ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ"

Transcript

1 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Τόμος 13, Τεύχος 3 (Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2014) _ΕΙΔΙΚΟ ΑΡΘΡΟ_ Μεταμοσχεύσεις και «εικαζόμενη συναίνεση»: οι νόμοι 2737/1999 και 3984/2011, η διεθνής εμπειρία και η ματιά προς το μέλλον Παναγιώτου Αθανάσιος Δικηγόρος LLM στο Ιατρικό Δίκαιο Queen Mary, University of London ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η δωρεά οργάνων και το ζήτημα της συναίνεσης στις post-mortem μεταμοσχεύσεις αποτελούν αντικείμενο νομοθέτησης σε πολλές χώρες. Στόχοι της εκάστοτε νομοθεσίας είναι αφ ενός η μεγαλύτερη δυνατή αύξηση των διαθέσιμων οργάνων και αφετέρου ο ταυτόχρονος σεβασμός στην αξιοπρέπεια και στο δικαίωμα αυτοπροσδιορισμού του θανόντος δότη. Τα τελευταία χρόνια αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έχουν εισαγάγει το σύστημα της εικαζόμενης συναίνεσης. Στην Ελλάδα μέχρι την 1η Ιουνίου του 2013 ίσχυε το σύστημα της δηλούμενης συναίνεσης και της κάρτας δωρητή, με την οικογένεια του θανόντος να έχει σε κάθε περίπτωση αποφασιστικό ρόλο. Το συγκεκριμένο σύστημα, με δεδομένο πως η Ελλάδα είχε από τα χαμηλότερα ποσοστά διαθέσιμων οργάνων, απέτυχε εκ των πραγμάτων στο βασικό του στόχο. Από τον Ιούνιο του 2013 και με τον ν.3984/2011, ωστόσο, ισχύει το σύστημα της εικαζόμενης συναίνεσης στην ήπια εκδοχή του αφού η οικογένεια του θανόντος δότη εξακολουθεί να συμμετέχει ενεργά στη λήψη οποιασδήποτε απόφασης για αφαίρεση των οργάνων. Το σύστημα της εικαζόμενης συναίνεσης όπως έχει προκύψει κατά τη συζήτηση του ζητήματος και την εφαρμογή της στο εξωτερικό- παρουσιάζει πλεονεκτήματα αλλά και αρκετά μειονεκτήματα. Για το λόγο αυτό η επέμβαση του νομοθέτη στον τρόπο συναίνεσης δεν είναι αρκετή για την επίτευξη του στόχου της αύξησης των διαθέσιμων οργάνων, αλλά απαιτούνται κι άλλες παρεμβάσεις σε επίπεδο οργανωτικό/κρατικό, σε επίπεδο νοοτροπίας της κοινωνίας και πολιτών και σε επίπεδο νοοτροπίας του ιατρικού προσωπικού. Λέξεις Κλειδιά: Δωρεά οργάνων, post-mortem, μεταμόσχευση, εικαζόμενη συναίνεση, δηλούμενη συναίνεση, Ν.3984/2011. Υπεύθυνος αλληλογραφίας: Παναγιώτου Αθανάσιος, Σπετσών 7 Αγία Παρασκευή,Αθήνα, Τ.Κ.: 15342, Rostrum of Asclepius - To Vima tou Asklipiou Journal Volume 13, Issue 3 (July September 2014) SPECIAL ARTICLE Organ transplantation and presumed consent: the laws n.2737/1999 and n. 3984/2011, the international experience and the glimpse at the future Panagiotou Athanasios Attorney-at-law, LLM in Medical Law, Queen Mary University of London ABSTRACT Organ donation and the issue of consent in cadaveric donations are subject of legislation in many countries. The major goals of legislation in this case are both the increase of the available organs and the respect of the dead donor s wishes. During the last years many European countries have adopted the system of presumed consent (opt out system).in Greece, until the 1st of June 2013 an opt-in system (donor s card) had been implemented with the dead donor s family playing a decisive role in nearly every case. The opt-in system, taking into account that Greece had one of the lowest rates of organ donations was proved to be unsuccessful concerning its major goal. However from June 2013 (law n.3984/2011) Greece adopted a system of presumed consent as the dead donor s family continues to play an important role in the decisions (soft opt-out) The system of presumed consent as we know from the discussion which has taken place abroad as well as from its implementation in various countries-has both advantages and drawbacks. As a result, it is apparent that simply legislating the system of consent in organ donation is not enough in order to increase the number of available organs. Consequently, other solutions should also be adopted; solutions related to the organization of public services and the mentality of both the society and health professionals towards the issue of organ donation. Keywords: Organ donation, cadaveric donations, presumed consent, opt-in system, opt-out system, law 3984/2011. Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας Σελίδα 259

2 Μεταμοσχεύσεις και «εικαζόμενη συναίνεση»: οι νόμοι 2737/1999 και 3984/2011, η διεθνής εμπειρία και η ματιά προς το μέλλον Corresponding Author: Panagiotou Athanasios, Spetson 7, Agia Paraskevi, Athens, Greece, PC:15342, ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ό πως πολύ συχνά λέγεται, η δωρεά οργάνων συνιστά δώρο ζωής και η αντίστοιχη ιατρική πράξη, η μεταμόσχευση οργάνων εφόσον στεφθεί με επιτυχία μπορεί να δώσει την ευκαιρία σε άτομα με σοβαρότατα προβλήματα υγείας να έχουν μία καθημερινότητα με αισθητά βελτιωμένη ποιότητα ζωής. Το ζήτημα της έλλειψης διαθέσιμων οργάνων με τη συνακόλουθη συνέπειά του (η ζήτηση να είναι μικρότερη από την προσφορά οργάνων) αποτελεί σημαντικό πρόβλημα σε όλες σχεδόν τις χώρες του Δυτικού Κόσμου. Στα περισσότερα κράτη έχει γίνει προσπάθεια να αντιμετωπιστεί η έλλειψη οργάνων μέσω νομοθετικής παρέμβασης και ρύθμισης του ζητήματος. Με δεδομένο πως η πλειονότητα των δωρεών αφορά νεκρούς δότες (post mortem) η έμφαση των νομοθετών ανά τον κόσμο έχει δοθεί στον τρόπο με τον οποίο δίδεται η συναίνεση από τον θανόντα δότη (όσο αυτός ήταν εν ζωή) καθώς και στο ρόλο της οικογένειάς του. Τα τελευταία χρόνια λαμβάνοντας υπ όψη πως το βασικό ζητούμενο κάθε νομοθεσίας είναι η αύξηση του αριθμού των διαθέσιμων οργάνων (χωρίς,όμως, να προσβάλλονται βάναυσα ούτε η προσωπικότητα και η αυτονομία του δότη ούτε να παρακάμπτεται η επιθυμία του ίδιου ή της οικογένειά του) πολλές χώρες τείνουν να υιοθετήσουν το σύστημα της «ήπιας» εικαζόμενης συναίνεσης όπου οι υποψήφιοι δότες μπορούν όσο ζουν να δηλώσουν ρητώς την επιθυμία τους να μην γίνουν δότες όταν αποβιώσουν-δήλωση που καταγράφεται σε ειδικά μητρώα. Η μη ύπαρξη τέτοιας δήλωσης εναντίωσης τεκμαίρεται ως συναίνεση και τα όργανα μπορούν να αφαιρεθούν. Στα «ήπια» συστήματα απαιτείται -ως επί το πλείστονκαι η συμφωνία της οικογένειας. Αντίθετα, στα συστήματα της δηλούμενης συναίνεσης, οι υποψήφιοι δότες να πρέπει να έχουν εκφράσει ρητά την επιθυμία τους να γίνουν δότες. Σε περίπτωση αδράνειάς τους η λήψη της απόφασης γίνεται από την οικογένεια. Στο παρόν άρθρο θα εξεταστεί το νέο νομοθετικό πλαίσιο που ισχύει από την 1 η Ιουνίου 2013 στην Ελλάδα και θα συγκριθεί με το προϊσχύον νομοθετικό καθεστώς και επίσης θα παρουσιαστούν τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα της εικαζόμενης συναίνεσης μέσω των επιχειρημάτων που έχουν διατυπωθεί κατά τη σχετική συζήτηση σε χώρες της αλλοδαπής καθώς και όσα έχουν προκύψει κατά την εφαρμογή της σε άλλες χώρες. Τέλος, αξιοποιώντας το παράδειγμα που προσφέρει το Ισπανικό μοντέλο θα επιχειρηθεί ν απαντηθεί το ερώτημα αν μια στοχευμένη νομοθετική παρέμβαση σχετικά με τον τρόπο παροχής συναίνεσης είναι Σελίδα 260 ISSN: Περιοδικό το ΒΗΜΑ του ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ 2014

3 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Τόμος 13, Τεύχος 3 (Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2014) αρκετή για την αύξηση των μεταμοσχεύσεων χώρες του Δυτικού Κόσμου με κάποιους να ή είναι απαραίτητες κι άλλες παρεμβάσεις ώστε ένα σύστημα μεταμοσχεύσεων να είναι λειτουργικό και αποτελεσματικό. είναι υπέρ της εικαζόμενης κι άλλοι της δηλούμενης συναίνεσης. Τα επιχειρήματα της μίας και της άλλης πλευράς είναι πολλά και ισχυρά και περιστρέφονται γύρω από δύο Η ελληνική μεταμοσχευτική νομοθεσία: μία σύντομη ανασκόπηση Οι μεταμοσχεύσεις λαμβάνουν χώρα στην Ελλάδα από το Το ζήτημα των μεταμοσχεύσεων ρυθμίστηκε νομοθετικά για πρώτη φορά με το νόμο 821/1978 και ακολούθησαν οι ρυθμίσεις των νόμων 1383/1983 και 2737/1999. Ωστόσο, η «θλιβερή διαπίστωση πως η Ελλάδα κατέχει την τελευταία θέση σε ευρωπαϊκό επίπεδο βασικούς άξονες: αφ ενός την προστασία της προσωπικότητας, της αυτονομίας και της αξιοπρέπειας του θανόντος και της οικογένειάς του και αφ ετέρου την ανάγκη αύξησης των διαθέσιμων οργάνων και κάλυψης των μεταμοσχευτικών αναγκών (ώστε να σωθούν ζωές). Δεν θα πρέπει, άλλωστε να λησμονείται, πως το ζητούμενο σε κάθε περίπτωση είναι η εξισορρόπηση των στοιχείων αυτών. στις μεταμοσχεύσεις οργάνων» και η μη επάρκεια των εγχώριων διαθέσιμων οργάνων για την κάλυψη των μεταμοσχευτικών αναγκών οδήγησαν στην ψήφιση του Ν.3984/ Το παρόν άρθρο εστιάζεται σε εκείνο το σημείο του νόμου που αποτέλεσε τη μεγαλύτερη τομή σε σχέση με τον προηγούμενο νόμο: το σύστημα της συναίνεσης που παρέχεται από τον ενήλικο δότη στις post-mortem μεταμοσχεύσεις. Η συγκεκριμένη αλλαγή, αν και προκάλεσε τις περισσότερες αντιδράσεις και την εντονότερη κριτική αποτελεί τη διάταξη-κλειδί μέσω της οποίας ο νομοθέτης επιδιώκει να επιλύσει το πρόβλημα που προαναφέρθηκε. Το ζήτημα της συναίνεσης, άλλωστε, εξακολουθεί να αποτελεί τον πυρήνα της συζήτησης του δικαίου των μεταμοσχεύσεων σε όλες τις Ο Ν.2737/1999: η δηλούμενη συναίνεση και η αποτυχία της Αρχικά θα εξεταστεί το σύστημα που είχε εισαχθεί στην Ελλάδα με τον προϊσχύσαντα Ν.2737/1999. Το σύστημα αυτό ήταν το σύστημα της δηλούμενης συναίνεσης (κάρτας δωρητή) του θανόντος δότη. Πιο συγκεκριμένα όσο ο θανών δότης βρισκόταν εν ζωή θα έπρεπε να έχει δηλώσει ρητά τη συναίνεσή του στην post mortem αφαίρεση τω οργάνων του. Εάν ο υποψήφιος δότης είχε δηλώσει εγγράφως τη συναίνεσή του, η αφαίρεση των οργάνων μπορούσε σε κάθε περίπτωση να διενεργηθεί. Ωστόσο, θα πρέπει να σημειωθεί πως σύμφωνα με τον Εθνικό Οργανισμό Μεταμοσχεύσεων (ΕΟΜ) στην πράξη ακόμα και όταν ίσχυε η δηλούμενη Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας Σελίδα 261

4 Μεταμοσχεύσεις και «εικαζόμενη συναίνεση»: οι νόμοι 2737/1999 και 3984/2011, η διεθνής εμπειρία και η ματιά προς το μέλλον συναίνεση, σε κάθε περίπτωση ο Οργανισμός ζητούσε τη συναίνεση των συγγενών του θανόντος. Αντιθέτως εάν ο θανών δεν είχε εκφραστεί ρητώς πάνω στο ζήτημα, αυτό δεν ερμηνευόταν ως αυτόματη αποδοχή της αφαίρεσης και η διενέργειά της ή μη εξαρτάτο από τη συμφωνία των οικείων του. 3 Όπως πολύ εύστοχα έχει διατυπωθεί ο Ν. 2737/1999 καθιέρωσε το σύστημα της ενσυνείδητης υπό ευρεία έννοια συναίνεσης συνδυάζοντας το σύστημα βούλησης του θανόντος κατά τη διάρκεια της ζωής του με την έλλειψη αντίρρησης των συγγενών του για την αφαίρεση των οργάνων. 3 Αν και η κριτική αποτίμηση του νόμου αυτού δεν συμπεριλαμβάνεται στους σκοπούς του άρθρου, θα ήταν χρήσιμο να γίνουν οι εξής παρατηρήσεις: σε σχέση με τον έναν από τους δύο στόχους κάθε μεταμοσχευτικής νομοθεσίας που είναι η προστασία και ο σεβασμός της αυτονομίας και της προσωπικότητας του θανόντος δότη η αποτελεσματικότητά του ήταν αμφίβολη. Και τούτο, διότι ακόμα και σε περίπτωση που ο θανών διέθετε κάρτα δωρητή, η οικογένειά του εξακολουθούσε άτυπα να έχει τον τελευταίο λόγο, ενώ σε περίπτωση που ο θανών δεν επιθυμούσε να γίνει δωρητής δεν του δινόταν η δυνατότητα επίσημης καταγραφής της άρνησης με συνέπεια να μπορεί και πάλι να παρακαμφθεί η επιθυμία του μέσω των συγγενών του. Ως εκ τούτου, παραχωρώντας πρωταγωνιστικό ρόλο στην οικογένεια όχι μόνο περιόριζε σε ένα βαθμό την αυτονομία του θανόντος δότη αλλά εναπόθετε στους οικείους όλο σχεδόν το βάρος μιας εξαιρετικά κρίσιμης απόφασης που έπρεπε να ληφθεί εντός φορτισμένων συναισθηματικά στιγμών, κάτι που εκ των πραγμάτων καθιστούσε πιο πιθανή τη μή συναίνεση. Σχετικά με τον αριθμό των διαθέσιμων οργάνων είναι φανερό με βάση τα στοιχεία πως το σύστημα δηλούμενης συναίνεσης στην Ελλάδα δεν οδήγησε στα αναμενόμενα αποτελέσματα καθιστώντας τη δωρεά (κάρτα δωρητή) την εξαίρεση και τη μη δωρεά τον κανόνα. Θα πρέπει ωστόσο να σημειωθεί όπως θα αναλυθεί και παρακάτω- πως αυτό αποτελεί απόρροια και βαθύτερων αιτιών όπως είναι η άγνοια για την ύπαρξη κάρτας δωρητή (έλλειψη σχετικής ενημέρωσης) και η έλλειψη εκπαίδευσης και εξοικείωσης των πολιτών στο θέμα των μεταμοσχεύσεων με συνέπεια τόσο την ύπαρξη σχετικών προκαταλείψεων και παραπληροφόρησης όσο και την συχνά αρνητική στάση των οικογενειών των θανόντων. Ο Ν.3984/2011 και η εικαζόμενη συναίνεση: δύο βήματα εμπρός και ένα πίσω Ο νόμος 3984/2011 εισήγαγε σύμφωνα με τον ΕΟΜ-στην Ελλάδα το σύστημα της εικαζόμενης συναίνεσης (opt-out system).η σχετική διάταξη του νόμου αρχικά καθιέρωνε τη «σκληρή» εκδοχή του συστήματος όπου η μη υποβολή αρνητικής δήλωσης θα είχε Σελίδα 262 ISSN: Περιοδικό το ΒΗΜΑ του ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ 2014

5 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Τόμος 13, Τεύχος 3 (Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2014) αποφασιστική σημασία, καθιστώντας την γίνεται χωρίς τη συναίνεση της οικογένειας αφαίρεση των οργάνων του θανόντος δυνατή χωρίς να απαιτείται η συμφωνία των οικείων του θανόντος. Μάλιστα, αξίζει να τονιστεί πως οι περισσότερες χώρες που έχουν υιοθετήσει του. Συγκεκριμένα, κατά το άρθρο 9 παρ.2 η σύστημα εικαζόμενης/τεκμαιρόμενης αφαίρεση οργάνων από τον θανόντα θα διενεργείτο εφόσον, όσο ζούσε δεν είχε εκφράσει εγγράφως την αντίθεσή του. Η διάταξη αυτή προκάλεσε την έντονη αντίδραση και κριτική της Εκκλησίας καθώς και μέρους της ελληνικής κοινωνίας και του νομικού κόσμου. Η αντίδραση αυτή ήταν εν μέρει αναμενόμενη και δικαιολογημένη. Και τούτο, διότι η μη εκπαιδευμένη και εξοικειωμένη - με το ζήτημα της δωρεάς οργάνων ελληνική κοινωνία δεν ήταν συναίνεσης έχουν νομοθετήσει την ήπια αυτή εκδοχή του στην οποία η επιθυμία της οικογένειας του θανόντος εξακολουθεί να κατέχει κεντρική θέση. Επιπλέον, ακόμα και σε χώρες όπου η προϋπόθεση της συναίνεσης της οικογένειας δεν αναφέρεται ρητά στο κείμενο του νόμου (πχ στην Γαλλία), στην πράξη η τελευταία αναζητάται πάντοτε εκ μέρους του ιατρικού-νοσηλευτικού προσωπικού. Ωστόσο, στην Ελλάδα, η τροποποίηση αυτή θεωρήθηκε από μέρος του επιστημονικού πιθανότατα προετοιμασμένη για μία τόσο κόσμου ισχυρός ανασταλτικός παράγοντας ριζική μετάβαση 3 από ένα opt-in σύστημα σε καθώς θα αποτελέσει τροχοπέδη για την ένα hard opt-out σύστημα. Στην επίτευξη του στόχου της αύξησης των πραγματικότητα ενείχε ο κίνδυνος απόρριψης/ακύρωσής του στην πράξη μέσω του φαινομένου μαζικών αρνητικών διαθέσιμων οργάνων. 3 Κι αυτό, διότι η εισαγωγή της προϋπόθεσης της ρητής συναίνεσης της οικογένειας για την λήψη των δηλώσεων γεγονός που θα καθιστούσε το οργάνων ουσιαστικά τον αναιρεί αφού η βασικό στόχο του νόμου (αύξηση διαθέσιμων οργάνων) ανεκπλήρωτο. Αποτέλεσμα των αντιδράσεων ήταν η τροποποίηση του άρθρου με το ν. 4075/ΦΕΚ 89/ (αρ.55 παρ. 4) με την προσθήκη της φράσης «κατόπιν συναίνεσης της οικογενείας», η οποία ουσιαστικά μετέτρεψε το σύστημα σε σύστημα «ήπιας» εικαζόμενης συναίνεσης ( soft opt-out) όπου ναι μεν ισχύει η εικαζόμενη συναίνεση, αλλά σε καμία περίπτωση η αφαίρεση των οργάνων δεν οικογένεια βρισκόμενη σε καθεστώς συναισθηματικής και ψυχικής οδύνης, λαμβάνοντας υπόψη και την ιδιοσυγκρασία των Ελλήνων, θα δυσκολεύεται να συναινέσει. 3 Ενστάσεις, επίσης, έχουν διατυπωθεί τόσο σχετικά με το δικαίωμα αυτοπροσδιορισμού του νεκρού, το οποίο εξακολουθεί να μην προστατεύεται επαρκώς, όσο και με την απροσδιόριστη και ευρεία έννοια της οικογένειας. Η πιθανότητα δηλαδή να μπορεί ένας ευρύς κύκλος προσώπων να Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας Σελίδα 263

6 Μεταμοσχεύσεις και «εικαζόμενη συναίνεση»: οι νόμοι 2737/1999 και 3984/2011, η διεθνής εμπειρία και η ματιά προς το μέλλον «εμποδίσει» την αφαίρεση των οργάνων,σίγουρα δεν αποτελεί θετική εξέλιξη. 3 Ωστόσο, θα πρέπει να τονιστεί πως με το νέο νόμο διασφαλίζεται, -μέσω της δυνατότητας υποβολής «αρνητικής δήλωσης»- η άρνηση του πολίτη να γίνει δότης οργάνων κάτι που με την προϊσχύουσα νομοθεσία της δηλούμενης συναίνεσης δεν διασφαλιζόταν, καθώς η δωρεά οργάνων του θανόντος,επαφιόταν στην κρίση της οικογένειας. 4 Η συζήτηση περί «εικαζόμενης συναίνεσης» και η εφαρμογή της: τα συμπεράσματα από το Εξωτερικό Στο σημείο αυτό, λοιπόν, επειδή όπως προαναφέραμε το σύστημα της εικαζόμενης συναίνεσης συζητήθηκε εκτενώς και σε άλλες χώρες, όπως στην Αγγλία όπου είχε συγκροτηθεί και ειδική ομάδα εργασίας επιστημόνων και μελετήθηκε το ενδεχόμενο εισαγωγής του, θα ήταν χρήσιμο να αναφέρουμε μερικά συμπεράσματα που προέκυψαν κατά τη δημόσια αυτή συζήτηση στην Αγγλία. Θα γίνει,επίσης, αναφορά σε συμπεράσματα/αποτελέσματα που προέρχονται από χώρες όπου το σύστημα έχει εφαρμοστεί καθώς και στα θετικά και αρνητικά που προέκυψαν. Τόσο οι θεωρητικές κατά βάση-παρατηρήσεις που προέκυψαν από την ενδελεχή μελέτη του ενδεχομένου της εισαγωγής της εικαζόμενης συναίνεσης στη Μεγ. Βρετανία, που αξίζει να αναφερθεί πως τελικά δεν εισήχθη, όσο και τα πρακτικά συμπεράσματα που προέκυψαν από χώρες που εφαρμόστηκαν νόμοι παρόμοιοι με τον ελληνικό, θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ιδιαίτερα στη χώρας μας ώστε, αφ ενός να ελαχιστοποιηθούν μειονεκτήματα/προβλήματα που διαφάνηκαν και λάθη που έγιναν και αφ ετέρου να αξιοποιηθούν τα πλεονεκτήματα ώστε ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα της νομοθεσίας στην πράξη. Δεν θα πρέπει, άλλωστε, να λησμονείται πως ο νόμος είναι αρκετά πρόσφατος, και υπάρχει, λοιπόν, περιθώριο να εξαχθούν χρήσιμα συμπεράσματα από την εμπειρία άλλων χωρών ώστε να αξιοποιηθούν στο έπακρο οι δυνατότητες του νέου νομοθετικού πλαισίου- (έχοντας, βέβαια, υπ όψη πως τα όποια θεωρητικά ή πρακτικά συμπεράσματα θα πρέπει να προσαρμοστούν στην ελληνική πραγματικότητα και κουλτούρα). Τα πλεονεκτήματα των συστημάτων εικαζόμενης συναίνεσης: η διεθνής εμπειρία, έρευνα και συζήτηση Αρχικά θα αναλυθούν τα πλεονεκτήματα των συστημάτων εικαζόμενης συναίνεσης. Βασικό επιχείρημα των υπερμάχων τους είναι αύξηση των διαθέσιμων οργάνων. Πρόσφατη μελέτη κατέληξε πως πιθανή μετάβαση σε σύστημα εικαζόμενης συναίνεσης στη Μ. Βρετανία θα οδηγούσε σε αύξηση 25-30% στα διαθέσιμα όργανα. 5 Επίσης, η εφαρμογή τέτοιας νομοθεσίας στο Βέλγιο οδήγησε σε Σελίδα 264 ISSN: Περιοδικό το ΒΗΜΑ του ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ η

7 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Τόμος 13, Τεύχος 3 (Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2014) αύξηση των διαθέσιμων προς μεταμόσχευση πιθανότατα είναι ευκολότερο-σε ψυχολογικό νεφρών. 6 Ένα ακόμα στοιχείο που ενισχύει την πιθανολόγηση αυτή προκύπτει από αποτελέσματα μελετών στην Αγγλία όπου ένα μεγάλο ποσοστό ανθρώπων, ερωτώμενο για το θέμα, απάντησε πως θα επιθυμούσε να καταστεί δότης. Ωστόσο μόνο ένα μικρό ποσοστό από αυτούς είχε προβεί σε θετική δήλωση συναίνεσης. 7 Συνεπώς, παρά την ύπαρξη καλών προθέσεων από μεγάλο αριθμό ατόμων απέναντι στη δωρεά οργάνων, όπου ισχύει το σύστημα δηλούμενης συναίνεσης (όπου η συναίνεση του πιθανού δότη θα πρέπει να δοθεί με ενέργεια και συγκεκριμένα με θετική δήλωση) λίγοι προβαίνουν σε επίσημη δήλωση της πρόθεσής τους. Συνέπεια επίπεδο- για την οικογένεια να επιβεβαιώσει απλώς την πρόθεση του θανόντος (η οποία προκύπτει από τη μη αντίρρηση) παρά να επωμιστεί ολόκληρο το βάρος της τελικής απόφασης. 6 Επίσης, το σύστημα εικαζόμενης συναίνεσης προστατεύει σε μεγαλύτερο βαθμό την αυτονομία όσων δεν επιθυμούν να γίνουν δότες. Και τούτο, διότι σε ένα σύστημα δηλούμενης συναίνεσης δεν υπάρχει η παραμικρή εγγύηση πως οι συγγενείς του θανόντος θα σεβαστούν μια πιθανή εναντίωσή του, μιας και η τελευταία δεν θα είναι καταγεγραμμένη σε κάποιον επίσημο μηχανισμό (υπενθυμίζεται πως καταγράφεται μόνο η επιθυμία). 8 Αντιθέτως, στα συστήματα αυτού αποτελεί το φαινόμενο απώλειας εικαζόμενης συναίνεσης προβλέπεται η υποψήφιων δοτών, διαθέσιμων οργάνων και διόγκωση των λιστών αναμονής. Επιπλέον, με το σύστημα της εικαζόμενης συναίνεσης οι οικείοι του πιθανού δότη απαλλάσσονται εν μέρει από το προαναφερθέν ηθικό/ψυχολογικό βάρος της λήψης της απόφασης σε στιγμές μεγάλου ψυχολογικού στρες (ιδιαίτερα σε περίπτωση που η επιθυμία του θανόντος δεν έχει καταγραφεί με κάποιον τρόπο). 8 Χαρακτηριστικό το παράδειγμα του Βελγίου, όπου μετά την εισαγωγή της εικαζόμενης συναίνεσης τα ποσοστά διαφωνίας των συγγενών ήταν λιγότερο από 10% (έναντι 20-30% σε άλλες χώρες) και το οποίο δείχνει πως δυνατότητα επίσημης αρνητικής δήλωσης η οποία σε καμία περίπτωση δεν γίνεται να παρακαμφθεί ούτε από τους ιατρούς ούτε από την οικογένεια του θανόντος. Επιπρόσθετα, σε επίπεδο κοινωνίας και πολιτών, τα συστήματα εικαζόμενης συναίνεσης, καθιστώντας τη δωρεά οργάνων τον κανόνα και τη μη δωρεά την εξαίρεση και κάνοντας την πρώτη σημείο εκκίνησης, δημιουργούν την προοπτική σταδιακής αλλαγής της νοοτροπίας και των προσδοκιών των πολιτών ώστε οι τελευταίοι να είναι σε μεγάλο βαθμό θετικά διακείμενοι ξεπερνώντας τις προκαταλήψεις, τους φόβους και την αρνητική διάθεση του παρελθόντος. 7 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας Σελίδα 265

8 Μεταμοσχεύσεις και «εικαζόμενη συναίνεση»: οι νόμοι 2737/1999 και 3984/2011, η διεθνής εμπειρία και η ματιά προς το μέλλον Τα μειονεκτήματα των συστημάτων εικαζόμενης συναίνεσης Ωστόσο, θα ήταν σκόπιμο να αναφερθούν και οι κίνδυνοι που θα μπορούσαν να προκύψουν από ένα τέτοιο σύστημα. Ένα εγγενές πρόβλημα προκαλείται από τον πυρήνα του συστήματος: τον όρο «εικαζόμενη συναίνεση» ο οποίος είναι προβληματικός. Όπως γνωρίζουμε η συναίνεση στο Ιατρικό Δίκαιο κατά κανόνα απαιτείται να είναι ενεργητική και θετική κι όχι απλά ένα συμπέρασμα που συνάγεται από την αδράνεια και τη μη αντίρρηση. 9 Άλλωστε, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε πως η συναίνεση δίδεται, δεν συνάγεται. Στην πραγματικότητα, σε ένα «σκληρό» σύστημα-όπου σε περίπτωση μη ύπαρξης αρνητικής δήλωσης τα όργανα αφαιρούνται χωρίς να ερωτώνται οι οικείοι- τα όργανα θα μπορούσαν να αφαιρούνται χωρίς αληθινή -υπό νομική σκοπιά- συναίνεση. 10 Σε αυτές τις περιπτώσεις, ουσιαστικά η εικαζόμενη συναίνεση θα ήταν ένας πιο ευγενής όρος να περιγραφεί ένα σύστημα όπου τα όργανα εν τη απουσία καταγεγραμμένης διαφωνίας αντιμετωπίζονται ως δημόσιο αγαθό. 9 Ένα τέτοιο σύστημα αν και θεωρητικά θα μπορούσε να οδηγήσει σε κατακόρυφη αύξηση των διαθέσιμων οργάνων, στην πράξη θα προκαλούσε την απαξίωση της δωρεάς οργάνων και τη δυσπιστία της κοινωνίας, μιας και περιπτώσεις όπου τα όργανα θα αφαιρούνταν-νόμιμα- παρά την έντονη διαφωνία της οικογένειας θα προσέλκυαν εκτεταμένη αρνητική δημοσιότητα. 9 Υπό αυτή την άποψη, λοιπόν, θα μπορούσε να αμφισβητηθεί η συμβατότητα με την προστασία της προσωπικότητας του θανόντος και την αξία του ανθρώπου- πρόβλημα που θα μπορούσε υπό προϋποθέσεις να επιλυθεί με ισχυροποίηση της «συναίνεσης» μέσω προηγούμενης, έγκαιρης και πλήρους ενημέρωσης των πολιτών. 3 Ένα άλλο ζήτημα που έχει επισημανθεί σχετικά με την εικαζόμενη συναίνεση είναι ο κίνδυνος της φθοράς της σχέσης εμπιστοσύνης μεταξύ της οικογένειας και των ιατρών και η δημιουργία κλίματος καχυποψίας και ανασφάλειας κατά τη διάρκεια των κρίσιμων τελευταίων στιγμών του ασθενούς. 11 Τα παραπάνω που εν μέρει προκαλούνται λόγω παραπληροφόρησης (κυκλώματα εμπορίας οργάνων κλπ.) έχουν ως αναπόφευκτο αποτέλεσμα τη δημιουργία αρνητικού κλίματος εντός της κοινωνίας περιορίζοντας την αποτελεσματικότητα του συστήματος στην πράξη πχ με μαζικές αρνητικές δηλώσεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα μίας τέτοιας συνέπειας αποτελεί η Βραζιλία, όπου το 1997 εισήχθη το σύστημα της εικαζόμενης συναίνεσης και τεράστιος αριθμός πολιτών από όλες τις κοινωνικοοικονομικές τάξεις υπέβαλαν αρνητική δήλωση με συνέπεια την απόσυρση του νόμου τον επόμενο χρόνο. 12 Συνέπεια των παραπάνω αποτελεί ένα μειονέκτημα εγγενές σε όλα τα συστήματα Σελίδα 266 ISSN: Περιοδικό το ΒΗΜΑ του ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ 2014

9 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Τόμος 13, Τεύχος 3 (Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2014) συναίνεσης (κι επομένως και στην στην εντατική θεραπεία. 13 Αυτό σημαίνει πως εικαζόμενη): η διστακτικότητα του ιατρικού προσωπικού να συζητήσει με τις οικογένειες των θανόντων το ενδεχόμενο δωρεάς οργάνων. Τόσο στα συστήματα δηλούμενης όσο και σε εκείνα εικαζόμενης συναίνεσης απαιτείται μία ουσιαστική επικοινωνία και συζήτηση ανάμεσα σε ιατρό και οικογένεια. Είναι, ωστόσο, συχνό φαινόμενο αρκετοί ιατροί να διστάζουν να συζητήσουν με τις οικογένειες των θανόντων υποψηφίων δοτών με αποτέλεσμα την απώλεια οργάνων. Οι πιθανοί τρόποι με τους οποίους το συγκεκριμένο πρόβλημα θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά θα αναφερθούν παρακάτω στο άρθρο η εξασφάλιση των οργάνων και η παροχή εντατικής θεραπείας είναι ενοποιημένες με αποτελεσματικό τρόπο και οι ιατροί που δουλεύουν στη ΜΕΘ είναι επαρκώς ενημερωμένοι σχετικά με τις διαδικασίες εξασφάλισης οργάνων για μεταμόσχευση. 9 Τι παραπάνω, λοιπόν, γίνεται στην Ισπανία ώστε αν και διαθέτει σύστημα συναίνεσης παρόμοιο με άλλες χώρες επιτυγχάνει πολύ καλύτερα αποτελέσματα; Η απάντηση βρίσκεται στο ισπανικό σύστημα συντονισμού, που επιλύει ένα σημαντικό πρόβλημα πολλών χωρών που είναι η αναζήτηση, η αναγνώριση κι ο έλεγχος πιθανών δοτών καθώς και η απώλεια δυνητικά διαθέσιμων οργάνων λόγω έλλειψης συντονισμού. Η επιτυχής εφαρμογή του νόμου συναίνεσης στην Ισπανία Προτού επιλεγεί ο ένας ή ο άλλος τρόπος συναίνεσης καλό θα ήταν να γίνει αναφορά στο διδακτικό παράδειγμα της Ισπανίας. η οποία διαθέτει το πιο επιτυχημένο πρόγραμμα δωρεάς οργάνων στο Δυτικό Κόσμο (με δείκτη δωρεών 35 ανά εκατομμύριο κατοίκων). Στην Ισπανία όπου επίσης ισχύει η εικαζόμενη συναίνεση, το 1990 εισήχθη ένα νέο δίκτυο συντονισμού μεταμοσχεύσεων: σε κάθε νοσοκομείο που διαθέτει ΜΕΘ (όχι δηλαδή μόνο όσα έχουν μονάδα μεταμοσχεύσεων) υπάρχει μία συνεργαζόμενη ομάδα μεταμοσχεύσεων η οποία αποτελείται από ιατρικό προσωπικό που ταυτόχρονα δουλεύει Συμπεράσματα-Προτάσεις Λαμβάνοντας υπόψη το παράδειγμα της Ισπανίας είναι προφανές ότι για την αύξηση του διαθέσιμων οργάνων δεν αρκεί μια νομοθετική παρέμβαση σχετικά με τον τρόπο συναίνεσης των υποψήφιων δοτών και των οικογενειών τους. Ο νομοθετημένος τρόπος συναίνεσης κατέχει μεν κεντρικό ρόλο, ωστόσο πολλοί παράγοντες, καθορίζουν το τελικό αποτέλεσμα δηλαδή την αποτελεσματικότητά του στην πράξη και το βαθμό αξιοποίησής του, όπως παράγοντες κεντρικής οργάνωσης και συντονισμού καθώς και εκπαίδευσης των πολιτών και του ιατρικού προσωπικού. Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας Σελίδα 267

10 Μεταμοσχεύσεις και «εικαζόμενη συναίνεση»: οι νόμοι 2737/1999 και 3984/2011, η διεθνής εμπειρία και η ματιά προς το μέλλον Απαιτούνται, επομένως, ταυτόχρονες νομοθετικές παρεμβάσεις σε οργανωτικόδιοικητικό επίπεδο με σκοπό τον έγκαιρο εντοπισμό υποψήφιων δοτών, την έγκαιρη αφαίρεση των διαθέσιμων οργάνων και τον άρτιο συντονισμό και τη συνεργασία των εμπλεκόμενων φορέων ώστε αφ ένός να μην χάνεται πολύτιμος χρόνος και αφ ετέρου να αξιοποιούνται όσα όργανα γίνονται διαθέσιμα. Στη μεταμόσχευση οργάνων, άλλωστε, που ο χρόνος είναι εξαιρετικά σημαντικός, ο σωστός συντονισμός και η οργάνωση σε κάθε επίπεδο και στάδιο (κεντρικό, ή περιφερειακό επίπεδο, στάδιο λήψης συναίνεσης, αφαίρεσης οργάνων, προετοιμασίας μεταμόσχευσης, μεταφοράς οργάνων κ.λπ.) είναι απαραίτητα, διότι σε αντίθετη περίπτωση οδηγούμαστε στην απώλεια πιθανών δωρεών και οργάνων που θα έσωζαν ανθρώπινες ζωές. Επιπλέον, λαμβάνοντας υπόψη πως σε κάθε περίπτωση τον κεντρικό και αποφασιστικό ρόλο έχουν ο υποψήφιος δότης και η οικογένεια του, η αποτελεσματικότητα της νομοθεσίας στην πράξη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ενημέρωση, εξοικείωση, ευαισθητοποίηση και εκπαίδευση των πολιτών σε σχέση με τη δωρεά οργάνων και τις μεταμοσχεύσεις. Αυτό θα μπορούσε να γίνει μέσω ενημερωτικών δράσεων του ΕΟΜ στο διαδίκτυο, την τηλεόραση, τον τύπο κλπ. Απαραίτητο κρίνεται επίσης να γίνουν τα προπαρασκευαστικά-για τη δωρεά οργάνων- βήματα «ρουτίνα», μέσω της εξάλειψης των κάθε είδους γραφειοκρατικών εμποδίων. Όπως, ωστόσο, συμβαίνει με κάθε ζήτημα έτσι και σε αυτό των μεταμοσχεύσεων, για την επίλυση των επιμέρους προβλημάτων απαιτείται η συμβολή όλων των εμπλεκομένων πλευρών. Ως εκ τούτου, όχι μόνο οι πολίτες, αλλά και το ιατρικό προσωπικό καλείται να συμβάλει στην αντιμετώπιση του προβλήματος της έλλειψης διαθέσιμων οργάνων. Όπως αναφέρθηκε παραπάνω το ιατρικό προσωπικό χαρακτηρίζεται από διστακτικότητα στο να συζητήσει με την οικογένεια το ενδεχόμενο της δωρεάς οργάνων. Αναμφίβολα το να ερωτηθεί σε κρίσιμες στιγμές η οικογένεια για το ενδεχόμενο αφαίρεσης των οργάνων είναι μια ψυχοφθόρα για κάθε πλευρά διαδικασία, ωστόσο είναι απαραίτητη για την αύξηση των διαθέσιμων οργάνων. Επομένως, κρίνεται ως επιτακτική η ανάγκη ενθάρρυνσης και εξοικείωσης του ιατρικού προσωπικού με τη διαδικασία αυτή. Η πρόταση ορισμένων για θεσμοθέτηση υποχρέωσης των ιατρών να ερωτούν την οικογένεια του θανόντος (required request), αν και συνιστά περιορισμό της κλινικής αυτονομίας, θα μπορούσε να υλοποιηθεί υπό προϋποθέσεις και υπό τη σωστή μορφή και να προσφέρει λύση στο πρόβλημα δεδομένης της τεράστιας σημασίας των μεταμοσχεύσεων για την ανθρώπινη ζωή. Άλλος τρόπος θα ήταν η εξοικείωση των ιατρών με το ψυχολογικό σκέλος της διαδικασίας μέσω υποχρεωτικών μαθημάτων Σελίδα 268 ISSN: Περιοδικό το ΒΗΜΑ του ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ 2014

11 ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Τόμος 13, Τεύχος 3 (Ιούλιος - Σεπτέμβριος 2014) και εκπαιδευτικών σεμιναρίων. Θα πρέπει 5. Abadie Α, Gay S. The impact of presumed άλλωστε να τονιστεί πως σε μία εποχή που η ιατρική επιστήμη έχει προοδεύσει σε τέτοιο βαθμό ώστε η διαδικασία των μεταμοσχεύσεων να έχει αυξήσει κατακόρυφα τα ποσοστά επιτυχίας, είναι λυπηρό να χάνονται πιθανοί δότες και όργανα λόγω της ατολμίας των εμπλεκομένων ιατρών. consent legislation on cadaveric organ donation: a cross-country study. J Health Econ 2006;25(4): Kennedy I, Sells RA, Daar AS, Guttmann RD, Hoffenberg R,Lock M, et al. The case for presumed consent in organ donation International Forum for Transplant Ethics. Lancet 1998; 351 (9116): ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Βάρκα-Αδάμη Α, Το δίκαιο των μεταμοσχεύσεων. Eκδ. Σάκκουλας, Αθήνα Αιτιολογική Έκθεση Ν.3984/ BMA Building on Progress: Where Next for Organ Donation Policy in the UK? (2012) available at Ημερομηνία πρόσβασης :10/04/ English V, Sommerville A. Presumed διαθέσιμη στο: consent for transplantation: a dead issue after Alder Hey? Journal of Medical Ethics 2003;29(13): Jackson Ε. Medical Law Text,Cases and Materials Third Edition, Eds., Oxford University Press, Oxford, UK, Erin CA and Harris J. Presumed consent or contracting out. Journal of Medical Ethics 1999;25: The Potential Impact of an Opt Out System for Organ Donation in the UK: an Independent Report from the Organ Donation Taskforce (DH: London,2008), m_k2&view=item&id=297:αποκατασταση available at: es/2f026f42-950c-4efc-b c4fb76a24/d-orgam-eis.pdf Ημερομηνία πρόσβασης: 15/02/ Καιάφα-Γκμπάντι Μ, Σκούρτης Χ,Φουντεδάκη Κ,Χατζηκώστας Κ. Επίκαιρα ζητήματα Ιατρικού Δικαίου Ερευνητικό Δίκτυο Α.Π.Θ. Ιατρικη Πράξη,Βιοιατρική και Δίκαιο, Αθήνα, Νομική Βιβλιοθήκη Διαδικτυακή σελίδα: -παραπληροφορησησ-σχετικα-με-την- εικαζομενη- συναινεση&itemid=144&lang=el. epartment-of-health. πρόσβασης:15/04/2014 Ημερομηνία Ημερομηνία πρόσβασης : 09/05/ Jacob Μ. Another look at the presumedversus-informed consent dichotomy in Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας Σελίδα 269

12 Μεταμοσχεύσεις και «εικαζόμενη συναίνεση»: οι νόμοι 2737/1999 και 3984/2011, η διεθνής εμπειρία και η ματιά προς το μέλλον postmortem organ procurement. Bioethics 2006;20 : Mason JK, Laurie GT. Mason and McCall Smith s Law and Medical Ethics 8th Edition, Eds., Oxford University Press, Quigley M, Brazier M, Chadwick R,Michel M, Paredes D. The organs crisis and the Spanish model: Theoretical versus pragmatic considerations. J Med Ethics 2008;34(4): Σελίδα 270 ISSN: Περιοδικό το ΒΗΜΑ του ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ 2014

Το ελληνικό νομικό πλαίσιο δωρεάς οργάνων σώματος

Το ελληνικό νομικό πλαίσιο δωρεάς οργάνων σώματος Το ελληνικό νομικό πλαίσιο δωρεάς οργάνων σώματος Δημήτριος Γ. Γούλας Διδάκτωρ Νομικής, δικηγόρος Ειδικός επιστήμων Νομικής Σχολής Δ.Π.Θ. dgoulas@gmail.com 2 Δωρεά οργάνων Αναγκαία τόσο για την θεραπεία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΠΟΥ ΕΡΓΑΖΟΝΤΑΙ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΩΡΕΑ ΟΡΓΑΝΩΝ ΣΕ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ ΝΕΚΡΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Διερεύνηση της αποτελεσματικότητας εναλλακτικών και συμπληρωματικών τεχνικών στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής σε άτομα με καρκίνο

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας _ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ_ Πολυκανδριώτη Μαρία 1, Φούκα Γεωργία 2 1. Καθηγήτρια Εφαρμογών Νοσηλευτικής Α, ΤΕΙ Αθήνας 2.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΜΟΠΟΙΗΤΙΚΑ ΑΙΜΟΠΟΙΗΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ

ΑΙΜΟΠΟΙΗΤΙΚΑ ΑΙΜΟΠΟΙΗΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ ΑΙΜΟΠΟΙΗΤΙΚΑ ΚΥΤΤΑΡΑ Σχέδιο Δράσης Ε.Ο.Μ. 2012-2015 Action Plan on Organ Donation & Transplantation 1/19 Εθνικός Οργανισμός Μ ε τ α μ ο σ χ ε ύ σ ε ω ν Πανελλήνια Ημέρα ωρεάς Οργάνων 1η Νοεμβρίου Αγίων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του Συντονιστή στη Μεταμοσχευτική Διαδικασία

Ο ρόλος του Συντονιστή στη Μεταμοσχευτική Διαδικασία Ο ρόλος του Συντονιστή στη Μεταμοσχευτική Διαδικασία Μπαλάσκα Αικατερίνη RN, MSc, PhD(o) Α Χ Κλινική Κλινική Μονάδα Μεταμόσχευσης Οργάνων Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός» Τελευταία έτη Βελτίωση των χειρουργικών

Διαβάστε περισσότερα

Οι στάσεις και γνώσεις των νοσηλευτών για την δωρεά οργάνων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Οι στάσεις και γνώσεις των νοσηλευτών για την δωρεά οργάνων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Οι στάσεις και γνώσεις των νοσηλευτών για την δωρεά οργάνων Αντρέας Κωνσταντίνου Λευκωσία 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ KAI ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ HIV. Στυλιανού Στυλιανή

Πτυχιακή Εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ KAI ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ HIV. Στυλιανού Στυλιανή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ KAI ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ HIV Στυλιανού Στυλιανή Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΝΔΡΕΑΣ ΛΕΩΝΙΔΟΥ Λεμεσός, 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας

Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας _ΕΙΔΙΚΟ ΑΡΘΡΟ_ H χρήση των ημερολογίων αναστοχασμού στην εκπαίδευση των φοιτητών στις επιστήμες υγείας και κοινωνικής πρόνοιας: Μια προσέγγιση στα πλαίσια των κανόνων της επαγγελματικής ηθικής και δεοντολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΞΟΔΟ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ. Στυλιανός Σολωμή

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΞΟΔΟ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ. Στυλιανός Σολωμή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Δρ. Λαμπρινού Αικατερίνη Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΞΟΔΟ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΘΑΝΑΤΟ ΚΑΙ ΤΗ ΔΩΡΕΑ ΟΡΓΑΝΩΝ Μαρία Χάννα Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. «ΔΙΟΙΚΗΣΗ της ΥΓΕΙΑΣ» ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. «ΔΙΟΙΚΗΣΗ της ΥΓΕΙΑΣ» ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ της ΥΓΕΙΑΣ» ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ Μαστρογιάννη Μαρία Διπλωματική Εργασία υποβληθείσα

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Παχυσαρκία και κύηση:

Θέμα: Παχυσαρκία και κύηση: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜ Α ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θέμα: Παχυσαρκία και κύηση: επιπτώσεις στην έκβαση της κύησης και στο έμβρυο Ονοματεπώνυμο: Στέλλα Ριαλά Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ Μαρία Χρίστου Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικό Περιοδικό ΕΠΙΛΟΓΗ Ιούνιος 2008. Η επικείμενη αναθεώρηση του κοινοτικού δικαίου για την έκδοση και διαχείριση ηλεκτρονικού χρήματος

Οικονομικό Περιοδικό ΕΠΙΛΟΓΗ Ιούνιος 2008. Η επικείμενη αναθεώρηση του κοινοτικού δικαίου για την έκδοση και διαχείριση ηλεκτρονικού χρήματος Οικονομικό Περιοδικό ΕΠΙΛΟΓΗ Ιούνιος 2008 Η επικείμενη αναθεώρηση του κοινοτικού δικαίου για την έκδοση και διαχείριση ηλεκτρονικού χρήματος Του Κωνσταντίνου Τασάκου Ph. D, Ειδικού Συμβούλου Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

(2015) 1 PRO JUSTITIA. «Αρχή Υπεύθυνου Δανεισμού» Άννα Οβσεπιάν, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια

(2015) 1 PRO JUSTITIA. «Αρχή Υπεύθυνου Δανεισμού» Άννα Οβσεπιάν, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια Τόμος 1, 2015 «Αρχή Υπεύθυνου Δανεισμού» Άννα Οβσεπιάν, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ο υπεύθυνος δανεισμός ορίζεται ως το σύνολο των καλών πρακτικών διαφάνειας και υπευθυνότητας, πληροφόρησης και προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΩΝ ΣΜΖΜΑ ΖΛΔΚΣΡΟΛΟΓΩΝ ΜΖΥΑΝΗΚΩΝ ΚΑΗ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΤΠΟΛΟΓΗΣΩΝ ΣΟΜΔΑ ΤΣΖΜΑΣΩΝ ΖΛΔΚΣΡΗΚΖ ΔΝΔΡΓΔΗΑ

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΩΝ ΣΜΖΜΑ ΖΛΔΚΣΡΟΛΟΓΩΝ ΜΖΥΑΝΗΚΩΝ ΚΑΗ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΤΠΟΛΟΓΗΣΩΝ ΣΟΜΔΑ ΤΣΖΜΑΣΩΝ ΖΛΔΚΣΡΗΚΖ ΔΝΔΡΓΔΗΑ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΩΝ ΣΜΖΜΑ ΖΛΔΚΣΡΟΛΟΓΩΝ ΜΖΥΑΝΗΚΩΝ ΚΑΗ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΤΠΟΛΟΓΗΣΩΝ ΣΟΜΔΑ ΤΣΖΜΑΣΩΝ ΖΛΔΚΣΡΗΚΖ ΔΝΔΡΓΔΗΑ Γηπισκαηηθή Δξγαζία ηνπ Φνηηεηή ηνπ ηκήκαηνο Ζιεθηξνιόγσλ Μεραληθώλ θαη Σερλνινγίαο Ζιεθηξνληθώλ

Διαβάστε περισσότερα

Οι προτάσεις της Νέας Δημοκρατίας. Νοέμβριος 2016

Οι προτάσεις της Νέας Δημοκρατίας. Νοέμβριος 2016 Οι προτάσεις της Νέας Δημοκρατίας Νοέμβριος 2016 Με αφορμή την Πανελλήνια Ημέρα Δωρεάς Οργάνων και Μεταμοσχεύσεων (1/11), παρουσιάζουμε το αποτέλεσμα μελέτης μας επί ενός ζητήματος κυριολεκτικά ζωής και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία και ομαδική εργασία

Ηγεσία και ομαδική εργασία Ηγεσία και ομαδική εργασία Παπαθεοδώρου Μαρία ΤΕ Νοσηλεύτρια, MBA, Προϊσταμένη Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ Γ. Ν. Παπαγεωργίου Ηγεσία και ομαδική εργασία Συνθετότητα και πολυπλοκότητα σύγχρονης εποχής Μέλος

Διαβάστε περισσότερα

Διερευνώντας τις απόψεις ιατρών και νοσηλευτών σχετικά με την απόφαση μη εφαρμογής αναζωογόνησης (MEA) σε ασθενείς της ΜΕΘ. Μια συστηματική ανασκόπηση

Διερευνώντας τις απόψεις ιατρών και νοσηλευτών σχετικά με την απόφαση μη εφαρμογής αναζωογόνησης (MEA) σε ασθενείς της ΜΕΘ. Μια συστηματική ανασκόπηση ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW Διερευνώντας τις απόψεις ιατρών και νοσηλευτών σχετικά με την απόφαση μη εφαρμογής αναζωογόνησης (MEA) σε ασθενείς της ΜΕΘ. Μια συστηματική ανασκόπηση Καδδά Όλγα 1, Αργυρίου Γιώργος 2

Διαβάστε περισσότερα

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) «Αρχιμήδης ΙΙΙ Ενίσχυση Ερευνητικών ομάδων στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.» Υποέργο: 3 Τίτλος: «Σχεδιασμός, Ανάπτυξη και Αξιολόγηση Σεναρίων Μικτής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΗ της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κυπριακής Δημοκρατίας

ΓΝΩΜΗ της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κυπριακής Δημοκρατίας ΓΝΩΜΗ της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κυπριακής Δημοκρατίας Πρόταση Οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ. που συνοδεύει το έγγραφο

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ. που συνοδεύει το έγγραφο ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, XXX SWD(2016) 174 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ που συνοδεύει το έγγραφο πρόταση για ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Τσαλαπατάνη Ειρήνη: Μεθοδολογία εκπαίδευσης ενήλικων χρηστών ιατρικών βιβλιοθηκών

Τσαλαπατάνη Ειρήνη: Μεθοδολογία εκπαίδευσης ενήλικων χρηστών ιατρικών βιβλιοθηκών - 0 - Ένωση Ελλήνων Βιβλιοθηκονόμων & Επιστημόνων Πληροφόρησης Σεμινάρια Ιατρικών βιβλιοθηκών 10 Φεβρουαρίου 2012 Τσαλαπατάνη Ειρήνη: Μεθοδολογία εκπαίδευσης ενήλικων χρηστών ιατρικών βιβλιοθηκών Βιβλιοθήκη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η προβολή επιστημονικών θεμάτων από τα ελληνικά ΜΜΕ : Η κάλυψή τους στον ελληνικό ημερήσιο τύπο Σαραλιώτου

Διαβάστε περισσότερα

SEC(2010) 1525 τελικό COM(2010) 733 τελικό ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

SEC(2010) 1525 τελικό COM(2010) 733 τελικό ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 10.12.2010 SEC(2010) 1524 τελικό C7-0423/10 PART.2 SEC(2010) 1525 τελικό COM(2010) 733 τελικό ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΟΥΚΑ ΒΙΟΛΕΤΤΑ - ΔΕΣΠΟΙΝΑ. Η Τέχνη της Πώλησης στη Φαρμακευτική Αγορά

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΟΥΚΑ ΒΙΟΛΕΤΤΑ - ΔΕΣΠΟΙΝΑ. Η Τέχνη της Πώλησης στη Φαρμακευτική Αγορά ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΔΟΥΚΑ ΒΙΟΛΕΤΤΑ - ΔΕΣΠΟΙΝΑ Η Τέχνη της Πώλησης στη Φαρμακευτική Αγορά Διπλωματική Εργασία για την απόκτηση Μεταπτυχιακού

Διαβάστε περισσότερα

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών»

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου 2014 «Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Αποτελεσματική Παρακολούθηση και Αξιολόγηση της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών Νίκος Παπαδάτος, Μέλος & τ. Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις της Α.Δ.Ε.Δ.Τ. «Νομοσχέδιο για την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση»

Θέσεις της Α.Δ.Ε.Δ.Τ. «Νομοσχέδιο για την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση» Αθήνα 3.5.2011 ΕΚΣΕΛΕΣΙΚΗ ΕΠΙΣΡΟΠΗ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ & ΨΤΛΛΑ 2 105 57 ΑΘΗΝΑ Σηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Email: adedy@adedy.gr, adedy1@adedy.gr ΑΡΙΘΜ. ΠΡΩΤ.:156 Θέσεις της Α.Δ.Ε.Δ.Τ. «Νομοσχέδιο για την Ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

ικαιώματα των ασθενών όσον αφορά τη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη: ερωτήσεις και απαντήσεις

ικαιώματα των ασθενών όσον αφορά τη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη: ερωτήσεις και απαντήσεις ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ (ΜΕΜΟ) Βρυξέλλες, 22 Οκτωβρίου 2013 ικαιώματα των ασθενών όσον αφορά τη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη: ερωτήσεις και απαντήσεις Ένας ηλικιωμένος Γερμανός που

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΕΡΟΣ 1.ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ

Α ΜΕΡΟΣ 1.ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ Οι αντιλήψεις - θέσεις των εκπαιδευτικών για την ειδική εκπαίδευση όπως αυτή προσφέρεται σήμερα στα συνηθισμένα σχολεία : πραγματικότητα, δυνατότητες, εμπόδια και προοπτικές ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Βασικός σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

3 Ιουλίου 2012 Αριθμ. Πρωτ.: 149734/23430/2012 Πληροφορίες: Δήμητρα Μυτιληναίου (τηλ.:2131306803) Μαρία Βουτσίνου (τηλ.

3 Ιουλίου 2012 Αριθμ. Πρωτ.: 149734/23430/2012 Πληροφορίες: Δήμητρα Μυτιληναίου (τηλ.:2131306803) Μαρία Βουτσίνου (τηλ. 3 Ιουλίου 2012 Αριθμ. Πρωτ.: 149734/23430/2012 Πληροφορίες: Δήμητρα Μυτιληναίου (τηλ.:2131306803) Μαρία Βουτσίνου (τηλ.: 2131306609) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΔΙΕΡΕΎΝΗΣΗ ΤΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΑΣΕΩΝ ΠΟΥ ΔΙΑΤΗΡΟΥΝ ΟΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ ΓΙΑ ΤA HIV ΟΡΟΘΕΤΙΚA ATOMA Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

«ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ» ΠΑΝΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ GAMIAN- EUROPE

«ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ» ΠΑΝΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ GAMIAN- EUROPE «ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ» ΠΑΝΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ GAMIAN- EUROPE We would like to invite you to participate in GAMIAN- Europe research project. You should only participate if you want to and choosing

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΗΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗΣ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΤΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ Βασιλική Αλκιβιαδου

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη Τύπου. 1η Νοεμβρίου Πανελλήνια Ημέρα ωρεάς Οργάνων

Συνέντευξη Τύπου. 1η Νοεμβρίου Πανελλήνια Ημέρα ωρεάς Οργάνων Συνέντευξη Τύπου 1η Νοεμβρίου Πανελλήνια Ημέρα ωρεάς Οργάνων 10 χρόνια λειτουργίας Ε.Ο.Μ. Θεσμικοί και Κοινωνικοί παράγοντες που συμμετέχουν και καθορίζουν τη μεταμοσχευτική πορεία μιας χώρας ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

TEΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

TEΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ TEΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΞΟΥΘΕΝΩΣΗ ΣΤΟΥΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΡΙΒΑΛΟΝΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: MANΩΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

þÿ ÀÌ Ä º± µä À ¹ ¼ ½

þÿ ÀÌ Ä º± µä À ¹ ¼ ½ Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2016 þÿ ÀÌ Ä º± µä À ¹ ¼ ½ þÿµºà±¹ µåä¹ºì ¹ ¹º ĹºÌ ÃÍÃÄ ¼± þÿãä ½ º±Ä±½µ¼

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ Ο.Ε. ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: κ. ΟΥΡΑΝΟΥ ΕΡΜΙΟΝΗ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΕΣ: ΔΕΜΕΤΖΟΥ ΑΓΛΑΪΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑ ΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Αγγελική Παπαπαύλου Αριθμός Φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία. του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών Δημήτρη Μάρδα. «Τα διεθνή Λογιστικά πρότυπα του Δημοσίου &

Ομιλία. του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών Δημήτρη Μάρδα. «Τα διεθνή Λογιστικά πρότυπα του Δημοσίου & Ομιλία του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών Δημήτρη Μάρδα «Τα διεθνή Λογιστικά πρότυπα του Δημοσίου & η συμβολή τους στην αντιμετώπιση του Ελληνικού χρέους» Στο ετήσιο 19 th Government Roundtable του Economist

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ ΑΝΤΡΕΑ ΞΑΝΘΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΥΓΕΙΑΣ, ΕΛΛΑΔΑ TO THE 20 th ROUNDTABLE WITH THE GOVERNMENT OF GREECE EUROPE: SHAKEN AND STIRRED? GREECE: A SKILFUL ACORBAT? ΤΕΤΑΡΤΗ 22 ΙΟΥΝΙΟΥ 2016 THE ECONOMIST

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ 10 ΧΡΟΝΩΝ

ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ 10 ΧΡΟΝΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΧΡΙ ΚΑΙ 10 ΧΡΟΝΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Κεντούλλα Πέτρου Αριθμός Φοιτητικής Ταυτότητας 2008761539 Κύπρος

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας Ηγεσία και Διοικηση Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας 1. Η έννοια της αποτελεσματικής ηγεσίας Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε πως η έννοια της ηγεσίας δεν είναι ταυτόσημη με τις έννοιες της

Διαβάστε περισσότερα

11170/17 ΘΚ/γπ/ΜΑΠ 1 DGG1B

11170/17 ΘΚ/γπ/ΜΑΠ 1 DGG1B Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 11 Ιουλίου 2017 (OR. en) 11170/17 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Αποστολέας: Αποδέκτης: Θέμα: Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου Αντιπροσωπίες EF 162 ECOFIN 638 UEM

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΙΜΟΤΗΤΑ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΙΜΟΤΗΤΑ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Τομέας Οικονομικών της Υγείας ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ: ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΜΕΡΟΣ 4 Ο ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΙΜΟΤΗΤΑ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων

Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Διαχείριση της αλλαγής στη σχολική μονάδα: Η περίπτωση της εισαγωγής των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Εισηγητές: Μάριος Στυλιανίδης, ΕΔΕ Ανδρέας Θεοδωρίδης, Διευθυντής Σχολείου Ανδρέας Κυθραιώτης, Διευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΠΟΥ ΤΗΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ

ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΠΟΥ ΤΗΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΣΗΤΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑ ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΠΟΥ ΤΗΝ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

6 ο Διεθνές Συνέδριο ΣΕΚΠΥ «Εξοπλισμοί Συνεργασία Οικονομία» Δευτέρα 6 Οκτωβρίου 2008 Ξενοδοχείο Astir Palace, Βουλιαγμένη Αθήνα

6 ο Διεθνές Συνέδριο ΣΕΚΠΥ «Εξοπλισμοί Συνεργασία Οικονομία» Δευτέρα 6 Οκτωβρίου 2008 Ξενοδοχείο Astir Palace, Βουλιαγμένη Αθήνα 6 ο Διεθνές Συνέδριο ΣΕΚΠΥ «Εξοπλισμοί Συνεργασία Οικονομία» Δευτέρα 6 Οκτωβρίου 2008 Ξενοδοχείο Astir Palace, Βουλιαγμένη Αθήνα «Εισαγωγή στην νομοθεσία που διέπει τις προμήθειες αμυντικού υλικού στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΟΦΕΛΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΙΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ»

«ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΙΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ» I ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL EΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2014-2019 Επιτροπή Ελέγχου των Προϋπολογισμών 14.1.2015 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σχετικά με την ειδική έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου αριθ. 20/2014 (απαλλαγή 2013): Ήταν επιτυχής

Διαβάστε περισσότερα

1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως;

1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως; 1. Τι γνωρίζετε για το θεσμό της ιδιωτικής ασφάλισης στη χώρα μας; Τι γνωρίζετε παγκοσμίως; Η ιδιωτική ασφάλιση βρίσκεται μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα, διεκδικώντας ισχυρότερη θέση στο χρηματοπιστωτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτά Ψηφιακά Μαθήματα στο ΠΑΜΑΚ

Ανοικτά Ψηφιακά Μαθήματα στο ΠΑΜΑΚ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Ανοικτά Ψηφιακά Ημερίδα Ενημέρωσης: 20 Σεπτεμβρίου 2013 Επιστημονικά Υπεύθυνος Έργου: Καθηγητής Μάνος Ρουμελιώτης Η Δράση Η δράση "Ανοικτά Ψηφιακά στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας "

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική δραστηριότητα στην Ελλάδα

Ερευνητική δραστηριότητα στην Ελλάδα Ερευνητική δραστηριότητα στην Ελλάδα Θεόδωρος Βασιλακόπουλος Πνευμονολόγος Αναπληρωτής Καθηγητής Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ειδικός Γραμματέας ΕΠΕ μεθοδολογία Pubmed search Limits: 20

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ Η ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: Ο.Α.Ε.Ε. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΚΑΣΚΑΦΕΤΟΥ ΣΩΤΗΡΙΑ

ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ Η ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: Ο.Α.Ε.Ε. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΚΑΣΚΑΦΕΤΟΥ ΣΩΤΗΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ Η ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: Ο.Α.Ε.Ε. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ο πολλαπλός ρόλος του Διευθυντή στο νέο σχολείο 1. Εισαγωγή 2. Τα καθήκοντα του Διευθυντή της σχολικής μονάδας.

Ο πολλαπλός ρόλος του Διευθυντή στο νέο σχολείο 1. Εισαγωγή 2. Τα καθήκοντα του Διευθυντή της σχολικής μονάδας. Ο πολλαπλός ρόλος του Διευθυντή στο νέο σχολείο 1. Εισαγωγή 2. Τα καθήκοντα του Διευθυντή της σχολικής μονάδας. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων 1 Εισαγωγή Στη σημερινή παρουσίαση εξετάζεται και αναλύεται μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Περιοχή διαγωνισμού Rethink Athens

Περιοχή διαγωνισμού Rethink Athens Περιοχή διαγωνισμού Rethink Athens Πρόγραμμα : Statistical_Analysis_1.prg Ανάλυση : 28/06/2012 13:05 Κατάλογος : C:\Workspace\Planning\Mst\2010\Statistics\Analysis_5\ Vesrion : 2.8.0, 20-06-2011 Τα κοινά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΝΟΣ Ν. ΚΟΝΣΟΛΑΣ Βουλευτής Ν. Δωδεκανήσου ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΜΑΝΟΣ Ν. ΚΟΝΣΟΛΑΣ Βουλευτής Ν. Δωδεκανήσου ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΜΑΝΟΣ Ν. ΚΟΝΣΟΛΑΣ Βουλευτής Ν. Δωδεκανήσου ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 29-30 Νοεμβρίου 2016 5o ΑΡΑΒΟ-ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΦΟΡΟΥΜ (5th Arab-Hellenic Economic Forum) 3 η Συνεδρία: Επενδυτικές Ευκαιρίες στα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση της ερευνητικής δραστηριότητας των Ελληνικών Πανεπιστημιακών Τμημάτων με τη χρήση βιβλιομετρικών δεικτών

Αξιολόγηση της ερευνητικής δραστηριότητας των Ελληνικών Πανεπιστημιακών Τμημάτων με τη χρήση βιβλιομετρικών δεικτών ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης ΜΟΝΑΔΑ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ (ΜΟ.ΔI.Π.) Αξιολόγηση της ερευνητικής δραστηριότητας των Ελληνικών Πανεπιστημιακών Τμημάτων με τη χρήση βιβλιομετρικών δεικτών

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Ειδικού Γραμματέα για την Κοινωνία της Πληροφορίας Καθ. Β. Ασημακόπουλου

Ομιλία του Ειδικού Γραμματέα για την Κοινωνία της Πληροφορίας Καθ. Β. Ασημακόπουλου Ομιλία του Ειδικού Γραμματέα για την Κοινωνία της Πληροφορίας Καθ. Β. Ασημακόπουλου στην ημερίδα «ζητήματα και δράσεις ηλεκτρονικής υγείας στην Ελλάδα» Τρίτη 12.04.2005 Αγαπητοί φίλοι και φίλες, Επιθυμώ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Νομικά και οικονομικά θέματα. Επιμέλεια. Miguel Santos. Συγγραφείς Pîrvu IONICĂ Luminiţa OPREA

Οδηγός Εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Νομικά και οικονομικά θέματα. Επιμέλεια. Miguel Santos. Συγγραφείς Pîrvu IONICĂ Luminiţa OPREA Οδηγός Εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Νομικά και οικονομικά θέματα Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Pîrvu IONICĂ Luminiţa OPREA ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Εκπαιδευτική ενότητα Νομικά και οικονομικά θέματα Αυτή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 004 Επιτροπή Αναφορών 009 9.0.007 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Θέμα: Αναφορά 077/007, του Dominique Voillemot, γαλλικής ιθαγένειας, επικεφαλής της αντιπροσωπείας των γαλλικών δικηγορικών

Διαβάστε περισσότερα

3/6/2015. Τιτίκα Δημητρούλια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

3/6/2015. Τιτίκα Δημητρούλια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Τιτίκα Δημητρούλια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Τελευταία έρευνα στην Ελλάδα: 2000-2001 Αφορούσε την επαγγελματική κατάσταση των μεταφραστών Διεξήχθη μέσω σωματείων και συλλόγων ως επί το πλείστον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Π.Μ.Σ: «Σύγχρονες Προσεγγίσεις στη γλώσσα και στα κείμενα» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ Το φωνηεντικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ Η ΜΕΡΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ ΤΙΣ ΑΠΟΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

ΠΩΣ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ Η ΜΕΡΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ ΤΙΣ ΑΠΟΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΕΤΟΧΩΝ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας Κρίστια Κυριάκου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΜΠΟΡΙΟΥ,ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ Της Κρίστιας Κυριάκου ii Έντυπο έγκρισης Παρουσιάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΤΕΙΑΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ 100 ΕΤΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Ε.Κ.Π.Α.

ΕΠΕΤΕΙΑΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ 100 ΕΤΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Ε.Κ.Π.Α. ΕΠΕΤΕΙΑΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ 100 ΕΤΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Ε.Κ.Π.Α. Αικατερίνη Καραγιάννη Σήμερα βρισκόμαστε εδώ για να γιορτάσουμε την επέτειο των 100 χρόνων από την ίδρυση της Οδοντιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Pilloras, Panagiotis. Neapolis University. þÿ À¹ÃÄ ¼Î½, ±½µÀ¹ÃÄ ¼¹ µ À»¹Â Æ Å

Pilloras, Panagiotis. Neapolis University. þÿ À¹ÃÄ ¼Î½, ±½µÀ¹ÃÄ ¼¹ µ À»¹Â Æ Å Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Law and Social Sciences http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2015 þÿ ± µã¼¹º ÌÁ³±½± Ä Â ÅÁÉÀ± Pilloras, Panagiotis þÿ Á̳Á±¼¼± ¹µ ½  º±¹

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα ηθικής και δεοντολογίας στις κοινωνικές επιστήμες

Ζητήματα ηθικής και δεοντολογίας στις κοινωνικές επιστήμες Ζητήματα ηθικής και δεοντολογίας στις κοινωνικές επιστήμες Βάσω Πετούση Σκοπός: Σκοπός της υποενότητας είναι η κατάρτιση στην έννοια και το περιεχόμενο των βασικών αρχών της ηθικής και της δεοντολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΤΟ ΚΑΠΜΝΙΣΜΑ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟΥΣ ΑΝΔΡΕΣ Κατσαρής Γιάγκος Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Μονομελή και συλλογικά όργανα διοίκησης & ο ρόλος των αντιπρυτάνεων στο νέο νομικό πλαίσιο λειτουργίας των Πανεπιστημίων

Θέμα: Μονομελή και συλλογικά όργανα διοίκησης & ο ρόλος των αντιπρυτάνεων στο νέο νομικό πλαίσιο λειτουργίας των Πανεπιστημίων 2 Η ΣΥΝΟΔΟΣ ΑΝΤΙΠΡΥΤΑΝΕΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ & ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ (Πανεπιστήμιο Πατρών 29/11/2012) Θέμα: Μονομελή και συλλογικά όργανα διοίκησης & ο ρόλος των αντιπρυτάνεων στο νέο νομικό πλαίσιο λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων

Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων 2013/2061(INI) 5.9.2013 ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ σχετικά με το σχέδιο δράσης για την ηλ-υγεία 2012-2020: καινοτομική

Διαβάστε περισσότερα

Μετάβαση στις νέες εκδόσεις

Μετάβαση στις νέες εκδόσεις Μετάβαση στις νέες εκδόσεις Η προσέγγιση της TÜV AUSTRIA HELLAS Μαρία Αγαπητού Αναπληρώτρια Διευθύντρια Διεύθυνσης Πιστοποίησης Συστημάτων και Προϊόντων Οκτώβριος 2014 Θα μπορούσαμε να συγχαρούμε τους

Διαβάστε περισσότερα

Θωμάς ΣΑΛΟΝΙΚΙΟΣ 1, Χρήστος ΚΑΡΑΚΩΣΤΑΣ 2, Βασίλειος ΛΕΚΙΔΗΣ 2, Μίλτων ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΥΣ 1, Τριαντάφυλλος ΜΑΚΑΡΙΟΣ 3,

Θωμάς ΣΑΛΟΝΙΚΙΟΣ 1, Χρήστος ΚΑΡΑΚΩΣΤΑΣ 2, Βασίλειος ΛΕΚΙΔΗΣ 2, Μίλτων ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΥΣ 1, Τριαντάφυλλος ΜΑΚΑΡΙΟΣ 3, Αξιοποίηση Έξι Σεισμών στην Πελοπόννησο για την Συσχέτιση Φασματικών Επιταχύνσεων με την Απόκριση του Δομημένου Περιβάλλοντος Correlation of Spectral Accelerations with the Response of the Built Environment

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ 2014-2016. Εύη Χριστοφιλοπούλου Υφυπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης & Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ 2014-2016. Εύη Χριστοφιλοπούλου Υφυπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης & Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ 2014-2016 Εύη Χριστοφιλοπούλου Υφυπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης & Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Διαφανής Αποτελεσματική Υπεύθυνη Διακυβέρνηση Ζήτημα πρωτεύουσας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ «Δωρεά και μεταμόσχευση οργάνων και άλλες διατάξεις»

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ «Δωρεά και μεταμόσχευση οργάνων και άλλες διατάξεις» ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ «Δωρεά και μεταμόσχευση οργάνων και άλλες διατάξεις» Εισαγωγικές Παρατηρήσεις Ο νόμος 2737/1999, όπως και οι κανονιστικές πράξεις που εκδόθηκαν κατ εξουσιοδότηση αυτού, αποτέλεσαν ένα

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρησιακή Στρατηγική. Αριστοµένης Μακρής

Επιχειρησιακή Στρατηγική. Αριστοµένης Μακρής Στρατηγική Εφαρµογή ιαχείριση κατά την καθηµερινή λειτουργία Ή στραβός είναι ο γιαλός ή στραβά αρµενίζουµε Μέτρηση και αξιολόγηση απόδοσης 1. Πρωταρχικά πρέπει να καθοριστούν τα επιθυµητά επίπεδα απόδοσης

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρικός Σύλλογος. Ηρακλείου. Συνέντευξη τύπου

Ιατρικός Σύλλογος. Ηρακλείου. Συνέντευξη τύπου Ιατρικός Σύλλογος Ηρακλείου Συνέντευξη τύπου 01.02.2010 Η πολιτεία τα τελευταία τριάντα χρόνια αδυνατεί ή δεν θέλει, να λάβει αποφάσεις, να κάνει τομές, να δώσει λύσεις σε θέματα που αφορούν την Υγεία.

Διαβάστε περισσότερα

Νομικά και οικονομικά θέματα

Νομικά και οικονομικά θέματα Ενότητα 2 ΟΔΗΓΌΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΉ Νομικά και οικονομικά θέματα Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Pîrvu IONICĂ Luminiţa OPREA ΡΟΥΜΑΝΊΑ Το Έργο αυτό χρηματοδοτήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ Π ΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ Π ΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ Π ΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ Π ΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ Π ΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ Π ΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Κ Υ Κ Λ Ο Υ Π Λ Η Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Η Σ Κ Α Ι Υ Π Η Ρ Ε Σ Ι Ω Ν Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ Ιούνιος 2008

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ Ιούνιος 2008 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ Ιούνιος 2008 Χρηματοπιστωτική εκπαίδευση: Τάσεις και προοπτικές Του Χρήστου Βλ. Γκόρτσου Επίκουρος Καθηγητής Διεθνούς Οικονομικού Δικαίου Γενικός Γραμματέας ΕΕΤ 1. Το πλαίσιο αναφοράς

Διαβάστε περισσότερα

Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο

Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΤΑΞΗΣ - EDITORIAL Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο Ο όρος υγεία και ασφάλεια στην εργασία αφορά τις συνθήκες και τους παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΑ Ι. Ενότητα 7α: Impact of the Internet on Economic Education. Ζωή Κανταρίδου Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής

ΑΓΓΛΙΚΑ Ι. Ενότητα 7α: Impact of the Internet on Economic Education. Ζωή Κανταρίδου Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής Ενότητα 7α: Impact of the Internet on Economic Education Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως

Διαβάστε περισσότερα