγλογάλλον καταδίκαζε ειδικά το νέο δεσποτισμό τοΰ Ναπολέοντα καί μέ ώμο ρεαλισμό προειδοποιούσε δτι κανένας λαός δέν μπορούσε να προσδοκά τήν ελευθερία του άπο τους τυράννους 51. Τοΰ Κοραή ή απογοήτευση άπο το Ναπολέοντα δέν ήταν μικρότερη καί δέν άργησε πολύ ν' ακολουθήσει, θεμελιωμένη μάλιστα στή γενικότερη αντίθεση τών 'Ιδεολόγων στο Βοναπαρτισμο καί στή δικτατορία 52. Αύτο εξηγεί καί τήν απόσταση πού τήρησε άπο το καθεστώς τοΰ Βοναπάρτη καί τήν αποσιώπηση στην αυτοβιογραφία του τής παλαιότερης έκκλησης, πού εξέφραζε τους ενθουσιασμούς του τών επαναστατικών χρόνων. Οί παλιοί εκείνοι ενθουσιασμοί ωστόσο, πού βρήκαν διέξοδο στα πρώτα του πολιτικά

14 72 «Αυτόπτης φοβερών πραγμάτων» φυλλάδια, οδήγησαν έναν άπο τους σοβαρότερους ιδεολογικούς επικριτές του Κοραή να ύπαινιχθεΐ δτι ό Χιώτης σοφός υπήρξε πράκτορας των Γάλλων, «ξένης κυβερνήσεως όργανον» 53. Ή έρευνα εντούτοις δεν μπόρεσε να προσκομίσει ως τώρα κανένα στοιχείο, πού να τεκμηριώνει μια τέτοια υπόθεση. Ό Κοραής άπο ιδιοσυγκρασία και άπο πεποίθηση έμεινε μακριά άπο δραστηριότητες αυτού του είδους. Παρά τη συγκίνηση πού ένιωσε για τη σύλληψη και το μαρτύριο του Ρήγα καί των συντρόφων του 54, παρά τη δραστηριότητα πού τα χρόνια εκείνα α κριβώς ανέπτυσσε στο Παρίσι ό Κωνσταντίνος Σταμάτης για να κινήσει το γαλλικό ενδιαφέρον στην ελληνική υπόθεση 55, παρά τα ποικίλα άλλα διαβήματα στο Βοναπάρτη άπο ελληνικούς κύκλους τής διασποράς 56, ό Κοραής φαίνεται να έμεινε αμέτοχος σ' αυτές τις προσπάθειες. Ή καταλυτική φροντίδα του για τήν ελευθερία τής Ελλάδας αναλώθηκε, δπως άλλωστε καί ή ζωή του, στή μοναχική προσπάθεια τής νουθέτησης καί φωτισμού του γένους, μέ τις διακυμάνσεις των ενθουσιασμών καί τών απογοητεύσεων άλλα καί μέ τήν αταλάντευτη επιμονή τής στρατευμένης του πίστης. Ή επιλογή του μοναχικού δρόμου καί τής ατομικής προσπάθειας καί ή αποφυγή εμπλοκών σέ συνωμοτικές κινήσεις, επαναστατικές οργανώσεις καί ριζοσπαστικούς κύκλους, προσφέρει άλλη μια επιβεβαίωση του φιλοσοφικού καί πολιτικού φιλελευθερισμού μέ τον όποιο ό Κοραής πίστευε δτι έπρεπε να προσπελαστεί το ελληνικό πρόβλημα. Ό φιλελευθερισμός αυτός ήταν το μέγιστο μάθημα, πού αποκόμισε ό Κοραής ώς «αυτόπτης τοιούτων φοβερών πραγμάτων» 57 κατά τή Γαλλική 'Επανάσταση. Σ II 1. Georges Lefebvre, The French Revolution, Νέα 'Υόρκη 1962, τόμ. Α', σ. 97 κ.έξ. 2. R. R. Palmer, The Age of the Democratic Revolution. I : The Challenge, Princeton 1959, σ. 439 κ.έξ. 3. Lefebvre, The French Revolution, σ Βλ. τη χαρακτηριστική επιλογή του Pani Η. Beik, «The Meaning of Revolution : Seven Testimonies», στή συλλογή From the Ancien Régime to the Popular Front. Essays in the History of Modern France in Honor of Shepard Clough, έπιμ. Charles K. Warner, Νέα Υόρκη 1969, σ Από τήν ογκώδη βιβλιογραφία για το θέμα βλ. τήν κλασική πραγματεία του Jacques Godechot, La Garnde Nation : l'expansion révolutionnaire de la France dans le monde , Παρίσι 1956, τόμ. A'-B' και R. R. Palmer, The Age of the Democratic Revolution. II. The Struggle, Princeton Edmund Burke, Reflections on the Revolution in France (α' έκδοση 1790), Harmondsworth 1968, σ , , Thomas Paine, The Rights of Man (a' εκδ. 1791), Νέα Υόρκη 1969, σ , 18-24, 32-34, 40 κ.έξ.για τήν έκταση τής συζήτησης στην 'Αγγλία βλ. Alfred Cobban, The Debate on the French Revolution , Λονδίνο Για μια γενική επισκόπηση βλ. Dominique Bagge, Les idées politiques en France sous la Restauration, Παρίσι 1952 καί φωτομηχανική ανατύπωση Νέα 'Υόρκη 1979, σ. 187 κ.έξ. Μ Ε Ι Ώ Σ Ε Ι Σ 9. Norman Hampson, A Social History of the French Revolution, Λονδίνο 1963, σ. 155 κ.έξ. 10. Burke, Reflections on the Revolution in France, σ Για τις απόψεις τών Mounier καί Condorcet βλ. Beik, «The Meaning of Revolution», σ , Ο'ι απόψεις του Condorcet διατυπώνονται κυρίως στην εισήγηση του για το Σύνταγμα τοϋ 1793 καί στην «ένατη εποχή» τής Esquisse d'un tableau historique des progeès de l'esprit humain (α' έκδοση 1795). Βλ. επίσης Keith M. Baker, Condorcet. From Natural Philosophy to Social Mathematics, Σικάγο 1975, σ , , , , Βλ. Emmet Kennedy, A Philosophe in the Age of Revolution. Destutt de Tracy and the Origins of Ideology, Φιλαδέλφεια 1978, σ. 167 κ.έξ. 13. Βλ. γενικά, Bagge, Les idées politiques en France sous la Restauration, a. 25 κ.έξ., Roger Soltau, French Political Thought in the 19th Century, Νέα 'Υόρκη χ.χ., σ. 32 κ.έξ. 14. Βλ. Αδαμαντίου Κοραή, 'Αλληλογραφία, Α': , έπιμ. Κ. Θ. Δημαρά κ.ά., 'Αθήνα 1964, σ. 100 κ.έξ. 15. "Οπ.π., σ Lettres de Coray au protopsalte de Smyrne Dimitrios Lotos sur les événements de la Résolution française, , μετάφρ. καί εκδ. Marquis de Queux de Saint Hilaire, Παρίσι Βλ. σ. xv-xviii για τις παρατηρήσεις τοϋ έκδοτη στα σχόλια τοϋ Κοραή στην 'Επανάσταση. Βλ. επίσης Lettres inédites de Coray à

15 «Αυτόπτης φοβερών πραγμάτων» 73 Chardon de la Röchelte , έκδ. E. Egger καί Queux de Saint Hilaire, Παρίσι Hippolyte Taine, Les origines de la France contemporaine, la Révolution, τόμ. Β': La conquette jacobine, Παρίσι 1881, σ. 138, 192. Στή σ. 138, σημ. 2 ό Taine προτείνει διόρθωση της χρονολόγησης επιστολής του Κοραή, μεταθέτοντας την άπο το 1791 στο Emile Egger, L'hellénisme en France, Παρίσι 1869, τόμ. Β', σ. 292, σημ. 3. Ό Egger τοποθετεί τόν Κοραή πολύ εύστοχα στο ιδεολογικό φάσμα τής Γαλλκκής 'Επανάστασης, δταν τον χαρακτηρίζει στή σ. 393 : adisciple de la sage et libérale école de publicistes qui produisit les réformes de 1789 et s'abstint des excès de 1793». 19. Paschalis M. Kitromilides, Tradition, Enlightenment and Revolution, Harvard University 1978, σ. 233 κ.έξ. 20. Κοραή, 'Αλληλογραφία, Α', σ. 127 κ.έξ. 21. "Οπ.π., σ "Οπ.π., σ "Οπ.π., σ "Οπ.π., σ "Οπ.π., σ "Οπ.π., σ. 293 κ.έξ. Ή επιστολή έχει ημερομηνία 21 'Ιανουαρίου 1793, δηλαδή ανήμερα τής εκτέλεσης τοϋ Λουδοβίκου XVI. 'Αξίζει στο σημείο αυτό να υπενθυμίσουμε τις παρατηρήσεις τοϋ Albert Camus, L'homme révolté, Παρίσι 1951, σ , για τις επιπτώσεις τής βασιλοκτονίας του 1793 στή συλλογική ψυχολογία. 27. Κοραή, 'Αλληλογραφία, Α', σ "Οπ.π., σ "Οπ.π., σ "Οπ.π., σ "Οπ.π., σ Πβλ. και σ Βλ. ακόμη Ιπποκράτους, Περί αέρων, υδάτων, τόπων, έκδ. Α. Κοραή, Παρίσι 1800, τόμ. Α', σ. x-xliv. 32. Κοραή, 'Αλληλογραφία, Α', σ "Οπ.π., σ , 299, 300, 306. Ό Malesherbes εΐναι ένας άπο τους αγνοημένους πρωταγωνιστές τής 'Επανάστασης, ή σημασία τής πολιτικής σκέψης τοΰ οποίου μόλις πρόσφατα έχει αναγνωριστεί. Βλ. George Α. Kelly, «The Pol - tical Thought of Lemoignon de Malesherbes», Political Theory, τόμ. 7, τεϋχ. 4 (Νοέμβριος 1979), σ Ή αναγνώριση τής προσωπικότητας του άπο τον Κοραή συνεπώς αποτελεί άλλο έ'να δείγμα τής ευθυκρισίας τοΰ "Ελληνα παρατηρητή τής Γαλλικής 'Επανάστασης. 34. Βλ. Φ. Ήλιου, «Στην τροχιά τών 'Ιδεολόγων. Κοραής - Daunou - Φουρναράκης», Χιακά Χρονικά, τόμ. Γ (1978), σ , για λεπτομέρειες τών σχέσεων τοϋ Κοραή με.τους 'Ιδεολόγους. Ή εργασία αυτή όμως δεν προχωρεί σε ανάλυση τών ουσιαστικών σημείων επαφής τής σκέψης τοΰ Κοραή με τήν 'Ιδεολογία. Το θέμα παραμένει άνοι- 35. Κοραή, 'Αλληλογραφία, Α', σ Η. Τι. Palmer, The Age of the Democratic Revolution. II: The Challenge, σ Φ. Ήλιου, «'Ανέκδοτα και ξεχασμένα γράμματα άπο τήν αλληλογραφία τοΰ Κοραή», "Ερανος είς Άόαμάντιον Κοραήν, 'Αθήνα 1965, σ. 77. Ή επιστολή συνεπώς τοΰ Κοραή πρέπει να τοποθετηθεί χρονολογικά στο 1796 ή 'Αδελφική Διδασκαλία προς τους ευρισκομένους κατά πάσαν τήν όθωμανικήν έπικράτειαν Γραικούς, Ρώμη 1798, σ. 26. Ή έκδοση, δπως και εκείνη τών φυλλαδίων τοΰ 1800 καί 1801, πού αναφέρουν ώς τόπο έκδοσης τήν Αίγυπτο και τήν 'Αλεξάνδρεια αντίστοιχα, έγινε στο Παρίσι. Β>. Ι. Α. Fabricius, Bibliotheca Greca, νέα έκδ. G. C. Harles, Άμβοΰργο, 1808, τόμ. XI, σ Ή πηγή αυτή, μέ βάση πληροφορίες τοΰ Villoison, για πρώτη φορά ταυτίζει το συγγραφέα τής 'Αδελφικής Διδασκαλίας μέ το συγγραφέα τοΰ ανωνύμου "Ασματος τοΰ 'Αδελφική Διδασκαλία, σ "Οπ.π., σ "Οπ.π., σ. 40, "Οπ.π., σ Ό ορισμός τοΰ νόμου πού δίνει ό Κοραής βρίσκεται πολύ κοντά σ' εκείνον τοΰ Γαλλικού συντάγματος τοΰ 1795, άρθρο 6 : «La loi est la volonté générale, exprimée par la majorité ou des citoyens ou de leurs représentants». Βλ. Jacques Godechot, Les constitutions delà France depuis 1789, Παρίσι 1970, σ Ό Κοραής είχε κάθε λόγο να ταυτίζεται ιδεολογικά μέ το σύνταγμα αυτό πού αντικατέστησε το Ίακωβινικο σύνταγμα τοΰ ~Ασμα πολεμιστήριον τών εν Α'ιγΰπτω περί ελευθερίας μαχόμενων Γραικών, εν τή κατ' Αΐγύπτω 'Ελληνική Τυπογραφία, 1800, σ. 11. Μετά τήν αβεβαιότητα και τις εικασίες ενός ολόκληρου αιώνα, ή πατρότητα τοΰ έργου αποδίδεται οριστικά στον Κοραή άπο τον Ι. Γ. Γεννάδιο, Κρίσεις και σκέψεις περί τών επιστολών τοϋ άοιδίμου Κοραή, Τεργέσχη 1903, σ Στο θέμα επανέρχονται καί ο'ι Γ. Γ. Λαδάς, Βιβλιογραφικοί ερευναι άναφερόμεναι εις τα έργα τοϋ'αδαμαντίου Κοραή, 'Αθήνα 1934, σ καί Δ. Σ. Γκίνης, Τα ανώνυμα έργα τοϋ Κοραή, 'Αθήνα 1948, σ Για τίς ιστορικές συντεταγμένες τοΰ κειμένου βλ. Φ. Ήλιου, ~ Ασμα πολεμιστήριον. 'Ανώνυμο έργο τον Κοραή, Αθήνα 1982, σ. 25 κ.έξ. 44. Les caractères de Théophraste, έκδ. Α. Κοραή, Παρίσι 1799, προσφώνηση «Aux Grecs libres de la mer Ionienne», χ.σ. Ή έκκληση αναδημοσιεύεται στις Lettres inédites τοΰ 1877, σ ερί αμαρτημάτων καί ποινών πολιτικώς θεωρουμένων, μετάφρ. Δ. Κοραή, Παρίσι 1802, αφιέρωση. 46. Ά. Κοραή, Mémoire sur l'état actuel de la civilisation dans la Grèce, Παρίσι 1803, σ. 60. Πρβλ. Δ. Θερειανοΰ, 'Αδαμάντιος Κοραής, τ. Γ', Τεργέστη 1890, σ. οθ'. 47. Mémoire sur l'état actuel de la civilisation dans la Grèce, σ Ti πρέπει rù κά/ιωσιν ο'ι Γραικοί εις τ-^

16 74 «Αυτόπτης φοβερών πραγμάτων» παρούσας περιστάσεις ; Διάλογος δύο Γραικών κατοίκων της Βενετίας όταν ήκονσαν τάς λαμπρός νίκας τον αντοκράτορος Ναπολέοντος, Βενετία 1805, σ Ό Κοραής γράφει μέσα στον ενθουσιασμό πού επεκράτησε μετά τή νίκη τοϋ Ναπολέοντα στο Austerlitz το Δεκέμβριο τοϋ 1805 και αυτό εξηγεί το κλίμα της ευφορίας πού διαπνέει το διάλογο. 49. "Οπ.π., σ Βλ. Κ. Θ. Δημαρά, «Το κείμενο τοϋ Ρωσσαγγλογάλ>ου», 'Ελληνικά, τόμ. 17 (1962), σ , ιδίως στίχοι 354 κ.έξ Σύμφωνα με τον Κ. Θ. Δημαρά, «Με πέντε "Αγγλους στην Ελλάδα », 'Αγγλοελληνική 'Επιθεώρηση, τόμ. Γ', τεΰχ. 10 (Μάϊος-Ίούνιος 1948), σ ό στιχουργός αγνοεί το Διάλογο τοϋ 1805 τοϋ Κοραή. 51. 'Ανωνύμου τοϋ Έλληνος, 'Ελληνική Νομαρχία ήτοι λόγος περί ελευθερίας, Ιταλία 1806, σ Βλ. Ά. Κοραή, «Αυτοβιογραφία», στοϋ Κ. Θ. Δημαρά, Ό Κοραής και ή εποχή τον, 'Αθήνα 1953 (Βασική Βιβλιοθήκη 9), σ Και στο σημείο αυτό ή ταύτιση τοϋ Κοραή μέ τή στάση των 'Ιδεολόγων υπήρξε απόλυτη. Βλ. πρόχειρα Georges Lefebvre, Napoleon, Νέα 'Υόρκη 1969, τόμ. Α'. ( ), σ. 141, 147 και Ε. Kennedy, Â Philosophe in the Age of Revolution, σ. 106, ΛΙανουήλ Γεδεών, Ή πνευματική κίνησις τον γένονς κατά τον IH' και Θ' αιώνα, 'Αθήνα, 1976, σ 'Αδελφική διδασκαλία, σ. iv-v. 55. Βλ. ιδίως Αικατερίνης Κουμαριανοΰ, «'Ενέργειες τοϋ Κωνσταντίνου Σταμάτη για τήν απελευθέρωση τής Ελλάδος », Πρακτικά Τρίτον Πανιονίον Σννεδρίον, 'Αθήνα 1967, σ Ό Σταμάτης, δπως και ό Κοραής, άφησε στην αλληλογραφία του ζωηρή τή μαρτυρία του για τή Γαλλική Επανάσταση. Βλ. Emile Legrand, Lettres de Constantin Stamaty à Panagiotakis Kodrikas sur la Révolution française, Παρίσι Βλ. S. G. Pappas La France et la Grèce à l'époque du Directoire, 'Αθήνα 1907, σ. 14 κ.έξ., Α. Βρανούση, Ρήγας, 'Αθήνα 1953 (Βασική Βιβλιοθήκη 10), σ , 59-79, ιδίως σ και πιο πρόσφατα μέ νέα στοιχεία και επισκόπηση τής παλαιότερης βιβλιογραφίας, "Ολγα Κατσιαρδή, «Ελληνικά διαβήματα στον Βοναπάρτη. Ή περίπτωση τοϋ Γεωργίου Παλατινού*), Ό 'Ερανιστής, τόμ. 14 (1977), σ Κοραή, 'Αλληλογραφία, Α', σ Προτομή τοϋ 'Αδαμαντίου Κοραή. Τήν έπρόσφερε το 1865 στή Σχολή τής Χίου ό Πέτρος Έμ. Σκυλίτσης. ('Αρχείο Ίατροϊστορικοΰ Σπουδαστηρίου τοϋ Καθηγητού Κ. Γ. Πουρναρόπουλου).

17

18

19

20

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

1. ΔΙΑΦΩΣΙΜΟ. υμπλήρωση κενών. Πολλαπλής επιλογής

1. ΔΙΑΦΩΣΙΜΟ. υμπλήρωση κενών. Πολλαπλής επιλογής 1. ΔΙΑΦΩΣΙΜΟ υμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις /φράσεις (τρεις περισσεύουν): Μοντεσκιέ, Ανθρωπισμός, κοινωνικό συμβόλαιο,

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 2/11/2015

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Γιορταμάκης Γ 1 Γυμνασίου

Μανώλης Γιορταμάκης Γ 1 Γυμνασίου Μανώλης Γιορταμάκης Γ 1 Γυμνασίου Γεννήθηκε στην πόλη Αιάκειο της Κορσικής, μόλις ένα χρόνο αφού η κυριαρχία του νησιού μεταβιβάστηκε από τη Δημοκρατία της Γένοβας στη Γαλλία. Ο πατέρας του Κάρλος Βοναπάρτης

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση Φύλλο Εργασίας 1. Αφού συμβουλευτείτε τη σελίδα 44 του βιβλίου σας καθώς και το χάρτη που παρατίθεται, να συμπληρώσετε την πιο

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 25 ης ΜΑΡΤΙΟΥ

ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 25 ης ΜΑΡΤΙΟΥ 25 η ΜΑΡΤΙΟΥ 1821 25 η ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 194 ΧΡΟΝΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 25 ης ΜΑΡΤΙΟΥ ΤΟΥ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΚΥΘΗΡΩΝ κ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΥ ΑΘ. ΧΑΡΧΑΛΑΚΗ ΚΥΘΗΡΑ, 25 η ΜΑΡΤΙΟΥ 2015

Διαβάστε περισσότερα

1 E ANA H TIKA EMATA Kεφάλαιο Πρώτο

1 E ANA H TIKA EMATA Kεφάλαιο Πρώτο 1 Kεφάλαιο E ANA H TIKA EMATA Πρώτο 2 IΣTOPIA Γ ΓYMNAΣIOY Επαναληπτικά θέµατα Α. Να χαρακτηρίσετε τις ακόλουθες προτάσεις ως σωστές ή λανθασµένες σηµειώνοντας Χ στο αντίστοιχο τετραγωνάκι. Ενότητα 1 Σ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Επιμέλεια: Μαρία Πουλάκου, Φιλόλογος Μεθοδολογία επιστολής Η επιστολή είναι γραπτός λόγος που χρησιμοποιούμε, για να επικοινωνήσουμε με πρόσωπα τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Η κοινωνία μας περνά ένα στάδιο ταχύτατων μεταλλαγών και ανακατατάξεων, όπου αμφισβητούνται αξίες και θεσμοί. Σήμερα οι θεσμοί έχουν γίνει πολύμορφοι και σύνθετοι, ενώ ταυτόχρονα όσοι άντεξαν

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο «Φιλολογικό» Φροντιστήριο 2 ο Διαγώνισμα στη Νεοελληνική Γλώσσα Α Λυκείου Επιμέλεια: Μάνθου Άρτεμις [Ο διαδικτυακός διάλογος] Δεν μπορεί, ασφαλώς, να αμφισβητηθεί ότι ο διάλογος αποτελεί απαραίτητο στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η πρώτη λέξη του

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας είναι η συνέχεια στόχων και στρατηγικών επιλογών στη βάση των πολιτικών αντιλήψεων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία. Σωτήρης Χτούρης, Καθηγητής

Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία. Σωτήρης Χτούρης, Καθηγητής Σε τι αναφέρεται το μάθημα ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Μάθημα: ΚΟΙΝ107 Κλασική Κοινωνιολογική Θεωρία Σωτήρης Χτούρης,

Διαβάστε περισσότερα

Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο

Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο Η επιστολή ή το γράμμα είναι ένα είδος επικοινωνιακού λόγου, πολύ χρήσιμο για την κοινωνική μας ζωή. Υπάρχουν διάφορα είδη επιστολών. Μια επιστολή μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Για τη δημοκρατία έγιναν κινήματα, εξεγέρσεις, επαναστάσεις, εμφύλιοι πόλεμοι. διώχθηκαν, βασανίστηκαν άνθρωποι και τιμήθηκαν τυραννοκτόνοι. Αποτέλεσε όχι μόνο το σκοπό κοινωνικών και

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 90-100 λέξεις Ο Μπαμπινιώτης υποστηρίζει ότι η Ενωμένη Ευρώπη διαμορφώνει μια νέα πραγματικότητα που επιβοηθεί τον επαναπροσδιορισμό

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15

Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων που ακολουθούν: α. Ανόρθωση (1910) β. Κλήριγκ γ. Εκλεκτικοί Μονάδες 15 Α2. Γιατί δεν προέκυψαν ταξικά κόμματα στην Ελλάδα το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα; Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 2/11/2015

Διαβάστε περισσότερα

Κιτρομηλίδης Πασχάλης Μ.

Κιτρομηλίδης Πασχάλης Μ. Κιτρομηλίδης Πασχάλης Μ. Η συνταγματική Σάμος Ο Μιχαήλ Β. Σακελλαρίου αφηγείται την πολιτική βιογραφία του Γ. Λογοθέτη Λυκούργου και την καταπληκτική ιστορία της δημοκρατικής αυτοδιοίκησης του νησιού ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Αναγόρευση Επίτιμου Διδάκτορα στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης

Θέμα: Αναγόρευση Επίτιμου Διδάκτορα στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης Θέμα: Αναγόρευση Επίτιμου Διδάκτορα στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης Η Σύγκλητος του Πανεπιστημίου Κρήτης στη συνεδρίαση της αρ. 214/21-4-2005, μετά από πρόταση της Γενικής Συνέλευσης του Τμήματος Πολιτικής

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΟΛΟΜΕΛΕΙΑΣ) ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Γιώργου Κόκκα του Λεάνδρου, δικηγόρου, κατοίκου Αγ. Παρασκευής, οδός Ψαρών αριθ.20, ενεργούντος ατομικά και ως νομίμου εκπροσώπου της Ένωσης

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο: Πρόταση για διαμεσολάβηση της UNESCO

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο: Πρόταση για διαμεσολάβηση της UNESCO Courtesy translation Προς τον κ. Alfredo Pérez de Armiñán Βοηθό Γενικό Διευθυντή για τον Πολιτισμό Εκπαιδευτική, Επιστημονική και Πολιτιστική Οργάνωση των Ηνωμένων Εθνών Οδός Miollis 1 75732 Παρίσι Cedex

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Β1.Ο Πρωταγόρας παρουσιάζει στο σημείο αυτό μια ιδιαιτέρως ρηξικέλευθη τοποθέτηση σχετικά με την έννοια και το σκοπό της τιμωρίας. Η τιμωρία, σύμφωνα με τον Πρωταγόρα δεν είναι εκδίκηση και

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 142 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 4 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ευνοϊκές συγκυρίες για τον Ελληνισµό κατά τον 18 ο αιώνα Ο Νεοελληνικός ιαφωτισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ 1. Να γράψετε ένα κείµενο, όπου θα αναφέρετε τα στοιχεία που συναγάγουµε για τη δοµή και τη λειτουργία της αθηναϊκής πολιτείας από τον «Ὑπὲρ Μαντιθέου» λόγο.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χωρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Πποηεινόμενα Θέμαηα Πανελληνίων Εξεηάζεων Νεοελληνική Γλώζζα Γενικήρ Παιδείαρ 17-5-2015 Λύζειρ Θεμάηων

Πποηεινόμενα Θέμαηα Πανελληνίων Εξεηάζεων Νεοελληνική Γλώζζα Γενικήρ Παιδείαρ 17-5-2015 Λύζειρ Θεμάηων Πποηεινόμενα Θέμαηα Πανελληνίων Εξεηάζεων Νεοελληνική Γλώζζα Γενικήρ Παιδείαρ 17-5-2015 Λύζειρ Θεμάηων A1. O συγγραφέας του κειμένου πραγματεύεται τις ελλείψεις των σημερινών δημοκρατικών πολιτειών. Αρχικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

Οι μεγάλες εξισώσεις....όχι μόνο σωστές αλλά και ωραίες...

Οι μεγάλες εξισώσεις....όχι μόνο σωστές αλλά και ωραίες... Οι μεγάλες εξισώσεις. {...όχι μόνο σωστές αλλά και ωραίες... Ερευνητική εργασία μαθητών της Β λυκείου. E = mc 2 Στοιχεία ταυτότητας: Ε: ενέργεια (joule) m: μάζα (kg) c: ταχύτητα του φωτός στο κενό (m/s)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Βιβλιογραφία... 23 Εισαγωγή... 27 ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΑ ΕΝΝΟΙΑ - ΠΗΓΕΣ 1. Έννοια κ.λ.π... 29 Α. Εισαγωγικά... 29 Β. Εξωτερική συμπεριφορά... 30 Γ. Διατάξεις... 31

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού

Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Κοινωνιολογία του Πολιτισμού Ενότητα 2: Κοινωνιολογία - πολιτισμός - κουλτούρα. Επίκ. Καθηγητής: Νίκος Φωτόπουλος e-mail: nfotopoulos@uowm.gr Τηλ. Επικοινωνίας: 23850-55150

Διαβάστε περισσότερα

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ

2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ 2.5. ΗΘΙΚΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΑΞΙΕΣ [94] ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΜΕΤΑΒΙΒΑΖΟΝΤΑΙ υλικές-οικονομικές πολιτικές πνευματικές ηθικές κοινωνικές αισθητικές θρησκευτικές ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ Οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΡΙΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2006 ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΡΙΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2006 ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΡΙΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2006 ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α. Ο Παπανούτσος, σε δοκίμιό του, υποστηρίζει ότι οι ξεχωριστοί πνευματικοί άνθρωποι έχουν αδιανόητη - για τα κοινά μέτρα - αντοχή στην επίπονη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ Η ΝΑΠΟΛΕΟΝΤΕΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟΣ

Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ Η ΝΑΠΟΛΕΟΝΤΕΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟΣ Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ Η ΝΑΠΟΛΕΟΝΤΕΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟΣ α. Η Γαλλία σε κρίση Γαλλική κοινωνία: (αριστοκρατική φεουδαρχική) Κλήρος Ευγενείς : συρρίκνωση ρόλου απροθυμία προσαρμογής στις νέες οικον. συνθήκες, εντούτοις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΠΟ32 ΔΥΟ ΘΕΣΜΟΙ ΔΙΑΜΟΡΦΩΤΕΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ - ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2010 1560 ΛΕΞΕΙΣ Εκφώνηση εργασίας: Αναλύστε τις ιδιαίτερες κοινωνικοοικονομικές

Διαβάστε περισσότερα

OPMH. κοντά στο µαθητή!

OPMH. κοντά στο µαθητή! ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2013-2014. Απαντήσεις

ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 2013-2014. Απαντήσεις Απαντήσεις Α. Ο συγγραφέας αναφέρεται στην έξαρση του εθνικισμού στα πλαίσια της διεθνοποίησης. Η συγκρότηση των σύγχρονων εθνικών κρατών και η καλλιέργεια εθνικιστικής ιδεολογίας, δημιούργησε συχνά έριδες

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία Γ Γυμνασίου. Διαγώνισμα στο 1 ο Κεφάλαιο

Ιστορία Γ Γυμνασίου. Διαγώνισμα στο 1 ο Κεφάλαιο Ιστορία Γ Γυμνασίου Διαγώνισμα στο 1 ο Κεφάλαιο Ενότητα 1 1. Να δώσετε σύντομους ορισμούς για τις παρακάτω έννοιες: αγροτική επανάσταση, βιομηχανική επανάσταση, κίνημα του Διαφωτισμού. Αγροτική Επανάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1.α. Το κείμενο: Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα στις 26 Φεβρουαρίου του 1829 στο Άργος όπου είχε οριστεί Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. Οικογενειακό περιβάλλον και αγωγή. Η οικογένεια. Στάδια κοινωνικοποίησης µέσα από την οικογένεια:

Θέµατα της παρουσίασης. Οικογενειακό περιβάλλον και αγωγή. Η οικογένεια. Στάδια κοινωνικοποίησης µέσα από την οικογένεια: ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Θέµατα της παρουσίασης Οικογενειακό περιβάλλον και αγωγή Σακελλαρίου Κίµων Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα H οικογένεια ως

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Τα φιλοσοφικά ερωτήματα: Δε μοιάζουν με τα επιστημονικά, γιατί δε γνωρίζουμε: από πού να ξεκινήσουμε την ανάλυσή τους ποια μέθοδο να ακολουθήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ: Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΔΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΙΔΕΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ: Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΔΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΙΔΕΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία 35 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ: Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΔΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΙΔΕΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ Οι μεταβολές που έγιναν στους κόλπους του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ Δρ. Μαρία Μαυροπούλου ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ; Διαφωνία μεταξύ δύο ή περισσοτέρων ατόμων ή ομάδων σε ένα θέμα αμοιβαίου ενδιαφέροντος Δρ. Μαρία Μαυροπούλου 1 ΟΜΑΔΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου.

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη χώρα μου. ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΠΟΡΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΚΕΔΕ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΣΕ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΣΤΙΣ ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ (Βρυξέλλες 4/12/2013) Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση, χαιρετίζω την συνάντηση αυτή που γίνεται ενόψει της ανάληψης της

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 ΑΡΧΕΣ https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 Όλο το καταστατικό 2.1 Άμεσης Δημοκρατίας 2.2.1 Άμεσης Δημοκρατίας Μαζική αλλαγή. Οι αλλαγές στο 2.1 και 2.2.1 είναι στις

Διαβάστε περισσότερα

Λυσίου Κατὰ Φίλωνος οκιµ ασίας

Λυσίου Κατὰ Φίλωνος οκιµ ασίας Λυσίου Κατὰ Φίλωνος οκιµ ασίας 26 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Το πρόγραµµα της Β Ενιαίου Λυκείου Θεωρητικής Κατεύθυνσης για την Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραµµατεία, όπως αυτό ορίστηκε από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ανάπτυξη του εργατικού κινήματος) εργατικής ιδεολογίας στη χώρα.» προσφύγων στη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη».

ανάπτυξη του εργατικού κινήματος) εργατικής ιδεολογίας στη χώρα.» προσφύγων στη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη». Α1. α. Σχολικό βιβλίο σελίδα 77: «Οι επαναστάτες προκήρυξαν όπως ονομάστηκαν.» και «Οι Ορεινοί απαρτίστηκαν και των πλοιοκτητών.» β. Σχολικό βιβλίο σελίδα 46: «Η κατάσταση αυτή (=η αργή ανάπτυξη του εργατικού

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος VΙΙ Ι. Γενικό Μέρος Α. Βασικές έννοιες... 1 1. Θέματα ορολογίας... 1 1.1. Οι χρησιμοποιούμενοι όροι... 1 1.2. Οι βασικές έννοιες... 2 1.3. «Εγγυήσεις θεσμών» και «εγγυήσεις θεσμικές»...

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεση Ευρημάτων της Ανάλυσης των Αναλυτικών Προγραμμάτων που ισχύουν στις χώρες των εταίρων

Σύνθεση Ευρημάτων της Ανάλυσης των Αναλυτικών Προγραμμάτων που ισχύουν στις χώρες των εταίρων Perception, Attitude, Movement Identity Needs Action (PAM-INA) - 502077-LLP-1-2009-1-DE-COMENIUS-CMP WP3 Ανάλυση Σχολικών Προγραμμάτων Σύνθεση Ευρημάτων της Ανάλυσης των Αναλυτικών Προγραμμάτων που ισχύουν

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ Τάξη: Γ ΕΠΑΛ Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Κείμενο «Όπλο επιβίωσης» η δια βίου εκπαίδευση και η κατάρτιση. Στο ευρωπαϊκό προσκήνιο τίθεται

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

II29 Θεωρία της Ιστορίας

II29 Θεωρία της Ιστορίας II29 Θεωρία της Ιστορίας Ενότητα 15: Αντώνης Λιάκος Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας Τί κοινό έχουν; 2 Το παρόν στο παρελθόν 1 Raphael Samuel, Theatres of memory. Past and Present in contemporary

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ (ψυχοκοινωνική προσέγγιση) συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ Στο βιβλίο με τίτλο ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ, η συγγραφέας Γιάννα Φιλάου καταγράφει και αναλύει τις ανθρώπινες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΒΙΩΣΗ. Λ. ΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Ομ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών. Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Σχέσεων 3/12/12

ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΒΙΩΣΗ. Λ. ΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Ομ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών. Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Σχέσεων 3/12/12 ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΒΙΩΣΗ Λ. ΛΙΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Ομ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Ινστιτούτο Διπλωματίας και Διεθνών Σχέσεων 3/12/12 Η Εικόνα της Κρίσης όπως την αντιλαμβανόμαστε (λανθασμένα) Όταν σκεπτόμαστε ή μιλούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΠΑ.Λ.

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΘΕΜΑ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΠΑ.Λ. 52 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 2012 «Η προσφορά της Τέχνης και του μαθήματος της Εικαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος

Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920. ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος Τρίτη (Κοµµουνιστική) ιεθνής εύτερο Συνέδριο 1920 ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΣΜΟ Κοµµουνιστική Αποχική Φράξια του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κόµµατος 1. Ο κοινοβουλευτισµός είναι η µορφή πολιτικής εκπροσώπησης

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) Θεματική πρόταση : Σήμερα, της κοινωνικής μας αγωγής.» Λεπτομέρειες : Συγκεκριμένα, δικαιώματα του πλησίον.» Κατακλείδα : Δεν υπάρχει

Β2. α) Θεματική πρόταση : Σήμερα, της κοινωνικής μας αγωγής.» Λεπτομέρειες : Συγκεκριμένα, δικαιώματα του πλησίον.» Κατακλείδα : Δεν υπάρχει Απαντήσεις Α. Στο συγκεκριμένο κείμενο γίνεται λόγος για τη μέγιστη σημασία της κοινωνικής αγωγής. Παλαιότερα βέβαια αποτελούσε αντικείμενο σχολικής διδασκαλίας αλλά και οικογενειακής μέριμνας, πράγμα

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

Αυτά τα δικαιώματα είναι η ισότητα, η ελευθερία, η ασφάλεια και η ιδιοκτησία.

Αυτά τα δικαιώματα είναι η ισότητα, η ελευθερία, η ασφάλεια και η ιδιοκτησία. ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ 1 της 24ης Ιουνίου 1793 Ο γαλλικός λαός, πεπεισμένος ότι η λήθη και η περιφρόνηση των φυσικών δικαιωμάτων του ανθρώπου είναι οι μόνες αιτίες για τα

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικά είδη. Σοβαρό, επίσηµο, τυπικό

Βιογραφικά είδη. Σοβαρό, επίσηµο, τυπικό Βιογραφικά είδη (Βιογραφία, µυθιστορηµατική βιογραφία, αυτοβιογραφία, µυθιστορηµατική αυτοβιογραφία, βιογραφικό σηµείωµα, αυτοβιογραφικό σηµείωµα, αποµνηµονεύµατα, ηµερολόγιο, συστατική επιστολή) Περιεχόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελειώδεις Αρχές Θέσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος. για την προστασία των Προσφύγων.

Θεμελειώδεις Αρχές Θέσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος. για την προστασία των Προσφύγων. ΘεμελειώδειςΑρχές ΘέσειςτηςΕκκλησίαςτηςΕλλάδος γιατηνπροστασίατωνπροσφύγων. Η Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία δείχνει μια ιδιαίτερη ευαισθησία απέναντι στον ξένο. Άλλωστε και ο Ιδρυτής Της, ο Κύριος Ημων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική Υπάρχουν τριβές αλλά από ζήλο... Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ «Είμαι ικανοποιημένος από τη δεκαεννιάμηνη πορεία της κυβέρνησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ. Καταστατικό

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ. Καταστατικό ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ Καταστατικό Προοίμιο Το φοβερό μεταπολιτευτικό αδιέξοδο, εθνικό, κοινωνικό, πολιτιστικό και οικονομικό, βύθισε την ελληνική κοινωνία σε μια βαθύτατη κρίση αξιών. Οι πολιτικές δυνάμεις του

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των κινήτρων συμμετοχής σε δράσεις Διά Βίου μάθησης

Ο ρόλος των κινήτρων συμμετοχής σε δράσεις Διά Βίου μάθησης Ο ρόλος των κινήτρων συμμετοχής σε δράσεις Διά Βίου μάθησης Δια Βίου Μάθηση και Βιβλιοθήκες - ENTITLE Επίκ. καθηγήτρια Περιεχόμενα 1.Εισαγωγή 2.Θεωρίες Κινήτρων 2.1 Θεωρίες Προσωπικότητας 2.2 Γνωστικές

Διαβάστε περισσότερα