Η ΦΥΣΙΟΓΝΩΜΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΕΡΙΟΔΟ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΦΥΣΙΟΓΝΩΜΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΕΡΙΟΔΟ"

Transcript

1 3 Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΚΑΙ ΙΔΙΩΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ι Η ΦΥΣΙΟΓΝΩΜΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΦΟΙΤΗΤΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΤΣΑΜΠΟΥΚΟΣ ΑΜ.: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΧΑΤΖΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ, ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ 17 ΜΑΡΤΙΟΥ 2008

2 «Η πρώϊμη βυζαντινή πόλη». Με αφετηρία τη διοικητική οργάνωση και την οικονομική και κοινωνική ζωή των πόλεων της πρώιμης βυζαντινής περιόδου (4 ος έως μέσα 7 ου αι.μ.χ.): α) να περιγράψετε τα παραδοσιακά και τα νέα στοιχεία που σηματοδοτούν την πόλη της ύστερης αρχαιότητας, και β) να δείξετε με επιχειρήματα ότι η Κωνσταντινούπολη αποτελεί την ιδεατή σύνοψη των αρχών που διέπουν μία πρωτοβυζαντινή πόλη, αλλά και να εντοπίσετε τα χαρακτηριστικά που την κάνουν να διαφέρει από τις υπόλοιπες επαρχιακές πόλεις. 1

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Η ΠΟΛΗ ΣΤΟ ΠΡΩΙΜΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ...4 ΕΥΤΕΡΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΒΑΣΙΛΕΥΟΥΣΑ, Η ΤΡΥΦΩΣΑ ΠΟΛΙΣ...9 ΕΠΙΛΟΓΟΣ...12 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

4 Ὦ γῆ Βυζαντίς, ὦ πόλις τρισολβία ὀφθαλμὲ τῆς γῆς, κόσμε τῆς οἰκουμένης, τηλαυγὲς ἄστρον, τοῦ κάτω κόσμου λύχνε, ἐν σοὶ γενοίμην, κατατρυφήσαιμί σου σὺ καὶ περιθάλποις με καὶ διεξάγοις, καὶ μητρικῶν σῶν ἀγκαλῶν μὴ χωρίσαις. από «Το οδοιπορικό του Κωνσταντίνου Μανασή» 3

5 ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Η ΠΟΛΗ ΣΤΟ ΠΡΩΙΜΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ίδρυση της Κωνσταντινούπολης υιοθετήθηκε ως απαρχή της βυζαντινής αυτοκρατορίας από τους περισσότερους ιστορικούς για πρακτικούς λόγους, με τον ίδιο τρόπο που η βυζαντινή ιστορία διαχωρίστηκε συμβατικά σε τρεις μεγάλες περιόδους. Εστιάζοντας στην πρώτη από αυτές, την πρώιμη, θα παρακολουθήσουμε τις αλλαγές που μπορούν να εντοπισθούν στο πλαίσιο της πόλης μέχρι τα μέσα περίπου του 7 ου αιώνα, όταν με την άνοδο του Ισλαμισμού παρατηρείται η οριστική εγκατάσταση των Αράβων στις ανατολικές και νότιες ακτές της Μεσογείου. Είναι μια εποχή που κλείνει την περίοδο της αρχαιότητας, με το πρώιμο βυζαντινό κράτος ασύγκριτα μεγαλύτερο από το μέσο και το ύστερο, τόσο σε γεωγραφική έκταση, όσο και σε πολιτική δύναμη. 1 Σε αυτή την περίοδο το μεγαλύτερο μέρος των πόλεων έχει μια αρχαία καταγωγή με συνεχή ιστορία. Αρκετές είχαν ιδρυθεί από βασιλείς της ελληνιστικής εποχής, ενώ είναι μικρός ο αριθμός όσων συγκροτήθηκαν στη ρωμαϊκή περίοδο. Η αρχή της βυζαντινής περιόδου, όποτε και αν την τοποθετήσουμε, δεν σηματοδότησε άμεσες και σημαντικές αλλαγές στην καθημερινότητα των κατοίκων, τόσο των αστικών όσο και των αγροτικών περιοχών. Η ζωή τους συνεχίστηκε το ίδιο όπως και πριν με τις μεταβολές να γίνονται βαθμιαία χωρίς αιφνιδιασμούς. Οι πόλεις αποτέλεσαν με αυτόν τον τρόπο ένα συγκερασμό παραδοσιακών και νέων στοιχείων. Διατήρησαν τη βασική ρωμαϊκή δομή με δυο κύριες λεωφόρους, την cardo και decumanus, που διασταυρώνονταν κάθετα, καταλήγοντας όμως στις εντυπωσιακές πύλες της τειχισμένης πλέον πόλης. Δεξιά και αριστερά των φαρδιών αυτών οδών υπήρχαν σκεπαστές κιονοστοιχίες που στέγαζαν καταστήματα τα οποία μαζί με την κεντρική αγορά, που κληροδότησε η αρχαία ελληνική πόλη, κάλυπταν τις αυξημένες οικονομικές δραστηριότητες των μικροεμπόρων. Το σχέδιο των οδών παρέμενε κανονικό, όσο βέβαια αυτό ήταν επιτρεπτό από τη διαμόρφωση του εδάφους. 2 Τα καταστήματα, συνήθως διώροφα, διατηρούσαν το ισόγειο για βιοτεχνικό χώρο ή μαγαζί ενώ στον πρώτο όροφο διέμενε ο τεχνίτης ή ο μεταπράτης. Η βαθμιαία συγχώνευση των δραστηριοτήτων αυτών στην αγορά και στους δρόμους, δημιούργησαν μια νέα εικόνα στη βυζαντινή πόλη που σήμερα θα θύμιζε ανατολίτικο παζάρι. 3 Τα δημόσια κτήρια συνέχιζαν να αποτελούν τον πυρήνα της πόλης. Συνήθως υπήρχε ένα θέατρο, σπάνια ένα αμφιθέατρο και στις μεγαλύτερες πόλεις ένας ιππόδρομος. Πάντα όμως υπήρχαν κτήρια που εξυπηρετούσαν βασικές ανάγκες, όπως σιταποθήκες, υδραγωγεία, δεξαμενές, λουτρά, αίθουσες των Συμβουλίων και θρησκευτικά κέντρα. Η διακόσμηση των δημόσιων χώρων και κτηρίων παρέμενε σημαντική και για αυτό, όσο τουλάχιστον επέτρεπαν οι περιστάσεις, ήταν πλουσιοπάροχη, ακολουθώντας όμως μια νέα αισθητική που έδινε λιγότερη έμφαση στην κλασική συμμετρία. 4 1 Magno C., Βυζάντιο Η αυτοκρατορία της Νέας Ρώµης, µτφρ. Τσουγκαράκης., εκδ. Μορφωτικό Ίδρυµα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 2002, σ Στο ίδιο, σ Foss C., «Η ζωή στην πόλη και στην ύπαιθρο», Ιστορία του Βυζαντίου, επιµ. Magno C., µτφρ. Καραγιώργου Όλγα, εκδ. Νεφέλης, Αθήνα 2006, σσ Magno C., Βυζάντιο ό.π., σ.78. 4

6 Έτσι παρά την εμμονή στη χρήση αγαλμάτων, τοιχογραφιών και σιντριβανιών, η πόλη απέκτησε τελικά μια εντελώς νέα όψη. Ο νέος τρόπος δόμησης με παλαιότερο υλικό, έδινε ως αποτέλεσμα ανώμαλες και ετερογενείς επιφάνειες, που καλύπτονταν από στρώσεις σοβά με εγχάρακτα ορθογώνια στην εξωτερική επιφάνεια του τοίχου, ώστε να προκαλείται η ψευδαίσθηση του ισόδομου συστήματος τοιχοποιίας. Οι έντονοι χρωματισμοί τους όμως μαζί με τα γεωμετρικά διακοσμητικά σχέδια, σε συνδυασμό με τα ψηφιδωτά δάπεδα και τη χρήση πολύχρωμων κιόνων διαφορετικού ύψους, δημιούργησαν ένα αποτέλεσμα που χαρακτηρίζεται από ασυμμετρία και χρώμα. 5 Η μετάβαση από την ειδωλολατρία στο χριστιανισμό μετατρέπει έστω και με αργό ρυθμό κάποιους ειδωλολατρικούς ναούς σε εκκλησίες. Η κύρια όμως εκκλησία χτίζεται συχνά μακριά από το κέντρο της πόλης, ενώ γύρω της αναπτύσσεται ένα σύμπλεγμα διοικητικών κτηρίων και κατοικιών που χρησιμοποιούσε ο επίσκοπος. Όσο η νέα θρησκεία εκτοπίζει τις παλαιές ο αριθμός των εκκλησιών αυξάνεται, ενώ τα αστικά μοναστήρια, έστω και δειλά, άρχισαν να εισβάλουν και αυτά στην πόλη από τη γύρω ύπαιθρο. 6 Η οχύρωση των ατείχιστων ρωμαϊκών πόλεων, απαραίτητη για να αντιμετωπισθούν οι βαρβαρικές απειλές του 3 ου αιώνα, περιέκλειε πια ολόκληρη την αρχαία αστική περιοχή. Ακολουθώντας ακανόνιστη συχνά πορεία, ώστε να συμπεριλάβει τα ήδη υπάρχοντα οικοδομήματα και τα σημαντικά κτήρια, αποτέλεσε εκτός από μέσο προστασίας, μια έντονη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην πόλη και την ενδοχώρα της. Ο αυστηρότερος έλεγχος του πληθυσμού ήταν πλέον εφικτός, περιορίζοντας την είσοδο και την έξοδο στην πόλη σε συγκεκριμένα σημεία. Έξω από τα τείχη υπήρχαν εκτεταμένα κοιμητήρια, επαύλεις και περιβόλια, ενώ κάποιες φορές εκεί βρισκόταν και μια εβραϊκή συνοικία με τη συναγωγή της. 7 Με τα δικά μας κριτήρια οι πόλεις της Πρώιμης βυζαντινής εποχής ήταν αρκετά μικρές. Δυστυχώς δεν υπάρχει τρόπος να μετατρέψουμε την επιφάνεια μιας πόλης, που είναι συχνά γνωστή σε εμάς από αρχαιολογικά ευρήματα, σε πληθυσμό. Μπορούμε όμως να υποθέσουμε, χωρίς να απομακρυνόμαστε πολύ από την αλήθεια, ότι αν η Κωνσταντινούπολη έχει τον 5 ο αιώνα πάνω από τριάκοσους χιλιάδες κατοίκους, μια μεγάλη επαρχιακή πόλη έχει πληθυσμό γύρω στους πενήντα χιλιάδες και οι μεσαίες πόλεις από πέντε έως είκοσι χιλιάδες. 8 Από τις γραπτές πηγές και ειδικότερα από κείμενα όπως οι βίοι αγίων, έχουμε την εικόνα μιας πόλης με τοπικούς αξιωματούχους, μικρούς και μεγάλους επιχειρηματίες, αλλά και με δούλους, αργόσχολους, ζητιάνους και πόρνες. Εξέχουσα θέση στα αναφερόμενα επαγγέλματα έχουν οι έμποροι και οι τεχνίτες, ενώ η μεγάλη ποικιλία δραστηριοτήτων περιλαμβάνει εκκλησιαστικούς αξιωματούχους, τραπεζίτες, αρχιτέκτονες, δικηγόρους, ράφτες, χορευτές, κουρείς, και καθαριστές. Άνθρωποι κατεργάζονταν χρυσό, πέτρα ή μάρμαρο, μεταπωλούσαν τρόφιμα ή διατηρούσαν καπηλειά, εστιατόρια και πανδοχεία. 9 5 Foss, ό.π., σ Magno, Βυζάντιο ό.π., σσ Foss., ό.π., σ Magno, Βυζάντιο ό.π., σσ Foss, ό.π., σσ.109,123. 5

7 Όλοι αυτοί, προστατευμένοι εντός των τειχών, επιθυμούσαν να απολαύσουν ορισμένες ανέσεις που η πόλη παρείχε ως θεμελιώδη στοιχεία της πολιτισμένης ζωής. Μπορεί να είναι πολύ μικρότερο το ποσοστό αυτών που ξόδευαν πλέον το χρόνο τους σε ζητήματα δημοσίου ενδιαφέροντος, αλλά γνωρίζουμε ότι άνδρες, γυναίκες και παιδιά, ακόμα και κληρικοί, επισκέπτονταν συχνά τα λουτρά, σε εργάσιμες μάλιστα ώρες. Ο ιππόδρομος και το θέατρο ήταν επίσης εξαιρετικά δημοφιλή. Οι θηριομαχίες και οι θεατρικές παραστάσεις που άρχιζαν το μεσημέρι και κρατούσαν ως το βράδυ, ιδιαίτερα αγαπητές, ικανοποιούσαν τη λαϊκή ανάγκη για θέαμα, ενώ επιδεικτικοί λόγοι ρητόρων με τη μορφή διαλέξεων, έθελγαν τους πιο καλλιεργημένους. Η αστική ζωή μπορεί να χαρακτηρισθεί εξαιρετικά δημόσια και φιλικές συντροφιές διασκέδαζαν συζητώντας στη σκιά των κιονοστοιχιών ή συχνάζοντας σε ταβέρνες. 10 Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία στην πραγματικότητα αποτελούσε ένα συνονθύλευμα πολυάριθμων πόλεων που ήταν λίγο πολύ αυτόνομες. Αυτές οι πόλεις οι civitates, λειτουργώντας ως ο θεμέλιος λίθος της αυτοκρατορίας, παρείχαν τις διοικητικές τους αρχές, για τη διατήρηση της τοπικής ευταξίας και τη συλλογή των φόρων. Ο δημόσιος αστικός ρωμαϊκός βίος λειτούργησε αποτελεσματικά για δυο αιώνες με τα μέλη της αριστοκρατίας των γαιοκτημόνων να διοικούν την πόλη. Χρηματοδοτώντας οι ίδιοι, σε ένα μίγμα εθελοντισμού και σύμπραξης, τα απαραίτητα δημόσια έργα, προσφέρουν όλες τις αναγκαίες υπηρεσίες σε τοπικό και κρατικό επίπεδο. Το σύστημα αυτό της εκχώρησης εξουσιών στην περιφέρεια, διευκόλυνε τη διακυβέρνηση μιας τόσο εκτεταμένης αυτοκρατορίας. Παρουσίασε όμως αξεπέραστα προβλήματα και δυσλειτουργίες τον 3 ο αιώνα, όταν το πολιτικό χάος, οι εμφύλιοι πόλεμοι, οι επιδρομές και οι τεράστιες οικονομικές απαιτήσεις, ανάλωσαν το ανθρώπινο δυναμικό που ήταν πρόθυμο να αναλάβει τα υψηλά δημοτικά αξιώματα. Οι αλλαγές που σταδιακά γίνονταν όλο και εντονότερες, οδήγησαν την κεντρική διοίκηση να καταφύγει σε εξαναγκασμό των κοινωνικών τάξεων από τις οποίες προέρχονταν συνήθως οι δημοτικοί άρχοντες, ώστε να αναλάβουν τα καθήκοντά τους. Καθήκοντα όμως που έχουν πλέον μεταβληθεί σε δυσβάσταχτες υποχρεώσεις και που με κάθε δυνατή προσπάθεια αυτοί πασχίζουν να αποφύγουν. 11 Η αύξηση του στρατού και της ανώτατης αυτοκρατορικής γραφειοκρατίας από την άλλη πλευρά, δημιούργησε ένα μεγάλο αριθμό αξιωματούχων που διορίζονταν απ ευθείας από την κεντρική αυτοκρατορική αρχή. Η δυνατότητα πρόσβασής τους πλέον στη συγκλητική τάξη δημιούργησε μια νέα αριστοκρατία αυτοκρατορικών υπαλλήλων. Σε αυτή την αριστοκρατία, που εδραίωσε την πολιτική της δύναμη με την ίδρυση συγκλήτου στην Κωνσταντινούπολη, στηρίχθηκε ο αυτοκράτορας για να συγκεντρώσει μια ενιαία πολιτική κοινότητα. Η αίσθηση κοινών ενδιαφερόντων και κοινής ταυτότητας που διακρίνει την ανώτατη συγκλητική τάξη, έμελλε να ενοποιήσει τον πρώιμο βυζαντινό κόσμο. Η ανάδειξη στα αξιώματα της κεντρικής εξουσίας άλλωστε, αποτελούσε προσφιλές μέσο διαφυγής από τα 10 Magno, Βυζάντιο ό.π., σ Foss, ό.π., σσ

8 επαχθή καθήκοντα της δημοτικής αρχής. 12 Οι κοινωνικές δομές του πρώιμου Βυζαντίου, βασισμένες σε μια αυστηρή ιεράρχηση ομάδων, καθορίστηκαν με κρατική νομοθετική παρέμβαση. Η ιεράρχηση αυτή λοιπόν, έφερε σε πρώτη θέση τη διευρυμένη τάξη των συγκλητικών. Στα παλαιά μέλη της ρωμαϊκής συγκλήτου, εκτός από τους υψηλόβαθμους κρατικούς λειτουργούς και τα άλλα καταξιωμένα άτομα, είχε προστεθεί και μεγάλο μέρος της παλαιάς ρωμαϊκής τάξης των ιππέων, ενώ είχαν διεισδύσει και βουλευτές των επαρχιών. Με στόχο να περιφρουρηθεί το κύρος του θεσμού διαμορφώθηκε μια εσωτερική διαστρωμάτωση αυτής της τάξης, με τα ενεργά μέλη της να διαμένουν στην πρωτεύουσα και τα υπόλοιπα στην επαρχία. Από τους συγκλητικούς της επαρχίας επιλέγονταν τα μέλη της επαρχιακής διοίκησης της αυτοκρατορίας. 13 Η σύγκλητος λειτουργώντας ως αυτοκρατορικό σώμα, ενσωματώθηκε στην τελετουργία του αυτοκρατορικού θεσμού όχι ως παρασιτικός και άχρηστος οργανισμός, αλλά ως βασικό στοιχείο της αυτοκρατορικής παράδοσης. Ασκώντας μια πολιτική με ρωμαϊκό χαρακτήρα, εκμεταλλευόμενη τη διπλή της διάσταση, κοινωνική και ιδεολογική, λειτούργησε ως μέσο μεταμόρφωσης των κοινωνικών δομών της ανατολικής αυτοκρατορίας, συμβάλλοντας στη γέννηση των «δυνατών» για τον προσδιορισμό των οποίων ήταν αναγκαίες τόσο μια πολιτική αναφορά στην πρωτεύουσα, όσο και μια οικονομική σε διάφορες περιοχές της αυτοκρατορίας. 14 Αν λοιπόν τα μέλη της ανώτερης τάξης ανήκαν στην κατηγορία των honestories, των εντιμοτέρων, ο αστικός πληθυσμός και οι αγρότες υπάγονταν στους humiliores, την ομάδα των ταπεινοτέρων. Σε αυτή την κοινωνική ομάδα αναγνωρίζουμε μια κάποια ενότητα όσο αφορά τον αγροτικό πληθυσμό, σε αντίθεση με τον αστικό που το χαρακτήριζε μια επιμέρους εσωτερική διαφοροποίηση. Έτσι συχνά μέλη διαφόρων επαγγελματικών συντεχνιών ανήκαν στην ανώτερη βαθμίδα της κοινωνικής τους ομάδας απολαμβάνοντας προνόμια ενώ αντιδρώντας στην καθεστηκυία τάξη προκαλούσαν την προσοχή της κεντρικής εξουσίας. 15 Η ακαμψία άλλωστε των κοινωνικών δομών στο πρώιμο Βυζάντιο μπορούσε να ξεπεραστεί με πλάγια μέσα. Αναγνωρισμένοι και διαδεδομένοι τρόποι κοινωνικής ανόδου ήταν η στρατιωτική καριέρα και οι δημόσιες υπηρεσίες, αφού τα αξιώματα έφερναν χρήματα και τα χρήματα εξασφάλιζαν κυβερνητικές θέσεις. 16 Στις κατώτερες βαθμίδες των humiliores αντιθέτως βρίσκονταν εγκλωβισμένοι άτομα με ακαθόριστες και ευκαιριακές ασχολίες. Στο χαμηλότερο σκαλί της κοινωνικής κλίμακας παρέμεναν οι δούλοι αφού παρά τη νέα χριστιανική ηθική ο θεσμός της δουλείας ήταν ενεργός. 17 Σε ολόκληρη την πρωτοβυζαντινή περίοδο, η πόλη μοιάζει να βιώνει μια 12 Στο ίδιο, σσ.49, Πέννα Β., «Ο δηµόσιος, οικονοµικός και κοινωνικός βίος των Βυζαντινών», ηµόσιος και Ιδιωτικός Βίος στην Ελλάδα Ι : Από την Αρχαιότητα έως και τα Μεταβυζαντινά Χρόνια, τοµ. Β, εκδ. ΕΑΠ, Πάτρα 2001, σσ Dagron G., Η γέννηση µιας πρωτεύουσας, η Κωνσταντινούπολη και οι θεσµοί της από το 330 ως το 451, εκδ. Μορφωτικό Ίδρυµα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 2000, σσ.168, Πέννα, ό.π., σσ Magno, Βυζάντιο ό.π., σ Πέννα, ό.π., σ

9 δική της ζωή πλάι στην αυτοκρατορική διοίκηση. Η στρατιωτική εξουσία είναι διαχωρισμένη από την πολιτική, αν και προς το τέλος του 6 ου αιώνα αρχίζουν να ενοποιούνται στις επισφαλείς επαρχίες. Η επαρχιακή διοίκηση λοιπόν βρίσκεται στα χέρια των έπαρχων των πραιτωρίων (praefectus praetorio) και κατεβαίνει ιεραρχικά στους βικάριους (vicarii) των διοικήσεων και τους διοικητές των επαρχιών. Οι έπαρχοι ως πανίσχυροι αντιπρόσωποι του αυτοκράτορα, μαζί με την υπόλοιπη πολιτική ιεραρχία, ασχολούνται με την απονομή δικαιοσύνης, τα οικονομικά, τη διεκπεραίωση υπηρεσιών, την αστυνόμευση, τα δημόσια έργα καθώς επίσης με την πληρωμή και τον ανεφοδιασμό του στρατού. 18 Έτσι οι διοικητές, στις σχετικά σύντομες θητείες τους, αναγείρουν μνημεία για να κερδίσουν την αποδοχή και να αποκτήσουν υψηλότερα αξιώματα. Με την ευχέρεια της διαχείρισης των δημόσιων εσόδων γίνονται κύριοι χορηγοί σε μια εποχή που οι ιδιωτικές δωρεές του ρωμαϊκού παρελθόντος δεν υφίσταντο πλέον. 19 Αυτή η μορφή διοίκησης κάλυψε το κενό που δημιουργήθηκε στο επαρχιακό επίπεδο από τη διάλυση της βουλευτικής τάξης. Συγχρόνως, ένας νέος θεσμικός παράγοντας που αναδύεται μέσα από τη χριστιανική θρησκεία, συμμετέχει κι αυτός συμπληρωματικά αναλαμβάνοντας ποικίλες εξωθρησκευτικές λειτουργίες. Οι επίσκοποι, ισότιμοι με τον επαρχιακό διοικητή, λειτουργούν και ως μέλη της διοίκησης αποδίδοντας δικαιοσύνη, επιβλέποντας την αγορά, ρυθμίζοντας μέτρα και σταθμά, ενώ αναλαμβάνουν και δημόσια κοινωφελή έργα. Η ξεχωριστή τους θέση στην κοινωνία και η όλο και μεγαλύτερη οικονομική σημασία, τους εξασφαλίζει αργότερα επί Ιουστινιανού το διακριτικό δικαίωμα να εποπτεύουν τις τοπικές αρχές. Ο πληθυσμός των πόλεων προτιμά να ευθυγραμμίζεται με τους επισκόπους και αυτό έμμεσα ενισχύει την ιδέα της αυτοκρατορίας. 20 Η Εκκλησία άλλωστε ήδη αποκτά τεράστια πλούτη από κρατικές επιχορηγήσεις, κτηματικά κληροδοτήματα και δωρεές. Χρησιμοποιώντας τα μεγάλα της έσοδα επιτελεί σημαντική κοινωνική αποστολή, συντελώντας στην ανακατανομή του πλούτου, περισσότερο αποτελεσματικά από ότι θα μπορούσε το κράτος ή οι αστικές αρχές. Βέβαια στη διαδρομή από τους πλούσιους που προσδοκούν τη σωτηρία τους, προς τους αναξιοπαθούντες των κατώτερων κοινωνικών βαθμίδων, ένα μεγάλο μέρος των χρημάτων τροφοδοτεί τον εκκλησιαστικό μηχανισμό, εξασφαλίζοντας άνετη ζωή και επιπλέον κοινωνικό κύρος για τους κληρικούς που ο αριθμός τους συνεχώς αυξανόταν. 21 Η κραυγαλέα ανισότητα ανάμεσα σε πλούσιους και φτωχούς είναι εξάλλου εμφανής στη βυζαντινή πόλη. Ενώ κυβερνητικές και διοικητικές θέσεις συνήθως απέφεραν μεγάλα πλούτη, πάρα πολλοί άνθρωποι μόλις επιβίωναν με τις χαμηλότατες αμοιβές των ανειδίκευτων ή ημιειδικευμένων εργατών. 22 Οι επαγγελματίες και οι τεχνίτες δεν κέρδιζαν αρκετά χρήματα παρότι οι τιμές των βιοτεχνικών αγαθών και των ενδυμάτων ήταν συγκριτικά 18 Magno, Βυζάντιο ό.π., σ Foss, ό.π., σ Beck H. - G., Η Βυζαντινή χιλιετία, µτφρ. Κούρτοβικ., εκδ. Μορφωτικό Ίδρυµα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 2005, σ Magno, Βυζάντιο ό.π., σ Στο ίδιο, σ.53. 8

10 πολύ υψηλές. Η ιδιόκτητη κατοικία, η αγορά ενός δούλου, τα αξιοπρεπή κλινοσκεπάσματα και μερικά μπρούτζινα σκεύη αποτελούσαν τα στοιχεία που πρόσδιδαν κύρος, αυτό που οι βυζαντινοί ονόμαζαν σχῆμα, και συχνά τα αποκτούσαν με αιματηρές οικονομίες, θυσιάζοντας άλλα είδη πρώτης ανάγκης, ώστε να ικανοποιήσουν την κοινωνική τους ανάγκη. 23 Συνοψίζοντας, η πρώιμη βυζαντινή πόλη διατηρώντας βασικά χαρακτηριστικά που κληρονομεί από τη ρωμαϊκή, εμπλουτίζεται και με νέα στοιχεία όπως τα τείχη και τις εκκλησίες, αλλά και με νέα αισθητική που την απομακρύνει από το αρχαίο αστικό ύφος. Η δημόσια ζωή δεν είναι πλέον περιορισμένη στην κεντρική αγορά και η αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας δίνει διαφορετικό ρυθμό στην καθημερινότητα. Θυσιάζοντας την αυτονομία της παραδίδει τη διοίκησή της στην κεντρική κρατική εξουσία, η οποία προσπαθεί να διαμορφώσει ένα νέο μηχανισμό ώστε να ενοποιήσει την αυτοκρατορία αποβάλλοντας τον αποσπασματικό της χαρακτήρα. ΕΥΤΕΡΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΒΑΣΙΛΕΥΟΥΣΑ, Η ΤΡΥΦΩΣΑ ΠΟΛΙΣ Η Κωνσταντινούπολη αποτελεί μοναδική περίπτωση στην ιστορία φέροντας τους θεσμούς της πριν ακόμα αποκτήσει μια πολιτική, κοινωνική ή οικονομική πραγματικότητα, σαν ένα παράδοξο στοίχημα αφού τα τείχη της προηγήθηκαν των σπιτιών και τα σπίτια των κατοίκων της. 24 Η φυσιογνωμία της καθορίστηκε από την ιδρυτική της πράξη ακολουθώντας το πρότυπο της Ρώμης και οι πηγές προχωρούν στις περιγραφές της νέας πρωτεύουσας σε ταυτίσεις με τη ρωμαϊκή τοπογραφία. Οι λόφοι της πόλης που έγιναν επτά επί Θεοδοσίου, οι δεκατέσσερις συνοικίες που δημιουργήθηκαν από τον Κωνσταντίνο, το Μίλιον του Αυγουσταίου που είναι αντίγραφο του χρυσού μιλιοδείκτη της Ρώμης δηλώνουν ότι η Κωνσταντινούπολη, όπως παλιότερα η Ρώμη, προορίζεται να γίνει το κέντρο του κόσμου. 25 Ο Κωνσταντίνος οριοθέτησε την πόλη του σε εμβαδόν υπερτριπλάσιο από αυτό του Βυζαντίου, της πόλης πάνω στην οποία διαμόρφωσε τη δική του. Ο πυρήνας της βρισκόταν γύρω από μια αγορά που σήμερα αντιστοιχεί στον ανοικτό χώρο μπροστά στην Αγία Σοφία. Η αγορά ήταν αντίγραφο του forum της Ρώμης σε μικρογραφία και στο κέντρο της μια στήλη από πορφυρίτη αντέγραφε αυτήν του Τραϊανού. Εκεί ο ρωμαϊκός ιππόδρομος αναμορφώθηκε ώστε να μοιάζει στον ιππόδρομο της Ρώμης και η προσθήκη του αυτοκρατορικού καθίσματος και ενός διαδρόμου, επέτρεπε την απευθείας επικοινωνία με το παλάτι που αναγέρθηκε δίπλα του. Το ζευγάρωμα του Παλατινού λόφου και του Circus Maximus στη Ρώμη αντικατοπτρίζεται σε αυτήν τη γειτνίαση, που μπορεί να ερμηνευθεί και ως επικοινωνία ενός λαϊκού θεσμού με τον αυτοκρατορικό. 26 Το Ιερό Παλάτι αποτελούσε ένα ακανόνιστο ανομοιογενές σύνολο κτηρίων, διαφόρων χρονολογιών με πλούσια διακοσμημένες αίθουσες και πολυτελέστατα ιδιωτικά διαμερίσματα. Εκεί διεξαγόταν η επίσημη ζωή με πολυάριθμες τελετές, που σηματοδοτούσαν 23 Στο ίδιο, σ Dagron, ό.π., σ Στο ίδιο, σ Magno C., «Κωνσταντινούπολη», Ιστορία του Βυζαντίου, επιµ. Magno C., µτφρ. Καραγιώργου Όλγα, εκδ. Νεφέλης, Αθήνα 2006, σσ

11 κάθε σημαντική κρατική ή θρησκευτική υπόθεση. 27 Από την αγορά στην οποία υπήρχαν και τα δημόσια λουτρά του Ζεύξιπου, εκτεινόταν μια πλατιά οδός που περιστοιχιζόταν από κιονοστοιχίες, με δυτική κατεύθυνση προς την πύλη της πόλης. Αυτή η οδός, η Μέση, έγινε η κύρια αρτηρία της πόλης, με δημόσιους χώρους κατά διαστήματα. Οι ευθείες λεωφόροι πλαισιωμένες από σκεπαστές κιονοστοιχίες που στέγαζαν μαγαζιά και οι οποίες διακόπτονταν από πλατείες, αποτέλεσαν το βασικό χαρακτηριστικό του αστικού σχεδιασμού της νέας πρωτεύουσας, όπως άλλωστε και σε κάθε άλλη βυζαντινή πόλη. 28 Η βασιλεύουσα είχε επίσης δύο οχυρωμένα λιμάνια στην πλευρά προς τον Κεράτιο κόλπο καθώς επίσης και γιγάντια έργα οχύρωσης, το τριπλό θεοδοσιανό χερσαίο τείχος, αλλά και τα Μακρά τείχη από τη Μαύρη Θάλασσα μέχρι την Προποντίδα, που την προστάτευσαν μέχρι και το Όσο αφορά τα δημόσια μνημεία της, η Κωνσταντινούπολη διέθετε ένα οίκημα της συγκλήτου, θέατρο, αμφιθέατρο και ναούς, ενώ σιντριβάνια, αψίδες και πλήθος αρχαίων αγαλμάτων στόλιζαν δρόμους και πλατείες, δίνοντάς της σύμφωνα με τις πηγές, την εικόνα μουσείου της ελληνικής Ανατολής. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι στην προσπάθεια να δηλωθεί η Ρώμη της Ανατολής ως κληρονόμος της δόξας και του πλούτου του ελληνισμού, η Κωνσταντινούπολη αφήνει γυμνές όλες σχεδόν τις πόλεις. 30 Η νέα θρησκεία έχει και αυτή περίοπτη θέση στο οικοδομικό πρόγραμμα, ώστε η εμφάνιση των χριστιανικών ναών να εκτοπίσει γρήγορα τους ειδωλολατρικούς. Η παράδοση απέδωσε στον Κωνσταντίνο την κατασκευή περισσοτέρων εκκλησιών από όσες πράγματι κατασκεύασε, αλλά το 360 ο επίσκοπος της Κωνσταντινούπολης έχει πλέον ως έδρα του τον αποπερατωμένο ναό της Αγίας Σοφίας και ξεπερνά ήδη σε επιρροή και πλούτο τους προκαθήμενους των αρχαιότερων αποστολικών επισκοπών. Ο ηγετικός ρόλος που σύντομα ανέλαβε δεν οφείλεται σε κάποιο νόμιμο τίτλο, αλλά στο προνόμιο της γειτνίασης του με το παλάτι. Η ανάπτυξη της πόλης είναι τόση ώστε να δικαιολογεί την ύπαρξη έπαρχου όπως είχε και η Ρώμη. Το στοίχημα του Κωνσταντίνου είχε κερδισθεί. Παρουσιάζεται εξαιρετική δημογραφική αύξηση, συρροή κοσμοπολίτικου πληθυσμού και ξέφρενος ρυθμός στην οικοδομική δραστηριότητα, με ανταγωνισμό για την κατασκευή αρχοντικότερων κατοικιών. Η νέα πόλη στον 4 ο αιώνα ήταν μεγαλύτερη από την παρακμάζουσα Ρώμη, την Αλεξάνδρεια ή την Αντιόχεια. 31 Η έλλειψη νερού αντιμετωπίζεται με την κατασκευή ενός αξιόπιστου συστήματος ύδρευσης. Αποτελούμενο από ένα τεράστιο δίκτυο υδραγωγείων μεταφέρει το νερό, διανέμοντάς το σε ολόκληρη την πόλη είτε ως πόσιμο μέσω δημόσιων κρηνών, είτε για τη λειτουργία των λουτρών. Η αποθήκευση του πολύτιμου αγαθού εξασφαλίζεται από την ύπαρξη πληθώρας δεξαμενών εντός των τειχών. 32 Από την άλλη πλευρά, η κάλυψη 27 Πέννα, ό.π., σ.33, Magno, Βυζάντιο ό.π., σσ Magno, Κωνσταντινούπολη, ό.π., σσ Dagron, ό.π., σ Magno, Βυζάντιο ό.π., σσ Magno, Κωνσταντινούπολη, ό.π., σ

12 των διατροφικών αναγκών ενός τόσο απαιτητικού καταναλωτή, αντιμετωπίσθηκε από την εποχή του Κωνσταντίνου ήδη, με την αιγυπτιακή παραγωγή σιταριού, που μεταφέρεται πλέον στη νέα πρωτεύουσα αντί της παλαιάς. 33 Η αυτοκρατορική προσφορά δωρεάν διανομής άρτου και θεαμάτων, πέρα από βελτίωση στην τροφοδοσία σιτηρών απαιτεί και την αύξηση της αννώνας, ενός από τους κυριότερους φόρους που εισπράττεται από κάθε επαρχία, παλαιότερα για τον επισιτισμό της Ρώμης και τώρα για τη νέα πρωτεύουσα. Η συγκρότηση της νέας πόλης σε ρωμαϊκή πρωτεύουσα έγινε με τρεις τρόπους, με την απόσπαση ως έδρα του αυτοκράτορα από την επαρχιακή διοίκηση, κληρονομώντας από τη Ρώμη τους θεσμούς που την χαρακτηρίζουν και με τις γιγάντιες διαστάσεις που απόκτησε έχοντας μετατραπεί στην πιο πλούσια πόλη, το χωνευτήρι των ετερόκλητων στοιχείων ενός πολιτισμού χλιδής και ένδειας. Η ανεξαρτησία της εξασφαλίσθηκε με την παραχώρηση του νομικού καθεστώτος της ιταλικής πόλης, jus italicum, ενός ειδικού αστικού καθεστώτος που συνοδευόταν από φορολογική ατέλεια. Η μεταφορά του συγκλητικού θεσμού σε συνδυασμό με την ανάπτυξη όπως είδαμε της γραφειοκρατικής αριστοκρατίας, απέδωσαν στην πόλη το προνόμιο αλλά και τη δυνατότητα να λειτουργήσει ως σπονδυλική στήλη στην άσκηση της αυτοκρατορικής εξουσίας. Ως τόπος μόνιμης διαμονής του αυτοκράτορα λειτούργησε σαν έδρα της αυτοκρατορίας και ως πόλη άνηκε στη διοικητική αρμοδιότητα του ανεξάρτητου έπαρχου, του praefectus urbi, που ενεργούσε ως ο αυτοκρατορικός εκπρόσωπος στην πρωτεύουσα. Άμεσα εξαρτημένη πολιτικά από τον αυτοκράτορα, συμμετείχε στην εξουσία του, αποκτώντας την αλαζονεία της μητρόπολης και μαζί με αυτήν μια έλξη που είχε συνέπεια την αφαίμαξη και το μαρασμό των άλλων πόλεων. Η Κωνσταντινούπολη απορροφούσε όλο τον πλούτο της αυτοκρατορίας, τον οποίο συγκέντρωνε, κατανάλωνε και επαναδιένεμε. Αυτά τα χαρακτηριστικά στοιχεία την διαφοροποιούν από τις υπόλοιπες πόλεις σκιαγραφώντας τον αμφίσημο χαρακτήρα της Κωνσταντινούπολης, ως πόλη ανάμεσα σε πόλεις και πρωτεύουσα μέσα στην αυτοκρατορία. 34 Μια άλλη διαφορά όμως ανάμεσα στην πρωτεύουσα και τις υπόλοιπες βυζαντινές πόλεις είναι ο αστικός πληθυσμός της που χάρη στην παρουσία του αυτοκράτορα μπορεί να προαχθεί σε populus romanus. Στον ιππόδρομο της βασιλεύουσας ο λαός έχει σύμφωνα με το νόμο την εξουσία, να επευφημεί τους καλούς αξιωματούχους και να αποδοκιμάζει τους κακούς, εκφράζοντας την κρίση του, την οποία ο αυτοκράτωρ υπόσχεται να λάβει υπόψη του. Με αυτόν τον τρόπο ο δήμος αποκτά πολιτική χροιά. Στον ιππόδρομο άλλωστε παρεμβαίνει άμεσα κατά την αναγόρευση του αυτοκράτορα. Στον ίδιο χώρο επίσης, σε περιόδους πολιτικής κρίσης αντιπαρατίθεται δοκιμάζοντας την αυτοκρατορική νομιμότητα. Ο δήμος λοιπόν στη νέα πόλη δεν αντλεί τη θεσμική του θέση απευθείας από τη ρωμαϊκή κληρονομιά αλλά από το γεγονός ότι συμμετέχει στην αυτοκρατορική τελετουργία. Η θεσμική ζωή του ιππόδρομου εξάλλου συγκεντρώνει όλες τις πλευρές της πολιτικής και 33 Magno, Βυζάντιο ό.π., σ Dagron, ό.π., σσ.53,

13 διοικητικής ζωής, αφού εκεί εκτός από αγώνες και επίσημες τελετές, εκτελείται μεγάλος αριθμός διοικητικών και δικαστικών πράξεων, καθώς επίσης και εκτελέσεων. 35 Αξιοπρόσεκτη είναι και η διαίρεση του πληθυσμού της πρωτεύουσας στον ιππόδρομο σε αντίπαλους δήμους, τους Πράσινους και τους Βένετους, η οποία προσλαμβάνει διαστάσεις κοινωνικού φαινόμενου. Πολλές πηγές επιβεβαιώνουν ότι η κινητοποίηση των δήμων παίρνει πολιτικές εκφάνσεις συχνά αιματηρές, ιδιαίτερα τις περιόδους με μεγάλες θρησκευτικές κρίσεις, με σοβαρούς εξωτερικούς κινδύνους και με δημογραφικές μετακινήσεις τεράστιας έκτασης. 36 Η κλιμάκωση της βίας μας δίνει ένα μακρύ κατάλογο ταραχών που ενώ ξεκινούσαν ως τακτικές συγκρούσεις με κέντρο τον ιππόδρομο, μπορούσαν να καταλήξουν σε τεράστιες καταστροφές. Τέλος μια άλλη ιδιαιτερότητα της βασιλεύουσας είναι η έλλειψη στρατοπέδων μέσα στην πόλη αφού δεν υπάρχει και μόνιμη στρατιωτική διοίκηση που να αναλαμβάνει την άμυνά της. Σε περίπτωση κινδύνου η Κωνσταντινούπολη επαφίεται στην προστασία που προσφέρουν τα τείχη της ή στη βοήθεια διερχομένων εκστρατευτικών στρατευμάτων. Σε αυτές τις περιπτώσεις λοιπόν δημόσια μνημεία μαζί με τους πύργους των θεοδοσιανών τειχών, μετατρέπονται σε προσωρινούς καταυλισμούς. 37 ΕΠΙΛΟΓΟΣ Στην πρώιμη βυζαντινή περίοδο η ελληνιστική πόλη μετασχηματίζεται σε βυζαντινή. Η αυτοκρατορία αποκτά νέα μητρόπολη η οποία από altera Roma μεταβάλλεται σε πρώτη των πόλεων και από πόλη του αυτοκράτορα σε βασιλεύουσα πόλη. Στη νέα φυσιογνωμία που αποκτούν οι βυζαντινές πόλεις αναγνωρίζουμε τις ιστορικές ανάγκες, τις πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες που τις διαμορφώνουν. Στο νέο τρόπο διοίκησής τους διακρίνουμε την προσπάθεια σύστασης μιας νέας κρατικής οντότητας. Το σύστημα ανανεώνεται δημιουργώντας τον επόμενο κρίκο μιας ιστορικής αλυσίδας που ξεκίνησε από την πόλη κράτος, πέρασε στην ελληνιστική πόλη, από εκεί στη ρωμαϊκή, για να καταλήξει αμέσως μετά τη βυζαντινή πόλη στη μεσαιωνική πολίχνη και αργότερα στην πόλη της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Πλησιάζοντας στην εκπνοή της περιόδου που μελετήσαμε, παρατηρείται κατάρρευση του αστικού τρόπου ζωής. Πολλές πόλεις εξαφανίστηκαν από το χάρτη, ενώ άλλες συρρικνώθηκαν σε μια οχυρωμένη ακρόπολη. Οι βυζαντινές πόλεις υπέφεραν από τις επιπτώσεις της έλλειψης τροφίμων, των φυσικών καταστροφών και των βίαιων συγκρούσεων. Σχεδόν όλες υπέκυψαν στις εισβολές και τις οικονομικές αλλαγές των αρχών του 7 ου αιώνα. Η βυζαντινή αυτοκρατορία από ένα σύνολο πόλεων μπορεί να χαρακτηρισθεί στη μέση περίοδο ως ένα σύνολο κάστρων. Στο καθημερινό λεξιλόγιο άλλωστε η λέξη πόλις περιοριζόταν όλο και περισσότερο στην Κωνσταντινούπολη η οποία παρέμεινε το κυρίαρχο αστικό κέντρο εμπορικής και επαγγελματικής δραστηριότητας, έστω και σε περιορισμένη, για αρκετό καιρό, κλίμακα. 35 Στο ίδιο, σσ Στο ίδιο, σσ Στο ίδιο, σσ

14 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Beck Hans-Georg, Η Βυζαντινή χιλιετία, μτφρ. Κούρτοβικ Δ., εκδ. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα Dagron Gilbert, Η γέννηση μιας πρωτεύουσας, η Κωνσταντινούπολη και οι θεσμοί της από το 330 ως το 451, εκδ. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα Foss Clive, «Η ζωή στην πόλη και στην ύπαιθρο», Ιστορία του Βυζαντίου, επιμ. Magno C., μτφρ. Καραγιώργου Όλγα, εκδ. Νεφέλης, Αθήνα 2006, σσ Magno Cyril, «Κωνσταντινούπολη», Ιστορία του Βυζαντίου, επιμ. Magno C., μτφρ. Καραγιώργου Όλγα, εκδ. Νεφέλης, Αθήνα 2006, σσ Magno Cyril, Βυζάντιο Η αυτοκρατορία της Νέας Ρώμης, μτφρ. Τσουγκαράκης Δ., εκδ. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα Πέννα Βασιλική, «Ο δημόσιος, οικονομικός και κοινωνικός βίος των Βυζαντινών», Δημόσιος και Ιδιωτικός Βίος στην Ελλάδα Ι : Από την Αρχαιότητα έως και τα Μεταβυζαντινά Χρόνια, τομ. Β, εκδ. ΕΑΠ, Πάτρα 2001, σσ

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΛΠ 11: Ελληνική Ιστορία Ακ. Έτος: 2008-9 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: Η βυζαντινή αριστοκρατία κατά τους 9 ο έως 12 ο αιώνα: δομή και χαρακτηριστικά, ανάπτυξη και σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Μάθημα: Βυζαντινή Ιστορία ιδάσκουσα: Ειρήνη Χρήστου Ειρήνη Χρήστου Βυζαντινή Ιστορία Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Βυζαντινά Χρόνια Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Τι έτρωγαν Στη διατροφή των Βυζαντινών βασικό ρόλο είχαν το ψωμί, τα λαχανικά, τα όσπρια και τα δημητριακά που τα μαγείρευαν με διάφορους

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού.

Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. Το Μεσαιωνικό Κάστρο Λεμεσού. 1 Περιεχόμενα: Εισαγωγή σελ.3 Ιστορική αναδρομή σελ.4 Περιγραφή του χώρου σελ.5-7 Βιβλιογραφία σελ.8 Παράρτημα σελ.9-10 2 Εισαγωγή. Στο κέντρο της Λεμεσού υπάρχει το Κάστρο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ

Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Ένα ξεχασμένο θέατρο. (το Ρωμαϊκό Ωδείο) Έφη Νικολοπούλου, ΒΠΠΓ Στο ευρύτερο αρχαιολογικό χώρο της Γόρτυνας στη Κρήτη, έχουν εντοπιστεί από τους αρχαιολόγους τέσσερις θεατρικοί χώροι διαφορετικών εποχών.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΚΑΙ ΜΕΣΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΕΠΟ30 ΒΥΖΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΙ ΔΥΤΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΠΡΩΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2014 ΘΟΔΩΡΗΣ ΣΟΛΔΑΤΟΣ 2300 ΛΕΞΕΙΣ Εκφώνηση εργασίας: Από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Εισαγωγή - Η πιο παραμελημένη περίοδος της ιστορίας της Ελληνικής είναι η μεσαιωνική. Για λόγους καθαρά ιδεολογικούς και πολιτικούς, το

Διαβάστε περισσότερα

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Εκδοχές ίδρυσης Σύμφωνα με την παράδοση από τον Ρωμύλο, γιο του Αινεία (γύρω στο 735 π.x.) Σύμφωνα με την αρχαιολογική έρευνα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΔΙΟΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Το Δίον ήταν μια αρχαιότατη πόλη στρατηγικής σημασίας και μια από τις πιο φημισμένες μακεδονικές πολιτείες. Η γεωγραφική θέση

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής

Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής ΑΝΑΓΝΩΣΗ - ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΗΦΑΙΣΤΟΥ Η θεώρηση και επεξεργασία του θέματος οφείλει να γίνεται κυρίως από αρχιτεκτονικής απόψεως. Προσπάθεια κατανόησης της συνθετικής και κατασκευαστικής δομής

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά

Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Ακολούθησέ με... στην Καστροπολιτεία του Μυστρά Μυστράς Η καστροπολιτεία απλώνεται στις πλαγιές του φυσικά οχυρού λόφου του βυζαντινού Μυζηθρά, που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843)

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) μεγάλες εδαφικές απώλειες ενίσχυση ελληνικότητας νέοι θεσμοί πλαίσιο μέσα στο οποίον το Βυζάντιο

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων

Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων Το λήμμα αποτελείται από τα εξής μέρη: Οδηγίες για Λήμματα Τοπωνυμίων Τίτλος λήμματος Δελτίο λήμματος Κυρίως λήμμα Χρονολόγιο Προτεινόμενη βιβλιογραφία (βλ. Γενικές Οδηγίες Σύνταξης Λημμάτων) Γλωσσάρι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Τα νοσοκομεία στο Βυζάντιο

Τα νοσοκομεία στο Βυζάντιο Τα νοσοκομεία στο Βυζάντιο Στον αρχαίο ελληνικό κόσμο, όπως και στην μεσαιωνική βυζαντινή αυτοκρατορία η πίστη και η ιατρική ήσαν ανέκαθεν στενά συνδεδεμένες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα Ασκληπιεία

Διαβάστε περισσότερα

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28

Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Μινωικός Πολιτισμός σελ. 23-28 Να περιγράψετε ένα μινωικό ανάκτορο; Μεγάλα Συγκροτήματα κτιρίων, Είχαν πολλές πτέρυγες-δωματίων, Διοικητικά, Οικονομικά, Θρησκευτικά και Καλλιτεχνικά κέντρα της περιοχής,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ

ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡO ΤΗΣ ΚΩ Το Κάστρο των Ιπποτών είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Κω. Ιδιαίτερα εντυπωσιακό και επιβλητικό είναι ένα από τα αξιοθέατα που κάθε επισκέπτης του νησιού πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΟ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΟ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ένα µοναδικό σταυροδρόµι πολιτισµών και ηπείρων. Βυζαντινά µνηµεία, παλάτια σουλτάνων, γραφικά παζάρια µε µεθυστικά αρώµατα Ανατολής, θαλασσινές µυρωδιές στις όχθες του Βόσπορου & της θάλασσας του Μαρµαρά.

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1

33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 ΕΝΑ ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΧΡΟΝΙΑ, ΓΕΜΑΤΟ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ. 33 Ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΣΥΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΤΜΗΜΑ Ε2 2013-2014 1 Εικόνα 1 Εικόνα 2 Ρωμαϊκές λεγεώνες

Διαβάστε περισσότερα

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ ψ Ρ ' '.'."» *?' Ρ -N^ ->5^ ι"*** **' "HSf % ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ Το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ

ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ Μια πολύπαθη Ιστορία κουβαλάει στους πέτρινους τοίχους του το κατ εξοχήν σύμβολο της Θεσσαλονίκης. Ο Λευκός Πύργος της Θεσσαλονίκης είναι ένας Πύργος

Διαβάστε περισσότερα

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης

1.ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ. Μουσείο της Ακρόπολης ΠΡΟΤΥΠΟΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΙΩΝΙ ΕΙΟΥ ΙΩΝΙ ΕΙΟΥΣΧΟΛΗΣ ΟΜΙΛΟΣ: Πάµε Μουσείο ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ: : 2013-14 14 ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Παραράς Ι. ΗΜΙΟΥΡΓΟΙ: Καπιζιώνη Σπυριδούλα Χατζηφούντα Μαριάννα Χιώτη

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος. Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα. Αθήνα, Απρίλιος 2001

Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος. Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα. Αθήνα, Απρίλιος 2001 Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών του Μαθήµατος Α Τάξη 1 ου Κύκλου Τ.Ε.Ε. 2 ώρες /εβδοµάδα Αθήνα, Απρίλιος 2001 Σελίδα 1 από 8 Μάθηµα: «Ιστορία Ενδυµασίας Ι». Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Το µάθηµα

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. Ένα μοναδικό ταξίδι, οδοιπορικό στην ιστορία του πολιτισμού και της εκπαίδευσης των Ελλήνων, σχεδίασε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑΣ Α

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑΣ Α ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑΣ Α 1. Να προσδιορίσετε την έννοια του όρου «Βυζάντιο» και να αναφέρετε τις χρονικές περιόδους διαίρεσης της ιστορίας του. Να αναφέρετε επίσης με ποιο όνομα

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο ρομαντισμός, που καταλαμβάνει τον επισκέπτη, μόλις φθάσει στο

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

43378.JPG. Παλαιά παραλία. 43380.JPG 43379.JPG 43382.JPG. Πορτρέτο στρατιωτικού. Στιγμιότυπο σεπεριοχή της Θεσσαλονίκης. 43383.JPG 43386.JPG 43384.

43378.JPG. Παλαιά παραλία. 43380.JPG 43379.JPG 43382.JPG. Πορτρέτο στρατιωτικού. Στιγμιότυπο σεπεριοχή της Θεσσαλονίκης. 43383.JPG 43386.JPG 43384. 43375.JPG Παλαιά παραλία. 43377.JPG Παλαιά παραλία. 43378.JPG Παλαιά παραλία. 43379.JPG 43380.JPG Πορτρέτο στρατιωτικού. 43382.JPG Στιγμιότυπο σεπεριοχή της Θεσσαλονίκης. 43383.JPG Άποψη του Λευκού Πύργου.

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΒΙΟΣ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ. Τι γνωρίζετε για την πνευματική ιδιοσυγκρασία του Βυζαντινού ανθρώπου;

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΒΙΟΣ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ. Τι γνωρίζετε για την πνευματική ιδιοσυγκρασία του Βυζαντινού ανθρώπου; ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΒΙΟΣ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ Τι γνωρίζετε για την πνευματική ιδιοσυγκρασία του Βυζαντινού ανθρώπου; Ο Βυζαντινός διακρινόταν για το ανεπτυγμένο θρησκευτικό αίσθημα, που τον βοήθησε να

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Γης και Ιδιοκτησιακού καθεστώτος του Αγίου Όρους με χρήση G.I.S.

Διαχείριση Γης και Ιδιοκτησιακού καθεστώτος του Αγίου Όρους με χρήση G.I.S. Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Αγρονόμων & Τοπογράφων Μηχανικών ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ 22η Πανελλαδική Συνάντηση Χρηστών Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών Διαχείριση Γης και Ιδιοκτησιακού

Διαβάστε περισσότερα

Θεσσαλονίκη πάνω - κάτω ένταξη κεντρικών αρχαιολογικών χώρων

Θεσσαλονίκη πάνω - κάτω ένταξη κεντρικών αρχαιολογικών χώρων Οµάδα εργασίας Ξενοφών Γιαννάκης Πρόδροµος Νικηφορίδης Κυριακή Πετρίδου Παρασκευή Ταράνη Το ιστορικό κέντρο της Θεσσαλονίκης χαρακτηρίζεται απόέντονηοικιστικήπυκνότητα, η οποία καθιστά εξαιρετικά πολύτιµη

Διαβάστε περισσότερα

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria

SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria SOU ZHELEZNIK Stara Zagora, Bulgaria Η Στάρα Ζαγόρα είναι είναι η έκτη μεγαλύτερη πόλη της Βουλγαρίας και ένα σημαντικό οικονομικό κέντρο της χώρας. Είναι γνωστή ως πόλη των ίσιων δρόμων, των φλαμουριών

Διαβάστε περισσότερα

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος

Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας. Φοίβος Αργυρόπουλος Χώροι θέασης και ακρόασης της αρχαίας Ελευσίνας Φοίβος Αργυρόπουλος ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΑΚΟ ΙΕΡΟ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΕΥΣΙΝΑ Πανίερο έγινε το Θριάσιο πεδίο από τη στιγμή που η θεά Δήμητρα θέλησε να εκφράσει την ευγνωμοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΔΙΟΥ, Αλέξανδρος Μπαξεβανάκης, ΒΠΠΓ ΔΙΟΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΟΝΟΜΑΣΤΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Το αρχαίο Δίον του Ολύμπου βρίσκεται 15 χλμ. νότια της Κατερίνης, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ

ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΥΝΟΛΩΝ -Η κάθε αστική ή αγροτική τοποθεσία που µαρτυρεί πολιτισµό έχει µνηµειακή αξία -Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται µόνο στην υψηλή αρχιτεκτονική αλλά και στα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

«Πλαίσιο. Άσκησης Κοινωνικής Πολιτικής. Ηνωμένο Βασίλειο» Ηνωμένο Βασίλειο ΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

«Πλαίσιο. Άσκησης Κοινωνικής Πολιτικής. Ηνωμένο Βασίλειο» Ηνωμένο Βασίλειο ΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ «Πλαίσιο Άσκησης Κοινωνικής Πολιτικής από την Τοπική Αυτοδιοίκηση στο Ηνωμένο Βασίλειο» ΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Διακίδης Ισίδωρος, Αντιδήμαρχος Haringey Λονδίνο Ηνωμένο Βασίλειο

Διαβάστε περισσότερα

5 Μέρες/4νύχτες στην Κωνσταντινούπολη αεροπορικώς σε κεντρικό ξενοδοχείο 4 αστέρων από 9/6 έως 13/6

5 Μέρες/4νύχτες στην Κωνσταντινούπολη αεροπορικώς σε κεντρικό ξενοδοχείο 4 αστέρων από 9/6 έως 13/6 5 Μέρες/4νύχτες στην Κωνσταντινούπολη αεροπορικώς σε κεντρικό ξενοδοχείο 4 αστέρων από 9/6 έως 13/6 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΩΝ Ένα ταξίδι στην Κωνσταντινούπολη δεν είναι μόνο μια μοναδική

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

Τ.1.2. ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ

Τ.1.2. ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΑΝΟΙΚΤΩΝ ΧΩΡΩΝ» 1 1. ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΠΛΑΤΕΙΑΣ ΣΟΛΩΜΟΥ Συνολική άποψη της πλατείας Σολωμού από ψηλά Απόψεις της πλατείας Σολωμού

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Στράτος 29-12 - 2011 ΝΟΜΟΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ Αριθμ. Πρωτ.: ΔΗΜΟΣ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟΥ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟY ΠΛΗΡ: Πατσέας Αναστάσιος ΤΗΛ: 6978558904 Π Ρ Ο Σ Κο Αντιδήμαρχο

Διαβάστε περισσότερα

112 Σ Υ Ν Θ Ε Σ Ε Ι Σ Ν Ο Ε Μ Β Ρ Ι Ο Σ ' 1 1 Σ Υ Ν Θ Ε Σ Ε Ι Σ 113

112 Σ Υ Ν Θ Ε Σ Ε Ι Σ Ν Ο Ε Μ Β Ρ Ι Ο Σ ' 1 1 Σ Υ Ν Θ Ε Σ Ε Ι Σ 113 Ρετιρέ ο παράδεισος ΣΕ ΜΙΑΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΠΛΟΥΣΙΕΣ ΣΥΝΟΙΚΙΕΣ ΤΟΥ ΓΙΟΧΑΝΕΣ- ΜΠΟΥΡΓΚ, ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΕΙΝΑΙ ΦΥΣΙΚΟ ΝΑ ΖΟΥΝ ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΨΗΛΟΥΣ ΦΡΑΚΤΕΣ, ΠΕΡΙΚΛΕΙΣΤΑ ΣΠΙΤΙΑ, ΜΕ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ. ΟΙ ΙΔΙΟΚΤΗΤΕΣ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΤΩ ΠΑΦΟΥ

ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΤΩ ΠΑΦΟΥ 86882 ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΤΩ ΠΑΦΟΥ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΤΩ ΠΑΦΟΥ 2 διαγραμμα 1 1. Εισαγωγή Ο αρχαιολογικός χώρος στην περιοχή του λόφου της Φάμπρικας και η σπηλιές που έχουν διαμορφωθεί

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη. Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό. Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος- Μουσειολόγος- Ξεναγός. Περιεχόμενα

Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη. Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό. Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος- Μουσειολόγος- Ξεναγός. Περιεχόμενα Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή... 2 2. Χάνια... 2 3. Τα Χάνια της Ξάνθης... 3 4. Το Χάνι Αβέρωφ... 3 5. Εικόνες... 4 6. Βιβλιογραφία... 6 Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος-

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ [επιστήμης κοινωνία]

ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ [επιστήμης κοινωνία] ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ [επιστήμης κοινωνία] ειδικές μορφωτικές εκδηλώσεις 2014 2015 www.eie.gr Νέες προσεγγίσεις στην Ιστορία του Νότου της Ρωσικής Aυτοκρατορίας, 1784-1914 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Από τα παιδιά της Β 2

Από τα παιδιά της Β 2 Από τα παιδιά της Β 2 Γιαλούσα Η Γιαλούσα βρίσκεται στην Καρπασία. Είναι κοντά στο Μοναστήρι του Αποστόλου Ανδρέα. Το χωριό οφείλει το όνομα του στη θέση του, που είναι δίπλα από τη θάλασσα. Οι κάτοικοι

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ

ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΝΑΥΠΛΙΟ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑ ΑΝΑΠΛΑΣΗΣ ΗΠΑΛΙΑΠΟΛΗ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ 1 Η ΝΕΩΤΕΡΗ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ 2 Τα εργαλεία ανάγνωσης της ταυτότητας της πόλης. Τα εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Για να γνωρίσει κάποιος τα Μετέωρα και να βιώσει τη μαγεία του πέτρινου δάσους, ο καλύτερος και μοναδικός τρόπος είναι να πεζοπορήσει ανάμεσα στους Μετεωρίτικους πύργους

Διαβάστε περισσότερα

«Ο θεσμός των μετακλητών υπαλλήλων»

«Ο θεσμός των μετακλητών υπαλλήλων» Αθήνα, 09/07/2012 «Ο θεσμός των μετακλητών υπαλλήλων» Ένα από τα προτεινόμενα μέτρα για την εξεύρεση ισοδύναμων δημοσιονομικών μέτρων είναι και η κατάργηση του δαπανηρού θεσμού των μετακλητών υπαλλήλων,

Διαβάστε περισσότερα

Στρατόπεδο Aσηµακοπούλου. Παραλία

Στρατόπεδο Aσηµακοπούλου. Παραλία Στάδιο Στρατόπεδο Aσηµακοπούλου Παραλία Λιµανάκι Σφαγείων Καρνάγιο Το Περιγιάλι όπως είναι σήμερα. Η γραμμή περιγράφει τη περιοχή που διαμορφώνεται σε μια νέα, πρότυπη πόλη στα ανατολικά της Καβάλας. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ & ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΙΣ

ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ & ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΙΣ ON SALONICA SOCCER CUP ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ & ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΙΣ ΛΕΥΚΟΣ ΠΥΡΓΟΣ ΑΨΙΔΑ ΤΟΥ ΓΑΛΕΡΙΟΥ ΠΛΑΤΕΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ ΚΑΣΤΡΑ & ΤΕΙΧΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΓΟΡΑ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΛΑΝΗΤΑΡΙΟ ΒΕΡΓΙΝΑ Μπείτε στην Pentagon... ταξιδέψτε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στην Καβάλα. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα.

Ταξίδι στην Καβάλα. Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. Ταξίδι στην Καβάλα Σχεδιάστηκε με το trip planner του emtgreece.com. Σχεδιάστε το δικό σας ταξίδι, τώρα. Ταξίδι στην Καβάλα Παρασκευή, 28 Αύγουστος 2015 Παραλία Άσπρης Άμμου Αφήνοντας την πόλη της Καβάλας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Προκήρυξη του 3 ου «ΕΝ ΝΙΚΟΠΟΛΕΙ ΑΚΤΙΑ» ΑΓΩΝΑ ΔΡΟΜΟΥ

Προκήρυξη του 3 ου «ΕΝ ΝΙΚΟΠΟΛΕΙ ΑΚΤΙΑ» ΑΓΩΝΑ ΔΡΟΜΟΥ Προκήρυξη του 3 ου «ΕΝ ΝΙΚΟΠΟΛΕΙ ΑΚΤΙΑ» ΑΓΩΝΑ ΔΡΟΜΟΥ Ο Σύλλογος Δρομέων Πρέβεζας σε συνεργασία με τον Δήμο Πρέβεζας, την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πρέβεζας και την υποστήριξη της Περιφερειακής Ενότητας Πρέβεζας

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης

Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Βυζαντινά και Οθωμανικά μνημεία της Μάκρης Στρατηγικής σημασίας η θέση της Μάκρης / Κατοικήθηκε από την αρχαιότητα Οικισμός με διαρκή ανθρώπινη παρουσία από τα νεολιθικά χρόνια Ορατά στο κέντρο της σημερινής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ

ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Δεν έχει καταχωρηθεί κωδικός επαγγέλματος από την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Αντικείμενο του ισχύοντος προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 09:00-12:00 Μεσαία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ, ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΑΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014 2015 ΔΕΥΤΕΡΑ, 08-06-2015 ΤΡΙΤΗ, 09-06-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 10-06-2015

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: 28/03/2012-01/04/2012 ή εναλλακτικά 04/04/2012 08/04/2012

Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: 28/03/2012-01/04/2012 ή εναλλακτικά 04/04/2012 08/04/2012 ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΤΡΙΗΜΕΡΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΚΔΡΟΜΗΣ ΜΕ ΒΑΣΙΚΟ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟ ΤΗΝ ΠΑΤΡΑ ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟΥ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: 28/03/2012-01/04/2012

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στο ΠΕΣΥ 29 Οκτωβρίου 2015, με θέμα «Προσφυγικό Μεταναστευτικό»

Ομιλία στο ΠΕΣΥ 29 Οκτωβρίου 2015, με θέμα «Προσφυγικό Μεταναστευτικό» Ομιλία στο ΠΕΣΥ 29 Οκτωβρίου 2015, με θέμα «Προσφυγικό Μεταναστευτικό» Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, Τα γεγονότα που εκτυλίσσονται τούτες τις ημέρες μπροστά στα μάτια μας, με τη θάλασσα της Μεσογείου να

Διαβάστε περισσότερα

Ελεύθερη Ελληνική Πολιτεία. Ο Αθηναίος του χθες Ο Ελεύθερος Έλληνας του Αύριο

Ελεύθερη Ελληνική Πολιτεία. Ο Αθηναίος του χθες Ο Ελεύθερος Έλληνας του Αύριο Ελεύθερη Ελληνική Πολιτεία Ο Αθηναίος του χθες Ο Ελεύθερος Έλληνας του Αύριο Γιάννης Αλήθειας «Ελεύθερη Ελληνική Πολιτεία Ο Αθηναίος του Χθες Ο Ελεύθερος Έλληνας του Αύριο» Α Έκδοση : Ιούνιος 2010 σελ.

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 3: Βυζαντινή Επιστολογραφία: είδη - χαρακτηριστικά. Συνέσιος ο Κυρηναίος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

5. Η αρχή της δημοσιότητας του προϋπολογισμού εξυπηρετεί: α) στην ενημέρωση β) στη διαφάνεια γ) στον εκδημοκρατισμό δ) σε όλα τα παραπάνω

5. Η αρχή της δημοσιότητας του προϋπολογισμού εξυπηρετεί: α) στην ενημέρωση β) στη διαφάνεια γ) στον εκδημοκρατισμό δ) σε όλα τα παραπάνω 1. Το Ελεγκτικό Συνέδριο ελέγχει: α) τη σκοπιμότητα και τη νομιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης β) μόνο τη σκοπιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης γ) μόνο τη νομιμότητα μιας δημόσιας δαπάνης δ) κανένα από τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοκρατορικό Μαρόκο 8 ΜΕΡΕΣ8 ΜΕΡΕΣ

Αυτοκρατορικό Μαρόκο 8 ΜΕΡΕΣ8 ΜΕΡΕΣ Αυτοκρατορικό Μαρόκο 8 ΜΕΡΕΣ8 ΜΕΡΕΣ 1η ΜΕΡΑ: ΑΘΗΝΑ ΚΑΖΑΜΠΛΑΝΚΑ Συγκέντρωση στο αεροδρόμιο και πτήση για Καζαμπλάνκα μέσω ενδιάμεσου σταθμού. Άφιξη, συνάντηση με τον αρχηγό σας και ξεκινάμε για την ξενάγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΒΟΛΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΒΟΛΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ. Βόλος Αρ. Πρωτ.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΒΟΛΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΒΟΛΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ. Βόλος Αρ. Πρωτ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ΔΗΜΟΣ ΒΟΛΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΒΟΛΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΔΗΜΑΡΧΟΥ Βόλος Αρ. Πρωτ.: ΠΡΟΣ: Τον Πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου Σας διαβιβάζω το υπ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους.

Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους. 1ο ΓΕΛ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ-ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ 2011-2012 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΜΗΜΑ PR1 ΟΜΑΔΑ 3 Μόδα και ενδυμασία από τους προϊστορικούς μέχρι τους νεότερους χρόνους. Αρχαϊκή, Κλασσική, Ελληνιστική, Ρωμαϊκή Περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Χριστόφορος Παντελάτος Κατερίνα Σαχίνογλου Μαρία Στεργίου Γιάννης Πουλής Έξαρχος Καλύβας

Χριστόφορος Παντελάτος Κατερίνα Σαχίνογλου Μαρία Στεργίου Γιάννης Πουλής Έξαρχος Καλύβας Χριστόφορος Παντελάτος Κατερίνα Σαχίνογλου Μαρία Στεργίου Γιάννης Πουλής Έξαρχος Καλύβας Το κίνημα του νεοκλασικισμού τοποθετείται στα μέσα του 18ου έως τις αρχές του 19ου αιώνα Κυριαρχία αστικής τάξης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΟΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΟΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΟΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΟΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΑΘΗΝΑ 2009 ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΜΟΥΣΕΙΟ το παρελθόν 1 6 Βυζαντινό

Διαβάστε περισσότερα

Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος

Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος Οι Μαθητές: Αγγελόπουλος Ηρακλής Ανδρεσάκης Κωνσταντίνος Ο Πειραιάς (Αρχαία Ελληνικά: Πειραιεύς) είναι πόλη της περιφέρειας Αττικής και διαθέτει τον σημαντικότερο λιμένα της Ελλάδας και της ανατολικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ: 401/93 Τροποποίηση του Π.Δ. 143/89 που αφορά διατάξεις σχετικές με όρους και προϋποθέσεις εγκαταστάσεως και λειτουργίας αντλιών καυσίμων και κυκλοφοριακής σύνδεσης εγκαταστάσεων μετά

Διαβάστε περισσότερα