> Νιασίνη και αγγειακές νόσοι ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ Ε Τ Ο Σ Δ Ε Κ Α Τ Ο Μ Α Ϊ Ο Σ - Ι Ο Υ Ν Ι Ο Σ Τ Ε Υ Χ Ο Σ 4 9

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "> Νιασίνη και αγγειακές νόσοι ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ Ε Τ Ο Σ Δ Ε Κ Α Τ Ο Μ Α Ϊ Ο Σ - Ι Ο Υ Ν Ι Ο Σ 2 0 1 0 Τ Ε Υ Χ Ο Σ 4 9"

Transcript

1 ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ Ε Τ Ο Σ Δ Ε Κ Α Τ Ο Μ Α Ϊ Ο Σ - Ι Ο Υ Ν Ι Ο Σ Τ Ε Υ Χ Ο Σ 4 9 ISSN Μ. ΠΙΤΣΙΛΙΔΗΣ Α.Ε. ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΛΥΦΑΔΑ > Νιασίνη και αγγειακές νόσοι Κλοπιδογρέλη επί δύο έτη μετά την εμφύτευση stents που απελευθερώνουν φάρμακο; Τοποθέτηση stent στην αριστερή κύρια στεφανιαία αρτηρία Στατίνες και CABG - υπάρχει όφελος; Αναστολείς μετατρεπτικού ενζύμου αγγειοτασίνης και εκβάσεις CABG

2 heartreat_49 5/7/10 12:15 PM Page 3

3 heartreat_49 5/7/10 12:15 PM Page 4

4 heartreat_49 5/7/10 12:15 PM Page 5 UNIK/ΑΠΡ-09 Για περισσότερες πληροφορίες ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ Εργαστήρια CANA A.E.-Τομέας Φαρμάκου ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ: Λεωφ. Ηρακλείου 446, Ηράκλειο Αττικής, Τηλ: , FAX: UNITENS: σήμα κατατεθέν της ΑstraZeneca

5 heartreat_49 5/7/10 12:15 PM Page 6 Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α ΤΕΥΧΟΣ 49 ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 IΔIOΚΤΗΣΙΑ-EKTYΠΩΣH M. ΠITΣIΛIΔHΣ Α.E. Aγ. Νικολάου Γλυφάδα Τηλ.: Fax: ΚΩΔΙΚΟΣ: 6058 ΕΚΔOΤΗΣ Μιχάλης Πιτσιλίδης Λ. Πορφύρα 11, Bούλα ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Νινέττα Βατικιώτη ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ Θεόδουλος Παπαβασιλείου ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Εμμανουήλ Κοντοπόδης ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Εμμανουήλ Κοντοπόδης ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Γιώργος Παναγόπουλος ART DIRECTOR Βιργινία Κάππα ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Σπύρος Τζωρτζίνης ΥΠΟΔΟΧΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Σοφία Κολοβού ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Όλγα Κοσσυβάκη ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟ Σταμάτης Κωνσταντάτος ΔΙΕΚΠΕΡΑΙΩΣΗ Μιχάλης Αιγινίτης Απαγορεύεται κάθε αναδημοσίευση ύλης του περιοδικού χωρίς την έγγραφη άδεια του εκδότη. Κλοπιδογρέλη επί δύο έτη μετά την εμφύτευση stents που απελευθερώνουν φάρμακο;...8 Τοποθέτηση stent στην αριστερή κύρια στεφανιαία αρτηρία...10 Στατίνες και CABG - υπάρχει όφελος;...14 Αναστολείς μετατρεπτικού ενζύμου αγγειοτασίνης και εκβάσεις CABG...16 Βηματοδότηση δύο κοιλιών έναντι βηματοδότησης της κορυφής της δεξιάς κοιλίας...18 Ενδεδειγμένη χρήση των εμφυτεύσιμων απινιδωτών καρδιοανάταξης...20 Αντενδεικνυόμενα φάρμακα αυξάνουν τον κίνδυνο της PCI σε αιμοκαθαιρόμενους ασθενείς...22 Εντατική υπολιπιδαιμική αγωγή σε ασθενείς με οξέα στεφανιαία σύνδρομα που υποβάλλονται σε PCI...26 Νιασίνη και αγγειακές νόσοι...28 Εγχείρηση παράκαμψης στεφανιαίων χωρίς εξωσωματική κυκλοφορία έναντι παραδοσιακής CABG - υπάρχει νικητής;...30 Η αξία της κατάλυσης κοιλιακής ταχυκαρδίας πριν από την τοποθέτηση ICD...34 FDA και ιατρικές συσκευές Τεύχος 49

6 heartreat_49 5/7/10 12:15 PM Page 7

7 heartreat_49 5/7/10 12:15 PM Page 8 Κλοπιδογρέλη επί δύο έτη μετά την εμφύτευση stents που απελευθερώνουν φάρμακο; Περίληψη και Σχόλιο Από τον Andrew J. Boyle, MBBS, PhD, Assistant Professor of Medicine, Interventional Cardiology, University of California, San Francisco, CA Πηγή: Tanzilli G, et al. Effectiveness of two-year clopidogrel + aspirin in abolishing the risk of very late thrombosis after drug-eluting stent implantation (from the TYCOON [two-year ClOpidOgrel need] study). Am J Cardiol. 2009; 104: Ηβέλτιστη διάρκεια της διπλής αντιαιμοπεταλιακής αγωγής (dual antiplatelet therapy, DAT) μετά την εμφύτευση stents που απελευθερώνουν φάρμακο (drug-eluting Μεταξύ 1 και 2 ετών μετά την επέμβαση αναφοράς, οι ασθενείς που διέκοψαν την κλοπιδογρέλη μετά από 12 μήνες είχαν ποσοστό θρόμβωσης stent 2%. stents, DES) παραμένει άγνωστη. Με βάση δεδομένα από νεκροτομικές μελέτες, τα DES δεν ενδοθηλιοποιούνται εξίσου πλήρως ή ταχέως όσο τα απλά μεταλλικά stents (bare metal stents, BMS). Οι κατευθυντήριες οδηγίες υποστηρίζουν την παρατεταμένη DAT για τα DES, διάρκειας - σήμερα - 12 μηνών. Ωστόσο, μερικές μελέτες υποδεικνύουν ότι υπάρχει κλινικός κίνδυνος πολύ όψιμης θρόμβωσης του stent σε ασθενείς με DES, η οποία λαμβάνει χώρα > 12 μήνες από την εμφύτευση. Αυτό μπορεί να ισχύει ιδιαίτερα σε πλαίσια πραγματικής πρακτικής, όπου η χρήση DES εκτός ενδείξεων, όπως η τοποθέτηση πολλαπλών stents και σε βλάβες διακλάδωσης αγγείων, μπορεί να συνεπάγεται μεγαλύτερο κίνδυνο όψιμης ή πολύ όψιμης θρόμβωσης stent, από ό,τι στους πληθυσμούς μικρού κινδύνου που εξετάστηκαν στις κλινικές δοκιμές. Κατά πόσον η μεγαλύτερης διάρκειας DAT θα μείωνε τον κίνδυνο αυτό δεν έχει μελετηθεί συστηματικά. Έτσι, οι Tanzili και συνεργάτες πραγματοποίησαν μία προοπτική μελέτη αρχείου καταγραφής (prospective registry study) ασθενών που υποβλήθηκαν σε διαδερμική επέμβαση στεφανιαίων (percutaneous coronary intervention, PCI). Στη μελέτη εντάχθηκαν όλοι οι ασθενείς που υποβλήθηκαν σε PCI χωρίς επιπλοκές και έλαβαν DAT εντός περιόδου δύο ετών, μεταξύ 2003 και Τα κριτήρια αποκλεισμού περιλάμβαναν καρδιογενές shock, χρήση βραχυθεραπείας, χρήση ερευνητικών stents, και αδυναμία λήψης DAT. Όλοι οι ασθενείς έλαβαν φόρτιση με 325 mgr ασπιρίνης και 300 mgr κλοπιδογρέλης, όλοι έλαβαν ηπαρίνη κατά την PCI και η χρήση αναστολέων γλυκοπρωτεΐνης IIb/IIIa ήταν στη διακριτική ευχέρεια του επεμβατικού καρδιολόγου (χρησιμοποιήθηκαν περίπου σε 31% των περιπτώσεων). Μετά την επέμβαση, οι ασθενείς με BMS (n = 450) έλαβαν κλοπιδογρέλη επί ένα μήνα, οι ασθενείς στους οποίους τοποθετήθηκαν DES το 2003 (n = 173) έλαβαν κλοπιδογρέλη επί 12 μήνες και εκείνοι στους οποίους τοποθετήθηκαν DES το 2004 (n = 274) έλαβαν κλοπιδογρέλη επί 24 μήνες. Όλοι οι ασθενείς έπαιρ- 8 Τεύχος 49

8 heartreat_49 5/7/10 12:15 PM Page 9 ναν επ' αόριστον ασπιρίνη 100 mgr ημερησίως. Οι ασθενείς παρακολουθούνταν επί 4 έτη και το κύριο τελικό σημείο της μελέτης ήταν η βέβαια ή πιθανή θρόμβωση stent. Τα δευτερεύοντα τελικά σημεία περιλάμβαναν τον καρδιακό θάνατο, το έμφραγμα μυοκαρδίου, την επαναγγείωση της βλάβης - στόχου (target lesion revascularization, TLR) και την επαναγγείωση του αγγείου - στόχου (target vessel revascularization, TVR). Η πρώιμη στένωση stent οριζόταν ως < 30 ημέρες, η όψιμη στένωση stent (late stent thrombosis, LST) μεταξύ 30 ημερών και 1 έτους, και η πολύ όψιμη στένωση stent (very late stent thrombosis, VLST) > 1 έτος από την επέμβαση αναφοράς. Τα αρχικά δημογραφικά χαρακτηριστικά ήταν ικανοποιητικά εξομοιωμένα μεταξύ των ομάδων (BMS, DES με 12 μήνες DAT, DES με 24 μήνες DAT). Το συνολικό ποσοστό θρόμβωσης stent ήταν 0,7%, 3% και 0,4% στις ομάδες BMS, DES με 12 μήνες DAT και DES με 24 μήνες DAT, αντίστοιχα (p = 0,02). Αυτό οφειλόταν κυρίως σε αυξημένη VLST στην ομάδα DES με 12 μήνες DAT (0%, 2% και 0% στους ασθενείς με BMS, DES με 12 μήνες DAT και DES με 24 μήνες DAT, αντίστοιχα, p = 0,03). Δεν παρατηρήθηκαν περιστατικά θρόμβωσης stent μετά τα δύο έτη σε οποιαδήποτε ομάδα. Ωστόσο, μεταξύ 1 και 2 ετών μετά την επέμβαση αναφοράς, οι ασθενείς που διέκοψαν την κλοπιδογρέλη μετά από 12 μήνες είχαν ποσοστό θρόμβωσης stent 2%. Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι η συμμόρφωση στην DAT (βάσει αναφοράς των ίδιων των ασθενών) ήταν 96% - 98% στο τέλος της περιόδου της DAT. Δεν υπήρχε διαφορά μεταξύ των ομάδων στην καρδιακή θνησιμότητα. Οι ασθενείς με BMS είχαν υψηλότερα ποσοστά TLR και TVR, όπως αναμενόταν, αλλά δεν υπήρχε διαφορά μεταξύ των ασθενών με DES που έλαβαν DAT επί 12 μήνες και εκείνων που έλαβαν DAT επί 24 μήνες. Οι συγγραφείς καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι ένα σχήμα διπλής αντιαιμοπεταλιακής αγωγής με ασπιρίνη και κλοπιδογρέλη διάρκειας δύο ετών μπορεί να αποτρέψει την εμφάνιση πολύ όψιμης στένωσης stent μετά από PCI με DES. Ένα σχήμα διπλής αντιαιμοπεταλιακής αγωγής με ασπιρίνη και κλοπιδογρέλη διάρκειας δύο ετών μπορεί να αποτρέψει την εμφάνιση πολύ όψιμης στένωσης stent μετά από PCI με DES. Σχόλιο Καθώς προκύπτουν περισσότερο μακροπρόθεσμα δεδομένα σε σχέση με τα DES και τον κίνδυνο θρόμβωσης stent, τα δεδομένα από αρχεία καταγραφής είναι σημαντικά για τη δημιουργία νέων υποθέσεων, οι οποίες μπορούν να εξεταστούν επίσημα σε προοπτικές, τυχαιοποιημένες, ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές. Τα ενδιαφέροντα αυτά δεδομένα των Tanzili και συνεργατών υποδεικνύουν ότι VLST λαμβάνει χώρα σε περίπου 2% των ασθενών κατά το δεύτερο έτος μετά την τοποθέτηση DES αν η κλοπιδογρέλη διακοπεί σε 1 έτος, όπως ορίζουν οι ισχύουσες συστάσεις. Διάφοροι σημαντικοί παράγοντες θα πρέπει να σχολιαστούν. Πρώτον, το ποσοστό VLST είναι μεγαλύτερο από εκείνο που έχει ανακοινωθεί σε άλλες σειρές ασθενών. Δεν είναι σαφές σε ποιο κλινικό πλαίσιο έλαβαν χώρα αυτά τα συμβάματα VLST, όπως σε περιεγχειρητικό πλαίσιο, που θα μπορούσε να αποτελεί συγχυτικό παράγοντα. Δεύτερον, δεν δηλώνεται ποια DES χρησιμοποιήθηκαν, καθώς τα ποσοστά θρόμβωσης stent διαφέρουν μεταξύ των τύπων των stents. Τέλος, εξαιτίας του μικρού αριθμού ασθενών και της μη τυχαιοποιημένης φύσης της, η μελέτη αυτή θα πρέπει να οδηγεί απλώς σε δημιουργία υποθέσεων, και δεν θα πρέπει να αλλάξουμε την κλινική πρακτική βάσει των αποτελεσμάτων από ένα μεμονωμένο αρχείο καταγραφής. Ωστόσο, η ένδειξη ότι η επέκταση της διάρκειας της DAT σε 24 μήνες ελαττώνει τη συχνότητα ισχυρών κλινικών τελικών σημείων είναι ελκυστική και αξίζει περαιτέρω έρευνα. Το γεγονός ότι δεν παρατηρήθηκαν συμβάματα θρόμβωσης stent μεταξύ δύο και τεσσάρων ετών παρακολούθησης μετά τη διακοπή της κλοπιδογρέλης υπογραμμίζει τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια των DES στην πραγματική κλινική πρακτική. ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ

9 heartreat_49 5/7/10 12:15 PM Page 10 Τοποθέτηση stent στην αριστερή κύρια στεφανιαία αρτηρία Περίληψη και Σχόλιο Από τον Andrew J. Boyle, MBBS, PhD Πηγή: Buszman P, et al. Early and long-term results of unprotected left main coronary artery stenting: the LE MANS (Left Main Coronary Artery Stenting) registry. J Am Coll Cardiol. 2009; 54: Ηστένωση της αριστερής κύριας στεφανιαίας αρτηρίας αποτελούσε παραδοσιακά ένδειξη για εγχείρηση αορτοστεφανιαίας παράκαμψης με μόσχευμα (coronary artery bypass graft surgery, CABG). Ωστόσο, πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ότι η διαδερμική επέμβαση στεφανιαίων (percutaneous coronary intervention, PCI) των βλαβών της αριστερής κύριας στεφανιαίας αρτηρίας (unprotected left main [ULM] lesions) είναι δυνατόν να επιτύχει παρόμοια βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα αποτελέσματα με την CABG. Έτσι, οι κατευθυντήριες οδηγίες του Αμερικανικού Κολεγίου Καρδιολογίας (ACC) και της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας (AHA) για την PCI αναθεωρήθηκαν πρόσφατα και περιέλαβαν την PCI των στενώσεων της αριστερής κύριας στεφανιαίας αρτηρίας ως ένδειξη κατηγορίας IIb, αντί ΙΙΙ. Οι αναθεωρημένες οδηγίες δηλώνουν ότι "η PCI της αριστερής κύριας στεφανιαίας αρτηρίας με stents ως εναλλακτική της CABG μπορεί να εξετασθεί ως ενδεχόμενο σε ασθενείς με ανατομία βλάβης που σχετίζεται με μικρό κίνδυνο επεμβατικών επιπλοκών της PCI και κλινικές καταστάσεις που μπορούν να προβλέψουν έναν αυξημένο κίνδυνο ανεπιθύμητων χειρουργικών εκβάσεων" [Kushner et al. J Am Coll Cardiol. 2009; 54: ]. Με λίγα δεδομένα μακροπρόθεσμων εκβάσεων να υποστηρίζουν τις Η τοποθέτηση stent σε βλάβες ULM είναι εφικτή και παρέχει καλή μακροπρόθεσμη έκβαση. αναθεωρημένες οδηγίες, η παρούσα μελέτη από το αρχεία καταγραφής LE MANS δημοσιεύθηκε περίπου ταυτόχρονα με την αλλαγή των κατευθυντηρίων οδηγιών, και παρέχει κάποια δεδομένα για τις μακροπρόθεσμες εκβάσεις της τοποθέτησης stent σε βλάβες ULM. Η μελέτη LE MANS τυχαιοποίησε 105 ασθενείς σε PCI με stent ή CABG για στένωση ULM (> 50%) και τα αποτελέσματά της έχουν δημοσιευθεί παλαιότερα. Οι ασθενείς που δεν θεωρούνταν κατάλληλοι για τυχαιοποίηση εντάχθηκαν στα αρχεία καταγραφής PCI ή CABG. Οι Buszman και συνεργάτες παρουσιάζουν εδώ τα αποτελέσματα του αρχείου καταγραφής PCI. Μεταξύ 1997 και 2008, εντάχθηκαν 252 ασθενείς οι οποίοι υποβλήθηκαν σε PCI για στένωση ULM είτε με απλά μεταλλικά stents (bare metal stents, BMS, n = 158) είτε με stents που απελευθερώνουν φάρμακο (drug eluting stents, DES, n = 94). Τα κριτήρια αποκλεισμού ήταν έμφραγμα μυοκαρδίου με ανάσπαση ST, απόφραξη της αριστερής κύριας στεφανιαίας αρτηρίας, και παρουσία οποιουδήποτε βατού μοσχεύματος στην αριστερή στεφανιαία αρτηρία. Η μέση ηλικία των ασθενών ήταν 69 έτη, 24% ήταν διαβητικοί και 69% άνδρες. Η μέση βαθμολογία EuroSCORE ήταν 6,28 και περιφερική βλάβη της αριστερής κύριας στεφανιαίας αρτηρίας ήταν παρούσα σε 59%. Οι λόγοι μη πραγματοποίησης CABG ήταν μεγάλος εγχειρητικός κίνδυνος σε 52%, προτίμηση των ασθενών σε 12% και ανατομική καταλληλότητα της βλάβης ULM (κοντά στο στόμιο ή στο μέσο του στελέχους της αρτηρίας) 10 Τεύχος 49

10 heartreat_49 5/7/10 12:15 PM Page 11 για PCI σε 35%. Κατά την PCI, η άμεση τοποθέτηση stent ήταν η προτιμώμενη τεχνική, με τη διαστολή της βλάβης πριν από την εμφύτευση του stent να επιφυλάσσεται για κρίσιμες ή ασβεστοποιημένες βλάβες. Η περιφερική νόσος ULM αντιμετωπιζόταν με τοποθέτηση stent κατά μήκος του στομίου του περισπώμενου κλάδου μέσα στον πρόσθιο κατιόντα κλάδο, με μεταβατική αγγειοπλαστική, με stent σχήματος Τ ή "culotte (πανταλονιού)" στο στόμιο του περισπώμενου κλάδου, στη διακριτική ευχέρεια του επεμβατικού καρδιολόγου. DES συνιστώνταν για αγγεία με διάμετρο αναφοράς < 3.8 mm και BMS για > 3,8 mm. Εντός της ομάδας DES, stents που απελευθερώνουν πακλιταξέλη χρησιμοποιήθηκαν σε 64% και stents που απελευθερώνουν παράγωγα limus στους υπόλοιπους. Υποστήριξη από ενδοαορτικό μπαλόνι χρησιμοποιήθηκε σε 6,3%, η ηπαρίνη αποτελούσε την αντιθρομβίνη που χορηγήθηκε σε όλες τις περιπτώσεις και αναστολείς γλυκοπρωτεΐνης IIb/IIIa χρησιμοποιήθηκαν σε 24%. Όλοι οι ασθενείς έλαβαν ασπιρίνη (δόση εφόδου 300 mgr ακολουθούμενη 150 mgr εφ' όρου ζωής) και θειενοπυριδίνη (δόση εφόδου ακολουθούμενη από δόση συντήρησης), αρχικά τικλοπιδίνη και αργότερα κλοπιδογρέλη. Η διπλή αντι-αιμοπεταλιακή αγωγή συνεχιζόταν σε 55%, 21% και 17% σε ένα έτος, δύο έτη, και πέραν των δύο ετών από την επέμβαση αναφοράς, αντίστοιχα. Οι ασθενείς παρακολουθούνταν επί 1,1 έως 11 έτη (μέση διάρκεια παρακολούθησης 3,8 έτη). Το κύριο τελικό σημείο ήταν ο θάνατος. Τα μείζονα ανεπιθύμητα καρδιαγγειακά και αγγειακά εγκεφαλικά συμβάματα (MACCE [major adverse cardiovascular and cerebral events] - συνδυασμός θανάτων, εμφραγμάτων μυοκαρδίου, αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων, επαναγγείωσης βλάβης - στόχου [target vessel revascularization, TLR] και θρόμβωση stent) και η σύγκριση μεταξύ DES και BMS ήταν δευτερεύοντα τελικά σημεία. Εντός 30 ημερών από την επέμβαση αναφοράς, η θνησιμότητα ήταν 1,6%. MACCE σημειώθηκαν σε 4,8%. Οξεία θρόμβωση stent έλαβε χώρα σε δύο ασθενείς και υποξεία σε έναν. Σε 1 έτος μετά την επέμβαση αναφοράς, η επιβίωση ήταν 93% και η ελεύθερη MACCE επιβίωση 82%. 56% των ασθενών υποβλήθηκαν σε στεφανιογραφία παρακολούθησης σε 6-12 μήνες, και 12% βρέθηκαν να έχουν επαναστένωση. Στη μακροπρόθεσμη παρακολούθηση, μετά από μέση περίοδο 4 ετών, η θνησιμότητα ήταν 14%, ποσοστό από το οποίο το 11% θεωρήθηκε καρδιακής αιτιολογίας. Σύμφωνα με την ανάλυση Kaplan - Meier, η 5- ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ

11 heartreat_49 5/7/10 12:16 PM Page 12 ετής επιβίωση ήταν 78% και η 10- ετής 69%. Παρατηρήθηκε μία βέβαιη πολύ όψιμη θρόμβωση stent, ενώ πιθανή όψιμη (30 ημέρες έως 1 έτος) θρόμβωση stent σημειώθηκε σε 1,2% και πιθανή πολύ όψιμη (> 1 έτος) θρόμβωση stent σε 2%. Η επιβίωση ήταν σημαντικά καλύτερη στους ασθενείς με μεμονωμένη νόσο στην αριστερή κύρια στεφανιαία αρτηρία ή νόσο στην αριστερή κύρια στεφανιαία αρτηρία + νόσο ενός ή δύο αγγείων, σε σύγκριση με τους ασθενείς με νόσο στην αριστερή κύρια στεφανιαία αρτηρία + νόσο τριών αγγείων (p = 0,02). Η πολυπαραγοντική ανάλυση έδειξε ότι ο μόνος ανεξάρτητος προβλεπτικός παράγοντας του θανάτου ήταν το μειωμένο κλάσμα εξώθησης αριστερής κοιλίας < 50%. Οι ασθενείς που έλαβαν DES ήταν συχνότερα διαβητικοί (31% έναντι 20%, p = 0,06), πιθανότερο να παρουσιαστούν με οξέα στεφανιαία σύνδρομα (69% έναντι 54%, p = 0,04), είχαν μεγαλύτερο εγχειρητικό κίνδυνο (EuroSCORE 6,8 ± 3,9 έναντι 5,6 ± 3,8, p = 0,01), μικρότερη διάμετρο αριστερής κύριας στεφανιαίας αρτηρίας (3,4 ± 0,5 έναντι 3,7 ± 1,0 mm, p = 0,01) και συχνότερα βλάβη στην περιφερική διακλάδωση (72% έναντι 51%, p = 0,001). Παρά το προφίλ μεγαλύτερου κινδύνου των ασθενών που έλαβαν DES, η χρήση DES σχετιζόταν με μικρότερη επίπτωση MACCE (15% έναντι 26%, p = 0,04) και επαναγγείωσης της βλάβης - στόχου (3% έναντι 10%, p = 0,04) σε 4 έτη παρακολούθησης. Δεν παρατηρήθηκε διαφορά στη θνησιμότητα ή στον κίνδυνο εμφράγματος μυοκαρδίου μεταξύ DES και BMS. Η ανάλυση υπο-ομάδων των ασθενών με περιφερική νόσο της αριστερής κύριας στεφανιαίας αρτηρίας αποκάλυψε επίσης υψηλότερη επιβίωση και ελεύθερη MACCE επιβίωση με τη χρήση DES. Οι συγγραφείς καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η τοποθέτηση stent σε βλάβες ULM είναι εφικτή και παρέχει καλή μακροπρόθεσμη έκβαση. Η εμφύτευση DES μείωσε τον κίνδυνο μακροπρόθεσμων MACCE και, ιδιαίτερα, βελτίωσε την επιβίωση σε ασθενείς με περιφερικές βλάβες ULM. Η εμφύτευση DES μείωσε τον κίνδυνο μακροπρόθεσμων MACCE και, ιδιαίτερα, βελτίωσε την επιβίωση σε ασθενείς με περιφερικές βλάβες ULM. Σχόλιο Οι Buszman και συνεργάτες παρουσιάζουν δεδομένα από το αρχείο καταγραφής τους, τα οποία ενισχύουν την επιχειρηματολογία υπέρ της PCI για τη στένωση ULM. Το ποσοστό πρώιμης θνησιμότητας 1,6% συγκρίνεται ευνοϊκά έναντι ιστορικών χειρουργικών μαρτύρων, με βάση το προφίλ κινδύνου EuroSCORE. Ωστόσο, η απουσία μίας ομάδας μαρτύρων με CABG μειώνει τη δυνατότητα να εξαγάγουμε ισχυρά συμπεράσματα από τα δεδομένα των συγγραφέων, όπως συμβαίνει με οποιαδήποτε σειρά αρχείου καταγραφής. Θα πρέπει να υπογραμμίσουμε αρκετούς παράγοντες από τα δεδομένα που παρατίθενται. Πρώτον, όπως στη μελέτη SYNTAX, οι ασθενείς με νόσο αριστερής κύριας στεφανιαίας αρτηρίας + νόσο τριών αγγείων είχαν χειρότερη έκβαση από ό,τι εκείνοι με μεμονωμένη νόσο αριστερής κύριας στεφανιαίας ή νόσο αριστερής κύριας στεφανιαίας + νόσο ενός ή δύο αγγείων. Στους πρώτους, η CABG θα πρέπει να εξετάζεται ως η πρώτη επιλογή για επαναγγείωση. Δεύτερον, τα ποσοστά βέβαιης ή πιθανής θρόμβωσης stent ήταν χαμηλά αλλά όχι ασήμαντα (9 από 252 ασθενείς) εντός μέσης περιόδου παρακολούθησης 4 ετών. Σημειώθηκαν όψιμα σε 3 ασθενείς και πολύ όψιμα (δηλαδή, πάνω από ένα έτος από την επέμβαση αναφοράς) σε 6 ασθενείς. Το γεγονός αυτό υπογραμμίζει την αναγκαιότητα μακροπρόθεσμης διπλής αντιαιμοπεταλιακής αγωγής. Η δυνατότητα συμμόρφωσης στη διπλή αντιαιμοπεταλιακή αγωγή θα πρέπει να αποτελεί κρίσιμο τμήμα της διαδικασίας λήψης αποφάσεων για την πλέον ενδεδειγμένη στρατηγική επαναγγείωσης σε όλους τους ασθενείς. Τέλος, είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι οι αναλύσεις υπο-ομάδων θα πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή, καθώς η μελέτη δεν είχε σχεδιαστεί εκ των προτέρων για τη σύγκριση μεταξύ DES και BMS ως προς τις εκβάσεις των ασθενών. Ωστόσο, στο πλαίσιο της αναδυόμενης αλλαγής του προτύπου θεραπείας για τη νόσο ULM, αυτά τα μακροπρόθεσμα δεδομένα ασφάλειας είναι καθησυχαστικά. 12 Τεύχος 49

12 heartreat_49 5/7/10 12:16 PM Page 13

13 heartreat_49 5/7/10 12:16 PM Page 14 Στατίνες και CABG - υπάρχει όφελος; Περίληψη και Σχόλιο Από τον Jonathan Abrams, MD, Professor of Medicine, Division of Cardiology, University of New Mexico, Albuquerque Πηγή: Koening MA, et al. Statin use and neurologic morbidity after coronary artery bypass grafting: A cohort study. Neurology. 2009; 73: Οι στατίνες χρησιμοποιούνται σε αυξανόμενο αριθμό και ποικιλία νόσων. Αυτή η μεγάλη, διάρκειας 10 ετών προοπτική μελέτη (cohort study) από το John Hopkins (Neurology Department και Cardiac Surgery Group) χρησιμοποιεί μία post-hoc ανάλυση προκειμένου να εξετάσει το ζήτημα κατά πόσον η χρήση στατίνης πριν από εγχείρηση αορτοστεφανιαίας παράκαμψης με μόσχευμα (coronary artery bypass graft surgery, CABG) θα μείωνε τη μετεγχειρητική νοσηρότητα, ιδιαίτερα τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια και την εγκεφαλοπάθεια, καθώς και τη νοητική έκπτωση. Η εγκεφαλοπάθεια περιλάμβανε το ντελίριο, τις αλλαγές της Η προεγχειρητική χρήση στατινών δεν σχετιζόταν με μειωμένη επίπτωση αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων και εγκεφαλοπάθειας μετά από CABG. διανοητικής κατάστασης και τη φτωχή αφύπνιση διάρκειας πάνω από 24 ώρες μετά από εγχείρηση CABG. Η βάση της μελέτης αυτής είναι η γνωστή μεσολαβούμενη από τις στατίνες μείωση των ανεπιθύμητων εκβάσεων σε μερικές μελέτες μετά από αγγειακές επεμβάσεις, όπως ενδαρτηρεκτομή καρωτίδων και αρτηριακή παράκαμψη. Η post hoc ανάλυση διαδοχικών ασθενών που υποβλήθηκαν σε CABG αφορούσε στη δεκαετία μεταξύ 1997 και Οι ασθενείς παρακολουθούνταν προσεκτικά για την εμφάνιση μετεγχειρητικών νευρολογικών ελλειμμάτων και εγκεφαλικών αγγειακών συμβαμάτων, συμπεριλαμβανομένου του εμφανούς αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου. Πραγματοποιήθηκαν προσεκτικές μετεγχειρητικές αξιολογήσεις, συνήθως από νευρολόγο. Όλα τα νέα εστιακά νευρολογικά ελλείμματα καταγράφονταν. Μαγνητικές και αξονικές τομογραφίες ήταν διαθέσιμες συχνά (τα δεδομένα δεν παρέχονται). Οι ανεπιθύμητες εκβάσεις συλλέχθηκαν ξεκινώντας 24 ώρες ή περισσότερο μετά την εγχείρηση. Μεταξύ συνολικά ασθενών που υποβλήθηκαν σε CABG, 54% έπαιρναν προεγχειρητικά στατίνες. Η χρήση στατινών πριν από την CABG αυξήθηκε από 35% το 1997 σε 60% - 65% το Αποτελέσματα: Εγκεφαλοπάθεια σημειώθηκε σε 8,6% και αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο σε 3,2%. Συνολικά, 11,8% ή 604 ασθενείς πληρούσαν τουλάχιστον ένα κύριο τελικό σημείο. Οι χρήστες στατινών εξετάστηκαν επίσης μέσω βαθμολογίας τάσης (propensity score), χωρίς απόκλιση από τις κύριες σειρές. Η διορθωμένη βαθμολογία τάσης των χρηστών στατινών ήταν 0,958. Μαγνητικές τομογραφίες έδειξαν πολλαπλές βλάβες σε περιοχές με μεγάλη αγγείωση (watershed territories). Οι παράγοντες κινδύνου για έμφρακτα περιοχών με μεγάλη αγγείωση (watershed infracts) περιλάμβαναν την υπόταση κατά τη διάρκεια της εγχείρησης και την αρτηριοσκλήρωση, γεγονός που υποδεικνύει ότι τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια προκαλούνται από έναν συνδυασμό υπο-αιμάτωσης και εμβόλων. Δεν υπήρχε σημαντική διαφορά στην καρδιαγγειακή θνησιμότητα, στα εμφράγματα μυοκαρδίου ή στη διάρκεια νοσηλείας μεταξύ των χρηστών στατινών και των μη χρηστών. Οι συγγραφείς καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η προεγχειρητική χρήση στατινών δεν σχετιζόταν με μειωμένη επίπτωση αγγειακών 14 Τεύχος 49

14 heartreat_49 5/7/10 12:16 PM Page 15 εγκεφαλικών επεισοδίων και εγκεφαλοπάθειας μετά από CABG. Σχόλιο Η μελέτη αυτή έχει κλινικό ενδιαφέρον, με τη μη αναμενόμενη παρατήρηση ότι η προεγχειρητική χρήση στατινών δεν φαίνεται να έχει όφελος. Άλλες μελέτες δεν συμφωνούν με την παρούσα μελέτη, αλλά καμία δεν είναι τόσο περίπλοκη, λεπτομερής και καλά σχεδιασμένη όσο η παρούσα μελέτη. Η βάση των ασθενών είναι αρκετά μεγάλη, με πάνω από ασθενείς, από τους οποίους οι μισοί έπαιρναν προεγχειρητικά στατίνες. Δεδομένης της διαρκώς αυξανόμενης χρήσης των στατινών για πληθώρα κλινικών καταστάσεων, προξενεί κάποια έκπληξη το γεγονός ότι τα αποτελέσματα της χρήσης στατινών είναι αρνητικά. Θα φαινόταν ότι τα τελικά σημεία της εγκεφαλοπάθειας, του εμφανούς αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου και του εμφράγματος μυοκαρδίου είναι κλινικώς σημαντικά και, σε κάποιο βαθμό προξενώντας έκπληξη, η χρήση στατινών φάνηκε αναποτελεσματική στη μείωση της νοσηρότητας ή της θνησιμότητας σε ασθενείς μετά από CABG. Οι συγγραφείς τονίζουν το ρόλο των εμφράκτων με πολλαπλές βλάβες σε περιοχές με μεγάλη αγγείωση. Εισηγούνται ότι οι ανεπιθύμητες εκβάσεις οφείλονται σε έναν συνδυασμό υπο-αιμάτωσης και αθηρωματικών εμβόλων. Η μελέτη αυτή δεν είναι προοπτική, ελεγχόμενη κλινική δοκιμή. Η προηγούμενη χρήση στατινών είναι άγνωστη, και οι δόσεις που χρησιμοποιήθηκαν πριν από την CABG πιθανώς ήταν ανεπαρκείς σε πολλούς ασθενείς. Επίσης, η ισχύς των στατινών έχει αυξηθεί εντός των 10 ετών της μελέτης. Οι συγγραφείς παραθέτουν έναν αριθμό δημοσιευμένων μελετών με θετικές εκβάσεις σε άλλα αγγειακά πεδία, αλλά πρόκειται για πολύ μικρότερες και βραχύτερης διάρκειας μελέτες, και όχι σε ασθενείς με CABG. Ωστόσο, μία τυχαιοποιημένη, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο κλινική δοκιμή θα ήταν απίθανο να πραγματοποιηθεί. Συνεπώς, θα συνιστούσα ότι οι ασθενείς που επιβιώνουν θα πρέπει να παίρνουν μία ισχυρή στατίνη, ιδιαίτερα εκείνοι με υπέρταση, διαβήτη και όλους τους παραδοσιακούς παράγοντες κινδύνου. Ευελπιστώ ότι στους περισσότερους ασθενείς θα χορηγούνται στατίνες σε υψηλές δόσεις πριν λάβει χώρα ένα κλινικό σύμβαμα. Η μελέτη αυτή είχε κατά κάποιο τρόπο μη αναμενόμενα αποτελέσματα, αλλά δεν εξετάζει το ζήτημα της συσχέτισης των αποτελεσμάτων με τη σύγχρονη θεραπεία με στατίνη σε υψηλή δόση και την ενδεδειγμένη επιλογή των ασθενών. ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ

15 heartreat_49 5/7/10 12:16 PM Page 16 Αναστολείς μετατρεπτικού ενζύμου αγγειοτασίνης και εκβάσεις CABG Περίληψη και Σχόλιο Από τον Michael H. Crawford, MD, Professor of Medicine, Chief of Clinical Cardiology, University of California, San Francisco Πηγές: Miceli A, et al. Effects of angiotensin-converting enzyme inhibitor therapy on clinical outcome in patients undergoing coronary artery bypass grafting. J Am Coll Cardiol. 2009; 54: Bach DS. Angiotensinconverting enzyme inhibitor therapy at the time of coronary artery bypass surgery: when a friend turns mean-spirited. J Am Coll Cardiol. 2009; 54: Η προεγχειρητική χρήση ΑΜΕΑ σχετιζόταν με αυξημένη θνησιμότητα, νεφρική δυσλειτουργία, κολπική μαρμαρυγή και χρήση ινότροπης υποστήριξης σε ασθενείς που υποβάλλονται σε CABG. Ηπροεγχειρητική χρήση αναστολέων μετατρεπτικού ενζύμου αγγειοτασίνης (ΑΜΕΑ) στην εγχείρηση αορτοστεφανιαίας παράκαμψης με μόσχευμα (coronary artery bypass graft surgery, CABG) παραμένει αμφιλεγόμενη. Έτσι, οι Miceli και συνεργάτες από το Ηνωμένο Βασίλειο πραγματοποίησαν μία αναδρομική μελέτη παρατήρησης (retrospective, observational study) ασθενών που υποβλήθηκαν σε CABG (χωρίς άλλη ταυτόχρονη καρδιοχειρουργική επέμβαση) και δεν είχαν καρδιογενές shock. Ο τελικός πληθυσμός περιλάμβανε πάνω από ασθενείς, 51% των οποίων έλαβαν προεγχειρητικά ΑΜΕΑ. Προκειμένου να αποφευχθούν συστηματικά σφάλματα, έγινε ανάλυση βαθμολογίας τάσης κατά ζεύγη (propensity score matched analysis) σε ασθενείς υπό ΑΜΕΑ και σε μία ομάδα μαρτύρων ίσου αριθμού. Το κύριο τελικό σημείο ήταν η ενδονοσοκομειακή θνησιμότητα. Στην αρχική ομάδα, υπήρχαν πολλές σημαντικές διαφορές στις κλινικές μεταβλητές μεταξύ της ομάδας ΑΜΕΑ και των υπόλοιπων ασθενών, όπως θα αναμενόταν, αλλά οι μικρότερες ομάδες εξομοιωμένων ζευγών ήταν παρόμοιες ως προς όλες αυτές τις παραμέτρους. Αποτελέσματα: Η συνολική θνησιμότητα ήταν 1% και η προεγχειρητική χρήση ΑΜΕΑ διπλασίασε τον κίνδυνο αυτό (1,3% έναντι 0,7%, λόγος κινδύνου [odds ratio, OR] 2,0, 95% διάστημα βεβαιότητας [confidence interval, CI] 1,17-3,42, p = 0,013). Επίσης, η νεφρική δυσλειτουργία, η κολπική μαρμαρυγή και η χρήση ινότροπης υποστήριξης ήταν συχνότερες στην ομάδα ΑΜΕΑ. Δεν υπήρχε διαφορά στα εμφράγματα μυοκαρδίου και στα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια. Οι συγγραφείς κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η προεγχειρητική χρήση ΑΜΕΑ σχετιζόταν με αυξημένη θνησιμότητα, νεφρική δυσλειτουργία, 16 Τεύχος 49

16 heartreat_49 5/7/10 12:16 PM Page 17 κολπική μαρμαρυγή και χρήση ινότροπης υποστήριξης σε ασθενείς που υποβάλλονται σε CABG. Σχόλιο Σε σχέση με την προεγχειρητική χρήση ΑΜΕΑ στην CABG υπάρχουν δύο αντικρουόμενες απόψεις: υπέρ, ότι οι ΑΜΕΑ χαμηλώνουν την αρτηριακή πίεση και έχουν δράσεις προστατευτικές των αγγείων, αντιφλεγμονώδεις και αντι-αθηροσκληρωτικές, και κατά, ότι οι ΑΜΕΑ προκαλούν αγγειοδιαστολή και αυξημένη αναγκαιότητα υγρών, ινοτρόπων και αγγειοσυσπαστικών παραγόντων. Τα δεδομένα της παρούσας μελέτης υποστηρίζουν τη δεύτερη άποψη. Είναι γνωστό ότι η υπόταση προκαλεί νεφρική δυσλειτουργία, ωστόσο οι ΑΜΕΑ συνιστώνται στους διαβητικούς για την πρόληψη της επιδείνωσης στη νεφρική λειτουργία. Σαφώς, υπάρχει διαφορά μεταξύ προεγχειρητικής και χρόνιας χρήσης σε περιπατητικούς ασθενείς με στεφανιαία νόσο. Η απουσία επίδρασης στην κολπική μαρμαρυγή είναι απογοητευτική, καθώς αποτελεί συχνή επιπλοκή της CABG που αυξάνει τα ανεπιθύμητα συμβάματα και παρατείνει τη νοσηλεία. Θεωρητικά, ένας ΑΜΕΑ θα έπρεπε να μειώνει την πίεση και τον όγκο στους κόλπους και επομένως τα ερεθίσματα για κολπική μαρμαρυγή, ωστόσο κάτι τέτοιο δεν παρατηρήθηκε. Θα πρέπει να διακόπτουμε τη χορήγηση ΑΜΕΑ σε ασθενείς που πρόκειται να υποβληθούν σε CABG; Πριν αποφασίσουμε, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι η μελέτη αυτή έχει αρκετούς περιορισμούς. Αν και θεωρητικά ελκυστική, η ανάλυση βαθμολογίας τάσης κατά ζεύγη δεν εξαλείφει όλα τα συστηματικά σφάλματα από μη τυχαιοποιημένες μελέτες, και, όπως ήταν αναμενόμενο, υπήρχαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των ασθενών υπό ΑΜΕΑ και των υπολοίπων πριν από την ανάλυση των εξομοιωμένων ζευγών. Επίσης, οι ΑΜΕΑ μπορεί να μην αποτελούν τον υπεύθυνο παράγοντα, παρά μάλλον έναν δείκτη για κάποια δυσμενή χαρακτηριστικά των ασθενών που δεν ήταν μετρήσιμα. Αν επιθυμούμε να εφαρμόσουμε τα αποτελέσματα της μελέτης, υπάρχουν σημαντικές λεπτομέρειες που λείπουν από την παρούσα αναφορά. Ποια ήταν η διάρκεια της αγωγής με ΑΜΕΑ, η δόση και οι παράγοντες που χρησιμοποιήθηκαν; Τι συμβαίνει με τους αποκλειστές υποδοχέα αγγειοτασίνης και τους ανταγωνιστές αλδοστερόνης; Αν διακόψουμε τους ΑΜΕΑ προεγχειρητικά, πότε μπορούμε να ξαναρχίσουμε τη χορήγησή τους; Στο συνοδευτικό σημείωμα σύνταξης, ο Dr. Bach περιγράφει τους ΑΜΕΑ ως έναν από τους τέσσερις φαρμακολογικούς στυλοβάτες της δευτερογενούς πρόληψης της στεφανιαίας νόσου, μαζί με την ασπιρίνη, τους βήτα αποκλειστές και τις στατίνες. Ωστόσο, και τα τέσσερα φάρμακα μπορεί να μην ενδείκνυνται για όλους τους ασθενείς. Θα πρέπει να εξετάζει κανείς τον κίνδυνο έναντι του οφέλους κάθε ενός φαρμάκου. Σήμερα, τα νοσοκομεία και οι ιατροί βαθμολογούνται ανάλογα με το πόσοι από τους ασθενείς τους παίρνουν τα φάρμακα αυτά κατά την εισαγωγή και κατά την έξοδο. Το γεγονός αυτό τείνει να οδηγεί σε τυποποιημένη, καθοδηγούμενη Σαφώς, υπάρχει διαφορά μεταξύ προεγχειρητικής και χρόνιας χρήσης σε περιπατητικούς ασθενείς με στεφανιαία νόσο. από αλγορίθμους ιατρική, που μπορεί να μην είναι πάντοτε ενδεδειγμένη. Πρόσφατα, το ποσοστό των ασθενών με δυσλειτουργία αριστερής κοιλίας που παίρνουν ΑΜΕΑ κατά την έξοδο από το νοσοκομείο έπεσαν από 100% σε χαμηλότερα ποσοστά. Οι διαχειριστές των νοσοκομείο αναρωτήθηκαν τι συνέβη. Αποκαλύφθηκε ότι η μείωση οφειλόταν σε ασθενείς που είχαν υποβληθεί σε CABG. Σαφώς, οι χειρουργοί μας είχαν αντιληφθεί αυτή την αντιπαράθεση και ψήφισαν με τη συνταγογράφησή τους. Προσπαθούμε να τους πείσουμε να ξαναρχίζουν τη θεραπεία με ΑΜΕΑ πριν ο ασθενής εξέλθει του νοσοκομείου, αλλά πρόκειται για ένα δύσκολο έργο. Περισσότερα δεδομένα, ιδιαίτερα από τυχαιοποιημένες, προοπτικές μελέτες, θα ήταν ευπρόσδεκτα για αυτό το αμφιλεγόμενο ζήτημα. ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ

17 heartreat_49 5/7/10 12:16 PM Page 18 Βηματοδότηση δύο κοιλιών έναντι βηματοδότησης της κορυφής της δεξιάς κοιλίας Περίληψη και Σχόλιο Από τον John P. DiMarco, MD, PhD, Professor of Medicine, Division of Cardiology, University of Virginia, Charlottesville Πηγή: Yu CM, et al. Biventricular pacing in patients with bradycardia and normal ejection fraction. N Engl J Med. 2009; 361: Οι Yu και συνεργάτες ανακοινώνουν μία πολυκεντρική κλινική δοκιμή που αξιολογεί τα σχετικά οφέλη της βηματοδότησης της κορυφής της δεξιάς κοιλίας σε σύγκριση με τη βηματοδότηση δύο κοιλιών σε ασθενείς με μία τυπική ένδειξη βηματοδότησης και αρχικό διατηρημένο κλάσμα εξώθησης αριστερής κοιλίας. Η μελέτη PACE (Pacing to Avoid Cardiac Enlargement study) ήταν μία πολυκεντρική κλινική δοκιμή που εξέτασε την υπόθεση αυτή. Σε ασθενείς με μία τυπική ένδειξη βηματοδότησης, είτε κολποκοιλιακό Τα δύο κύρια τελικά σημεία της μελέτης ήταν οι μεταβολές στο κλάσμα εξώθησης αριστερής κοιλίας και οι μεταβολές στον τελο-συστολικό όγκο αριστερής κοιλίας σε 12 μήνες. αποκλεισμό είτε δυσλειτουργία του φλεβοκόμβου, τοποθετήθηκαν βηματοδότες δύο κοιλιών συγχρονισμένοι με τους κόλπους κατά την αρχική εμφύτευση. Δύο ημέρες μετά την επιτυχή εμφύτευση της συσκευής, οι ασθενείς τυχαιοποιήθηκαν είτε σε βηματοδότηση της κορυφής της δεξιάς κοιλίας είτε σε βηματοδότηση και των δύο κοιλιών και οι βηματοδότες τους επαναπρογραμματίσθηκαν αναλόγως. Όλες οι συσκευές προγραμματίσθηκαν σε κατάσταση DDDR με κατώτερο όριο συχνότητας 60 παλμούς ανά λεπτό και ανώτερο όριο ανίχνευσης συχνότητας 140 παλμούς ανά λεπτό. Οι εξετάσεις κατά την ένταξη στη μελέτη περιλάμβαναν ηχω-καρδιογράφημα με εκτίμηση από κεντρικό εργαστήριο, δοκιμασία βάδισης 6 λεπτών και αξιολόγηση της ποιότητας ζωής μέσω της κλίμακας SF-36. Οι ασθενείς παρακολουθούνταν σε τακτά διαστήματα επί 1 έτος. Τα δύο κύρια τελικά σημεία της μελέτης ήταν οι μεταβολές στο κλάσμα εξώθησης αριστερής κοιλίας και οι μεταβολές στον τελο-συστολικό όγκο αριστερής κοιλίας σε 12 μήνες. Τα δευτερεύοντα τελικά σημεία περιλάμβαναν τη διανυόμενη απόσταση στη δοκιμασία βάδισης 6 λεπτών, τις παραμέτρους ποιότητας ζωής στην SF- 36, και τις νοσηλείες λόγω καρδιακής ανεπάρκειας. Η ηχω-καρδιογραφική αξιολόγηση του κλάσματος εξώθησης αριστερής κοιλίας έγινε είτε μέσω ηχω-καρδιογραφήματος πραγματικού χρόνου τριών διαστάσεων είτε, όταν αυτό δεν ήταν διαθέσιμο, μέσω ηχω-καρδιογραφήματος δύο διαστάσεων. Εντός περιόδου 3 ετών, εξετάστηκαν για ένταξη συνολικά 251 ασθενείς. 193 ασθενείς ήταν επιλέξιμοι για τη μελέτη, αλλά σε 16 η εμφύτευση του ηλεκτροδίου βηματοδότησης αριστερής κοιλίας ήταν ανεπιτυχής. Οι υπόλοιποι 177 ασθενείς τυχαιοποιήθηκαν είτε σε βηματοδότηση δύο κοιλιών (89) είτε σε βηματοδότηση της κορυφής της δεξιάς κοιλίας (88). Η μέση ηλικία της ομάδας ήταν 68 έτη και 54% ήταν άνδρες. Οι ομάδες ήταν παρόμοιες σε σχέση με την καρδιακή συχνότητα, τη διάρκεια QRS και τις καρδιολογικές διαγνώσεις κατά την ένταξη στη μελέτη. Το 18 Τεύχος 49

18 heartreat_49 5/7/10 12:16 PM Page 19 μέσο κλάσμα εξώθησης αριστερής κοιλίας για ολόκληρη την ομάδα ήταν 61,7%. Σε 57% των ασθενών τοποθετήθηκε βηματοδότης λόγω προχωρημένου κολποκοιλιακού αποκλεισμού και σε 43% λόγω δυσλειτουργίας του φλεβοκόμβου. Μακροπρόθεσμα δεδομένα από 4 ασθενείς δεν περιελήφθησαν στην ανάλυση. Δύο ασθενείς χάθηκαν από την παρακολούθηση, ένας κατέληξε και σε έναν οι υπερηχογραφικές εικόνες ήταν ανεπαρκείς για ανάλυση. Δύο ασθενείς είχαν ερεθισμό του διαφράγματος κατά τη βηματοδότηση της αριστερής κοιλίας που δεν κατέστη δυνατόν να διορθωθεί με επαναπρογραμματισμό, αλλά αναλύθηκαν με την ομάδα βηματοδότησης δύο κοιλιών σύμφωνα με την αρχή της πρόθεσης θεραπείας (intentionto-treat principle). Η βηματοδότηση δύο κοιλιών οδήγησε σε σημαντικά καλύτερο κλάσμα εξώθησης αριστερής κοιλίας από ό,τι η βηματοδότηση της κορυφής της δεξιάς κοιλίας, σε 12 μήνες (58,9 ± 9,1% έναντι 62,2 ± 7,0%, p < 0,01). Αυτό μεταφραζόταν σε μειωμένο κατά 6,7% κλάσμα εξώθησης εντός της περιόδου 12 μηνών στην ομάδα βηματοδότησης της κορυφής της δεξιάς κοιλίας έναντι απουσίας σημαντικής μεταβολής στην ομάδα βηματοδότησης δύο κοιλιών. Ο τελο-συστολικός όγκος αριστερής κοιλίας ήταν επίσης καλύτερος με τη βηματοδότηση δύο κοιλιών. Η απόλυτη διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων ήταν 8,1 ml σε 12 μήνες. Οι κλινικές μεταβλητές είχαν μικρή διαφορά. Δεν υπήρχε διαφορά στην διανυόμενη απόσταση κατά τη δοκιμασία βάδισης 6 λεπτών, με αύξηση της απόστασης έναντι της αρχικής τιμής πάνω από 30 μέτρα σε 12 μήνες και στις δύο ομάδες. Παρομοίως, δεν υπήρχε διαφορά στις παραμέτρους ποιότητας ζωής, όπως αξιολογήθηκαν μέσω της κλίμακας SF-36. Σημειώθηκαν 11 νοσηλείες λόγω καρδιακής ανεπάρκειας, 6 στην ομάδα βηματοδότησης της κορυφής της δεξιάς κοιλίας και 5 σε εκείνη της βηματοδότησης δύο κοιλιών. Μόνο δύο από τους ασθενείς αυτούς είχαν κλάσμα εξώθησης αριστερής κοιλίας < 45% σε 12 μήνες. 7 ασθενείς στην ομάδα βηματοδότησης δύο κοιλιών είχαν βηματοδότηση του διαφράγματος, πράγμα που λύθηκε μέσω επαναπρογραμματισμού της συσκευής σε 5 από αυτούς. Οι συγγραφείς καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η βηματοδότηση δύο κοιλοτήτων οδηγεί σε καλύτερο κλάσμα εξώθησης και συστολικό όγκο αριστερής κοιλίας σε σύγκριση με την καθιερωμένη βηματοδότηση δεξιάς κοιλίας. Ωστόσο, κατά την παρακολούθηση επί 12 μήνες, οι μεταβολές αυτές δεν συσχετίζονται με μείωση των κλινικών συμβαμάτων ή με αλλαγές στην ποιότητα ζωής. Σχόλιο Αρκετές μελέτες έχουν δείξει ότι η βηματοδότηση της κορυφής της δεξιάς κοιλίας επάγει κοιλιακή δυσσυγχρονία, και μερικές έχουν υποδείξει ότι η υπερβολική ή μη αναγκαία βηματοδότηση της κορυφής της δεξιάς κοιλίας οδηγεί σε κλινικά συμβάματα. Η παρούσα μελέτη συμφωνεί με τις παρατηρήσεις αυτές, αλλά αφήνει ανοικτό το ερώτημα κατά πόσον το προστιθέμενο κόστος και κίνδυνος επεμβατικών επιπλοκών, που σχετίζονται με τις τρέχουσες τεχνικές βηματοδότησης δύο κοιλιών, θα δικαιολογούνταν σε ασθενείς χωρίς συστολική καρδιακή ανεπάρκεια. Στη μελέτη αυτή, σημειώθηκε μείωση του κλάσματος εξώθησης αριστερής κοιλίας κατά 7% και μεταβολή του τελο-συστολικού όγκου αριστερής κοιλίας κατά 8 ml με τη Η βηματοδότηση δύο κοιλοτήτων οδηγεί σε καλύτερο κλάσμα εξώθησης και συστολικό όγκο αριστερής κοιλίας σε σύγκριση με την καθιερωμένη βηματοδότηση δεξιάς κοιλίας. βηματοδότηση της κορυφής της δεξιάς κοιλίας. Ωστόσο, τουλάχιστον εντός περιόδου 12 μηνών, οι αλλαγές αυτές δεν οδήγησαν σε αυξημένη συχνότητα νοσηλειών λόγω καρδιακής ανεπάρκειας ούτε σε μεταβολές της λειτουργικής ικανότητας ή των παραμέτρων ποιότητας ζωής. Αυτές οι αιμοδυναμικές βελτιώσεις επιτεύχθηκαν με κόστος 16 ανεπιτυχών αρχικών εμφυτεύσεων και 7 ασθενών με προβλήματα σχετιζόμενα με το ηλεκτρόδιο αριστερής κοιλίας κατά τη διάρκεια του ενός έτους παρακολούθησης. Επί του παρόντος, επομένως, φαίνεται ότι η βηματοδότηση δύο κοιλιών δεν μπορεί να δικαιολογηθεί χωρίς αποδεικτικά στοιχεία ότι μπορούν να επηρεαστούν ευνοϊκά οι κλινικές εκβάσεις. Σε ασθενείς με δυσλειτουργία φλεβοκόμβου, εναλλακτικές στρατηγικές για την αποφυγή της μη αναγκαίας βηματοδότησης της δεξιάς κοιλίας είναι διαθέσιμες και φαίνεται να αποτελούν καλύτερη πρώτη επιλογή. ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ

19 heartreat_49 5/7/10 12:16 PM Page 20 Ενδεδειγμένη χρήση των εμφυτεύσιμων απινιδωτών καρδιοανάταξης Περίληψη και Σχόλιο Από τον John P. DiMarco, MD, PhD Πηγή: Packer DL, et al. Impact of implantable cardioverterdefibrillator, amiodarone, and placebo on the mode of death in stable patients with heart failure: analysis from the sudden cardiac death in heart failure trial. Circulation. 2009; 120: Στην παρούσα μελέτη, οι Packer και συνεργάτες ασχολούνται με τους τρόπους θανάτου σε ασθενείς της μελέτης SCD-HeFT (Sudden Cardiac Death in Heart Failure Trial). Η κλινική δοκιμή συνέκρινε τις επιδράσεις των εμφυτεύσιμων απινιδωτών καρδιοανάταξης (implantable cardioverter-defibrillators, ICDs) μίας κοιλότητας, της αμιοδαρόνης και του εικονικού φαρμάκου (placebo) σε ασθενείς με ισχαιμική ή μη ισχαιμική μυοκαρδιοπάθεια, κλάσμα εξώθησης αριστερής κοιλίας < 35% και καρδιακή ανεπάρκεια κατηγορίας ΝΥΗΑ ΙΙ ή ΙΙΙ. Συνολικά, η SCD-HeFT ανέδειξε ανωτερότητα της θεραπείας ICD έναντι του placebo και της αμιοδαρόνης στον πληθυσμό αυτόν. Στην SCD-HeFT εντάχθηκαν συνολικά ασθενείς που τυχαιοποιήθηκαν, σε ίσες αναλογίες, σε ICD μίας κοιλότητας προγραμματισμένο σε κατάσταση εκκένωσης μόνο, αμιοδαρόνη ή placebo. Μία ανεξάρτητη επιτροπή συμβαμάτων, που δεν γνώριζε τη θεραπεία, εξέτασε τα διαθέσιμα δεδομένα αφού είχαν απομακρυνθεί τα στοιχεία που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αναγνώριση της ομάδας θεραπείας. Οι θάνατοι κατά τη διάρκεια της μελέτης ταξινομήθηκαν ως με παρουσία μαρτύρων ή χωρίς, αιφνίδιοι ή μη αιφνίδιοι, καρδιακοί ή μη καρδιακοί. Οι καρδιακοί θάνατοι αξιολογήθηκαν επίσης προκειμένου να διαπιστωθεί αν σχετίζονταν με κοιλιακές ταχυαρρυθμίες, βραδυαρρυθμίες, επιδείνωση της καρδιακής ανεπάρκειας ή άλλα καρδιακά αίτια. Ο θάνατος κατά τη διάρκεια του ύπνου θεωρούνταν ότι οφειλόταν σε κοιλιακή ταχυαρρυθμία αν το σύμβαμα ήταν μη αναμενόμενο και λάμβανε χώρα απουσία επιδείνωσης των συμπτωμάτων καρδιακής ανεπάρκειας. Στην περίπτωση συμβάματος λόγω βραδυαρρυθμίας, απαιτούνταν ΗΚΓφική τεκμηρίωση. Ο θάνατος σε ασθενή με προοδευτικά επιδεινούμενη καρδιακή ανεπάρκεια εντός των προηγούμενων τριών ή τεσσάρων μηνών, στον οποίον ασθενή δεν αναμενόταν μακροπρόθεσμη επιβίωση, ταξινομούνταν ως θάνατος λόγω καρδιακής ανεπάρκειας, ακόμη και αν το τελικό σύμβαμα ήταν αρρυθμία. Κατά την παρακολούθηση, σημειώθηκαν 666 θάνατοι. Αυτοί περιλάμβαναν 182, 240 και 244 ασθενείς που είχαν τυχαιοποιηθεί σε ICD, αμιοδαρόνη ή placebo, αντίστοιχα. Σε σύγκριση με το placebo, η θεραπεία ICD οδήγησε σε 23% μείωση της θνησιμότητας από όλες τις αιτίες και σε 24% μείωση της καρδιακής θνησιμότητας. Δεν υπήρχε σημαντική διαφορά στη συνολική ή στην καρδιακή θνησιμότητα μεταξύ των ομάδων αμιοδαρόνης και placebo. Ο τρόπος καρδιακού θανάτου διέφερε μεταξύ των ομάδων. Στην ομάδα ICD, σημειώθηκαν 122 καρδιακοί θάνατοι. Από αυτούς, 37 (30%) οφείλονταν σε ταχυαρρυθμία, ένας (0,8%) σε βραδυαρρυθμία, 72 (59%) σε καρδιακή ανεπάρκεια και 12 (10%) σε άλλα αίτια. Στην ομάδα της αμιοδαρόνης, σημειώθηκαν 162 καρδιακοί θάνατοι. Από αυτούς, 75 (46%) οφείλονταν σε ταχυαρρυθμία, 5 (3%) σε βραδυαρρυθμία, 67 (41%) σε καρδιακή ανεπάρκεια και 15 (9%) σε άλλα αίτια. 167 καρδιακοί θάνατοι έλαβαν χώρα στην ομάδα του 20 Τεύχος 49

20 heartreat_49 5/7/10 12:16 PM Page 21 placebo. Αυτοί περιλάμβαναν 95 θανάτους (57%) λόγω ταχυαρρυθμίας, 3 (2%) λόγω βραδυαρρυθμίας, 66 (40%) λόγω καρδιακής ανεπάρκειας και 3 (2%) λόγω άλλων αιτίων. Ο διορθωμένος λόγος κινδύνου (hazard ratio, HR) για το θάνατο λόγω ταχυαρρυθμίας στους ασθενείς που είχαν τυχαιοποιηθεί σε αμιοδαρόνη έναντι εκείνων του placebo δεν ήταν στατιστικώς σημαντικός (διορθωμένος HR 0,84, p = 0,25), γεγονός που δείχνει ότι η αμιοδαρόνη δεν μείωσε τη θνησιμότητα από αρρυθμίες στην SCD- HeFT. Αντίθετα, ο διορθωμένος λόγος κινδύνου για το θάνατο λόγω ταχυαρρυθμίας με τη θεραπεία ICD έναντι του placebo ήταν σε μεγάλο βαθμό σημαντικός (HR 0,40, p < 0,001). Δεν υπήρχαν στατιστικώς σημαντικές διαφορές στα ποσοστά θανάτου λόγω καρδιακής ανεπάρκειας μεταξύ των τριών ομάδων. Οι μη καρδιακοί και αταξινόμητοι θάνατοι αφορούσαν σε 23% των θανάτων της μελέτης. Υπήρχε μία ελαφρά αύξηση των αταξινόμητων θανάτων στις ομάδες αμιοδαρόνης και placebo (24 και 24) έναντι της ομάδας ICD (12), αλλά το σύνολο των υπόλοιπων εκτός των καρδιακών θανάτων δεν διέφερε σε στατιστικώς σημαντικό επίπεδο μεταξύ των τριών ομάδων. Οι συγγραφείς εξέτασαν επίσης την επίδραση στη θνησιμότητα της κατηγορίας καρδιακής ανεπάρκειας ΝΥΗΑ κατά την ένταξη στη μελέτη. Σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια κατηγορίας ΝΥΗΑ ΙΙ, η θεραπεία ICD μείωσε την καρδιακή θνησιμότητα και τους αιφνίδιους θανάτους λόγω ταχυαρρυθμίας (διορθωμένος HR 0,026) σε σύγκριση με το placebo. Ωστόσο, δεν υπήρχε διαφορά μεταξύ των ομάδων θεραπείας στη θνησιμότητα λόγω καρδιακής ανεπάρκειας μεταξύ των ασθενών κατηγορίας ΝΥΗΑ ΙΙ. Αντίθετα, η θεραπεία ICD δεν είχε επίδραση σε οποιονδήποτε τρόπο θανάτου στους ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια κατηγορίας ΝΥΗΑ ΙΙΙ. Η αμιοδαρόνη σχετιζόταν με αύξηση της μη καρδιακής θνησιμότητας στην ομάδα με καρδιακή ανεπάρκεια κατηγορίας ΝΥΗΑ ΙΙΙ (διορθωμένος HR 1,68). Οι επιδράσεις της θεραπείας ICD ήταν ανεξάρτητες της αιτιολογίας της καρδιακής ανεπάρκειας, με παρόμοιες βελτιώσεις στους καρδιακούς και στους αιφνίδιους καρδιακούς θανάτους σε ασθενείς με ισχαιμικής και μη αιτιολογίας καρδιακή ανεπάρκεια. Οι συγγραφείς καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η θεραπεία ICD μείωσε τους αιφνίδιους θανάτους που θεωρούνταν ότι οφείλονταν σε κοιλιακή ταχυαρρυθμία σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια κατηγορίας ΝΥΗΑ ΙΙ. Οι ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια κατηγορίας ΝΥΗΑ ΙΙΙ έχουν υψηλότερα σχετικά ποσοστά μη αιφνιδίων θανάτων και κερδίζουν μικρό όφελος από τη θεραπεία ICD. Σχόλιο Η παρούσα μελέτη μας βοηθά να κατανοήσουμε τις δυνατότητες και τους περιορισμούς της θεραπείας ICD. Όπως έχει επίσης ανακοινωθεί από τους ερευνητές της μελέτης MADIT II (Goldenberg et al, J Am Coll Cardiol. 2008; 51: ) φαίνεται ότι υπάρχει ένα "ιδανικό χρονικό σημείο" για τη θεραπεία ICD. Μεταξύ των ασθενών με μικρό κίνδυνο αιφνίδιου θανάτου, το κόστος και οι πιθανές επιπλοκές της θεραπείας ICD υπερσκελίζουν τα σχετικά μικρά, πιθανά, απόλυτα οφέλη. Μεταξύ των ασθενών σε βαρύτερη κατάσταση, υπάρχουν περισσότεροι αιφνίδιοι θάνατοι, αλλά οι θάνατοι εξαιτίας καρδιακής ανεπάρκειας αρχίζουν να υπερτερούν και η θεραπεία ICD, αν και τεχνικά αποτελεσματική, παρέχει μικρό μακροπρόθεσμο όφελος. Η λύση είναι να αναγνωριστούν οι ασθενείς σε εκείνο το "ιδανικό χρονικό σημείο". Στην SCD-HeFT, οι ασθενείς με συμπτώματα καρδιακής ανεπάρκειας κατηγορίας ΝΥΗΑ ΙΙ ωφελήθηκαν από τη θεραπεία ICD, αλλά όχι εκείνοι με συμπτώματα κατηγορίας ΙΙΙ. Στην MADIT II, αναγνωρίστηκαν διάφοροι παράγοντες κινδύνου. Οι ασθενείς με κανέναν και εκείνοι με πάνω από 3 παράγοντες κινδύνου δεν Οι ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια κατηγορίας ΝΥΗΑ ΙΙΙ έχουν υψηλότερα σχετικά ποσοστά μη αιφνιδίων θανάτων. είχαν όφελος. Οι παρατηρήσεις αυτές οδηγούν σε προβληματισμό, καθώς το αρχείο καταγραφής ICD των Ηνωμένων Πολιτειών δείχνει ότι σχεδόν οι μισοί ICDs για πρωτογενή πρόληψη του αιφνίδιου θανάτου τοποθετούνται σήμερα σε ασθενείς με συμπτώματα κατηγορίας ΝΥΗΑ ΙΙΙ. Ομολογουμένως, σε μερικούς από αυτούς τοποθετούνται επίσης συσκευές θεραπείας επανασυγχρονισμού, που θα πρέπει να βελτιώνουν σημαντικά το συνολικό λόγο οφέλους προς κίνδυνο σε σωστά επιλεγμένους ασθενείς. Παρά τον πλούτο των αποδεικτικών στοιχείων από κλινικές δοκιμές, έχουμε να μάθουμε ακόμη πολλά σε σχέση με την καλύτερη δυνατή χρήση της θεραπείας ICD. ΜΑΪΟΣ-ΙΟΥΝΙΟΣ

21 heartreat_49 5/7/10 12:16 PM Page 22 Αντενδεικνυόμενα φάρμακα αυξάνουν τον κίνδυνο της PCI σε αιμοκαθαιρόμενους ασθενείς Περίληψη και Σχόλιο Από τον Andrew J. Boyle, MBBS, PhD Πηγή: Tsai TT, et al. Contraindicated medication use in dialysis patients undergoing percutaneous coronary intervention. JAMA. 2009; 302: Οι ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια βρίσκονται ήδη σε αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών από την PCI. Ηαντιπηκτική αγωγή κατά τη διαδερμική επέμβαση στεφανιαίων (percutaneous coronary intervention, PCI), αν και απαραίτητη για την πρόληψη του σχηματισμού θρόμβου στα υλικά της επέμβασης, μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική νοσηρότητα από αιμορραγικές επιπλοκές, ιδιαίτερα αν η δόση είναι υπερβολική. Διάφορες αντιθρομβίνες είναι εγκεκριμένες, συμπεριλαμβανομένης της μη κλασματοποιημένης ηπαρίνης, της ενοξαπαρίνης, της bivalirudin και του fondaparinux. Επιπλέον των αντιθρομβινών, συχνά χρησιμοποιούνται κατά την PCI αναστολείς γλυκοπρωτεΐνης IIb/IIIa, όπως eptifibatide, abciximab ή tirofiban. Εξαιτίας της νεφρικής κάθαρσής τους, η ενοξαπαρίνη και η eptifibatide αντενδείκνυνται σε ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου υπό αιμοκάθαρση. Οι Tsai και συνεργάτες χρησιμοποίησαν το NCDR (National Cardiovascular Data Registry) προκειμένου να εξετάσουν τη χρήση των παραγόντων αυτών σε αιμοκαθαιρόμενους ασθενείς που υποβάλλονται σε PCI. Μεταξύ Ιανουαρίου 2004 και Αυγούστου 2008, δεδομένα από > 1,3 εκατομμύρια επεμβάσεις PCI σε 829 νοσοκομεία εισήχθησαν στη βάση δεδομένων NCDR. Από αυτές, (1,8%) πραγματοποιήθηκαν σε ασθενείς υπό αιμοκάθαρση. Μετά την εξαίρεση των ασθενών που έπαιρναν βαρφαρίνη ή είχαν λάβει θρομβολυτικούς παράγοντες, καθώς και όσων έλαβαν αντιθρομβωτικούς παράγοντες που χρησιμοποιούνται σπάνια, όπως tirofiban, argatroban, lepirudin, δαλτεπαρίνη ή ναδροπαρίνη, ασθενείς περιελήφθησαν στην ανάλυση. Αποτελέσματα: Από τους ασθενείς που υποβλήθηκαν σε PCI, (22,3%) έλαβαν ένα αντενδεικνυόμενο αντιθρομβωτικό φάρμακο. Ενοξαπαρίνη χρησιμοποιήθηκε σε (47%), eptifibatide σε (64%), και αμφότερα τα φάρμακα σε 552 περιστατικά (11%). Η χρήση τους σχετιζόταν με αυξημένη ενδονοσοκομειακή αιμορραγία και θνησιμότητα. Οι Tsai και συνεργάτες πραγματοποίησαν πολυπαραγοντική ανάλυση προκειμένου να λάβουν υπ' όψιν παράγοντες που σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο ενδονοσοκομειακής θνησιμότητας (συμπεριλαμβανομένων του καρδιογενούς shock, της ηλικίας, της PCI διάσωσης ή επείγουσας, της προεπεμβατικής εισαγωγής ενδοαορτικής αντλίας, του μειωμένου κλάσματος εξώθησης αριστερής κοιλίας, του εμφράγματος μυοκαρδίου, του διαβήτη, της χρόνιας πνευμονικής νόσου, των προσεγγίσεων θεραπείας συμπεριλαμβανομένων 22 Τεύχος 49

22 heartreat_49 5/7/10 12:16 PM Page 23

23 heartreat_49 5/7/10 12:16 PM Page 24 Η χορήγηση αντενδεικνυόμενων αντιθρομβωτικών φαρμάκων μπορεί να αυξήσει επιπλέον τον περιεπεμβατικό κίνδυνο αιμορραγίας και θανάτου. συσκευών χωρίς stent, και των χαρακτηριστικών των βλαβών συμπεριλαμβανομένης νόσου της αριστερής κύριας στεφανιαίας αρτηρίας και του εγγύς πρόσθιου κατιόντα κλάδου) και ενδονοσοκομειακής αιμορραγίας (ηλικία, φύλο, προϋπάρχουσα καρδιακή ανεπάρκεια, περιφερική αγγειακή νόσος, όχι προηγούμενη PCI, καρδιακή ανεπάρκεια κατηγορίας IV σύμφωνα με την λειτουργική ταξινόμηση Καρδιολογικής Εταιρείας Νέας Υόρκης / Καναδικής Καρδιολογικής Εταιρείας, έμφραγμα μυοκαρδίου και καρδιογενές shock). Μετά την πολυπαραγοντική ανάλυση, οι ασθενείς που έλαβαν αντενδεικνυόμενα αντιθρομβωτικά φάρμακα είχαν 66% αυξημένο κίνδυνο μείζονος αιμορραγίας και 24% υψηλότερη ενδονοσοκομειακή θνησιμότητα. Προκειμένου να αναλύσουν περαιτέρω τη σχέση μεταξύ χρήσης αντενδεικνυόμενων αντιθρομβωτικών φαρμάκων, οι Tsai και συνεργάτες πραγματοποίησαν μία ανάλυση βαθμολογίας τάσης κατά ζεύγη (propensity matching) και αναγνώρισαν ζεύγη. Χρησιμοποιώντας το μοντέλο αυτό, υπήρχε αύξηση κατά 63% στις μείζονες αιμορραγίες, αλλά η αύξηση της θνησιμότητας δεν ήταν πλέον στατιστικώς σημαντική. Τα δευτερεύοντα τελικά σημεία περιλάμβαναν τα ποσοστά μείζονος αιμορραγίας και θανάτου με κάθε έναν μεμονωμένο παράγοντα. Τα ποσοστά μείζονος αιμορραγίας ήταν υψηλότερα με την ενοξαπαρίνη έναντι της μη κλασματοποιημένης ηπαρίνης και της bivalirudin (6,0% έναντι 3,9% έναντι 3,0%, αντίστοιχα, p < 0,001) στους αιμοκαθαιρόμενους ασθενείς που υποβλήθηκαν σε PCI. Παρομοίως, τα ποσοστά ενδονοσοκομειακού θανάτου ήταν επίσης υψηλότερα (6,0% έναντι 5,4% έναντι 3,0%, αντίστοιχα, p < 0,001). Η χρήση eptifibatide δεν σχετιζόταν σημαντικά με την αιμορραγία ή τη θνησιμότητα. Η σχέση μεταξύ της χρήσης αντενδεικνυόμενων αντιθρομβωτικών φαρμάκων και αιμορραγίας και θνησιμότητας φάνηκε ότι ήταν ισχυρότερη σε ασθενείς που παρουσιάστηκαν με οξέα στεφανιαία σύνδρομα. Οι Tsai και συνεργάτες καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι σε ένα δείγμα αιμοκαθαιρόμενων ασθενών που υποβλήθηκαν σε PCI, 22,3% έλαβαν ένα αντενδεικνυόμενο αντιθρομβωτικό φάρμακο, γεγονός που σχετιζόταν με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο ενδονοσοκομειακής μείζονος αιμορραγίας. Σχόλιο Η μελέτη αυτή προξενεί προβληματισμό για το γεγονός ότι πολλοί ιατροί χορηγούν, εσφαλμένα, αντενδεικνυόμενα φάρμακα και μπορεί, επομένως, να βλάπτουν τους ασθενείς τους. Δεν είναι γνωστό κατά πόσον αυτό το απαράδεκτα υψηλό ποσοστό εσφαλμένης χορήγησης φαρμάκων οφείλεται σε άγνοια των αντενδείξεων ή σε αδιαφορία για τις ενδείξεις των φαρμάκων. Οι ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια βρίσκονται ήδη σε αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών από την PCI. Οι Tsai και συνεργάτες δείχνουν ότι η χορήγηση αντενδεικνυόμενων αντιθρομβωτικών φαρμάκων μπορεί να αυξήσει επιπλέον τον περιεπεμβατικό κίνδυνο αιμορραγίας και θανάτου. Ευτυχώς, αυτό αποτελεί ένα πεδίο που μπορεί να βελτιωθεί μέσω της εκπαίδευσης των ιατρών και της εγκατάστασης συστημάτων που αποτρέπουν τα σφάλματα στη χορήγηση φαρμάκων, όπως ηλεκτρονικών προειδοποιήσεων. Αν και πρόκειται για αναδρομική μελέτη από αρχείο καταγραφής και όχι προοπτική, τα ευρήματα ενισχύονται από το μεγάλο αριθμό ασθενών που συμπεριέλαβε η ανάλυση. Η μελέτη υπογραμμίζει τη σημασία των αρχείων καταγραφής της πραγματικής πρακτικής για την ιατρική βιβλιογραφία. Αν και οι τυχαιοποιημένες, ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές είναι απαραίτητες για την αξιολόγηση νέων θεραπειών, μόνο αρχεία καταγραφής όπως το NCDR μπορούν να παρακολουθούν την καθημερινή κλινική πρακτική για πεδία που χρειάζονται βελτίωση. Η μελέτη αυτή αποτελεί μία "κλήση αφύπνισης" για τους επεμβατικούς καρδιολόγους - επιβάλλεται να γνωρίζουμε όλοι μας και να τηρούμε τις ενδείξεις των αντιθρομβωτικών παραγόντων όταν αντιμετωπίζουμε ασθενείς υπό αιμοκάθαρση. 24 Τεύχος 49

Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία.

Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία. Η εμπειρία μας από τη χρήση ενδοαορτικού ασκού σε ασθενείς υψηλού κινδύνου και σε καρδιογενή καταπληξία. ΓΡΑΙΔΗΣ Χ., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ Δ., ΝΤΑΤΣΙΟΣ Α., ΚΑΡΑΣΑΒΒΙΔΗΣ Β., ΨΗΦΟΣ Β., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ Γ., ΓΟΥΡΓΙΩΤΗΣ Κ.,

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο

Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αντιμετώπιση ασθενούς με στεφανιαία και περιφερική αγγειακή νόσο Αθανάσιος Καπετανόπουλος Καπετανόπουλος, FACC, FESC, FSCAI Επεμβατικός Καρδιολόγος, EUROMEDICA, Γενική Κλινική Θεσσαλονίκης Συχνότητα συνδυασμένης

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΧΕΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Αντιθροµβωτική θεραπεία

ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΧΕΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Αντιθροµβωτική θεραπεία ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΧΕΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Αντιθροµβωτική θεραπεία ΚΑΜΠΟΥΡΙΔΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΚΑΒΑΛΑΣ Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ.

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ, ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΑ ΑΤΟΜΑ. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ. Καφαντάρης Ι., Μεϊμέτη Ε., Δόνου Α., Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015

Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Πρότυπο Κέντρο Καρδιάς και Αγγείων Athens Heart Center Διευθυντής: Καθηγητής Χριστόδουλος. Στεφανάδης Συνέδριο: Εξελίξεις στην Καρδιαγγειακή Ιατρική 2015 Καρδιολογική Κλινική Ι. Γιαλάφος Δ/ντης Κ. Αθανασόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΕΚΒΑΣΗ ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. ΚΑΤΑΓΡΑΦΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΟΕΜ ΣΤΟ Ν. ΡΟΔΟΠΗΣ

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΕΚΒΑΣΗ ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. ΚΑΤΑΓΡΑΦΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΟΕΜ ΣΤΟ Ν. ΡΟΔΟΠΗΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΕΚΒΑΣΗ ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ. ΚΑΤΑΓΡΑΦΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΟΕΜ ΣΤΟ Ν. ΡΟΔΟΠΗΣ Α. Γκότσης, Ι. Κερασίδου, Α. Γκαγκάλης, Α. Ρησγγίτς, Α. Κουτσογιάννη, Λ.

Διαβάστε περισσότερα

Με συναδελφικούς χαιρετισμούς

Με συναδελφικούς χαιρετισμούς Αγαπητοί/ές συνάδελφοι, Για 10 η συνεχή χρονιά η Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο «Αττικόν» Νοσοκομείο πραγματοποιεί το Ετήσιο Διεθνές Συνέδριο «Εξελίξεις και Προοπτικές στην Καρδιολογία». Κατά

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την Ασκληπιός Διάγνωσις Παρασκευή, 14 Μάιος 2010 08:02 - Τελευταία Ενημέρωση Παρασκευή, 14 Μάιος 2010 08:23

Συντάχθηκε απο τον/την Ασκληπιός Διάγνωσις Παρασκευή, 14 Μάιος 2010 08:02 - Τελευταία Ενημέρωση Παρασκευή, 14 Μάιος 2010 08:23 Αορτοστεφανιαία παράκαμψη (εγχείρηση bypass) με πάλλουσα καρδιά συγκριτικά με την κλασική αορτοστεφανιαία παράκαμψη: καλύτερα άμεσα οφέλη μεγαλύτερους μακροπρόθεσμους κινδύνους και ανάγκη νέας επαναιμάτωσης,

Διαβάστε περισσότερα

προβλεπτικοί παράγοντες της καρδιαγγειακής νόσου ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ Ε Τ Ο Σ Ε Ν Α Τ Ο Ι Ο Υ Λ Ι Ο Σ - Α Υ Γ Ο Υ Σ Τ Ο Σ 2 0 0 9 Τ Ε Υ Χ Ο Σ 4 4

προβλεπτικοί παράγοντες της καρδιαγγειακής νόσου ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ Ε Τ Ο Σ Ε Ν Α Τ Ο Ι Ο Υ Λ Ι Ο Σ - Α Υ Γ Ο Υ Σ Τ Ο Σ 2 0 0 9 Τ Ε Υ Χ Ο Σ 4 4 ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ Ε Τ Ο Σ Ε Ν Α Τ Ο Ι Ο Υ Λ Ι Ο Σ - Α Υ Γ Ο Υ Σ Τ Ο Σ 2 0 0 9 Τ Ε Υ Χ Ο Σ 4 4 ISSN 1108-9164 > Γενετικοί Μ. ΠΙΤΣΙΛΙΔΗΣ Α.Ε. ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ 102 166 74 ΓΛΥΦΑΔΑ προβλεπτικοί παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Επεµβατική αντιµετώπιση της στεφανιαίας νόσου σε ειδικές υποοµάδες. ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ

Επεµβατική αντιµετώπιση της στεφανιαίας νόσου σε ειδικές υποοµάδες. ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ Επεµβατική αντιµετώπιση της στεφανιαίας νόσου σε ειδικές υποοµάδες. ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΓΡΑΙ ΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ Επεµβατικός καρδιολόγος, FSCAI ΑΙΜΟ ΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ EUROMEDICA-KYΑΝΟΥΣ ΣΤΑΥΡΟΣ 3ο Συνέδριο Επεµβατικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑΣ Επιστημονική Ένωση Καρδιαγγειακής Απεικόνισης Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

ICE 2014. 12-13 Δεκεμβρίου 2014

ICE 2014. 12-13 Δεκεμβρίου 2014 1 ICE 2014 12-13 Δεκεμβρίου 2014 ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Ι. Καλικάζαρος, Πρόεδρος ΕΚΕ Σ. Φούσσας, Αντιπρόεδρος ΕΚΕ Γ. Παρχαρίδης (τ. Πρόεδρος) Ι. Βλασερός, Γραμματέας ΕΚΕ Α. Κρανίδης (Ταμίας) Ι. Κανακάκης

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους

Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους Σύγχρονη αντιµετώπιση της νόσου των καρωτίδων στους ηλικιωµένους Αδαµαντία Α. Πολυδώρου Εδικ. Καρδιολόγος 251 Γ.Ν.Αεροπορίας Τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια σύµφωνα µε την µελέτη Rochester αυξάνουν µε

Διαβάστε περισσότερα

Νόσος στελέχους: Διαδερμική ή χειρουργική αντιμετώπιση

Νόσος στελέχους: Διαδερμική ή χειρουργική αντιμετώπιση Νόσος στελέχους: Διαδερμική ή χειρουργική αντιμετώπιση Λ. Κ. Μιχάλης Καθηγητής Καρδιολογίας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Πανελλήνιο Καρδιολογικό Συνέδριο Αθήνα, 30 Οκτωβρίου 2008 Από πού αντλούνται οι γνώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας Περιστατικό 4. Γυναίκα 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή Ηκ. Ελένη Κ. είναι 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή, μόνιμη Λαμβάνει κουμαρινικά. INR προ εβδομάδος 2.24 Ιστορικό Υπέρτασης Πλήρως αυτοεξυπηρετούμενη, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

4 ο Διεθνές Συνέδριο Ωνασείου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου Current Advances in Cardiac Surgery and Cardiology

4 ο Διεθνές Συνέδριο Ωνασείου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου Current Advances in Cardiac Surgery and Cardiology 4 ο Διεθνές Συνέδριο Ωνασείου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου Current Advances in Cardiac Surgery and Cardiology ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Μέσα στο 2007 αναμένεται να αρχίσει και στο Ωνάσειο η διαδερμική αντιμετώπιση των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ

ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΣΥΓΚΟΠΤΙΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ-ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ- ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ Κόγιας Ιωάννης: Διευθυντής Καρδιολογικής κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Καρδίτσας Μουλατζίκος Θωμάς:

Διαβάστε περισσότερα

> Αιφνίδιος θάνατος μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου ...! ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ. Atorvastatin. Esmolol HCL. . 210 7488 821, -mail: info@winmedica.

> Αιφνίδιος θάνατος μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου ...! ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ. Atorvastatin. Esmolol HCL. . 210 7488 821, -mail: info@winmedica. ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ Ε Τ Ο Σ Ε Ν Α Τ Ο Μ Α Ϊ Ο Σ - Ι Ο Υ Ν Ι Ο Σ 2 0 0 9 Τ Ε Υ Χ Ο Σ 4 3 ISSN 1108-9164 Μ. ΠΙΤΣΙΛΙΔΗΣ Α.Ε. ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ 102 166 74 ΓΛΥΦΑΔΑ > Αιφνίδιος θάνατος μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου

Διαβάστε περισσότερα

ΗΦΜ. Ποια η σηµασία της στην κλινική πράξη.

ΗΦΜ. Ποια η σηµασία της στην κλινική πράξη. ΗΦΜ. Ποια η σηµασία της στην κλινική πράξη. Πότε πρέπει να εφαρµόζεται; «Ιπποκράτειες Ηµέρες Καρδιολογίας» Μέλανη Κωνσταντινίδου Καρδιολόγος Ηλεκτροφυσιολόγος Αγ Λουκάς Disclosures None ΗΛΕΚΤΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ.

ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. 14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟ. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Κ. ΤΣΙΟΥΦΗΣ, Α. ΜΑΝΩΛΗΣ, Ι. ΖΑΡΙΦΗΣ, Ε. ΚΑΛΛΙΣΤΡΑΤΟΣ, Β. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ, Α. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΧΥΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟΣ,ΕΠΑΣΒΕΣΤΩΜΕΝΕΣ ΒΛΑΒΕΣ. ΗΜΗΤΡΙΑ ΗΣ ΗΜΟΚΡΙΤΟΣ. Επεµβατικός καρδιολόγος EUROMEDICA-KYΑΝΟΥΣ ΣΤΑΥΡΟΣ

ΙΑΧΥΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟΣ,ΕΠΑΣΒΕΣΤΩΜΕΝΕΣ ΒΛΑΒΕΣ. ΗΜΗΤΡΙΑ ΗΣ ΗΜΟΚΡΙΤΟΣ. Επεµβατικός καρδιολόγος EUROMEDICA-KYΑΝΟΥΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΙΑΧΥΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟΣ,ΕΠΑΣΒΕΣΤΩΜΕΝΕΣ ΒΛΑΒΕΣ. ΗΜΗΤΡΙΑ ΗΣ ΗΜΟΚΡΙΤΟΣ Επεµβατικός καρδιολόγος EUROMEDICA-KYΑΝΟΥΣ ΣΤΑΥΡΟΣ 1ο ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗΣ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑΣ 27/6/2009 PORTO CARAS, ΧΑΛΚΙ ΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κολπική Μαρμαρυγή σε προγραμματισμένο χειρουργείο. Χρήστος Ε. Χαρίτος, MD, FECTS ιευθυντής Καρδιοχειρουργικού Τμήματος Θεραπευτηρίου «Ο Ευαγγελισμός»

Κολπική Μαρμαρυγή σε προγραμματισμένο χειρουργείο. Χρήστος Ε. Χαρίτος, MD, FECTS ιευθυντής Καρδιοχειρουργικού Τμήματος Θεραπευτηρίου «Ο Ευαγγελισμός» Κολπική Μαρμαρυγή σε προγραμματισμένο χειρουργείο Χρήστος Ε. Χαρίτος, MD, FECTS ιευθυντής Καρδιοχειρουργικού Τμήματος Θεραπευτηρίου «Ο Ευαγγελισμός» Η συχνότητα της Κολπικής Μαρμαρυγής αυξάνεται συνεχώς

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Guidelines of American Heart Association/American Stroke Association 2013 EFNS Guidelines 2011 Royal College of Physicians National Clinical Guidelines

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ &ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2015 ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΑΠΙΝΙΔΩΤΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ BRUGADA

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ &ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2015 ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΑΠΙΝΙΔΩΤΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ BRUGADA ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ &ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2015 ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΑΠΙΝΙΔΩΤΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ BRUGADA ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΟΥΛΟΣ, MD EΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Α ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ & ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ,ΩΚΚ

Διαβάστε περισσότερα

Αορτοστεφανιαία παρακάμψη ή Bypass

Αορτοστεφανιαία παρακάμψη ή Bypass Αορτοστεφανιαία παρακάμψη ή Bypass Είναι γνωστό ότι η στεφανιαία νόσος οφείλεται σε στενώσεις των στεφανιαίων αρτηριών. Η εγχειρητική τεχνική παράκαμψης των στεφανιαίων στενώσεων ονομάζεται αορτοστεφανιαία

Διαβάστε περισσότερα

8 ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Μετεκπαιδευτικά Μαθήματα

8 ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Μετεκπαιδευτικά Μαθήματα 1 8 ο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Μετεκπαιδευτικά Μαθήματα Καρδιολογική Κλινική Γ. Ν. Θεσσαλονίκης «Γ. Γεννηματάς» 2013-2014 2 Σεπτέμβριος 2013, Θεσσαλονίκη Ετήσια Μετεκπαιδευτικά μαθήματα Ετήσιο Εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για την περιεγχειρητική καρδιαγγειακή εκτίµηση και αντιµετώπιση ασθενών που υποβάλλονται σε µη καρδιοχειρουργική επέµβαση (2007). Φωτεινή Ντάνου, Σοφία Σγουροπούλου, Πολυξένη Στρατήγη.

Διαβάστε περισσότερα

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ.

Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Μ. Δρακοπούλου*, Κ. Τούτουζας*, Γ. Μπενέτος*, Α. Συνετός*, Φ. Mητροπούλου*, Α. Μιχελόγγονα*, Α. Παπανικολάου*, Κ. Πρέκας, Η. Σιώρης, Δ. Τούσουλης* *A Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Ιπποκράτειο Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

ΩΝΑΣΕΙΟ ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

ΩΝΑΣΕΙΟ ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΩΝΑΣΕΙΟ ΚΑΡΔΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2015 ΙΟΥΝΙΟΣ 2016 Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Αγαπητοί Συνάδελφοι, Σας παρουσιάζουμε το Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα του Καρδιολογικού

Διαβάστε περισσότερα

Αντιθρομβωτική θεραπεία: γενικές αρχές

Αντιθρομβωτική θεραπεία: γενικές αρχές Συνθετάση Συνθετάση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Αντιθρομβωτική θεραπεία: γενικές αρχές Andrew D Blann, Martin J Landray, Gregory Y H Lip Πολλά από τα κοινά προβλήματα στην κλινική πράξη σήμερα σχετίζονται με τη θρόμβωση.

Διαβάστε περισσότερα

20ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Με τα μάτια στο μέλλον

20ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Με τα μάτια στο μέλλον 20ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Με τα μάτια στο μέλλον Σύγκριση μηριαίας και κερκιδικής προσπέλασης στον καρδιακό καθετηριασμό. Συστηματική Ανασκόπηση Καλλιρρόη Κοζομπόλη, RN, MSc, Ωνάσειο

Διαβάστε περισσότερα

Επιστηµονικά συνεργαζόµενοι Euromedica - Κυανούς Σταυρός, Θεσσαλονίκη.

Επιστηµονικά συνεργαζόµενοι Euromedica - Κυανούς Σταυρός, Θεσσαλονίκη. ΒΡΑΧΥ- ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΙΚΑΛΥΜΜΕΝΩΝ ΕΝ ΟΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΠΡΟΘΕΣΕΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΟΒΑΡΟΥ ΒΑΘΜΟΥ ΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΚΟΙΛΙΑΣ. Χ. ΓΡΑΪ ΗΣ 1,. ΗΜΗΤΡΙΑ ΗΣ 1, Α. ΝΤΑΤΣΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία

12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0. ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία 12ο ΒΟΡΕΙΟΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙ0 Στρογγυλό Τραπέζι: Συγγενείς καρδιοπάθειες ενηλίκων- πνευµονική υπέρταση ΜΕΣΟΚΟΛΠΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τύποι- Πρόγνωση- Θεραπεία Κωνσταντίνος Θωµαϊδης, Γ.Ν. «Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη;

CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; CHADS&ή CHADSVASc στην προληψη θροµβοεµβολικων επεισοδιων σε ασθενεις µε κολπικη µαρµαρυγη; Α.Μπουγας, Β.Τερπος, Δ.Γκολιδακης, Χ.Παπαδοπουλος, Χ.Κυρπιζιδης, ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

2015-2016 ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Εκπαιδευτικό πρόγραμμα. 1 η ΥΠΕ Αττικής, Γενικό Νοσοκομειο Αθηνών Ιπποκράτειο

2015-2016 ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Εκπαιδευτικό πρόγραμμα. 1 η ΥΠΕ Αττικής, Γενικό Νοσοκομειο Αθηνών Ιπποκράτειο ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 1 η ΥΠΕ Αττικής, Γενικό Νοσοκομειο Αθηνών Ιπποκράτειο Εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2015-2016 Συντονιστής Διευθυντής: Ι.Ε. Καλλικάζαρος EBΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2015-2016

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ / ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΩΝ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΠΡΟΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ / ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΩΝ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Αγαπητοί συνάδελφοι, κατά την τελευταία συνεδρίαση του πυρήνα της Ομάδας Εργασίας παρουσιάστηκε από τον κο Βασ. Σπανό και τον Κύριο Εμμ. Βαβουρανάκη ένα προσχέδιο για την εκπαίδευση/πιστοποίηση των επεμβατικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΩΝ - ΑΠΙΝΙΔΩΤΩΝ 28 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2014 ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΩΝ - ΑΠΙΝΙΔΩΤΩΝ 28 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2014 ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΩΝ - ΑΠΙΝΙΔΩΤΩΝ 28 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2014 ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ 1 ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ Α.1. Βηματοδότες δύο κοιλοτήτων με προσαρμοζόμενη συχνότητα (DDDR) και με ειδικές θεραπευτικές

Διαβάστε περισσότερα

Επίβλεψη. Κολπική µαρµαρυγή 3/12/2014. 1. κ. Σταύρος Κωνσταντινίδης Καθηγητητής Καρδιολογίας.Π.Θ. 1-2% του γενικού πληθυσµού

Επίβλεψη. Κολπική µαρµαρυγή 3/12/2014. 1. κ. Σταύρος Κωνσταντινίδης Καθηγητητής Καρδιολογίας.Π.Θ. 1-2% του γενικού πληθυσµού Επίβλεψη 1. κ. Σταύρος Κωνσταντινίδης Καθηγητητής Καρδιολογίας.Π.Θ Πρόληψη αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων στην κολπική µαρµαρυγή. Η θέση των νέων αντιπηκτικών. 2. Γεώργιος Χαλικιάς Λέκτορας Καρδιολογίας.Π.Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΗ

ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΓΡΑΙ ΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΟΣ, FSCAI ΑΙΜΟ ΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ EUROMEDICA-ΚΥΑΝΟΥΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΟΞΕΟΣ ΕΜΦΡΑΓΜΑΤΟΣ Ρήξη αθηρωµατικής πλάκας και δηµιουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ

ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΑΤΡΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΕΛΕΧΟΥΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑΣ ΑΡΤΗΡΙΑΣ ΣΕ ΕΝΗΛΙΚΑ ΑΣΘΕΝΗ: ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΠΑΝΙΑ ΑΝΩΜΑΛΙΑ X. ΓΡΑΪΔΗΣ, Δ. ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ, Β. ΚΑΡΑΣΑΒΙΔΗΣ, Ε. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΥ, Γ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, Θ. ΜΠΙΤΣΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Ε π ι σ τ η μ ο ν ι κ ό Π ρ ό γ ρ α μ μ α

Ε π ι σ τ η μ ο ν ι κ ό Π ρ ό γ ρ α μ μ α 19.00-19.30 Τελετή Έναρξης Ε π ι σ τ η μ ο ν ι κ ό Π ρ ό γ ρ α μ μ α Παρασκευή, 22 Νοεμβρίου 2013 19.30-20.00 Διάλεξη «Καρδιακή ανεπάρκεια με διατηρημένο κλάσμα εξώθησης της αριστερής κοιλίας: η κλινική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑ ΑΜΠΡΑΧΙΜ ΣΑΡΑ-ΕΛΕΝΗ & ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΤΕΙΘ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ: κ. ΚΑΡΑΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΣΑΒΒΑΤΩ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2009 ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΔΙΑΣ Το καρδιαγγειακό

Διαβάστε περισσότερα

Σημαντικά μηνύματα των κατευθυντηρίων οδηγιών της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας

Σημαντικά μηνύματα των κατευθυντηρίων οδηγιών της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας Σημαντικά μηνύματα των κατευθυντηρίων οδηγιών της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρίας Επιτροπή για την εφαρμογή των κατευθυντηρίων οδηγιών Προς βελτίωση της κλινικής πρακτικής και της φροντίδας των ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Στεφανιαία νόσος: Σύγχρονη διάγνωση - θεραπευτική αντιμετώπιση

Στεφανιαία νόσος: Σύγχρονη διάγνωση - θεραπευτική αντιμετώπιση Στεφανιαία νόσος: Σύγχρονη διάγνωση - θεραπευτική αντιμετώπιση Αθανάσιος Μανώλης Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής Ασκληπιείου Βούλας, Αναπληρωτής Καθηγητής Καρδιολογίας Emory University, Ατλάντα, ΗΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014

4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014 4 η Επιστημονική συνάντηση Παιδιάτρων- Καρδιολόγων Θεσσαλονίκη 20-12-2014 Τυχαίο εύρημα καρδιακής αρρυθμίας σε ασυμπτωματικό παιδί Κωνσταντίνος Θωμαϊδης Καρδιολογική Κλινική, Γ.Ν. «ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ ΚΑΤA ΤΗ ΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗ Χ.ΓΡΑΙ ΗΣ,Γ.ΦΩΤΟΠΟΥΛΟΣ, Γ.ΜΑΜΑ ΑΣ,. ΗΜΗΤΡΙΑ ΗΣ, Θ.ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ,.ΚΟΥΛΑΞΗΣ, Γ.ΚΟΝΤΟΠΟΥΛΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Αρρυθμιολογικά προβλήματα ασθενών με βαλβιδοπάθεια Γ. ΚΟΥΡΓΙΑΝΝΙΔΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΟΛΟΓΟΣ 251 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ

Αρρυθμιολογικά προβλήματα ασθενών με βαλβιδοπάθεια Γ. ΚΟΥΡΓΙΑΝΝΙΔΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΟΛΟΓΟΣ 251 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Αρρυθμιολογικά προβλήματα ασθενών με βαλβιδοπάθεια Γ. ΚΟΥΡΓΙΑΝΝΙΔΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΟΛΟΓΟΣ 251 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ 1.ΚΛΙΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ 2.ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΓΕΝΕΣΗΣ ΑΡΡΥΘΜΙΩΝ 3.ΑΟΡΤΙΚΗ/ΜΙΤΡΟΕΙΔΗΣ ΒΑΛΒΙΔΑ 1.ΥΠΕΡΚΟΙΛΙΑΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κριτήρια Επιλογής Ενδαγγειακής Αντιµετώπισης της Συµπτωµατικής Καρωτιδικής Νόσου

Κριτήρια Επιλογής Ενδαγγειακής Αντιµετώπισης της Συµπτωµατικής Καρωτιδικής Νόσου Κριτήρια Επιλογής Ενδαγγειακής Αντιµετώπισης της Συµπτωµατικής Καρωτιδικής Νόσου Παπάζογλου Κωνσταντίνος Επικ. Καθηγητής Ε Χειρ/κή Κλινική Α.Π.Θ. Ενδαρτηρεκτοµή Συντηρητική αγωγή? 1 Ενδαρτηριεκτοµή του

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Ποια στοιχεία σχετικά με την κατάσταση της υγείας του ασθενή μας δίνει η δοκιμασία κόπωσης; Η δοκιμασία κόπωσης σε τάπητα χρησιμοποιείται κυρίως ως αναίμακτη

Διαβάστε περισσότερα

Το Pradaxa είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ετεξιλική δαβιγατράνη. Διατίθεται υπό μορφή καψακίων (75, 110 και 150 mg).

Το Pradaxa είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ετεξιλική δαβιγατράνη. Διατίθεται υπό μορφή καψακίων (75, 110 και 150 mg). EMA/47517/2015 EMEA/H/C/000829 Περίληψη EPAR για το κοινό ετεξιλική δαβιγατράνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο

Διαβάστε περισσότερα

της µιτροειδούς βαλβίδος

της µιτροειδούς βαλβίδος Πότε και πως θα αντιµετωπίσω επεµβατικά τον ασθενή µε ασυµπτωµατική ανεπάρκεια της µιτροειδούς βαλβίδος Αθανάσιος Τσούκας,, MD, FESC ιευθυντής Γ. Ν. «Ασκληπιείο Βούλας» ΜΙΤΡΟΕΙ ΗΣ ΒΑΛΒΙ Α Αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Μέτρηση της αιματηρής Αρτηριακής Πίεσης» Αιμοδυναμική παρακολούθηση α) Μη επεμβατική Ηλεκτροκαρδιογράφημα Αρτηριακός σφυγμός Αναίμακτη αρτηριακή πίεση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ - ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ - ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ - ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Η επίδραση της υποβοήθησης με παραορτική αντλία αντιώθησης (PULVAD) στη μηχανοενεργητική της αριστερής κοιλίας σε χοίρειο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ ΑΞΟΝΙΚΗ ΣΤΕΦΑΝΙΟΓΡΑΦΙΑ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΙΔΟΥ ΤΑΤΙΑΝΑ ακτινολόγος ΚΑΡΑΔΗΜΗΤΡΑΣ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ καρδιολόγος Τι είναι αξονική στεφανιογραφία; Είναι μέθοδος απεικόνισης των στεφανιαίων αγγείων με πολυτομικό αξονικό τομογράφο

Διαβάστε περισσότερα

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου

Διαβάστε περισσότερα

Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ - ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ Ιωάννης Χ. Στυλιάδης ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ Σταύρος Γαβριηλίδης Γεώργιος Γιαννόγλου Κωνσταντίνος Γκεμιτζής Χαράλαμπος Καρβούνης ΕΠΙΚΟΥΡΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ Βασίλειος Βασιλικός

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Καρδιακή Ανεπάρκεια. Πώς δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά Καρδιακή Ανεπάρκεια Απόστολος Καραβίδας Πρόεδρος Ομάδας Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας Διευθυντής Καρδιολογικού Τμήματος, Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο Αθήνας Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι μια σοβαρή καρδιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Ελάττωση θνησιμότητας κατά 33% 1. Αυξημένη υπόνοια 2. Αυξημένος αριθμός εξετάσεων 3. Προφύλαξη σε ασθενείς υψηλού κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

Από τις Κατευθυντήριες Οδηγίες στην Ελληνική Πραγματικότητα

Από τις Κατευθυντήριες Οδηγίες στην Ελληνική Πραγματικότητα ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Από τις Κατευθυντήριες Οδηγίες στην Ελληνική Πραγματικότητα 31 Οκτωβρίου - 2 Νοεμβρίου 2014

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΗΚΓ- ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Άνδρας 57 ετών προσέρχεται στα επείγοντα νοσοκομείου παραπονούμενος για θωρακικό άλγος που επεκτείνεται στην κάτω γνάθο και αντανακλά στο αριστερό

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση νόσων αρτηριών κάτω άκρων Μ. Γ. Περούλης MD, MSc, PhD Επικ. Επιµελητής Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου Ιωαννίνων

Αντιμετώπιση νόσων αρτηριών κάτω άκρων Μ. Γ. Περούλης MD, MSc, PhD Επικ. Επιµελητής Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου Ιωαννίνων Περιφερικά αγγεία Ενδιαφέροντα περιστατικά Αντιμετώπιση νόσων αρτηριών κάτω άκρων Μ. Γ. Περούλης MD, MSc, PhD Επικ. Επιµελητής Αγγειοχειρουργικής Πανεπιστηµιακού Γενικού Νοσοκοµείου Ιωαννίνων Η Περιφερική

Διαβάστε περισσότερα

Υπερτροφική+Μυοκαρδιοπάθεια:+ Ρόλος+της+ηχωκαρδιογραφίας+στην+πρώιμη+ διάγνωση+και+τη+διαστρωμάτωση+κινδύνου+

Υπερτροφική+Μυοκαρδιοπάθεια:+ Ρόλος+της+ηχωκαρδιογραφίας+στην+πρώιμη+ διάγνωση+και+τη+διαστρωμάτωση+κινδύνου+ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΗΧΩΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ Υπερτροφική+Μυοκαρδιοπάθεια:+ Ρόλος+της+ηχωκαρδιογραφίας+στην+πρώιμη+ διάγνωση+και+τη+διαστρωμάτωση+κινδύνου+ Κοµπορόζος Χριστόφορος Καρδιολόγος, Πλωτάρχης (ΥΙ) επιµελητής

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

PCI IN OSTIAL LAD LESSION.

PCI IN OSTIAL LAD LESSION. CASE PRESENTATION PCI IN OSTIAL LAD LESSION. D.DIMITRIADIS,CH.GRAIDIS,V.KARASAVVI DIS EUROMEDICA-KYANOUS STAVROS, THESSALONIKI IICE 2013 ELECTRA PALACE MALE 48 YRS REFERED FOR C.A, AFTER HOSPITALIZASION

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Μέτρα σχέσης Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Στο τέλος...(learning outcomes) Να γνωρίζετε τα κυριότερα μέτρα σχέσης που χρησιμοποιούνται για μετρήσουμε μια συσχέτηση μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Επιλογή 1 ου αντιϋπερτασικού

Επιλογή 1 ου αντιϋπερτασικού Επιλογή 1 ου αντιϋπερτασικού φαρμάκου Επιλογή 1 oυ Φαρµάκου: Συνήθως δεν έχει τόσο µεγάλη σηµασία 1. Η επίτευξη άριστης ρύθµισης έχει µεγαλύτερη σηµασία στη µείωση του κινδύνου 2. Στις περισσότερες περιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Αξονική Στεφανογραφία: Ο ρόλος της στη διερεύνηση της στεφανιαίας νόσου - Συσχετισμός με την Επεμβατική και τη Μαγνητική Στεφανογραφία.

Αξονική Στεφανογραφία: Ο ρόλος της στη διερεύνηση της στεφανιαίας νόσου - Συσχετισμός με την Επεμβατική και τη Μαγνητική Στεφανογραφία. Αλέξανδρος Καλλιφατίδης - Αξονική Στεφανογραφία 41 Αξονική Στεφανογραφία: Ο ρόλος της στη διερεύνηση της στεφανιαίας νόσου - Συσχετισμός με την Επεμβατική και τη Μαγνητική Στεφανογραφία. Αλέξανδρος Καλλιφατίδης

Διαβάστε περισσότερα

Eλληνική Καρδιολογική Εταιρεία Μαθήματα ειδικευομένων

Eλληνική Καρδιολογική Εταιρεία Μαθήματα ειδικευομένων Eλληνική Καρδιολογική Εταιρεία Μαθήματα ειδικευομένων ΠΟΤΕ ΤΟ ΗΚΓ ΣΤΟ STEMI ΘΕΛΕΙ ΑΠΟΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΗΣΗ Ή ΗΚΓ ΣΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Κωνσταντίνος Τσιούφης Επίκουρος Καθηγητής Καρδιολογίας Α Καρδιολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΤΟΥ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ

ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΤΟΥ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΤΟΥ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ Το έμφραγμα του μυοκαρδίου ή αλλιώς καρδιακή προσβολή συμβαίνει όταν μία ή περισσότερες αρτηρίες φράζουν και έτσι τμήμα του μυοκαρδίου πεθαίνει. Γενικά οι αρτηρίες φράζουν από πλάκες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 11 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 11 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 2 Ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΙΜΕΘΑ Αθήνα, 11 12 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 11 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014 09.00 Εγγραφές 09.00-09.30 Τελετή έναρξης Χαιρετισμοί 09.30-10.30 Εξελίξεις στη θρόμβωση και την

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερα από το Μέτωπο της Πρόληψης των Εγκεφαλικών Επεισοδίων στην Κολπική Μαρμαρυγή

Νεότερα από το Μέτωπο της Πρόληψης των Εγκεφαλικών Επεισοδίων στην Κολπική Μαρμαρυγή Ελληνική Εταιρεία Καρδιαγγειακής Υγείας Hellenic Society of Cardiovascular Health Νεότερα από το Μέτωπο της Πρόληψης των Εγκεφαλικών Επεισοδίων στην Κολπική Μαρμαρυγή Ένα Σεμινάριο για τη Χρήση των Νεότερων

Διαβάστε περισσότερα

Αντιπαραβολή Ευρωπαϊκών και Αµερικανικών κατευθυντήριων οδηγιών ΚΑΡΠΑ

Αντιπαραβολή Ευρωπαϊκών και Αµερικανικών κατευθυντήριων οδηγιών ΚΑΡΠΑ Αντιπαραβολή Ευρωπαϊκών και Αµερικανικών κατευθυντήριων οδηγιών ΚΑΡΠΑ Δήµητρα Κοντογιάννη Καρδιολόγος-Εντατικολόγος Επιµελήτρια Α Γενικό νοσοκοµείο Δυτικής Αττικής «Αγία Βαρβάρα» ΑΛΥΣΣΙΔΑ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ ERC

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΙΑ ΒΡΑΔΙΑ ΣΤΑ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ... «Ήταν μια χαρά μέχρι πριν από 1 ώρα» σας λέει με αγωνία η κόρη του 68χρονου που έχει έρθει στα επείγοντα όπου εργάζεστε.

Διαβάστε περισσότερα

Σπυρομήτρος Γ. Λαγός Ι. Μπαλτούμας Κ. Κυπαρρίση Χ. Μαλλιάρα Μ. ΓΝ Κατερίνης, Καρδιολογική κλινική.

Σπυρομήτρος Γ. Λαγός Ι. Μπαλτούμας Κ. Κυπαρρίση Χ. Μαλλιάρα Μ. ΓΝ Κατερίνης, Καρδιολογική κλινική. Η χρησιμότητα του TDI TEI INDEX στην εκτίμηση της λειτουργικότητας της αριστεράς κοιλίας σε χρόνια αιμοκαθαιρόμενους ασθενείς. Συγκριτική μελέτη πριν και μετά την αιμοκάθαρση. Σπυρομήτρος Γ. Λαγός Ι. Μπαλτούμας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Ι. ΧΑΤΖΗΣΤΑΜΑΤΙΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ

ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Ι. ΧΑΤΖΗΣΤΑΜΑΤΙΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Ι. ΧΑΤΖΗΣΤΑΜΑΤΙΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΥ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Α ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΜΕΙΖΟΝΕΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία MD, PhD Medical School, King s College University of London Νεφραγγειακή νόσος Safian RD,NEJM,2001 Αιτίες στένωσης

Διαβάστε περισσότερα

Περιεγχειρητική διαχείριση της αντιθρομβωτικής αγωγής

Περιεγχειρητική διαχείριση της αντιθρομβωτικής αγωγής Περιεγχειρητική διαχείριση της αντιθρομβωτικής αγωγής Θεραπεία ζεύξης στην αντιαιμοπεταλιακή αγωγή. Σύγχρονες απόψεις Ε. Αρναούτογλου Περιγραφή περιστατικού Ασθενής ηλικίας 68 ετών με μακροσκοπική αιματουρία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΙΧΑΣΜΩΝ ΣΤΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΑΓΓΕΙΑ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΙΧΑΣΜΩΝ ΣΤΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΑΓΓΕΙΑ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΙΧΑΣΜΩΝ ΣΤΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΑΓΓΕΙΑ Χ.ΓΡΑΙ ΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΟΣ, FSCAI ΑΙΜΟ ΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ EUROMEDICA-KYANOYΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΙΧΑΣΜΩΝ ΚΑΤA MEDINA ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΙΧΑΣΜΩΝ ΚΑΤA MEDINA

Διαβάστε περισσότερα

στην επικαρδιακή κατάλυση

στην επικαρδιακή κατάλυση ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ Ε Τ Ο Σ Δ Ε Κ Α Τ Ο Ν Ο Ε Μ Β Ρ Ι Ο Σ - Δ Ε Κ Ε Μ Β Ρ Ι Ο Σ 2 0 1 0 Τ Ε Υ Χ Ο Σ 5 2 ISSN 1108-9164 Μ. ΠΙΤΣΙΛΙΔΗΣ Α.Ε. ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ 102 166 74 ΓΛΥΦΑΔΑ > Εμπειρία στην επικαρδιακή

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

e-cardio.gr e-cardio.gr Στεφανιαία Νόσος Γνώση Διάγνωση Θεραπεία Ελληνικό Ινστιτόύτό Καρδιαγγειακών Νόσηματών Ενημερωτικό Φυλλάδιο

e-cardio.gr e-cardio.gr Στεφανιαία Νόσος Γνώση Διάγνωση Θεραπεία Ελληνικό Ινστιτόύτό Καρδιαγγειακών Νόσηματών Ενημερωτικό Φυλλάδιο e-cardio.gr e-cardio.gr Ελληνικό Ινστιτόύτό Καρδιαγγειακών Νόσηματών Ενημερωτικό Φυλλάδιο Στεφανιαία Νόσος Γνώση Διάγνωση Θεραπεία Η καρδιά μας Η καρδιά μας H καρδιά είναι ένα μυώδες όργανο το οποίο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών

Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες. Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Κύηση και συγγενείς καρδιοπάθειες Στέλλα Μπρίλη Α! Καρδιολογική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών Αιµοδυναµικές αλλαγές κατά την εγκυµοσύνη Όγκος αίµατος 30-50% Μέγιστο 20-24 εβδ Όγκος παλµού Καρδιακή Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Τετραγλώχινα Πνευμονική Βαλβίδα σε Ενήλικα Ασθενή: Ευρήματα από το. Διαθωρακικό Υπερηχοκαρδιογράφημα και την Πολυτομική Αξονική Τομογραφία

Τετραγλώχινα Πνευμονική Βαλβίδα σε Ενήλικα Ασθενή: Ευρήματα από το. Διαθωρακικό Υπερηχοκαρδιογράφημα και την Πολυτομική Αξονική Τομογραφία Τετραγλώχινα Πνευμονική Βαλβίδα σε Ενήλικα Ασθενή: Ευρήματα από το Διαθωρακικό Υπερηχοκαρδιογράφημα και την Πολυτομική Αξονική Τομογραφία SOO-YEON JUNG, Department of cardiology, St. Vincent s Hospital,

Διαβάστε περισσότερα

Καθολική χρήση των φαρμακοεκλυόντων stent (DES) σε όλους;

Καθολική χρήση των φαρμακοεκλυόντων stent (DES) σε όλους; Σεμινάριο Ομάδων Εργασίας της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας Θεσσαλονίκη 8 Φευρουαρίου 2006 Καθολική χρήση των φαρμακοεκλυόντων stent (DES) σε όλους; Βασίλειος Ν. Σπανός Επεμβατικός Καρδιολόγος Ευρωκλινικής

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Τερεντές-Πρίντζιος, Χ. Βλαχόπουλος, Κ. Αζναουρίδης, Π. Πιέτρη, Ν. Ιωακειμίδης, Π. Ξαπλαντέρης, Χ. Στεφανάδης

Δ. Τερεντές-Πρίντζιος, Χ. Βλαχόπουλος, Κ. Αζναουρίδης, Π. Πιέτρη, Ν. Ιωακειμίδης, Π. Ξαπλαντέρης, Χ. Στεφανάδης Σχέση ανάμεσα στον εμβολιασμό έναντι του πνευμονιόκοκκου και την εμφάνιση καρδιαγγειακών συμβάντων: μετα-ανάλυση και συστηματική ανασκόπηση προοπτικών μελετών Δ. Τερεντές-Πρίντζιος, Χ. Βλαχόπουλος, Κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης. Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014

ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης. Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014 ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Διευθυντής: Καθηγητής Δημήτριος Β. Δουγένης Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2013 2014 ΠΑΤΡΑ, Οκτώβριος 2013 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ Διευθυντής:

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ. Αγαπητέ συνάδελφε

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ. Αγαπητέ συνάδελφε ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ Αγαπητέ συνάδελφε Εκ μέρους της οργανωτικής επιτροπής σας καλώ να παρακολουθήσετε την καρδιολογική ημερίδα που οργάνωσε η Α Καρδιολογική Κλινική προς τιμή του τέως Διευθυντή της κλινικής και

Διαβάστε περισσότερα

βιωσιμότητας προ της επιλογής επαναγγείωσης; ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ

βιωσιμότητας προ της επιλογής επαναγγείωσης; ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ Ε Τ Ο Σ Ε Ν Δ Ε Κ Α Τ Ο Ι Α Ν Ο Υ Α Ρ Ι Ο Σ - Φ Ε Β Ρ Ο Υ Α Ρ Ι Ο Σ 2 0 1 1 Τ Ε Υ Χ Ο Σ 5 3 ISSN 1108-9164 Μ. ΠΙΤΣΙΛΙΔΗΣ Α.Ε. ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ 102 166 74 ΓΛΥΦΑΔΑ > Μελέτες βιωσιμότητας

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Σεμινάριο

Εκπαιδευτικό Σεμινάριο Εκπαιδευτικό Σεμινάριο στη Θρόμβωση & την Αντιθρομβωτική Αγωγή 4 & 5 Νοεμβρίου 2011 Ιωάννινα Ξενοδοχείο Epirus Palace ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Οργάνωση: Ινστιτούτο Αγγειακών Παθήσεων (Ι.Α.Π.) Αγγειοχειρουργική

Διαβάστε περισσότερα