ΤΟ ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΜΑΘΗΜΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΕΠΕΝΟΥ ΑΣΗΜΩ Α.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΟ ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΜΑΘΗΜΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΕΠΕΝΟΥ ΑΣΗΜΩ Α."

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε. ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΤΟ ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΚΕΠΕΝΟΥ ΑΣΗΜΩ Α.Μ :

2 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Συντοµογραφίες Εισαγωγή 1.1 Το θέµα Ιστορική αναδροµή Ο ορισµός Η σχέση µεταξύ ιατρικού απορρήτου και Ιατρικού ικαίου 2.1 Ο ορισµός του Ιατρικού ικαίου Η ιδιοµορφία του Ιατρικού ικαίου Το Ιατρικό ίκαιο ως δηµόσιο δίκαιο Το πεδίο εφαρµογής του ιατρικού απορρήτου 3.1 Το ιατρικό απόρρητο και η ιατρική σχέση Η φύση της ιατρικής σχέσης και τα είδη της Η ιατρική σχέση και η ιατρική πράξη Η ιδιορρυθµία της ιατρικής πράξης Το ιατρικό απόρρητο και το ισχύον Σύνταγµα Το ιατρικό απόρρητο και ο Κώδικας Ιατρικής εοντολογία ως έκφραση της συνδυασµένης συνταγµατικής επιταγής των άρθρων 5 και 9 Α του Σ Ο Κώδικας Ιατρικής εοντολογίας- Γενικά Επιµέρους περιεχόµενο Το ιατρικό απόρρητο και ο Ν. 2472/ Γενικά Βασικά σηµεία του νόµου Η σχέση µεταξύ του ιατρικού απορρήτου και των προσωπικών δεδοµένων υγείας Η ανακοίνωση των προσωπικών δεδοµένων σε τρίτους στον Ν. 2472/ Η ευθύνη από την παράβαση του ιατρικού απορρήτου Η αστική ευθύνη Γενικά Τα είδη της αστικής ευθύνης

3 7.1.3 Η σύγκριση µεταξύ της συµβατικής και της εξωσυµβατικής ευθύνης Το περιεχόµενο των υποχρεώσεων από αδικοπρακτική και από συµβατική ευθύνη Η ιατρική αστική ευθύνη ως επαγγελµατική ευθύνη Η ποινική ευθύνη Η παραβίαση του επαγγελµατικού απορρήτου ως ποινικό αδίκηµα Η έννοια του ιατρικού απορρήτου στον ΠΚ Τι καλύπτει το ιατρικό απόρρητο; Τα στοιχεία του εγκλήµατος Οι λόγοι άρσης του αδίκου χαρακτήρα της πράξης του ΠΚ Η σύγκριση µεταξύ των λόγων άρσης του αδίκου στο ΠΚ 371 και στον Κώδικα Ιατρικής εοντολογίας Τα συναφή µε το ιατρικό απόρρητο ιεθνή και Ευρωπαϊκά Κείµενα 8.1 Η ιακήρυξη της Παγκόσµιας Ιατρικής Εταιρείας στη Γενεύη το 1948 για τη σύγχρονη έκφραση του Ιπποκράτειου όρκου Η συνάντηση της Παγκόσµιας Ιατρικής Εταιρείας στο Λονδίνο το 1949 για το ιεθνή Κώδικα Ιατρικής εοντολογίας Οι αρχές της Ευρωπαϊκής Ιατρικής εοντολογίας του 1987 της ιαρκούς Επιτροπής των Γιατρών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Η απόφαση της Παγκόσµιας Ιατρικής Εταιρείας του 1973 για το ιατρικό απόρρητο Η ιακήρυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης των Γενικών Γιατρών του 1979 για το ιατρικό απόρρητο Ο Χάρτης της ιαρκούς Επιτροπής των Γιατρών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας του 1984 για τον µισθωτό Γιατρό Ειδικά θέµατα 3

4 9.1 Το ιατρικό απόρρητο και η δικονοµική του προστασία Το ιατρικό απόρρητο και η αµοιβή του γιατρού Το ιατρικό απόρρητο και οι ιατρικές επιστηµονικές ανακοινώσεις Τα βασικά συµπεράσµατα Περίληψη Summary Λήµµατα Entries...32 Βιβλιογραφία...34 Νοµοθεσία...35 Νοµολογία

5 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ Eφ.Αθ. Εφετείο Αθηνών ΚωδΝοΒ Κώδικας Νοµικού Βήµατος βλ. βλέπε σελ. σελίδα(-ες) Σ Σύνταγµα Ν. Νόµος Κώδ.Ιατρ. εοντ. Κώδικας Ιατρικής εοντολογίας ΑΚ Αστικός Κώδικας ΠΚ Ποινικός Κώδικας ΚΠοιν. ικ. Κώδικας Ποινικής ικονοµίας Α.Π Άρειος Πάγος ΕΣΥ Εθνικό Σύστηµα Υγείας ΚΠολ. ικ. Κώδικας Πολιτικής ικονοµίας Π.Π.Θ. Πολυµελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης επόµ. επόµενα εκδ. εκδόσεις παρ. παράγραφος 5

6 ΤΟ ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ 1. Εισαγωγή 1.1 Το θέµα: Έχοντας κανείς ως αφετηρία την πρώτη αναφορά του ιατρικού απορρήτου ήδη στον όρκο του Ιπποκράτη έως την τελευταία νοµοθετική του πρόβλεψη στον Κώδικα Ιατρικής εοντολογίας (βλ. Άρθρο 13 Κώδ.Ιατρ. εοντ. του Ν. 3418/ ), διαπιστώνει την εξέχουσα θέση του και την αναγωγή του σε νοµικό κανόνα µε έντονη ηθική χροιά που υποχρεωτικά έπρεπε και πρέπει να διέπει ο ιατρικό λειτούργηµα. Με σηµείο αναφοράς λοιπόν το τι είναι το ιατρικό απόρρητο και που αυτό θεµελιώνεται θα γίνει προσπάθεια στα πλαίσια της εργασίας αυτής να αναλυθούν οι συνέπειες από την παραβίασή του και να αναδειχθούν όσο το δυνατόν περισσότερα θέµατα που εµφανίζουν στενό σύνδεσµο µε αυτό. 1.2 Ιστορική αναδροµή: Το ιατρικό απόρρητο, ένα απ τα ανθρώπινα καθήκοντα τα πιο αρχαία και πιο ιερά, βρήκε την ωραιότερή του διατύπωση στον περίφηµο όρκο του Ιπποκράτη: «Όµνυµι Απόλλωνα ιητρόν.α δ αν εν θεραπείη ή ίδω ή ακούσω σιγήσοµαι, άρρητα ηγούµενος είναι τα τοιαύτα..» (Ορκίζοµαι στον Απόλλωνα, το γιατρό όσα κατά τη διάρκεια της θεραπείας ή δω ή ακούσω.θα τα αποσιωπώ, υπολογίζοντας ότι αυτά είναι µυστικά ) Οι Ρωµαίοι αυτοκράτορες συνιστούσαν επίσης στους γιατρούς τους την τήρηση του ιατρικού απορρήτου ενώ και τα αρχαιότερα απ τα γαλλικά πανεπιστήµια όρκιζαν τους γιατρούς που εξέρχονταν από τις σχολές τους κατά παρόµοιο τρόπο. 1 βλ. Κωδ.ΝοµΒ.2005, άρθρο 13, σελ

7 Τέλος και οι Έλληνες γιατροί πριν αποδοθούν στον ευγενή αγώνα της θεραπείας του πάσχοντος ανθρώπου ορκίζονται µε αυτές τις ίδιες τις λέξεις του Ιπποκράτειου όρκου ότι θα σεβαστούν το δόγµα του απορρήτου. 1.3 Ο ορισµός: Το ιατρικό απόρρητο συνίσταται στην τήρηση αυστηρής και απόλυτης µυστικότητας εκ µέρους των ιατρών κατά την άσκηση των καθηκόντων τους για οποιοδήποτε στοιχείο αφορά τον ασθενή ή τους οικείους του 2. Καµία δε επιρροή δεν ασκεί ο τρόπος γνώσης, δηλαδή αν το στοιχείο αυτό αποκαλύφθηκε στον γιατρό από τον ίδιο τον ασθενή ή υπέπεσε µε διαφορετικό τρόπο στην αντίληψή του. 2. Η σχέση µεταξύ ιατρικού απορρήτου και Ιατρικού δικαίου 2.1 Ο ορισµός του Ιατρικού δικαίου: Το Ιατρικό δίκαιο είναι το δίκαιο εκείνο που έχει ως αντικείµενό του τον καθορισµό των έννοµων σχέσεων από την άσκηση της ιατρικής. Συνήθως δε υποδιαιρείται σε τρία µέρη: τις Γενικές Αρχές Ιατρικού δικαίου (στην ύλη των οποίων εντάσσεται και η αρχή τήρησης του ιατρικού απορρήτου), το ηµόσιο Ιατρικό δίκαιο (π.χ. δίκαιο γιατρών κλάδου του ΕΣΥ, δίκαιο των ιατρικών συλλόγων κλπ) και το Ειδικό Μέρος (µε θέµατα όπως ο πειραµατισµός στον άνθρωπο, προβλήµατα αρχής και τέλους της ανθρώπινης ζωής κ.ά.) 2.2 Η ιδιοµορφία του Ιατρικού δικαίου: Το σύγχρονο Ιατρικό δίκαιο εξελίσσεται σ ένα σύνθετο και δυναµικό δικαιϊκό κλάδο που περιλαµβάνει διατάξεις τόσο του δηµοσίου, όσο του ποινικού και του αστικού δικαίου, χωρίς τα προβλήµατα που εµφανίζει και 2 βλ. Κωδ.ΝοµΒ., Ιατρικό απόρρητο, Άρθρο 13: «Ο γιατρός οφείλει να τηρεί αυστηρά απόλυτη εχεµύθεια για οποιοδήποτε στοιχείο υποπίπτει στην αντίληψή του ή του αποκαλύπτει ο ασθενής ή τρίτοι, στο πλαίσιο άσκησης των καθηκόντων του, και το οποίο αφορά τον ασθενή ή τους οικείους του. 7

8 τα ζητήµατα που καλείται να επιλύσει να δύναται να ενταχθούν συνολικά και αποκλειστικά σ ένα απ αυτούς Το Ιατρικό δίκαιο ως δηµόσιο δίκαιο: To Ιατρικό δίκαιο περιλαµβάνει µια σειρά χαρακτηριστικών που το εντάσσουν στον κλάδο του δηµοσίου δικαίου όπως η διαδικασία απόκτησης της ιδιότητας του γιατρού, οι κανόνες συµµετοχής των γιατρών σε δηµόσια ιατρικά κέντρα, νοσοκοµεία, ιατρικούς φορείς και οι κανόνες που διέπουν το ιατρικό επάγγελµα που δηµιουργούν σχέσεις οι οποίες ρυθµίζονται από κανόνες δηµοσίου δικαίου. Έτσι λοιπόν και η υποχρέωση τήρησης ιατρικού απορρήτου ως κανόνας που πρέπει να διέπει το ιατρικό επάγγελµα εµφανίζει και δηµόσιο χαρακτήρα γεγονός που αιτιολογείται λόγω των ανωτέρω και από το γεγονός ότι η µη τήρησή του δεν παραβιάζει µόνο τα συµφέροντα συγκεκριµένου προσώπου αλλά θίγει και το γενικότερο κοινωνικό συµφέρον. Στη σύγχρονη έννοµη τάξη εξάλλου τα συνταγµατικά διακαιώµατα έχουν διπλή φύση, αντικειµενική και υποκειµενική 4. Έτσι και η υποχρέωση τήρησης του ιατρικού απορρήτου ως απόρροια του άρθρου 9 Α Σ(όπως θα δούµε παρακάτω) δεν αποτελεί µόνο υποκειµενικό δικαίωµα αλλά και θεσµό, η δε παραβίασή του ως δευτέρου θίγει το γενικό κοινωνικό συµφέρον. 3. Το πεδίο εφαρµογής του ιατρικού απορρήτου 3.1 Το ιατρικό απόρρητο και η ιατρική σχέση: Το ιατρικό απόρρητο προϋποθέτει την ύπαρξη ιατρικής σχέσης εντός της οποίας γεννάται η υποχρέωση αυτή του ιατρού. 3.2 Η φύση της ιατρικής σχέσης και τα είδη της: 3 βλ. γενικότερα Ανδρουλιδάκη- ηµητριάδη Ισµήνη, «Η υποχρέωση ενηµέρωσης του ασθενούς», εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα, Αθήνα-Κοµοτηνή 1993, σελ βλ. ηµητρόπουλος Ανδρέας, «Συνταγµατικά ικαιώµατα, Γενικό µέρος», εκδ. Σάκκουλα Αθήνα-Θεσσαλονίκη 2005, σελ

9 Η ιατρική σχέση αποτελεί σύµβαση και ακολουθεί τον γενικό κανόνα για την ελευθερία των συµβάσεων 5 διατηρώντας πάντοτε δε τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της ως µία σχέση εµπιστοσύνης. Οι µορφές µάλιστα που µπορεί να πάρει είναι δύο: -Ιατρική σχέση στον ιδιωτικό τοµέα, που δεν είναι άλλη παρά η σχέση γιατρού-ασθενή -ασφαλιστικού φορέα για την ασθένεια, και -Ιατρική σχέση στον δηµόσιο τοµέα, που είναι η σειρά σχέσεων ασθενήασφαλιστικού για την ασθένεια φορέα- γιατρού. 3.3 Η ιατρική σχέση και η ιατρική πράξη: Οι έννοιες «ιατρική πράξη» και «ιατρική σχέση» δεν είναι νοµικά ταυτόσηµες 6. Και οι δύο αποτελούν συµβάσεις όµως η έννοια «ιατρική πράξη» είναι κατά πολύ στενότερη της έννοιας «ιατρική σχέση». Αυτό γιατί περισσότερες ιατρικές πράξεις µπορούν να είναι αντικείµενο της ίδιας ιατρικής σχέσης η οποία επεκτείνεται όχι µόνο µεταξύ ιατρού-ασθενή αλλά και άλλων π.χ. οικείων του ασθενή, βοηθητικού του προσωπικού κ.ά. Παρόλα αυτά ο πυρήνας της ιατρικής σχέσης που από τη φύση της έχει εξουσιαστική µορφή είναι πάντοτε η σχέση ιατρού- ασθενή, δηλαδή η ιατρική πράξη καθεαυτή. 3.4 Η ιδιορρυθµία της ιατρικής πράξης: Η ιατρική πράξη ως σύµβαση δεν λειτουργεί αµιγώς µε τους κανόνες της ελευθερίας των συµβάσεων γιατί κατ αυτόν τον τρόπο θα κινδύνευε να θεωρηθεί σε αρκετές περιπτώσεις (π.χ. όταν το άτοµο ακριβώς λόγω της κατάστασης της υγείας του µπορεί να αποτελέσει πρόσφορο αντικείµενο εκµετάλλευσης µε τη συνοµολόγηση συµβάσεως υπέρ του αντισυµβαλλοµένου του) ως δικαιοπραξία που οδηγεί σε υπερβολική δέσµευση της ελευθερίας του προσώπου. Υπό το πρίσµα αυτό, η άσκηση της ιατρικής κατατάσσεται στα κατ εξοχήν «ρυθµιζόµενα» επαγγέλµατα, 5 βλ. Σταθόπουλος Μιχ., «Επιτοµή Γενικού Ενοχικού ικαίου», εκδ. Σάκκουλα Αθήνα- Θεσσαλονίκη 2004, σελ. 249 επόµ. 6 βλ. αναλυτικότερα Αναπλιώτου-Βαζαίου Ειρήνη, «Γενικές Αρχές του Ιατρικού ικαίου», Αφοι Π. Σάκκουλα Αθήνα 1993, σελ. 17,18 9

10 σ αυτά δηλαδή που θεσπίζονται ειδικοί κανόνες για την άσκησή τους όπως είναι και το άλλο ελευθέριο ρυθµιζόµενο επάγγελµα του δικηγόρου Το ιατρικό απόρρητο και το ισχύον Σύνταγµα -Η αξίωση των ασθενών για τήρηση εκ µέρους των ιατρών του καθήκοντος επαγγελµατικής εχεµύθειας θεµελιώνεται στο άρθρο 9 Σ. Έτσι λοιπόν κάθε στοιχείο σχετικό µε τον ασθενή και την οικογένειά του εντάσσεται στα πλαίσια της προστασίας της ιδιωτικής του ζωής που προστατεύεται στο άρθρο αυτό και πτυχή της οποίας αποτελούν και κάθε είδους πληροφορίες σχετικά µε την υγεία του ατόµου.εξάλλου η υγεία ως έννοµο αγαθό του ατόµου χαίρει ειδικής συνταγµατικής προστασίας στο άρθρο 5 παρ. 5 του Συντάγµατος. 8 -Επιπλέον το ιατρικό απόρρητο θεµελιώνεται στο άρθρο 9 Α του Σ όπου προστατεύεται γενικότερα το απόρρητο των προσωπικών δεδοµένων, «Καθένας έχει δικαίωµα προστασίας από τη συλλογή επεξεργασία και χρήση, ιδίως µε ηλεκτρονική µέσα των προσωπικών δεδοµένων.» Για την συνταγµατική αυτή επιταγή έχει νοµοθετηθεί ο Ν. 2472/1997 (περισσότερα γι αυτόν τον νόµο θα αναφερθούν παρακάτω) ενώ παράλληλα ρητώς αναφέρεται και η συγκρότηση µε βάση το νόµο αυτό Ανεξάρτητης Αρχής ειδικά επιφορτισµένης µε το έργο της διασφάλισης της προστασίας των προσωπικών δεδοµένων. -Τέλος, πέρα των διατάξεων αυτών το ιατρικό απόρρητο που υπαγορεύει αντίστοιχο καθήκον εχεµύθειας στους ιατρούς βρίσκει συνταγµατικό έρεισµα κυρίως στο θεµελιώδες δικαίωµα της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας και του σεβασµού της ανθρώπινης αξίας 9, ύψιστης και 7 βλ. αναλυτικότερα Αναπλιώτου-Βαζαίου Ειρήνη, «Γενικές Αρχές του Ιατρικού ικαίου», Αφοι Π. Σάκκουλα Αθήνα 1993, σελ. 18,19 / Η εξουσιαστική φύση της ιατρικής σχέσης. 8 Άρθρο 5 παρ. 5 του Σ: «Καθένας έχει δικαίωµα στην προστασία της υγείας και της γενετικής ταυτότητας. Νόµος ορίζει..παρεµβάσεων» βλ. περισσότερα για το δικαίωµα υγείας, ηµητρόπουλος Ανδρέας, ««Συνταγµατικά δικαιώµατα -Ειδικό µέρος, εκδ. Σάκκουλα Αθήνα-Θεσσαλονίκη 2008, σελ βλ. Για το συνταγµατικό δικαίωµα στην ανθρώπινη αξία, ηµητρόπουλος Ανδρέας, «Συνταγµατικά δικαιώµατα -Ειδικό µέρος, εκδ. Σάκκουλα Αθήνα-Θεσσαλονίκη 2008, σελ. 252 επόµ. 10

11 πρωταρχικής σηµασίας αγαθό που λειτουργεί ως κατευθυντήρια αρχή και προσδίδει στο σύγχρονο κράτος τον κοινωνικό του χαρακτήρα 10. (άρθρο 5 παρ. 1 και 2, άρθρο 2 παρ. 1 Σ). Αυτό σηµαίνει ότι κάθε ανακοίνωση σε τρίτους στοιχείων σχετικών µε τον θεραπευόµενο µπορεί να αποτελέσει παράγοντα δέσµευσης της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας ή προσβολή της τιµής του. Έτσι λ.χ. η αποκάλυψη ιατρικού απορρήτου σε τυχόν µελλοντικό εργοδότη του ασθενή µπορεί να λειτουργήσει ως µοναδικός λόγος απόρριψης του υποψήφιου ασθενή από την κατάληψη της παρεχόµενης θέσεως εργασίας και να τον εµποδίσει να εργαστεί, δεσµεύοντας µ αυτόν τον τρόπο την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας του και συγκεκριµένα την ελευθερία συµµετοχής στην οικονοµική ζωή στην οποία υπάγεται και το δικαίωµα εργασίας καθώς και η ελευθερία επιλογής επαγγέλµατος. 5. Το ιατρικό απόρρητο και ο Κώδικας Ιατρικής εοντολογίας ως έκφραση της συνδυασµένης συνταγµατικής επιταγής των άρθρων 5 και 9 Α του Σ Την υποχρέωση εχεµύθειας επέβαλε στους γιατρούς ο κώδικας ασκήσεως ιατρικού επαγγέλµατος στο άρθρο 23 του Α.Ν 1565/1939 «Ο γιατρός οφείλει να τηρεί στην αποκάλυψη του απορρήτου αυτού». Επίσης σε νεότερη πρόβλεψη όπως το Β της 25/5-6/7/1955 περί κανονισµού ιατρικής δεοντολογίας γίνονται σαφείς υποµνήσεις στο ιατρικό απόρρητο τόσο στο άρθρο 15 όσο και στο άρθρο 18 αυτού 11. Πλέον ρητή µνεία του ιατρικού απορρήτου γίνεται στο νέο Κώδικα Ιατρικής εοντολογίας (Ν. 3418/2005 και συγκεκριµένα στο άρθρο 13 αυτού). 5.1 Ο Κώδικας Ιατρικής εοντολογίας-γενικά: 10 βλ. άρθρο 25 Σ: «Τα δικαιώµατα του ανθρώπου ως ατόµου και ως µέλους του κοινωνικού συνόλου και η αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου τελούν υπό την εγγύηση του κράτους» και Μαυριάς Κώστας, «Συνταγµατικό ίκαιο- Η αρχή του κοινωνικού κράτους», εκδ. Αντ. Σάκκουλα Αθήνα 2004, σελ. 339 επόµ. 11 βλ. Αλεξιάδη Αριστείδη ηµήτριο, «ίκαιο της υγείας- εοντολογία της υγείας», εκδ. ηµόπουλος, Θεσσαλονίκη 2000, σελ

12 Ο Κώδικας Ιατρικής εοντολογίας καθορίζει τον τρόπο άσκησης του ιατρικού λειτουργήµατος υποδεικνύοντας κανόνες συµπεριφοράς. Οι κανόνες αυτοί, µεταξύ των οποίων όπως προαναφέρθηκε περιλαµβάνεται και η τήρηση του ιατρικού απορρήτου, έχουν µεγάλη σηµασία για την αξίωση αποζηµιώσεως αφενός διότι θεµελιώνουν τον όρο του «παρανόµου» και αφετέρου διότι καθορίζοντας τους ορθούς όρους συµπεριφοράς επιτρέπουν και την διαπίστωση στη συγκεκριµένη περίπτωση της απόκλισης απ αυτήν, δηλαδή της αµέλειας υπό την διπλή της ιδιότητα ως µορφής υπαιτιότητας ή ως στοιχείο του παρανόµου. 5.2 Επιµέρους περιεχόµενο: Ο Κώδικας Ιατρικής εοντολογίας επιτάσσει: -Καθήκον τήρησης αυστηρής και απόλυτης εχεµύθειας εκ µέρους των ιατρών(άρθρο 13 αριθµ.1) -Καθήκον εποπτείας των βοηθών τους µε στόχο την εξασφάλιση της αυστηρή και αποτελεσµατικής του τήρησης(άρθρο 13 αριθµ.2) -Καθήκον λήψης εκ µέρους τους κάθε µέτρου διαφύλαξής του και για το χρόνο µετά την µε οποιοδήποτε τρόπο παύση ή λήξη της θητείας τους.(άρθρο 13 αριθµ. 2 περ. β) -Καθήκον τήρησης και διαφύλαξης του ιατρικού απορρήτου και µετά το θάνατο του ασθενή(άρθρο 13 αριθµ. 6) 6. Το ιατρικό απόρρητο και ο Ν. 2472/ Γενικά: Ο γιατρός κατά την άσκηση του επαγγέλµατος οφείλει να τηρεί το ιατρικό απόρρητο κατά άρθρο 13 Κώδ.Ιατρ. εοντ. και να τηρεί ιατρικό αρχείο(άρθρο ). Παράλληλα όµως επιβάλλεται και η συµµόρφωση του ιατρού προς τον Ν. 2472/1997 που προβλέπει την υποχρέωση τήρησης απορρήτου επεξεργασίας δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα.(άρθρο 10) 12 βλ. αναλυτικότερα «ηµοσιεύµατα Ιατρικού ικαίου και Βιοηθικής- Ο Νέος Κώδικας Ιατρικής εοντολογίας(ν. 3418/2005)/Βασικές ρυθµίσεις», εκδ. Σάκκουλα Αθήνα- Θεσσαλονίκη 2006, σελ

13 Ευθύς εξαρχής βέβαια πρέπει να τονιστεί ότι οι διατάξεις του 2472/1997 νόµου που πραγµατώνει τη συνταγµατική επιταγή για την προστασία προσωπικών δεδοµένων(άρθρο 9 Α Σ, το οποίο συµπεριλήφθηκε στο Σ µετά την τελευταία αναθεώρηση του ) επικρατούν όταν συγκρούονται µε άλλες διατάξεις έστω και αν αυτές εµπεριέχονται σε νεότερο νόµο. Η επισήµανση αυτή αφορά και τον Κώδικα Ιατρικής εοντολογίας Βασικά σηµεία του νόµου: Με το νόµο αυτό αφενός καθορίστηκε η έννοια και το περιεχόµενο των «προσωπικών δεδοµένων», πώς επιτρέπεται η συλλογή και η επεξεργασία των παραπάνω καθώς και τα δικαιώµατα του υποκειµένου των πληροφοριών απέναντι στον κάτοχο πληροφοριών και αφετέρου καθιερώθηκε δηµόσιος έλεγχος της τήρησης των προσωπικών δεδοµένων( αδειοδότηση, ίδρυση ανεξάρτητης αρχής). Βασική είναι η διάκριση των δεδοµένων στο νόµο αυτό των προσωπικών δεδοµένων σε απλά και ευαίσθητα 15. Μεταξύ δε των ευαίσθητων δεδοµένων περιλαµβάνονται και αυτά που αφορούν την υγεία. Κατά το άρθρο 7 του νόµου η συλλογή και επεξεργασία ευαίσθητων δεδοµένων είναι απαγορευµένη και κατ εξαίρεση επιτρέπεται µε προηγούµενη άδεια της αρχής εν αντιθέσει µε τα απλά δεδοµένα που αρκεί µόνο η συγκατάθεση του υποκειµένου(άρθρο 6). Απόδειξη αυτής της διαφοροποίησης είναι ότι τα ευαίσθητα προσωπικά δεδοµένα απολαµβάνουν αυξηµένης προστασίας. 6.3 Η σχέση µεταξύ του ιατρικού απορρήτου και των προσωπικών δεδοµένων υγείας: 13 βλ. ηµητρόπουλος Ανδρέας, «Συνταγµατικά ικαιώµατα, Γενικό µέρος», εκδ. Σάκκουλα Αθήνα-Θεσσαλονίκη 2005, σελ βλ. αναλυτικότερα «ηµοσιεύµατα Ιατρικού ικαίου και Βιοηθικής- Ο Νέος Κώδικας Ιατρικής εοντολογίας(ν. 3418/2005)/Βασικές ρυθµίσεις», εκδ. Σάκκουλα Αθήνα- Θεσσαλονίκη 2006, σελ βλ. ορισµούς απλών και ευαίσθητων προσωπικών δεδοµένων: «ηµοσιεύµατα Ιατρικού ικαίου και Βϊοηθικής- Ο Νέος Κώδικας Ιατρικής εοντολογίας(ν. 3418/2005)/Βασικές ρυθµίσεις», εκδ. Σάκκουλα Αθήνα-Θεσσαλονίκη 2006, σελ

14 Η εχεµύθεια την οποία οφείλει να τηρεί ο γιατρός για οποιοδήποτε στοιχείο υποπίπτει στην αντίληψή του(ιατρικό απόρρητο) συνιστά µια υποχρέωση ευρύτερη των δεδοµένων υγείας. Αυτό συµβαίνει γιατί: -Η εχεµύθεια αφορά οποιαδήποτε πληροφορία γνωρίζει ο ιατρός κατά την άσκηση του λειτουργήµατός του ανεξάρτητα από το αν συµπεριλαµβάνεται ή όχι σε αρχείο. Ενώ τα δεδοµένα υγείας προστατεύονται από τον Ν. 2472/1997 µόνο εάν αποτελούν ή προορίζονται να αποτελέσουν µέρος αρχείου(άρθρο 3 παρ. 1) -Η υποχρέωση εχεµύθειας ισχύει και µετά το θάνατο του ασθενούς ενώ η αντίστοιχη υποχρέωση για µη επεξεργασία δεδοµένων υγείας παύει µε το θάνατο του ασθενούς(άρθρο 2 στοιχ. γ) -Οι προϋποθέσεις άρσης του ιατρικού απορρήτου δεν ισχύουν αναγκαία και για την κατ εξαίρεση δυνατότητα επεξεργασίας δεδοµένων υγείας. Αυτές οι προϋποθέσεις ρυθµίζονται αποκλειστικά από το άρθρο 7 του νόµου. Κατά συνέπεια κάθε παραβίαση του ιατρικού απορρήτου δεν συνεπάγεται αναγκαία και παράβαση του Ν. 2472/1997 για την προστασία προσωπικών δεδοµένων. Αντίθετα κάθε προσβολή των προσωπικών δεδοµένων υγείας αποτελεί και παράβαση του ιατρικού απορρήτου. 6.4 Η ανακοίνωση των δεδοµένων υγείας σε τρίτους στον Ν. 2472/1997: Στον Ν. 2472/1997 ορίζεται ότι η ανακοίνωση δεδοµένων υγείας σε τρίτους κατ αρχήν απαγορεύεται. εν θεωρούνται «τρίτοι» τα δικαστήρια και οι δηµόσιες αρχές, αλλά µόνο αν η ανακοίνωση επιβάλλεται από νόµο ή από δικαστική απόφαση. Κατ εξαίρεση επιτρέπεται ύστερα από άδεια της Αρχής σε πέντε περιπτώσεις: 1) Όταν το υποκείµενο(ασθενής) έχει συγκατατεθεί ρητώς και εγγράφως εκτός αν η συγκατάθεση έχει αποσπασθεί µε τρόπο που αντίκειται στο νόµο ή τα χρηστά ήθη καθώς και όταν νόµος ορίζει ότι η συγκατάθεση δεν αίρει την απαγόρευση. 14

15 2) Όταν η ανακοίνωση είναι αναγκαία για τη διαφύλαξη ζωτικού συµφέροντος του ασθενούς, και αυτός τελεί σε φυσική ή νοµική αδυναµία να δώσει τη συγκατάθεσή του. 3) Όταν η ανακοίνωση είναι αναγκαία για την άσκηση ή υπεράσπιση δικαιώµατος ενώπιον δικαστηρίου ή πειθαρχικού οργάνου. 4) Όταν η ανακοίνωση είναι απαραίτητη για την διαχείριση υπηρεσιών υγείας ή την ιατρική πρόληψη, διάγνωση και περίθαλψη. 5) Όταν η ανακοίνωση γίνεται για ερευνητικούς σκοπούς και υπό τον όρο ότι διατηρείται η ανωνυµία των ασθενών. Αν δεν πληρούνται οι όροι αυτοί η ανακοίνωση σε τρίτους προσωπικών δεδοµένων υγείας απαγορεύεται µε αποτέλεσµα τυχόν εισαγγελική παραγγελία να µην αίρει την απαγόρευση. Κάθε ανακοίνωση πέρα των ρητά αναφεροµένων προηγουµένως περιπτώσεων συνιστά προσβολή του δικαιώµατος προστασίας προσωπικών δεδοµένων υγείας και κατά συνέπεια και παράβαση του ιατρικού απορρήτου(βλ. παραπάνω, τέλος 7.3) 7. Η ευθύνη από την παραβίαση του ιατρικού απορρήτου Μεγάλο µέρος της ύλης του ιατρικού δικαίου που όπως προαναφέρθηκε παραπάνω(βλ. 3.2) αποτελεί ένα ιδιαίτερο διακλαδικό δίκαιο, καταλαµβάνει το λεγόµενο δίκαιο της ιατρικής ευθύνης. Παγιωµένη σήµερα αντίληψη είναι ότι ο γιατρός και ο ασθενής βρίσκονται στην ίδια ανταγωνιστική θέση και άρα ότι ο γιατρός δεν υπερέχει στη σχέση του µε τον ασθενή. Μεταξύ τους δηµιουργείται ένας νοµικός δεσµός απ τον οποίο απορρέουν δικαιώµατα και υποχρεώσεις. Η παραβίαση των τελευταίων δε είναι αυτή που γεννά την ευθύνη του ιατρού η οποία περαιτέρω διακρίνεται σε αστική και ποινική Η αστική ευθύνη 16 βλ. Ανδρουλιδάκη- ηµητριάδη Ισµήνη, «Η υποχρέωση ενηµέρωσης του ασθενούς», εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα, Αθήνα-Κοµοτηνή 1993, σελ

16 7.1.1 Γενικά: Αποτελεί αδιαµφισβήτητο γεγονός ότι όσο πιο σηµαντικό γίνεται το ιατρικό επάγγελµα για την ζωή και την υγεία του ανθρώπου, τόσο αυξάνονται σε είδος, έκταση και περιεχόµενο οι κύριες υποχρεώσεις που αναλαµβάνει ο ιατρός, ο οποιοσδήποτε ιατρός, αναλαµβάνοντας τη διάγνωση της ασθένειας ή τη θεραπεία του ασθενούς. Ωστόσο το ιατρικό λειτούργηµα είναι και επάγγελµα µε πολύ αυξηµένους κινδύνους κάτι που έχει ως επακόλουθο ότι δεν µπορεί να υπαχθεί χωρίς ενδοιασµούς και αποκλίσεις στη διαµορφωµένη για άλλα επαγγέλµατα αστική επαγγελµατική ευθύνη 17. Η σχέση ιατρού-ασθενή εντάσσεται στους κανόνες του ιδιωτικού δικαίου είτε πρόκειται για αµιγώς ιδιωτική είτε για ιατρική σχέση που δηµιουργείται µε την µεσολάβηση της κρατικής ή της ασφαλιστικής µέριµνας. Έτσι το αστικό δίκαιο είναι αυτή κατά βάση η κύρια πηγή δικαιωµάτων και υποχρεώσεων(µεταξύ αυτών και το υπό εδώ εξεταζόµενο καθήκον τήρησης του ιατρικού απορρήτου) που αναλαµβάνει ο γιατρός απέναντι στον ασθενή, η οποία γεννά τα βασικά προβλήµατα που πρέπει να επιλυθούν στα πλαίσια της ένταξης ιατρικών πράξεων στο αστικό δίκαιο Τα είδη της αστικής ευθύνης: Η αστική ευθύνη του γιατρού µπορεί να προκύψει είτε από τη σύµβαση που τις περισσότερες φορές συνδέει τον ασθενή µε τον γιατρό του είτε από ενέργειες του γιατρού που εµπίπτουν στις προϋποθέσεις της εξωδικαιοπρακτικής ευθύνης (π.χ. ευθύνη από προσβολή της προσωπικότητας ΑΚ 57, ευθύνη από αδίκηµα, ευθύνη από διακινδύνευση). Παρόλα αυτά ιστορικά προηγείται η ένταξη των ενεργειών του γιατρού στο πραγµατικό της ποινικής ευθύνης ενώ πολύ λίγο απασχολούν την ελληνική νοµολογία και θεωρία η συµβατική φύση της σχέσης που διέπει γιατρό-ασθενή και η παρεµβολή του δικαίου της προσωπικότητας. 17 βλ. Ανδρουλιδάκη- ηµητριάδη Ισµήνη, «Η υποχρέωση ενηµέρωσης του ασθενούς», εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα, Αθήνα-Κοµοτηνή 1993, σελ

17 α) Η συµβατική ευθύνη Οι διατάξεις της συµβατικής ευθύνης τυγχάνουν εφαρµογής επειδή µεταξύ γιατρού και ασθενούς συνάπτεται ρητά, σιωπηρά ή de facto σύµβαση αστικής φύσης, η σύµβαση ιατρικής αρωγής. β) Εξωσυµβατική ευθύνη Οι κανόνες της εξωσυµβατικής ευθύνης βρίσκουν εφαρµογή διότι ανεξάρτητα από την ύπαρξη συµβατικού δεσµού η ιατρική πράξη θίγει έννοµα συµφέροντα του ασθενούς τα οποία προστατεύονται γενικότερα απ την έννοµη τάξη (άρθρα 914 επόµενα και ΑΚ ). Έτσι ο ιατρός που παραβιάζει το ιατρικό απόρρητο θα κληθεί να αποζηµιώσει(ακ 297,298,330)τον θεραπευόµενο τηρουµένων των προϋποθέσεων περί αδικοπραξιών ΑΚ 914(υπαίτια συµπεριφορά, παράνοµη συµπεριφορά, επέλευση ζηµίας, ύπαρξη αιτιώδους συνδέσµου µεταξύ της συγκεκριµένης συµπεριφοράς και της ζηµίας 18 ) καλύπτοντας κάθε θετική και αποθετική ζηµία είτε αυτή είναι παρούσα είτε είναι µέλλουσα, και κάθε τυχόν ηθική βλάβη(ακ 932) 19 Έτσι για παράδειγµα ασθενής ο οποίος απολύθηκε από τη δουλειά του γιατί γνωστοποιήθηκε στον εργοδότη του η ασθένειά του, συνιστά την εκ µέρους του ιατρού του παραβίαση του ιατρικού απορρήτου, και µπορεί να προσφύγει στα πολιτικά δικαστήρια ζητώντας την θετική ζηµία που είναι η απώλεια της δουλειάς του, τους µισθούς που επρόκειτο να πάρει στο µέλλον µε την συνιθισµένη πορεία των πραγµάτων(διαφυγόν κέδρος) και αποζηµίωση για ηθική βλάβη που λ.χ. υπέστη από την µείωση της προσωπικότητάς του µε την γνωστοποίηση στον πρώην εργασιακό του χώρο της ασθένειάς του.επίσης ο ασθενής µπορεί να προστατευτεί βάσει των διατάξεων για την προσβολή της προσωπικότητας ΑΚ 57 διαθέτοντας αξίωση τόσο αποζηµιώσεως όσο και αποκατάστασης ηθικής βλάβης (ΑΚ 59), ενώ επιπλέον του προσφέρεται η δυνατότητα αξιώσεως άρσης της προσβολής και µη επανάληψής της στο µέλλον. 18 βλ. Σταθόπουλος Μιχ., «Επιτοµή Γενικού Ενοχικού ικαίου», εκδ. Σάκκουλα Αθήνα- Θεσσαλονίκη 2004, σελ. 299 επόµ. 19 βλ.γενικά για αστική ιατρική ευθύνη ιατρού µε βάση τις διατάξεις για τις αδικοπραξίες λόγω ζηµιογόνου αµελούς συµπεριφοράς του (Α.Π 2196/2007) 17

18 7.1.3 Η σύγκριση µεταξύ συµβατικής-εξωσυµβατικής ευθύνης: Η συµβατική και η αδικοπρακτική ευθύνη παρουσιάζουν τρεις βασικές διαφοροποιήσεις: 1)Η πρώτη αφορά την προθεσµία άσκησης κάθε µιας από τις αντίστοιχες συµβατικές ή αδικοπρακτικές αξιώσεις. 2)Η δεύτερη αφορά την ευθύνη για ιατρικά σφάλµατα όταν αυτά δηµιουργούνται µέσω βοηθών εκπλήρωσης της παροχής(στην συµβατική το θέµα αυτό ρυθµίζεται στα άρθρα ΑΚ και στην αδικοπρακτική άρθρο 922 ΑΚ) 3)Η τρίτη έγκειται στο γεγονός ότι η συµβατική ευθύνη δεν περιλαµβάνει ικανοποίηση ηθικής βλάβης για µη περιουσιακή ζηµία(ακ 299 σε συνδυασµό µε ΑΚ 59 και ΑΚ 932) ούτε αξιώσεις για ψυχική οδύνη σε περιπτώσεις θανάτωσης ασθενούς ή αξιώσεις για διατροφή ή παροχή υπηρεσιών που όφειλε ο παθών σε τρίτους(ακ 928 εδ. 2 και 929 εδ. 2) Το περιεχόµενο των υποχρεώσεων από αδικοπρακτική και από συµβατική ευθύνη: Παρά το γεγονός ότι για τον ίδιο τον ασθενή καλύπτεται από τη συµβατική ευθύνη όχι µόνο η θετική ζηµία αλλά και το διαφυγόν κέρδος, θεωρία και νοµολογία τόσο στην Ελλάδα όσο και στην αλλοδαπή έχουν διαµορφώσει την αστική ιατρική ευθύνη κυρίως ως ευθύνη από αδικοπραξία χωρίς αυτό βέβαια να υπονοµεύει την θέση της συµβατικής ευθύνης η οποία αποτελεί και τη βασική πηγή των υποχρεώσεων που δηµιουργούνται απ τη σχέση ιατρού και ασθενούς. Άλλωστε µέσω της θεωρητικής επεξεργασίας έχει επέλθει εξοµοίωση εξωδικαιοπρακτικών και δικαιοπρακτικών υποχρεώσεων του γιατρού 20 βλ. Ανδρουλιδάκη- ηµητριάδη Ισµήνη, «Η υποχρέωση ενηµέρωσης του ασθενούς», εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα, Αθήνα-Κοµοτηνή 1993, σελ. 23 και Σταθόπουλος Μιχ., «Επιτοµή Γενικού Ενοχικού ικαίου», εκδ. Σάκκουλα Αθήνα- Θεσσαλονίκη 2004, σελ

19 ώστε η έκταση και το περιεχόµενο της ιατρικής ευθύνης είτε αυτή είναι εξωσυµβατική είτε είναι συµβατική να συµπίπτουν. Αυτό συµβαίνει γιατί οι συµβατικές υποχρεώσεις του ιατρού αποτελούν το περιεχόµενο της αναµενόµενης από το γιατρό επιµέλειας και στην περίπτωση που ο ασθενής επιδιώκει αξιώσεις του µε βάση τις διατάξεις για την αδικοπρακτική ευθύνη ή την προσβολή της προσωπικότητας. Τόσο η συµβατική όσο και η εξωσυµβατική ευθύνη στηρίζονται σε διαµορφωµένα κριτήρια που έχουν προκύψει από την περιπτωσιολογία επιβλαβών για τον ασθενή ιατρικών ενεργειών για τις οποίες αυτός ευθύνεται στο πλαίσιο της επαγγελµατικής του ευθύνης. Παρόλα αυτά η αστική ιατρική ευθύνη δεν αποµακρύνεται ακόµα σηµαντικά από τα πλαίσια του γενικού κανόνα της υποκειµενικής ευθύνης 21 µε την έννοια ότι η αθέτηση των τυποποιηµένων από τη νοµολογία για το γιατρό υποχρεώσεων πρέπει να οφείλεται σε πταίσµα(δικό του ή τρίτων). Το περιεχόµενο όµως των υποχρεώσεων(όπως αναφέρθηκε και παραπάνω) είναι όπως έχει σχηµατιστεί απ τη θεωρία και τη νοµολογία ταυτόσηµο δηµιουργώντας ρήγµα στα κλασικά στεγανά όρια µεταξύ των δύο ειδών ευθύνης Η ιατρική αστική ευθύνη ως επαγγελµατική ευθύνη α) Ο γενικός ορισµός της επαγγελµατικής ευθύνης: Επαγγελµατική ευθύνη είναι η ευθύνη του ελεύθερου επαγγελµατία ή ενός προσώπου του οποίου η επαγγελµατική συµπεριφορά καθορίζεται από το «standard» του κύκλου των δραστηριοτήτων που ασκεί. Η επαγγελµατική ευθύνη αφορά ιδιαίτερα τα λεγόµενα ελευθέρια επαγγέλµατα(όπως του αρχιτέκτονα, δικηγόρου, γιατρού) β)η ιατρική επαγγελµατική ευθύνη /ιδιαιτερότητες: 21 αντίθετα γνήσια αντικειµενική ευθύνη υπάρχει στο πρόσωπο του προστήσαντος ιδιοκτήτη ιδιωτικής κλινικής από πταίσµα του προστηθέντος ιατρού (ΑΠ 1226/2007, Π.Π.Θ. 8413/2005) 22 βλ. Ανδρουλιδάκη- ηµητριάδη Ισµήνη, «Η υποχρέωση ενηµέρωσης του ασθενούς», εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα, Αθήνα-Κοµοτηνή 1993, σελ

20 Ενώ οι περισσότερες περιπτώσεις επαγγελµατικής ευθύνης έχουν ως κύριο αντικείµενο περιουσιακή ζηµία στην ιατρική ευθύνη η ικανοποίηση ηθικής βλάβης είναι αυτή που εµφανίζεται συχνά ως µοναδική πηγή αξιώσεων του ασθενούς. Έτσι λοιπόν η ιατρική ευθύνη χωρίς να αποµακρύνεται εντελώς απ το πραγµατικό περιουσιακής ζηµίας παρουσιάζει ιδιοµορφίες ικανές να τη διακρίνουν από κάθε άλλη επαγγελµατική ευθύνη. Αυτό συµβαίνει κυρίως γιατί ο γιατρός έρχεται σε άµεση επαφή µε αγαθά του ασθενούς τα οποία δεν έχουν µόνο περιουσιακή αλλά κυρίως ή πρωτίστως υπαρξιακή αξία. Αντικείµενο των ιατρικών πράξεων είναι η σωµατική και ψυχική υγεία του ασθενούς που αποτελεί αγαθό περιουσιακής αξίας αλλά και στοιχείο της προσωπικότητας του ασθενούς για το οποίο δικαιούται να αποφασίζει µόνος του. Γι αυτό και πολλές φορές τα δύο είδη βλάβης(χρηµατικά αποκαταστάσιµη βλάβη και βλάβη από προσβολή της προσωπικότητας) αλληλοσυνδέονται Η ποινική ευθύνη Η παραβίαση του επαγγελµατικού απορρήτου ως ποινικό αδίκηµα: Τις ποινικές κυρώσεις της παραβιάσεως της εχεµύθειας καθορίζει το άρθρο 371 ΠΚ. Ξεκάθαρα λοιπόν οι διατάξεις του ΠΚ στο άρθρο αυτό προβλέπουν ότι «Κληρικοί...γιατροί και άλλοι στους οποίους κάποιοι εµπιστεύονται συνήθως λόγω του επαγγέλµατός τους ή της ιδιότητάς τους ιδιωτικά απόρρητα, τιµωρούνται µε χρηµατική ποινή ή µε φυλάκιση µέχρι ενός έτους αν φανερώσουν ιδιωτικά απόρρητα που τους εµπιστεύτηκαν ή που έµαθαν λόγω του επαγγέλµατός τους ή της ιδιότητάς τους.» Η έννοια του ιατρικού απορρήτου στον ΠΚ: 23 βλ. Ανδρουλιδάκη- ηµητριάδη Ισµήνη, «Η υποχρέωση ενηµέρωσης του ασθενούς», εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα, Αθήνα-Κοµοτηνή 1993, σελ

21 Ο ΠΚ δεν δίδει κάποιο ορισµό του. Υπάρχουν πράγµατι κάποιες ασθένειες που είναι εκ της φύσεώς τους απόρρητες ακριβώς επειδή έχουν αποκρουστικό ή µειωτικό χαρακτήρα ( π.χ. καρκίνος, επιληψία κ.λ.π.).αλλά και µια καλοήθης ασθένεια συνεπάγεται µια µείωση που ο ενδιαφερόµενος είναι δυνατό να επιθυµεί να αποκρύψει. Ασφαλώς βέβαια δεν ανήκει στον γιατρό η ευχέρεια να καθορίζει αυτός κατά βούληση τι δύναται να κοινολογηθεί και τι όχι. Απόρρητο είναι ακριβώς ότι ο πάσχων επιθυµεί να θεωρηθεί ως τέτοιο. Αξίζει να σηµειωθεί δε ότι ασθένειες µη απόρρητες εκ της φύσεώς τους είναι δυνατό κάτω από συγκεκριµένες περιστάσεις να καταστούν απόρρητες π.χ. ακόµα και ένας τοκετός, που είναι γεγονός που συνήθως αναγγέλλεται δηµόσια, µπορεί να παραστεί ανάγκη να παραµείνει µυστικός Τί καλύπτει το ιατρικό απόρρητο; Το ιατρικό απόρρητο καλύπτει κάθε τι το οποίο εµπιστεύτηκε ο ασθενής στο γιατρό του αλλά και όσα πληροφορήθηκε, συνήγαγε, είκασε ή αντελήφθη κατά την άσκηση ή επ ευκαιρία ασκήσεως του επαγγέλµατός του περί της καταστάσεως του ασθενή ή της ασθένειας αυτού. Αν όµως ο γιατρός έλαβε γνώση του ιδιωτικού απορρήτου όχι ενόσω επιτελούσε το καθήκον του αλλά ως είδηση ή πληροφορία η οποία προέρχεται από τρίτα πρόσωπα, η ανακοίνωση αυτού του απορρήτου δεν αποτελεί παράβαση της επαγγελµατικής εχεµύθειας ούτε υπάγεται στην απαγορευτική διάταξη του άρθρου 371 ΠΚ. Ο γιατρός δεν µπορεί να κοινοποιήσει κάτι ακόµα και αν αυτό φηµολογείται ήδη, ενώ η τήρηση µυστικότητας επιβάλλεται και επί αρνητικών ακόµα διαπιστώσεών του. Μόνη η είσοδος ως ορθά έχει λεχθεί στο ιατρείο ενός γιατρού αποτελεί εκ φύσεως γεγονός απόρρητο, το οποίο ενδεικτικά θα µπορούσαµε να αναφέρουµε ότι περιλαµβάνει γεγονότα οικογενειακής 24 βλ. Κοτσιανός Στέφανος, «Η Ιατρική ευθύνη», Θεσσαλονίκη 1976, σελ

22 και σεξουαλικής ζωής, γράµµατα, βιώµατα, φόβους, ανασφάλειες, φιλοδοξίες κ.ά Τα στοιχεία του εγκλήµατος: Για να είναι η «φανέρωση» του απορρήτου απ το γιατρό ποινικώς κολάσιµη πράξη απαιτείται να έγινε εκ δόλιας προαιρέσεως. Απαιτείται δηλαδή να γνωρίζει ο ιατρός ότι πρόκειται περί απορρήτου και ότι δεν έχει κανένα δικαίωµα να προβεί στην αποκάλυψή του. Απαιτείται επίσης να έχει θελήσει να προβεί στην αποκάλυψή του απορρήτου χωρίς να ενδιαφέρει ο σκοπός.(γνωστικό και βουλητικό στοιχείο του δόλου) Αυτό σηµαίνει ότι δεν είναι απαραίτητο ο γιατρός να απέβλεπε στην υλική ή ηθική ζηµία του πελάτη του αλλά είναι αρκετή η ενσυνείδητη παραβίαση του απορρήτου πελάτη του έστω και αν δεν απέβλεπε ιδιαίτερα πουθενά 25. Απ τα προηγούµενα προκύπτει ότι ποινικό αδίκηµα δεν έχουµε από χωρίς πρόθεση παραβίαση του απορρήτου, δηλαδή από αµέλεια. εν υφίσταται επίσης ποινικό αδίκηµα εάν η ανακοίνωση του µυστικού έγινε εξ απερισκεψίας ή εκ κουφότητας.(διαφορετική είναι η αστική αντιµετώπιση βέβαια των περιπτώσεων αυτών καθώς εξακολουθεί να θεµελιώνεται αστική ευθύνη του κατά τις διατάξεις περί αδικοπραξιών ΑΚ 914 επόµ.) Για την θεµελίωση του αδικήµατος δεν απαιτείται δηµόσια ανακοίνωση σε ευρύ κύκλο προσώπων. Αρκεί η αποκάλυψη του απορρήτου σ ένα µικρό ή ελάχιστο αριθµό προσώπων ακόµα και σε ένα µόνο πρόσωπο του οικογενειακού περιβάλλοντος του γιατρού. Με άλλα λόγια αρκεί και η παραµικρή διαρροή των απορρήτων στοιχείων από δόλο βέβαια πάντα του γιατρού ή των συνεργατών του. 26 Όπως προβλέπεται στο ΠΚ 371 παρ. 3, το αδίκηµα διώκεται µόνο µε έγκληση απ αυτόν που εµπιστεύτηκε το απόρρητο, απ αυτόν που 25 βλ. Αλεξιάδη Αριστείδη ηµήτριο, «ίκαιο της υγείας- εοντολογία της υγείας», εκδ. ηµόπουλος, Θεσσαλονίκη 2000, σελ. 190,191. βλ. Κοτσιανός Στέφανος, «Η Ιατρική ευθύνη», Θεσσαλονίκη 1976, σελ. 199 επόµενα. 26 βλ. Αλεξιάδη Αριστείδη ηµήτριο, «ίκαιο της υγείας- εοντολογία της υγείας», εκδ. ηµόπουλος, Θεσσαλονίκη 2000, σελ

23 υπέστη ζηµία από την ανακοίνωση του απορρήτου αλλά και απ τον ενδιαφερόµενο να τηρηθεί η εχεµύθεια της οποίας η αθέτηση απειλεί ζηµία. Τετελεσµένο θεωρείται το έγκληµα δια της ανακοινώσεως σε άλλους του απορρήτου. Ως ανακοίνωση θεωρείται και η ανοχή τρίτο πρόσωπο να λάβει γνώση του απορρήτου που περιέχεται στα έγγραφα που φυλάσσονται στο ιατρικό αρχείο που οφείλει να τηρεί ο ιατρός. ηλαδή η από τρίτο γνώση δεν είναι ανάγκη να γίνει κατόπιν ανακοινώσεως αλλά αρκεί και αν ο γιατρός ως θεµατοφύλακας του µυστικού δεν έλαβε τα ενδεικνυόµενα µέτρα, ώστε να µην κατορθώσει κάποιος τρίτος να λάβει γνώση( βλ. διαφορετικά γνωµοδότηση του Εισαγγελέα Πληµµελειοδικών Χαλκίδας, 2/1996, όπου η παρουσία αστυνοµικού που συνοδεύει γιατρό που εξετάζει ένα κρατούµενο δεν συνιστά παραβίαση του ιατρικού απορρήτου του ασθενή αυτού από τον γιατρό αλλά αντιθέτως είναι υποχρεωτική.) Το αδίκηµα τελείται λοιπόν όχι µόνο µε θετική ενέργεια αλλά και δια παραλείψεως Οι λόγοι άρσης του αδίκου χαρακτήρα της πράξης του ΠΚ 371: Το ιατρικό απόρρητο αποτελεί νοµικό καθήκον και η παράβασή του συνεπάγεται όπως αναπτύχθηκε παραπάνω(8.2.1) τις κατά το άρθρο 371 ΠΚ οριζόµενες ποινές. Ωστόσο υπάρχουν περιπτώσεις κατά τις οποίες η αποκάλυψη του απορρήτου επιβάλλεται οπότε αίρεται ο άδικος χαρακτήρας της πράξης.(άρθρο 371 παρ. 4 ΠΚ) Έτσι λοιπόν ο άδικος χαρακτήρας αίρεται όταν συντρέχει περίπτωση: α)εκπλήρωσης καθήκοντος Η υποχρέωση τήρησης του απορρήτου κάµπτεται όταν ο γιατρός υποχρεούται µέσω ειδικών διατάξεων να προβεί σε ορισµένες ανακοινώσεις που ενδιαφέρουν σηµαντικά την κοινωνία. Οι ανακοινώσεις αυτές αφορούν τις γεννήσεις, τους θανάτους(ν. 344/1976 περί ληξιαρχικών πράξεων 27 ), επιδηµικές και µολυσµατικές νόσους κ.ά. 27 βλ. αναλυτικότερα Κοτσιανός Στέφανος, «Η Ιατρική ευθύνη», Θεσσαλονίκη 1976, σελ

24 εν συνιστά επίσης παράβαση της επαγγελµατικής εχεµύθειας η ανακοίνωση αξιοποίνων πράξεων κατά άρθρο 232 ΠΚ όπου επιβάλλεται υποχρέωση αναγγελίας µε σκοπό την πρόληψη τελέσεως κακουργήµατος ή του αποτελέσµατος αυτού. 28 β)διαφύλαξης ουσιώδους συµφέροντος Το ουσιώδες αυτό συµφέρον µπορεί να είναι έννοµο ή άλλο, δηµόσιο ή του ιδίου του ιατρού ή κάποιου άλλου και το οποίο δεν δύναται να διαφυλαχτεί άλλως. Το πότε συντρέχει τέτοια περίπτωση δεν έχει αποκτήσει µορφή κανόνα αλλά κρίνεται κάθε φορά εν όψει των συγκεκριµένων περιστάσεων και µε βάση την προσωπική στάθµιση στη συνείδηση του γιατρού πιο απ τα δύο, το καθήκον εχεµύθειας ή η διαφύλαξη του ουσιώδους συµφέροντος, θα τύχει προτιµήσεως. Τέτοιες περιπτώσεις υπέρτερου ουσιώδους συµφέροντος συντρέχουν όταν π.χ. µε την αποκάλυψη του απορρήτου πρόκειται να προστατευτεί η ζωή ή η υγεία παιδιών, γερόντων κ.ά., ή πρόκειται να εξασφαλιστεί η σωτηρία ενός αδίκως καταδιωκόµενου ο οποίος κινδυνεύει να καταδικαστεί σε βαριές ποινές. γ)άµυνας ή κατάστασης ανάγκης Στα πλαίσια της άρσης του αδίκου χαρακτήρα της παράβασης της επαγγελµατικής τυγχάνουν εφαρµογής και οι διατάξεις του γενικού µέρους του ΠΚ οι σχετικές µε την άρση του αδίκου χαρακτήρα της πράξης και συγκεκριµένα οι διατάξεις για την άµυνα και την κατάσταση ανάγκης. Για παράδειγµα γιατρός κατά του οποίου έχει ασκηθεί ποινική δίωξη για εξ αµελείας ανθρωποκτονία 29 του θεραπευοµένου από αυτόν, αµυνόµενος της κατηγορίας του δικαιούται να φανερώσει το ιατρικό απόρρητο αποκαλύπτοντας την όλη ασθένεια και την πορεία αυτής, καταφέρνοντας έτσι να αποκρούσει την ευθύνη του. 28 Άρθρο 232 παρ. 1 ΠΚ: «Όποιος, ενώ έµαθε µε τρόπο αξιόπιστο ότι µελετάται κακούργηµα ή ότι άρχισε ήδη η εκτέλεσή του, και σε χρόνο τέτοιον ώστε να µπορεί ακόµα να προληφθεί η τέλεση ή το αποτέλεσµά του τιµωρείται..µε φυλάκιση µέχρι τριών ετών.» 29 βλ. σχετικά µε την ποινική ευθύνη του ιατρού λόγω ανθρωποκτονίας εξ αµελείας (Α.Π 419/2000) 24

25 7.2.6 Η σύγκριση µεταξύ των λόγων άρσης του αδίκου στο ΠΚ 371 και στον Κώδικα Ιατρικής εοντολογίας: -Οι ίδιοι λόγοι άρσης του αδίκου που αναφέρονται στον ΠΚ προβλέπονται ρητά και στον Κώδικα Ιατρικής εοντολογίας και συγκεκριµένα στο άρθρο 13 αριθµ. 3 αυτού. 30 -Επιπλέον στο ίδιο άρθρο αριθµ. 4 ορίζεται ότι «Η υποχρέωση τήρησης ιατρικού απορρήτου αίρεται, εάν συναινεί.., εκτός εάν η σχετική δήλωσή του δεν είναι έγκυρη,.της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.» Για παράδειγµα γνωστοποίηση ιατρικού απορρήτου που δεν συνιστά άδικη πράξη είναι η έκδοση από τον ιατρό πιστοποιητικού υγείας ύστερα από αίτηση του ασθενή. Το ζήτηµα βέβαια αυτό της συναίνεσης και της εξ αυτής απαλλαγής του ιατρού απ το καθήκον εχεµύθειας έχει προκαλέσει αρκετά προβλήµατα και διχογνωµίες. 31 Στη θεωρία επικρατεί η άποψη ότι η συναίνεση του ασθενούς που έχει εµπιστευτεί το απόρρητο είτε αίρει τον άδικο χαρακτήρα της πράξης(βλ. Άγγελος Κωνσταντινίδης, Ποιν. Λόγος 06/352.) είτε την αποκλείει(χωραφάς, Ποιν. Α/186, Συµεωνίδου Καστανίδου, «ίκαιο και Πολιτική» σελ. 124.) Μετά το θάνατο του ασθενούς το δικαίωµα να συναινέσουν στην άρση του ιατρικού απορρήτου του θανόντος περιέρχεται στους κληρονόµους Τα συναφή µε το ιατρικό απόρρητο ιεθνή και Ευρωπαϊκά κείµενα 8.1 Η ιακήρυξη της Παγκόσµιας Ιατρικής Εταιρείας στη Γενεύη το 30 Άρθρο 13 παρ. 3 : «Η άρση του ιατρικού απορρήτου επιτρέπεται όταν α)ο ιατρός αποβλέπει στην εκπλήρωση νοµικού καθήκοντος.β)ο ιατρός αποβλέπει στη διαφύλαξη εννόµου ή άλλου δικαιολογηµένου.γ)όταν συντρέχει κατάσταση ανάγκης ή άµυνας. 31 βλ. Αλεξιάδη Αριστείδη ηµήτριο, «ίκαιο της υγείας- εοντολογία της υγείας», εκδ. ηµόπουλος, Θεσσαλονίκη 2000, σελ βλ. Γνωµοδότηση Εισαγγελέα Α.Π, 15/

26 1948 για τη σύγχρονη έκφραση του Ιπποκράτειου όρκου: Η ιακήρυξη αυτή θεωρείται η σύγχρονη έκφραση του Ιπποκράτειου όρκου και αποτελεί τη βάση για το ιεθνή Κώδικα Ιατρικής εοντολογίας. Σ αυτήν περιλαµβάνεται επίσης υπόσχεση τήρησης εκ µέρους του ιατρού µυστικών που του εµπιστεύτηκαν ακόµα και µετά το θάνατο του ασθενή. 8.2 Η συνάντηση της Παγκόσµιας Ιατρικής Εταιρείας στο Λονδίνο το 1949 για το ιεθνή Κώδικα Ιατρικής εοντολογίας: Ο ιεθνής αυτός Κώδικας Ιατρικής εοντολογίας όπως υιοθετήθηκε απ την 3 η Παγκόσµια Ιατρική Συνέλευση(Λονδίνο, Οκτώβριος 1949) προσαρτήθηκε στην 32 η (Σίδνεϋ, Αύγουστος 1968) και στην 35 η Παγκόσµια Ιατρική Συνέλευση(Βενετία, Οκτώβριος 1983) περιλαµβάνει µεταξύ των υποχρεώσεων των γιατρών απέναντι στους ασθενείς υποχρέωση τήρησης απόλυτης εχεµύθειας εκ µέρους του γιατρού για όλα όσα γνωρίζει σχετικά µε τον ασθενή του ακόµα και µετά το θάνατό του. 8.3 Οι αρχές της Ευρωπαϊκής Ιατρικής εοντολογίας του 1987 της ιαρκούς Επιτροπής των Γιατρών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας: Στο κείµενο αυτό περιλαµβάνονται οι σηµαντικότερες αρχές 33 που προορίζονται να εµπνεύσουν την επαγγελµατική συµπεριφορά των γιατρών προς τους ασθενείς τους, το κοινωνικό σύνολο και µεταξύ τους, µε οποιονδήποτε τρόπο και αν παρέχουν τις υπηρεσίες τους. Η Επιτροπή µάλιστα «συνιστά στις οργανώσεις των γιατρών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας να λάβουν τα κατάλληλα µέτρα για την εφαρµογή αυτών των αρχών.» 33 βλ. αναλυτικότερα, Αναπλιώτου-Βαζαίου Ειρήνη, «Γενικές Αρχές του Ιατρικού ικαίου», Αφοι Π. Σάκκουλα Αθήνα 1993, σελ

27 Έτσι στο άρθρο 7 του κειµένου αυτού µε τίτλο «Ιατρικό απόρρητο» ορίζεται ότι «ο γιατρός είναι το απαραίτητο έµπιστο πρόσωπο του ασθενή. Γι αυτό πρέπει να του εξασφαλίζει το απόρρητο..τις σχέσεις τους.» Επιπλέον ορίζονται τα χρονικά πλαίσια της δεσµεύσεως από το ιατρικό απόρρητο που επεκτείνονται και στο χρόνο µετά το θάνατο του ασθενούς. Τέλος ορίζεται ότι ο γιατρός πρέπει να σέβεται την ιδιωτική ζωή των ασθενών του λαµβάνοντας προς εξυπηρέτηση της υποχρεώσεως αυτής κάθε τυχόν αναγκαίο µέτρο. Όταν µάλιστα στο εθνικό δίκαιο προβλέπονται λόγοι άρσης του ιατρικού απορρήτου τότε «Ο γιατρός οφείλει να έχει την προηγούµενη γνώµη του συλλόγου του ή της αρµόδιας παρόµοιας επαγγελµατικής οργάνωσης των γιατρών.» 8.4 Η απόφαση της Παγκόσµιας Ιατρικής Εταιρείας του 1973 για το ιατρικό απόρρητο: Η απόφαση αυτή προϊόν της 27 ης Παγκόσµιας Ιατρικής Συνέλευσης επιβεβαίωσε την πρωτεύουσα σηµασία του ιατρικού απορρήτου για την διασφάλιση της προστασίας της ιδιωτικής ζωής του ατόµου και τον αδιαµφισβήτητο ρόλο του ως θεµέλιο για την στήριξη της σχέσεως εµπιστοσύνης µεταξύ του ασθενή και του γιατρού ενώ επιπλέον «ζητά απ τα Ενωµένα Έθνη.να δώσουν την απαιτούµενη βοήθεια στο ιατρικό επάγγελµα και να επιδείξουν τρόπους για να εξασφαλίσουν αυτό το θεµελιώδες δικαίωµα για τις ανθρώπινες υπάρξεις.» 8.5 Η ιακήρυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης των Γενικών Γιατρών του 1979 για το ιατρικό απόρρητο: Από την Ευρωπαϊκή αυτή Ένωση των Γενικών Γιατρών(U.E.M.O.) υιοθετήθηκε κείµενο µε αντικείµενο την χρησιµοποίηση των συγχρόνων Μεθόδων Επικοινωνίας στην Ιατρική. Σ αυτό γίνεται αναφορά στο δικαίωµα του ασθενούς να αναµένει την τήρηση του επαγγελµατικού απορρήτου εκ µέρους του ιατρού απέναντι τρίτων προσώπων. Επιπλέον, αφενός τονίζεται η ανάγκη λήψης όλων των απαραίτητων µέτρων ασφαλείας για την προστασία της διατήρησης του 27

28 απορρήτου κατά την χρησιµοποίηση των σύγχρονων µεθόδων επικοινωνίας αφετέρου δε οι γενικοί ιατροί εκφράζουν στα πλαίσια της ιακήρυξης αυτής την πεποίθησή τους ότι δεν πρέπει τα προσωπικά στοιχεία που λαµβάνει επί τη ασκήσει του επαγγέλµατός του ο ιατρός να καθίστανται προσβάσιµα σε τρίτους µέσω ηλεκτρονικών υπολογιστών παρά µόνο κάτω από ορισµένες ρητές εγγυήσεις 34. Τέλος η U.E.M.O επισηµαίνει ότι οι όροι και οι αρχές που εξέθεσε στα πλαίσια της διακήρυξής της πρέπει να λαµβάνονται υπόψη από κάθε νοµοθεσία. 8.6 Ο Χάρτης της ιαρκούς Επιτροπής των Γιατρών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας του 1984 για τον µισθωτό γιατρό: Στα πλαίσια του Χάρτη αυτού αναφέρεται ότι υποχρέωση του µισθωτού γιατρού είναι η εφαρµογή του ιατρικού απορρήτου και απέναντι στον εργοδότη του. Ειδικά δε ορίζεται ότι «Το επαγγελµατικό απόρρητο επιβάλλεται αποκλειστικά για το συµφέρον του ασθενή και εφαρµόζεται εξίσου τόσο απέναντι στον εργοδότη όσο και απέναντι στη διοίκηση». Επίσης ορίζεται ότι ο γιατρός έχει την ευθύνη για την διαφύλαξη των ιατρικών του αρχείων ενώ τυχόν συνάδελφοί του οι επαγγελµατικοί βοηθοί του είναι επίσης υποχρεωµένοι να τηρούν το επαγγελµατικό απόρρητο όταν και αυτοί έχουν πρόσβαση µε οποιοδήποτε τρόπο στο ιατρικό αρχείο. Τέλος ρητά αναφέρεται ότι µόνο µε τη συγκατάθεση του γιατρού και τη συµφωνία του ασθενή είναι δυνατή η διάθεση του ιατρικού αρχείου ή η λήψη πληροφοριών από τρίτους. 9. Ειδικά θέµατα 9.1 Το ιατρικό απόρρητο και η δικονοµική του προστασία: 34 βλ. Αναπλιώτου-Βαζαίου Ειρήνη, «Γενικές Αρχές του Ιατρικού ικαίου», Αφοι Π. Σάκκουλα Αθήνα 1993, σελ

29 Κατ αρχήν κατά άρθρο 209 ΚΠοιν. ικ. καθένας που καλείται νόµιµα για µαρτυρία δεν µπορεί να την αρνηθεί. Όµως κατά άρθρο 212 ΚΠοιν. ικ. απαγορεύεται ρητώς επί ποινή ακυρότητας να εξετάζονται ως µάρτυρες κατά την προδικασία ή την κύρια διαδικασία τόσο ο γιατρός όσο και οι βοηθοί του. 35 ( αντιστοίχα ορίζονται στο άρθρο 400 ΚΠολ. ικ.) Οπότε και αν ακόµα κληθούν να καταθέσουν ως µάρτυρες ενώπιον του ποινικού δικαστηρίου είναι υποχρεωµένοι να τηρήσουν την επαγγελµατική εχεµύθεια. Η απαγόρευση δεν ισχύει αν συντρέχουν οι περιπτώσεις του άρθρου 371 εδ. 4 ΠΚ. Κατά το άρθρο 212 παρ. 2 ΚΠοιν. ικ. η απαγόρευση της παρ. του ίδιου άρθρου δεν αίρεται ακόµα και αν ο εµπιστευθείς τον απαλλάξει απ την υποχρέωση, πράγµα το οποίο σηµαίνει ότι δεν χωρεί συναίνεση αποκάλυψης του ιατρικού απορρήτου από τον ίδιο τον ασθενή. Παράλληλα κατά άρθρο 239 παρ. 1 ΚΠοιν. ικ. θεσπίζεται και το ανακριτικό απόρρητο το οποίο υποχωρεί µόνο τηρουµένων των προϋποθέσεων του άρθρου 147 ΚΠοιν. ικ Το ιατρικό απόρρητο και η αµοιβή του γιατρού: Υπάρχουν κάποιες περιπτώσεις που πολλοί πελάτες οι οποίοι δυστροπούν να καταβάλλουν την αµοιβή του γιατρού για ιατρική βοήθεια που αυτός τους είχε παράσχει προβαίνουν σε δυσφηµιστικές επινοήσεις κατά των γιατρών κατηγορώντας τους για κακή διάγνωση της ασθένειας ή κακή διεξαγωγή της θεραπείας. Σ αυτές τις περιπτώσεις, όπου ο γιατρός µε στόχο την ικανοποίηση των απαιτήσεων του προσφεύγει στα δικαστήρια, η αποκάλυψη της νόσου, η παράβαση δηλαδή του ιατρικού απορρήτου κρίνεται δικαιολογηµένη. Βέβαια η αποκάλυψη θα πρέπει να γίνεται µόνο στο βαθµό που κρίνεται αναγκαία και µόνο στην έκταση που είναι αναγκαία και 35 βλ. Εφ.Αθ. 7295/ βλ. Α.Π 15/

30 απαραίτητη. Αυτό σηµαίνει ότι ο γιατρός θα πρέπει να ενεργεί µε σύνεση και να αποφεύγει την άνευ λόγου είτε αναφορά είτε αναγραφή στοιχείων κατά τα άλλα καλυπτόµενων απ το ιατρικό απόρρητο. 9.3 Το ιατρικό απόρρητο και οι ιατρικές επιστηµονικές ανακοινώσεις: Πολλές φορές οι γιατροί τυγχάνει να ανακοινώνουν σε συνέδρια ή να δηµοσιεύουν σε συγγράµµατα επιστηµονικές παρατηρήσεις τους στις οποίες προέβησαν µε την ιδιότητά τους ως θεραπόντων ιατρών. Τότε βέβαια τίθεται το ερώτηµα κατά πόσο ο ιατρός δύναται να κοινολογεί τις πιο πάνω παρατηρήσεις του. Η απάντηση που δίνεται είναι ότι αν οι παρεχόµενες πληροφορίες δεν µπορούν να αποκαλύψουν την ταυτότητα του ασθενούς αδίκηµα υφίσταται. Εάν αντιθέτως καθιστούν δυνατή την αναγνώριση του προσώπου υπάρχει παράβαση επαγγελµατικής εχεµύθειας, µε την αιτιολογία ότι δεν µπορούν να παραµερίζονται και να θυσιάζονται στον βωµό της προόδου της ιατρικής επιστήµης οι ενόψει εξυπηρετήσεως ατοµικού αλλά και κοινωνικού συµφέροντος διατάξεις του ΠΚ που θεσπίζουν την υποχρέωση επαγγελµατικής εχεµύθειας Τα βασικά συµπεράσµατα Έγινε φανερό ότι το ιατρικό απόρρητο είναι έννοµο αγαθό που απολαµβάνει τη µέγιστη κρατική προστασία. Ξεκινώντας ως ηθική επιταγή η τήρησή του ενσωµατώθηκε µε το πέρασµα του χρόνου στους Κώδικες Επαγγελµατικής εοντολογίας για να καταστεί τελικώς εξαιτίας της µεγίστης κοινωνικής ανάγκης που εξυπηρετεί νοµική έννοια και θεµελιώδες στοιχείο για την εξασφάλιση σχέσης εµπιστοσύνης µεταξύ του ιατρού και του ασθενή. 11.Περίληψη 37 βλ. Κοτσιανός Στέφανος, «Η Ιατρική ευθύνη», Θεσσαλονίκη 1976, σελ

31 Το ιατρικό απόρρητο Η τήρηση του ιατρικού απορρήτου αποτελεί σηµαντική νοµική υποχρέωση του γιατρού απέναντι στον ασθενή του στα πλαίσια της ιδιόρρυθµης σχέσης που τους συνδέει(σχέση εµπιστοσύνης).πλήθος διατάξεων του Συντάγµατος, του αστικού δικαίου, του ποινικού δικαίου και ειδικότερα ο Κώδικας Ιατρικής εοντολογίας επιβάλλουν τον σεβασµό του καθήκοντος εχεµύθειας ενώ η παραβίασή του επιφέρει την αστική όσο και την ποινική ευθύνη του ιατρού. Περιορισµένες και ρητά αναφερόµενες στο νόµο είναι οι περιπτώσεις όπου το καθήκον µυστικότητας αίρεται. Τέλος επιβεβαίωση της σηµασίας του αποτελεί το γεγονός της ρητής µνείας του µεταξύ άλλων σε ιεθνή και Ευρωπαϊκά κείµενα. 12. Summary The medical secret The observance of the medical secret constitutes an important legal obligation of the doctor towards the patient within the context of the especial relationship the are involved in (trust relationship).a great number of Constitutional, civil law, penal law and especially the Medical Ethics Code establish respect to the duty of secrecy. Its violation on the other hand effects the civil as well as the penal liability of the medical practitioner. The circumstances under which the duty of secrecy is raised are limited and explicitly described in the laws. Finally it is worth mentioning that the duty of secrecy is among other referred to in International and European texts and this is the greatest confirmation of its significance. 13.Λήµµατα Ιατρικό απόρρητο Ιατρικό δίκαιο Ιατρική σχέση Ιατρική πράξη 31

32 Υγεία Ιδιωτική ζωή Προσωπικά δεδοµένα Προσωπικότητα Ιατρός Ασθενής εοντολογία Ιατρική ευθύνη Αστική Ευθύνη Ποινική ευθύνη Επαγγελµατική εχεµύθεια Αποζηµίωση Αδικοπραξία Ζηµία Σύµβαση Ηθική βλάβη 14. Entries Medical secret Medical law Medical relation Medical practice Health Private life Personal details Personality Medical practitioner Patient Ethics Medical liability Civil liability Penal liability Professional secrecy Testimony 32

33 Indemnification Unlawful act Damage Contract Moral damage 33

34 Βιβλιογραφία: -Αλεξιάδης Αριστείδης ηµήτριος, «ίκαιο της υγείας», εκδ. Μ. ηµόπουλου, Θεσσαλονίκη Αναπλιώτου-Βαζαίου Ειρήνη, «Γενικές Αρχές του Ιατρικού ικαίου», εκδ. Αφοι Π. Σάκκουλα, Αθήνα Ανδρουλιδάκη- ηµητριάδη Ισµήνη, «Η υποχρέωση ενηµέρωσης του ασθενούς», εκδ.αντ. Ν. Σάκκουλα, Αθήνα- Κοµοτηνή ηµητρόπουλος Ανδρέας, «Συνταγµατικό ίκαιο,γενικό µέρος», εκδ. Σάκκουλα Αθήνα-Θεσσαλονίκη, ηµητρόπουλος Ανδρέας, «Συνταγµατικό ίκαιο,ειδικό µέρος», εκδ. Σάκκουλα Αθήνα-Θεσσαλονίκη, ηµοσιεύµατα Ιατρικού ικαίου και Βιοηθικής, «Ο Νέος Κώδικας Ιατρικής εοντολογίας (Ν. 3418/2005): Βασικές ρυθµίσεις», εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα-Θεσσαλονίκη, Κοτσιανός Στέφανος, «Η ιατρική ευθύνη», Θεσσαλονίκη, Κώδικας Νοµικού Βήµατος Μαυριάς Κώστας, «Συνταγµατικό ίκαιο», εκδ. Αντ. Σάκκουλα, Αθήνα Σταθόπουλος Μιχ., «Επιτοµή Γενικού Ενοχικού ικαίου», εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα-Θεσσαλονίκη,

«Ζητήµατα χορήγησης προσωπικών δεδοµένων οροθετικών ασθενών από ιατρούς στο ΚΕΕΛ».

«Ζητήµατα χορήγησης προσωπικών δεδοµένων οροθετικών ασθενών από ιατρούς στο ΚΕΕΛ». «Ζητήµατα χορήγησης προσωπικών δεδοµένων οροθετικών ασθενών από ιατρούς στο ΚΕΕΛ». 25 Οκτωβρίου 2004 Αριθµ. Πρωτ. 17574/06.10.2004 Ειδικός Επιστήµονας: Πανάγου Αιµιλία 210 72.89.746 Βοηθός Επιστήµονας:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, LL.M., Υπ. Δ.Ν. ΕΝΟΤΗΤΑ : «ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ-ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ» - 1 - Οι δημόσιοι υπάλληλοι περαιτέρω οφείλουν να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Σχολιασµός της υπ αριθµ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΕΥΠ

ΑΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΕΥΠ ΑΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΕΥΠ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ II- Ι ΡΥΜΑΤΑ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ «ΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΟΥ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ» ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΣΠΟΥ ΑΣΤΡΙΑΣ ΜΑΓΚΛΑΒΑΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Ικανότητα δικαίου έχει κάθε πρόσωπο, φυσικό και νομικό. Η φράση αυτή σημαίνει ότι όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ (άρθρο 371 ΠΚ παρ. 1)

ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ (άρθρο 371 ΠΚ παρ. 1) 1 ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ (άρθρο 371 ΠΚ παρ. 1) 1.Πολύ συχνά άγονται ενώπιον των δικαστηρίων υποθέσεις, κυρίως οικογενειακής υφής, στις οποίες ένα εκ των εµπλεκοµένων µερών, παρουσιάζει σοβαρά προβλήµατα υγείας,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. 1.1.Χαρακτηριστικά του Δικαίου Ετερόνομοι κανόνες

Διαβάστε περισσότερα

28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη

28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη 28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη Κύριο Μιχάλη Κοντογιάννη Ειδικό Γραµµατέα Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης Υπουργείο Παιδείας, ια Βίου Μάθησης και Θρησκευµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Ο διαχειριστής της γερμανικής ΕΠΕ

Ο διαχειριστής της γερμανικής ΕΠΕ Ο διαχειριστής της γερμανικής ΕΠΕ Ο διαχειριστής εκπροσωπεί την γερμανική ΕΠΕ και ενεργεί επ'ονόματι αυτής κάθε πράξη διαχείρισης. Ποιος μπορεί να γίνει διαχειριστής σε μία γερμανική ΕΠΕ Διαχειριστής μίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Ο διαγωνισμός της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης προϋποθέτει, ως γνωστόν, συνδυασμό συνδυαστικής γνώσης της εξεταστέας ύλης και θεμάτων πολιτικής και οικονομικής επικαιρότητας. Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. Διδάκτορoς Παν/μίου Αθηνών

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. Διδάκτορoς Παν/μίου Αθηνών Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. Διδάκτορoς Παν/μίου Αθηνών ΕΝΟΧΗ Α. ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΟΧΗΣ Έννοια. Ενοχή είναι η νομική σχέση μεταξύ δύο προσώπων, του οφειλέτη αφ ενός και του δανειστή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΤΟ ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ

ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΤΟ ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Α. ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ «ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ» ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ( ΕΞΑΜΗΝΟ) Καθηγητής : Κος Α. Γ. ηµητρόπουλος. Φοιτήτρια: Κορδάκη Γεωργία

ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ «ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ» ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ( ΕΞΑΜΗΝΟ) Καθηγητής : Κος Α. Γ. ηµητρόπουλος. Φοιτήτρια: Κορδάκη Γεωργία ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΘΗΝΩΝ ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ( ΕΞΑΜΗΝΟ) Καθηγητής : Κος Α. Γ. ηµητρόπουλος «ΙΑΤΡΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ» Φοιτήτρια: Κορδάκη Γεωργία Αρ. Μητρώου: 1340200700529 Περιεχόµενα Περιεχόµενα...2 1

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά Θέματα. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη

Εργασιακά Θέματα. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη Εργασιακά Θέματα Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη Ιούλιος 2015 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη

Διαβάστε περισσότερα

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος Πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής από δασική έκταση και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης του διοικουμένου: παρατηρήσεις επί της απόφασης 27/2012 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Νάξου Administrative eviction act

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ. Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις»

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ. Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις» ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις» Θέµα: Τροποποίηση άρθρου 200 Α Κώδικα Ποινικής ικονοµίας Α. Αιτιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΙΣΕΙΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΣΦΑΛΙΣΕΙΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΙΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1. Γενικοί Όροι Ασφάλισης 2. Γενικοί Όροι Ασφαλιστηρίων Συµβολαίων 3. Ειδικότερο περιεχόµενο Ασφαλιστηρίων Συµβολαίων 3.1 Ασφάλιση Αστικής Ευθύνης του Αναδόχου έναντι Τρίτων

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Ν Α Κ Α Σ Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Ω Ν

Π Ι Ν Α Κ Α Σ Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Ω Ν Π Ι Ν Α Κ Α Σ Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Ω Ν 1. Γενικοί Οροι Ασφάλισης 2. Γενικοί Οροι Ασφαλιστηρίων Συµβολαίων 3. Ασφάλιση Αστικής Ευθύνης έναντι Τρίτων 3.1 Ειδικοί όροι 3.2 Αντικείµενο ασφάλισης 3.3 Ορια αποζηµίωσης

Διαβάστε περισσότερα

D.A.S. HELLAS Ασφάλειες Νοµικής Προστασίας Εισαγωγή - Ιστορικά Η ασφάλιση Νοµικής Προστασίας είναι ένας από τους νεώτερους ασφαλιστικούς κλάδους. Στην Ευρώπη εµφανίστηκε στις αρχές του 20ού αιώνα στη Γαλλία,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Αθήνα, 3 Φεβρουαρίου 2005 Αριθ.Πρωτ.: 893 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Η Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών, συνήλθε μετά από πρόσκληση του Προέδρου της σε τακτική συνεδρίαση την 2α Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ)

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) 1 ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ 3. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) 2 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 6 η : ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΝΟΜΗ ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Ευθύνες και ποινές στην άσκηση της Επίβλεψης. Η Νοµολογία των Ελληνικών ικαστηρίων.

Ευθύνες και ποινές στην άσκηση της Επίβλεψης. Η Νοµολογία των Ελληνικών ικαστηρίων. Ειρήνη Τσιάντη, ικηγόρος. Ευθύνες και ποινές στην άσκηση της Επίβλεψης. Η Νοµολογία των Ελληνικών ικαστηρίων. Εισαγωγή Έχει επανειληµµένως αποδειχτεί ότι η ποιότητα του οµηµένου Περιβάλλοντος καθρεπτίζει

Διαβάστε περισσότερα

... ΕΝΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑ *****

... ΕΝΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑ ***** ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ/ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΤΟΥ ΕΝΣΤΑΣΗ Της/του., µονίµου υπαλλήλου µε βαθµό Α κλάδου., υπηρετούσας-ντος στο ως άνω Ίδρυµα, κατοίκου., οδός αριθµός ΚΑΤΑ Των καταρτισθέντων βάσει του άρθρου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ. Άννα Τσίτουρα Δικηγόρος Εξειδ. Δίκαιο της υγείας

ΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ. Άννα Τσίτουρα Δικηγόρος Εξειδ. Δίκαιο της υγείας ΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ Άννα Τσίτουρα Δικηγόρος Εξειδ. Δίκαιο της υγείας Νοµική Σύµβουλος Ι.Σ.Α. ΙΣΧΥΟΝ ΝΟΜΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ Ήδη από το έτος 1939 ισχύει γενική απαγόρευση κάθε διαφήµισης που σχετίζεται µε την άσκηση

Διαβάστε περισσότερα

Γενικοί και Ειδικοί Όροι Κάλυψης Νοµικής Προστασίας (Ολοκληρωµένης ).

Γενικοί και Ειδικοί Όροι Κάλυψης Νοµικής Προστασίας (Ολοκληρωµένης ). Γενικοί και Ειδικοί Όροι Κάλυψης Νοµικής Προστασίας (Ολοκληρωµένης ). ΙΣΧΥΟΥΝ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΚΛΑ ΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ ΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΜΑΖΙ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΚΑΣΤΟΤΕ ΕΙ ΙΚΟΥΣ ΟΡΟΥΣ. Σε οποιαδήποτε περίπτωση ο ασφαλισµένος

Διαβάστε περισσότερα

2. Σχετικά με τους ειδικευμένους Ιατρούς του Ε.Σ.Υ., οι οποίοι είναι Δημόσιοι Λειτουργοί, παρά τις θεωρητικές κατασκευές για τις ιδιαιτερότητες

2. Σχετικά με τους ειδικευμένους Ιατρούς του Ε.Σ.Υ., οι οποίοι είναι Δημόσιοι Λειτουργοί, παρά τις θεωρητικές κατασκευές για τις ιδιαιτερότητες Δρ. ΜΙΧΑΗΛ Δ. ΜΙΧΑΗΛ Δικηγόρος παρ' Αρείω Πάγω Αθήνα, 1 Νοεμβρίου 2012 Κύριο Δημήτριο Βαρνάβα Πρόεδρο της Ομοσπονδίας Ενώσεων Νοσοκομειακών Γιατρών Ελλάδας (Ο.Ε.Ν.Γ.Ε.) Οδός Λαμίας, αριθ. 2 Αθήνα Κύριε

Διαβάστε περισσότερα

ίκτυο Υπηρεσιών Πληροφόρησης & Συμβουλευτικής εργαζομένων

ίκτυο Υπηρεσιών Πληροφόρησης & Συμβουλευτικής εργαζομένων Εργασιακά Θέματα ίκτυο Υπηρεσιών Πληροφόρησης & Συμβουλευτικής εργαζομένων «Αποζημίωση λόγω συνταξιοδότησης» ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Αποζημίωση λόγω συνταξιοδότησης 3 1.1 Γενικά 6 1.2 Δικαιούχοι 6 α) Ιδιωτικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩ ΙΚΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ

ΚΩ ΙΚΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΚΩ ΙΚΑΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΕ ΡΙΚΟ ΙΑΤΑΓΜΑ ΥΠ' ΑΡΙΘΜ. 216/25-7-2001 ΦΕΚ 167, ΤΕΥΧΟΣ Α ΠΡΟΟΙΜΙΟ Στο κείµενο περιλαµβάνονται οι σηµαντικότερες αρχές που αναφέρονται στη συµπεριφορά των νοσηλευτών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ 1. Εισαγωγή 1.1. Η λειτουργία του παρόντος διαδικτυακού τόπου www.transparency.gr υποστηρίζεται από το σωματείο «Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς» (στο εξής: ο «Φορέας») με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Σ.Ε.Ε. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ υπ αριθµ Αθήνα 4/1/2011 ΠΡΟΣ Τα Εργατικά Κέντρα και Οµοσπονδίες ύναµης Γ.Σ.Ε.Ε. Θέµα: Συλλογικές διαπραγµατεύσεις & Συλλογικές Συµβάσεις Εργασίας. 10 κρίσιµα σηµεία. Συνάδελφοι, Στις

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης

ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης Αρ. Πρωτ. 1290 Αθήνα 26/11/2014 Προς Συλλόγους Εκπαιδευτικών Π.Ε. ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης Το Δ.Σ. της Δ.Ο.Ε. έχει τονίσει

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

Tsibanoulis & Partners: Τι σημαίνει αστική ευθύνη οικονομικών διευθυντών για τις Α.Ε.

Tsibanoulis & Partners: Τι σημαίνει αστική ευθύνη οικονομικών διευθυντών για τις Α.Ε. Tsibanoulis & Partners: Τι σημαίνει αστική ευθύνη οικονομικών διευθυντών για τις Α.Ε. Οι διατάξεις περί ευθύνης των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου εφαρμόζονται και σε πρόσωπα που δεν είναι μέλη, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΧΡΗΣΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΧΡΗΣΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΟΣ Όροι Χρήσης Εάν επιθυμείτε να κάνετε χρήση του παρόντος διαδικτυακού τόπου και του ηλεκτρονικού καταστήματος all-about-sneakers.com, οφείλετε να αποδεχτείτε τους όρους χρήσης και αγορών όπως αυτοί εκτίθενται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης»

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης» Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου ----------------------------------------------------- Μεταπτυχιακό ίπλωµα

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Έξοδα κηδείας αποτέφρωση διάθεση του σώµατος µετά θάνατον ελεύθερη ανάπτυξη προσωπικότητας άρθρο 5 παρ. 1 Σ άρθρο 32 Α.Ν.

Έξοδα κηδείας αποτέφρωση διάθεση του σώµατος µετά θάνατον ελεύθερη ανάπτυξη προσωπικότητας άρθρο 5 παρ. 1 Σ άρθρο 32 Α.Ν. ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΑΡΙΘΜ. ΠΡΩΤ: ****/2003 Καταβολή από το ΙΚΑ εξόδων κηδείας που ολοκληρώνεται µε αποτέφρωση Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Μαρία Μητροσύλη Ειδική Επιστήµονας: Κωνσταντίνα Πρεβεζάνου Λέξεις-

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Νόμου Μέρος Α Άρθρο 1 Σύσταση ενεχύρου στις περιπτώσεις των νόμων 3213/2003, 3691/2008, 4022/2011, 2960/2001 και των υπόχρεων του νόμου

Σχέδιο Νόμου Μέρος Α Άρθρο 1 Σύσταση ενεχύρου στις περιπτώσεις των νόμων 3213/2003, 3691/2008, 4022/2011, 2960/2001 και των υπόχρεων του νόμου Σχέδιο Νόμου Μέρος Α Άρθρο 1 Σύσταση ενεχύρου στις περιπτώσεις των νόμων 3213/2003, 3691/2008, 4022/2011, 2960/2001 και των υπόχρεων του νόμου 2523/1997. 1. Στις περιπτώσεις που αναφέρονται περιοριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγήτρια: Ελένη Αθανασίου Ειδικός Επιστήμονας Αθήνα 15 Ιουλίου 2014 e-mail: elathanasiou@synigoroskatanaloti.gr Αριθ. Πρωτ.

Εισηγήτρια: Ελένη Αθανασίου Ειδικός Επιστήμονας Αθήνα 15 Ιουλίου 2014 e-mail: elathanasiou@synigoroskatanaloti.gr Αριθ. Πρωτ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Α ν ε ξ ά ρ τ η τ η Α ρ χ ή Αρμόδια: Δρ. Βασιλική Μπώλου Βοηθός Συνήγορος Καταναλωτή Εισηγήτρια: Ελένη Αθανασίου Ειδικός Επιστήμονας Αθήνα 15 Ιουλίου 2014 e-mail: elathanasiou@synigoroskatanaloti.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 ΠΕΡΙ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΑΡΑΠΟΝΩΝ ΚΑΙ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 ΠΕΡΙ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΑΡΑΠΟΝΩΝ ΚΑΙ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 ΠΕΡΙ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΑΡΑΠΟΝΩΝ ΚΑΙ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ Άρθρο 1801 : Γενικές διατάξεις περί υποβολής παραπόνων. 1. Κάθε στρατιωτικός του Π.Ν. έχει το δικαίωµα να υποβάλει παράπονο σύµφωνα µε τις διατάξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΑΣ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΣΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΑΣ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΣΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΑΣ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΣΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Θέμα: Ο Α, μόνιμος κάτοικος Σουηδίας, είναι κύριος ενός οικοπέδου που βρίσκεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Εργατικό ατύχημα... 2 1.1 Γενικά... 3 1.2 Προϋποθέσεις... 3 1.3 Υποχρέωση για πρόνοια... 3 Πηγές... 5 Συντακτική ομάδα...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 1. Εργατικό ατύχημα... 2 1.1 Γενικά... 3 1.2 Προϋποθέσεις... 3 1.3 Υποχρέωση για πρόνοια... 3 Πηγές... 5 Συντακτική ομάδα... ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εργατικό ατύχημα... 2 1.1 Γενικά... 3 1.2 Προϋποθέσεις... 3 1.3 Υποχρέωση για πρόνοια... 3 Πηγές... 5 Συντακτική ομάδα... 5 1 1. Εργατικό ατύχημα ΘΕΜΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ Η έννοια του εργατικού

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ)

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Σύμφωνα με το άρθρο 19 του ελληνικού Συντάγματος: "1. Το απόρρητο των

Διαβάστε περισσότερα

Για το αδίκηµα της παθητικής δωροδοκίας του άρθρου 235 Π.Κ. µε τις επιβαρυντικές περιπτώσεις του Ν. 1680/1950.

Για το αδίκηµα της παθητικής δωροδοκίας του άρθρου 235 Π.Κ. µε τις επιβαρυντικές περιπτώσεις του Ν. 1680/1950. Προτείνει: Για το αδίκηµα της παθητικής δωροδοκίας του άρθρου 235 Π.Κ. µε τις επιβαρυντικές περιπτώσεις του Ν. 1680/1950. Την άσκηση ποινικής δίωξης σε βάρος του πρώην Υπουργού, Αθανασίου Αποστόλου Τζοχατζόπουλου,

Διαβάστε περισσότερα

Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και

Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και LEGAL INSIGHT ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΝΟΜΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΗΜΕΝΗΣ ΠΩΛΗΣΗΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ Γιώργος Ψαράκης Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και έχει

Διαβάστε περισσότερα

«Θεσμός εξασφάλισης των επενδυτών και υποστήριξης της αξιοπιστίας της αγοράς των επενδυτικών υπηρεσιών»

«Θεσμός εξασφάλισης των επενδυτών και υποστήριξης της αξιοπιστίας της αγοράς των επενδυτικών υπηρεσιών» «Θεσμός εξασφάλισης των επενδυτών και υποστήριξης της αξιοπιστίας της αγοράς των επενδυτικών υπηρεσιών» Μέλος του «Συνεγγυητικού Κεφαλαίου Εξασφάλισης Επενδυτικών Υπηρεσιών» Η προστασία των επενδυτών και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΞΟΥΣΙΟΟΤΗΜΕΝΟΥ ΠΩΛΗΤΟΥ. Στην Αθήνα σήµερα την... του µηνός...του έτους... ηµέρα... µεταξύ των :

ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΞΟΥΣΙΟΟΤΗΜΕΝΟΥ ΠΩΛΗΤΟΥ. Στην Αθήνα σήµερα την... του µηνός...του έτους... ηµέρα... µεταξύ των : ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΞΟΥΣΙΟΟΤΗΜΕΝΟΥ ΠΩΛΗΤΟΥ Στην Αθήνα σήµερα την... του µηνός...του έτους... ηµέρα... µεταξύ των : α) της εταιρείας µε την επωνυµία TELESUITE LTD», η οποία έχει συσταθεί και λειτουργεί δυνάµει του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΣΤΗ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΣΤΗ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΨΥΚΑΠ) Μιχαλακολούλου 173 115 27 ΑΘΗΝΑ Τηλ.: 2106462797 Δικτυακός Τόπος: http://www.psychodrama.gr Ηλεκτρονική Διεύθυνση: kostas.letsios@psychodrama.gr

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4. Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.2000 Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Χειριστής: Γιώργος Καµίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΡΧΕΙΑ, ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, 2 32. H προστασία του ηθικού δικαιώματος στις ψηφιακές βιβλιοθήκες

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΡΧΕΙΑ, ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, 2 32. H προστασία του ηθικού δικαιώματος στις ψηφιακές βιβλιοθήκες ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΡΧΕΙΑ, ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, 2 32 3 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2006 H προστασία του ηθικού δικαιώματος στις ψηφιακές βιβλιοθήκες Δρ.Ν.,., Μαρία Δάφνη Παπαδοπούλου, LL.Μ.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ ΥΠ ΑΡΙΘ. 2774 ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΣΤΟΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΌ ΤΟΜΕΑ ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ / ΑΡ.ΦΥΛΛΟΥ 287 / 22 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1999

ΝΟΜΟΣ ΥΠ ΑΡΙΘ. 2774 ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΣΤΟΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΌ ΤΟΜΕΑ ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ / ΑΡ.ΦΥΛΛΟΥ 287 / 22 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1999 ΝΟΜΟΣ ΥΠ ΑΡΙΘ. 2774 ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΣΤΟΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΌ ΤΟΜΕΑ ΤΕΥΧΟΣ ΠΡΩΤΟ / ΑΡ.ΦΥΛΛΟΥ 287 / 22 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1999 Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ Λαμβανομένων υπόψη του μεγέθους της ΑΕΠΕΥ, καθώς και της φύσεως, της κλίμακας και της πολυπλοκότητας των επιχειρηματικών της δραστηριοτήτων,

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΥΤΟΔΙΚΑΙΗ ΔΥΝΗΤΙΚΗ ΘΕΣΗ ΣΕ ΑΡΓΙΑ

1. ΑΥΤΟΔΙΚΑΙΗ ΔΥΝΗΤΙΚΗ ΘΕΣΗ ΣΕ ΑΡΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΚΑΙ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ ΜΕΤΑΒΟΛΗ (ΑΛΛΑΓΗ) ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΤΟΥ ΕΡΓΟΔΟΤΗ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ... 2 1. Η έννοια της μεταβολής του προσώπου του εργοδότη... 2 Πηγές... 7 Συντακτική ομάδα... 7 1 ΜΕΤΑΒΟΛΗ (ΑΛΛΑΓΗ) ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΤΥΧΕΡΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΠΟΥ ΔΙΕΞΑΓΟΝΤΑΙ ΜΕΣΩ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΠΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΜΕΣΩΝ

ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΤΥΧΕΡΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΠΟΥ ΔΙΕΞΑΓΟΝΤΑΙ ΜΕΣΩ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΠΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΜΕΣΩΝ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΤΥΧΕΡΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ ΠΟΥ ΔΙΕΞΑΓΟΝΤΑΙ ΜΕΣΩ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΠΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΜΕΣΩΝ (άρθρο 53 παράγραφος 6 του ν.4002/2011 όπως τροποποιήθηκε και ισχύει) ΜΕΡΟΣ Ι.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΡΤΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ

ΟΡΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΡΤΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΚΑΡΤΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΙΣΤΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ IATRICA 1. Η Εταιρεία με την επωνυμία IATRICA ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΓΙΑΤΡΩΝ, με Α.Φ.Μ. 800542860, Δ.Ο.Υ. ΦΑΕ ΑΘΗΝΩΝ και Έδρα

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα: Εγκύκλιος επί του άρθρου 1 του Ν. 3302/2004

Θέµα: Εγκύκλιος επί του άρθρου 1 του Ν. 3302/2004 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΕΝ. /ΝΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΟΡΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΧΡΟΝΙΚΩΝ ΟΡΙΩΝ Αθήνα, 01 Μαρτίου 2005 Αριθµ.Πρωτ:οίκ.3392 ΠΡΟΣ: Όπως ο Πίνακας ιανοµής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΥ ΩΣ ΘΕΣΜΟΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΥ ΩΣ ΘΕΣΜΟΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΥ ΩΣ ΘΕΣΜΟΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Στέργιος Βλαχόπουλος 1 και ημήτρης Α. Χρηστίδης 2 ιεύθυνση:.α. Χρηστίδης: Τμήμα Ψυχολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ DATE. Γενικές πληροφορίες για χρήση της υπηρεσίας

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ DATE. Γενικές πληροφορίες για χρήση της υπηρεσίας ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ DATE Γενικές πληροφορίες για χρήση της υπηρεσίας Η Υπηρεσία Date by InternetQ (εφεξής καλούµενη η Υπηρεσία ) έχει δηµιουργηθεί από την εταιρία «ΙΝΤΕRNETQ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΜΙΣΘΟΥ ΕΠΙΣΧΕΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ... 2 1. Μέτρα προστασίας μισθού... 3 2. Επίσχεση εργασίας... 5 2.1 Πώς ασκείται νομίμως η επίσχεση εργασίας... 6 2.2 Άρση Ματαίωση επίσχεσης εργασίας...

Διαβάστε περισσότερα

1.ΟΡΙΣΜΟΣ, ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ

1.ΟΡΙΣΜΟΣ, ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΩ ΙΚΑΣ ΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΕΦΑΜ Στις καταστατικές αρχές και τους στόχους της ΕΕΦΑΜ η οριοθέτηση των ηθικών κανόνων και πρακτικών στην άσκηση του Φαρµακευτικού Marketing, αποτελεί πρώτιστο δεδοµένο και ανάγκη

Διαβάστε περισσότερα

site : www.ktimel.gr e-mail : ktimel@ktimel.gr

site : www.ktimel.gr e-mail : ktimel@ktimel.gr ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ (ISO 9001:2000) ΚΤΗΜΕΛ Α.Ε. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ : ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ :........ Προς : ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ Εγκατάσταση συστήµατος διαχείρισης ποιότητας (ISO 9001:2000) για την διασφάλιση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ. Ενημέρωση Χρηστών. του Δικτυακού Τόπου www.football-integrity.gr Όροι χρήσης Ενημέρωση Χρηστών

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ. Ενημέρωση Χρηστών. του Δικτυακού Τόπου www.football-integrity.gr Όροι χρήσης Ενημέρωση Χρηστών ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ του Δικτυακού Τόπου www.football-integrity.gr Όροι χρήσης Ενημέρωση Χρηστών Ενημέρωση Χρηστών Η Διεθνής Διαφάνεια-Ελλάς, σύμφωνα με το περιεχόμενο και την εφαρμογή του ν. 2472/1997, ενημέρωνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ

ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 1. Ορισμός εμπορικής πράξης (σελ.77) 2. Αντικειμενικό, υποκειμενικό, μικτό και σύστημα οργανωμένης επιχείρησης.(σελ.77-79) 3. Πρωτότυπα(φύσει) εμπορικές πράξεις του χερσαίου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΠΚΕ/ΠΕΡΙΟΧΗ ΒΟΛΟΥ 8021022Α/26-05-2015

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΠΚΕ/ΠΕΡΙΟΧΗ ΒΟΛΟΥ 8021022Α/26-05-2015 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΒΟΛΟΥ ΛΑΡΙΣΗΣ-ΤΖΑΒΕΛΑ 38334 ΒΟΛΟΣ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΠΚΕ/ΠΕΡΙΟΧΗ ΒΟΛΟΥ 8021022Α/26-05-2015 ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΤΩΝ ΚΤΙΡΙΩΝ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΔΠΚΕ/

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Ασθένεια και stress Ο φόβος της πιθανής ασθένειας και η αγωνία για την επιβίωση Ο φόβος της απώλειας του ελέγχου ζωτικών λειτουργιών Ο φόβος της καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ο Σ ΕΝΣΤΑΣΗ ΑΚΥΡΟΤΗΤΑΣ ΛΗΨΗΣ DNA

Π Ρ Ο Σ ΕΝΣΤΑΣΗ ΑΚΥΡΟΤΗΤΑΣ ΛΗΨΗΣ DNA 1 ΚΩΣΤΑΣ ΑΛ. ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ Δ Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΚΑΝΙΓΓΟΣ 23-3ος ΟΡ. - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 38 34 545, 33 00 690 FAX 33 00 690 Π Ρ Ο Σ Τον 33 ο Ανακριτή του Πρωτοδικείου Αθηνών ΕΝΣΤΑΣΗ ΑΚΥΡΟΤΗΤΑΣ ΛΗΨΗΣ DNA ΑΙΤΗΜΑ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΥΘΥΝΕΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΟΥ ΚΟΚΑΡΙΔΑ ΧΡΥΣΑ ΠΕ1707 ΜΑΘΗΤΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

ΟΙ ΕΥΘΥΝΕΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΟΥ ΚΟΚΑΡΙΔΑ ΧΡΥΣΑ ΠΕ1707 ΜΑΘΗΤΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΟΙ ΕΥΘΥΝΕΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΟΥ 1 ΚΟΚΑΡΙΔΑ ΧΡΥΣΑ ΠΕ1707 ΜΑΘΗΤΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ Ο ηλεκτρολόγος κατά την άσκηση του επαγγέλματός του φέρει αστικές, ποινικές, κοινωνικές και ηθικές ευθύνες Σκοπός της εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΙΙ ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΤΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ

ΤΜΗΜΑ ΙΙ ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΤΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ Περιεχόµενα ΤΜΗΜΑ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ 1. Ασφάλιση και ιδιωτικό ασφαλιστικό δίκαιο 1.1. Έννοιες 1.1.Α. Το ασφαλιστικό δίκαιο Σελ. 3 1.1.Β. Ειδικότερα: Το δίκαιο της ασφαλιστικής σύµβασης Σελ. 4 1.2.

Διαβάστε περισσότερα

βιβλίου. ββ ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ

βιβλίου. ββ ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ Τεχνολογική προστασία & ψηφιακή διαχείριση του βιβλίου. ββ Τετάρτη 19 Ιανουαρίου 2011, EKEBI Ευαγγελία Βαγενά, ΔΝ, DEA ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ vagena@dsa.gr Από τον Γουτεμβέργιο ως τον Bill

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ ΈΓΓΡΑΦΟ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Α: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ 1. Εισαγωγή Το Συγκρότημα Τράπεζας Κύπρου (που περιλαμβάνει την Τράπεζα Κύπρου Δημόσια Εταιρεία Λτδ, τις θυγατρικές της εταιρείες καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ «ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» ΤΗΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΤΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ «ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» ΤΗΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΤΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Γ Ε Ν Ι Κ Α Τα ακόλουθα αφορούν αποκλειστικά και μόνο στην ενότητα «ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» της ιστοσελίδας www.oeetak.gr του Περιφερειακού Τμήματος Ανατολικής Κρήτης του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (O.E.E.T.A.K.),

Διαβάστε περισσότερα

Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α ( ιά ιεραρχία ΓΕΕΘΑ) ΓΕΕΘΑ/Γραφείο Νοµικού Συµβούλου Αθήνα, 15 Φεβ 2007

Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α ( ιά ιεραρχία ΓΕΕΘΑ) ΓΕΕΘΑ/Γραφείο Νοµικού Συµβούλου Αθήνα, 15 Φεβ 2007 Ρυµούλκηση στο Αιγαίο Κανονισµός 3577/92 της ΕΕ ιαφορά σε σχέση µε το SAR Λοιπές συναφείς επισηµάνσεις * Βασιλείου Γ. Μακρή, Στρατιωτικού ικαστή, Νοµικού Συµβούλου Γ.Ε.ΕΘ.Α * Το κείµενο που ακολουθεί συντάχθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ. 1. Ν. 1667/1986,Αστικοί συνεταιρισμοί και άλλες διατάξεις.

ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ. 1. Ν. 1667/1986,Αστικοί συνεταιρισμοί και άλλες διατάξεις. ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ 1. Ν. 1667/1986,Αστικοί συνεταιρισμοί και άλλες διατάξεις. Αρ. 1 1. Αστικός συνεταιρισμός είναι εκούσια ένωση προσώπων με οικονομικό σκοπό, η οποία, χωρίς να αναπτύσσει δραστηριότητες αγροτικής

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 35/2012

Α Π Ο Φ Α Σ Η 35/2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 22-03-2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/2168/22-03-2012 Α Π Ο Φ Α Σ Η 35/2012 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

H ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ 29/12/2010 www.sate.gr. Πώς θα διενεργηθεί η κεφαλαιοποίηση υπεραξιών από την αναπροσαρµογή των ακινήτων

H ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ 29/12/2010 www.sate.gr. Πώς θα διενεργηθεί η κεφαλαιοποίηση υπεραξιών από την αναπροσαρµογή των ακινήτων Πώς θα διενεργηθεί η κεφαλαιοποίηση υπεραξιών από την αναπροσαρµογή των ακινήτων Οι ανώνυµες εταιρείες, οι ΕΠΕ, οι συνεταιρισµοί, καθώς και οι οµόρρυθµες και ετερόρρυθµες εταιρείες πρέπει µέχρι 31.12.2010

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ του Συνδέσμου Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ)

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ του Συνδέσμου Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ) ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ του Συνδέσμου Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ) Άρθρο 1. Γενικές Αρχές 1.1 Ο Κώδικας Δεοντολογίας Εσωτερικός Κανονισμός (εφεξής Κώδικας Δεοντολογίας) περιέχει τις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ BULK SMS ΤΗΣ CYTACOM SOLUTIONS

ΟΡΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ BULK SMS ΤΗΣ CYTACOM SOLUTIONS ΟΡΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ BULK SMS ΤΗΣ CYTACOM SOLUTIONS 1. ΓΕΝΙΚΑ 1.1 Η Υπηρεσία Μαζικής Αποστολής Μηνυμάτων (Bulk SMS) (που στο εξής θα καλείται «η Υπηρεσία») παρέχει τη δυνατότητα σε οποιοδήποτε νομικό ή φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟΔΟΤΙΚΗ ΑΣΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Παράγων θεραπείας η Ιδιωτική Ασφάλιση

ΕΡΓΟΔΟΤΙΚΗ ΑΣΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Παράγων θεραπείας η Ιδιωτική Ασφάλιση ΕΡΓΟΔΟΤΙΚΗ ΑΣΤΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Παράγων θεραπείας η Ιδιωτική Ασφάλιση Του Γιώργου Κουτίνα (*) Είναι γεγονός πως η εντατικοποίηση της παραγωγικής διαδικασίας και οι ευρύτερες συνέπειες της παγκοσμιοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Η νομική διάσταση των σπάνιων νοσημάτων.

Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Η νομική διάσταση των σπάνιων νοσημάτων. 1 Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Θέμα ημερίδας: Χρόνος ημερίδας: Σπάνια νοσήματα και Ε.Σ.Υ. 21-6-09, ώρα 09:30 π.μ. 13:30 μ.μ.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Α) Το νοµοθετικό έργο ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Η παλαιότερη ιστορικά, αλλά και σηµαντικότερη αρµοδιότητα της Βουλής είναι η νοµοθετική, δηλαδή η θέσπιση γενικών και απρόσωπων κανόνων δικαίου. Τη νοµοθετική

Διαβάστε περισσότερα

18(Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως:

18(Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψηφίζει ως ακολούθως: Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4430, 21.2.2014 Ν. 18(Ι)/2014 18(Ι)/2014 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Προοίμιο. Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ: L. 280, 26.10.2010,

Διαβάστε περισσότερα

Όροι χρήσης διαδικτυακού τόπου της Nestlé

Όροι χρήσης διαδικτυακού τόπου της Nestlé Όροι χρήσης διαδικτυακού τόπου της Nestlé Ευχαριστούμε που επισκεφτήκατε αυτόν τον διαδικτυακό τόπο. Παρακαλούμε διαβάστε προσεκτικά τους όρους χρήσης του διαδικτυακού τόπου της Nestlé που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η :

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 4 4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΗΜΟΣΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν Παράδοση 3η : Παραγωγή (έκδοση) της Διοικητικής πράξης και η Διοικητική Διαδικασία. Ανάκληση των Διοικητικών πράξεων.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε.

ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε. ` ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε. Όμιιλος ΟΤΕ Κώδιικας Δεοντολογίίας γιια την προστασίία των διικαιιωμάτων του ατόμου κατά την επεξεργασίία των προσωπιικών δεδομένων του εντός του Ομίίλου ΟΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 17-02-2014 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/702-1/17-02-2014 Γ Ν Ω Μ Ο Ο Τ Η Σ Η 1/2014

Αθήνα, 17-02-2014 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/702-1/17-02-2014 Γ Ν Ω Μ Ο Ο Τ Η Σ Η 1/2014 Αθήνα, 17-02-2014 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/702-1/17-02-2014 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Γ Ν Ω Μ Ο Ο Τ Η Σ Η 1/2014 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα, συνήλθε µετά από πρόσκληση

Διαβάστε περισσότερα

Ε Θ Ν Ι Κ Η Ε Π Ι Τ Ρ Ο Π Η Β Ι Ο Η Θ Ι Κ Η Σ Γ Ν Ω Μ Η ΜΕΤΑ ΟΤΙΚΑ ΛΟΙΜΩ Η ΝΟΣΗΜΑΤΑ: ΗΜΟΣΙΟ ΣΥΜΦΕΡΟΝ ΚΑΙ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ

Ε Θ Ν Ι Κ Η Ε Π Ι Τ Ρ Ο Π Η Β Ι Ο Η Θ Ι Κ Η Σ Γ Ν Ω Μ Η ΜΕΤΑ ΟΤΙΚΑ ΛΟΙΜΩ Η ΝΟΣΗΜΑΤΑ: ΗΜΟΣΙΟ ΣΥΜΦΕΡΟΝ ΚΑΙ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ Ε Θ Ν Ι Κ Η Ε Π Ι Τ Ρ Ο Π Η Β Ι Ο Η Θ Ι Κ Η Σ Γ Ν Ω Μ Η ΜΕΤΑ ΟΤΙΚΑ ΛΟΙΜΩ Η ΝΟΣΗΜΑΤΑ: ΗΜΟΣΙΟ ΣΥΜΦΕΡΟΝ ΚΑΙ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ Η Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής, σε επανειληµµένες συνεδριάσεις, εξέτασε το ζήτηµα των αποδεκτών

Διαβάστε περισσότερα

Συντάκτης: Κοντάκος Ηλίας, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Ιδ. Δικαίου Παν/μίου Αθηνών

Συντάκτης: Κοντάκος Ηλίας, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Ιδ. Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Συντάκτης: Κοντάκος Ηλίας, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Ιδ. Δικαίου Παν/μίου Αθηνών 1. Έννοια και διακρίσεις των νομικών προσώπων Νομικό πρόσωπο είναι ένωση προσώπων ή σύνολο περιουσίας που επιδιώκει ή εξυπηρετεί

Διαβάστε περισσότερα

Πώς µϖορώ να ϖροστατεύσω το έργο µου στο ψηφιακό ϖεριβάλλον; (ϖρόληψη & καταστολή) Μαρία Γ. Σινανίδου, Int. IP LL.M. ικηγόρος Εϖιστηµονική Συνεργάτις Ο.Π.Ι. 09.03.2011 Υϖουργείο Πολιτισµού & Τουρισµού

Διαβάστε περισσότερα

849 Ν. 105(Ι)/95. Ε.Ε. Παρ. 1(1) Αρ. 3028, 29.12.95

849 Ν. 105(Ι)/95. Ε.Ε. Παρ. 1(1) Αρ. 3028, 29.12.95 Ε.Ε. Παρ. 1(1) Αρ. 3028, 29.12.95 849 Ν. 105(Ι)/95 Ο περί Ελαττωματικών Προϊόντων (Αστική Ευθύνη) Νόμος του 1995 εκδίδεται με δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας σύμφωνα με το Άρθρο

Διαβάστε περισσότερα

Αριθµός 188(Ι) του 2004 ΝΟΜΟΣ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ TO NΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΥΠΟΓΡΑΦΕΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ ΤΟΥ 2004

Αριθµός 188(Ι) του 2004 ΝΟΜΟΣ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ TO NΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΥΠΟΓΡΑΦΕΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΣΥΝΑΦΗ ΘΕΜΑΤΑ ΤΟΥ 2004 Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι) Αρ. 3852, 30.4.2004 Ν. 188(Ι)/2004 Ο περί του Νοµικού Πλαισίου για τις Ηλεκτρονικές Υπογραφές καθώς και για Συναφή Θέµατα Νόµος του 2004 εκδίδεται µε δηµοσίευση στην Επίσηµη Εφηµερίδα της

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Προστασίας των Προσωπικών Δεδομένων και Ασφαλείας

Πολιτική Προστασίας των Προσωπικών Δεδομένων και Ασφαλείας Πολιτική Προστασίας των Προσωπικών Δεδομένων και Ασφαλείας Η προστασία και ασφάλεια των προσωπικών δεδομένων και των πληροφοριών υγείας είναι πρωταρχικής σημασίας για την εταιρεία Outcome Sciences, Inc.

Διαβάστε περισσότερα

Κανονισμός Λειτουργίας

Κανονισμός Λειτουργίας Κανονισμός Λειτουργίας Υπηρεσίας Παροχής Συνδρομής και Πληροφόρησης για θέματα Διαφθοράς «ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΤΩΡΑ!» Α. ΠΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 1. Υπηρεσία Παροχής Συνδρομής και Πληροφόρησης για θέματα Διαφθοράς 1.1. Το Σωματείο

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την υποβολή αίτησης ρύθµισης των οφειλών υπερχρεωµένων φυσικών προσώπων στο Ειρηνοδικείο

Οδηγίες για την υποβολή αίτησης ρύθµισης των οφειλών υπερχρεωµένων φυσικών προσώπων στο Ειρηνοδικείο Οδηγίες για την υποβολή αίτησης ρύθµισης των οφειλών υπερχρεωµένων φυσικών προσώπων στο Ειρηνοδικείο Α. ΠΕ ΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Ποιοι υπάγονται στο νόµο 3869/2010: Αίτηση για ρύθµιση οφειλών και απαλλαγή έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Ο περί Πωλήσεως Γης (Ειδική Εκτέλεση) Νόµος (ΚΕΦ.232)

Ο περί Πωλήσεως Γης (Ειδική Εκτέλεση) Νόµος (ΚΕΦ.232) Ο περί Πωλήσεως Γης (Ειδική Εκτέλεση) Νόµος (ΚΕΦ.232) Συνοπτικός τίτλος 1. Ο παρών Νόµος θα αναφέρεται ως ο περί Πωλήσεως Γης (Ειδική Εκτέλεση) Νόµος. Διατυπώσεις αναγκαίες για την εκτέλεση σύµβασης 2.

Διαβάστε περισσότερα