Ακόμα και αν είναι οργανωμένο μέσα σε ένα πλαίσιο δημόσιο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ακόμα και αν είναι οργανωμένο μέσα σε ένα πλαίσιο δημόσιο"

Transcript

1 Η παρουσiα του Διονyσου στην ελληνικh οικια: τα ελληνιστικα ΨΗΦιΔΩτα Anne-Marie Guimier-Sorbets Καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Paris Ouest-Nanterre Διευθύντρια του ερευνητικού κέντρου Archéologies et Sciences de l Antiquité (UMR 7041), Maison René-Ginouvès, Παρίσι Γιος του Δία και της Σεμέλης, ο Διόνυσος είναι ο θεός της άγριας φύσης, της βλάστησης και της αμπέλου στους ανθρώπους πρόσφερε τον οίνο και τη χαρά του συμποσίου, ταυτόχρονα με τη μέθη, με τις ευνοϊκές και τις ολέθριες πλευρές της, την έκσταση, το παραλήρημα, ακόμα και τη βία. Θεός των ανδρών και των γυναικών, θεός της ανάπτυξης της ζωής αλλά και σχετικός με τον κόσμο του θανάτου, συχνάζει στα βάθη της θάλασσας όπως και της γης. Στη μυθολογία ο Διόνυσος έχει πολύπλοκα χαρακτηριστικά: εμφανίζεται με μορφή ανθρώπινη, ζωώδη, καμιά φορά και φυτική. 1 Ακόμα και αν είναι οργανωμένο μέσα σε ένα πλαίσιο δημόσιο ή ιδιωτικό, το γεύμα έχει χαρακτήρα θρησκευτικό και ταυτόχρονα κοινωνικό, όπως το συμπόσιον, το «να πίνεις μαζί με άλλους, δεύτερο μέρος κάθε ελληνικού ιδιωτικού γεύματος». 2 Μια σπονδή ανοίγει την ιεροτελεστία του συμποσίου: αν και απεικονίζεται ελάχιστα στην εικονογραφία, η σπονδή μαρτυρείται σε αρκετά κείμενα και δίνει στο συμπόσιο τη θρησκευτική του διάσταση. 3 Για να εξηγήσει 1. Όλυνθος 12-13, έπαυλη της Αγαθής Τύχης, από κάτω προς τα πάνω: ψηφιδωτά του ανδρώνα, του κατωφλίου του και του προθαλάμου. 36 τχ. 113 ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ

2 113_KATOIK_GUMIER:113 17/12/2009 1:31 ΜΜ Page 37 την προέλευση της μείξης του οίνου με το νερό, τρόπος κατανάλωσης του οίνου που διακρίνει τον πολιτισμένο Έλληνα, ο Αθήναιος αναφέρει ένα μύθο όπου καταλήγει, παραπέμποντας στον Φιλωνίδη, «να ποιος είναι ο λόγος που οι Έλληνες προσφέρουν στην αρχή του συμποσίου λίγες σταγόνες άκρατου οίνου στον Αγαθό Δαίμονα, προσφέροντας έτσι τιμή στη θεότητα που εφηύρε τον οίνο. Αυτός είναι ο Διόνυσος».4 Στις ελληνικές οικίες, το συμπόσιο λαμβάνει χώρα στον ανδρώνα, δωμάτιο υποδοχής «των ανδρών». Με τη διακόσμησή τους, τα ψηφιδωτά, κατασκευασμένα αρχικά από βότσαλα, ύστερα από ψηφίδες (opus tessellatum), παίζουν σημαντικό ρόλο. Αφού έχουν διασχίσει τον προθάλαμο (vestibulum - πρόθυρον), οι συνδαιτυμόνες δρασκελίζουν το κατώφλι του δωματίου σημείο που συχνά δηλώνεται με ένα ψηφιδωτό κατωφλίου και ξαπλώνουν στις κλίνες που είναι τοποθετημένες κατά μήκος των τοίχων. Τότε τα βλέμματά τους συγκλίνουν προς το κέντρο του δωματίου, του οποίου το δάπεδο φέρει την κεντρική σύνθεση. Τα δάπεδα αυτά αποτελούν συχνά το μόνο διατηρημένο τμήμα της διακόσμησης της πολυτελούς αίθουσας αυτών των σπιτιών. Η λειτουργία τους είναι διπλή: αφενός διακοσμητική, όταν οι διαφορετικών χρωμάτων ψηφίδες είναι τοποθετημένες έτσι ώστε να σχηματίζουν ένα διακοσμητικό θέμα, και αφετέρου πρακτική, καθώς αυτή η επένδυση στεγανοποιεί το δάπεδο που είναι κατ αυτόν τον τρόπο δυνατόν να «πλυθεί με πολύ νερό».5 Σχετικά σπάνια στα ελληνικά σπίτια από το τέλος του 5ου αι. έως τον 3ο αι. π.χ. και περιορισμένα στον ανδρώνα και στον προθάλαμο, τα ψηφιδωτά πολλαπλασιάζονται κατά την επόμενη περίοδο, τους ύστερους ελληνιστικούς χρόνους (2ος-1ος αι. π.χ.), μαρτυρώντας την αυξανόμενη πολυτέλεια των πιο πλούσιων κατοικιών. Οι οικίες αυτές έχουν περισσότερα δωμάτια, ενώ σειρές αιθουσών (οίκος) αντικαθιστούν τον ανδρώνα. Η α 2. Όλυνθος 12-13, έπαυλη της Αγαθής Τύχης: (α) ψηφιδωτό του ανδρώνα, (β) ψηφιδωτό κατωφλίου, (γ) ψηφιδωτό του προθαλάμου. ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ τχ. 113 β γ 37

3 113_KATOIK_GUMIER:113 17/12/2009 1:31 ΜΜ Page 38 σύνθεση, η εικονογραφία, οι τεχνικές, η πολυχρωμία, όπως και η τεχνοτροπία αυτών των δαπέδων εξελίσσονται κατά τη διάρκεια αυτών των δύο περιόδων,6 αλλά εδώ θα περιοριστούμε στη μελέτη των απεικονίσεων του Διονύσου, αληθινού «κυρίου» του ελληνικού σπιτιού, που απολαμβάνει μεγάλης αποδοχής κατά την ελληνιστική περίοδο. Η εικονογραφία των ψηφιδωτών δαπέδων στον 4ο και 3ο αι. π.χ. Ο Διόνυσος μπορεί να απεικονίζεται στην αίθουσα των συμποσίων με ανθρώπινη μορφή, μέσα σε άμαξα που τη σύρουν αιλουροειδή, περιτριγυρισμένος από το θίασό του όπως στην έπαυλη της Αγαθής Τύχης στην Όλυνθο (εικ. 1-2) ή να ιππεύει ένα θηρίο, όπως στην Ερέτρια και στην Πέλλα. Η παρουσία των αιλουροειδών θυμίζει το θρίαμβο του θεού στην Ανατολή, αλλά δείχνει ακόμη ότι τα άγρια ζώα τον υπακούουν και του αποτίουν τιμή. Οι γρύπες αποτελούν την πιο συνηθισμένη μυθολογική μορφή στα βοτσαλωτά δάπεδα: εμφανίζονται σε ποσοστό μεγαλύτερο του ενός τρίτου του αριθμού των εικονιστικών δαπέδων, με τη μορφή του γρύπα-αρπακτικού πτηνού ή του γρύπα-λιονταριού.7 Γνωρίζουμε ότι, εάν ο γρύπας είναι ήδη το χαρακτηριστικό σύμβολο του Απόλλωνα στην αρχαϊκή εποχή, κατά την κλασική περίοδο γίνεται χαρακτηριστικό του Διονύσου, του οποίου είναι επίσης ο συνοδός.8 Αυτή η διεύρυνση πραγματοποιείται στη Βόρεια Ελλάδα, σε σχέση με το θεό της βλάστησης Σαβάζιο, θρακικής προέλευσης, που συμβολίζεται ως κύριος των ζώων, συνεπώς και των γρυπών.9 Στον ανδρώνα, οι γρύπες με τη μορφή των αρπακτικών πτηνών βρίσκονται φυσικά σε στάση επίθεσης: κυνηγούν ζώα (Όλυνθος, Σικυώνα, Αλεξάνδρεια) ή επιτίθενται στη λεία τους (ελάφια, βοοειδή ή άλογα), μόνοι ή σε ζευγάρια. Κάνοντας έτσι επίδειξη της δύναμής τους, είναι τις πιο πολλές φορές τοποθετημένοι στο κατώφλι, που πρέπει να δρασκελίσει κανείς για να μπει στην αίθουσα του συμποσίου, ή στη ζωφόρο που περιβάλλει την κεντρική σύνθεση. Όταν δεν είναι σε στάση μάχης, οι γρύπες μπορεί να περπατούν στο κατώφλι των δαπέδων και μερικές φορές αντικαθίστανται από σφίγγες. Αυτές οι δύο κατηγορίες υβριδικών ζώων παίζουν τον ίδιο ρόλο φύλακα, συμμετέχοντας με αυτόν τον τρόπο στον εξευγενισμό της αίθουσας υποδοχής και των οικοδεσποτών. Ο άγριος κόσμος του Διονύσου μπαίνει στο ελληνικό σπίτι μέσω των αναπαραστάσεων των αρπακτικών και των θηρίων που εικονίζονται, όπως και οι γρύπες, είτε βαδίζοντας είτε εμπλεκόμενα σε μάχες (εικ. 3-4, 11) είτε σε σκηνές κυνηγίου. Κατά τη διάρκεια του 4ου και του 3ου αι. π.χ. αυτές οι σκηνές κυνηγίου και/ή άγριων ζώων εμφανίζονται στο 40% των δαπέδων. Στην Πέλλα, όπως και στην Αλεξάνδρεια, οι σκηνές 3. Ερέτρια, Οικία των Ψηφιδωτών, δάπεδα του προθαλάμου και του ανδρώνα. 38 τχ. 113 ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ

4 4. Ερέτρια, Οικία των Ψηφιδωτών: (α) ψηφιδωτό του ανδρώνα και (β) ψηφιδωτό κατωφλίου. κυνηγίου στο κέντρο των ψηφιδωτών ανταποκρίνονται στην αισθητική των Μακεδόνων, αλλά εντάσσονται και αυτές στον μυθικό κόσμο του Διονύσου. Οι Κένταυροι εμφανίζονται στο δάπεδο δέκα ανδρώνων της πρώτης περιόδου. Οι Κένταυροι ζούσαν και κυνηγούσαν στο άγριο τοπίο των βουνών: ως κυνηγοί απεικονίζονται σε δύο δάπεδα (Ρό - δος και Αλεξάνδρεια). Πλάσματα μιξοειδή και άγρια, δεν γνώριζαν τον πολιτισμό του κεκραμένου οί - νου, αντίθετα τον έπιναν άκρατο και έτσι μεθούσαν. Στο γάμο του Πειρίθου, οι μεθυσμένοι Κένταυροι επιτέθηκαν στη νύμφη Ιπποδάμεια και αποκρούστηκαν από τον Θησέα. Αυτό το επεισόδιο απεικονίζεται στα δάπεδα της Ολύνθου και της Ερέτριας. Κατά το κυνήγι του Ερυμάνθιου κάπρου, ο Ηρακλής φτάνει στο σπίτι του Φόλου, ενός Κενταύρου που τον δέχεται στη σπηλιά του, του προσφέρει ψημένο κρέας και ανοίγει έναν σφραγισμένο πίθο με οίνο, δώρο του Διονύσου που του είχε συστήσει να τον ανοίξει μόνο μπροστά στον Ηρακλή. Όταν ο Φόλος ανοίγει τον πίθο, η μυρωδιά του οίνου προσελκύει τους Κενταύρους του βουνού, που έρχονται οπλισμένοι με βράχους και έλατα για να επιτεθούν στη σπηλιά. Οι δύο πρώτοι Κένταυροι που τολμούν να μπουν φονεύονται από τον Ηρακλή. 10 Σ ένα κατώφλι από την Πέλλα απεικονίζεται ζεύγος Κενταύρων να πίνει από ένα κύπελλο, ενώ σε ένα άλλο, ο Κένταυρος παριστάνεται να κρατά ένα ρυτό στην είσοδο της σπηλιάς του. Σε ένα δάπεδο της Σικυώνας, σε σύνδεση με γρύπες και ένα κεντρικό άνθος, οι Κένταυροι καλπάζουν κραδαίνοντας κορμούς δέντρων με κλαδιά και στο κέντρο ενός δαπέδου από την Αθήνα αναγνωρίζουμε τον Ηρακλή τη στιγμή που φονεύει έναν Κένταυρο με το ρόπαλό του. Αυτά τα δάπεδα απεικονίζουν τα διαφορετικά επεισόδια του μύθου τις κακές χρήσεις του οίνου, ως παραδείγματα προς αποφυγή με παιδαγωγικό στόχο, αλλά και ως αναφορά στην κουλτούρα που μοιράζονται οι συνδαιτυμόνες. Πάντα στα σπίτια των 4ου και 3ου αι. π.χ., ο θαλάσσιος κόσμος εμφανίζεται στο ένα τρίτο των δαπέδων: είτε πρόκειται για Νηρηίδες (εικ. 2, 4), τον Τρίτωνα, τη Σκύλλα, είτε για υβριδικά θαλάσσια όντα (θαλάσσιο άλογο, κήτος), ο κόσμος της θάλασσας και τα πλάσματά της είναι αγαπημένο θέμα στα ελληνικά σπίτια. Τα τέρατα και τα υβρίδια όπως ο Τρίτωνας που κρατά ένα κουπί στη Σπάρτη αναπαριστούν την άγρια όψη της θάλασσας. Φυσικά, τα δελφίνια συμμετέχουν στις θαλάσσιες σκηνές, όμως απεικονίζονται επίσης μόνα. Γιατί όμως να τοποθετήσει κανείς τις Νηρηίδες στην είσοδο του ανδρώνα; Μπορούμε να αναγνώσουμε αυτές τις εικόνες μέσα από την εξιστόρηση του μύθου του Διονύσου. α β ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ τχ

5 Κυνηγημένος από τον Λυκούργο, βασιλιά της Θράκης, και πριν φτάσει στην Ινδία όπου γνώρισε το θρίαμβό του, ο θεός έπρεπε να καταφύγει στη θάλασσα, όπου τον υποδέχτηκαν η Θέτις και οι Νηρηίδες. 11 Σύμφωνα πάντα με το μύθο, ο Τρίτων, που ανήκει στον άγριο κό σμο, νικήθηκε δυο φο ρές από τον Διόνυσο. Όσο για τα δελφίνια, ανή κουν στα αγαπημένα ζώα του θεού: εμφανίζονται στο μύθο σε σχέση με την προστασία του θεού από τη Θέτιδα, αλλά και στο επεισόδιο των τυρρηνών πειρατών, μετανοημένων μετά την αποτυχία της επίθεσής τους κατά του θεού: μεταμορφωμένοι σε δελφίνια, έγιναν οι σύντροφοί του 12 το επεισόδιο απεικονίζεται στην κύλικα του Εξηκία, που βρίσκεται στο Μόναχο (εικ. 5). Αυτή η συνύπαρξη θα μπορούσε να μοιάζει συμπτωματική, αλλά η κατάταξη των δαπέδων επιτρέπει να αποδείξουμε ότι δεν είναι έτσι. Επίσης είναι απαραίτητο να λάβουμε υπόψη ταυτόχρονα τη συνύπαρξη των μορφών, αλλά και των φυτικών μοτίβων, όπως θα κάνουμε ευθύς αμέσως, και τη θέση αυτών των στοιχείων στα δάπεδα. Η εικονογραφία των δαπέδων στον 2ο και 1ο αι. π.χ. Στην ύστερη ελληνιστική περίοδο, οι πλουσιότερες κατοικίες αποτελούνται από περισσότερα δωμάτια, στο ισόγειο αλλά και στον όροφο, των οποίων οι λειτουργίες είναι λίγο έως πολύ εύκολο να αναγνωριστούν, και τα οποία μπορούν να δεχτούν ψηφιδωτά δάπεδα (κατά κύριο λόγο opus tessellatum). Έτσι, στο μεγάλο σύνολο των σπιτιών της Δήλου, που κατασκευάστηκαν μεταξύ του 130 και 88 π.χ., οι ανθρωπομορφικές και φυτικές διακοσμήσεις είναι τοποθετημένες στα πολυτελή δωμάτια αίθουσες συμποσίου, δωμάτια υποδοχής ή φιλοξενίας επισκεπτών, αυλές αλλά και σε δωμάτια όπου ζούσε η οικογένεια του κυρίου του σπιτιού, κυρίως στον όροφο. Η εικονογραφία των δαπέδων διαφοροποιείται, αλλά ο Διόνυσος κρατά μια σημαντική θέση σε πολύπλοκες πλέον παραστάσεις, που μαρτυρούν τόσο την αλλαγή στην αισθητική των παραγγελιοδοτών όσο και την εκλέπτυνση των τεχνικών των ψηφοθετών. Ψηφοθετήματα εξαιρετικής ποιότητας και ασφαλώς μεγάλου κόστους εμπλουτίζουν με νέα στοιχεία τη χαρακτηριστική εικόνα του Διονύσου που ιππεύει ένα άγριο ζώο: τη βρίσκουμε σε τρεις παραστάσεις στη Δήλο (εικ. 6-8) και μια φορά στην Οικία του Φαύνου στην Πομπηία. Ακόμα και αν ο ίδιος ο Διόνυσος δεν απεικονίζεται, Σάτυροι, Σιληνοί, Μαινάδες, όλοι μέλη του θιάσου του, μαρτυρούν την παρουσία του 5. Ο Διόνυσος και τα δελφίνια στο εσωτερικό της αττικής μελανόμορφης κύλικας του αγγειογράφου Εξηκία, π. 540/35 π.χ. (Μόναχο, Staatliche Antikensammlungen, αρ. ευρ. 8729). στην αίθουσα συμποσίου: για παράδειγμα, Σιληνοί στη Δήλο, δύο Μαινάδες με έναν Σάτυρο στη Μάλτα, ή ακόμα μια σκηνή συμπλέγματος ενός Σατύρου και μιας Μαινάδας στη Θμούιδα στο Δέλτα του Νείλου και στην Πομπηία, στην Οικία του Φαύνου. Άλλες σκηνές σχετίζονται άμε - σα με το θεό, όπως το επεισόδιο του Λυκούργου που επιτίθεται στην Αμβροσία, μια νύμφη που η Γη και/ή ο Διόνυσος προστάτευσαν από την επίθεση του θρά κα βασιλιά, μεταμορφώνοντάς την σε άμπελο αυτή η άμπελος πνίγει τον Λυκούργο και γίνεται έτσι το όργανο της εκδίκησης του θεού. Η σκηνή, χω ρίς το θεό, αποκαλύφθηκε στη Δήλο (εικ. 9) εμφανίζεται επίσης σε ένα ψηφοθέτημα από το Ηράκλειο (Herculaneum) και πιθανώς και σε ένα μερικώς σωζόμενο αλεξανδρινό ψηφοθέτημα. 13 Η παρουσία του θεού στο θέατρο είναι εμφανής από την απεικόνιση σκηνών έργων των οποίων οι δημιουργοί μάς είναι μερικές φορές γνωστοί: παράδειγμα τα διάσημα ψηφιδωτά με την υπογραφή του Διοσκουρίδη από τη Σάμο, τα οποία αποκαλύφθηκαν στην «Έπαυλη του Κικέρωνα» στην Πομπηία και αναγνωρίστηκαν αργότερα ως σκηνές από το έργο του Μενάνδρου. 14 Εκτός από το ότι ανήκει στο θεατρικό ρεπερτόριο, το θέμα επιλέχθηκε πιθανώς για τη σχέση του με το θεό του κρασιού και συνεπώς με τον Διόνυσο. Χωρίς επιγραφή, αυτές οι σκηνές στην Πομπηία δεν μπορούν να γίνουν κατανοητές παρά μόνο από τους συνδαιτυμόνες που μοιράζονταν την ίδια κουλτούρα. Η συγκεκριμένη σκηνή, επειδή ανήκει σε ένα θεατρικό έργο που σώζεται, μπορεί να ταυτιστεί, ωστόσο άλλες σκηνές δεν μπορούν παρά να εγείρουν ερωτήματα, όπως αυτή που διακοσμούσε την κεντρική σύνθεση της μεγάλης αίθουσας (oecus major) της Συνοικίας των Κοσμημάτων στη Δήλο. 15 Το θέατρο γνωρίζει μεγάλη επιτυχία σε όλη την ελληνιστική περίοδο και η αναφορά στο θεό αποτυπώνεται στα δάπεδα με κωμικές και σατυρικές μάσκες, που αναλογούν στον τύπο γνωστών χαρακτήρων (υπηρέτης, γέρος, γυναίκα ) 16 αυτές οι μάσκες απεικονίζονται στα ψηφι - δωτά μόνες, όπως στη Ρόδο και τη Δήλο, ή πάνω σε βλαστό - σπειρες κλήματος ή κισσού, των αγαπημένων φυτών του Διονύσου ή σε ανθοπλοκάμους που έχουν συντεθεί από διάφο - ρα φυτά, όπως συνηθιζόταν να κατασκευάζονται σε ποικίλες περιστάσεις, και κυρίως για τα συμπόσια. Τοποθετημένοι στο έδαφος, αυτοί οι ανθοπλόκαμοι με ή χωρίς μάσκα, αποτελού - σαν το αιώνιο σύμβολο αυτού του επιβεβαιωμένου εθίμου. Οι γρύπες και τα θηρία, τόσο πολυάριθμα στα δάπεδα των 4ου-3ου αι. π.χ., εξαφανίζονται σχεδόν ολοκληρωτικά 40 τχ. 113 ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ

6 6. Δήλος, Οικία των Προσωπείων, δωμάτιο του Διονύσου, ακουαρέλα. από τα δάπεδα της επόμενης περιόδου. Οι γρύπες απαντούν σε αντιθετική στάση ή διευθετημένοι σε γραμμική σύνθεση, όπως στη Δή λο (εικ. 10), τη Ρόδο και τη Σά μο. Ο γρύπας με τη μορφή του αρπακτικού πτηνού χάθηκε, υποτάχθηκε τώρα στον Διόνυσο. Το ίδιο συμβαίνει και με τα άγρια ζώα τα λιοντάρια δεν εμφανίζονται παρά σπάνια: σε μια σειρά δαπέδων από την Ιταλία, το λιοντάρι είναι υποταγμένο σε Έρωτες, που εντάχθηκαν στο θίασο του Διονύσου. 17 Η ίδια παρατήρηση ισχύει και για τον θαλάσσιο κόσμο: τα θαλάσσια τέρατα απουσιάζουν σχεδόν ολοκληρωτικά από τα δάπεδα, εκτός από τα δελφίνια, που συνδέονται με τον Διόνυσο. Οι Κένταυροι δεν απεικονίζονται πια παρά μόνο στη Δήλο, όπου παρουσιάζονται ως υπηρέτες του θεού (εικ. 6). Ήδη στην Αλεξάνδρεια, κατά το πρώτο τρίτο του 3ου αι. π.χ., οι Έρωτες αντικαθιστούσαν τους γεροδεμένους μακεδόνες κυνηγούς της Πέλλας (εικ. 11) τους ξαναβρίσκουμε σε μια σειρά δαπέδων της επόμενης περιόδου, να απεικονίζονται στο πλαίσιο του κόσμου του Διονύσου. Στο κέντρο μιας σειράς ψηφιδωτών δαπέδων από αίθουσες συμποσίων απαντούν παραστάσεις αγγείων που περιέχουν κρασί (αμφορέας, κρατήρας, κάνθαρος) σε ψηφιδωτό της πόλης Αλικύαι (σημ. Σάλε μι) της Σικελίας, τον κάνθαρο κρατάει ένας άνδρας προς τον οποίο συγκλίνουν τα δελφίνια, σε ένα σχήμα που μαρτυρείται πολλές φορές και κυρίως γύρω από ένα άνθος, όπως για παράδειγμα στο Volcei, στην Κάτω Ιταλία (εικ. 12). Ενδιαφερθήκαμε κατά καιρούς για τον τύπο αυτών των αγγείων, δεν προσέξαμε όμως ότι το σημαντικό βρισκόταν στο περιεχόμενό τους, τον οίνο του Διονύσου. Η φυτική διακόσμηση και το άνθος στα δάπεδα Σε όλη τη διάρκεια της ελληνιστικής περιόδου γρύπες, θηρία και δελφίνια απεικονίζονται συχνά σε αντιθετική και/ή ακτινωτή θέση εκατέρωθεν ενός αγγείου που περιέχει οίνο ή ενός φυτικού στοιχείου, που μπορεί να έχει πολλές μορφές: ενός λουλουδιού, ενός ανθεμίου, ενός ρόδακα ή ενός γεωμετρικού ρόδακα. 18 Σε όλα αυτά τα σχήματα, πρόκειται για ένα άνθος, ένα φυτό στη διαδικασία της βλάστησης, σε κατατομή ή σε κάτοψη. Η πανομοιότυπη θέση των αγγείων και των ανθέων σε αυτές τις χαρακτηριστικές ομάδες μού επέτρεψε να δείξω ότι αυτά τα άνθη είναι μια μεταφορική απει- 7. Δήλος, Οικία των Προσωπείων, ψηφοθέτημα με τον Διόνυσο. 8. Δήλος, Οικία του Διονύσου, ψηφοθέτημα με τον Διόνυσο. ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ τχ

7 9. Δήλος, Οικία της Συνοικίας των Κοσμημάτων, ψηφοθέτημα του Λυκούργου και της Αμβροσίας. δεν είχε αναγνωριστεί έως σήμερα, αφού η μορφή τους τις διαφοροποιούσε. Ωστόσο, από την εποχή των πρώτων ψηφιδωτών της Ολύνθου ( π.χ.) ως το τέλος της ελληνιστικής περιόδου και σποραδικά στην αυτοκρατορική περίοδο, στο σύνο - λο του ελληνορωμαϊκού κόσμου, οι ψηφοθέτες και συνεπώς και οι πελάτες τους συνέχισαν να τοποθετούν αυτήν τη σύνθεση στο κέντρο των δαπέδων πολλών αιθουσών υποδοχής, όποια και αν ήταν η τεχνική του δαπέδου, η τεχνοτροπία και η μόδα. Μπροστά σε μια τέτοια επιμονή, μπορούμε να σκεφτούμε ότι το κεντρικό άνθος έπαιζε έναν ρόλο τόσο συμβολικό όσο και πρακτικό: αφενός δήλωνε μεταφορικά τον Διόνυσο, αφετέρου σημάδευε επίσης τη θέση του κρατήρα του τοποθετημένου στο κέντρο της συντροφιάς των συνδαιτυμόνων, απευθείας στο έδαφος ή πάνω σε ένα στήριγμα, όπως δείχνουν κάποιες παραστάσεις συμποσίου. κόνιση του Διονύσου, σύμφωνα με την εικονογραφία μιας γυναικείας θεότητας της Εγγύς Ανατολής, της «ποτνίας θη - ρών», της οποίας οι δεσμοί με τον Διόνυσο είναι γνωστοί. 19 Αυτά τα άνθη αντιπροσωπεύουν την έκρηξη της φύσης: συμβολίζουν κατά συνέπεια το θεό που προσφέρει τη βλάστηση και τον οίνο, σηματοδοτώντας την παρουσία του στο κέντρο του ανδρώνα. Αυτές οι φυτικές συνθέσεις μπορούν να είναι λιγότερο ή περισσότερο σύνθετες, να καλύπτουν ένα τμήμα λιγότερο ή περισσότερο σημαντικό του δωματίου και να έχουν έναν φυσιοκρατικό χαρακτήρα που παραπέμπει στη συνήθεια που μαρτυρείται στα κείμενα, τη διασπορά φύλλων και ανθέων στο δάπεδο, σε ανάμνηση της στιβάδος που αναφέρει ο Πλάτων. 20 Σε άλλα δάπεδα η κεντρική σύνθεση είναι γεωμετρική: μπορεί να έχει τη μορφή «μακεδονικού άστρου» (εικ. 4, 12) ή ρόδακα που φέρει έναν σχετικά μεγάλο αριθμό ακτίνων. Μια άλλη γεωμετρική σύνθεση, γνωστή ως το μοτίβο της ασπίδας, σχηματίζεται από επικαλυπτόμε να φύλ λα, από φολίδες, ρόμβους ή τρίγωνα, πολύχρωμα, δίχρωμα ή απλά, με σχεδιασμένα μόνο τα περιγράμματα. Το σύνολο αυτών των συνθέσεων αποτελεί ένα μεγάλο corpus, του οποίου η ενότη τα 42 Ένα παράδειγμα της διονυσιακής πορείας: η έπαυλη της Αγαθής Τύχης στην Όλυνθο Η έπαυλη της Αγαθής Τύχης στην Όλυνθο 21 κατασκευάστηκε, όπως και οι υπόλοιπες οικίες, μεταξύ των ετών 432 κα 348 π.χ., χρονολογία της καταστροφής της πόλης από τον Φίλιππο Β της Μακεδονίας. Ξεχωρίζει εντούτοις για το μέγεθός της και το γεγονός ότι μόνη αυτή διαθέτει τέσσερα βοτσαλωτά και διακοσμημένα ψηφιδωτά. Δεν θα εξετάσουμε εδώ παρά αυτά του προθαλάμου και του ανδρώνα (εικ. 1-2). Για να εισέλθουν στον ανδρώνα, οι επισκέπτες διέσχιζαν την αυλή, ύστερα έμπαιναν από το πλάι στον προθάλαμο εκεί τους υποδεχόταν, εν μέσω μιας βλαστόσπειρας και ανθεμίων, μια σκηνή που απεικόνιζε τη Θέτιδα και δύο άλλες Νηρηίδες επάνω σε θαλάσσια τέρατα να φέρνουν στον Αχιλλέα τα καινούρια του όπλα. Επιγραφές δίνουν το όνομα των δύο βασικών πρωταγωνιστών. Φυσικά, αν και η παρουσία του Αχιλλέα, κατεξοχήν έλληνα ήρωα, εξευγενίζει το χώρο της υποδοχής, οι τρεις Νηρηίδες θυμίζουν το πέρασμα του Διονύσου από τη θάλασσα, πριν τον ινδικό του θρίαμβο. Επειτα, οι καλεσμένοι, αφού περνούσαν το ψηφιδωτό στο κατώφλι, έμπαιναν στον ανδρώνα, όπου τους υποδέχονταν οι δύο τχ. 113 ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ

8 10. Δήλος, Οικία των Δελφινιών, λεπτομέρεια της κεντρικής σύνθεσης. 11. Αλεξάνδρεια Chatby (Αίγυπτος), ψηφιδωτό των Ερώτων κυνηγών. Πάνες σκυμμένοι με προσοχή πάνω από έναν κρατήρα τοποθετημένο στο πάτωμα, στη μέση της δέσμης του κισσού που σχηματίζεται από τις λυγισμένες άκρες της βλαστόσπειρας που πλαισιώνει τη σκηνή. Αυτοί οι δύο Πάνες υπογραμμίζουν την υπεροχή του «κυρίου» του χώρου του συμποσίου, του Διονύσου, που παριστάνεται διά του κρατήρα που περιέχει το κρασί. Στη συνέχεια, οι συμποσιαστές, ξαπλωμένοι στις κλίνες του συμποσίου, έβλεπαν το θρίαμβο του θεού: με το θύρσο στο χέρι, είναι ανεβασμένος σε μια άμαξα που την τραβούν δύο αιλουροειδή συνοδεύεται από έναν ιπτάμενο Έρωτα και από ένα σάτυρο που προηγείται της πορείας τους γυρίζοντας προς τα πίσω. Ολόγυρα Μαινάδες, Σάτυροι και ο Πάνας επιδίδονται στις δραστηριότητές τους, στο κυνήγι, στο διαμελισμό των ζώων, στο χορό και τη μουσική. Μια λεπτή βλαστόσπει ρα κισσού πλαισιώνει το χώρο της κεντρικής σκηνής χωρίς να την αποκόπτει από τη ζώνη του θιάσου, ενώ ένα πλατύτερο πλαίσιο, σχηματισμένο από ανθέμια, δίνει ένα φυτικό (αγροτικό) πλαίσιο στο σύνολο της σκηνής. Σύμφωνα με τη σύνθεση των δαπέδων που χρησιμοποιούνται μέσα στις αίθουσες συμποσίου αυτής της εποχής, ο θίασος που απεικονίζεται στο πλαίσιο παρουσιάζει τέσσερις κα τευθύνσεις, για να επιτρέπει μια καλύτερη θέαση σε όλους τους συνδαιτυμόνες που κάθονταν στις κλίνες. Ακόμα περισσότερο εδώ, το σύνολο της διακόσμησης είναι οργανωμένο με τέτοιο τρόπο, ώστε οι συνδαιτυμόνες, που διέσχισαν τη θάλασσα και εισήλθαν στο χώρο του θεού, να συνδέονται άμεσα με το θίασο και μαζί με αυτόν να γιορτάζουν το θρί - αμβο του Διονύσου που εκτυλίσσεται στο κέντρο. Στις αίθουσες συμποσίου του 4ου και του 3ου αι. π.χ., τα δάπεδα απεικονίζουν τον άγριο χαρακτήρα του κόσμου στον οποίο ηγεμονεύει ο Διόνυσος. Η δύναμη αυτής της φύσης εκφράζεται διά της βίας της πάλης των αγριμιών, των γρυπών, των θαλάσσιων υβριδικών όντων και διά της αύξησης της βλάστησης. Στο κέντρο του ανδρώνα, ο κρατήρας δηλαδή ο οίνος αναβλύζει μέσα από ένα άνθος που συμβολίζει την καρποφόρα δύναμη του θεού. Παρουσιαζόμενος έτσι υπό τη μεταφορική δύναμη του άνθους ή του κρατήρα, ο θεός υποτάσσει και «σαγηνεύει» τους Πάνες, τους ανθρώπους, τους γρύπες, τα αγρίμια και τα δελφίνια: η συμπεριφορά τους στα ψηφιδωτά επιτρέπει να αναγνωρίσουμε την παρουσία του θεού. Σε ορισμένες οικίες, η οργάνωση του διακόσμου των ψηφιδωτών έως το κέντρο του δωματίου φανερώνει το ταξίδι που ακολουθεί ο θεός μέσα στη θάλασσα έως το θρίαμβό του. ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ τχ

9 Το σύνολο αποτελεί μια πραγματική σκηνοθεσία προορισμένη να εξάψει τη φαντασία των συνδαιτυμόνων και να τους εισαγάγει στον άγριο κόσμο του θεού, που θα τον γιορτάσουν με μια σπονδή στην αρχή του συμποσίου. Η επιτυχία του συμποσίου θα εξαρτηθεί από το σεβασμό στους κανόνες και από την κοινωνικότητα των ελλήνων ανδρών, ενώ τα δάπεδα μπορούν να διαδραματίζουν και παιδευτικό ρόλο. Στις οικίες του 2ου-1ου αι. π.χ. βρίσκουμε ξανά την ίδια επιθυμία για την εξύμνηση του θεού: μόνο η έκφραση αλλάζει, μάρτυρας της εξέλιξης των ηθών και της αισθητικής. Η βία των άγριων ζώων, των γρυπών, των θαλάσσιων τεράτων έχει στο εξής χαλιναγωγηθεί: ο θεός κυριαρχεί πάνω στη φύση, τη θάλασσα και το μυθικό σύμπαν των θεών. Οι Κένταυροι ακολουθούν το θίασο, όπως οι Έρωτες, που λειτουργούν ως ενδιάμεσοι μεταξύ του θεϊκού κόσμου και αυ - τού των ανθρώπων για να εκφράσουν το θρίαμβο του θεού. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, επιλέχθηκε να δοθεί προνομιακή θέση στην εκπολιτιστική διάσταση του θεού, που «εξημερώνει» το άγριο, όπως μεταμόρφωσε σε οίνο τους καρπούς της αμπέλου. 22 Ο κόσμος του θεάτρου επιλέχθηκε επίσης για να ενσαρκώσει την παρουσία του ταυτόχρονα προσφέρει εικόνες που μπορούν να μοιράζονται οι άνθρωποι που ενώνονται σε μια κοινή κουλτού ρα, αυτήν που ο κύριος του σπιτιού παρουσιάζει με αυ τόν τον τρόπο. Το άνθος, ενδεχομένως πιο ζωντανό με την προσθήκη μικρών ζώων, παραμένει μια συμβολική αναπαράσταση του θεού, όπως και ο κρατήρας-κάνθαρος. Ήδη από τα πρώτα δάπεδα, η κεντρική σύνθεση με φυτικό ή γεωμετρικό διάκοσμο αντιστοιχεί στην τοποθέτηση του κρατήρα στο κέντρο του συμποσίου, μαρτυρώντας τόσο τη μακροβιότητα αυτής της συνήθειας όσο και των τύπων διακόσμου που προέκυψαν από αυτήν. Αφού λοιπόν εισήγαγαν τον άγριο κόσμο στην κατοικία, τα ψηφιδωτά δάπεδα υμνούν το θεό «εκπολιτιστή». Πλαίσιο της οικογενειακής ζωής, αλλά και της κοινωνικής, η ελληνιστική κατοικία τοποθετείται έτσι στη σφαίρα του Διονύσου και συμβάλλει στην εξύμνηση της δύναμης και της ευγένειάς του ταυτόχρονα. Μετάφραση από τα γαλλικά: Φωτεινή Κοκκίνη 12. Volcei (Ιταλία), ψηφιδωτό με δελφίνια. 44 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1 C. Gasparri / A. Veneri, LIMC III. 1-2, 1986, βλ. λ. «Dionysos», σ : ως προς τη φυτική μορφή, δεν πρόκειται παρά για κορμό δέντρου και για άμπελο. Για τις διάφορες μορφές άνθους, πρβλ. A.-M. Guimier-Sorbets, «Dionysos dans l andrôn. L iconographie des mosaïques de la maison grecque au IVe et au IIIe siècle avant J.-C.», ανακοίνωση στο Colloque Iconographie dans le contexte domestique, Athènes, mai 2003, MEFRA 116, 2004, σ και A.-M. Guimier- Sorbets, «Dionysos dans la maison grecque. Iconographie des mosaïques des IIe et Ier siècles avant J.-Ch.», ανακοίνωση στο Xe Colloque international de l AIEMA, Coimbra (Portugal), Octobre 2005 (υπό έκδοση στα πρακτικά του συνεδρίου). 2 P. Schmitt-Pantel, «Rite culturel et rite social: à propos des manières de boire le vin dans les cités grecques», στο O. Murray / M. Tecusan (επιμ.), In Vino Veritas, Οξφόρδη 1995, σ , ιδιαίτερα σ. 97. Βλ. επίσης P. Schmitt-Pantel / A. Tchernia, «Vin et civilisation», στο J.-P. Brun / M. Poux / A. Tchernia, Le vin, nectar des dieux, génie des hommes, Lyon 2004, σ F. Lissarrague, Un flot d images: une esthétique du banquet grec, Παρίσι 1987, σ , και επίσης F. Lissarrague, «Un rituel du vin: la libation», στο Murray / Tecusan, ό.π., σ Αθήναιος, Δειπνοσοφισταί, XV, 675 a-b, αναφέρεται από P. Jacquet-Rimassa, «Dionysos d ici et d ailleurs», Pallas 48 (1998), σ , ιδιαίτερα σ. 38, που δίνει και άλλες πηγές και σχολιάζει τη σημασία της σπονδής στον Διόνυσο. Βλ. επίσης, F. Lissarrague, «Petite mythologie de la vigne et du vin», στο Brun / Poux / Tchernia, ό.π., σ Ph. Bruneau, «Deux noms antiques de pavement: katakluston et lithostroton», BCH 91 (1967), σ Γι αυτά τα δύο θέματα μπορεί κανείς να συμβουλευτεί τις εξής μελέτες: D. Salzmann, Untersuchungen zu den Antiken Kieselmosaiken, Βερολίνο 1982 K.M.D. Dunbabin, Mosaics of the Greek and Roman World, Cambridge 1999 B. Andreae, Antike Bildmosaiken, Mainz am Rhein Για τους διάφορους τύπους γρυπών και την προέλευσή τους, βλ. Chr. Delplace, Le Griffon de l Archaïsme à l époque impériale, Etude iconographique et essai d interprétation symbolique, Βρυξέλλες Στο corpus του των βοτσαλωτών ψηφιδωτών, ο D. Salzmann είχε ήδη υπογραμμίσει τους στενούς δεσμούς του Διονύσου με τους γρύπες (Salzmann, ό.π., σ ) πρβλ. και Delplace, ό.π., σ Delplace, ό.π., σ , το κεφάλαιο «Contaminations iconographiques entre Apollon et Dionysos dès le IVe siècle av. J.-C. Étude du rôle du griffon dans le τχ. 113 ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ

10 culte de Dionysos» βλ. επίσης A. Veneri, LIMC III, 1, λ. «Dionysos», σ P. Grimal, Dictionnaire de la Mythologie grecque et romaine, Παρίσι 1958, βλ. λ. «Centaures», σ Ιλ Grimal, ό.π., λ. «Dionysos», σ Ομηρ. Ύμνος στον Διόνυσο I, 34-42, Για τις σχέσεις του Διονύσου και του θαλάσσιου κόσμου, πρβλ. Lissarrague, ό.π., σ , και M. Daraki, «Oinops Pontos, La mer dionysiaque», Revue de l histoire des religions 199 (1982), σ Daszewski 1985, αρ. 23, που αναγνωρίζει τον Διόνυσο στη μορφή που διατηρείται μερικώς, αλλά πρβλ. A.-M. Guimier-Sorbets, «Lycurgue et Ambrosia sur un embléma alexandrin», στο J.-Y. Empereur (επιμ.), Alexandrina 3, Etudes alexandrines, Le Caire, IFAO (υπό έκδοση). 14 S. Charitonidis / L. Kahil / R. Ginouvès, Les mosaïques de la Maison du Ménandre à Mytilène, Βέρνη 1970, σ , για την εικονογράφηση, βλ. επίσης Andreae, ό.π., σ Για μια υπόθεση, πρβλ. Guimier-Sorbets, «Dionysos dans la maison grecque», ό.π. 16 Ph. Bruneau, Les mosaïques, Exploration archéologique de Délos XXIX, Παρίσι 1972, σ. 77, , T.B.L. Webster, Monuments illustrating New Comedy, Λονδίνο A. Hermary, LIMC III, 1, 2, 1986, βλ. λ. «Éros», σ Για τη μεγάλη σειρά αυτών των παραδειγμάτων και της αναπαραγωγής τους, πρβλ. Guimier-Sorbets, «Dionysos dans la maison grecque», ό.π. 19 Guimier-Sorbets, «Dionysos dans l andrôn», ό.π., σ. 918 βλ. επίσης N. Kourou, «The Sacred Tree in Greek Art. Mycenaean versus Near Eastern Traditions», στο S. Rubichini / M. Rocchi / P. Xella (επιμ.), La Questione delle influenze vicino-orientali sulla religione greca, Ρώμη 2001, σ Πλάτων, Πολιτεία, 2, 372 b. 21 D. M. Robinson / J. W. Graham, Excavations at Olynthus, Part VIII, The hellenic House, A study of the houses found at Olynthus with a detailed account of those excavated in 1931 and 1934, Βαλτιμόρη 1938, σ. 59, 290, pl. 16 βλ. επίσης Salzmann, ό.π., αρ C. Isler-Kerényi, Dionysos nella Grecia arcaica, il contributo delle immagini, Πίζα- Ρώμη 2001 για το ρόλο των σατύρων σε αυτήν τη διαδικασία, τ. ιδ., Civilizing Violence, Satyrs on 6th Century Greek Vases, Fribourg ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ANDREAE B., Antike Bildmosaiken, Mainz BRUN J.-P. / M. POUX / A. TCHERNIA, Le vin, nectar des dieux, génie des hommes, Lyon BRUNEAU PH., Les mosaïques, Exploration archéologique de Délos XXIX, Αθήνα CHAMONARD J., Exploration archéologique de Délos XIV, Les mosaïques de la Maison des masques, Αθήνα DELPLACE CHR., Le Griffon de l Archaïsme à l époque impériale, Etude iconographique et essai d interprétation symbolique, Βρυξέλλες DASZEWSKI WIKTOR A., Corpus of Mosaics from Egypt, 1, Hellenistic and Early Roman Period, Mainz DUCREY P., «Les Mosaïques», στο P. Ducrey / I. R. Metzger / K. Reber, Eretria 8. Le Quartier de la Maison aux Mosaïques, Λωζάννη 1993, σ GRIMAL P., Dictionnaire de la Mythologie grecque et romaine, Παρίσι GUIMIER-SORBETS A.-M., «Dionysos dans l andrôn. L iconographie des mosaïques de la maison grecque au IVe et au IIIe siècle avant J.-C.», ανακοίνωση στο Colloque Iconographie dans le contexte domestique, Athènes, mai 2003, Mélanges de l École française de Rome 116, 2004, σ , «Dionysos dans la maison grecque. Iconographie des mosaïques des IIe et Ier siècles avant J.-Ch.», ανακοίνωση στο Xe Colloque international de l Association internationale pour l étude de la mosaïque antique, Coimbra (Portugal), Octobre 2005 (υπό έκδοση στα πρακτικά του συνεδρίου). LISSARRAGUE F., Un flot d images: une esthétique du banquet grec, Παρίσι MURRAY O. / M. TECUSAN (επιμ.), In Vino Veritas, Οξφόρδη ROBINSON D.M. / J.W. GRAHAM, Excavations at Olynthus, Part VIII, The hellenic House, A study of the houses found at Olynthus with a detailed account of those excavated in 1931 and 1934, Βαλτιμόρη ROBINSON D.M., Excavations at Olynthus, Part XII, Domestic and public architecture, Βαλτιμόρη SALZMANN D., Untersuchungen zu den Antiken Kieselmosaiken, Βερολίνο ΠΗΓΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ εικ. 1: D.M. Robinson / J.W. Graham, Excavations at Olynthus, Part VIII, The hellenic House, A study of the houses found at Olynthus with a detailed account of those excavated in 1931 and 1934, Βαλτιμόρη 1938, πίν εικ. 2: D. Salzmann, Untersuchungen zu den Antiken Kieselmosaiken, Βερολίνο 1982, πίν. 14, εικ. 3: P. Ducrey / I. R. Metzger, «La maison aux mosaïques à Erétrie», Antike Kunst, 22 (1979), πίν εικ. 4: P. Ducrey / I. R. Metzger / K. Reber, Le Quartier de la Maison aux Mosaïques, Eretria 8, Λωζάννη 1993, πίν. II. εικ. 5: Μ. Τιβέριος, Αρχαία Αγγεία, Σειρά Ελληνική Τέχνη, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1996, εικ. 44 σ. 83. εικ. 6: J. Chamonard, Les mosaïques de la Maison des masques, Exploration archéologique de Délos XIV, Αθήνα 1933, πίν. II. εικ. 7: Φωτ. Ecole française d Athènes. εικ. 8: Φωτ. Α.-M. Guimier-Sorbets. εικ. 9: Φωτ. Ecole française d Athènes. εικ. 10: Φωτ. Α.-M. Guimier-Sorbets. εικ. 11: Φωτ. A. Pelle, Αρχεία Centre d'etudes Alexandrines. εικ. 12: Φωτ. Α.-M. Guimier-Sorbets. The Presence of Dionysus in the Greek House: The Hellenistic Mosaics Anne-Marie Guimier-Sorbets Dionysus, the god of wild nature, vegetation and vine, has bequeathed to mankind the wine and the joy of banquet. In the banqueting chambers of the fourth and third centuries BC, the mosaic pavements very often illustrate the wild temper of the god through representations of hunting, predatory animals, beasts and wild creatures, such as the Centaurs (at Pella, Alexandreia, Rhodes, etc.). The aquatic world, with which the god is also related (Thetis, the Nereids, Triton, Skylla and other hybrid marine beings), is present in the one third of the mosaic floors (at Olynthus, Eretria, etc.). However, in the mosaics of the houses of the late Hellenistic period (second to first centuries BC), the violence of the wild beasts and vultures is restrained and the civilizing character of the god is exalted. Mosaics of high quality and cost (at Delos, Pompeii, Herculaneum, etc.) depict Dionysus riding a wild animal or seafaring, while quite often they represent episodes inspired by the theatrical world. Throughout the Hellenistic period the central composition of the mosaic, usually a vase or flower that symbolize Dionysus gifts, vegetation and wine, denotes the presence of the god in the men s quarters (andron) of the house. ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ τχ

Η ζωή χωρίς ηλεκτρικό!

Η ζωή χωρίς ηλεκτρικό! Η ζωή χωρίς ηλεκτρικό! Στα αρχαία χρόνια δεν υπήρχε ηλεκτρισμός, όπως σήμερα. Όμως οι άνθρωποι της εποχής ήθελαν να φωτίσουν τα σπίτια τους και τους ναούς τους! Χρησιμοποιούσαν, λοιπόν, τα., μικρά πήλινα,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος

Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος [IA11] ΚΛΑΣΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Α Αρχαιολογία των γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων (1100-480 π.χ.). Δημήτρης Πλάντζος Πρώιμοι και Γεωμετρικοί χρόνοι (1100-700 π.χ.) Οι περίοδοι της αρχαίας ελληνικής τέχνης:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΨΕΙΣ - 119 - ΟΡΟΦΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΑΝΟΨΕΙΣ - 119 - ΟΡΟΦΟΓΡΑΦΙΕΣ - 119 - ΑΝΟΨΕΙΣ ΟΡΟΦΟΓΡΑΦΙΕΣ ΣΑΛΟΝΙ Στον χώρο του σαλονιού αλλά και της τραπεζαρίας επιθυμία του ιδιοκτήτη της κατοικίας ηταν η πρόβλεψη διακόσμησης των οροφών αυτών κυρίως των χώρων με ζωγραφική. Στην

Διαβάστε περισσότερα

Το χαρτί και οι τεχνικές του

Το χαρτί και οι τεχνικές του eikastika B gym Mathiti 5:eikastika B Mathiti 10/1/08 4:10 PM Page 31 ΥΛΙΚΑ 1. Μικρό µπλοκ σχεδίου (Α5) µε πολλά φύλλα για πρόχειρα σχέδια 2.Υλικά σχεδίου και ζωγραφικής: µπλοκ σχεδίου, µολύβι Β, γόµα,

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΕΝΤΡΟΛΑΤΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΚΥΠΡΟ

Η ΔΕΝΤΡΟΛΑΤΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΚΥΠΡΟ Π. ΦΛΟΥΡΕΝΤΖΟΣ Η ΔΕΝΤΡΟΛΑΤΡΕΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΚΥΠΡΟ Είναι καλά γνωστό ότι το δέντρο υπήρξε συχνά αντικείμενο λατρείας σ' όλες τις αρχαίες θρησκείες. Στις σελίδες αυτής της μελέτης κρίναμε σκόπιμο να καταπιαστούμε

Διαβάστε περισσότερα

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα.

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα. Η Μονή Γουβερνέτου Η Μονή Γουβερνέτου μοιάζει σαν κάστρο, με πύργους που χρησίμευαν για την προστασία από επιδρομείς. Ειδικά η εξωτερική όψη του μοναστηριού φανερώνει τις έντονες ενετικές επιδράσεις: μοιάζει

Διαβάστε περισσότερα

Greither Elias. "Icarus" Fresco Munchen 1616

Greither Elias. Icarus Fresco Munchen 1616 Greither Elias. "Icarus" Fresco Munchen 1616 Η θρησκεία των Μινωιτών Στην είσοδο του Ιδαίου Αντρου φαίνεται ο βωμός λαξευμένος στο βράχο σπήλαιο Καμαρών Δικταίο άντρο τριμερές ιερό ανακτόρωνφαιστού Μινωική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ)

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10. Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑ 10 Η Παλαιοανακτορική Κρήτη (ΜΜΙΒ ΜΜΙΙΙΑ) Ίδρυση των πρώτων ανακτορικών κέντρων Κύριο χαρακτηριστικό στην κεραμική η εμφάνιση του καμαραϊκού ρυθμού, ο οποίοςαποτελεί προϊόν των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΠΙΤΙΑ ΤΗΣ ΠΕΛΛΑΣ. Δρ Μαρία Λιλιμπάκη-Ακαμάτη Διευθύντρια ΙΖ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων

ΤΑ ΣΠΙΤΙΑ ΤΗΣ ΠΕΛΛΑΣ. Δρ Μαρία Λιλιμπάκη-Ακαμάτη Διευθύντρια ΙΖ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων ΤΑ ΣΠΙΤΙΑ ΤΗΣ ΠΕΛΛΑΣ Δρ Μαρία Λιλιμπάκη-Ακαμάτη Διευθύντρια ΙΖ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Η Πέλλα, πρωτεύουσα των αρχαίων Μακεδόνων για τρεις περίπου αιώνες, ένας από τους σημαντικότερους

Διαβάστε περισσότερα

Μάρτιος 2014. Λίγο μετά το αρχαιολογικό συνέδριο για την ανασκαφική δραστηριότητα στη Μακεδονία η επικεφαλής της ανασκαφής αποκαλύπτει:

Μάρτιος 2014. Λίγο μετά το αρχαιολογικό συνέδριο για την ανασκαφική δραστηριότητα στη Μακεδονία η επικεφαλής της ανασκαφής αποκαλύπτει: «Η αρχαιολογία είναι πάντα μαγεία και είναι πάντα το άγνωστο. Δεν ξέρουμε τι θα μας κρύψει και τι θα μας βγάλει η αυριανή μέρα. Ποτέ δεν πρέπει να απογοητευόμαστε, πάντα πρέπει να είμαστε αισιόδοξοι ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ.

ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! Η Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΟΥ Μ.Σ.Θ. ΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΠΑΕΙ ΜΟΥΣΕΙΟ! ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ, 2012-2013 ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: Α. ΑΡΖΟΓΛΟΥ & Ε. ΤΖΗΜΟΥΛΗ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ-ΣΥΝΟΔΟΙ: Τ. ΚΥΡΙΑΖΙΚΙΔΟΥ & Δ. ΤΖΟΒΑΝΑΚΗΣ Παρασκευή,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ

Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ Ο ΘΕΟΣ ΗΛΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΑΖΤΕΚΟΙ ΙΝΚΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΑΡΜΑΚΟΛΑΣ ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ 14/3/2014 1 Ο ΗΛΙΟΣ ΜΑΣ Ο Ήλιος είναι ένα άστρο, όμοιο με τα υπόλοιπα

Διαβάστε περισσότερα

Η κεραμική τέχνη στην αρχαία Ελλάδα

Η κεραμική τέχνη στην αρχαία Ελλάδα Θέμα της διδακτικής πρότασης Η κεραμική τέχνη στην αρχαία Ελλάδα Τάξη: Α Γυμνασίου Στοχοθεσία Επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να εξοικειωθούν με τους τύπους, τα ονόματα και τις χρήσεις των αγγείων της αρχαιότητας.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ Για τη σχολική χρονιά 2015-2016 (διάστημα Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου) θα πραγματοποιούνται δωρεάν για μαθητές Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ Μιχάλης Αρφαράς «ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΓΕΝΝΑΕΙ ΤΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΣΚΙΕΣ, Ο ΗΛΙΟΣ ΤΙΣ ΕΠΙΜΟΝΕΣ.» Η προσωπική διαδροµή του Μιχάλη Αρφαρά έχει να κάνει µε τη ΣΚΙΑ. Η γέννησή του σε µια χώρα σαν την Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

Πέρασαν ήδη δέκα δημιουργικά χρόνια από

Πέρασαν ήδη δέκα δημιουργικά χρόνια από (αναγνωρισμένο από το Υ.Π.Ε.Π.Θ.) 10 χρόνια δημιουργίας για τα παιδιά, με τα παιδιά! Πέρασαν ήδη δέκα δημιουργικά χρόνια από την πρώτη μέρα που δημιουργήθηκε ο Πρότυπος Παιδικός Σταθμός «Παιδική Πολιτεία-

Διαβάστε περισσότερα

Η Πόλη έξω από τα Â Ë

Η Πόλη έξω από τα Â Ë Η Πόλη έξω από τα Â Ë Είναι τόσα πολλά αυτά που έχει να κάνει και να δει ο επισκέπτης της Πόλης της Ρόδου, τόσες πολλές οι επιλογές που σίγουρα δεν θα πλήξει. Μέρες ολόκληρες θα µπορούσε κανείς να περάσει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΣΚΑΣ

ΘΕΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΣΚΑΣ ΤΑΞΗ: Α3 ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 ΘΕΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΜΑΣΚΑΣ ΟΝΟΜ/ΜΟ : ΠΕΠΠΑΣ ΦΟΙΒΟΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΑ 1 Περιεχόμενα Εισαγωγή... σελ. 3 Νεκρικές Μάσκες... σελ. 4 Θεατρικές Μάσκες... σελ. 4 Εορταστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ Τα Εκπαιδευτικά Προγράμματα του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, που πλαισιώνουν τις Μόνιμες Συλλογές του, για τη σχολική χρονιά 2014-2015 (διάστημα

Διαβάστε περισσότερα

Πήλινα αγγεία το πιο συχνό εύρηµα

Πήλινα αγγεία το πιο συχνό εύρηµα Πήλινα αγγεία το πιο συχνό εύρηµα Στα περισσότερα Μουσεία της Ελλάδας τα πήλινα αγγεία αποτελούν τα πιο συνηθισµένα εκθέµατα. Αγγεία εξάλλου είναι τα αντικείµενα που έρχονται στο φως µε τη µεγαλύτερη συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η νέα ενότητα χρωμάτων για το μάθημα των καλλιτεχνικών: "Winterbild"

Η νέα ενότητα χρωμάτων για το μάθημα των καλλιτεχνικών: Winterbild Η νέα ενότητα χρωμάτων για το μάθημα των καλλιτεχνικών: "Winterbild" Καλλιτεχνική ζωγραφική με τις νερομπογιές Κ12 Με την Pelikan η ζωγραφική γίνεται μια μοναδική εμπειρία: Αυτός είναι και ο λόγος για

Διαβάστε περισσότερα

8 ο ΛΥΚΕΙΟΠΑΤΡΩΝ Όνοµαοµάδας : AVEC Ονόµαταµελών : ΑνδρικοπούλουΚωνσταντίνα, ΑβραµοπούλουΝικολέτα, ΜίντζαΕρµιόνη, Παπακωστοπούλου Βασιλική Όνοµα

8 ο ΛΥΚΕΙΟΠΑΤΡΩΝ Όνοµαοµάδας : AVEC Ονόµαταµελών : ΑνδρικοπούλουΚωνσταντίνα, ΑβραµοπούλουΝικολέτα, ΜίντζαΕρµιόνη, Παπακωστοπούλου Βασιλική Όνοµα 8 ο ΛΥΚΕΙΟΠΑΤΡΩΝ Όνοµαοµάδας : AVEC Ονόµαταµελών : ΑνδρικοπούλουΚωνσταντίνα, ΑβραµοπούλουΝικολέτα, ΜίντζαΕρµιόνη, Παπακωστοπούλου Βασιλική Όνοµα υπεύθυνου τµήµατος : Γλαρού Άννα ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΥΠΤΟ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2. Aττική Aγγειογραφία του 5 ου αι. π.χ. Πρώιμη

Διαβάστε περισσότερα

Όπως έχει δείξει και εξακολουθεί να αναδεικνύει η σε

Όπως έχει δείξει και εξακολουθεί να αναδεικνύει η σε ΠΕρα απο την αρχιτεκτονικη Οι αρχαιοελληνικές οικίες ως κοινωνικοί χώροι Lisa Nevett Associate Professor of Greek Archaeology Department of Classical Studies and Department of the History of Art The University

Διαβάστε περισσότερα

Τρισδιάστατη Μοντελοποίηση Αρχαίας Ελληνικής Ιδιωτικής Κατοικίας

Τρισδιάστατη Μοντελοποίηση Αρχαίας Ελληνικής Ιδιωτικής Κατοικίας Τρισδιάστατη Μοντελοποίηση Αρχαίας Ελληνικής Ιδιωτικής Κατοικίας Ιωάννης Σουργιάς 1, Ιωσήφ Κοέν 2, Αντώνιος Ξενάκης 3, Ευθυμία Σαλπιγγίδου 4, Νικόλαος Μπικιάρης 5 1 Μαθητής Α Τάξης Λυκείου, Ελληνικό Κολλέγιο

Διαβάστε περισσότερα

- 3 διαφάνειες από εσωτερικό εργαστηρίου

- 3 διαφάνειες από εσωτερικό εργαστηρίου Σχέδιο Μαθήματος Αρ. μαθητών: 20 Ενότητα: Φυτά Διδ. Περίοδος: 1x80 Τάξη: Γ Τίτλος μαθήματος: Πώς μεταφέρεται η γύρη από άνθος σε άνθος (Μάθημα στην τάξη) Σημεία έμφασης (π.χ Είδη λόγου/κειμένων, Γραμματική,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΑΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΟΣ ΜΕΤΑΚΙΟΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Αρχιτεκτονική μελέτη: Βασιλεία Μανιδάκη αρχιτέκτων ΥΠΠΟΤ-ΥΣΜΑ Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ Αστρολογικές συμβουλές για την ερμηνεία ενός ωριαίου χάρτη

ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ Αστρολογικές συμβουλές για την ερμηνεία ενός ωριαίου χάρτη ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ Αστρολογικές συμβουλές για την ερμηνεία ενός ωριαίου χάρτη Κατά τη διάρκεια των αιώνων, πολλοί αξιόλογοι μελετητές της αστρολογίας παρατήρησαν ότι ορισμένα αποτελέσματα επαναλαμβάνονταν κάτω

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργίες...με θέμα το 2015

Δημιουργίες...με θέμα το 2015 Φτερό παγωνιού: σύμβολο της αθανασίας και της ανανέωσης... σύμβολο της ανάστασης. Δημιουργίες Σχεδιασμός: 1 105 105M 111K 111M 112 112Θ 119K 119P 103 103P Μενταγιόν Τα κοσμήματα διατίθενται σε ασήμι 925

Διαβάστε περισσότερα

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων»

«Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» ΤΑ ΝΕΑ, 24/01/2007 ΤΖΟΑΝ ΜΠΡΕΤΟΝ ΚΟΝΕΛΙ «Αρχαίες ιέρειες έφεραν την ισότητα των φύλων» Πρόδροµοι της ισότητας των φύλων ήσαν οι ιέρειες στην αρχαία Ελλάδα, αποδεικνύει η καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα 1 η : Ζωγραφίζω το αγριοκάτσικο

Δραστηριότητα 1 η : Ζωγραφίζω το αγριοκάτσικο Δραστηριότητα 1 η : Ζωγραφίζω το αγριοκάτσικο Στόχοι: Να εκφραστεί ο μαθητής μέσω των χρωμάτων, να γνωρίσει ότι υπάρχουν αγριοκάτσικα και να ενεργοποιηθεί συναισθηματικά προς αυτά. Παράλληλα να αναπτύξει

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΤΕΤΕΡΜΙΝΙΣΤΙΚΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ. Ο Επίσηµος ΟΔΗΓΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ. 1η Έκδοση

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΤΕΤΕΡΜΙΝΙΣΤΙΚΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ. Ο Επίσηµος ΟΔΗΓΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ. 1η Έκδοση ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΝΤΕΤΕΡΜΙΝΙΣΤΙΚΗΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ο Επίσηµος ΟΔΗΓΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ 2013 1η Έκδοση ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Περιεχόμενα... 3 Εκπαιδευτική Αποστολή Πορεία του Παιχνιδιού... 5 Χάνοντας

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος και σύντομη περιγραφή των εκδηλώσεων της καλοκαιρινής εκστρατείας 2015. 1. Εδώ δεν είναι βιβλιοθήκη είναι πικνίκ στη χώρα των θαυμάτων

Τίτλος και σύντομη περιγραφή των εκδηλώσεων της καλοκαιρινής εκστρατείας 2015. 1. Εδώ δεν είναι βιβλιοθήκη είναι πικνίκ στη χώρα των θαυμάτων ΕΔΩ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Τίτλος και σύντομη περιγραφή των εκδηλώσεων της καλοκαιρινής εκστρατείας 2015 1. Εδώ δεν είναι βιβλιοθήκη είναι πικνίκ στη χώρα των θαυμάτων Για μια εβδομάδα τα παιδιά θα μεταφερθούν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΙΛΟΞΕΝΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Η ΦΙΛΟΞΕΝΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Η ΦΙΛΟΞΕΝΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Η φιλοξενία - ετυμολoγικά από το ρήμα «φιλώ (=αγαπώ) + ξένος» - αναφέρεται στην πράξη της περίθαλψης και φροντίδας ενός ξένου στο σπίτι κάποιου. Ήταν θεσμός για τους αρχαίους

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΟΚΚΙΝΗ Η ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΥ ΒΙΟΥ ΣΤΑ ΨΗΦΙ ΩΤΑ ΑΠΕ Α ΤΟΥ ΕΛΛΑ ΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΚΗ ΠΕΡΙΟ Ο

ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΟΚΚΙΝΗ Η ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΥ ΒΙΟΥ ΣΤΑ ΨΗΦΙ ΩΤΑ ΑΠΕ Α ΤΟΥ ΕΛΛΑ ΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΚΗ ΠΕΡΙΟ Ο ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ UNIVERSITE PARIS OUEST NANTERRE LA DEFENSE (PARIS X) HISTOIRE ET ARCHEOLOGIE MONDES ANCIENS MILIEUX, CULTURES

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο 229, τηλ. 210-7491653, e-mail nicolassouliotis@hotmail.com

Γραφείο 229, τηλ. 210-7491653, e-mail nicolassouliotis@hotmail.com Νίκος Σουλιώτης Κοινωνιολόγος Ερευνητής Δ βαθμίδας Επικοινωνία Γραφείο 229, τηλ. 210-7491653, e-mail nicolassouliotis@hotmail.com Σπουδές Πτυχίο Κοινωνιολογίας, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΑΘΗΝΑ ΤΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ ΧΩΡΟΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Το πολύτεχνο είναι ένα καλλιτεχνικό εργαστήριο που προσφέρει εκπαιδευτικά και καλλιτεχνικά προγράμματα σε μαθητές ηλικίας 2 έως 9 ετών τα οποία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός. ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ Πρόκειται για τα απομεινάρια ενός από τους μεγαλύτερους ναούς του αρχαίου κόσμου, του ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

Διαβάστε περισσότερα

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες

Μυκηναϊκή θρησκεία. 3. Από την ανασκαφή θρησκευτικών κτηρίων στα ανάκτορα και ιερών σε οικίες Μυκηναϊκή θρησκεία Τα στοιχεία που διαθέτουμε για αυτήν προέρχονται: 1.Από την εικονογραφία σφραγιστικών δακτυλιδιών, σφραγίδων, τοιχογραφιών και αντικειμένων μικροτεχνίας (ελεφαντουργίας κλπ). Κεντρική

Διαβάστε περισσότερα

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης

Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Νεοκλασική μορφολογία και βασικές αρχές δόμησης Βασικές αρχές της αρχιτεκτονικής του νεοκλασικισμού 1. Το δομικό σύστημα που χρησιμοποιείται είναι αυτό της «δοκού επί στύλου», δηλ. κατακόρυφοι φέροντες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ Ἐριχθονίου δὲ ἀποθανόντος καὶ ταφέντος ἐν τῷ αὐτῷ τεµένει τῆς Ἀθηνᾶς Πανδίων ἐβασίλευσεν, ἐφ οὗ ηµήτηρ καὶ ιόνυσος εἰς τὴν Ἀττικὴν ἦλθον. ἀλλὰ ήµητρα µὲν Κελεὸς [εἰς τὴν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ης ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ης ΣΕΛΙΔΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 19 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΚΟΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ: «ΜΙΚΡΗ ΕΞΟΧΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΛΥΠΤΗ»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Πατησίων 44, 106 82 Αθήνα Τηλ. 210 8217724, Φαξ: 210 8230800 email: eam @.culture.gr www.namuseum.gr Τίτλος προγράμματος : «Κάτι μου θυμίζουν αυτά τα παιχνίδια» Ηλικία παιδιών : ημοτικού Χώρος διεξαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Η αναδροµική κατασκευή του Παρθενώνα στην εποχή της ιστορίας της αρχιτεκτονικής

Η αναδροµική κατασκευή του Παρθενώνα στην εποχή της ιστορίας της αρχιτεκτονικής Η αναδροµική κατασκευή του Παρθενώνα στην εποχή της ιστορίας της αρχιτεκτονικής Πλήρης απουσία του Παρθενώνα από τη δυτική Αναγέννηση όταν η Ακρόπολη ήταν παλάτι του Φλωρεντίνου δούκα Acciauoli Ο Παρθενώνας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΟΚΚΙΝΗ Η ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΥ ΒΙΟΥ ΣΤΑ ΨΗΦΙ ΩΤΑ ΑΠΕ Α ΤΟΥ ΕΛΛΑ ΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΚΗ ΠΕΡΙΟ Ο

ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΟΚΚΙΝΗ Η ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΥ ΒΙΟΥ ΣΤΑ ΨΗΦΙ ΩΤΑ ΑΠΕ Α ΤΟΥ ΕΛΛΑ ΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗ ΡΩΜΑΪΚΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΚΗ ΠΕΡΙΟ Ο ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ UNIVERSITE PARIS OUEST NANTERRE LA DEFENSE (PARIS X) HISTOIRE ET ARCHEOLOGIE MONDES ANCIENS MILIEUX, CULTURES

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΧΑΣΕΤΕ!!! Είμαστε «Αστρόσκονη»; Διονύσης Σιμόπουλος, Αστροφυσικός, επίτιμος Διευθυντής Ευγενιδείου Πλανηταρίου

ΜΗ ΧΑΣΕΤΕ!!! Είμαστε «Αστρόσκονη»; Διονύσης Σιμόπουλος, Αστροφυσικός, επίτιμος Διευθυντής Ευγενιδείου Πλανηταρίου ΜΗ ΧΑΣΕΤΕ!!! Είμαστε «Αστρόσκονη»; Διονύσης Σιμόπουλος, Αστροφυσικός, επίτιμος Διευθυντής Ευγενιδείου Πλανηταρίου Αίθουσα «Νέοι Φούρνοι» Είμαστε Αστρόσκονη: Εάν κόψετε κάποιο λουλούδι, αν δοκιμάσετε ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΑΠ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-13 ΕΑΠ ΕΛΠ 12 ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΕΤΩΝ

ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΑΠ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-13 ΕΑΠ ΕΛΠ 12 ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΕΤΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΑΠ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-13 ΕΑΠ ΕΛΠ 12 ΑΠΟ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΕΤΩΝ 1 ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΠ 12 ΕΛΠ 12 Απαντήστε σε τρία (3) από τα παρακάτω πέντε (5) θέματα. Θέμα 1. Το μυκηναϊκό

Διαβάστε περισσότερα

πίστη είναι κάτι ανεξήγητο. Αυτός είναι ο Θεός στην Ευρύτερη Κοινότητα. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσετε.

πίστη είναι κάτι ανεξήγητο. Αυτός είναι ο Θεός στην Ευρύτερη Κοινότητα. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσετε. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΟΣ; ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ, Ο ΘΕΟΣ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ. Στην Ευρύτερη Κοινότητα, ο Θεός είναι εμπειρία. Στην Ευρύτερη Κοινότητα, ο Θεός είναι επικοινωνία βαθιών ενοράσεων και αναγνώρισης του ενός

Διαβάστε περισσότερα

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της.

Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Η Βοιωτία θεωρείται από αρχαίους και συγχρόνους ιστορικούς καθώς και γεωγράφους, περιοχή ευνοημένη από τη φύση και τη γεωπολιτική θέση της. Βρίσκεται στο κέντρο σχεδόν της ελληνικής χερσονήσου, πάνω στο

Διαβάστε περισσότερα

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι.

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι. Το ψωμί (άρτος) είναι βασικό είδος τροφίμου με ιδιαίτερη θρεπτική αξία. Ανήκει στην παραδοσιακή διατροφή, ιδιαίτερα αυτής των φτωχών. Το ψωμί είναι η βασική τροφή στην Ευρώπη, αλλά και στους πολιτισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Η εξέλιξη της κεραμικής τέχνης στον ελλαδικό χώρο

Η εξέλιξη της κεραμικής τέχνης στον ελλαδικό χώρο Θέμα της διδακτικής πρότασης Η εξέλιξη της αρχαίας ελληνικής κεραμικής τέχνης Τάξη: Α Γυμνασίου Στοχοθεσία Επιδιώκεται οι μαθητές/τριες να προσδιορίσουν τα κυριότερα στοιχεία εξέλιξης της κεραμικής τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ A : ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ KATA ΘΕΜΑ

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ A : ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ KATA ΘΕΜΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ A : ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ KATA ΘΕΜΑ ΘΕΟΙ - ΛΑΤΡΕΙΑ: Αφροδίτη: Πεζογραφία, Β3, σ. 100. Πεζογραφία, Β16, σ. 116. Λατρεία Αφροδίτη : Κύπρια έπη, σ. 37. Κινύρα, Α12, σ. 42. ΔΙΑΤΡΟΦΗ: Αλάτι: Διατροφή

Διαβάστε περισσότερα

Ακόμα και αν η έκταση της ανεξάρτητης Δήλου και

Ακόμα και αν η έκταση της ανεξάρτητης Δήλου και Η κατοικία στην υστεροελληνιστική Δήλο Δρ Monika Trümper Associate Professor of Classical Archaeology Department of Classics, The University of North Carolina at Chapel Hill Η Δήλος μπορεί κάλλιστα να

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΤΟΥ ΕΔΩ 1. Η ΛΑΤΡΕΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΓΟΝΩΝ 2. Η ΟΙΚΙΑΚΗ ΛΑΤΡΕΙΑ

Η ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΤΟΥ ΕΔΩ 1. Η ΛΑΤΡΕΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΓΟΝΩΝ 2. Η ΟΙΚΙΑΚΗ ΛΑΤΡΕΙΑ Η ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΤΟΥ ΕΔΩ 1. Η ΛΑΤΡΕΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΓΟΝΩΝ 2. Η ΟΙΚΙΑΚΗ ΛΑΤΡΕΙΑ Η ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΤΟΥ ΕΔΩ Σύμφωνα με Lewis Mumford (The Myth of the Machine: Technics and Human Development [New York: Harcourt Bracem 1967],

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Γ. ΜΠΛΕΣΙΟΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Γ. ΜΠΛΕΣΙΟΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Oνοματεπώνυμο: Αθανάσιος Μπλέσιος Βαθμίδα: Επίκουρος καθηγητής ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Γ. ΜΠΛΕΣΙΟΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Γνωστικό αντικείμενο: Νεοελληνικό θέατρο σε σύνδεση με τη λογοτεχνία Ερευνητικά ενδιαφέροντα: Νεοελληνική

Διαβάστε περισσότερα

THE JEWISH MUSEUM BERLIN

THE JEWISH MUSEUM BERLIN ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤ0ΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Γ.ΠΑΠΑΚΩΣΤΑΝΤΙΝΟΥ THE JEWISH MUSEUM BERLIN ΈΝΑ FILM ΤΩΝ: STAN NEUMANN KAI RICHARD COPANS

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ

Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΤΕΙ ΣΕΡΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ Θέμα: ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ & ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ Σύνταξη κειμένου: Μαρία Ν. Δανιήλ, Αρχιτέκτων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου. ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΡΑΛΗΣ (1916-2009): Η ζωή και το έργο του μεγάλου ζωγράφου, χαράκτη, σκηνογράφου και δάσκαλου. Η ζωή και το έργο του Γιάννης Μόραλης (Αρτα, 1916-Αθήνα 2009) Ζωγράφος και χαράκτης, μια από τις

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΑ

Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΑ Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΑ Ο αρχιτέκτονας Τάσος Ζέππος. Το φωτιστικό «Great 1» της Luxit ισορροπεί με τα έργα του Takis. Στην απέναντι σελίδα: Ο διάδρομος στο πρώτο επίπεδο ενώνει το καθιστικό με την τραπεζαρία.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΑ XVII: ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ. Συντάχθηκε απο τον/την Ονειρόκοσμος Τετάρτη, 11 Αυγούστου 2010 13:27 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5

ΚΑΡΤΑ XVII: ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ. Συντάχθηκε απο τον/την Ονειρόκοσμος Τετάρτη, 11 Αυγούστου 2010 13:27 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5 Τ αστέρι που εικονίζεται σ αυτή την κάρτα είναι ο πλανήτης Αφροδίτη, ο Έσπερος των αρχαίων, που ο λαός τον ονομάζει Αποσπερίτη. Το ίδιο άστρο, όταν προβάλλει την αυγή πριν ανατείλει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΙΑΝΝΙΤΣΩΝ. ΣΧΕΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Πολυτίδης Δημήτρης. 1 ο ΕΤΟΣ

ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΙΑΝΝΙΤΣΩΝ. ΣΧΕΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Πολυτίδης Δημήτρης. 1 ο ΕΤΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΙΑΝΝΙΤΣΩΝ ΣΧΕΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑ Πολυτίδης Δημήτρης 1 ο ΕΤΟΣ 1 η φάση: Ερώτημα συζήτησης: Που χρησιμοποιείται τη γεωμετρία στην εργασία σας και στην καθημερινή σας ζωή. (Μια διδακτική ώρα).

Διαβάστε περισσότερα

NIVEAUX A1 & A2 sur l échelle proposée par le Conseil de l Europe ÉPREUVE 4 ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ. Certification en Langue Française

NIVEAUX A1 & A2 sur l échelle proposée par le Conseil de l Europe ÉPREUVE 4 ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ. Certification en Langue Française ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ Ministère de l Éducation et des Cultes, de la Culture et du Sport Certification en Langue Française NIVEAUX

Διαβάστε περισσότερα

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Ευγενία Δρακοπούλου Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Τηλ. +302107273570 Fax: +302107246212 E-mail: egidrak@eie.gr Website: http://eie.academia.edu/eugeniadrakopoulou http://www.eie.gr/nhrf/institutes/inr/cvs/cv-drakopoulou-gr.html

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΝΑ ΑΝΔΡΕΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ

ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΝΑ ΑΝΔΡΕΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΝΑ ΑΝΔΡΕΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ Χειμωνιάτικο Ταξίδι Φισκάρδο, λάδι σε καμβά, 18x24cm Ώχρα, λάδι σε χαρτόνι, 22x26,5cm 20 Δεκεμβρίου 29 Ιανουαρίου 2014 Αμοργός, λάδι σε καμβά, 24x30cm Νυχτερινό, λάδι σε χαρτόνι,

Διαβάστε περισσότερα

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ 600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ ΠΛΗΣΙΑΣΕ, ΝΥΞΕ ΜΕ ΤΗ ΜΑΚΡΙΑ ΛΟΓΧΗ Ή ΤΟ ΞΙΦΟΣ ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΝΕΓΓΥΣ ΚΑΙ ΦΟΝΕΥΣΕ ΕΝΑΝ ΑΝΔΡΑ. ΑΝΤΙΤΑΞΕ ΠΕΛΜΑ ΣΤΟ ΠΕΛΜΑ, ΘΕΣΕ ΑΣΠΙΔΑ ΣΤΗΝ ΑΣΠΙΔΑ, ΠΡΟΤΑΞΕ ΛΟΦΙΟ ΣΤΟ ΛΟΦΙΟ, ΚΡΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ημεταστροφή αυτή και το ενδιαφέρον

Ημεταστροφή αυτή και το ενδιαφέρον Η αρχαιολογία της ελληνικής κατοικίας, χθες και σήμερα Marie-Christine Hellmann Διευθύντρια Ερευνών, Γαλλικό Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (CNRS) Maison René-Ginouvès de lʼarchéologie et de lʼethnologie, Παρίσι

Διαβάστε περισσότερα

Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1

Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1 Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1 Στα πλαίσια της «Ευρωπαϊκής εβδομάδας πολιτισμού» συμμετείχαμε τα τμήματα Δ 1 και Δ 2 και το τμήμα Ε 2 του σχολείου μας, σε μια περιήγηση στα πολιτιστικά μέρη του Γερίου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΟΜΜΩΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΟΜΜΩΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΟΜΜΩΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΚΟΜ 102 Α'ΤΡΙΜΗΝΟ ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2014 ΕΒΔΟΜΑΔΑ 7 Μια μαύρη δεκαετία για την ανθρωπότητα καθώς ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος είναι στο προσκήνιο. Η επιβίωση του ανθρώπου είναι πιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΑΞΕΙΣ Α ΚΑΙ Β ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στο έγγραφο παρουσιάζονται οι ορισμοί λέξεων που αντιπροσωπεύουν έννοιες που απαντώνται στις ενότητες των τάξεων Α και Β. Η ερμηνείες που δίνονται

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr)

Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr) Εισαγωγή στη Ρωμαϊκή Ιστορία (55 ΒΥ1) Διδάσκων: Andrew Farrington (eduserv@otenet.gr) Ενότητα 2: H ρωμαϊκή αυτοκρατορία: Εξάπλωση της κυριαρχίας της Ρώμης μέχρι το τέλος της Δημοκρατίας 1.). Η γεωγραφία

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Αρχαιολογικού Πάρκου Πάφου Ελληνικά

Κείμενο Αρχαιολογικού Πάρκου Πάφου Ελληνικά 1 Κείμενο Αρχαιολογικού Πάρκου Πάφου Ελληνικά 2 ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΠΑΦΟΥ Γραπτή ξενάγηση για audio guide Περιεχόμενα -Εισαγωγή -Οικία του Διόνυσου -Οικία του Θησέα -Οικία του Ορφέα -Οικία του Αιώνα 3 ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Εκλεκτισµός & Μοντερνίστικες Τάσεις

Εκλεκτισµός & Μοντερνίστικες Τάσεις Εκλεκτισµός & Μοντερνίστικες Τάσεις (Η άρνηση των Ιστορικων ρυθµών) Ο Ιστορισµός ένα ρεύµα που αναπτύσσεται κατά το 19ο αι και χαρακτηρίζεται από υιοθέτηση και επαναδιαπραγµάτευση γνώριµων τεχνοτροπιών

Διαβάστε περισσότερα

1 Αρχαία γενικής παιδείας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ «ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ»

1 Αρχαία γενικής παιδείας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ «ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ» 1 Β Λυκείου: 1 Αρχαία γενικής παιδείας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ «ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ» ( σύμφωνα με τις ερωτήσεις αξιολόγησης του υπουργείου Παιδείας) α ) Tο δράμα 1) Ποια είναι τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Πατησίων 44, 106 82 Αθήνα Τηλ. 210 8217724, Φαξ: 210 8230800 email: eam@culture.gr

Πατησίων 44, 106 82 Αθήνα Τηλ. 210 8217724, Φαξ: 210 8230800 email: eam@culture.gr Πατησίων 44, 106 82 Αθήνα Τηλ. 210 8217724, Φαξ: 210 8230800 email: eam@culture.gr Τίτλος: «Ζωντανεύοντας τα αρχαία μας» Κοινό: Μαθητές Νηπιαγωγείου, Α και Β ημοτικού Χώρος διεξαγωγής: Εθνικό Αρχαιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟΥ ΠΑΙΧΝΔΙΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ. χαρτονένια κομμάτια 1 ταμπλό 2 ταμπλό αγροκτήματος (ένα για κάθε παίκτη)

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟΥ ΠΑΙΧΝΔΙΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ. χαρτονένια κομμάτια 1 ταμπλό 2 ταμπλό αγροκτήματος (ένα για κάθε παίκτη) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟΥ ΠΑΙΧΝΔΙΟΥ του Uwe Rosenberg για 2 παίκτες ηλικίας 13 και άνω ΠΕΡΙΛΗΨΗ Παίρνετε τους ρόλους αγροτών και εκτρέφετε πρόβατα, γουρούνια αγελάδες και άλογα. Τρείς εργάτες σας βοηθούν στις εργασίες

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ. Πώς σου φαίνεται ο τρόπος με τον οποίο προβάλλονται σήμερα;...

ΝΕΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ. Πώς σου φαίνεται ο τρόπος με τον οποίο προβάλλονται σήμερα;... ΝΕΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ Μπαίνοντας στην εξωτερική είσοδο του μουσείου κοίταξε γύρω σου τον περιβάλλοντα χώρο. 1. Τι σου κάνει περισσότερο εντύπωση;... 2. Πώς σου φαίνεται η εξωτερική όψη του Μουσείου;...

Διαβάστε περισσότερα

Μεταμινιμαλισμός 48 Σ Υ Ν Θ Ε Σ Ε Ι Σ ΔΕΚ/ΙΑΝ Σ Υ Ν Θ Ε Σ Ε Ι Σ 49

Μεταμινιμαλισμός 48 Σ Υ Ν Θ Ε Σ Ε Ι Σ ΔΕΚ/ΙΑΝ Σ Υ Ν Θ Ε Σ Ε Ι Σ 49 Μεταμινιμαλισμός ΤΟ 1950 ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΑΥΤΟ, ΜΙΑ ΕΚΤΑΣΗ ΤΡΙΩΝ ΣΤΡΕΜΜΑΤΩΝ ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ, ΥΠΗΡΧΕ ΜΙΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΡΑΓΩΝΙΚΩΝ. ΕΞΗΝΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ, ΤΟ ΤΑΠΕΙΝΟ ΕΚΕΙΝΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΘΗΚΕ ΣΕ ΜΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό. Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com

Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό. Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com Επίλυση Προβλημάτων με Χρωματισμό Αλέξανδρος Γ. Συγκελάκης asygelakis@gmail.com 1 Η αφορμή συγγραφής της εργασίας Το παρακάτω πρόβλημα που τέθηκε στο Μεταπτυχιακό μάθημα «Θεωρία Αριθμών» το ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.)

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Μελέτη: Κ. Παλυβού Κατασκευή: Ι. Γιαννόπουλος Ιδιοκτησία: Εταιρεία Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας/TEE Η λεγόμενη Ξεστή 3 ήταν σημαντικό δημόσιο

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΩΡΩΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΜΑΡΙΩΤΗ ΝΕΟ ΟΣΤΕΟΦΥΛΑΚΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΩΡΩΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΜΑΡΙΩΤΗ ΝΕΟ ΟΣΤΕΟΦΥΛΑΚΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΩΡΩΝ ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟΥ ΚΑΜΑΡΙΩΤΗ ΝΕΟ ΟΣΤΕΟΦΥΛΑΚΙΟ ΚΑΙ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ Ηράκλειο, Οκτώβριος 2011 Σεπτέμβριος 2012 Μελέτη Νίκος Σκουτέλης & Φλάβιο Ζανόν Αρχιτέκτονες μηχανικοί Οδός Πατρός Αντωνίου

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη

Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Εισαγωγή στην Κλασική Αρχαιολογία ΙΙ (5ος - 4ος αι. π.χ.) Ιφιγένεια Λεβέντη Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 12. Γλύπτες του 4 ου αι. π.χ. Σκόπας, Ευφράνωρ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Μυκηναϊκός Πολιτισμός ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΚΑΛΛΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΕΜΑ: «Η καθημερινή ζωή στον Μυκηναϊκό Κόσμο» Οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα

ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα αετώματα, στις μετώπες και στη ζωφόρο του Παρθενώνα,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΞΕΝΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΞΕΝΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΞΕΝΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Στην Αρχαία Ελλάδα η φιλοξενία θεωρούταν πράξη αρετής. Υπήρχε θεία απαίτηση για την περιποίηση των ξένων και εθεωρείτο αμάρτημα η κακή αντιμετώπισή τους. Εξάλλου

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ- ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ 2011. Κατοικίες / Νοικοκυριά Ανέσεις

ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ- ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ 2011. Κατοικίες / Νοικοκυριά Ανέσεις ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 19 Νοεμβρίου 2014 ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ- ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ 2011 Κατοικίες / Νοικοκυριά Ανέσεις Μετά την ολοκλήρωση της επεξεργασίας και ελέγχου όλων των μεταβλητών

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΑ Ν. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Επίκουρος Καθηγήτρια της Κλασικής Φιλολογίας iopapad@helit.duth.gr

ΙΩΑΝΝΑ Ν. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Επίκουρος Καθηγήτρια της Κλασικής Φιλολογίας iopapad@helit.duth.gr ΙΩΑΝΝΑ Ν. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Επίκουρος Καθηγήτρια της Κλασικής Φιλολογίας iopapad@helit.duth.gr Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Πανεπιστημιούπολη ΤΚ 69100 τηλ.: +30-25310-39947 φαξ:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣ ΣΟΦΑΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Χριστούγεννα-Πρωτοχρονιά 2014-2015. «Δος μου το χέρι σου»

ΔΗΜΟΣ ΣΟΦΑΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Χριστούγεννα-Πρωτοχρονιά 2014-2015. «Δος μου το χέρι σου» Κυριακή 7/12/2014 ΔΗΜΟΣ ΣΟΦΑΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Χριστούγεννα-Πρωτοχρονιά 2014-2015 «Δος μου το χέρι σου» -Τ.Κ Ερμητσίου ώρα 4:30μμ κεντρική πλατεία Ο Σύλλογος Γυναικών Ερμητσίου υποδέχεται τα Χριστούγεννα με

Διαβάστε περισσότερα

παραστάσεις κατασκευές εργαστήρια

παραστάσεις κατασκευές εργαστήρια Κουκλοθέατρο ΑΝΕΜΗ παραστάσεις κατασκευές εργαστήρια H πολύχρονη εμπειρία και η αγάπη μας για τα παιδιά, σας υπόσχονται μια μοναδική παράσταση κουκλοθεάτρου με χειροποίητες κούκλες και σκηνικά, που ζωντανεύουν

Διαβάστε περισσότερα