Τα κεφάλαια του βιβλίου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τα κεφάλαια του βιβλίου"

Transcript

1 Τα τελευταία είκοσι περίπου έτη, οι μεταρρυθμίσεις στον χώρο της προσχολικής εκπαίδευσης τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό αφορούν το πρόγραμμα του νηπιαγωγείου, τη διάρκειά του καθώς και την υποχρεωτικότητά του. Σε κάποιες χώρες της Ευρώπης και του υπόλοιπου δυτικού κόσμου, όπου παραδοσιακά δεν υπήρχαν προγράμματα σπουδών για το νηπιαγωγείο (π.χ. σκανδιναβικές χώρες) εμφανίζονται τα πρώτα εθνικά προγράμματα σπουδών για το νηπιαγωγείο. Σε άλλες χώρες, όπου υπήρχαν ήδη προγράμματα σπουδών για την προσχολική εκπαίδευση, αυτά επεκτείνονται για να καλύψουν όλη τη χρονική περίοδο από τη γέννηση των παιδιών μέχρι την έναρξη της υποχρεωτικής εκπαίδευσης (π.χ. Αγγλία και Αυστραλία). Γίνονται, επίσης, προσπάθειες η φροντίδα και η εκπαίδευση των μικρών παιδιών να ενσωματωθούν σε έναν θεσμό σε χώρες όπου παραδοσιακά υπήρχε διαχωρισμός των δύο (π.χ. Αγγλία). Το θέμα της προετοιμασίας των μικρών παιδιών για την υποχρεωτική εκπαίδευση και το μέλλον μέχρι πρόσφατα αντιμετωπιζόταν από τα προγράμματα σπουδών με δύο τρόπους (Alvestad & Pramling Samuelsson, 1999). Ο ένας είχε ως κυριότερη προτεραιότητά του να αποκτήσουν τα παιδιά βασικές δεξιότητες και γνώσεις, όπως γραφή, ανάγνωση, αριθμητική, καθώς και γνώσεις πάνω στις φυσικές επιστήμες. Ο άλλος βασιζόταν σε μία πιο ολιστική αντίληψη για την ανάπτυξη και τη μάθηση των μικρών παιδιών και έδινε προτεραιότητα στους ρυθμούς ανάπτυξής τους, στα ενδιαφέροντά τους και στο παιχνίδι τους. Τις τελευταίες δύο δεκαετίες στα προγράμματα σπουδών για την προσχολική ηλικία ανά τον κόσμο εμφανίζεται ένας συγκερασμός των δύο παραπάνω προσεγγίσεων που στοχεύει στο να καλύψει πλήρως τις ανάγκες των παιδιών που μεγαλώνουν σε ένα εξελισσόμενο, πολυσύνθετο και απαιτητικό κοινωνικοπολιτισμικό περιβάλλον (Wood, 2010). Αυτές οι εξελίξεις καθόρισαν και τον διττό σκοπό αυτού του βιβλίου. Καταρχάς, επιδιώκεται να ανανεωθούν η προσοχή και το ενδιαφέρον των αναγνωστών για τις παιδαγωγικές πρακτικές που εφαρμόζονται στην προσχολική εκπαίδευση της χώρας μας από το 2003 με τη θέσπιση του Διαθεματικού 9

2 Προγράμματα προσχολικής εκπαίδευσης Ενιαίου Πλαισίου Προγραμμάτων Σπουδών (ΔΕΠΠΣ) (Υπ. Απ. Γ2/21072β, ΦΕΚ 304/τ. Β / ). Παρόλο που τη στιγμή που εκδίδεται ο παρόντας τόμος, το Υπουργείο Εθνικής Παιδείας, Διά Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων έχει ήδη εξαγγείλει τον σχεδιασμό καινούριων προγραμμάτων σπουδών, έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να δούμε τα αποτελέσματα της προσπάθειας για εκσυγχρονισμό της πρακτικής του νηπιαγωγείου που έγινε με βάση τις προτάσεις του ΔΕΠΠΣ. Ποια θετικά στοιχεία έφερε το ΔΕΠΠΣ στο ελληνικό νηπιαγωγείο; Ποια προβλήματα αναδύθηκαν κατά την εφαρμογή του; Σε ποια χρήσιμα συμπεράσματα οδηγούμαστε όσον αφορά την υποστήριξη καινοτομιών ή καινούριων προγραμμάτων σπουδών στο άμεσο μέλλον; Τα παραπάνω είναι ερωτήματα που πρέπει να απασχολούν το Υπουργείο Παιδείας, Διά Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων, όλους τους φορείς που συνεργάζονται για την εκπόνηση και υποστήριξη των προγραμμάτων σπουδών για την προσχολική ηλικία και τους φορείς της μόρφωσης και επιμόρφωσης των νηπιαγωγών. Τα στοιχεία που παρουσιάζονται και αναλύονται στα κεφάλαια του παρόντος τόμου αναμένεται να εμπλουτίσουν τη συζήτηση γύρω από τα ερωτήματα αυτά. Ο δεύτερος σκοπός του τόμου αυτού αφορά τις μεταρρυθμίσεις για το νηπιαγωγείο σε άλλες χώρες, τόσο του δυτικού όσο και του ανατολικοευρωπαϊκού κόσμου. Θεωρήθηκε απαραίτητο να δοθεί μία τέτοια διάσταση σε ένα βιβλίο αφιερωμένο στο νηπιαγωγείο, λόγω της αξίας που έχουν η συγκριτική έρευνα και η μελέτη ενός θέματος τόσο σημαντικού όσο η εκπαίδευση των μικρών παιδιών. Η σύγκριση συμβάλλει στην καλύτερη αναγνώριση των προβλημάτων του δικού μας νηπιαγωγείου και γενικότερα στην καλύτερη γνωριμία μας με αυτό (βλ. Kandel, 1955, στο Μπουζάκης, 1993). Έτσι, ευελπιστούμε να συμβάλουμε στην έμπνευση των νηπιαγωγών, αλλά και όλων όσοι ασχολούνται και διαμορφώνουν την προσχολική εκπαίδευση στη χώρα μας, ώστε να τη βελτιώσουν ακόμη περισσότερο. Τα κεφάλαια του βιβλίου Στο πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου η Χριστοδούλου-Γκλιάου μάς παρουσιάζει το ΔΕΠΠΣ για το νηπιαγωγείο. Σύμφωνα με τη συγγραφέα, οι βασικές αρχές στις οποίες στηρίζεται το ΔΕΠΠΣ για το νηπιαγωγείο στοχεύουν να αναβαθμίσουν την προσχολική εκπαίδευση, ώστε να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τις κοινωνικές, οικονομικές και πολιτισμικές προκλήσεις της εποχής μας. Το ΔΕΠΠΣ περιέχει στόχους και προτείνει διαδικασίες και ενδεικτικές δραστηριότητες που συμβάλλουν στην απόκτηση γνώσεων αλλά και δεξιοτήτων, όπως η επικοινωνία, η αποτελεσματική χρήση των αριθμών, η συνεργασία, η επίλυση προβλημάτων και η χρήση ποικίλων πηγών πληροφόρησης. Περιγράφονται, επίσης, τρόποι εργασίας και πρακτικές που βοηθούν στην υλοποίηση των βασικών αρ- 10

3 χών του προγράμματος του νηπιαγωγείου. Τέτοιες πρακτικές είναι η εργασία σε ομάδες, η συνεργασία με το σπίτι, η καταγραφή και αξιολόγηση της ανάπτυξης των παιδιών και η αλλαγή του ρόλου της εκπαιδευτικού. Τέλος, η Χριστοδούλου-Γκλιάου επιχειρεί μία καταγραφή των προβλημάτων που προκύπτουν από την εφαρμογή του ΔΕΠΠΣ στα νηπιαγωγεία, όπως αυτά παρουσιάζονται στις εκθέσεις που κατέθεσαν στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο οι σχολικές σύμβουλοι των περιφερειών προσχολικής αγωγής της χώρας. Δεν είναι τυχαίο που τα ίδια προβλήματα που καταγράφονται από τη Χριστοδούλου-Γκλιάου εντοπίζονται και από την έρευνα των Αμπαρτζάκη και Λιναρδάκη που παρατίθεται σε ξεχωριστό κεφάλαιο του παρόντος τόμου. Η έρευνα αυτή, που κάλυψε γεωγραφικά την περιοχή της Κρήτης, επιχείρησε να καταγράψει με τη χρήση ερωτηματολογίου τις απόψεις των νηπιαγωγών για τη διαθεματική προσέγγιση και τις ενδεικτικές πρακτικές που ακολουθούν στο πλαίσιο εφαρμογής της. Η εικόνα που προκύπτει από την έρευνα υποδεικνύει ότι υπάρχουν κενά και παρανοήσεις στις γνώσεις και την πληροφόρηση των νηπιαγωγών σχετικά με τη διαθεματική προσέγγιση. Αποκαλύπτει παλαιότερες αντιλήψεις και πρακτικές που φαίνεται να επιβιώνουν ακόμη και επιβεβαιώνει την ανάγκη μίας πιο δυναμικής και πολύπλευρης στήριξης της εφαρμογής του προγράμματος σπουδών (που σαφώς συμπεριλαμβάνει ένα εξίσου δυναμικό κομμάτι επιμόρφωσης). Συμπληρωματικά στοιχεία στον παραπάνω προβληματισμό έρχεται να προσφέρει η έρευνα των Αμπαρτζάκη και Γκατζιανίδου, η οποία επιχειρεί μία εναλλακτική προσέγγιση στα θέματα της επιμόρφωσης των νηπιαγωγών και της υποστήριξης μίας εκπαιδευτικής καινοτομίας. Οι συγγραφείς σύστησαν μία μικρή ερευνητική ομάδα, προκειμένου μέσα από την έρευνα δράσης να μελετήσουν συστηματικά την εφαρμογή προτάσεων του ΔΕΠΠΣ σχετικά με την ανάπτυξη των σχεδίων εργασίας, να εντοπίσουν τα επιμέρους προβλήματα, να βρουν βιώσιμες λύσεις προσαρμοσμένες στις ανάγκες και στις δυνατότητες του ελληνικού νηπιαγωγείου και να ανακοινώσουν τα αποτελέσματα της προσπάθειάς τους στην εκπαιδευτική κοινότητα. Εκτός από την εφαρμογή των θεωρητικών αρχών του προγράμματος σπουδών και της μεθόδου των σχεδίων εργασίας, επιχειρούν να εξερευνήσουν και τις διαστάσεις της δικής τους επαγγελματικής συνεργασίας, προσδίδοντάς της έντονο προσωποκεντρικό χαρακτήρα. Αυτός ο χαρακτήρας εξισορροπεί το συναίσθημα, την εγκαρδιότητα και την εμπιστοσύνη με την επαγγελματική και ερευνητική συνέπεια, για να επιτρέψει στον στοχαστικο-κριτικό αναστοχασμό να δράσει καταλυτικά στη σκέψη και την πρακτική και των δύο ερευνητριών. Στη συνέχεια, η Τρούλη αναλύει θεωρητικά πώς η οργάνωση και η εφαρμογή προγραμμάτων και δραστηριοτήτων ψυχοκινητικής αγωγής συνάδουν με τον τρόπο οργάνωσης της διαθεματικής προσέγγισης. Παραθέτοντας το εμπειρικό παράδειγμα οργάνωσης και εφαρμογής μίας διδασκαλίας γύρω από ένα λογοτεχνικό βιβλίο για παιδιά, αναδεικνύει τις προεκτάσεις που έχουν οι δρα- 11

4 Προγράμματα προσχολικής εκπαίδευσης στηριότητες ψυχοκινητικής αγωγής, προεκτάσεις που ικανοποιούν μαθησιακούς στόχους από διαφορετικές περιοχές ανάπτυξης (στην προκειμένη περίπτωση εντοπίζει τους αντίστοιχους στόχους του ΔΕΠΠΣ). Η συγκεκριμένη μελέτη υποδεικνύει ότι η ψυχοκινητική αγωγή δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα σύνολο ξεχωριστών δραστηριοτήτων που λαμβάνουν χώρα ανεξάρτητα από τη ροή του υπόλοιπου προγράμματος (όπως μπορεί να συμβαίνει με τη Φυσική Αγωγή), αλλά ως ένα σύνολο πολυδιάστατων δραστηριοτήτων, οι οποίες, αφενός, μπορεί να συνδέονται με μία ποικιλία περιοχών ανάπτυξης αφετέρου, μπορεί να αποτελέσουν μέρος μίας ευρύτερης διαθεματικής προσέγγισης. Η ανάγκη μίας ολιστικής και διαθεματικής ερμηνείας του τρόπου με τον οποίο τα παιδιά προσεγγίζουν και επεξεργάζονται τους ήχους αναδεικνύεται από το κεφάλαιο της Αμπαρτζάκη, που αναφέρεται στο μουσικό παιχνίδι των παιδιών. Η αξία και η σημασία του μουσικού παιχνιδιού επαναπροσδιορίζονται, δεδομένου ότι το κλίμα που δημιουργείται μέσα από την παιδοκεντρική προσέγγιση της μάθησης και την εφαρμογή μεθοδολογικών διαδικασιών, όπως τα σχέδια εργασίας, δημιουργούν ένα ευνοϊκό περιβάλλον, που επιτρέπει στα παιδιά να εξερευνήσουν όλες τις πτυχές της δημιουργικότητάς τους συμπεριλαμβανομένης και της μουσικής. Εξάλλου, τα αποτελέσματα της καλλιέργειας της δημιουργικής έκφρασης των παιδιών αποκαλούνται από τον Loris Malaguzzi (2000) συμβολικά ως οι 100 γλώσσες των παιδιών, έκφραση που υποδηλώνει ότι η εκφραστική ικανότητα των παιδιών αλλά και οι δυνατότητες του νου και της σκέψης τους είναι ανεξάντλητες. Στόχος του συγκεκριμένου κεφαλαίου είναι να ευαισθητοποιήσει τους αναγνώστες σχετικά με το ζήτημα της δημιουργικότητας των μικρών παιδιών στη μουσική, να αναδείξει τη σημασία της καλλιέργειάς της και να αναλύσει επιμέρους διαστάσεις που βοηθούν τους αναγνώστες από τη μία να κατανοήσουν τη φύση της δημιουργικότητας των παιδιών και από την άλλη να καταλάβουν τον τρόπο με τον οποίο αυτή μπορεί να υποστηριχθεί από τους ενηλίκους. Η Τζακώστα επιχειρεί να συνδέσει το περιεχόμενο του προγράμματος της γλώσσας του ΔΕΠΠΣ με τις αρχές της γλωσσολογικής θεωρίας της Γενετικής/Καθολικής Γραμματικής. Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία, η γλωσσική κατάκτηση και η γλωσσική εκμάθηση είναι δύο διαφορετικές διαδικασίες που ενεργοποιούν διαφορετικές στρατηγικές μάθησης. Εξηγεί, επίσης, ότι η χρονική περίοδος των επτά πρώτων ετών της ζωής του παιδιού, γνωστή και ως κρίσιμη περίοδος, σηματοδοτεί το πλαίσιο μέσα στο οποίο μία γλώσσα κατακτάται και εκτός του οποίου μία γλώσσα μαθαίνεται. Έτσι, μία γλώσσα κατακτάται με τρόπο φυσικό, αβίαστο και ασυνείδητο, αλλά μαθαίνεται υπό συγκεκριμένες συμβατικές συνθήκες, όπως είναι το πλαίσιο της σχολικής τάξης. Επομένως, είναι η προφορική όψη της γλώσσας που κατακτάται με φυσικό και αβίαστο τρόπο, επειδή ο προφορικός λόγος είναι έμφυτη ικανότητα, ενώ ο γραπτός λόγος, δηλαδή η ανάγνωση και η γραφή, μαθαίνεται μέσα σε συγκεκριμένο πλαίσιο, διότι πρόκειται για επίκτητη δεξιότητα. Τονίζει, τέλος, ότι ενδείκνυται τα 12

5 παιδιά να εντάσσονται σε προγράμματα γλωσσικής εκμάθησης, εφόσον ολοκληρώνεται η διαδικασία της γλωσσικής κατάκτησης, ώστε να ελαχιστοποιούνται οι πιθανότητες εμφάνισης αντιληπτικής σύγχυσης σε αυτά. Στο επόμενο κεφάλαιο η Κασσωτάκη-Ψαρουδάκη συνεχίζει τη συζήτηση που αφορά την ανάπτυξη ενός σύγχρονου προγράμματος σπουδών για τη γλώσσα και πραγματεύεται το ζήτημα της γλωσσικής ανάπτυξης στις σύγχρονες πολυπολιτισμικές τάξεις του ελληνικού νηπιαγωγείου. Ιδιαίτερα, εστιάζει το ενδιαφέρον της (α) στη διερεύνηση και τη διαπίστωση της γραμματικής ικανότητας και χρήσης της ελληνικής γλώσσας των μικρών παιδιών και (β) με βάση αυτές στη διατύπωση κάποιων προτάσεων για παιδαγωγική - διδακτική εφαρμογή. Θεωρεί ότι, όσο πιο επαρκείς και έτοιμες είναι οι νηπιαγωγοί για να αντιλαμβάνονται τις γλωσσικές δυνατότητες των παιδιών της τάξης τους, τόσο πιο αποτελεσματικές θα είναι στην οργάνωση ενός αναπτυξιακά κατάλληλου προγράμματος για τη γλωσσική ανάπτυξή τους ανεξάρτητα από την εθνική ή κοινωνικοπολιτισμική προέλευση των παιδιών. Στον παρόντα τόμο συμπεριλαμβάνονται, επίσης, δύο μελέτες που αφορούν τη διδακτική των Φυσικών Επιστημών στο νηπιαγωγείο. Στο κεφάλαιο των Καλογιαννάκη, Ρεκούμη, Αντύπα και Πούλλου παρουσιάζεται μία προσπάθεια προσέγγισης των φαινομένων των σεισμών και των ηφαιστείων στο νηπιαγωγείο. Η προσέγγιση αυτή ξεκίνησε με την ανάλυση μύθων που αναφέρονται στα συγκεκριμένα φαινόμενα και προχώρησε στην επιστημονική μελέτη τους μέσα σε συνθήκες εργαστηρίου. Εκτός από την κατανόηση των παραπάνω φαινομένων, στόχος ήταν ακόμη η μύηση των παιδιών σε επιστημονικές πρακτικές και μεθόδους έρευνας και η ευαισθητοποίησή τους σχετικά με την προστασία από τους σεισμούς, που επιβάλλεται λόγω των ειδικών συνθηκών που παρουσιάζονται στις λεγόμενες σεισμικές ζώνες της χώρας μας. Πρόκειται, επίσης, για μία πολύ ενδιαφέρουσα προσπάθεια υποβολής λαϊκών δοξασιών και αντιλήψεων για τα συγκεκριμένα ζητήματα σε επιστημονική μελέτη και επεξεργασία τους. Η δεύτερη μελέτη που άπτεται του χώρου της διδακτικής των Φυσικών Επιστημών είναι η εργασία των Αμπαρτζάκη, Σκορδύλη και Κασσωτάκη-Ψαρουδάκη, η οποία αναλύει επιμέρους ζητήματα από την πορεία ενός σχεδίου εργασίας με θέμα «Τα πουλιά». Η συγκεκριμένη μελέτη, που έλαβε χώρα στο πλαίσιο μιας ευρύτερης έρευνας δράσης, αφορά μεθοδολογικές λεπτομέρειες, τις οποίες η ομάδα επεξεργάστηκε κατά την εφαρμογή του σχεδίου εργασίας. Παρουσιάζει, δηλαδή, τον τρόπο με τον οποίο η ομάδα προβληματίστηκε, βρήκε και εφάρμοσε λύσεις σε ζητήματα, όπως η εύρεση υποστηρικτικού υλικού και πηγών πληροφόρησης, η διεξαγωγή έρευνας σε συνθήκες εργαστηρίου, η χρήση των νέων τεχνολογιών, η οργάνωση ομαδοσυνεργατικής μάθησης, η υποστήριξη της αποτελεσματικής καταγραφής των γνώσεών τους από τα ίδια τα παιδιά, η προώθηση της δημιουργικής τους έκφρασης και κυρίως η προώθηση διαδικασιών αυτόνομης διερευνητικής μάθησης. 13

6 Προγράμματα προσχολικής εκπαίδευσης Το υπόλοιπο μέρος του βιβλίου είναι αφιερωμένο σε προγράμματα σπουδών των νηπιαγωγείων άλλων χωρών. Πρόκειται για δύο κεφάλαια που αφορούν πρώην σοβιετικές χώρες, ένα κεφάλαιο που αναφέρεται στις ΗΠΑ και ένα κεφάλαιο που αφορά χώρες της Ωκεανίας. Πιο συγκεκριμένα, στο κεφάλαιο που αναφέρεται στη Ρωσία η Παπαδοπούλου εντοπίζει τις ρίζες της σύγχρονης ρωσικής προσχολικής εκπαίδευσης στο σοβιετικό μοντέλο της εκπαίδευσης, το οποίο δημιουργήθηκε κατά τη δεύτερη δεκαετία του 20ού αιώνα. Μεγάλοι σοβιετικοί παιδαγωγοί και ψυχολόγοι επηρέασαν το έργο του νηπιαγωγείου στη Ρωσία, όπως η Ν. Κρούπσκαγια ( ) και ο Λ. Βιγκότσκι ( ). Αυτοί θεωρούσαν την εξάπλωση των προσχολικών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων έναν από τους σημαντικότερους πολιτικούς στόχους, επειδή η προσχολική εκπαίδευση δίνει τη δυνατότητα στις γυναίκες να παίρνουν μέρος στην παραγωγική και κοινωνική ζωή. Μετά το 1990, εισήχθησαν στο πρόγραμμα νέοι τρόποι εργασίας και νέες φιλοσοφίες για το νηπιαγωγείο, που άλλαξαν και την κατεύθυνσή του. Τέτοιες μεταρρυθμίσεις στο σύστημα της προσχολικής εκπαίδευσης της Ρωσίας μετά την κατάρρευση του σοβιετικού καθεστώτος αφορούν την κατάργηση του κρατικού χαρακτήρα της προσχολικής εκπαίδευσης, τη συνύπαρξη ποικίλων προγραμμάτων προσχολικής αγωγής, την αλλαγή στη μεθοδολογία της διδασκαλίας στο νηπιαγωγείο και την προώθηση καινοτομιών στα νηπιαγωγεία. Οι αλλαγές που έγιναν στα προγράμματα σπουδών της προσχολικής εκπαίδευσης αύξησαν και τη ζήτηση για επιμόρφωση των νηπιαγωγών. Για τον λόγο αυτό παρουσιάζονται, επίσης, θέματα και τρόποι επιμόρφωσης των νηπιαγωγών, καθώς και θέματα αξιολόγησης του εκπαιδευτικού τους έργου. Η Õun προσπαθεί να σκιαγραφήσει τη διαδικασία διαμόρφωσης του εθνικού προγράμματος σπουδών για το νηπιαγωγείο της Εσθονίας, καθώς και τους σκοπούς, το περιεχόμενο και την εφαρμογή του. Μετά την ανεξαρτητοποίηση της Εσθονίας το 1991, καταργήθηκε το πρόγραμμα σπουδών για το νηπιαγωγείο, το οποίο είχε διαμορφωθεί κατά τη σοβιετική περίοδο και ίσχυε έως τότε. Το 1999 διαμορφώθηκε το πρώτο πρόγραμμα σπουδών για το νηπιαγωγείο της ανεξάρτητης Εσθονίας που στόχευε στην ολόπλευρη ανάπτυξη του μικρού παιδιού και ήταν οργανωμένο σε μαθησιακούς τομείς. Από το 2000 ξεκίνησε μία σειρά εμπειρικών ερευνών που ανέδειξαν διάφορα προβλήματα του προγράμματος, όπως η μικρή έμφαση στο παιχνίδι, ο περιορισμός της αυτονομίας των νηπιαγωγών σχετικά με τον σχεδιασμό της διδασκαλίας και η έλλειψη σύνδεσης μεταξύ των δραστηριοτήτων. Βρέθηκε, ακόμη, ότι το πρόγραμμα δεν διευκολύνει τη μετάβαση των παιδιών από το νηπιαγωγείο στο δημοτικό σχολείο, διότι υπάρχουν ουσιαστικές διαφορές στα προγράμματα των δύο σχολικών βαθμίδων. Με γνώμονα τα παραπάνω, ένα νέο πρόγραμμα σπουδών διαμορφώθηκε και εφαρμόζεται από το Αυτό επικεντρώνεται στην ανάπτυξη του κάθε μικρού παιδιού με βάση τα ενδιαφέροντά του και συστήνει ευελιξία, παιδοκεντρικότητα και διαθεματικότητα. 14

7 Η Σακελλαρίου στο επόμενο κεφάλαιο εξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η γλώσσα και η κοινωνική μάθηση συνδυάζονται στα προγράμματα High Scope στις ΗΠΑ. Η εκπαιδευτική προσέγγιση High Scope αποτελεί ένα ανοιχτό πλαίσιο εκπαίδευσης των μικρών παιδιών, που βασίζεται στην αναπτυξιακή ψυχολογία και υποστηρίζει την κατάκτηση του γραμματισμού μέσα σε ένα πλαίσιο κοινωνικής μάθησης, ανακάλυψης και προσωπικής έκφρασης. Στα προσχολικά προγράμματα High Scope χρησιμοποιούνται διάφορες στρατηγικές, έτσι ώστε τα παιδιά, άσχετα από το αναπτυξιακό τους επίπεδο, να μπορούν να λειτουργήσουν πάνω σε μία κοινή βάση ως προς τη γνώση, την ανάγνωση και τη γραφή. Το κεφάλαιο αναφέρεται σε ερευνητικά δεδομένα του High Scope, στους στόχους του, στον ρόλο των ενηλίκων και στις στρατηγικές που προωθούνται, προκειμένου τα παιδιά να αποκτήσουν δεξιότητες ανάγνωσης και γραφής. Η έρευνα έχει καταδείξει ότι, μέσα από την κοινωνική μάθηση που αναπτύσσεται στα προσχολικά εκπαιδευτικά περιβάλλοντα High Scope, τα παιδιά υποστηρίζονται στην εκμάθηση της ανάγνωσης και γραφής με τέτοιο τρόπο, ώστε αυτές παύουν να είναι μηχανικές λειτουργίες και μετατρέπονται σε δεξιότητες που χρησιμοποιούνται με ευελιξία σε όλη την υπόλοιπη ζωή τους. Η Συνώδη στο τελευταίο κεφάλαιο εξετάζει τη θέση του κοινωνικοπολιτισμικού πλαισίου της μάθησης στα προγράμματα σπουδών για το νηπιαγωγείο της Νέας Ζηλανδίας και της Αυστραλίας (πολιτεία της Νότιας Αυστραλίας). Εξετάζει και αναλύει τρεις διαστάσεις του θέματος: (α) αν αναγνωρίζεται το κοινωνικοπολιτισμικό υπόβαθρο, το οποίο τα παιδιά φέρνουν στο νηπιαγωγείο ως παράγοντας που επηρεάζει τη μάθηση και τη διδασκαλία τους, (β) αν υπάρχουν μαθησιακοί στόχοι που δυσχεραίνουν τη διδασκαλία και τη μάθηση των παιδιών με βάση την κουλτούρα κάθε παιδιού και (γ) αν επιτρέπεται από τα προγράμματα σπουδών και με ποιον τρόπο να συμβάλλουν οι συνομήλικοι στη μάθηση των συμμαθητών τους. Αυτές οι δύο χώρες επιλέχθηκαν, επειδή από την ίδρυσή τους ήταν πολυπολιτισμικές και έπρεπε να χειριστούν ευθύς εξαρχής τα ζητήματα της κοινωνικοπολιτισμικής ανομοιογένειας των μαθητών. Μέσα από τη συγκριτική ανάλυση των προγραμμάτων σπουδών φάνηκε ότι αναγνωρίζονται ξεκάθαρα και προωθούνται η κοινωνική και η πολιτισμική διάσταση της μάθησης, είτε πρόκειται για τη διδακτική μεθοδολογία είτε για το περιεχόμενο του προγράμματος. Εντοπίζονται, όμως, και τμήματα της εκπαιδευτικής πολιτικής σχετικά με τη γλώσσα διδασκαλίας και την αξιολόγηση της προόδου των παιδιών που κρίνεται ότι δεν διευκολύνουν τις νηπιαγωγούς να εργαστούν με βάση το κοινωνικοπολιτισμικό υπόβαθρο όλων των παιδιών που φροντίζουν. Συμπερασματικά καταλήγουμε ότι στις ανατολικοευρωπαϊκές χώρες διαφαίνεται μία τάση να ξεφύγουν από τις επιταγές του συνόλου, όπως αυτές είχαν διαμορφωθεί με το προηγούμενο καθεστώς, και να προσέξουν περισσότερο το άτομο, ενώ στις χώρες του δυτικού κόσμου διαφαίνεται η αντίθετη τάση, δηλαδή η μάθηση του κάθε ατόμου να οργανώνεται σε σχέση με τις κοι- 15

8 Προγράμματα προσχολικής εκπαίδευσης νωνικές οντότητες (αν και όχι στον βαθμό που οργανωνόταν στις ανατολικοευρωπαϊκές χώρες κατά τη σοβιετική περίοδο) και να συντελείται με τη συμβολή και άλλων ανθρώπων (γονέων, ανθρώπων του ευρύτερου κοινωνικού περιβάλλοντος κ.ά.) πέραν της νηπιαγωγού. Στις ανατολικοευρωπαϊκές χώρες, στοιχεία από το υπόβαθρο του κάθε παιδιού και από άλλες κουλτούρες πέρα από την κυρίαρχη αρχίζουν να ενσωματώνονται στα επίσημα κείμενα και να επηρεάζουν την εκπαιδευτική πράξη στην τάξη. Η επίδραση των ενηλίκων, που καθόριζαν τη μάθηση των μικρών παιδιών μέσω της διδασκαλίας των βασικών δεξιοτήτων (basics), είτε με τη στενότερη σημασία του όρου [γραφή, ανάγνωση και αριθμητική (Goecke, 1976 Kalantzis, Cope, & Harvey, 2003 Ross, 1980)] είτε με την ευρύτερη [φυσικές επιστήμες ή ακόμη και ιστορία, γεωγραφία και αγωγή του πολίτη (Alexander & Pallas, 1984 Leininger, 1979)], περιορίζεται. Από την άλλη, σε χώρες, όπως οι ΗΠΑ, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία, όπου παραδοσιακά κυριαρχεί το ατομικό στοιχείο στη μάθηση, τα προγράμματα που εξετάστηκαν έδειξαν μία προσπάθεια να πραγματοποιηθούν η διδασκαλία και η μάθηση σε πλαίσιο που ξεπερνά το ατομικό του κάθε παιδιού και συμπεριλαμβάνει την κουλτούρα της κάθε οικογένειας, τις κουλτούρες της τοπικής κοινότητας όπου βρίσκεται το νηπιαγωγείο και τις εμπειρίες που αποκομίζει το κάθε παιδί από άλλους ανθρώπους. Δηλαδή, γίνεται προσπάθεια να μη διδάσκεται μόνο η ύλη όλων των γνωστικών αντικειμένων που έχουν θεσμοθετηθεί για να ωφελήσουν το κάθε άτομο/παιδί να προοδεύσει, αλλά να δοθεί σημασία και στο κοινωνικό πλαίσιο της μάθησης στο νηπιαγωγείο και στη μάθηση που αφορά κοινωνικά θέματα και διαπροσωπικές σχέσεις. Καθίσταται φανερό, επομένως, ότι γίνονται προσπάθειες, ώστε να μειωθεί η ανισορροπία που υπήρχε πριν είκοσι χρόνια περίπου και να ισορροπήσει η πλάστιγγα μεταξύ του ατομικού και του ομαδικού. Από τις μελέτες του παρόντος τόμου γίνεται φανερό ότι η Ελλάδα δοκιμάζει τις δικές της δυνάμεις στην προσπάθεια εκσυγχρονισμού, αφενός του προγράμματος σπουδών για το νηπιαγωγείο, αφετέρου της παροχής προσχολικής εκπαίδευσης. Με το ΔΕΠΠΣ η επίσημη κρατική πολιτική έθεσε επί τάπητος τα ζητήματα των αναπτυξιακά κατάλληλων πρακτικών, της παιδοκεντρικής προσέγγισης της μάθησης και της ενιαιοποίησης της γνώσης στην προσχολική εκπαίδευση. Πρόκειται για μία πολύ φιλόδοξη προσπάθεια που στοχεύει να οδηγήσει στη σταδιακή απομάκρυνση του ελληνικού νηπιαγωγείου από πρακτικές που του είχαν προσδώσει, κατά γενική ομολογία, έναν έντονο δασκαλοκεντρικό χαρακτήρα, όπου κυριαρχούσε ο βερμπαλισμός, ενώ οι πληροφορίες που επεξεργάζονταν τα παιδιά ήταν αποσπασματικές, τυποποιημένες και σε μεγάλο βαθμό μη ρεαλιστικές (Χρυσαφίδης, 2008). Οι μεθοδολογικές προσεγγίσεις της διδασκαλίας και της μάθησης χαρακτηρίζονταν από ομοιομορφία και ομοιογένεια παρά τον χαρακτήρα του μαθητικού πληθυσμού, ο οποίος άρχισε να γίνεται ολοένα και πιο ανομοιογενής. Πρόκειται για μία ριζική αλλαγή που, για να πετύχει, πρέπει να υποστηριχθεί και με άλλου είδους ενέργειες, 16

9 κυρίως με τη δυναμική επιμόρφωση των νηπιαγωγών, που είναι παράγοντας - κλειδί στην επιτυχία κάθε εκπαιδευτικής καινοτομίας. Οι έρευνες που οργανώθηκαν κατά καιρούς στον ελληνικό χώρο (δύο από τις οποίες παρουσιάζονται στον παρόντα τόμο) έδειξαν ότι η υποστήριξη αυτή δεν ήταν ικανοποιητική (βλ. και Βότση, Ζαφειριάδου, & Ντολιοπούλου, 2005 Ζωγράφου-Τσαντάκη, 2005 Ντολιοπούλου & Σουσλόγλου, 2007). Η εφαρμογή του ΔΕΠΠΣ προκάλεσε έντονο προβληματισμό στις νηπιαγωγούς. Υπάρχει, επίσης, η υποψία ότι έχουν γίνει παρανοήσεις εκ μέρους των νηπιαγωγών και κάποιες μέθοδοι που παραδοσιακά εφαρμόζονταν, αλλά δεν βρίσκονται σε συμφωνία με τη φιλοσοφία του ΔΕΠΠΣ, εξακολουθούν να κυριαρχούν στην πρακτική του νηπιαγωγείου (Βότση, Ζαφειριάδου, & Ντολιοπούλου, 2005 Ζωγράφου-Τσαντάκη, 2005). Η εντύπωση αυτή ενισχύεται και εμπειρικά από τη μακρόχρονη επαφή μας με τις μετεκπαιδευόμενες νηπιαγωγούς στο Διδασκαλείο Νηπιαγωγών του Πανεπιστημίου Κρήτης. Παρότι οι νηπιαγωγοί μας εκδηλώνουν όλη την καλή διάθεση να εφαρμόσουν καινοτόμες και εκσυγχρονισμένες προτάσεις, συναντούν πολλές δυσκολίες στην κατανόηση και την εφαρμογή τους, υποδεικνύοντας ότι χρειάζονται έναν πιο συστηματικό τρόπο υποστήριξης στην εφαρμογή του ΔΕΠΠΣ. Διαφαίνεται έτσι η ανάγκη εκσυγχρονισμού όχι μόνο των προγραμμάτων σπουδών, αλλά και των προγραμμάτων επιμόρφωσης των νηπιαγωγών, καθώς και των προγραμμάτων υποστήριξης του εκπαιδευτικού έργου την ώρα που αυτό λαμβάνει χώρα μέσα στην τάξη. Παραδίδουμε τον παρόντα συλλογικό τόμο στους αναγνώστες μας (νηπιαγωγούς 1, φοιτητές, γονείς) με την ελπίδα ότι οι μελέτες που συγκεντρώθηκαν θα βοηθήσουν στην πληρέστερη κατανόηση της προβληματικής των προσχολικών προγραμμάτων σπουδών και της εφαρμογής τους. Ευχαριστούμε πολύ την κυρία Μαρία Σακελλαρίου, επίκουρη καθηγήτρια στο Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Χάρη στη μεταξύ μας εποικοδομητική συζήτηση, η Ευανθία Συνώδη είχε την ιδέα και ανέλαβε την πρωτοβουλία για τη συγγραφή του παρόντος βιβλίου, πρωτοβουλία για την οποία εργάστηκε εξίσου και η Μαρία Αμπαρτζάκη. Επίσης, ευχαριστούμε πολύ όλους τους συγγραφείς για τη συνδρομή τους στον τόμο αυτό, καθώς και όλους τους κριτές των κειμένων που με τα σχόλιά τους εμπλούτισαν την προσπάθεια των συμμετεχόντων. Τέλος, επιθυμούμε να επισημάνουμε ότι, παρά τις συμβουλές των κριτών και τη διαμεσολάβηση των επιμελητριών, την τελική ευθύνη για το κάθε κείμενο την έχει ο συγγραφέας ή οι συγγραφείς του. 1. Στον τόμο αυτό χρησιμοποιείται το θηλυκό γένος του όρου νηπιαγωγός, διότι η συντριπτική πλειονότητα των νηπιαγωγών είναι γυναίκες. Οι συγγραφείς χρησιμοποιούν τον όρο εκπαιδευτικός, όταν αναφέρονται γενικότερα στους εκπαιδευτικούς κάθε ηλικίας. 17

10 Προγράμματα προσχολικής εκπαίδευσης Βιβλιογραφία Ελληνόγλωσση Βότση, Α., Ζαφειριάδου, Α., & Ντολιοπούλου, Ε. (2005). Ερευνώντας τη μέθοδο project σε ελληνικά νηπιαγωγεία. Στο Ε. Ντολιοπούλου, Η εφαρμογή της μεθόδου project σε ελληνικά νηπιαγωγεία (σσ ). Αθήνα: Τυπωθήτω - Γιώργος Δαρδανός. Ζωγράφου-Τσαντάκη, Μ. (2005). Αναπτύσσοντας σχέδια εργασίας στο νηπιαγωγείο. Η περίπτωση της 35ης Περιφέρειας Σχολικής Συμβούλου Π.Α. (Ν. Πέλλας). Στο Ε. Ντολιοπούλου, Η εφαρμογή της μεθόδου project σε ελληνικά νηπιαγωγεία (σσ ). Αθήνα: Τυπωθήτω - Γιώργος Δαρδανός. Μπουζάκης, Σ. (1993). Συγκριτική Παιδαγωγική ΙΙΙ: Θεωρητικά, μεθοδολογικά προβλήματα και σύγχρονες τάσεις στη διεθνή εκπαίδευση. Αθήνα: Gutenberg. Ντολιοπούλου, Ε., & Σουσλόγλου, Κ. (2007). Απόψεις νηπιαγωγών για την εφαρμογή του ΔΕΠΠΣ για το νηπιαγωγείο. Ερευνώντας τον Κόσμο του Παιδιού, 7, Υπουργική Απόφαση Γ2/21072β (ΦΕΚ 304/τ. Β / ). Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών και Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών Προσχολικής Αγωγής. Χρυσαφίδης, Κ. (2008). Διαθεματικότητα, διεπιστημονικότητα, ευέλικτη ζώνη: Μία προσπάθεια αναμόρφωσης της ζωής του ελληνικού σχολείου. Στο Δ. Μ. Κακανά & Γ. Σιμούλη (Επιμ.), Η προσχολική εκπαίδευση στον 21ο αιώνα: Θεωρητικές προσεγγίσεις και διδακτικές πρακτικές (σσ ). Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Malaguzzi, L. (2000). Αποκλείεται. Οι εκατό υπάρχουν! Στο C. P. Edwards, L. Gandini, & G. E. Forman (Επιμ.), Reggio Emilia: Οι χίλιες γλώσσες των παιδιών προσχολικής ηλικίας (Ε. Κουτσουβάνου, Επιμ., Α. Βεργιοπούλου Μτφρ.) (σσ ). Αθήνα: Πατάκης. Ξενόγλωσση Alexander, K. L., & Pallas, A. M. (1984). Curriculum reform and school performance: An evaluation of the New Basics. American Journal of Education, 92(4), Alvestad, M., & Pramling Samuelsson, I. (1999). A comparison of the National Preschool Curricula in Norway and Sweden. Early Childhood Research & Practice, 1(2). Retrieved from Goecke, N. (1976). What do they mean by Back to Basics? Music Educators Journal, 63(3), Kalantzis, M., Cope, B., & Harvey, A. (2003). Assessing multiliteracies and the new basics. Assessment in Education, 10(1), Leininger, E. V. (1979). Back to basics: Underlying concepts and controversy. The Elementary School Journal, 79(3), Ross, D. D. (1980). The basic skills list: An influence on curriculum? Peabody Journal of Education, 55(2), Wood, E. (2010). Developing integrated pedagogical approaches to play and learning. In P. Broadhead, J. Howard, & E. Wood (Eds.), Play and learning in the early years (pp. 9-26). London: SAGE. 18

11 Επιστημονική Επιτροπή Βάμβουκας Μιχαήλ, Καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης Κακανά Δόμνα-Μίκα, Καθηγήτρια του ΠΤΠΕ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Καλογιαννάκη Πέλα, Καθηγήτρια του ΠΤΔΕ του Πανεπιστημίου Κρήτης Μπουζάκης Ιωσήφ, Καθηγητής του ΠΤΠΕ του Πανεπιστημίου Πατρών Σολωμονίδου Χριστίνα, Καθηγήτρια του ΠΤΔΕ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Τάφα Ευφημία, Καθηγήτρια του ΠΤΠΕ του Πανεπιστημίου Κρήτης Αυγητίδου Σοφία, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του ΠΤΝ του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας Κάππα Ιωάννα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης Κόμης Βασίλειος, Αναπληρωτής Καθηγητής του ΤΕΕΑΠΗ του Πανεπιστημίου Πατρών Ντολιοπούλου Έλση, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του ΤΕΠΑΕ του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Τσαπακίδου Αγγελική, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του ΠΤΝ του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας Πλακίτση Κατερίνα, Επίκουρη Καθηγήτρια του ΠΤΝ του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Ζαρίφης Γεώργιος, Λέκτορας του ΤΦΠ του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Παντίδος Παναγιώτης, Λέκτορας του ΤΕΠΑΕ του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Ρήγα Βασιλική, Λέκτορας του ΤΕΑΠΗ του Πανεπιστημίου Πατρών 19

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Θεματικές ενότητες για τις εισαγωγικές εξετάσεις του Μεταπτυχιακού Προγράμματος του Παιδαγωγικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Δέκα έτη μετά την πρώτη έκδοση και την επιτυχημένη πορεία αυτού του βιβλίου θεωρήθηκε αναγκαία η επανέκδοσή του αφενός για να προστεθούν στα ήδη υπάρχοντα κεφάλαια τα νέα ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη)

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) 160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας

3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας Οι ΤΠΕ στο Α.Π. του νηπιαγωγείου και η επιμόρφωση των νηπιαγωγών στην αξιοποίηση και εφαρμογή τους στη διδακτική πράξη: Σκέψεις, προβληματισμοί και προτάσεις Συντονίστρια: Γιώτα Παναγιωτοπούλου Σχολ. Σύμβουλος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ. διοργανώνει ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ. με θέμα «ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ»

Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ. διοργανώνει ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ. με θέμα «ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ» Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ διοργανώνει ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ με θέμα «ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ» Σάββατο, 29 Νοεμβρίου 2014 Χώρος Διεξαγωγής OTΕAcademy* Δ/νση Πέλικα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες

Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική Παιδαγωγική και βασικές παιδαγωγικές έννοιες Κωδικός Μαθήματος: ΠΔ1250 Διδάσκων Βασίλης Πανταζής, pantazisv@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο, 2 ο Μονάδες ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Παναγάκος Ιωάννης Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης Βασικοί Στόχοι ενός Προγράμματος Σπουδών Ένα πρόγραμμα σπουδών επιδιώκει να επιτύχει δύο

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΕΑΠΗ ΜΑΘΗΜΑ: Μαθηματικά στην προσχολική εκπαίδευση ΕΞΑΜΗΝΟ: Ε (2015 2016) ΟΔΗΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΕΑΠΗ ΜΑΘΗΜΑ: Μαθηματικά στην προσχολική εκπαίδευση ΕΞΑΜΗΝΟ: Ε (2015 2016) ΟΔΗΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΕΑΠΗ ΜΑΘΗΜΑ: Μαθηματικά στην προσχολική εκπαίδευση ΕΞΑΜΗΝΟ: Ε (2015 2016) ΟΔΗΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ος κύκλος (Μαθήματα 1-3): Περιεχόμενο και βασικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 3: Δυο προσεγγίσεις που επηρεάζουν την εκπαιδευτική διαδικασία Νέο Πρόγραμμα iuσπcdcddccscsdcscsουδών Νηπιαγωγείου Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοβουλία για την Εξωστρέφεια

Πρωτοβουλία για την Εξωστρέφεια Πρωτοβουλία για την Εξωστρέφεια Το έργο «Ολοκληρωµένα προγράµµατα, πρωτοβουλίες και δικτυώσεις για την ανάπτυξη δεξιοτήτων και ικανοτήτων εξωστρέφειας» υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών

Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι Εκπαιδευτικών Περιφερειακή Ενότητα Νομού Τρικάλων Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Θεσμοί της Αυτοδιοίκησης και της κεντρικής Κυβέρνησης φιλικοί στο παιδί Βιωματικές δράσεις: Επιμορφωτικό Εργαστήρι

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «Αξιολόγηση Εκπαιδευτικής Επάρκειας Ανάπτυξη παιδαγωγικών και διδακτικών δεξιοτήτων στη Γενική, Ειδική και Διαπολιτισμική Αγωγή, με έμφαση στην Καινοτομία και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ. Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών στο μοντέλο Lesson Study

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ. Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών στο μοντέλο Lesson Study Αλεξανδρούπολη 08/04/2013 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών στο μοντέλο Lesson Study Το «Εργαστήριο Παιδαγωγικής Έρευνας και Εκπαιδευτικών Πρακτικών» του Τ.Ε.Ε.Π.Η.

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Δημοτικού Oδηγίες αξιοποίησης των σχολικών εγχειριδίων Σχολική χρονιά: 2011-2012 ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ -----

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Π.Ε. ΤΜΗΜΑ Α ΣΠΟΥΔΩΝ & ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010)

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 29 ης Ιουλίου, 2008, τέθηκε σε εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως)

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) Master s Degree www.unic.ac.cy Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) «Σε αυτό το ταξίδι για την ανακάλυψη της γνώσης μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα η οργάνωση και το φιλικό κλίμα του Πανεπιστημίου.»

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Κατηγορία ECTS Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Επιστήμη Υποχρεωτικό 6 Ελληνική Γλώσσα Υποχρεωτικό 6 Η Ιστορία και η Διδακτικής της Υποχρεωτικό 6

Διαβάστε περισσότερα

14:30-17:30 ΜΟΥ 100: Μουσική και ρυθμική αγωγή Σ. Ζερβουδάκης Αίθουσα Μουσικής. νηπίων Ι (α τμήμα) ΠΑΙ 155: Συγκριτική Προσχολική

14:30-17:30 ΜΟΥ 100: Μουσική και ρυθμική αγωγή Σ. Ζερβουδάκης Αίθουσα Μουσικής. νηπίων Ι (α τμήμα) ΠΑΙ 155: Συγκριτική Προσχολική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 2013-2014 ΗΜΕΡΑ ΩΡΑ ΜΑΘΗΜΑ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΑΙΘΟΥΣΑ Δευτέρα 8:30-11:30 ΣΠΕ 404: Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α)

Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α) Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α) Ποιους καλούμαι να διδάξω και ποιες παραδοχές θα πρέπει να λάβω υπόψη σε σχέση με αυτό; ποιες οι ομάδες-στόχοι ως προς την προέλευση και τα επίπεδα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος ΔΣ ΕΑΕΠ Σε 960 ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία της χώρας, 12/θεσια και με τον μεγαλύτερο μαθητικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης. Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio

Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης. Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio Δέσποινα Αντωνοπούλου Αναστάσιος Πέκης Ατομικός φάκελος εργασιών παιδιού-portfolio 1 Σελίδα 1. Portfolio Vs Κλασικός φάκελος εργασιών.. 4 2. Βασικά χαρακτηριστικά του portfolio... 5 3. Ο ρόλος του/της

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Φοιτητής: Σκαρπέντζος Γεώργιος Καθηγήτρια: Κολέζα Ευγενία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασικές θεωρίες σχεδιασμού της διδασκαλίας Δραστηριότητες και κατανόηση εννοιών

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. Πρακτική Άσκηση. Ενότητα 1: Εισαγωγικά Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών Πρακτική Άσκηση Ενότητα 1: Εισαγωγικά Αν. Καθηγήτρια: Σοφία Αυγητίδου E-mail: saugitidoy@uowm.gr Μέντορες: Βάσω Αλεξίου, Λίζα Θεοδωρίδου, Αγάπη Κοσκοσίδου Παιδαγωγικό Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας»

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» «Πρακτική Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» Ματίνα Στάππα, Οδοντίατρος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών Πάρεδρος Αγωγής Υγείας Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Η εφαρμογή των προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοβουλία για την Καινοτομία

Πρωτοβουλία για την Καινοτομία Πρωτοβουλία για την Καινοτομία Ολοκληρωµένα Προγράµµατα, Πρωτοβουλίες και Δικτυώσεις για την ανάπτυξη δεξιοτήτων και ικανοτήτων Καινοτομίας Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο Ο κ τ ώ β ρ ι ο ς Ν ο έ μ β ρ

Διαβάστε περισσότερα

Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio)

Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio) Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio) Δρ Γιώργος Γιαλλουρίδης, ΕΔΕ Εκπαιδευτική Ημερίδα ΥΠΠ - ΠΚ Σκοπός Προσδοκώμενο αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΠΑΕ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 2009-2010

ΤΕΠΑΕ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 2009-2010 ΤΕΠΑΕ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 2009-2010 Άλλα 8 αντίστοιχα τμήματα στην Ελλάδα Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία, ΤΕΑΠΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Συστηματική Παρατήρηση της Εκπαιδευτικής Παρατήρησης

Τίτλος Μαθήματος: Συστηματική Παρατήρηση της Εκπαιδευτικής Παρατήρησης Τίτλος Μαθήματος: Συστηματική Παρατήρηση της Εκπαιδευτικής Παρατήρησης Κωδικός Μαθήματος: ΠΑ0200 Διδάσκων: Δόμνα Κακανά [dkakana@uth.gr] Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 3 ο & 4 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-2010 ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΕΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΤΟΜΕΑ

ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΕΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΤΟΜΕΑ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ 3330 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Οι πτυχιούχοι του Τμήματος κατέχουν τις απαραίτητες επιστημονικές γνώσεις και δεξιότητες στην εφαρμογή μεθόδων που τους δίνουν τη

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ»

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 - Οριζόντια Πράξη» «ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» Ενημερωτική Συνάντηση Στελεχών Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση» ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ. «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια. Άρθρο 1. Νέο Λύκειο

Eκπαίδευση» ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ. «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια. Άρθρο 1. Νέο Λύκειο ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια Eκπαίδευση» Άρθρο 1 Νέο Λύκειο 1. Από το σχολικό έτος 2013-2014 καθιερώνεται ο θεσμός του Νέου Λυκείου και αρχίζει σταδιακά η εφαρμογή του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΙΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Δ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ, ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ 1. Σύντομη ενημέρωση (βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά)

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά) ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Διεξαγωγή μικρής έρευνας στο Γυμνάσιο Β' Γυμνασίου Διδάσκουσα: Ασπράκη Γαβριέλλα Νεοελληνική Γλώσσα email: gabby.aspraki@gmail.com ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΚΟΠΟΣ Το διδακτορικό πρόγραμμα στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση αποσκοπεί στην εμβάθυνση και κριτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Διαλόγου. Συντονιστές: Βαγγέλης Ανάγνου, Δανάη-Μερόπη Βαϊκούση & Δημήτρης Βεργίδης

Θέμα Διαλόγου. Συντονιστές: Βαγγέλης Ανάγνου, Δανάη-Μερόπη Βαϊκούση & Δημήτρης Βεργίδης Θέμα Διαλόγου «ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΣΤΑ ΣΔΕ ΚΑΙ ΣΤΑ ΕΣΠΕΡΙΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ» Συντονιστές: Βαγγέλης Ανάγνου, Δανάη-Μερόπη Βαϊκούση & Δημήτρης Βεργίδης Θέματα για συζήτηση: [Μπορείτε να συμμετάσχετε, στέλνοντας

Διαβάστε περισσότερα

Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής στο Νηπιαγωγείο - Το Λογισμικό Tux Paint

Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής στο Νηπιαγωγείο - Το Λογισμικό Tux Paint 20 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ - ΠΑΤΡΑ 28-30/4/2011 1139 Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής στο Νηπιαγωγείο - Το Λογισμικό Tux Paint Μ. Μπέση1, Λ. Παππά2 1Σχολική Σύμβουλος Νηπιαγωγών, 43η εκπ. Περιφέρεια Άρτας, marinabesi@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο και ιδιότητα επιμορφωτή: Χρηστίδου Χριστίνα Υπεύθυνη Αγωγής Υγείας Δ.Δ.Ε.Δ.Θ.

Ονοματεπώνυμο και ιδιότητα επιμορφωτή: Χρηστίδου Χριστίνα Υπεύθυνη Αγωγής Υγείας Δ.Δ.Ε.Δ.Θ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Α/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ 1 ο και 2 ο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ταχ.

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2011-2012

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2011-2012 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2011-2012 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ, ΜΑΪΟΣ 2011 Α ΕΞΑΜΗΝΟ 1Υ1 1Υ2 1Υ3 1Υ5 2Υ2 Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΜΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ

Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΜΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ Η φιλοσοφία μας για την εκπαίδευση και το σχολείο του παρόντος, έχει ως βασικό της άξονα ένα σχολείο: που εφαρμόζει στην «πράξη» τη μαθητοκεντρική διδασκαλία και την ολιστική προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ Γενικές πληροφορίες Οι «Δημιουργικές Συνεργασίες με Καλλιτέχνες» στοχεύουν στην επαφή και εξοικείωση των παιδιών με τους καλλιτέχνες της Κύπρου. Παράλληλα στοχεύουν

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 6: Η Πληροφορική στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων (δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων γλωσσών που τον εξοικειώνουν µε άλλες κουλτούρες, ευνοούν

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση

Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση 2011 2012 Οδηγός Επιμόρφωσης για τη Φυσική Αγωγή: Επιμόρφωση Νηπιαγωγών & Εκπαιδευτικών ΠΕ11 Α & Β φάση Επιστημονικό Πεδίο: Σχολική & Κοινωνική Ζωή Ανδρέας Γ. Αυγερινός Συντονιστής για τη Φυσική Αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr

Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Δίκτυο ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS Μαμάη 3, 104 40 Αθήνα. Τηλ- Fax. 210 8228795 E-mail:schools@medsos.gr www.medsos.gr www.climateactions.gr Εισαγωγή Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί στις μέρες μας ένα αδιαμφισβήτητο

Διαβάστε περισσότερα

Δωρεάν επιστημονική καθοδήγηση σε θέματα δυσκολιών μάθησης και προσαρμογής, καθώς και γενικότερα εκπαιδευτικά ζητήματα από καθηγητές του ΠΑΜΑΚ

Δωρεάν επιστημονική καθοδήγηση σε θέματα δυσκολιών μάθησης και προσαρμογής, καθώς και γενικότερα εκπαιδευτικά ζητήματα από καθηγητές του ΠΑΜΑΚ Εγνατίας 156, 54006 Θεσσαλονίκη Γραφείο Τύπου: Μιχάλης Δώσσας Τηλ: 2310.891.311, 6974.487.128 Φαξ: 2310.891.313 Ε-mail: gtypou@uom.gr, mikegd@uom.gr ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αρ. σελ.: 5 Θεσσαλονίκη, Τρίτη, 10 Μαρτίου

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα