ΤΟ ΦΟΝΤΟ, ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΑΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΚΡΙΣΗΣ ΚΑΙ Η ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ. Καθηγητης Mihaly Simai

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΟ ΦΟΝΤΟ, ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΑΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΚΡΙΣΗΣ ΚΑΙ Η ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ. Καθηγητης Mihaly Simai"

Transcript

1 DÉLKELET EURÓPA SOUTH-EAST EUROPE International Relations Quarterly, Vol. 1. No. 3 (Fall 2010) ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ Τριµηνιαία ιεθνών Σπουδών, Τόµος 1. Νο.3 (Φθινόπωρο 2010) ΤΟ ΦΟΝΤΟ, ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΑΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΚΡΙΣΗΣ ΚΑΙ Η ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ Καθηγητης Mihaly Simai Μέλος της Ουγγρικής Ακαδηµίας Επιστηµών Βραχυπρόθεσµες και µακροπρόθεσµες προοπτικές, πρακτικές και θεωρητικές προσεγγίσεις και πρώτα από όλα ένα µεγάλο βαθµό υποθετικές θεωρίες χαρακτηρίζουν τις συζητήσεις για την πρώτη παγκόσµια χρηµατοπιστωτική και οικονοµική κρίση του 21 ου αιώνα. Πολλοί κοινωνικοί επιστήµονες έθεσαν το ερώτηµα: Υπάρχουν αρκετές παγκόσµιες κρίσεις και αν ναι, υπήρχε αλληλεπίδραση µεταξύ αυτών και της χρηµατοπιστωτικής και οικονοµικής κρίσης 1 ; Πώς θα µπορούσε να χαρακτηριστεί η κρίση: κυκλική, διαρθρωτική, συστηµική ή ενσωµάτωση και των τριών χαρακτηριστικών; Έχει τελειώσει η κρίση και θα έχει µια µόνιµη αρνητική επίδραση στο παγκόσµιο σύστηµα; Έχει τελειώσει η εποχή της παγκοσµιοποίησης και του <<νεοφιλελευθερισµού>>; Πώς θα είναι ή θα πρέπει να υπάρχει ένας <<µετά-νεοφιλελεύθεροςς>> κόσµος; Αυτά περιλαµβάνουν µόνο µια σύντοµη λίστα των θεµάτων στις πολύ πλούσιες και ποικίλες παγκόσµιες συζητήσεις. Πάντα υπήρχαν, φυσικά, διαφορετικές προσεγγίσεις για την κρίση, που αναπτύχθηκαν από τις διάφορες σχολές σκέψεις σχετικά µε τους ορισµούς, τις αιτίες, τα αποτελέσµατα και το ρόλο των βασικών παραγόντων. Οι οπαδοί κάποιας σχολής σκέψης στις κοινωνικές επιστήµες, που δε θα αναφερθούν, είναι παραδοσιακά πιο έτοιµοι να τύχουν έστω και µια µικρότερη ανατάραξη σε ένα σύστηµα κρίσης από τους άλλους. 2 3 Πολλοί µαθητές του καπιταλιστικού συστήµατος, ο παγκόσµιος χαρακτήρας του οποίου έχει αποκατασταθεί ως συνέπεια της κατάρρευσης των σοσιαλιστικών καθεστώτων, και όχι µόνο οι ή οι νέο- Μαρξιστές θεωρούν την παρούσα φάση ως κρίση του νεοφιλελεύθερου καπιταλισµού. Ένα ενδιαφέρον άρθρο, που δηµοσιεύτηκε << ιάλογο Ανάπτυξης>>, περιλαµβάνει πέντε τοµείς που συνδέονται µεταξύ τους κάτω από την οµπρέλα της κρίσης: η κρίση της υπερσυσσώρευσης, η οικολογική κρίση, η κρίση ένταξης, η κρίση της δηµοκρατίας και η κρίση της ασφάλειας Πάρε για παράδειγµα το ετήσιο Παγκόσµιο συνέδριο Οικονοµικής Ανάπτυξης (Στοκχόλµη, από 31 Μαΐου 2 Ιουνίου 2010). Πολλοί συµµετέχοντες αναφέρθηκαν σε µια τριπλή κρίση, η χρηµατοπιστωτική και οικονοµική κρίση, η πρόκληση της κλιµατικής αλλαγής και της συνεχιζόµενης ανησυχίας για τον πληθωρισµό στις παγκόσµιες τιµές των τροφίµων. Έχει αναφερθεί ότι η αλληλεπίδραση των τριών κρίσεων υπονόµευσε την ευηµερία των σηµερινών και των µελλοντικών γενεών και την πρόοδο όσον αφορά τη µείωση της φτώχειας και τη συνάντηση των Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας (ΑΣΧ). (Η ανέκδοτη εργασία του Tony Addison και Wim Naude << Απαντώντας στην τριπλή κρίση: Επιχειρηµατικότητα, Καινοτοµία και ιαθρωτικές Αλλαγές >>). 2 Αυτό δεν είναι το κατάλληλο µέρος για να συζητηθεί η ιδέα της <<κρίσης>>. Ακόµα είναι απαραίτητο να αποσαφηνιστούν ορισµένες πτυχές της χρήσης ή της κατάχρησής της. Στην ελληνική ιστορική γραφή έχει χρησιµοποιηθεί στη νοµική, την ιατρική, τη ρητορική ορολογία ως το σηµείο καµπής σε µια απόφαση ή ένα επιχείρηµα. Κοινωνική επανεµφάνισή της µε αναφορά σε γεγονότα περιόδους ή διαδικασίες χρονολογείται από τα τέλη του δεκάτου ογδόου αιώνα ως κρίσιµα επεισόδια σε ένα σύστηµα, που δείχνει τις διαρθρωτικές δυσλειτουργίες στην κοινωνία και στην οικονοµία. Μέσω της πολιτικής διαδικασίας και των µέσων µαζικής ενηµέρωσης η ιδέα αυτή ήταν σηµαντική στο λεξιλόγιο της πολιτικής κουλτούρας του 20ου αιώνα ως ένα ευρύ και επεκτεινόµενο σύνθηµα µια εναλλακτική λύση για τις περισσότερο συγκεκριµένες ιδέες που χαρακτηρίζουν σηµαντικές διαταραχές σε διαφορετικά συστήµατα. Η διαχείριση των κρίσεων είχε γίνει ένα έργο, που αναπτύχθηκε όχι µόνο από την πολιτική επιστήµη, αλλά και από άλλους κλάδους. 3 Πιθανώς από τη συζήτηση για το βιβλίο του Erlich << Ο Πληθυσµός βόµβα>>, η γνωστή έκθεση της Λέσχης της Ρώµης και η πρώτη ενέργεια και η επισιτιστική κρίση στη δεκαετία του 1970, η έννοια της συστηµικής αλληλεξάρτησης των διαφόρων κρίσεων και η έννοια µιας εποχής µέγα κρίσης τέθηκε σε παγκόσµιο διάλογο και µια σειρά από µελέτες, που έχουν γραφτεί. ιαφορετικά µοντέλα υπολογιστώ ν διευκολύνουν την ποσοτικοποίηση των διασυνδέσεων µεταξύ των διάφορων περιοχών, για τις οποίες επαρκή στοιχεία είχαν γίνει διαθέσιµα. 4 Brie, Michael: Τρόποι εξόδου από την κρίση του νεοφιλελευθερισµού. ιάλογος Ανάπτυξης. Νο.51, Ιανουάριος 2001, σελ Ουψάλα, Σουηδία.

2 2 Mihaly Simai Φθινόπωρο 2010/3 Εκείνοι, οι οποίοι µιλούν για την κρίση της παγκοσµιοποίησης ή της πολυµερούς προσέγγισης αποτελούν επίσης µια σηµαντική οµάδα. Ένας γνωστός Αµερικάνος δηµοσιογράφος-αναλυτής, Fared Zachariah προτείνει, για παράδειγµα, την ακόλουθη ιδέα. << Γενικότερα, η θεµελιώδης κρίση που αντιµετωπίζουµε είναι της ίδιας της παγκοσµιοποίησης. Έχουµε παγκοσµιοποιήσει τις οικονοµίες των εθνών. Το εµπόριο, τα ταξίδια και ο τουρισµός φέρνει τους ανθρώπους κοντά. Η τεχνολογία έχει δηµιουργήσει παγκόσµιες αλυσίδες εφοδιασµού, εταιρειών και πελατών. Αλλά η πολιτική µας παραµένει αποφασιστικά σε εθνικό επίπεδο. Αυτή η ένταση βρίσκεται στο επίκεντρο των πολλών ατυχηµάτων αυτής της εποχής µια αντιστοιχία µεταξύ διασυνδεόµενων οικονοµιών που παράγουν τα παγκόσµια προβλήµατα, αλλά όχι ταιριαστής πολιτικής διαδικασίας που µπορεί να επηρεάσει παγκόσµιες λύσεις. Χωρίς καλύτερο διεθνή συντονισµό, θα υπάρξουν περισσότερες συγκρούσεις και τελικά µπορεί να υπάρξει υποχώρηση από την παγκοσµιοποίηση προς την ασφάλεια και την αρχή ανάπτυξης των προστατευµένων εθνικών οικονοµιών>>. 6 Υπάρχει µια µικρή αµφιβολία, ωστόσο, ότι η οικονοµική ύφεση, η οποία ξεκίνησε το 2007, θα µπορούσε να χαρακτηριστεί ως η πιο σοβαρή παγκόσµια οικονοµική κρίση µετά τη Μεγάλη Ύφεση της δεκαετίας του 1930 µε τις µακροπρόθεσµες και σε ορισµένες περιοχές καταστρεπτικές συνέπειες. Είχε ξεκινήσει ως χρηµατοπιστωτική κρίση και εξαπλώθηκε γρήγορα πρώτα σε ολόκληρο το χρηµατοπιστωτικό σύστηµα και στη συνέχεια στο υπόλοιπο των οικονοµιών. Εδώ θέλω να τονίσω ότι ακόµα κα µία συστηµική κρίση δεν συνεπάγεται την κατάρρευση ενός συστήµατος, αλλά είναι µια σηµαντική διαταραχή ή αναταραχή εµπόδιο ή παρακωλύει σοβαρά τη λειτουργία της. Μπορεί να είναι όµως κορυφαίος στην κατάρρευση του συγκεκριµένου συστήµατος µε σοβαρές και συχνά απρόβλεπτες παγκόσµιες πολιτικές, κοινωνικές και οικονοµικές συνέπειες. Ακόµα και αν η παγκόσµια οικονοµία σιγά-σιγά και άνισα εισέρχεται σε µια εποχή µετά την κρίση, που χαρακτηρίζεται από αργή ανάπτυξη των αγορών, ανεργία και ασταθείς αγορές, σε αυτό το έγγραφο θα πρέπει να ξεκινήσει µια συζήτηση σχετικά µε το παγκόσµιο περιβάλλον και µερικά από τα κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης. Στο παγκόσµιο περιβάλλον της τρέχουσας κρίσης Πέντε χρόνια πριν ο Γενικός Γραµµατέας του ΟΗΕ Κόφι Ανάν έκανε µια σηµαντική δήλωση στην έκθεσή του προς τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ σχετικά µε την κατάσταση του κόσµου, περπατώντας σε ένα σταυροδρόµι. Υπάρχουν περίοδοι στην ιστορία όπου η ανθρωπότητα βρίσκεται σε ένα σταυροδρόµι, όταν οι διαδροµές που ακολουθούνται επηρεάζουν µεγάλο αριθµό ανθρώπων µε θεµελιώδεις τρόπους για εκατοντάδες χρόνια. Είµαστε σε µια από τις περιόδους αυτές τώρα, καθώς οι αποφάσεις που κάνουµε κατά τις επόµενες δεκαετίες σε σηµαντικά ζητήµατα, όπως το παγκόσµιο περιβάλλον, οι προκλήσεις του πληθυσµού, σχετικά µε τη διάδοση των πυρηνικών όπλων και πολλές άλλες παγκόσµιες προκλήσεις, θα επηρεάσουν τις ζωές δισεκατοµµυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσµο για αµέτρητες γενιές. Αυτό οφείλεται στις περισσότερο ή λιγότερο πρωτοφανείς αλλαγές. Σε ένα από τα βιβλία µου, χαρακτήρισα τις τελευταίες δεκαετίες του 20 ου αιώνα και τις πρώτες δεκαετίες του 21 ου αιώνα 7 ως την εποχή των πολλαπλών παγκόσµιων µετασχηµατισµών, µε πολλές αρνητικές συνέπειες, αλλά και µερικές φορές µε σηµαντικές νέες ευκαιρίες για ορισµένους φορείς του παγκόσµιου συστήµατος. Στην προσέγγιση µου, έχω επιστήσει την θεωρητική και πρακτική έµπνευση από τον Karl Polany << Ο Μεγάλος Μετασχηµατισµός >>. Μερικά από αυτά, όπως ο δηµογραφικός µετασχηµατισµός, η υπέρ-αστικοποίηση, οι αλλαγές στην παγκόσµια δοµή της εξουσίας, οι συνέπειες της παγκόσµιας οικολογικής κρίσης, έχουν ρίζες στην κληρονοµιά του 20 ου αιώνα 8. Οι παγκόσµιες συνέπειες του 5 Soros, George: Η κρίση του Παγκόσµιου Καπιταλισµού. Νέα Υόρκη, Public Affairs, 1998, σελ Newsweek, 22 Ιουνίου, Mihaly Simai: Η Εποχή των Παγκόσµιων µετασχηµατισµών: οι Ανθρώπινες ιαστάσεις. Βουδαπέστη, Ακαδηµία, Ο 20 ος αιώνας υπήρξε πράγµατι µια από τις πιο αµφιλεγόµενες εποχές της ανθρώπινης ιστορίας. Ήταν η εποχή του εθνικισµού και του διεθνισµού υπό διαφορετικές σηµαίες και ιδεολογίες µε ειρηνικά ή βίαια µέσα. Ήταν ο αιώνας της αποικιοποίησης, η διάλυση των µεγάλων αυτοκρατοριών. Ο αιώνας έχει συµπεριλάβει κάποιες από τις χειρότερες δικτατορίες της ανθρώπινης ιστορίας και την άνευ προηγουµένου διεύρυνση της ελευθερίας και δηµοκρατίας. Επαναστάσεις και αντεπαναστάσεις, παγκόσµιοι πόλεµοι, πόλεµοι για την εθνική απελευθέρωση, θρησκευτικές, ταξικές, ιδεολογικές και εθνοτικές συγκρούσεις άνοιξαν τον ανώµαλο δρόµο προς την τρίτη χιλιετία. Η κοινωνία των πολιτών, οι καλοθελητές που κηρύττουν για ανθρώπινη αλληλεγγύη, οι στενόµυαλοι, δογµατικοί και βίαιοι φονταµενταλιστές, κινήµατα που χαρακτηρίστηκαν τροµοκράτες και αργότερα έγιναν επικεφαλείς των νέων τους χωρών, οι πολιτικοί ηγέτες οι οποίοι ήταν υπεύθυνοι για τη µαζική δολοφονία των εκατοµµυρίων και εξακολουθούν να θεωρούνται ως ήρωες από ορισµένες οµάδες, παγκόσµιοι οργανισµοί εγκληµατιών και πολλές άλλες παράξενες, βίαιες ή µη βίαιες οµάδες ήταν µεταξύ των βασικών φορέων του. Ενενήντα τοις εκατό των λογίων που έζησαν και

3 3 Τριµηνιαία ιεθνών Σπουδών αναδυόµενου νέου παγκόσµιου συστήµατος του καπιταλισµού στη διαδικασία της παγκοσµιοποίησης, στο ρόλο των κρατών στην οικονοµική και κοινωνική ανάπτυξη και στις διάφορες περιοχές του κόσµου µπορεί να είναι πιο εµφανής στις τελευταίες δεκαετίες του 21 ου αιώνα. Η σύµπτωση των σηµαντικών αλλαγών µέσα σε µια δεδοµένη εποχή, είναι σπάνιο στην ανθρώπινη ιστορία. Οι διάφορες µεταµορφώσεις, οι εξελισσόµενοι νέοι παράγοντες και δυνάµεις που οδήγησαν σε έναν ήδη πολύπλοκο, ποικιλόµορφο και ταραχώδη κόσµο του 21 ου αιώνα. Αυτά επίσης εξηγούν γιατί οι συνέπειες της κρίσης, συµπεριλαµβανοµένης ειδικά της τρέχουσας, έχουν πιθανώς αρκετές διαφορές όχι µόνο ανάµεσα στο Βορρά και το Νότο, αλλά ανάµεσα και στις ατοµικά ανεπτυγµένες και στις αναπτυσσόµενες χώρες. Οι διάφορες κρίσεις έχουν συχνά θεωρηθεί ως ορόσηµα ή σηµεία καµπής στην ιστορική σήµανση ορισµένων <<καταλήξεων>>: το τέλος της ιστορίας, το τέλος της γεωγραφίας και του έθνους-κράτους. Σε σχέση µε την τρέχουσα κρίση, έχει γίνει της µόδας ξαφνικά να προβλέπει το <<τέλος της παγκοσµιοποίησης>>, το τέλος του νεοφιλελευθερισµού ή ακόµα και το τέλος του καπιταλισµού. Πολλοί στον ακαδηµαϊκό κόσµο απορρίπτουν τους νεοφιλελεύθερους προφήτες υπέρ του Schumpeter και Keynes, ακόµα και του Μαρξ, σε µια προσπάθεια να αναζητήσουν το µέλλον του καπιταλιστικού συστήµατος. Στην κρίση του Καπιταλισµού Αυτό το έγγραφο δεν είναι ένα µέρος για θεωρητική συζήτηση για την πραγµατικότητα των <<τελειωµένων>> εννοιών. Κατά την άποψή µου, ο Καπιταλισµός της µετά-ψυχροπολεµικής εποχής, η αποκατάσταση της παγκόσµιας κυριαρχίας του, είναι µόνο η αρχή ενός νέου καπιταλιστικού συστήµατος του 21 ου αιώνα. Η <<Παγκόσµια Οικονοµία>>, η οποία είναι στην πραγµατικότητα η οικονοµική βάση του παγκόσµιου καπιταλιστικού συστήµατος και η κύρια περιοχή της παγκοσµιοποίησης είναι µεγαλύτερη από ποτέ πριν στην ανθρώπινη ιστορία, όπως αυτή αντικατοπτρίζεται στο µέγεθος του παγκόσµιου προϊόντος, στο συσσωρευµένο κεφάλαιο που υπάρχει και λειτουργεί σε διάφορες µορφές, στον όγκο της παγκόσµιας κατανάλωσης. Οι σηµαντικότεροι µη κρατικοί φορείς στο σύστηµα, η διακρατική εταιρεία κατέχει δεσπόζουσα ρόλο σχεδόν σε όλους τους τοµείς της παγκόσµιας οικονοµίας. Κάποιοι συγγραφείς, ακόµα και από αυτούς που δεν ανήκουν στην κατηγορία των επικριτών του συστήµατος, σκέφτονται τη δεδοµένη εποχή σε ένα ευρύτερο νόηµα, ως την κρίση του παγκόσµιου καπιταλισµού. Ο George Soros σε ένα από τα βιβλία του, που εκδόθηκε πολύ πριν την ισχύουσα κρίση, έγραψε για την κρίση του παγκόσµιου καπιταλισµού. Με τον όρο <<παγκόσµιο καπιταλιστικό σύστηµα>> ο Soros δεν εννοούσε τον καπιταλισµό ως ένα παγκόσµιο σύστηµα παραγωγής µε στόχο το κέρδος, αλλά την πιο περιορισµένη έννοια των σύγχρονων παγκοσµίων χρηµατοπιστωτικών διακανονισµών που επιτρέπουν την περισσότερη ή λιγότερη διακίνηση κεφαλαίου σε ολόκληρο τον κόσµο, στον οποίο οι αναλογίες κέρδους, οι συναλλαγµατικές αναλογίες και οι τιµές µετοχών σε διάφορες χώρες είναι στενά συσχετιζόµενες και οι παγκόσµιες χρηµατοπιστωτικές αγορές καταβάλλουν τεράστια επιρροή στις οικονοµικές προϋποθέσεις. Είναι αυτοί οι διακανονισµοί αυτή η µόνη παγκόσµια χρηµατοπιστωτική αγορά που αυτός λέει ότι βρίσκεται σε κίνδυνο υποβάθµισης: το οποίο, βέβαια, δε θα είναι ακριβώς το ίδιο µε την κατανάλωση του καπιταλισµού. << Για να το θέσουµε αδρά, η επιλογή που αντιµετωπίζουµε είναι είτε να ρυθµίσουµε τις παγκόσµιες χρηµατοπιστωτικές αγορές διεθνώς είτε να το αφήσουµε σε κάθε ατοµικό κράτος να προστατέψει τα δικά του συµφέροντα όσο καλύτερα µπορεί. Ο τελικός αγώνας θα οδηγήσει σίγουρα στην καταστροφή του γιγάντιου κυκλικού συστήµατος, δηλαδή του παγκόσµιου καπιταλισµού>>. Ο Soros δεν ανέφερε στα γραπτά του ότι το << αναστηλωµένο παγκόσµιο καπιταλιστικό σύστηµα του 21 ου αιώνα, το σύστηµα διαφέρει σε πολλές απόψεις από τον καπιταλισµό, του οποίου το καθολικό χαρακτηριστικό έχει σπάσει από το Πρώτα από όλα, είναι ένα δυναµικό, ιεραρχικό, πολυπολικό σύστηµα. Στην κορυφή της ιεραρχίας βρίσκονται ακόµη τα Ηνωµένα Έθνη, η µόνη πολυδιάστατη δύναµη. Αυτά τα έθνη, των οποίων η δύναµη βασίζεται σε αρκετούς παράγοντες, όπως η µεγάλη και ανεπτυγµένη οικονοµία, ο δυνατός στρατός, η επιρροή στην παγκόσµια πολιτική και διπλωµατία και η σφαίρα επαρκών πληροφοριών, απαιτούν µετρήσιµα πλεονεκτήµατα. Το σύστηµα, όµως, είναι πολύ πιο διαφορετικό από ότι ήταν τον 19 ο και τις αρχές του 20 ου αιώνα. εν είναι ο καπιταλισµός των <<περιφερειακών αυτοκρατοριών>>. Σύµφωνα µε κάποιους αναλυτές, υπάρχουν οικονοµικές αυτοκρατορίες, αλλά ακόµη και αυτοί που χρησιµοποιούν αυτόν τον όρο αναγνωρίζουν, ότι οι ρόλοι του είναι αρκετά διαφορετικοί από εργάστηκαν στην ανθρώπινη ιστορία διαµόρφωναν και ανέπτυσσαν την ταχεία πρόοδο της επιστήµης και της τεχνολογίας, που ενσωµατώνονται σε νέα προϊόντα, διαδικασίες, καταναλωτικά αγαθά και τροµερά οπλικά συστήµατα. Η ριζική βελτίωση της ποιότητας της ζωής πολλών εκατοµµυρίων, η µαζική φτώχεια και εξαθλίωση, οι προσδοκίες, η απογοήτευση και η απελπισία δισεκατοµµυρίων είναι όλα µέλη της αµφιλεγόµενης κληρονοµιάς του αιώνα που αφήσαµε πίσω µας.

4 4 Mihaly Simai Φθινόπωρο 2010/3 αυτούς των πολιτικών αυτοκρατοριών. Μπορεί, βέβαια, να υπάρχουν κίνδυνοι, που τα µικρό-κράτη εκτιθέµενα στο έλεος των παγκόσµιων οικονοµικών δυνάµεων µπορούν εύκολα να γίνουν πελατειακά κράτη. Όσο για τη λειτουργία του συστήµατος πιστεύω ότι η ίδια η αξιολόγηση του καπιταλισµού, µετά την κατάλυση των σοσιαλιστικών καθεστώτων, έχει αναφερθεί από τον Ιωάννη Παύλο ΙΙ στην Εγκύκλιο επιστολή του << Εκατό Χρόνια >> το Είναι µια πιο σηµαντική προειδοποίηση από ότι ήταν στις αρχές του 1990: << µπορεί ίσως να ειπωθεί ότι, µετά την αποτυχία του Κοµµουνισµού, ο Καπιταλισµός είναι το νικητήριο κοινωνικό σύστηµα και ότι ο καπιταλισµός πρέπει να είναι ο στόχος των χωρών που σήµερα καταβάλλουν προσπάθειες για ανοικοδόµηση της οικονοµίας και κοινωνίας τους. Είναι αυτό το µοντέλο που θα έπρεπε να προταθεί στις χώρες του Τρίτου Κόσµου, που ψάχνουν για την πορεία προς την πραγµατική οικονοµική και πολιτική πρόοδο. Η απάντηση είναι προφανώς περίπλοκη. Αν από το <<καπιταλισµός>> εννοείται ένα οικονοµικό σύστηµα το οποίο αναγνωρίζει το θεµελιώδες και θετικό ρόλο των επιχειρήσεων, την αγορά, την ατοµική ιδιοκτησία και τη συνακόλουθη ευθύνη για τα µέσα παραγωγής, καθώς και η δωρεάν ανθρώπινη δηµιουργικότητα στον οικονοµικό τοµέα, τότε η απάντηση είναι σίγουρα καταφατική, αν και θα ήταν µάλλον πιο πρέπον να µιλάµε για µια <<οικονοµία των επιχειρήσεων>>, <<οικονοµία της αγοράς>> ή απλά <<ελεύθερη οικονοµία>>. Αλλά αν το <<καπιταλισµός>> σηµαίνει ένα σύστηµα, στο οποίο η ελευθερία στον οικονοµικό τοµέα δεν περιορίζεται µέσα σε ένα ισχυρό νοµικό πλαίσιο τότε η απάντηση είναι σίγουρα αρνητική>>. Και συνέχισε: << Η σοσιαλιστική λύση έχει αποτύχει, αλλά οι πραγµατικότητες και της περιθωριοποίησης και εκµετάλλευσης παραµένουν στον κόσµο, ιδιαίτερα στον Τρίτο Κόσµο, όπως και η πραγµατικότητα της ανθρώπινης αλλοτρίωσης ειδικά στις πιο προηγµένες χώρες Πράγµατι υπάρχει ο κίνδυνος ότι µια ριζοσπαστική καπιταλιστική ιδεολογία θα µπορούσε να εξαπλωθεί, η οποία αρνείται ακόµα και να εξετάσει αυτά τα προβλήµατα, στην εκ των προτέρων πίστη ότι κάθε προσπάθεια για την επίλυση τους είναι καταδικασµένη σε αποτυχία, και η οποία αναθέτει στα τυφλά τη λύση τους στην ελεύθερη ανάπτυξη των δυνάµεων της αγοράς>>. Οι τρόποι µε τους οποίους τα διάφορα µοντέλα του καπιταλισµού συνέβαλλαν στην οικονοµική ανάπτυξη, αυξάνοντας την ανισότητα και την αστάθεια εξαρτάται σε µεγάλο βαθµό στους ειδικούς παράγοντες κάθε χώρας. Το αµερικανικό σύστηµα, όπου η διεθνής κρίση ξέσπασε, έχει χαρακτηριστεί ως µια οργανωµένη φιλελεύθερη ελεύθερη αγορά. Ενώ καταρχήν, οι περισσότεροι από τους απαραίτητους οικονοµικούς κανονισµούς ήταν <<διαθέσιµοι>>, στην πράξη δεν έχουν εφαρµοστεί. Το άλλο µοντέλο του καπιταλισµού, οι διάφορες συνθέσεις και τα αποµεινάρια του κράτους πρόνοιας στην Ευρώπη µε σχετικά υψηλό επίπεδο των κοινωνικών δαπανών και βαθειά ενταγµένη µέσα και µε την παγκόσµια οικονοµία και ιδιαίτερα µε τις Ηνωµένες Πολιτείες, µέσω των παγκόσµιων χρηµατοπιστωτικών οµίλων ετερογενών δραστηριοτήτων και οι διακρατικές εταιρείες, έχουν πληγεί ιδιαίτερα από την κρίση. Το εταιρικό µοντέλο στην Ιαπωνία και σε άλλες ασιατικές χώρες έχει αποδειχθεί ευάλωτο και λόγω της εξάρτησής τους στις παγκόσµιες αγορές. Οι συνέπειες της κρίσης για τα διάφορα συστηµικά υβρίδια στον αναπτυσσόµενο κόσµο στις πρώην σοσιαλιστικές χώρες, εξαρτάται από τον χαρακτήρα της αλληλοσύνδεσης µε τον ανεπτυγµένο κόσµο, τον όγκο των αποθεµάτων τους και τις δυνατότητες της κυβέρνησης να προστατέψει την οικονοµία τους ή να εφαρµόσει εγχώρια τονωτικά µέτρα. Ορισµένες χώρες στην οµάδα αυτή θα µπορούσαν να διαχειριστούν καλύτερα τις οικονοµικές συνέπειες της κρίσης, κυρίως επειδή είχαν σηµαντικά αποθέµατα και το χρηµατοπιστωτικό τους σύστηµα δεν έχει φορτωθεί µε κακές ασφάλειες. Τα πρότυπα και τα αποτελέσµατα Στην αρχή της, η τρέχουσα κρίση ορθώς θεωρούνταν ως µια τραπεζική, πιστωτική ή οικονοµική κρίση από τους περισσότερους εµπειρογνώµονες. Οι χρηµατοοικονοµικές και τραπεζικές κρίσεις έχουν µια µακρά ιστορία, η οποία είναι τόσο παλιά όσο και η ύπαρξη του ίδιου του χρηµατοπιστωτικού τοµέα. Ενώ όλες οι αγορές είναι ατελείς και υπόκεινται σε αποτυχία, οι χρηµατοοικονοµικές αγορές είναι πιο επιρρεπείς από τις άλλες να αποτυγχάνουν, επειδή έχουν µολυνθεί µε τρεις ιδιαίτερες ελλείψεις: της ασύµµετρης πληροφόρησης, της αγελαίας συµπεριφοράς και των αυτοεκπληρωτικών πανικών. Ασταθείς χρηµατοοικονοµικές ροές συχνά οδηγούν σε ένα από τα τρία είδη κρίσεων: Τη ηµοσιονοµική κρίση. Η κυβέρνηση χάνει απότοµα τη δυνατότητα να κυλήσει πάνω από το εξωτερικό χρέος και να προσελκύσει νέα εξωτερικά δάνεια, ενδεχοµένως αναγκάζοντας την κυβέρνηση σε αναδιάρθρωση ή αθέτηση των 9 Ιωάννης Παύλος ΙΙ (1991). Από την Εκατοστή Επέτειο της Εκατονταετηρίδας της Αλλαγής, Εγκύκλιος Επιστολή. Καθολικό Συνέδριο Ηνωµένων Πολιτειών, Ουάσινγκτον. ηµοσίευση Νο.436-8, σελ

5 5 Τριµηνιαία ιεθνών Σπουδών υποχρεώσεων της. Ανταλλαγή κρίσης. Οι συµµετέχοντες στην αγορά µετατοπίζουν απότοµα τα αιτήµατά τους από τις εγχώριες νοµισµατικές καταθέσεις σε ξένες, εξαντλώντας τα συναλλαγµατικά αποθέµατα της κεντρικής τράπεζας στο πλαίσιο ενός συνδεδεµένου συστήµατος συναλλαγµατικών ισοτιµιών. Τραπεζική κρίση. Οι εµπορικές τράπεζες χάνουν απότοµα την ικανότητα να κυλήσουν πάνω από όργανα της αγοράς (π.χ. πιστοποιητικά-από-κατάθεση) ή αναγκάζονται σε µια ξαφνική απόσυρση κεφαλαίων από τις καταθέσεις όψεως, καθιστώντας έτσι τις τράπεζες ρευστές και ενδεχοµένως σε πτώχευση. 10 Τι είναι κοινό µεταξύ σχεδόν όλων των κρίσεων είναι η συσσώρευση υπερβολικής µόχλευσης στο σύστηµα και την αναπόφευκτη έκρηξη της χρηµατοπιστωτικής φούσκας που προκύπτει από τέτοιες µοχλεύσεις. Οι µεγάλες κρίσεις διαδέχονται η µια την άλλη, αλλά ποτέ σε µια πανοµοιότυπη µορφή, γιατί είναι χαρακτηριστικό του καπιταλισµού που εξελίσσεται σε ένα φαύλο κύκλο, ποτέ όµως περνώντας δυο φορές µέσα από την ίδια διάταξη. Κάθε οικονοµική κρίση τείνει να είναι νέα και πρωτότυπη όσον αφορά το διαρθρωτικό υπόβαθρο και την αλληλεπίδραση των αιτιών του και τον µηχανισµό µετάδοσης. Υπάρχει µια µακροχρόνια, βαθιά ριζωµένη διαρθρωτική αλλαγή, στο έδαφος της οποίας η τρέχουσα κρίση αναπτύχθηκε και υπάρχουν βραχυπρόθεσµες αιτίες. Η δοµή της παγκόσµιας οικονοµίας έχει αλλάξει ριζικά κατά τη διάρκεια του δευτέρου µισού του 20 ου αιώνα. Μεταξύ των τοµεακών αλλαγών, που συνδέονται άµεσα µε την κρίση, η πιο σηµαντική αλλαγή ήταν << η εµβάθυνση της χρηµατοπιστωτικής αγοράς >>, η ταχεία αύξηση του χρηµατοοικονοµικού τοµέα ή η επέκταση της χάρτινης οικονοµίας. Αυτό είναι το µέρος του εθνικού ή του παγκόσµιου οικονοµικού συστήµατος, όπου δεν υπάρχει παραγωγή υλικού και κυριαρχείται από τις κινήσεις των χρηµάτων, των µετοχών, των οµολόγων και άλλων χρηµατοοικονοµικών µέσων. Από το 1980 έχει αυξηθεί τρεις φορές πιο γρήγορα από την <<πραγµατική οικονοµία>>: βιοµηχανία, γεωργία, σχετικές υπηρεσίες, µεταφορές, επικοινωνία, εµπόριο. Η ανάπτυξή της τόνωσε την άνευ προηγουµένου ανάπτυξη των παγκόσµιων χρηµατοοικονοµικών κέντρων. Κατά τη µεσαιωνική περίοδο οι <<πόλεις - κράτη>> αναδείχθηκαν ως τα κέντρα του εµπορίου. Κατά τον 20 ο αιώνα από τα σπουδαία κέντρα του παγκόσµιου εµπορίου χρήµατος, που επικέντρωσαν αποθέµατα και συναλλαγµατικά εµπορεύµατα, προέκυψαν ιδιωτικά χρηµατοπιστωτικά ιδρύµατα. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών του αιώνα, έγιναν οι παγκόσµιες συγκεντρώσεις της χάρτινης οικονοµίας. Οι κύριοι παράγοντες σε αυτά τα κέντρα ήταν χρηµατοπιστωτικοί όµιλοι ετερογενών δραστηριοτήτων, επενδύσεις και εµπορικές τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες, ασφαλιστές, χρηµατιστές, µεσιτικά σπίτια κ.α. Αυτά τα κέντρα, όπως το Λονδίνο, η Νέα Υόρκη, το Τόκιο, το Χον Κόνγκ, η Σαγκάη, η Σιγκαπούρη, η Φρανκφούρτη, το Παρίσι, το Άµστερνταµ, η Γενεύη, το Ντουµπάι, κλπ., δεν συνδέονται µόνο µε την κινητικότητα του κεφαλαίου, αλλά µέσω της διασύνδεσης των χρηµατιστηρίων που λειτουργούν 24 ώρες. Παίζουν ένα ιδιαίτερα σηµαντικό ρόλο στην κερδοσκοπία, αλλά και στην ταχεία εξάπλωση του πανικού. Τα κέντρα αυτά έγιναν πολύ σηµαντικά, επίσης, στις εθνικές οικονοµίες. Το κέντρο του Λονδίνου είναι υπεύθυνο για το 15 τοις εκατό του ΑΕΠ στο Ηνωµένο Βασίλειο. Όλες αυτές οι αλλαγές προώθησαν έναν ανεπανάληπτο βαθµό από χρηµατοπιστωτικές καινοτοµίες. Ειδικά στις προηγµένες οικονοµίες, όπως οι Ηνωµένες Πολιτείες και το Ηνωµένο Βασίλειο, ο χρηµατοπιστωτικός τοµέας έχει αποτελέσει ένα µη βιώσιµο µερίδιο των εταιρικών κερδών και αύξηση των κερδών. Ενώ η οικονοµία του χαρτιού και η πραγµατική οικονοµία είναι αλληλένδετα, τόσο σε εθνικό όσο και διεθνές πλαίσιο, η ζωντάνια της πραγµατικής οικονοµίας η οικονοµία που οι περισσότεροι άνθρωποι εξαρτώνται για την επιβίωσή τους έχει υπονοµευθεί. Κατά τη διάρκεια µιας περιόδου ισχυρής οικονοµικής 10 Οι χρηµατοπιστωτικές κρίσεις έχουν περιγραφεί σε διάφορα βιβλία ως µια κατάσταση όπου η αλυσίδα κεφαλαίων του χρηµατοπιστωτικού συστήµατος διαλύεται. Εκ πρώτης όψεως, δεν υπάρχουν αρκετά χρήµατα σε ένα οικονοµικό σύστηµα. Στην πραγµατικότητα, ο λόγος είναι ότι η κυκλοφορία του νοµίσµατος δεν είναι καλό. Οι εταιρείες ή οι επιχειρηµατίες δεν έχουν κεφάλαια ή έχουν έλλειψη και δεν µπορούν να πάρουν δάνεια από τις τράπεζες. Το χρήµα δεν µπορεί να ρέει ελεύθερα. Οι εταιρείες χρεοκοπούν ή µειώνουν το µέγεθος παραγωγής τους ή ακόµη επιβραδύνουν την επέκταση του εµπορίου τους. Η συρρίκνωση της παραγωγής και της µεταποιητικής βιοµηχανίας µπορεί να φανεί άµεσα από λιγότερες παραγγελίες και από τη σηµαντική µείωση του όγκου των προµηθειών των εισαγωγέων. Από την πλευρά των εµπόρων λιανικής πώλησης, πωλούν την απογραφή τους το συντοµότερο δυνατό, πωλούν σε µειωµένες τιµές για να ανακτήσουν µετρητά και ελέγχουν την απογραφή ή ακόµη κρατούν µηδενική απογραφή. Καθώς η αναταραχή στις χρηµατοπιστωτικές χτύπησε την κανονική κυκλοφορία του εµπορίου, έχει ως αποτέλεσµα τη µεγάλη διακύµανση των συναλλαγµατικών ισοτιµιών και την υποτίµηση του νοµίσµατος. Ως αποτέλεσµα, το κόστος της προµήθειας θα είναι υψηλότερο. Το εµπόριο δέχτηκε πλήγµα σοβαρό τόσο από την αύξηση του κόστους αγοράς όσο και από τη µείωση της αγοραστικής δύναµης. Προς το παρόν, οι έµποροι χρειάζονται ανέξοδα αγαθά περισσότερο από ποτέ για να αντισταθµίσει την απώλεια που προκαλείται από το οικονοµικό σοκ. Εάν ο όγκος των πωλήσεων της χαµηλής τιµής αγαθών φτάσει σε µια χώρα ή περιοχή, εµπορικές τριβές µεταξύ των εµπορικών χωρών θα έρθουν εµπρός, χωρίς εξαίρεση, κατά τη διάρκεια της χρηµατοπιστωτικής κρίσης. Αν υπάρχουν πάρα πολλά εισαγόµενα αγαθά σε µια χώρα, αυτό θα οδηγήσει άµεσα στην αύξηση του προστατευτισµού στο εµπόριο και σε περισσότερα εµπόδια στο εµπόριο που παραβιάζουν την αρχή του ελεύθερου και δίκαιου εµπορίου.

6 6 Mihaly Simai Φθινόπωρο 2010/3 ανάπτυξης, η αύξηση των ροών κεφαλαίων και οι συµµετέχοντες παρατεταµένων αγορών σταθερότητας ζήτησαν υψηλότερες αποδόσεις χωρίς επαρκή εκτίµηση των κινδύνων και δεν ασκούν τη δέουσα επιµέλεια. Η αστάθεια και η µεταβλητότητα της χάρτινης οικονοµίας µπορεί να υποτιµήσει την οικονοµική βάση της πραγµατικής ζωής ή σε πιο µακρό-σενάρια µπορούν να οδηγήσουν στην κατάρρευση των εθνικών και περιφερειακών οικονοµιών αρκετά γρήγορα. Μια εξαιρετική βρετανίδα πολιτική-οικονοµολογος η Susan Strange αποκάλεσε αυτή τη διαδικασία <<καπιταλισµός του καζίνο>> αναφερόµενη στις απόψεις του Keynes. Στο βιβλίο της, Καπιταλισµός του Καζίνο η Susan Strange παροµοίασε το υτικό χρηµατοπιστωτικό σύστηµα µε ένα τεράστιο καζίνο. Όπως µέσα σε ένα καζίνο, <<ο κόσµος της υψηλής χρηµατοδότησης σήµερα προσφέρει στους παίχτες µια επιλογή παιχνιδιών>>. Αντί για ρουλέτα, µπλακ-τζακ ή πόκερ υπάρχει µια συµφωνία να γίνει η ξένη συναλλαγµατική αγορά και όλες οι παραλλαγές της: σε οµόλογα ή σε κρατικά χρεόγραφα ή µετοχές. Σε όλες αυτές τις αγορές µπορείτε να βάλετε στοιχήµατα για το µέλλον µε το να αντιµετωπίσετε προς τα εµπρός και µε το να αγοράσετε ή να πουλήσετε επιλογές και όλα τα είδη των άλλων οικονοµικών σκοτεινών εφευρέσεων. Μερικοί από τους παίκτες κυρίως τράπεζες παίζουν µε πολύ µεγάλα στοιχήµατα. Υπάρχουν επίσης πολλές αρκετά µικρές επιχειρήσεις. Υπάρχουν οι κορυφαίοι, επίσης, στην πώληση συµβούλων και µικροπωλητές των συστηµάτων στην ασφάλεια. Και οι κρουπιέρηδες σε αυτό το παγκόσµιο χρηµατοπιστωτικό καζίνο είναι οι µεγάλοι τραπεζίτες και χρηµατιστές. Παίζουν σαν να ήταν <<για το σπίτι>>. Είναι αυτοί, σε βάθος χρόνου, οι ποίοι κάνουν την καλύτερη <<δυνατή διαβίωση>>. Προχωράει για να παρατηρήσει τη µεγάλη διαφορά µεταξύ των απλών ειδών του τζόγου και της κερδοσκοπίας στις χρηµατοπιστωτικές αγορές είναι ότι κάποιος µπορεί να επιλέξει να µην παίξει τη ρουλέτα ή το πόκερ, ενώ ο καθένας επηρεάζεται από τον <<καπιταλισµό του καζίνο>>. Τι συµβαίνει στα πίσω γραφεία των τραπεζών και των κερδοσκοπικών αµοιβαίων κεφαλαίων <<θα έχει ξαφνικές, απρόβλεπτες και αναπόφευκτες συνέπειες για τη ζωή>>. 11 Κάθε οικονοµική κρίση µοιάζει µε άλλες κρίσεις και στις περισσότερες περιπτώσεις περνά µέσα από παρόµοιες φάσεις αλλά η καθεµία από αυτές έχει τα δικά της ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Οι ιδιαιτερότητες της σηµερινής κρίσης δεν είναι µόνο ο προφανής χαρακτήρας της και η παγκόσµια εξάπλωση, αλλά και η σχετικά γρήγορη µεταφορά της στην πραγµατική οικονοµία. Οι συνέπειές της µπορεί επίσης να είναι πιο διαδεδοµένες και οι χειρότερες µετά τη Μεγάλη Ύφεση. Έχει ξεκινήσει στις ΗΠΑ, όπου η οικονοµική ανάπτυξη των προηγούµενων ετών ήταν στην πραγµατικότητα µια χρηµατοπιστωτικού χρέους βόµβα. Ο ρόλος του χρέους ή όπως λέγεται σήµερα στο λεξιλόγιο των χρηµατοπιστωτικών οι <<αξιοποιήσεις>> υπήρξαν επίσης σηµαντικές στην Ευρώπη. Η φούσκα στην αγορά κατοικίας των ΗΠΑ διογκώθηκε από τις παγκόσµιες ροές κεφαλαίων. Η ευρωπαϊκή χρηµατοπιστωτική φούσκα περιελάµβανε µαζικό δανεισµό σε Ανατολική Ευρώπη και Λατινική Αµερική. Αυτές οι περιφερειακές φούσκες πολλαπλασιάστηκαν και συνδέθηκαν µε ένα παγκόσµιο χρηµατοπιστωτικό σύστηµα που επέτρεψε τα κεφάλαια να ρέουν εύκολα σε όλο τον κόσµο. Έχει προβλεφθεί από πολλούς ειδικούς ότι αν ο χρηµατοπιστωτικός τοµέας της µεγαλύτερης οικονοµίας στον κόσµο, της οποίας το νόµισµα και τα θεσµικά όργανα ήταν στο επίκεντρο του παγκόσµιου χρηµατοπιστωτικού συστήµατος, εισερχόταν σε µια βαθιά κρίση, που θα εξαπλωνόταν και θα γινόταν παγκόσµια. Η κρίση έχει εξαπλωθεί στην πραγµατική οικονοµία, µέσα από αλληλοενισχύοντα κανάλια: η <<πιστωτική κρίση>>, δηλαδή ο περιορισµός της διαθεσιµότητας πιστώσεων για το κεφάλαιο κίνησης, το εµπόριο και οι επενδύσεις που έκαναν επίσης τις αποφάσεις δαπανών των καταναλωτών και των επενδυτών όλο και πιο επιφυλακτική, οδηγώντας σε µικρότερη παραγωγή και ανεργία. Έχει µειώσει το διεθνές εµπόριο, τις ροές των κεφαλαίων και των εµβασµάτων. Η παγκόσµια οικονοµία έχει εισέλθει σε ένα φαύλο κύκλο µε πτωτικές συνδέσεις. Ο χρηµατοπιστωτικός φορέας αποδυναµώθηκε περαιτέρω. Η εξασθένιση του χρηµατοπιστωτικού τοµέα εξασθένισε ακόµα περισσότερο την πραγµατική οικονοµία Οι πολιτικοί άργησαν να µάθουν ότι είχαν να κάνουν µε δυο σοβαρές κρίσεις σε παγκόσµια κλίµακα, στο χρηµατοπιστωτικό σύστηµα και στην πραγµατική οικονοµία. Καθώς η οικονοµική κρίση έχει εξαπλωθεί από τις χρηµατοπιστωτικές αγορές στις πραγµατικές οικονοµίες των χωρών σε όλο τον κόσµο, οι κυβερνήσεις έχουν δικαιολογηµένα επικεντρωθεί σε βραχυπρόθεσµα µέτρα για τον περιορισµό της ζηµιάς. Χειροτεχνίας πακέτα στήριξης και οικονοµικές διαδηλώσεις για την αντιµετώπιση των άµεσων προβληµάτων έχουν για πολλούς λόγους αποτελέσει προτεραιότητα για αυτούς που χαράσσουν την πολιτική. Η κοινωνικοποίηση των ζηµιών µέσω του φορολογικού προϋπολογισµού σε εθνική και διεθνή κλίµακα έχει γίνει µια διαδεδοµένη επιλογή για την αντιµετώπιση των κακών συσσωρευµένων χρεών και των πτωχεύσεων. Οι περισσότερες κυβερνήσεις, είτε αυτές είναι συντηρητικές είτε σοσιαλδηµοκρατικές, είτε αµερικανικές είτε σκανδιναβικές, έπρεπε να καταφύγουν σε αυτή τη µέθοδο προκειµένου να αποφευχθεί µια 11 Παράξενο, S. Casino Καπιταλισµός, Μάντσεστερ, Ηνωµένο Βασίλειο: Manchester University Press, 1986

7 7 Τριµηνιαία ιεθνών Σπουδών κατάρρευση ολόκληρου του τραπεζικού και χρηµατοπιστωτικού συστήµατος και α αποφευχθεί µια σηµαντική παγκόσµια αύξηση της ανεργίας. Πέρα από τις άµεσες αιτίες και τις επιπτώσεις της κρίσης υπήρξαν µια σειρά από συγκεκριµένους παράγοντες που οδήγησαν στην πτώση. Το έδαφος στο οποίο αναπτύχθηκε η οικονοµική κρίση έχει γίνει ένα διεθνές δίκτυο µεγάλων ανισορροπιών στα τρέχουσα ισοζύγια, αντικατοπτρίζοντας τις εθνικές ανισορροπίες µεταξύ αποταµίευσης και επενδύσεων στις µεγάλες χώρες, το οποίο ξεκίνησε να αναπτύσσεται ταχύτατα µετά το Υπήρξε µια υπέρ-εµπιστοσύνη στη δύναµη του χρηµατοπιστωτικού τοµέα. Πρώτα από όλα, η υπερβολική µόχλευση συνέβη µια περίοδο όταν η σπουδαιότερη οµοφωνία είχε αναπτυχθεί µέσα από τη διαδικασία της Βασιλείας για την αναγκαιότητα και το ύψος των επαρκών κεφαλαίων που απαιτούνται γενικά σε τραπεζικά ιδρύµατα. Επιπλέον, εξελιγµένες οικονοµικές δυνατότητες διαχείρισης κινδύνου είχαν επίσης αναπτυχθεί στο πλαίσιο των µεγάλων χρηµατοπιστωτικών ιδρυµάτων κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου της ασυνήθιστα υψηλά γρήγορης ανάπτυξης τόσο σε µέγεθος όσο και σε πολυπλοκότητα του χρηµατοπιστωτικού συστήµατος. Με την οικονοµική απελευθέρωση σε ορισµένες χώρες, ιδιαίτερα στις Ηνωµένες Πολιτείες και το Ηνωµένο Βασίλειο, τα χρηµατοπιστωτικά ιδρύµατα µεγάλωσαν επίσης σε πολυπλοκότητα. Οι χρηµατοπιστωτικοί όµιλοι άρχισαν να εξαπλώνουν τις επιχειρήσεις τους σε όλες σχεδόν τις χρηµατοπιστωτικές λειτουργίες σε ένα σύστηµα: τράπεζες, ασφάλειες, διαχείριση περιουσιακών στοιχείων, διαπραγµάτευση λογαριασµού, επενδυτική τραπεζική, χρηµατιστήριο και τα παρόµοια. Η σχετική σταθερότητα στις χρηµατοπιστωτικές αγορές, αντανακλώντας το χαµηλό κόστος των κεφαλαίων και την ισχυρή οικονοµική ανάπτυξη, οδήγησε σε σηµαντική υποτίµηση του κινδύνου. Πιστοδοτικά πρότυπα είχαν αποδυναµωθεί και η µόχλευση είχε αυξηθεί. Η αύξηση της µόχλευσης βελτίωσε την έκθεση σε κίνδυνο ρευστότητας για τα χρηµατοπιστωτικά ιδρύµατα, καθώς εξαρτάται όλο και περισσότερο στις αγορές χονδρικής για τη χρηµατοδότηση και τα κονδύλια αυτά έγιναν όλο και πιο βραχυπρόθεσµα. Η κατάσταση αυτή επιδεινώθηκε από την εξάπλωση των καινοτοµιών και των επικίνδυνων συµφωνιών Νέα, σύνθετα χρηµατοπιστωτικά προϊόντα συσκότισαν κινδύνους και συνέβαλαν στη σοβαρή κακή εκτίµηση. Στην πρώτη δεκαετία του αιώνα τιτλοδοτηµένη διαµεσολάβηση και συναφείς πιστωτικές παραγωγές αυξήθηκαν µε πρωτοφανή ταχύτητα. Πιστωτικές φούσκες είχαν αναδειχθεί σε διάφορες περιοχές του κόσµου που άρχισαν να ανατινάζονται ταχύτατα καθώς η χρηµατοπιστωτική κρίση ξεδιπλώνεται. Η κατάρρευση της Leman Brothers ήταν µια συνέπεια και µια πρόσθετη πηγή της κρίσης, δηµιουργώντας πανικό και επιδεινώνοντας τη σοβαρή διάβρωση της εµπιστοσύνης στις χρηµατοπιστωτικές αγορές. εν ήταν, όµως, η µόνη αρνητική αντίδραση µεταξύ χρηµατοοικονοµικών και πραγµατικών οικονοµικών δραστηριοτήτων, οι οποίες παράτειναν τη χρηµατοπιστωτική κρίση στην πραγµατική οικονοµία. Έχει, βέβαια, περιορίσει τη ροή κεφαλαίων από το χρηµατοπιστωτικό σύστηµα στην πραγµατική οικονοµία, αλλά ένα περισσότερο ή λιγότερο ξεχωριστό σύνολο προβληµάτων που προέκυψαν στην πραγµατική οικονοµία: η ταχεία αύξηση του δυναµικού πλεονάσµατος στις µεγάλες βιοµηχανίες. Η κρίση έχει παραχθεί ή επιδεινωθεί σοβαρά σε ευρεία κλίµακα αλλά σε διαφοροποιηµένες περιπτώσεις σε όλη την υδρόγειο. Οι αρνητικές επιπτώσεις, οι οποίες έχουν αναφερθεί από πολλά κράτη ποικίλλουν ανά χώρα, περιφέρεια, επίπεδο ανάπτυξης και σοβαρότητα, περιλαµβάνουν τα εξής: Ταχεία αύξηση της ανεργίας, της φτώχειας και της πείνας Επιβράδυνση της ανάπτυξης, οικονοµική συρρίκνωση Αρνητικές συνέπειες για το εµπορικό ισοζύγιο και το ισοζύγιο πληρωµών Εξάντληση των επιπέδων των άµεσων ξένων επενδύσεων Οι µεγάλες και ασταθείς κινήσεις στις συναλλαγµατικές ισοτιµίες Καλλιέργεια ελλειµµάτων του προϋπολογισµού, µείωση των φορολογικών εσόδων και µείωση των δηµοσιονοµικών περιθωρίων Συρρίκνωση του διεθνούς εµπορίου Αυξηµένη αστάθεια και πτωτικές τιµές για βασικά προϊόντα Μείωση των εµβασµάτων προς τις αναπτυσσόµενες χώρες Σηµαντική µείωση των εσόδων από τον τουρισµό Μαζική αντιστροφή των εισροών ιδιωτικών κεφαλαίων Μειωµένη πρόσβαση σε πιστώσεις και χρηµατοδότηση του εµπορίου Μειωµένη λαϊκή εµπιστοσύνη στα χρηµατοπιστωτικά ιδρύµατα Μειωµένη ικανότητα να διατηρηθούν τα κοινωνικά δίκτυα ασφαλείας και η παροχή άλλων κοινωνικών υπηρεσιών, όπως η υγεία και η εκπαίδευση Αύξηση της βρεφικής θνησιµότητας Κατάρρευση της αγοράς στέγης

8 8 Mihaly Simai Φθινόπωρο 2010/3 Υπάρχουν διάφορες εκτιµήσεις από διάφορους διεθνείς οργανισµούς και ακαδηµαϊκούς εµπειρογνώµονες σχετικά µε τις συνολικές απώλειες που αποδίδονται στην κρίση. 12 Παρά το γεγονός ότι το συνολικό κόστος της κρίσης, λόγω της µείωσης του ΑΕΠ και οι άµεσες ζηµιές θα χρειαστούν χρόνια για να µαθευτούν, είναι ήδη σαφές ότι η παγκόσµια οικονοµία έχει υποστεί τεράστιες ζηµιές 13. Υποχωρήσεις στα ίδια κεφάλαια και οι τιµές ακίνητων περιουσιών αφανίστηκαν 28,2 τρισεκατοµµύρια $ του παγκόσµιου πλούτου το 2008 και το πρώτο εξάµηνο του Μερικά από αυτά δεν έχουν ανακτηθεί. Το κόστος της <<διαχείρισης>> της παγκόσµιας οικονοµικής κρίσης, από το δεύτερο εξάµηνο του 2009 ήταν περίπου 11,9 τρισεκατοµµύρια δολάρια. Το σύνολο αυτό περιλαµβάνει εισφορές κεφαλαίου διοχετευµένες στις τράπεζες προκειµένου να τις αποτρέψει από την κατάρρευση, το κόστος του να απολαµβάνουν τα λεγόµενα τοξικά περιουσιακά στοιχεία, εγγυήσεις πάνω από τα χρέη και ρευστή υποστήριξη από τις κεντρικές τράπεζες. Ανέρχεται περίπου στις 20 τοις εκατό των συνολικών ετήσιων εκροών του κόσµου. Το µεγαλύτερο µέρος των χρηµάτων προέρχεται από τις ανεπτυγµένες χώρες µε συνολικά 10,2 τρισεκατοµµύρια $, ενώ οι αναπτυσσόµενες χώρες συνεισέφεραν 1,7 τρισεκατοµµύρια δολάρια, η πλειοψηφία των οποίων είναι για τη στήριξη της ρευστότητας των κεντρικών τραπεζών για τους οικονοµικούς τοµείς τους. Το συνδυασµένο έλλειµµα του προϋπολογισµού των χωρών που απαρτίζουν την G20 εκτιµάται ως 10,2 τοις εκατό του ΑΕΠ το 2009, το µεγαλύτερο µετά το εύτερο Παγκόσµιο Πόλεµο. Το µεγαλύτερο έλλειµµα θα το αντιµετωπίσουν οι ΗΠΑ µε 13,5 τοις εκατό του ΑΕΠ. ιεθνείς ροές κεφαλαίων έχουν µειωθεί κατά περισσότερο από 80 τοις εκατό. Οι κυβερνήσεις έλαβαν τα κατάλληλα µέτρα για να σώσουν τις τράπεζες και µερικές από τις µεγάλες επιχειρήσεις, αλλά αγνόησε τους κινδύνους µακροπρόθεσµα και τα καθήκοντα. Ως αποτέλεσµα, οι φορολογούµενοι ενδέχεται να κληθούν να πληρώσουν δυο φορές, µια φορά για τις διασώσεις και στη συνέχεια για το χρέος και να αντιµετωπίσουν την περικοπή των δηµόσιων και κοινωνικών υπηρεσιών. Πέρα από το κόστος της κρίσης και των συνεπειών της υπάρχει ένα ιδιαίτερα σηµαντικό πρόβληµα µακροπρόθεσµα, η παγκόσµια <<κρίση απασχόλησης>> µε συνέπεια την µακροπρόθεσµη ανάπτυξη χωρίς θέσεις εργασίας. Οι εργασίες πάνω από 40 εκατοµµυρίων ανθρώπων έχουν χαθεί. Οι περισσότεροι από αυτούς έγιναν άνεργοι, κάποιοι από αυτούς µπήκαν στην κατηγορία της προσωρινής απασχόλησης. Αυτή είναι ίσως η πιο επικίνδυνη κοινωνική συνέπεια της κρίσης, επιβαρύνοντας επίσης τη φτώχεια και τις ανισότητες. Αυτές οι <<επίσηµες>> δηλώσεις, ότι η κρίση έχει τελειώσει, µπορεί να είναι τεχνικά σωστές όσον αφορά την αύξηση του ΑΕΠ. Το κρίσιµο ερώτηµα είναι: η κρίση θα επιφέρει µια οικονοµική υποβάθµιση, περισσότερο ή λιγότερο µια στάσιµη περίοδο στην οικονοµία, που χαρακτηρίζεται από αύξηση της ανεργίας, σηµαντική και διαρκή ανεργία, αργή αύξηση στη ζήτηση των καταναλωτών; Σύµφωνα µε τις εκτιµήσεις της ΟΕ, εξακολουθούν να υπάρχουν εκατοµµύρια θέσεις εργασίας σε κίνδυνο και τα προ της κρίσης επίπεδα απασχόλησης δεν θα αποκατασταθούν πριν από το Οι προοπτικές της παγκοσµιοποίησης στον κόσµο µετά την κρίση εν είναι σαφές αν σε ποιο βαθµό τα συµπεράσµατα που προέκυψαν από την τρέχουσα κρίση θα αλλάξει τη λειτουργία του παγκόσµιου συστήµατος ή την παγκόσµια οικονοµία, ιδιαίτερα το χρηµατοπιστωτικό σύστηµα. Η απάντηση σε αυτά τα σηµαντικά ζητήµατα εξαρτάται πρώτα από όλα από τις πολιτικές αποφάσεις στα πιο σηµαντικά κράτη και δεύτερον σχετικά µε την αποτελεσµατικότητα της πολυµερούς συνεργασίας, ιδίως την εναρµόνιση των εθνικών πολιτικών. Ένα σηµαντικό θέµα που µπορεί να εµποδίζει τις διεθνείς προσπάθειες για εναρµόνιση είναι ο αγώνας για τη µεγαλύτερη διεθνή ανταγωνιστικότητα των εθνικών οικονοµιών. εδοµένου ότι το βάρος της παγκόσµιας οικονοµίας έχει κινηθεί από τη ύση στην Ανατολή, η Ασία έχει γίνει η µεγαλύτερη πισίνα των περισσότερων βιοµηχανιών. Ο αυξανόµενος ρόλος των 12 ΝΤ και ΟΕ 13 Η χρηµατοπιστωτική κρίση έχει προκαλέσει µια παρατεταµένη µείωση της παραγωγής στις προηγµένες οικονοµίες, ακόµα και αν ανακάµψει η ανάπτυξη. Οι χρηµατοπιστωτικές κρίσεις έχουν ιδιαίτερα άγριες συνέπειες για το ΑΕΠ, όπως η Μεγάλη Ύφεση της δεκαετίας του 1930 και η στασιµότητα της Ιαπωνίας στη δεκαετία του 1990 δείχνουν. Οι επενδύσεις πέφτουν σε ύφεση και µαζί το µέλλον της παραγωγής. Για 88 τραπεζικές κρίσεις σε προηγµένες αναδυόµενες και αναπτυσσόµενες χώρες, το ΝΤ εκτιµά ότι η κατά κεφαλήν παραγωγή µειώθηκε περίπου κατά 10 τοις εκατό σε σχέση µε την προς της κρίσης τάση, κατά µέσο όρο. Και η απώλεια δεν είχε ακόµη αποκατασταθεί επτά χρόνια µετά το µέσο όρο της κρίσης. Σε πολύ λίγες περιπτώσεις δεν επιταχύνει επαρκώς µετά από µια οικονοµική κρίση για να επιστρέψει γρήγορα το ΑΕΠ στην προ της κρίσης τάση της. (2009 World Economic Outlook του ΝΤ προσφέρει λεπτοµερείς εξηγήσεις για τις αιτίες). 14 Η Παγκόσµια Έκθεση της εργασίας, 2009: Η Παγκόσµια Κρίση Εργασίας και Πέρα, σελ Της ΟΕ στη Γενεύη, 2009.

9 9 Τριµηνιαία ιεθνών Σπουδών νέων διακρατικών φορέων από την Ανατολή και το Νότο έχει αλλάξει το χαρακτήρα της παγκόσµιας αλυσίδας αξίας και τον παγκόσµιο ανταγωνισµό. Το άλλο πρόβληµα είναι η δυσκολία να ρυθµίσουν τις µεταξύ τους εµπορικές ροές, τις κινήσεις κεφαλαίων, ενεργητικές και παθητικές ΑΞΕ (Άµεσες Ξένες Επενδύσεις), οι ροές τεχνολογίας και της διεθνούς µετανάστευσης. Οι κανονισµοί σε έναν τοµέα µπορούν να επηρεάσουν αρνητικά τη λειτουργία του συστήµατος στο σύνολό του. Η παγκόσµια κρίση του 21 ου αιώνα, επίσης, αποδείκνυε ότι οι εθνικές πολιτικές θα µπορούσαν συχνά να εξουδετερωθούν από παγκόσµιες διαδικασίες και συναλλαγές µέσω των οποίων οι κυβερνήσεις έχουν µικρό ή καθόλου έλεγχο. Πολλοί αναλυτές περίµεναν ότι η κρίση θα υπονοµεύσει τη διαδικασία της παγκοσµιοποίησης και ως µετά το 1933, ο προστατευτισµός θα γίνει και πάλι µια κυρίαρχη τάση. Η κρίση µέχρι στιγµής δεν <<εκτροχίασε>> την παγκοσµιοποίηση. Ορισµένα µέτρα προστατευτισµού έχουν εισαχθεί σε συγκεκριµένες χώρες. Σύµφωνα µε τον ΠΟΕ, έχει επηρεάσει περίπου ένα τοις εκατό του παγκόσµιου εµπορίου. Οι εθνικές πολιτικές κατάλαβαν πως µεταξύ των εναλλακτικών για τη διαδικασία της παγκοσµιοποίησης, η οικονοµική αποσύνθεση, ο νέο-εθνικισµός, ο ανταγωνιστικός τοπικισµός και οι νέες διαµάχες εκπροσωπούν µεγάλους κινδύνους για όλες τις χώρες, αλλά ιδιαίτερα για τα µικρά και ευάλωτα κράτη. Μεταξύ των φορέων, ενδιαφερόµενοι κυρίως για τη διατήρηση µιας σχετικά φιλελεύθερης παγκόσµιας οικονοµίας οι υπερεθνικές εταιρείες έχουν παίξει σηµαντικό ρόλο. Τα βασικά τους συµφέροντα είναι στενά συνδεδεµένα µε ένα ανοικτό, φιλελεύθερο, παγκόσµιο οικονοµικό σύστηµα. Γενική ελευθέρωση του εµπορίου και των χρηµατοοικονοµικών ροών, η οικονοµική παγκοσµιοποίηση σε συνδυασµό µε την παγκόσµια διασύνδεση, µέσω των τηλεπικοινωνιών και τη ροή πληροφοριών, είναι απαραίτητη για την επιχείρησή τους. Η κρίση ήταν µια µεγάλη πρόκληση και για αυτούς µεταξύ αυτών των παγκοσµίως ολοκληρωµένων εταιρειών οι διεθνείς χρηµατοπιστωτικοί όµιλοι πρώτη φορά δοκιµάστηκαν στην κρίση. Πολλά από αυτά τα διακρατικά χρηµατοπιστωτικά ιδρύµατα ήταν ξαφνικά σε δύσκολη θέση και έπρεπε να ξεκινήσει η αναζήτηση για την υποστήριξη της κυβέρνησης. Σε ορισµένες περιπτώσεις, οι κυβερνήσεις ανταποκρίθηκαν συνεργατικά οι επιµέρους κυβερνήσεις έπρεπε να στηρίξουν και διεθνείς οργανισµούς στο τραπεζικό και ασφαλιστικό. Οι δηµόσιοι πόροι έγιναν επίσης απαραίτητοι για πολλές διεθνείς εταιρείες στην κατασκευή αυτοκινήτων και σε ορισµένες άλλες βιοµηχανίες. Η σηµασία των διεθνικών εταιρειών ως παγκόσµιοι παράγοντες θα παραµείνουν ή ακόµα και θα αυξηθούν στον µετά την παγκόσµια κρίση κόσµο λόγω των ανταγωνιστικών πλεονεκτηµάτων τους, βασισµένα στις οικονοµικές, τεχνολογικές, οργανωτικές και διοικητικές ικανότητες. Η κρίση, όµως, επιτάχυνε τις αλλαγές στο <<κλαµπ>>. Οι πολυεθνικές από την Κίνα, την Ινδία, τη Ρωσία και τη Βραζιλία χρησιµοποίησαν τις ευκαιρίες για την αύξηση της παγκόσµιας επιχείρησής τους. Η βελτιωµένη αποτελεσµατικότητα της πολυµερούς συνεργασίας είναι ίσως η πιο σηµαντική προϋπόθεση για τη βιωσιµότητα της παγκοσµιοποίησης στον κόσµο µετά την κρίση. Καθώς ο κόσµος έχει προχωρήσει σε µια πιο αβέβαιη φάση της παγκόσµιας αλληλεξάρτησης µε τους κινδύνους αµοιβαίας ευπάθειας, η παγκόσµια κρίση έχει µια σηµαντική πρόκληση για όλα τα θεσµικά όργανα της πολυµερούς συνεργασίας. Υπάρχουν τέσσερα πολύ σηµαντικά θέµατα, τα οποία θα πρέπει να αντιµετωπιστούν σε εθνικό πλαίσιο, αλλά και στο σύστηµα της πολυµερούς συνεργασίας: Η κατάλληλη διαχείριση των παγκόσµιων κοινωνικών και πολιτικών προκλήσεων, προκειµένου να αποφύγει τις διεθνείς συγκρούσεις, Τη διατήρηση αυτών των καναλιών (εµπορίου, τις ροές κεφαλαίου, ροή πληροφοριών, τις τουριστικές µεταφορές, κλπ.) που συνδέουν τις εθνικές οικονοµίες, την κατανάλωση, τις επενδύσεις, τις καινοτοµίες και άλλες πηγές ανάπτυξης, Η σταθεροποίηση και η κατάλληλη ρύθµιση του χρηµατοπιστωτικού τοµέα, συµπεριλαµβανοµένων των εθνικών και παγκόσµιων επιπτώσεων, Η συγκράτηση της φτώχειας και η προώθηση της απασχόλησης σε ένα παγκόσµιο ανταγωνιστικό περιβάλλον. Η ύπαρξη και η αυξανόµενη σηµασία των παγκόσµιων προβληµάτων είναι ένας άλλος παράγοντας των αναγκών για την παγκόσµια συνεργασία και συλλογική δράση. Η βιωσιµότητα του συστήµατος εξαρτάται όλο και περισσότερο από τις δυνατότητες των χωρών να διατηρήσουν τον κόσµο µαζί µα τη βοήθεια κάποιας µορφής και δοµής παγκόσµιας διακυβέρνησης. Η παγκόσµια οικονοµική κρίση επιτάχυνε τη µετατροπή της αναδιανοµής της παγκόσµιας οικονοµικής και πολιτικής εξουσίας. Σε αυτό το στάδιο, όµως, δε µπορεί κανείς να φτάσει σε σαφή συµπεράσµατα σχετικά µε τις µακροπρόθεσµες συνέπειές της. Η διατήρηση και η ενίσχυση της παγκόσµιας συνολικής ασφάλειας θα παραµείνει βέβαια θεµελιώδους σηµασίας στο µέλλον της πολυµερούς συνεργασίας. Η κρίση απέδειξε ότι η παγκόσµια οικονοµική ασφάλεια θα πρέπει να είναι ένα σηµαντικό συστατικό του. Ο αναδιαρθρωτικός, επεκτατικός και κεντρικός ρόλος της G-20 στην παγκόσµια διαδικασία διακυβέρνησης υπήρξε ίσως η πιο σηµαντική <<καινοτοµία>> στο θεσµικό πλαίσιο της πολυµερούς συνεργασίας στον 21 ο αιώνα, ως συνέπεια της κρίσης. Είναι ένα σηµαντικό, αλλά αναπάντητο ερώτηµα, ότι

10 10 Mihaly Simai Φθινόπωρο 2010/3 αυτή η θεσµική καινοτοµία συνεπάγεται τι ξεκίνηµα µιας νέας εποχής στην παγκόσµια διακυβέρνηση ή όχι; Οι σηµαντικότερες πρωτοβουλίες της G-20 περιελάµβαναν το νέο ρόλο και τις αυξηµένες δυνατότητες χρηµατοδότησης από το ΝΤ και το συντονισµό ορισµένων εθνικών µέτρων διαχείρισης κρίσεων. Έχει καταστεί σαφές, ωστόσο, ότι οι µεγάλοι κρατικοί φορείς δεν έχουν ολοκληρωµένο όραµα, ισχυρή δέσµευση και οικονοµικά µέσα για να αναλάβουν την πρωτοβουλία και να φέρουν την ευθύνη για την εφαρµογή αυτών των αλλαγών, που θα µπορούσαν να διαχειριστούν και να µειώσουν τις κύριες πηγές αυτών των παγκόσµιων κινδύνων, οι οποίοι είναι επίσης υπεύθυνοι για την κρίση. Υπάρχουν δυο πολύ σηµαντικοί τοµείς που απαιτούν επείγουσες δράσεις. Ένας από αυτούς είναι η ανάπτυξη ενός αποτελεσµατικού, ανθεκτικού παγκόσµιου ρυθµιστικού συστήµατος στο χρηµατοπιστωτικό τοµέα. Ο άλλος τοµέας είναι η διαχείριση της παγκόσµιας κρίσης στην απασχόληση που αποτελεί βασική πηγή των κοινωνικών προβληµάτων και της φτώχειας. Η οικονοµική ανάπτυξη σε πολλές χώρες κατά τη διάρκεια των δεκαετιών, πριν από την χρηµατοπιστωτική και οικονοµική κρίση, δεν παρήγαγε ευκαιρίες απασχόλησης που αντιστοιχεί στην ταχεία αύξηση των ανθρώπων, που είναι σε ηλικία να εργαστούν, σε παγκόσµια κλίµακα. Η κρίση επιδείνωσε την κατάσταση αυτή. Εκτιµάται ότι το 2008, περίπου 633 εκατοµµύρια εργαζόµενοι (21,2 τοις εκατό των εργαζοµένων στον κόσµο), ζούσαν µε τις οικογένειές τους µε λιγότερο από ένα 1,25 $ ανά άτοµο ανά ηµέρα. Ως αποτέλεσµα και οικονοµικής και χρηµατοπιστωτικής κρίσης, εκτιµάται ότι το 2009 ο αριθµός αυτός αυξήθηκε έως και κατά 215 εκατοµµύρια ευρώ, συµπεριλαµβανοµένων 100 εκατοµµυρίων ευρώ σε Νότια Ασία και 28 εκατοµµύρια στην υποσαχάρια Αφρική. Αυτό σηµαίνει ότι µέχρι και συν 7 τοις εκατό των εργαζοµένων. Πάνω από 300 εκατοµµύρια νέες θέσεις εργασίας θα πρέπει να δηµιουργηθούν µέσα στα επόµενα πέντε χρόνια για να επιστρέψει στα προ της κρίσης επίπεδα της ανεργίας 15. Εν κατακλείδι: η παγκόσµια ανάκαµψη είναι ακόµα σε πρώιµο στάδιο. Συµβαίνει αργά και πιθανώς θα παραµείνει άνιση. Η παγκόσµια οικονοµία έχει αυξηθεί αλλά η ανεργία και η πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα παραµένουν σε υψηλά επίπεδα και η αύξηση της ζήτησης µπορεί να παραµείνει υποτονική για πολλά χρόνια στις ανεπτυγµένες χώρες. Οι αναδυόµενες αγορές εξακολουθούν να τραβούν την παγκόσµια ζήτηση, το πρόβληµα του χρέους είναι επίσης µια πηγή των παγκόσµιων απειλών. Πολλές χώρες έχουν ριχτεί σε ένα βαθύ αίσθηµα ανασφάλειας. Μιζέρια και αυξηµένη δυσκολία για πολλούς ανθρώπους παντού. Στις αρχές της δεύτερης δεκαετίας του 21 ου αιώνα, η µακροπρόθεσµη πτώση λόγω κρίσης δεν είναι ακόµα σαφής. Ο κόσµος µπορεί να χάσει ακόµα τις δυνατότητες για τη ριζική βελτίωση του πολυµερούς συστήµατος, λόγω της αδράνειας του συστήµατος, συµπεριλαµβανοµένου του ρόλου των διαφορετικών συµφερόντων των βασικών και µε επιρροή <<παραγόντων>> του συστήµατος. Η παγκόσµια κρίση έκανε την επιλογή µιας νέας διαδροµής στην πολυµερή συνεργασία πολύ πιο επείγουσα. Μας αποκάλυψε τους νέους παράγοντες κινδύνου, οι κίνδυνοι της µακροχρόνιας παγκόσµιας στασιµότητας, µε αποτέλεσµα τον προστατευτισµό, πολέµους εµπορίου. Παράλληλα, έχει δηµιουργήσει µια νέα πνευµατική συναίνεση για τις συλλογικές δράσεις. Η µετατροπή αυτής της συναίνεσης σε πρακτικά µέτρα δεν εξαρτάται µόνο από τη συλλογική σοφία, την ικανότητα και τις δεσµεύσεις των χωρών. Οι νέες, πιο αποτελεσµατικές µέθοδοι που απαιτούνται για την καλύτερη εναρµόνιση των συµπεριφορών των κυριότερων παραγόντων. Ο ρόλος και οι αρµοδιότητες των κοινωνικών επιστηµόνων και ιδιαίτερα των οικονοµολόγων είναι πολύ σηµαντικό σε αυτό το στάδιο για την προώθηση όχι µόνο της καλύτερης κατανόησης, αλλά επίσης της διαχείρισης των πολύπλοκων οικονοµικών, πολιτικών και κοινωνικών προβληµάτων του κόσµου µετά την κρίση µε τις δηµοκρατικές, προσανατολισµένες στη δράση λύσεις. Βιβλιογραφία * Μετάφραση: Μαρία Κουτουλάκου Aizenman, J. 2009a. Financial crisis and the paradox of under- and over-regulation, NBER Working Paper No b. On the paradox of prudential regulations in the globalized economy: International reserves and the crisis: a reassessment, NBER Working Paper No Amess, K.; Wright, M. 2007a. Barbarians at the gate? leveraged buyouts, private equity and jobs, in International Journal of the Economics of Business. 2007b. Anonymous Report of the commission of experts of the President of the UN General Assembly on reforms of the international monetary and financial system, Preparation for the UN Conference on the World Financial and Economic Crisis and its Impact on Development. 15 Από την Έκθεση του Γενικού Γραµµατέα των Η.Ε για την Παγκόσµια Σύνοδο Κορυφής το Σεπτέµβρη του 2010.

11 11 Τριµηνιαία ιεθνών Σπουδών Barbera, R The cost of capitalism: Understanding market mayhem and stabilizing our economic future. McGraw Hill Professional, New York, USA. Bernanke, B The crisis and the policy response, speech, London School of Economics. Blanchard, O Cracks in the system, in Finance & Development, Vol. 45, No. 4, International Monetary Fund. Buiter, W. 2008a. Central banks and financial crises, paper presented at the Federal Reserve Bank of Kansas City Symposium on Maintaining Stability in a Changing Financial System. Cuomo, A.M No rhyme or reason: The heads I win, tails you lose bank bonus culture (New York State Attorney General s Office). Diamond, D.W.; Rajan, R The credit crisis: Conjectures about causes and remedies, NBER Working Paper No Eichengreen, B. et al How the subprime crisis went global: Evidence from bank credit default swap spreads, NBER Working Paper No Gozzi, J.C.; Levine, R.; Schmukler, S.L Patterns of international capital raisings, NBER Working Paper No Kashyap, A.K.; Rajan, R.G.; Stein, J.C Rethinking capital regulation, Federal Reserve Bank of Kansas City Symposium on Maintaining Stability in a Changing Financial System. Krugman, P How did economists get it so wrong?, in The New York Times. Krugman, P The return of depression economics and the crisis of 2008 (New York, W.W. Norton). MTA Világgazdasági Kutatóintézet, 2010: A globális válság: hatások, gazdaságpolitikai válaszok és kilátások. (Institute for World Economics of HAS: The Global Crisis, effects, responses in economic policies and perspectives. Budapest ) Palley, T Financialization: What it is and why it matters, IMK Working Paper. Philippon, T Why has the U.S. financial sector grown so much? The role of corporate finance, NBER Working Paper No , revised Jan Rodrik, D Now s the time to sing the praises of financial innovation, available: Simai, M The Age of Global Transformations: The Human Dimensions. Akadémiai Kiadó, Budapest. Stiglitz, J Testimony before the congressional oversight panel: Regulatory reform hearing, available at: cop.senate.gov/documents/testimony stiglitz.pdf [8 Nov. 2009]. Taylor, J.B The financial crisis and the policy responses: an empirical analysis of what went wrong, NBER Working Paper No Turner, L.A The financial crisis and the future of financial regulation, transcript of the Economist s Inaugural City Lecture, delivered 21 Jan Turner, P Financial globalisation and emerging market capital flows (Basel, Switzerland, Bank for International Settlements). World Bank, 2008, Lessons from World Bank Research on financial crises. Policy Research Working Paper No (Washington DC) World Investment Report, 2010 UNCTAD Geneva. World of work report, The global jobs crisis ILO, Geneva Xinhua News million jobless migrant workers return home Available at http//news.xinhuanet.com/english/ /02/ * DKE Σηµείωση: Αξιότιµοι ερευνητές! Εάν κάνετε αναφορά σε αυτό το άρθρο ή χρησιµοποιήσετε κάποιο απόσπασµα παρακαλώ στείλτε µας στη διεύθυνση για να µας ενηµερώσετε. Παρακαλώ αναφερθείτε στο άρθρο ως εξής: Mihaly Simai: Το φόντο, τα χαρακτηριστικά και οι συνέπειες της τρέχουσας παγκόσµιας κρίσης και η µετάβαση στον κόσµο µετά την κρίση. (Μετέφρασε η Μαρία Κουτουλάκου), Délkelet-Európa South-East Europe International Relations Quarterly, (Φθινόπωρο 2010) σελ Ευχαριστώ για την ευγενική σας συνεργασία. Ο Αρχισυντάκτης

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα ΣΥΝΟΨΗ 21 ΣΥΝΟΨΗ Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα 1. Η αναταραχή στην Ευρωζώνη οφείλεται στην παγκόσμια κρίση χρηματιστικοποίησης η

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Ηλίας Κικίλιας Διευθυντής Ερευνών Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1

Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Συνοπτικό συμπέρασμα Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Οκτώβριος 2008 1. Η κρίση είναι αμερικανική και όχι παγκόσμια. Όμως γίνεται παγκόσμια αν δεν αντιμετωπιστεί

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070 ΠΕΡΙΛΗΨΗ (2 ου μέρους κεφαλαίου 12 ( από το 12.4. και μετά, του βιβλίου Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές, του D. Mc Aleese) Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες Βασικά Σημεία : *Κεντρικές Τράπεζες,

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5.

Αριθμός Εργαζόμενων ΕΛΛΑΔΑ & Δ. ΕΥΡΩΠΗ 3 7 1.162 Η.Π.Α. 2 4 1.715 ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ 5 6 1.629 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3 8 1.031 ΣΥΝΟΛΟ 13 24 5. ΤΙΤΑΝ Α.Ε. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΟΜΙΛΟ Η ΤΙΤΑΝ Α.Ε. είναι ένας Όμιλος εταιριών με μακρόχρονη πορεία στη βιομηχανία τσιμέντου. Ιδρύθηκε το 1902 και η έδρα του βρίσκεται στα Άνω Πατήσια. Ο Όμιλος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ. 8 Ιουνίου, 2012

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ. 8 Ιουνίου, 2012 Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ 8 Ιουνίου, 2012 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Διαστάσεις της κρίσης Γενεσιουργές Αιτίες & Συστημικές Αδυναμίες Προσπάθειες Επίλυσης Γιατί η ύφεση είναι τόσο βαθειά & παρατεταμένη;

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ www.kas.de ΣΕΛΊΔΑ 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 3 ΠΡΟΟΙΜΙΟ 3 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ 1. Κανονιστικό πλαίσιο του

Διαβάστε περισσότερα

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ Το Τρίληµµα των Ανοικτών Οικονοµιών 1. Σταθερότητα και Ελεγχος Συναλλαγματικής Ισοτιμίας 2. Χρήση Νομισματικής Πολιτικής για Εσωτερική Ισορροπία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΚΟΤΙΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ενότητα 11: Διεθνείς Χρηματοδοτικοί Οργανισμοί Μιχαλόπουλος Γεώργιος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Το διεθνές περιβάλλον επιδεινώνεται 2011 Νέα επιβράδυνση ανάπτυξης παγκόσµιας οικονοµίας στο δ τρίµηνο του

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ. ΔΕΣ ερωτήματα στο μάθημα ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ από το βιβλίο των PAUL R. KRUGMAN & «ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Θεωρία και Πολιτική» MAURICE

Διαβάστε περισσότερα

Τριπλό Αλληλοτροφοδοτούμενο Έλλειμμα

Τριπλό Αλληλοτροφοδοτούμενο Έλλειμμα Τριπλό Αλληλοτροφοδοτούμενο Έλλειμμα Χρήστος Α. Ιωάννου Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ημερίδα Ε.Ι.Ε.Α.Δ. «Η Αγορά Εργασίας σε Κρίση» Η αγορά εργασίας σε κρίση ; Κρίση είναι επιεικής χαρακτηρισμός. Κρίση ήταν όταν

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206)

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206) ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΑΝ. ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ

Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Διεθνής Οικονομική 1. Διεθνές εμπόριο, Διεθνής Εμπορική Πολιτική και Διεθνείς Εμπορικές Συμφωνίες και Θεσμοί 2. Μακροοικονομική Ανοικτών

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ;

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλά επίπεδα επενδύσεων. Απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τµήµα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών (ΔΕΣ) Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Ειδίκευσης στις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές Εργασία στο µάθηµα «Γεωπολιτική των

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών 1 Ισοτιµία Δολαρίου Στερλίνας, 1870-2011 $6.00$$ $5.00$$ $4.00$$ $3.00$$ $2.00$$

Διαβάστε περισσότερα

Οι δηµοσιονοµικές εξελίξεις στις χώρες της Ε.Ε Γιώργος Σταθάκης Το θέµα το όποιο θα ήθελα να θίξω στην σύντοµη αυτή παρέµβαση αφορά στην εικόνα που παρουσιάζουν οι προϋπολογισµοί των άλλων χωρών της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες. Ερωτήσεις

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες. Ερωτήσεις Κοκολιού Έλλη Α.Μ. 1207 Μ 093 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Α) Η αγορά συναλλάγματος

Διαβάστε περισσότερα

8. Η παγκοσμιοποίηση των αγορών κεφαλαίου

8. Η παγκοσμιοποίηση των αγορών κεφαλαίου 8. Η παγκοσμιοποίηση των αγορών κεφαλαίου 1. Τα αναμενόμενα οφέλη από την παγκοσμιοποίηση των αγορών κεφαλαίου 2. Πόσο αποτελεσματικά λειτουργεί η παγκόσμια αγορά κεφαλαίου; 3. Οι συστημικοί κίνδυνοι των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ Οι κυριότερες οικονοµικές εξελίξεις την περίοδο που διανύουµε σχετίζονται µε την ψήφιση του Μεσοπρόθεσµου προγράµµατος καθώς και µε τις συζητήσεις για το νέο

Διαβάστε περισσότερα

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 Ομάδα Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η συνολική παραγωγή µιας χώρας µελετάται από τη µικροοικονοµία.

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2013

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2013 Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2013 Η άμεση και πλήρης ανακεφαλαιοποίηση της Eurobank από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας κατά 5,8δισ. αποκαθιστά την κεφαλαιακή βάση της Τράπεζας με pro-forma δείκτη

Διαβάστε περισσότερα

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος Τμήμα ΜΙΘΕ Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος 2010-2011 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Θεματικές Ενότητες Επισκόπηση της Μακροοικονομικής-Τα

Διαβάστε περισσότερα

Ζ ΕΞΑΜΗΝΟ 2010-2011 ΔΙΑΛΕΞΗ 8 ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ UNILEVER UNITED NATURAL FOODS

Ζ ΕΞΑΜΗΝΟ 2010-2011 ΔΙΑΛΕΞΗ 8 ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ UNILEVER UNITED NATURAL FOODS Ζ ΕΞΑΜΗΝΟ 2010-2011 ΔΙΑΛΕΞΗ 8 ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ UNILEVER UNITED NATURAL FOODS UNILEVER UNITED NATURAL FOODS Η Unilever είναι μία από τις κορυφαίες προμηθέυτριες εταιρείες στον κόσμο, που μεταφέρουν με

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ»

«ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ» «ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ» ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Β.5.7 Μελέτη Εξελίξεων και Τάσεων της Αγοράς Σεπτέμβριος 214 ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Έχουν ήδη περάσει δύο χρόνια από την έναρξη της παγκόσμιας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ

ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ 2012 / 4 ΕΚΔΟΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΟΜΟΛΟΓΩΝ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΦΟΡΩΝ ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ του Philip Pilkington και Warren Mosler Εισαγωγή Ο σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να προσφέρει µια

Διαβάστε περισσότερα

Apollo Investment Fund Plc. Σελίδα

Apollo Investment Fund Plc. Σελίδα ΕΝ ΙΑΜΕΣΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 31 ΜΑΡΤΙΟΥ 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελίδα ΕΝ ΙΑΜΕΣΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 2 ΕΝ ΙΑΜΕΣΟΣ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ 3 ΕΝ ΙΑΜΕΣΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΛΛΑΓΩΝ ΣΤΑ Ι ΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ PETER SANFEY REGIONAL ECONOMIST FOR SOUTHEASTE EUROPE AND GREECE, EBRD TO THE EVENT «RESURRECTING THE GREEK ECONOMY: GREAT EXPECTATIONS?» ΠΕΜΠΤΗ 9 ΙΟΥΛΙΟΥ 2015 THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ Καλημέρα σας. Αξιότιμοι Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι Με μεγάλη χαρά το Ελληνικό Δίκτυο του Οικουμενικού Συμφώνου του ΟΗΕ υποδέχεται σήμερα, στην Πρώτη Περιφερειακή

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13

Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 Εισαγωγή... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Οι διεθνείς συναλλαγές και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα... 17 Ι. Η αρχή των συγκριτικών πλεονεκτημάτων... 17 Α. Κόστος εργασίας και εξειδικεύσεις...

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ Oι συναλλαγές μιας χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων τόσο των εμπορικών όσο και των χρηματοοικονομικών ροών, καταγράφονται στο ισοζύγιο διεθνών πληρωμών. Oι συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση για το Δολάριο 1ο Τρίμηνο 2013. Των Jamie Saettele, Senior Technical Strategist και David Rodriguez, Quantitative Strategist

Ανάλυση για το Δολάριο 1ο Τρίμηνο 2013. Των Jamie Saettele, Senior Technical Strategist και David Rodriguez, Quantitative Strategist Ανάλυση για το Δολάριο 1ο Τρίμηνο 2013 Των Jamie Saettele, Senior Technical Strategist και David Rodriguez, Quantitative Strategist Δολάριο: Γεμάτο προκλήσεις το α τρίμηνο του 2013 Των Jamie Saettele,

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης

Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης 1. Εισαγωγή Οι προβλεπόμενες υψηλές χρηματοδοτικές ανάγκες του Ελληνικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης στο μέλλον καθιστούν επιτακτική την αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις*

Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις* 116 ΠΑΝΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Η κρίση γεννά κεντρικές οικονομικές διοικήσεις* Στο άρθρο με τίτλο «Κρίσεις: Είναι δυνατόν να αποτελούν κατασκευασμένο προϊόν;» εξετάστηκε η προκληθείσα, από μια ομάδα μεγάλων τραπεζιτών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Α. Η χρηµατοοικονοµική επιστήµη εξετάζει: 1. Τον κόσµο των χρηµαταγορών,των κεφαλαιαγορών και των επιχειρήσεων 2. Θέµατα που περιλαµβάνουν τη χρονική αξία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Θετικά αποτελέσµατα, λόγω ισχυρών διεθνών περιθωρίων διύλισης - απρόσκοπτη λειτουργία κατά τη διάρκεια της τραπεζικής κρίσης

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Θετικά αποτελέσµατα, λόγω ισχυρών διεθνών περιθωρίων διύλισης - απρόσκοπτη λειτουργία κατά τη διάρκεια της τραπεζικής κρίσης ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 27 Αυγούστου 2015 Αποτελέσµατα Β Τριµήνου / Α Εξαµήνου 2015 Θετικά αποτελέσµατα, λόγω ισχυρών διεθνών περιθωρίων διύλισης - απρόσκοπτη λειτουργία κατά τη διάρκεια της τραπεζικής κρίσης Ο Όµιλος

Διαβάστε περισσότερα

Ρ. Χάουσμαν: Η λύση βρίσκεται στις εξαγωγές Κέρδος online 10/6/2011 15:26 http://www.kerdos.gr/default.aspx?id=1511781&nt=103 Περισσότερα προβλήματα θα δημιουργούσε παρά θα επέλυε τυχόν έξοδος της Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ:

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24 ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Μικροοικονομική Μακροοικονομική και Δημόσια Οικονομική Θέμα 3ο (κληρώθηκε) α) Ποια μέσα διαθέτει η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις.

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις. ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις. Κεφάλαιο 1 Η Μακροοικονοµική Επιστήµη 1.1. Μικροοικονοµική και Μακροοικονοµική 1.2. Μακροοικονοµικά Υποδείγµατα 1.3.

Διαβάστε περισσότερα

Οι λειτουργίες του. ιδακτικοί στόχοι. χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του

Οι λειτουργίες του. ιδακτικοί στόχοι. χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του Χρήµα ιδακτικοί στόχοι Κατανόηση της λειτουργίας του χρήµατος. Αναφορά των ιδιοτήτων του. Αναφορά στα είδη του χρήµατος. Κατανόηση της λειτουργίας του τραπεζικού συστήµατος σε µια οικονοµία. Οι λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

Η -Ζώνη δεν θα διαλυθεί, μάλλον θα ευημερήσει

Η -Ζώνη δεν θα διαλυθεί, μάλλον θα ευημερήσει Η -Ζώνη δεν θα διαλυθεί, μάλλον θα ευημερήσει Συγκριτική ανάλυση βασικών οικονομικών δεδομένων Φεβρουάριος 2013 Σύνοψη Συμπέρασμα 1 Α. Η ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ ΔΕΝ ΑΝΤΙΚΑΤΟΠΤΡΙΖΕΙ ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ 3 ΔΕΔΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο Ιανουάριος Σεπτέμβριος 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ Κυρίες και κύριοι, φίλες και φίλοι, Ευχαριστώ για την παρουσία σας σημερινή εκδήλωση. Ευχαριστώ επίσης την Ο.Κ.Ε. και το Πρόεδρό της, κ. Πολυζωγόπουλο, για την τιμή που μου έκαναν να μου ζητήσουν να μιλήσω

Διαβάστε περισσότερα

ιευθύνων Σύµβουλος της ΑΝΟΣ ιεθνείς Σύµβουλοι & Εκτιµητές Ακινήτων

ιευθύνων Σύµβουλος της ΑΝΟΣ ιεθνείς Σύµβουλοι & Εκτιµητές Ακινήτων ιευθύνων Σύµβουλος της ΑΝΟΣ ιεθνείς Σύµβουλοι & Εκτιµητές Ακινήτων Υπερπροσφορά ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ «υπερπροσφορά» (Investopedia) Η υπερβολική ποσότητα ενός αγαθού ή µιας υπηρεσίας. Η Υπερπροσφορά προκύπτει,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ

ΠΡΟΣΧΕ ΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ ΗΜΟΣΙΟ ΧΡΕΟΣ Η επιβράδυνση του ρυθµού ανάπτυξης της παγκόσµιας οικονοµίας επηρεάζει άµεσα και τις χρηµαταγορές, οι οποίες χαρακτηρίζονται από έντονη µεταβλητότητα παρά τα αυστηρά δη- µοσιονοµικά µέτρα

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Διάρθρωση Παρουσίασης Α. Γιατί επιδιώκεται η ένταξη στη Ζώνη του Ευρώ από μικρές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

Monetary System... for dummies

Monetary System... for dummies Monetary System... for dummies Basics of a monetary system Diomides Skalistis Ποιο είναι το πρόβλημα σήμερα Τι είδους κρίση έχουμε Εθνική; Οικονομική; Πολιτιστική; Ανθρωπιστική; Περιβαλλοντολογική; Κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και αγορά συναλλάγματος

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και αγορά συναλλάγματος Συναλλαγματικές ισοτιμίες και αγορά συναλλάγματος 1. Οι συναλλαγματικές ισοτιμίες και οι τιμές των αγαθών 2. Περιγραφή της αγοράς συναλλάγματος 3. Η ζήτηση νομισμάτων ως ζήτηση περιουσιακών στοιχείων 4.

Διαβάστε περισσότερα

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) 11 Μαΐου 2014 10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Ευαγόρας Λ. Ευαγόρου Λέκτορας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ Οι παρακάτω θεματικές ενότητες προτείνονται ενδεικτικά για το έτος 2012 (παράδοση: Μάιος 2013). Τα θέματα παρουσιάζονται σε ευρεία μορφή και μπορούν να καλύψουν μία ή περισσότερες

Διαβάστε περισσότερα

Οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Οικονομικής Κρίσης στον Τουρισμό. Ομιλητής: Νίκος Ε. Σκουλάς, Πρόεδρος

Οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Οικονομικής Κρίσης στον Τουρισμό. Ομιλητής: Νίκος Ε. Σκουλάς, Πρόεδρος Οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Οικονομικής Κρίσης στον Τουρισμό Ομιλητής: Νίκος Ε. Σκουλάς, Πρόεδρος Η ΠΛΑΝΗΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ Θυμίζει το κραχ του 1929-31 ΠΛΑΝΗΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ Θυμίζει το κραχ του

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου. «Προκλήσεις και Ευκαιρίες στην Ελλάδα σήμερα»

Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου. «Προκλήσεις και Ευκαιρίες στην Ελλάδα σήμερα» Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου στην εκδήλωση των ΚΕΠΠ, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας, με θέμα: «Προκλήσεις και Ευκαιρίες στην Ελλάδα σήμερα» Μέγαρο Μουσικής Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ L 247/38 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 18.9.2013 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ ΓΡΑΜΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 30ής Ιουλίου 2013 που τροποποιεί την κατευθυντήρια γραμμή ΕΚΤ/2011/23

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. ΔΕΟ 11 Εισαγωγή στη Διοικητική Επιχειρήσεων & Οργανισμών

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. ΔΕΟ 11 Εισαγωγή στη Διοικητική Επιχειρήσεων & Οργανισμών ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών : Θεματική Ενότητα : Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών ΔΕΟ 11 Εισαγωγή στη Διοικητική Επιχειρήσεων & Οργανισμών Ακαδ. Έτος: 2008-09 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Η κατάσταση έλλειψης εργασίας, κατά την οποία υπάρχει δυσαρμονία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, προσφέρονται λίγες θέσεις εργασίας, ενώ υπάρχουν πάρα πολλοί ενδ9ιαφερόμενοι. Είναι έννοια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου. «Μετά από 10 χρόνια: η Δυναμική του Ευρώ»

Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου. «Μετά από 10 χρόνια: η Δυναμική του Ευρώ» Ομιλία Γιάννου Παπαντωνίου στην εκδήλωση του ΚΕΠΠ με θέμα : «Μετά από 10 χρόνια: η Δυναμική του Ευρώ» Αίθουσα Παλαιάς Βουλής Τρίτη 13 Οκτωβρίου 2009 Με ιδιαίτερη ικανοποίηση μετέχω στη σημερινή συζήτηση

Διαβάστε περισσότερα

Αναδιαρθρώσεις Επιχειρηματικών Χαρτοφυλακίων. Γιώργος Βλάχος

Αναδιαρθρώσεις Επιχειρηματικών Χαρτοφυλακίων. Γιώργος Βλάχος Αναδιαρθρώσεις Επιχειρηματικών Χαρτοφυλακίων Γιώργος Βλάχος Οκτώβριος 15, 2015 Περιεχόμενα 01 Το Προβληματικό Οικονομικό Περιβάλλον 02 Οι Τράπεζες 03 Οι Επιχειρήσεις 04 Η Τράπεζα Πειραιώς 05 Τύποι Ρυθμίσεων

Διαβάστε περισσότερα

Το Κυπριακό Τραπεζικό Σύστημα: Τι Πρέπει να Αλλάξει;

Το Κυπριακό Τραπεζικό Σύστημα: Τι Πρέπει να Αλλάξει; Το Κυπριακό Τραπεζικό Σύστημα: Τι Πρέπει να Αλλάξει; Κωνσταντίνος Στεφάνου Ανώτερος Οικονομολόγος (Χρηματοοικονομικά Θέματα) Συμβούλιο Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας / Παγκόσμια Τράπεζα ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012 Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012 Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών Τον Οκτώβριο του 2012 το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παρουσίασε έλλειµµα το οποίο διαµορφώθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΑΜΗΝΙΑ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

ΟΜΙΛΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΑΜΗΝΙΑ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΣΤΙΣ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΟΨΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Βασικά oικονοµικά στοιχεία Ιουν-08 Ιουν-07 Μεταβολή '000 '000 % Σύνολο καθαρών εσόδων 149.660 163.075 (8%) Σύνολο εξόδων 78.363 77.649 1% Μερίδιο από συνδεδεµένη εταιρεία -- 1.575

Διαβάστε περισσότερα

Κέρδη 0,5 εκατ. στο πρώτο εξάμηνο του 2015

Κέρδη 0,5 εκατ. στο πρώτο εξάμηνο του 2015 Κέρδη 0,5 εκατ. στο πρώτο εξάμηνο του 2015 Οριακή κερδοφορία για τους πρώτους έξι μήνες Στο 61% τα ΜΕΔ Παραμένουν η μεγαλύτερη πρόκληση Ενθαρρυντικές οι εξελίξεις στην αγορά ακινήτων Θετικό το μομέντουμ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ «Επιχειρηματικό Σχέδιο ΙΙ»

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ «Επιχειρηματικό Σχέδιο ΙΙ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ «Επιχειρηματικό Σχέδιο ΙΙ» Οργάνωση της νέας Δραστηριότητας / Σχέδιο MarkeMng / Το ανθρώπινο δυναμικό / Οικονομικό Σχέδιο / Ανάλυση Κινδύνων

Διαβάστε περισσότερα

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια Κεφάλαιο 2 Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια 2.1 Σύνοψη Στο δεύτερο κεφάλαιο του συγγράμματος περιγράφεται αρχικά η συνθήκη της καλυμμένης ισοδυναμίας επιτοκίων και ο τρόπος με τον οποίο μπορεί ένας

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Κεφάλαιο 15 Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Ο κρατικός προϋπολογισµός: εδοµένα και αριθµοί Συνολικές δηµόσιες δαπάνες: τρειςκατηγορίεςδηµοσίων δαπανών ηµόσιες δαπάνες (G) Μεταβιβαστικές πληρωµές

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Επιχειρηματικότητας ΙΙ

Στοιχεία Επιχειρηματικότητας ΙΙ Στοιχεία Επιχειρηματικότητας ΙΙ Νικόλαος Μυλωνίδης Απρίλιος 2007 1 Η έννοια του Επιχειρηματία Αναλαμβάνει δράση Συνδυάζει καινοτομικά και δημιουργικά τους συντελεστές της παραγωγής Παράγει προϊόντα και

Διαβάστε περισσότερα

Νέα ορολογία Παλαιά ορολογία Λόγος αλλαγής. Επεξεργασία (εμπορευμάτων και υπηρεσιών)

Νέα ορολογία Παλαιά ορολογία Λόγος αλλαγής. Επεξεργασία (εμπορευμάτων και υπηρεσιών) Περίληψη νέων όρων Νέα ορολογία Παλαιά ορολογία Λόγος αλλαγής Υπηρεσίες μεταποίησης Επεξεργασία (εμπορευμάτων και υπηρεσιών) Η νέα ορολογία περιγράφει αυτή την κατηγορία με μεγαλύτερη ακρίβεια Πρωτογενές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. 30, ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Σύμφωνα με την έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Oι πολυάριθμοι φορείς της κοινωνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας που συμμετείχαν και συνεργάστηκαν στο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, 20-21 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Οι μακροοικονομικές προβλέψεις για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα κάτω τόσο για το 2012 όσο και για το

Διαβάστε περισσότερα

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές.

Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. 1 2 Η άσκηση αναπαράγεται ταυτόχρονα στον πίνακα ανάλογα με όσο έχουν γράψει και αναφέρουν οι φοιτητές. Στόχος: Να αποδείξουν οι φοιτητές από μόνοι τους πόσες πολλές έννοιες βρίσκονται στην τομή των δύο

Διαβάστε περισσότερα

11256/12 IKS/nm DG G1A

11256/12 IKS/nm DG G1A ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Βρυξέλλες, 6 Ιουλίου 2012 (OR. en) 11256/12 UEM 211 ECOFIN 585 SOC 562 COMPET 430 ENV 526 EDUC 203 RECH 266 ENER 295 ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Θέµα: ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

2012 / 6 Οι λάθος κίνδυνοι Τι µας λένε οι απώλειες που προήλθαν από παράγωγα στο κεντρικό γραφείο επενδύσεων της JPMorgan Chase για τις αδυναµίες του νόµου Dodd-Frank Του Jan Kregel Τι µπορούµε να διδαχθούµε

Διαβάστε περισσότερα

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ 2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Σύνοψη και συμπέρασμα Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Φεβρουάριος 2009 Η σημερινή ύφεση της οικοδομικής

Διαβάστε περισσότερα

«Η κρίση στην Ευρωζώνη και οι επιπτώσεις στην Ελλάδα»

«Η κρίση στην Ευρωζώνη και οι επιπτώσεις στην Ελλάδα» «Η κρίση στην Ευρωζώνη και οι επιπτώσεις στην Ελλάδα» Άγγελος Κότιος Κοσμήτορας Σχολής Οικονομικών, Επιχειρηματικών και Διεθνών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Πειραιώς Ηράκλειο Κρήτης 25 Φεβρουαρίου 2014 Τι είδους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΕΟ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΤΟ ΝΕΟ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Η «ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» 19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΤΟ ΝΕΟ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ «Ἴσκε ψεύδεα πολλά λέγων ἐτύμοισιν ὁμοῖα». ΟΜΗΡΟΣ, Οδύσσεια, τ 203 Α. ΟΙ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΤΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15

Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ Περιεχόμενα ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΩΝ 14 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΙΕΘΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ 25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές για την Αποδοτικότερη Αξιοποίηση των Επενδύσεων

Βασικές Αρχές για την Αποδοτικότερη Αξιοποίηση των Επενδύσεων Βασικές Αρχές για την Αποδοτικότερη Αξιοποίηση των Επενδύσεων 1 Θέματα παρουσίασης Η Παγκόσμια Αγορά ο κύκλος της οικονομίας και των επενδύσεων Το Τρίπτυχο της Επένδυσης : Κατανομή Διασπορά Χρονικός Ορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική

Κεφάλαιο 1. Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη µακροοικονοµική Περίγραµµα κεφαλαίων Ποιο είναι το αντικείµενο της µακροοικονοµικής Με τι ασχολούνται οι µακροοικονοµολόγοι; Γιατί διαφωνούν οι µακροοικονοµολόγοι Ποιο είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Σε σύγκριση με τις περισσότερες άλλες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, η Πολωνία αναμένεται να γνωρίσει ήπια ύφεση.

Σε σύγκριση με τις περισσότερες άλλες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, η Πολωνία αναμένεται να γνωρίσει ήπια ύφεση. IMF Survey ΕΛΕΓΧΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Πολωνία: Ένα φωτεινό σημείο στην πληγείσα από την ύφεση Ευρώπη Ευρωπαϊκό τμήμα του ΝΤ 13 Αυγούστου 2009 Εργοστάσιο στο Rzeszow, Πολωνία, όπου η εγχώρια οικονομία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013.

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013. Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Ενέργεια Παγκόσμιες Ενεργειακές Ανάγκες της Περιόδου 2010-2040 του Ιωάννη Γατσίδα και της Θεοδώρας Νικολετοπούλου in DEEP ANALYSIS

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικό Παράρτημα Α. Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα

Ειδικό Παράρτημα Α. Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα Ειδικό Παράρτημα Α Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα 2013 Ετήσια έκθεση ελληνικού εμπορίου Α. Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα Στο παράρτημα αυτό παρουσιάζεται ξεχωριστά για κάθε κλάδο

Διαβάστε περισσότερα

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 1. Οι προσδιοριστικοί παράγοντες της συνολικής ζήτησης 2. H βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά προϊόντος 3. Η βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά περιουσιακών

Διαβάστε περισσότερα