Πείραμα. Χειρισμός των συνθηκών από τον ερευνητή. Σύνολο παρατηρήσεων που πραγματοποιούνται κάτω από ελεγχόμενες συνθήκες

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πείραμα. Χειρισμός των συνθηκών από τον ερευνητή. Σύνολο παρατηρήσεων που πραγματοποιούνται κάτω από ελεγχόμενες συνθήκες"

Transcript

1

2 Πείραμα Χειρισμός των συνθηκών από τον ερευνητή Σύνολο παρατηρήσεων που πραγματοποιούνται κάτω από ελεγχόμενες συνθήκες

3 Πειραματικές μελέτες Ο ερευνητής καθορίζει τις συνθήκες της μελέτης. Η έκθεση ή όχι στον μελετώμενο προσδιοριστή καθορίζεται από τον ερευνητή Ο ερευνητής καθορίζει τον τυχαίο τρόπο κατανομής των μελετώμενων ατόμων είτε στην πειραματική ομάδα είτε στη συγκριτική Η τυχαιοποίηση πρέπει να πραγματοποιείται αποκλειστικά με βάση το ερευνητικό πρωτόκολλο και όχι με βάση τις ανάγκες των ασθενών

4 Πειραματικές μελέτες Είναι πρακτικά αδύνατη η διεξαγωγή αιτιογνωστικών πειραματικών μελετών όταν ο μελετώμενος πληθυσμός αποτελείται από ανθρώπους Οι πειραματικές μελέτες είναι εφικτές μόνο στην προγνωστική επιδημιολογία και αφορούν ήδη πάσχοντες, αποβλέποντας στην εκτίμηση της αποτελεσματικότητας των θεραπευτικών παρεμβάσεων (κλινικές δοκιμές)

5 Πειραματικές μελέτες Οι μελετώμενοι προσδιοριστές θα πρέπει να περιορίζονται σε παρεμβάσεις για την αποφυγή εμφάνισης μιας πάθησης (όταν τα μελετώμενα άτομα είναι υγιή) ή των συνεπειών μιας πάθησης (όταν τα μελετώμενα άτομα είναι πάσχοντα). Ο περιορισμός αυτός έχει ως αποτέλεσμα οι αιτιολογικές μελέτες να είναι μη πειραματικές Οι διάφορες εναλλακτικές κατηγορίες (π.χ. δύο ή περισσότερα φάρμακα) του μελετώμενου προσδιοριστή πρέπει να είναι ισότιμα αποδεκτές σύμφωνα με την υπάρχουσα γνώση Τα μελετώμενα άτομα δεν πρέπει να στερούνται μιας κατάλληλης θεραπευτικής ή προληπτικής παρέμβασης. Έτσι, δεν είναι ηθικά επιτρεπτό να χορηγείται ανενεργή ουσία (placebo) σε μια ομάδα ατόμων όταν υπάρχει ήδη κάποιο καθιερωμένο φάρμακο με το οποίο μπορεί να γίνει η σύγκριση της αποτελεσματικότητας ενός νέου φαρμάκου

6 Κλινικές δοκιμές Είναι γνωστές και ως τυχαιοποιημένες μελέτες θεραπευτικής παρέμβασης (randomized studies of therapeutic intervention) Τα μελετώμενα άτομα είναι πάσχοντες Διερευνούν την αποτελεσματικότητα μιας παρέμβασης (φαρμάκου, χειρουργικής παρέμβασης, δίαιτας κ.ά.)

7 Κλινικές δοκιμές Το 90% των κλινικών δοκιμών χρηματοδοτείται από τις φαρμακευτικές εταιρείες > $ κοστίζει η εισαγωγή ενός νέου φαρμάκου στην αγορά Οι κλινικές δοκιμές των φαρμακευτικών εταιρειών εμφανίζουν 4 φορές συχνότερα θετικά αποτελέσματα (υπέρ του φαρμάκου της εταιρείας που χρηματοδοτεί τη δοκιμή) σε σχέση με τις κλινικές δοκιμές που δεν πραγματοποιούνται από τις φαρμακευτικές εταιρείες

8 Κλινικές δοκιμές Στις ΗΠΑ, 10$ δισεκατομμύρια ετησίως δίνονται από τις 9 κορυφαίες φαρμακευτικές εταιρείες σε ιατρούς Παγκοσμίως, >100$ δισεκατομμύρια ετησίως δίνονται για την έρευνα στις επιστήμες υγείας Περισσότερες από τις μισές κλινικές δοκιμές που πραγματοποιούνται, δεν δημοσιεύονται σε επιστημονικά περιοδικά

9 Κλινικές δοκιμές Η πρώτη κλινική δοκιμή διεξήχθη το 1946 από τον Βρετανό επιδημιολόγο Sir Austin Bradford Hill ( ) 107 ασθενείς με πνευμονική φυματίωση Στους 55 ασθενείς εφαρμόστηκε απλώς ανάπαυση, ενώ στους 52 ασθενείς χορηγήθηκε ένα νέο φάρμακο (στρεπτομυκίνη) Εφαρμόστηκε τυχαιοποίηση μέσω ενός πίνακα τυχαίων αριθμών Η θνητότητα στους ασθενείς που λάμβαναν στρεπτομυκίνη ήταν 7% τους πρώτους 6 μήνες, ενώ στους ασθενείς που δεν λάμβαναν στρεπτομυκίνη ήταν 27%

10 Φάσεις των κλινικών δοκιμών Οι κλινικές δοκιμές που αφορούν νέα φαρμακευτικά σκευάσματα διακρίνονται σε 4 φάσεις (φάση Ι, ΙΙ, ΙΙΙ και IV) και διαρκούν αρκετά χρόνια Συνήθως, πριν την έναρξη των κλινικών δοκιμών φάσης Ι διεξάγονται προ-κλινικές μελέτες που αφορούν πειραματικές μελέτες σε πειραματόζωα για την αρχική εκτίμηση της αποτελεσματικότητας, της τοξικότητας και της φαρμακοκινητικής συμπεριφοράς του νέου σκευάσματος Η επιδημιολογία ασχολείται κατά κύριο λόγο με τις κλινικές δοκιμές φάσης ΙΙΙ

11 Κλινικές δοκιμές φάσης Ι Διεξάγονται σε μικρό αριθμό ατόμων (συνήθως λιγότερα από 100) και χρησιμοποιούνται για τον καθορισμό της τοξικότητας και της μέγιστης ανεκτής δόσης Επιπλέον, διερευνάται η κατάλληλη δοσολογία και η φαρμακοκινητική συμπεριφορά του νέου φαρμακευτικού σκευάσματος Σε αρκετές περιπτώσεις, συμμετέχουν υγιείς εθελοντές, οι οποίοι συχνά αμείβονται κιόλας. Υπάρχουν ωστόσο και περιπτώσεις κλινικών δοκιμών φάσης Ι στις οποίες συμμετέχουν πάσχοντες, όπως π.χ. σε περιπτώσεις καρκίνου σε προχωρημένο στάδιο, όπου έχουν αποτύχει όλες οι άλλες θεραπευτικές παρεμβάσεις

12 Κλινικές δοκιμές φάσης Ι Πρωταρχικός σκοπός: εκτίμηση της ασφάλειας, προσδιορισμός δοσολογικού σχήματος, προσδιορισμός ανεπιθύμητων ενεργειών Πληθυσμός: υγιείς εθελοντές (εκτός από την περίπτωση καρκίνων και AIDS) Αριθμός συμμετεχόντων: <100 Εκτιμάται: η απορρόφηση, η κατανομή, ο μεταβολισμός και η απέκκριση του φαρμάκου (φαρμακοκινητική) Τελικά σημεία: ανεπιθύμητες ενέργειες, μέγιστη ανεκτή δόση, φαρμακοκινητικές παράμετροι Διάρκεια: 1 έτος Ποσοστό αποτυχίας: >30%

13 Κλινικές δοκιμές φάσης ΙΙ Συμμετέχουν πάσχοντες Διερευνάται η αποτελεσματικότητα και η ασφάλεια του νέου σκευάσματος Στόχος: επιλογή λίγων δραστικών ουσιών για περαιτέρω μελέτη σε δοκιμή φάσης ΙΙΙ

14 Κλινικές δοκιμές φάσης ΙΙ Πρωταρχικός σκοπός: προσδιορισμός της αποτελεσματικότητας και της ανταπόκρισης στη δοσολογία, επιβεβαίωση της ασφάλειας και των φαρμακοκινητικών παραμέτρων Πληθυσμός: ασθενείς Αριθμός συμμετεχόντων: Εκτιμάται: κλινική ανταπόκριση στο φάρμακο, ανεπιθύμητες ενέργειες Τελικά σημεία: ανεπιθύμητες ενέργειες, μέγιστη ανεκτή δόση, φαρμακοκινητικές παράμετροι Διάρκεια: 2-3 έτη Ποσοστό αποτυχίας: >30%

15 Κλινικές δοκιμές φάσης ΙΙΙ Αποτελούν το τελευταίο βήμα για τη σχεδιασμένη αξιολόγηση του νέου φαρμακευτικού σκευάσματος προτού εγκριθεί η κυκλοφορία του από τον αρμόδιο κρατικό οργανισμό Σχεδόν πάντα, οι κλινικές δοκιμές φάσης ΙΙΙ αποτελούν τυχαιοποιημένες μελέτες θεραπευτικής παρέμβασης οι οποίες συχνά είναι πολυκεντρικές και στις οποίες συμμετέχουν 300 έως αρκετοί χιλιάδες πάσχοντες Επισημαίνεται ότι οι κλινικές δοκιμές φάσης ΙΙΙ αποτελούν ουσιαστικά τις κλινικές δοκιμές στις οποίες εστιάζεται το ενδιαφέρον των ερευνητών στην επιδημιολογία Διερευνάται η αποτελεσματικότητα του νέου φαρμακευτικού σκευάσματος έναντι του καθιερωμένου Τα φαρμακευτικά σκευάσματα που ολοκληρώνουν επιτυχώς τις κλινικές δοκιμές φάσης ΙΙΙ λαμβάνουν έπειτα την απαραίτητη έγκριση κυκλοφορίας

16 Κλινικές δοκιμές φάσης ΙΙΙ Πρωταρχικός σκοπός: σύγκριση της νέας θεραπείας με την υπάρχουσα, διερεύνηση νέων ενδείξεων, διερεύνηση της δράσης του φαρμάκου σε υπο-ομάδες, όπως π.χ. ηλικιωμένους, ασθενείς με ηπατική ή νεφρική ανεπάρκεια κ.ά. Πληθυσμός: ασθενείς Αριθμός συμμετεχόντων: >500 Εκτιμάται: αποτελεσματικότητα, τοξικότητα, επιβίωση, ποιότητα ζωής κ.ά. Τελικά σημεία: θάνατος, δείκτης ποιότητας ζωής κ.ά. Διάρκεια: 2-5 έτη Ποσοστό αποτυχίας: >30%

17 Κλινικές δοκιμές φάσης IV Διεξάγονται σε μεγάλο αριθμό πασχόντων μετά από την έγκριση κυκλοφορίας των φαρμακευτικών σκευασμάτων, με σκοπό τη διερεύνηση τυχόν παρενεργειών ή ανεπιθύμητων ενεργειών, που δεν ήταν δυνατόν να ελεγχθούν με τις κλινικές δοκιμές φάσης Ι, ΙΙ και ΙΙΙ Με τις κλινικές δοκιμές φάσης IV αξιολογούνται τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα των φαρμακευτικών σκευασμάτων και αποκαλύπτονται σπάνιες αλλά σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες Τα αποτελέσματα των κλινικών δοκιμών φάσης IV είναι δυνατόν να οδηγήσουν ακόμη και στη διακοπή της κυκλοφορίας ενός φαρμακευτικού σκευάσματος

18 Σχεδιασμός των κλινικών δοκιμών

19 Κλινικές δοκιμές Πρέπει να έχουν τα εξής χαρακτηριστικά: Σαφώς καθορισμένες εκβάσεις Εκ των προτέρων κλινικά και στατιστικά κριτήρια επιτυχίας ή αποτυχίας της νέας θεραπευτικής παρέμβασης Εκ των προτέρων υπολογισμό του μεγέθους δείγματος (ελάχιστου αναγκαίου αριθμού ασθενών) και της αντίστοιχης στατιστικής ισχύος Εκ των προτέρων πλήρη περιγραφή του σχεδιασμού και της εκτέλεσης της δοκιμής, με τη δημιουργία του αντίστοιχου πρωτοκόλλου

20 Κλινικές δοκιμές Είναι γνωστές και ως τυχαιοποιημένες μελέτες θεραπευτικής παρέμβασης Τα μελετώμενα άτομα είναι πάσχοντες Σκοπός: εκτίμηση της αποτελεσματικότητας μιας θεραπευτικής παρέμβασης για άτομα που είναι ήδη πάσχοντα Τυχαία κατανομή των συμμετεχόντων Μελετώμενη έκβαση: δεν είναι η εμφάνιση μιας πάθησης, αλλά η ίαση, ο θάνατος, η εμφάνιση επιπλοκών (π.χ. μεταστάσεις), η επανεμφάνιση μιας πάθησης κ.ά.

21 Κλινικές δοκιμές Οι μελετώμενες παρεμβάσεις δεν είναι πρωτογενή προληπτικά μέτρα, καθώς δεν χρησιμοποιούνται για την πρόληψη της εμφάνισης μιας πάθησης, αλλά για την πρόληψη των ανεπιθύμητων συνεπειών μιας πάθησης Μια δίαιτα μετά από έμφραγμα του μυοκαρδίου μπορεί να λειτουργήσει προληπτικά για την εμφάνιση ενός δεύτερου εμφράγματος Τα χημειοθεραπευτικά φάρμακα λειτουργούν προληπτικά στην επανεμφάνιση ενός καρκίνου

22 Κλινικές δοκιμές Μέσω της τυχαιοποίησης (randomization) επιτυγχάνεται ο περιορισμός της σύγχυσης στον μικρότερο δυνατό βαθμό Αποτελούν την καλύτερη και ασφαλέστερη μέθοδο εκτίμησης των πλεονεκτημάτων και των μειονεκτημάτων των θεραπευτικών παρεμβάσεων Απλά «τυφλή» μελέτη: η κατανομή της θεραπευτικής παρέμβασης είναι άγνωστη μόνο στους πάσχοντες Διπλά «τυφλή» μελέτη: η κατανομή της θεραπευτικής παρέμβασης είναι άγνωστη τόσο στους πάσχοντες όσο και στους θεράποντες ιατρούς

23 Κλινικές δοκιμές Η ομοιότητα των συγκρινόμενων ομάδων (που επιτυγχάνεται με την τυχαιοποίηση) είναι δυνατόν να ανατραπεί, αν οι πάσχοντες που ανήκουν στις ομάδες αυτές ή οι ιατροί που αξιολογούν τα αποτελέσματα των συγκρινόμενων θεραπευτικών παρεμβάσεων διαφοροποιούν συνειδητά ή υποσυνείδητα τη συμπεριφορά τους (οι πάσχοντες) ή την κρίση τους (οι ιατροί), ανάλογα με την ομάδα στην οποία ανήκουν οι πάσχοντες Για να αποφευχθούν οι συνέπειες από τις υποκειμενικές προκαταλήψεις ή αντιδράσεις των πασχόντων ή των ιατρών, οι κλινικές δοκιμές διεξάγονται κατά κανόνα με τρόπο «διπλά τυφλό» (double-blind study)

24 «Τυφλή» μέθοδος «Τυφλή» είναι η μέθοδος κατά την οποία η κατανομή της θεραπευτικής παρέμβασης είναι άγνωστη Απλά «τυφλή» μελέτη: η κατανομή της θεραπευτικής παρέμβασης είναι άγνωστη μόνο στους πάσχοντες Διπλά «τυφλή» μελέτη: η κατανομή της θεραπευτικής παρέμβασης είναι άγνωστη τόσο στους πάσχοντες όσο και στους θεράποντες ιατρούς Τριπλά «τυφλή» μελέτη: η κατανομή της θεραπευτικής παρέμβασης είναι άγνωστη στους πάσχοντες, στους θεράποντες ιατρούς και στους ερευνητές που εκτιμούν την έκβαση Τετραπλή «τυφλή» μελέτη: η κατανομή της θεραπευτικής παρέμβασης είναι άγνωστη στους πάσχοντες, στους θεράποντες ιατρούς, στους ερευνητές που εκτιμούν την έκβαση και στους αναλυτές των δεδομένων

25 «Σύγχυση λόγω ένδειξης» Χωρίς τη διεξαγωγή μιας κλινικής δοκιμής, οπότε και εφαρμόζεται η μέθοδος της τυχαιοποίησης, είναι πρακτικά ανέφικτος ο σχεδιασμός μιας μελέτης που να επιτρέπει την έγκυρη σύγκριση της αποτελεσματικότητας μεταξύ θεραπευτικών παρεμβάσεων. Το πρόβλημα συνίσταται κυρίως στη «σύγχυση λόγω ένδειξης» Εκείνοι που λαμβάνουν μια θεραπευτική αγωγή γενικά διαφέρουν από εκείνους που λαμβάνουν μια άλλη σύμφωνα με την ιατρική ένδειξη για την οποία οι θεραπευτικές αγωγές εφαρμόζονται

26 «Σύγχυση λόγω ένδειξης» Στις μη τυχαιοποιημένες δοκιμές, ακόμη και όταν η πληροφορία για τους συγχυτές είναι επαρκής, δεν είναι δυνατόν να εξουδετερωθεί πλήρως η «σύγχυση λόγω ένδειξης» Για τον λόγο αυτόν, απαιτείται η διεξαγωγή κλινικών δοκιμών στις οποίες η τυχαία κατανομή των μελετώμενων ατόμων έχει ως αποτέλεσμα να εξισώνονται οι προγνωστικοί παράγοντες (συγχυτές) μεταξύ των ομάδων που λαμβάνουν διαφορετικές θεραπευτικές αγωγές

27 Σύγχυση λόγω ένδειξης

28 Σύγχυση λόγω ένδειξης

29 Σύγχυση λόγω ένδειξης Η εξουδετέρωσή της στις κλινικές δοκιμές επιτυγχάνεται μέσω της εφαρμογής της μεθόδου της τυχαιοποίησης Με την τυχαιοποίηση, η κατανομή κάθε πάσχοντα σε μια από τις δύο ομάδες με τη διαφορετική θεραπευτική παρέμβαση είναι ανεξάρτητη από τους υπόλοιπους πάσχοντες και επιπλέον δεν επηρεάζεται από τις προτιμήσεις του ιατρού ή του πάσχοντα

30 Τυχαιοποίηση Ρίψη ενός νομίσματος στην περίπτωση που ο αριθμός των συμμετεχόντων είναι μικρός Όταν ο αριθμός των συμμετεχόντων είναι μεγάλος χρησιμοποιείται μια διαφορετική, μη φυσική μέθοδος τυχαιοποίησης που είναι ο πίνακας τυχαίων αριθμών (random numbers table). Οι σειρές των τυχαίων αριθμών είναι διαθέσιμες σε πίνακες ή μπορούν να δημιουργηθούν με τη βοήθεια ηλεκτρονικών υπολογιστών

31 Πίνακας τυχαίων αριθμών Σειρά

32 Ηθικά ζητήματα Καμία θεραπευτική παρέμβαση δεν πρέπει να είναι λιγότερο αποτελεσματική έναντι μιας άλλης Η χρήση ανενεργής ουσίας (placebo), προφανώς, δεν είναι ηθικά αποδεκτή όταν υπάρχει καθιερωμένη θεραπευτική παρέμβαση Οι συμμετέχοντες δεν πρέπει να εκτίθενται σε πρόσθετο κίνδυνο εμφάνισης κάποιας ανεπιθύμητης έκβασης (π.χ. θανάτου, σοβαρής και μόνιμης αναπηρίας κ.ά.)

33 Ηθικά ζητήματα Οι πάσχοντες πρέπει να ενημερώνονται με σαφήνεια και ολοκληρωμένα για τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα των θεραπευτικών παρεμβάσεων, την τυχαιοποίηση, καθώς και τον σκοπό και τον τρόπο διεξαγωγής της ΤΚΔ. Απαιτείται η πληροφορημένη συναίνεση (informed consent) των πασχόντων που υποδηλώνει πως επέλεξαν ελεύθερα να συμμετάσχουν στην κλινική δοκιμή Το περιεχόμενο του πρωτοκόλλου και η εκτέλεση της μελέτης πρέπει να εξασφαλίζει την άμεση και αποτελεσματική αντιμετώπιση κάθε προβλήματος, ακόμα και σε περιπτώσεις διπλά «τυφλής» μελέτης

34 Ηθικά ζητήματα Η απάντηση στο επιστημονικό ερώτημα μιας κλινικής δοκιμής πρέπει να βοηθάει στην αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των μελλοντικών πασχόντων Πριν την έναρξη της κλινικής δοκιμής, οι ερευνητές θα πρέπει να γνωρίζουν αν μπορούν να συγκεντρώσουν τον απαιτούμενο αριθμό πασχόντων σε εύλογο χρονικό διάστημα για την ανάδειξη μιας στατιστικά σημαντικής σχέσης

35 Ηθικά ζητήματα Η Διακήρυξη του Helsinki αναγνωρίζεται διεθνώς ως η βάση για τα ηθικά ζητήματα, τα οποία προκύπτουν κατά τη διεξαγωγή μελετών σε ανθρώπινους πληθυσμούς Η Διακήρυξη αυτή απαιτεί την ύπαρξη ενός ερευνητικού πρωτοκόλλου, το οποίο πρέπει να περιγράφει τους ηθικούς προβληματισμούς που εμπλέκονται στη μελέτη, καθώς επίσης και αν είναι σύμφωνο με τις αρχές που περιγράφονται στη Διακήρυξη Επιπλέον, το πρωτόκολλο θα πρέπει, εφόσον έχει ολοκληρωθεί, να δοθεί προς εκτίμηση, σχολιασμό, καθοδήγηση και, όπου είναι απαραίτητο, έγκριση σε μια ειδικά οριζόμενη επιτροπή διασφάλισης των ηθικών προδιαγραφών

36 Ηθικά ζητήματα

37 Ηθικά ζητήματα

38 «Συμμόρφωση» συμμετεχόντων Αφορά τη λήψη των φαρμακευτικών σκευασμάτων και είναι εξαιρετικής σημασίας, καθώς μπορεί να μειώσει σημαντικά την εγκυρότητα μιας κλινικής δοκιμής Οι συμμετέχοντες μπορούν να αποσυρθούν σε οποιαδήποτε φάση της μελέτης χωρίς να υφίστανται συνέπειες Αιτίες μη «συμμόρφωσης»: η λανθασμένη κατανόηση των οδηγιών, η δυσκολία συμμετοχής, οι παρενέργειες της θεραπευτικής αγωγής, η απογοήτευση από τη μη εμφάνιση θετικών αποτελεσμάτων και η προτίμηση σε άλλη θεραπευτική αγωγή

39 Μέγεθος δείγματος Μια κλινική δοκιμή με περισσότερα άτομα από τον αναγκαίο αριθμό παραβιάζει τα ατομικά δικαιώματα των ασθενών Μια κλινική δοκιμή με λιγότερα άτομα από τον αναγκαίο αριθμό παραβιάζει τα δικαιώματα των ασθενών στην κοινότητα

40 Μέγεθος δείγματος Είναι το ελάχιστο δείγμα που απαιτείται για να αναδειχθεί μια κλινικά σημαντική διαφορά ως στατιστικά σημαντική Συμβάλλει στην αύξηση της αξιοπιστίας της κλινικής δοκιμής

41 Ανάλυση δεδομένων Η ανάλυση στηρίζεται στην αρχή που είναι γνωστή ως «ανάλυση της πρόθεσης για θεραπεία» (intention to treat analysis) Σύμφωνα με την αρχή αυτή, μετά την τυχαιοποίηση, όλα τα άτομα που κατανεμήθηκαν στη βασική θεραπευτική ομάδα πρέπει να θεωρηθεί ότι υποβλήθηκαν στη θεραπευτική αυτή αγωγή, έστω και αν ορισμένα την εφάρμοσαν πλημμελώς ή και καθόλου, ή αποχώρησαν ή πέθαναν πριν τη χορήγηση της εξεταζόμενης θεραπευτικής αγωγής ή ακολούθησαν τη θεραπευτική αγωγή της συγκριτικής ομάδας ελέγχου Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για τα άτομα που κατανεμήθηκαν τυχαία στη συγκριτική ομάδα ελέγχου

42 Ανάλυση δεδομένων Όταν οι μελετώμενοι πληθυσμοί είναι κλειστοί υπολογίζονται οι επιπτώσεις-ποσοστά Όταν οι μελετώμενοι πληθυσμοί είναι ανοιχτοί υπολογίζονται οι επιπτώσεις-πυκνότητες Όταν η μελετώμενη έκβαση είναι ποσοτική μεταβλητή και όχι ποιοτική, τότε γίνεται σύγκριση των μέσων τιμών ή των διαμέσων

43 Ανάλυση δεδομένων Στην περίπτωση κλειστών πληθυσμών, υπολογίζονται και τα ποσοστά επιβίωσης, οπότε κατασκευάζονται και οι αντίστοιχες καμπύλες επιβίωσης

44 Ανάλυση δεδομένων Θεραπευτική αγωγή Στρεπτοκινάση Ενεργοποιητής του ιστικού προδρόμου της πλασμίνης Θάνατοι 10 5 Αριθμός πασχόντων Θνητότητα σε 30 ημέρες 10/135 5/135 ό ή 2

45 Σύγκριση της αποτελεσματικότητας της στρεπτοκινάσης έναντι του ενεργοποιητή του ιστικού προδρόμου της πλασμίνης σε εμφραγματίες με βάση την αρχή που είναι γνωστή ως «ανάλυση της πρόθεσης για θεραπεία»

46 Ο λόγος των θνητοτήτων (=2) σε εμφραγματίες που χορηγήθηκε στρεπτοκινάση σε σχέση με εμφραγματίες που χορηγήθηκε ενεργοποιητής του ιστικού προδρόμου της πλασμίνης και το αντίστοιχο 95% διάστημα εμπιστοσύνης (= 0,7 έως 5,7)

47 Ανάλυση δεδομένων

48 Κλινικές δοκιμές Πλεονεκτήματα Δυνατότητα εξουδετέρωσης των συγχυτών (γνωστών και άγνωστων) Ελαχιστοποίηση των σφαλμάτων Ιδανικό είδος μελέτης Μειονεκτήματα Ηθικοί περιορισμοί Μεγάλος αριθμός συμμετεχόντων Υψηλό κόστος Μεγάλη χρονική διάρκεια

49 Ποιότητα κλινικών δοκιμών Σχεδιασμός Πρωτόκολλο Φόρμες συλλογής δεδομένων Διεξαγωγή Έλεγχος ποιότητας Παρακολούθηση (monitoring) Εξωτερική ιατρική αξιολόγηση Αξιολόγηση και αναφορά αποτελεσμάτων Ανάλυση Εξαιρέσεις Δημοσιεύσεις

50 Consolidated Standards of Reporting Trials: CONSORT Τίτλος Περίληψη Εισαγωγή Μέθοδοι Πρωτόκολλο Τυχαιοποίηση Μέθοδοι απόκρυψης θεραπευτικής ομάδας Αποτελέσματα Ροή συμμετεχόντων στη μελέτη και παρακολούθηση Ανάλυση δεδομένων Συζήτηση/σχόλια

51 CONSORT Πληροφορίες για την κλινική δοκιμή αναφορικά με: Τον σχεδιασμό Τη διεξαγωγή Την ανάλυση δεδομένων Τη δυνατότητα γενίκευσης των αποτελεσμάτων

52 CONSORT Τίτλος Αναγνώριση της μελέτης ως τυχαιοποιημένης ελεγχόμενης δοκιμής ή, αλλιώς, ως κλινικής δοκιμής Περίληψη Χρήση δομημένης περίληψης Εισαγωγή Καθορισμός σκοπού και ερευνητικών υποθέσεων

53 CONSORT Πρωτόκολλο Μελετώμενος πληθυσμός σύμφωνα με τον σχεδιασμό, λαμβάνοντας υπόψη και τα κριτήρια ένταξης και αποκλεισμού Προγραμματισμός παρεμβάσεων και χρονοδιάγραμμα Πρωταρχικές εκβάσεις (primary outcomes) και δευτερεύουσες εκβάσεις (secondary outcomes) Μαθηματικός τρόπος υπολογισμού μεγέθους δείγματος Περιγραφή των μεθόδων στατιστικής ανάλυσης Περιγραφή κανόνων διακοπής της δοκιμής που έχουν προκαθοριστεί κατά τον σχεδιασμό

54 CONSORT Τυχαιοποίηση Περιγραφή μονάδας τυχαιοποίησης (άτομο, συρροή ατόμων, γεωγραφική μονάδα) Μεθοδολογία τυχαιοποίησης Μεθοδολογία απόκρυψης του μηχανισμού τυχαιοποίησης και του χρόνου τυχαιοποίησης Μεθοδολογία διαχωρισμού μεταξύ των ερευνητών που δημιουργούν την τυχαιοποίηση και αυτών που την εκτελούν

55 CONSORT Μέθοδοι απόκρυψης θεραπευτικής ομάδας (blinding) Περιγραφή μηχανισμού (π.χ. κάψουλες, δισκία κ.ά.) Περιγραφή ομοιότητας στα χαρακτηριστικά του φαρμακευτικού σκευάσματος (π.χ. εμφάνιση, γεύση κ.ά.) Περιγραφή του ελέγχου της απόκρυψης του μηχανισμού τυχαιοποίησης (διατήρηση κρυφού κατά τη διάρκεια της μελέτης και η χρονική στιγμή που έγινε διαθέσιμος) Περιγραφή αποδείξεων για την επιτυχή απόκρυψη μεταξύ των ασθενών, των ατόμων που κάνουν την παρέμβαση, των αξιολογητών των τελικών εκβάσεων και των αναλυτών των δεδομένων

56 CONSORT Ροή συμμετεχόντων στη μελέτη και παρακολούθηση Παρουσίαση της ροής των ασθενών στη μελέτη, των αριθμών στη διαδικασία της τυχαιοποίησης, των παρεμβάσεων και των μετρήσεων για κάθε ομάδα Ανάλυση σύμφωνα με την πρόθεση για θεραπεία: ανάλυση σύμφωνα με την τυχαιοποίηση και όχι σύμφωνα με τη θεραπευτική παρέμβαση που έλαβαν τελικά με πλήρη συμμόρφωση οι ασθενείς

57 Διαθέσιμοι ασθενείς Δεν τυχαιοποιήθηκαν (n= ) Λόγοι (n= ) Τυχαιοποίηση Έλαβαν τη θεραπεία Α (n= ) Δεν έλαβαν τη θεραπεία Α (n= ) Έλαβαν τη θεραπεία Β (n= ) Δεν έλαβαν τη θεραπεία Β (n= ) Παρακολουθήθηκαν (n= ) Χρόνος πρωταρχικής έκβασης (n= ) Παρακολουθήθηκαν (n= ) Χρόνος πρωταρχικής έκβασης (n= ) Αποσύρθηκαν (n= ) Αποτυχία θεραπείας (n= ) Απώλειες παρακολούθησης (n= ) Αποσύρθηκαν (n= ) Αποτυχία θεραπείας (n= ) Απώλειες παρακολούθησης (n= ) Ολοκλήρωσαν τη μελέτη (n= ) Ολοκλήρωσαν τη μελέτη (n= )

58

59 CONSORT Ανάλυση δεδομένων Περιγραφικά μέτρα Παρουσίαση αποτελεσμάτων και σε απόλυτους αριθμούς όταν είναι δυνατόν (π.χ., 10/20 και όχι μόνο 50%) Μέτρα σχέσης και τα αντίστοιχα διαστήματα εμπιστοσύνης Εφαρμογή πολυμεταβλητής ανάλυσης όπου είναι απαραίτητο για την εξουδετέρωση των συγχυτών Περιγραφή αποκλίσεων από το πρωτόκολλο της κλινικής δοκιμής

60 CONSORT Συζήτηση/σχόλια Ερμηνεία των αποτελεσμάτων, λαμβάνοντας υπόψη το τυχαίο και το συστηματικό σφάλμα Γενικότερη ερμηνεία των αποτελεσμάτων λαμβάνοντας υπόψη την υπάρχουσα ένδειξη Λογικά επιχειρήματα, συμπεράσματα και συνέπειες Πλεονεκτήματα και αδυναμίες

61 Μελέτες υπεροχής (superiority trials) Η νέα θεραπεία είναι καλύτερη από την καθιερωμένη; Στόχος: η ανάπτυξη πιο αποτελεσματικών θεραπευτικών παρεμβάσεων Η 0 : η νέα θεραπεία είναι το ίδιο αποτελεσματική με την καθιερωμένη. Εάν απορριφθεί η Η 0 τότε συμπεραίνουμε ότι η νέα θεραπεία είναι αποτελεσματικότερη από την καθιερωμένη Δεν απαντάται το ερώτημα εάν η νέα θεραπεία είναι ισοδύναμη με την καθιερωμένη

62 Μελέτες ισοδυναμίας (equivalence trials) Η νέα θεραπεία είναι όσο καλή είναι η καθιερωμένη; Στόχος: η νέα θεραπεία ίσως είναι λιγότερο ακριβή ή λιγότερο τοξική. Επομένως, εάν είναι εξίσου αποτελεσματική με την καθιερωμένη θεραπεία, τότε είναι προτιμητέα Η 0 : η νέα θεραπεία δεν είναι ισοδύναμη με την καθιερωμένη. Εάν απορριφθεί η Η 0 τότε συμπεραίνουμε ότι η νέα θεραπεία είναι ισοδύναμη με την καθιερωμένη κατά ένα συγκεκριμένο μέγεθος Δεν υπάρχει η δυνατότητα να συγκριθεί η νέα θεραπεία με placebo

63 Δοκιμές πεδίου Τα μελετώμενα άτομα είναι υγιή και όχι πάσχοντα Απαιτείται, συνήθως, παρακολούθηση των ατόμων στο «πεδίο» τους (π.χ. χώρος εργασίας, σπίτι, σχολείο κ.ά.) Υψηλό κόστος και γι αυτό περιορίζονται στη μελέτη προληπτικών μέτρων Πρωτογενής πρόληψη

64 Δοκιμές πεδίου Εκτίμηση της αποτελεσματικότητας της λήψης μεγάλης ποσότητας βιταμίνης C για την πρόληψη του κοινού κρυολογήματος Εκτίμηση της αποτελεσματικότητας νέων εμβολίων για την πρόληψη μεταδοτικών παθήσεων

65 Δοκιμές παρέμβασης στην κοινότητα Οι μελετώμενοι πληθυσμοί είναι υγιείς ομάδες ατόμων και όχι πάσχοντες Αποτελούν επέκταση των μελετών πεδίου, περιλαμβάνοντας παρέμβαση σε μια «κοινότητα» Πρωτογενής πρόληψη Π.χ., φθορίωση του νερού για την πρόληψη οδοντιατρικών προβλημάτων

66 Επιλέγοντας την κατάλληλη μελέτη

67 Οικολογική μελέτη σε επίπεδο χωρών

68 Οικολογική μελέτη σε επίπεδο χωρών Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης υπάρχει θετική σχέση μεταξύ της κατανάλωσης ψαριών και του βάρους γέννησης των νεογνών Πρόκειται για ένα εξαιρετικά απλό είδος μελέτης, στο οποίο όμως είναι αυξημένη η πιθανότητα συστηματικού σφάλματος που είναι γνωστό ως οικολογικό σφάλμα (ecological fallacy) Χρησιμοποιείται για την προκαταρκτική εκτίμηση της σχέσης μεταξύ προσδιοριστή και έκβασης

69 Οικολογική μελέτη σε επίπεδο χωρών Στη συγκεκριμένη μελέτη, τα δεδομένα αφορούν συνολικά τις διάφορες χώρες και δεν αφορούν συγκεκριμένες έγκυες Έτσι, δεν είναι γνωστό εάν μια έγκυος με αυξημένη κατανάλωση ψαριών απέκτησε παιδί με αυξημένο βάρος γέννησης ή το αντίστροφο

70 Μελέτη ασθενών-μαρτύρων Ακόμη και στην ιδανική περίπτωση στην οποία εξουδετερωθούν όλοι οι γνωστοί συγχυτές, δεν είναι δυνατόν να εξουδετερωθούν και οι άγνωστοι συγχυτές Σημαντική δυσκολία στο να καταγραφεί με εγκυρότητα η καθημερινή κατανάλωση ψαριών (συστηματικό σφάλμα ανάκλησης)

71 Μελέτη παρακολούθησης Αποτελεσματικότερη εξουδετέρωση των γνωστών συγχυτών σε σχέση με τη μελέτη ασθενών-μαρτύρων Καλύτερη ποιότητα της πληροφορίας σε σχέση με τη μελέτη ασθενών-μαρτύρων Αδύνατη η εξουδετέρωση των άγνωστων συγχυτών

72 Τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή προληπτικής παρέμβασης Ιδανική μελέτη για το συγκεκριμένο ερευνητικό ερώτημα Εξουδετέρωση τόσο των γνωστών όσο και των άγνωστων συγχυτών Ακριβείς και έγκυρες πληροφορίες

73 Επιλέγοντας την κατάλληλη μελέτη

74 Ιεραρχία της ισχύος της ένδειξης των επιδημιολογικών μελετών

Κλινικές δοκιμές APPLIED MEDICAL RESEARCH ... ... Π. Γαλάνης. Clinical trials

Κλινικές δοκιμές APPLIED MEDICAL RESEARCH ... ... Π. Γαλάνης. Clinical trials Copyright Athens Medical Society www.mednet.gr/archives ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN 11-05-3992 APPLIED MEDICAL RESEARCH Κλινικές δοκιμές 1. Εισαγωγή 2. Πειραματικές μελέτες 3. Κλινικές δοκιμές

Διαβάστε περισσότερα

Απάντηση. Συγχρονική μελέτη

Απάντηση. Συγχρονική μελέτη Ερώτηση Ποιο είδος μελέτης και γιατί θεωρείτε πως είναι το καταλληλότερο για την εκτίμηση της συχνότητας του διαβήτη τύπου 2 στον πληθυσμό μιας πόλης; Περιγράψτε συνοπτικά (εντός 100 λέξεων) τον σχεδιασμό

Διαβάστε περισσότερα

Αναγκαίος αριθμός πασχόντων στις τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές

Αναγκαίος αριθμός πασχόντων στις τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ APPLIED MEDICAL RESEARCH ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2009, 26(4):544-557 Αναγκαίος αριθμός πασχόντων στις τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές 1. Εισαγωγή 2. Τυχαιοποιημένες κλινικές

Διαβάστε περισσότερα

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχέση μεταξύ εμβολίων και αυτισμού Θέση ύπνου των βρεφών και συχνότητα εμφάνισης του

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική υπόθεση. Εισαγωγή ΜΑΘΗΜΑ 11Ο 1. ΜΑΘΗΜΑ Θεραπεία Μέρος 2 ο. Κλινικές µελέτες. Σύνδεση µε το προηγούµενο µάθηµα

Ερευνητική υπόθεση. Εισαγωγή ΜΑΘΗΜΑ 11Ο 1. ΜΑΘΗΜΑ Θεραπεία Μέρος 2 ο. Κλινικές µελέτες. Σύνδεση µε το προηγούµενο µάθηµα ΜΑΘΗΜΑ Θεραπεία Μέρος 2 ο Κλινικές Μελέτες 1 Εισαγωγή Σύνδεση µε το προηγούµενο µάθηµα Ανάγκη ελέγχου και επιβεβαίωσης των προτεινόµενων θεραπειών Είδη µελετών των θεραπευτικών µεθόδων Κλινικές µελέτες

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση. Καπνιστές Ναι Όχι Σύνολο Ανθρωπο-έτη παρακολούθησης Περιπτώσεις εμφράγματος

Άσκηση. Καπνιστές Ναι Όχι Σύνολο Ανθρωπο-έτη παρακολούθησης Περιπτώσεις εμφράγματος Σ έναν μελετώμενο πληθυσμό καπνιστών και μη καπνιστών διερευνήθηκε η σχέση μεταξύ καπνιστικής συνήθειας και συχνότητας εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα. Η επίπτωση-πυκνότητα μεταξύ των καπνιστών ήταν 0,05

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτες ασθενών-μαρτύρων

Μελέτες ασθενών-μαρτύρων Μελέτες ασθενών-μαρτύρων Η πρώτη ΜΑΜ δημοσιεύθηκε το 1920 και αφορούσε τη σχέση καπνιστικής συνήθειας και επιθηλιώματος των χειλιών (μορφή καρκίνου του δέρματος) Το 1950, δημοσιεύθηκαν οι πρώτες 4 μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

Λύση. Επίπτωση-πυκνότητα κ+ =ID κ+ 0,05 (έτη) -1. Επίπτωση-πυκνότητα κ- =ID κ- 0,01 (έτη) -1. ID κ+ - ID κ- 0,05-0,01=0,04 (έτη) -1

Λύση. Επίπτωση-πυκνότητα κ+ =ID κ+ 0,05 (έτη) -1. Επίπτωση-πυκνότητα κ- =ID κ- 0,01 (έτη) -1. ID κ+ - ID κ- 0,05-0,01=0,04 (έτη) -1 Άσκηση Σ έναν μελετώμενο πληθυσμό καπνιστών και μη καπνιστών διερευνήθηκε η σχέση μεταξύ καπνιστικής συνήθειας και συχνότητας εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα. Η επίπτωση-πυκνότητα μεταξύ των καπνιστών

Διαβάστε περισσότερα

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ Kλινικές Mελέτες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ 1Τι είναι οι κλινικές μελέτες είναι σημαντικές; > Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό σας για οποιαδήποτε και άλλη γιατί πληροφορία ή διευκρίνηση χρειάζεστε

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί οι μελέτες παρατήρησης δεν είναι πάντα κατάλληλες

Γιατί οι μελέτες παρατήρησης δεν είναι πάντα κατάλληλες Γιατί οι μελέτες παρατήρησης δεν είναι πάντα κατάλληλες Ευαγγελία Η. Ντζάνη Επίκουρη Καθηγήτρια Υγιεινής με έμφαση στην Επιδημιολογία Εργαστήριο Υγιεινής & Επιδημιολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Ζ Σεμινάριο ΕΧΕ 24 Σεπτεμβρίου 2013

Ζ Σεμινάριο ΕΧΕ 24 Σεπτεμβρίου 2013 Κλέα Κατσουγιάννη Καθηγήτρια Βιοστατιστικής και Επιδημιολογίας Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ζ Σεμινάριο ΕΧΕ 24 Σεπτεμβρίου 2013 Μεταβλητότητα

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία

Μέτρα σχέσης. Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Μέτρα σχέσης Ιωάννα Τζουλάκη Λέκτορας Επιδημιολογίας Υγιεινή και Επιδημιολογία Στο τέλος...(learning outcomes) Να γνωρίζετε τα κυριότερα μέτρα σχέσης που χρησιμοποιούνται για μετρήσουμε μια συσχέτηση μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενείς. Προηγηθείσα ανεπιτυχής θεραπεία με 1 ή περισσότερα [γλυκοκορτικοειδή, ανοσοκατασταλτικά (ΑΖΑ, 6ΜΡ), anti-tnf]

Ασθενείς. Προηγηθείσα ανεπιτυχής θεραπεία με 1 ή περισσότερα [γλυκοκορτικοειδή, ανοσοκατασταλτικά (ΑΖΑ, 6ΜΡ), anti-tnf] Σχεδιασμός Μελέτης Φάσης 3, τυχαιοποιημένη, διπλή-τυφλή, ελεγχόμενη με placebo, μελέτη Ξεχωριστές μελέτες επαγωγής ύφεσης και συντήρησης Διενεργήθηκε σε 211 ιατρικά κέντρα σε 34 χώρες από το 2008-2012

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοι από τους παρακάτω πληθυσμούς είναι κλειστοί ή ανοιχτοί και γιατί;

Ποιοι από τους παρακάτω πληθυσμούς είναι κλειστοί ή ανοιχτοί και γιατί; Άσκηση Ποιοι από τους παρακάτω πληθυσμούς είναι κλειστοί ή ανοιχτοί και γιατί; 1. Οι κάτοικοι της Ελλάδας, το 2010 2. Οι ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 3. Οι νοσηλευθέντες σε ένα νοσοκομείο το 2012

Διαβάστε περισσότερα

«Τί προβλήματα συναντούν οι ασθενείς, όταν συμμετέχουν στις Κλινικές Μελέτες. Πώς προσεγγίζουμε τους ασθενείς;»

«Τί προβλήματα συναντούν οι ασθενείς, όταν συμμετέχουν στις Κλινικές Μελέτες. Πώς προσεγγίζουμε τους ασθενείς;» «Τί προβλήματα συναντούν οι ασθενείς, όταν συμμετέχουν στις Κλινικές Μελέτες Πώς προσεγγίζουμε τους ασθενείς;» Νικόλαος Σούπος Παθολόγος Ογκολόγος Επιστημ.Συνεργάτης Β Ογκολογικής Κλινικής Γ.Ο.Ν.Κ. ΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Τι χρειάζεται να γνωρίζει ο ασθενής πριν αποφασίσει τη συμμετοχή του;

Τι χρειάζεται να γνωρίζει ο ασθενής πριν αποφασίσει τη συμμετοχή του; Τι χρειάζεται να γνωρίζει ο ασθενής πριν αποφασίσει τη συμμετοχή του; Χ. Χριστοδούλου Παθολόγος- Ογκολόγος Δ/ντής Β' Ογκολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Metropolitan Ηθική αναγκαιότητα κλινικών μελετών Οι

Διαβάστε περισσότερα

Aιτιότητα. Ιωάννα Τζουλάκη

Aιτιότητα. Ιωάννα Τζουλάκη Aιτιότητα Ιωάννα Τζουλάκη Αιτιότητα Αναλυτική επιδημιολογία: έλεγχο υποθέσεων Συσχέτιση έκθεσης σε κάποιο παράγοντα και εμφάνιση της νόσου Συσχέτιση (στατιστική) δεν συνεπάγεται την σχέση αίτιου αποτελέσματος

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμοί ερευνών. Βαγγέλης Ευαγγέλου

Σχεδιασμοί ερευνών. Βαγγέλης Ευαγγέλου Σχεδιασμοί ερευνών Βαγγέλης Ευαγγέλου Ιεράρχηση των αποδείξεων στην ιατρική έρευνα Figure 2. Box Plots for Total Citation Counts for Various Study Designs for Articles Published in 1991 and 2001 Box length

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση

Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ APPLIED MEDICAL RESEARCH ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2009, 26(6):826-841 Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση 1. Εισαγωγή 2. Συστηματική ανασκόπηση 2.1. Διατύπωση επιστημονικής

Διαβάστε περισσότερα

Η δειγματοληψία Ι. (Από Saunders, Lewis & Thornhill 2009)

Η δειγματοληψία Ι. (Από Saunders, Lewis & Thornhill 2009) Η δειγματοληψία Ι (Από Saunders, Lewis & Thornhill 2009) Η δειγματοληψία ΙΙ Η δειγματοληψία ΙΙΙ (Από Saunders, Lewis & Thornhill 2009) Ο πειραματισμός Εισαγωγή - Θέματα κατάλληλα για πειράματα Τα πειράματα

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοι από τους παρακάτω πληθυσμούς είναι κλειστοί ή ανοιχτοί και γιατί;

Ποιοι από τους παρακάτω πληθυσμούς είναι κλειστοί ή ανοιχτοί και γιατί; Ποιοι από τους παρακάτω πληθυσμούς είναι κλειστοί ή ανοιχτοί και γιατί; 1. Οι κάτοικοι της Ελλάδας, το 2010 2. Οι ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 3. Οι νοσηλευθέντες σε ένα νοσοκομείο το 2012 4.

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφικές και ημιπειραματικές μελέτες. Γεωργία Σαλαντή gsalanti@cc.uoi.gr

Περιγραφικές και ημιπειραματικές μελέτες. Γεωργία Σαλαντή gsalanti@cc.uoi.gr Περιγραφικές και ημιπειραματικές μελέτες Γεωργία Σαλαντή gsalanti@cc.uoi.gr Έρευνα Αιφνίδιος θάνατος στα μωρά (παράγοντες που σχετίζονται) Λιπαρά ψαριά (omega 3 fats) και πρόληψη καρδιαγγειακών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ Η ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΗ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΟΥ ΠΡΟΣ ΥΛΟΠΟΙΗΣH ΑΠΟ ΤΑ ΚΡΑΤΗ-ΜΕΛΗ

ΟΡΟΙ Η ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΗ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΟΥ ΠΡΟΣ ΥΛΟΠΟΙΗΣH ΑΠΟ ΤΑ ΚΡΑΤΗ-ΜΕΛΗ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 ΟΡΟΙ Η ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΗ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΟΥ ΠΡΟΣ ΥΛΟΠΟΙΗΣH ΑΠΟ ΤΑ ΚΡΑΤΗ-ΜΕΛΗ Τα κράτη-μέλη πρέπει να διασφαλίσουν, οτι όλοι οι όροι ή περιορισμοί που περιγράφονται

Διαβάστε περισσότερα

Τεκµηριωµένη Ιατρική 2011-12 ΒΛΑΒΗ. Βασίλης Κ. Λιακόπουλος Λέκτορας Νεφρολογίας ΑΠΘ

Τεκµηριωµένη Ιατρική 2011-12 ΒΛΑΒΗ. Βασίλης Κ. Λιακόπουλος Λέκτορας Νεφρολογίας ΑΠΘ Τεκµηριωµένη Ιατρική 2011-12 ΒΛΑΒΗ Βασίλης Κ. Λιακόπουλος Λέκτορας Νεφρολογίας ΑΠΘ Αναλογία Λόγος Πηλίκο Αναλογία Proportion Αναλογία (Proportion) Ο αριθµητής ΣΥΜΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΤΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΩΣ στον παρανοµαστή

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα. Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης του Prevora

Επιστημονικά πορίσματα. Γενική περίληψη της επιστημονικής αξιολόγησης του Prevora ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΓΝΩΜΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ, ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Κλινικές Μελέτες. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Κλινικές Μελέτες Δέσποινα Ν. Περρέα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια Εργαστηρίου Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Χρηστέας» Κλινικές Μελέτες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ)

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΑΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΑΕΙ (ΠΕΓΑ) «Οι σύγχρονες τεχνικές βιο-ανάλυσης στην υγεία, τη γεωργία, το περιβάλλον και τη διατροφή» 31. Νομοθεσία της Χρήσης των

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Δ. ΠΕΚΤΑΣΙΔΗΣ Β ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΝΑ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Δ. ΠΕΚΤΑΣΙΔΗΣ Β ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΝΑ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Δ. ΠΕΚΤΑΣΙΔΗΣ Β ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΓΝΑ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Το 2015 καταγράφηκαν παγκοσμίως 17.500.000

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός και Διεξαγωγή Πειραμάτων

Σχεδιασμός και Διεξαγωγή Πειραμάτων Σχεδιασμός και Διεξαγωγή Πειραμάτων Πρώτο στάδιο: λειτουργικοί ορισμοί της ανεξάρτητης και της εξαρτημένης μεταβλητής Επιλογή της ανεξάρτητης μεταβλητής Επιλέγουμε μια ανεξάρτητη μεταβλητή (ΑΜ), την οποία

Διαβάστε περισσότερα

University of Cyprus Biomedical Imaging and Applied Optics. ΗΜΥ 370 Εισαγωγή στη Βιοϊατρική Μηχανική. Κλινικές Μελέτες, Βιοστατιστική και Βιοηθική

University of Cyprus Biomedical Imaging and Applied Optics. ΗΜΥ 370 Εισαγωγή στη Βιοϊατρική Μηχανική. Κλινικές Μελέτες, Βιοστατιστική και Βιοηθική University of Cyprus Biomedical Imaging and Applied Optics ΗΜΥ 370 Εισαγωγή στη Βιοϊατρική Μηχανική Κλινικές Μελέτες, Βιοστατιστική και Βιοηθική Σχεδιασμός στη Βιοϊατρική Μηχανική Γιατί η Βιοϊατρική Μηχανική

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού

Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Παράρτημα 1 Λόγοι έκδοσης γνώμης για τον χαρακτηρισμό φαρμακευτικού προϊόντος ως ορφανού Η Επιτροπή Ορφανών Φαρμάκων (COMP), έχοντας εξετάσει την αίτηση, κατέληξε στα ακόλουθα: Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Τηλεφωνικό Κέντρο 210 69 66 000 Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3849, 30/4/2004

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3849, 30/4/2004 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΥΣ ΠΕΡΙ ΦΑΡΜΑΚΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΧΡΗΣΗΣ (ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ, ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΙΜΩΝ) ΝΟΜΟΥΣ ΤΟΥ 2001 ΕΩΣ (ΑΡ.2) ΤΟΥ 2004 Για σκοπούς μερικής εναρμόνισης με την πράξη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας

Διαβάστε περισσότερα

Ιn vivo αξιολόγηση των γενοσήμων Μελέτη Βιοϊσοδυναμίας Γλιμεπιρίδης

Ιn vivo αξιολόγηση των γενοσήμων Μελέτη Βιοϊσοδυναμίας Γλιμεπιρίδης Ιn vivo αξιολόγηση των γενοσήμων Μελέτη Βιοϊσοδυναμίας Γλιμεπιρίδης ΜΑΝΟΛΗΣ ΓΕΩΡΓΑΡΑΚΗΣ Καθηγητής Φαρμακευτικής Τεχνολογίας & Ελέγχου Φαρμάκων Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης 1. ΓΕΝΟΣΗΜΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας

Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας A. Montgomery Θεμελιώδεις αρχές επιστήμης και μέθοδοι έρευνας Καρολίνα Δουλουγέρη, ΜSc Υποψ. Διαδάκτωρ Σήμερα Αναζήτηση βιβλιογραφίας Επιλογή μεθοδολογίας Ερευνητικός σχεδιασμός Εγκυρότητα και αξιοπιστία

Διαβάστε περισσότερα

6 ο ΜΑΘΗΜΑ Έλεγχοι Υποθέσεων

6 ο ΜΑΘΗΜΑ Έλεγχοι Υποθέσεων 6 ο ΜΑΘΗΜΑ Έλεγχοι Υποθέσεων 6.1 Το Πρόβλημα του Ελέγχου Υποθέσεων Ενός υποθέσουμε ότι μία φαρμακευτική εταιρεία πειραματίζεται πάνω σε ένα νέο φάρμακο για κάποια ασθένεια έχοντας ως στόχο, τα πρώτα θετικά

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών. Αναστασία Σοφιανοπούλου, MSc, PhD

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών. Αναστασία Σοφιανοπούλου, MSc, PhD Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Αναστασία Σοφιανοπούλου, MSc, PhD Η επιστημονική μέθοδος (Ι) Πληροφορίες αμερόληπτες και αντικειμενικές Πέντε βήματα: Παρατήρηση Διατύπωση ερευνητικού ερωτήματος

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι δειγματοληψίας, καθορισμός μεγέθους δείγματος, τύποι σφαλμάτων, κριτήρια εισαγωγής και αποκλεισμού

Μέθοδοι δειγματοληψίας, καθορισμός μεγέθους δείγματος, τύποι σφαλμάτων, κριτήρια εισαγωγής και αποκλεισμού Μέθοδοι δειγματοληψίας, καθορισμός μεγέθους δείγματος, τύποι σφαλμάτων, κριτήρια εισαγωγής και αποκλεισμού Γεσθημανή Μηντζιώρη MD, MSc, PhD Μονάδα Ενδοκρινολογίας της Αναπαραγωγής, Α Μαιευτική και Γυναικολογική

Διαβάστε περισσότερα

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Μεθοδολογία της έρευνας (βήματα) 1. Παρατήρηση 2. Διατύπωση κατάλληλης ερώτησης ή,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ. Ι. Δημόπουλος, Καθηγητής, Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων και Οργανισμών-ΤΕΙ Πελοποννήσου

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ. Ι. Δημόπουλος, Καθηγητής, Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων και Οργανισμών-ΤΕΙ Πελοποννήσου ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Ι. Δημόπουλος, Καθηγητής, Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων και Οργανισμών-ΤΕΙ Πελοποννήσου Σχηματική παρουσίαση της ερευνητικής διαδικασίας ΣΚΟΠΟΣ-ΣΤΟΧΟΣ ΘΕΩΡΙΑ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Τα βασικά συμπεράσματα της μελέτης όπως προέκυψαν από τις απαντήσεις των συμμετεχόντων στην έρευνα έχουν ως εξής:

Τα βασικά συμπεράσματα της μελέτης όπως προέκυψαν από τις απαντήσεις των συμμετεχόντων στην έρευνα έχουν ως εξής: Μέτρηση της Ικανοποίησης και Εμπιστοσύνης των Ελλήνων Ασθενών στο Φάρμακο με βάση των Ευρωπαϊκό Δείκτη Ικανοποίησης EPSI Rating (European Performance Satisfaction Index) 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το παρόν άρθρο παρουσιάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΧΙ ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΤΥΠΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΩΝ VΙΙ ΕΩΣ Χ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΧΙ ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΤΥΠΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΩΝ VΙΙ ΕΩΣ Χ L 396/374 EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 30.12.2006 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΧΙ ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΤΥΠΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΩΝ VΙΙ ΕΩΣ Χ Στα Παραρτήματα VΙΙ έως Χ εκτίθενται οι

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Χριστίνα Δάλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών cdalla@med.uoa.gr www.med.uoa.gr/pharmacology Ισχύς (potency) ενός φαρμάκου (συνήθως εκφράζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα II. Επιστημονικά πορίσματα

Παράρτημα II. Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα 8 Επιστημονικά πορίσματα Το Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Φαρμάκων και Ιατρικών Συσκευών (BfArM) της Γερμανίας και η Επιθεώρηση Υπηρεσιών Υγείας (IGZ) του Υπουργείου Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την. Επικοινωνία. των ΦΕ. the value of experience

Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την. Επικοινωνία. των ΦΕ. the value of experience Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την Επικοινωνία των ΦΕ Στόχος της έρευνας Αξιολόγηση της επικοινωνίας των Φαρμακευτικών Εταιριών με: Γιατρούς Φαρμακοποιούς Κοινό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Θεωρία - Πείραμα Μετρήσεις - Σφάλματα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Θεωρία - Πείραμα Μετρήσεις - Σφάλματα ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θεωρία - Πείραμα Μετρήσεις - Σφάλματα ΟΜΑΔΑ:RADIOACTIVITY Τα μέλη της ομάδας μας: Γιώργος Παπαδόγιαννης Γεράσιμος Κουτσοτόλης Νώντας Καμαρίδης Κωνσταντίνος Πούτος Παναγιώτης Ξανθάκος

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3. Έλεγχος υπόθεσης. Σύγκριση μέσων τιμών

Ενότητα 3. Έλεγχος υπόθεσης. Σύγκριση μέσων τιμών Ενότητα 3 Έλεγχος υπόθεσης. Σύγκριση μέσων τιμών Εκτός από τις μέσες τιμές, τυπικές αποκλίσεις κλπ, θέλουμε να βρούμε κατά πόσον αυτές οι παρατηρούμενες τάσεις εξαρτώνται από συγκεκριμένες συνθήκες ή προϋποθέσεις.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός και οργάνωση κλινικών μελετών. Αθανάσιος Πιπιλής Aν. ιευθυντής Α Καρδιολογικής Κλινικής ΘΚΑ «ΥΓΕΙΑ»

Σχεδιασμός και οργάνωση κλινικών μελετών. Αθανάσιος Πιπιλής Aν. ιευθυντής Α Καρδιολογικής Κλινικής ΘΚΑ «ΥΓΕΙΑ» Σχεδιασμός και οργάνωση κλινικών μελετών Αθανάσιος Πιπιλής Aν. ιευθυντής Α Καρδιολογικής Κλινικής ΘΚΑ «ΥΓΕΙΑ» Πύλη της Ιστάρ Αναπαράσταση των κρεμαστών κήπων Βαβυλών Η πρώτη κλινική δοκιμή; «.. οκίμασον

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική Ι. Ενότητα 2: Στατιστική Ι (2/4) Αναπλ. Καθηγητής Νικόλαος Σαριαννίδης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη)

Στατιστική Ι. Ενότητα 2: Στατιστική Ι (2/4) Αναπλ. Καθηγητής Νικόλαος Σαριαννίδης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Στατιστική Ι Ενότητα 2: Στατιστική Ι (2/4) Αναπλ. Καθηγητής Νικόλαος Σαριαννίδης Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σχολή Επιστημών Υγείας Ιατρικό Τμήμα. Μάθημα: Επιδημιολογία και Εφαρμοσμένη Ιατρική Έρευνα

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σχολή Επιστημών Υγείας Ιατρικό Τμήμα. Μάθημα: Επιδημιολογία και Εφαρμοσμένη Ιατρική Έρευνα Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σχολή Επιστημών Υγείας Ιατρικό Τμήμα Eργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας ιευθυντής: Χ. Χατζηχριστοδούλου Μάθημα: Επιδημιολογία και Εφαρμοσμένη Ιατρική Έρευνα Υπεύθυνος Μαθήματος:

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης

Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Παραρτημα III Μεταβολες στις περιληψεις των χαρακτηριστικων του προϊοντος και στα φυλλα οδηγιων χρησης Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ : Πίνακα Αποδεκτών ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ

ΠΡΟΣ : Πίνακα Αποδεκτών ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΠΡΟΣ : Πίνακα Αποδεκτών ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΘΕΜΑ: Λεπτομερείς οδηγίες για τα περιεχόμενα του Εντύπου Ενημέρωσης και Συγκατάθεσης των συμμετεχόντων σε παρεμβατική κλινική μελέτη και για τις Βεβαιώσεις Ασφαλιστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΑΝΟΥΣΟΣ ΕΜΜ. ΚΑΜΠΟΥΡΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ, PhD ΙΑΤΡΙΚHΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η επιστημονική έρευνα στηρίζεται αποκλειστικά στη συστηματική μελέτη της εμπειρικής

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Πειραματικής. Έρευνας ΕΡΕΥΝΗΣ «Ν.Σ. ΧΡΗΣΤΕΑΣ», ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, Ε.Κ.Π.Α.

Αρχές Πειραματικής. Έρευνας ΕΡΕΥΝΗΣ «Ν.Σ. ΧΡΗΣΤΕΑΣ», ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, Ε.Κ.Π.Α. Αρχές Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Έρευνας ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΗΣ «Ν.Σ. ΧΡΗΣΤΕΑΣ», ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ. Κοινωνικά Πειράματα. Καθηγητής Α. Καρασαββόγλου Επίκουρος Καθηγητής Π. Δελιάς

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ. Κοινωνικά Πειράματα. Καθηγητής Α. Καρασαββόγλου Επίκουρος Καθηγητής Π. Δελιάς ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Κοινωνικά Πειράματα Καθηγητής Α. Καρασαββόγλου Επίκουρος Καθηγητής Π. Δελιάς ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα πειράματα αφορούν: Την ανάληψη δράσης Την παρατήρηση των συνεπειών αυτής της δράσης 7-3 ΘΕΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την ανάκληση ή την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας και λεπτομερής αιτιολόγηση των αποκλίσεων από τη σύσταση της PRAC 69 Επιστημονικά πορίσματα

Διαβάστε περισσότερα

1.2 ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ (1) 1.2 ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ (2)

1.2 ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ (1) 1.2 ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ (2) 1.2 ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ (1) Επειδή τα φάρµακα και τα φαρµακευτικά προϊόντα χρησιµοποιούνται για το ύψιστο ανθρώπινο αγαθό, την υγεία, η παραγωγή, εισαγωγή και κυκλοφορία τους διέπονται από αυστηρούς κανονισµούς

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Κατευθύνσεις στην έρευνα των επιστημών υγείας. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Έρευνα και θεωρία

Περιεχόμενα. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Κατευθύνσεις στην έρευνα των επιστημών υγείας. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Έρευνα και θεωρία Περιεχόμενα Σχετικά με τους συγγραφείς... ΧΙΙΙ Πρόλογος... XV Eισαγωγή...XVΙΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Κατευθύνσεις στην έρευνα των επιστημών υγείας Εισαγωγή... 1 Τι είναι η έρευνα;... 2 Τι είναι η έρευνα των επιστημών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ: ΘΕΡΑΠΕΙΑ 3

ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ: ΘΕΡΑΠΕΙΑ 3 ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ: ΘΕΡΑΠΕΙΑ 3 Νικόλαος Παπάνας Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Εξωτερικό Διαβητολογικό Ιατρείο Εξωτερικό Ιατρείο Διαβητικού Ποδιού Β Παθολογική Κλινική ΔΠΘ 5/22/12 1 5/22/12 2 ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Επιλεγόµενο µάθηµα «Εισαγωγή στην Πρωτοβάθµια Φροντίδα Υγείας και τη Γενική Ιατρική»

Επιλεγόµενο µάθηµα «Εισαγωγή στην Πρωτοβάθµια Φροντίδα Υγείας και τη Γενική Ιατρική» Προαγωγή της Υγείας - Βαθµίδες Πρόληψης Στις "αναπτυγµένες" κοινωνίες οι κύριες αιτίες νοσηρότητας και θνησιµότητας είναι τα χρόνια νοσήµατα. Τα νοσήµατα αυτά είναι αποτέλεσµα µακρόχρονης έκθεσης του οργανισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΓΑΝΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Αναλυτική Μέθοδος- Αναλυτικό Πρόβλημα. Ανάλυση, Προσδιορισμός και Μέτρηση. Πρωτόκολλο. Ευαισθησία Μεθόδου. Εκλεκτικότητα. Όριο ανίχνευσης (limit of detection, LOD).

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτες βιοϊσοδυναμίας το παράδειγμα της κυκλοσπορίνης. Γρηγόριος Σακελλαρίου Επιμελητής Ρευματολογικού Τμήματος 424 ΓΣΝΕ

Μελέτες βιοϊσοδυναμίας το παράδειγμα της κυκλοσπορίνης. Γρηγόριος Σακελλαρίου Επιμελητής Ρευματολογικού Τμήματος 424 ΓΣΝΕ Μελέτες βιοϊσοδυναμίας το παράδειγμα της κυκλοσπορίνης Γρηγόριος Σακελλαρίου Επιμελητής Ρευματολογικού Τμήματος 424 ΓΣΝΕ Σύγκρουση συμφερόντων Conflict of interest Κανένα για αυτήν την παρουσίαση Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ Ε. ΞΕΚΑΛΑΚΗ Καθηγήτριας του Τμήματος Στατιστικής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ B ΕΚΔΟΣΗ ΑΘΗΝΑ 2004 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η συλλογή και επεξεργασία δεδομένων από πεπερασμένους πληθυσμούς

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα II. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων της άδειας κυκλοφορίας

Παράρτημα II. Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων της άδειας κυκλοφορίας Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την τροποποίηση των όρων της άδειας κυκλοφορίας 208 Επιστημονικά πορίσματα Η Συντονιστική Ομάδα για τη διαδικασία αμοιβαίας αναγνώρισης και την αποκεντρωμένη

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων

Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων Μεθοδολογίες Αξιοποίησης Δεδομένων Βλάχος Σ. Ιωάννης Λέκτορας 407/80, Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Εργαστήριο Πειραματικής Χειρουργικής και Χειρουργικής Ερεύνης «Ν.Σ. Σ Χρηστέας» Στάδια Αξιοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ ΣΤΟΧΟΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΗΣ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ 1. Η θεραπεία των ασθενών με φυματίωση και αποκατάσταση της παραγωγικότητας και της ποιότητας ζωής τους 2. Η πρόληψη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη και την επιστημονική μέθοδο

Εισαγωγή στην επιστήμη και την επιστημονική μέθοδο Εισαγωγή στην επιστήμη και την επιστημονική μέθοδο I. Τι είναι η επιστήμη; A. Ο στόχος της επιστήμης είναι να διερευνήσει και να κατανοήσει τον φυσικό κόσμο, για να εξηγήσει τα γεγονότα στο φυσικό κόσμο,

Διαβάστε περισσότερα

ηµοσίευση Αποτελεσµάτων Κλινικών οκιµών: Κατευθυντήριες Οδηγίες Ουρανία αφνή Εργαστήριο Βιοστατιστικής Τµήµα Νοσηλευτικής Πανεπιστήµιο Αθηνών

ηµοσίευση Αποτελεσµάτων Κλινικών οκιµών: Κατευθυντήριες Οδηγίες Ουρανία αφνή Εργαστήριο Βιοστατιστικής Τµήµα Νοσηλευτικής Πανεπιστήµιο Αθηνών ηµοσίευση Αποτελεσµάτων Κλινικών οκιµών: Κατευθυντήριες Οδηγίες Ουρανία αφνή Εργαστήριο Βιοστατιστικής Τµήµα Νοσηλευτικής Πανεπιστήµιο Αθηνών ΠΟΡΕΙΑ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ Ο ΗΓΙΩΝ Οκτώβριος 1993 Μάρτιος 1994 Σεπτέµβριος

Διαβάστε περισσότερα

Τεκμηριωμένη Ιατρική Evidence-Based Medicine

Τεκμηριωμένη Ιατρική Evidence-Based Medicine Τεκμηριωμένη Ιατρική Evidence-Based Medicine Δημήτριος Γ. Γουλής Επίκουρος καθηγητής Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής Μονάδα Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής Α Μαιευτική & Γυναικολογική Κλινική ΑΠΘ Περιστατικό

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα IV. Επιστημονικά πορίσματα

Παράρτημα IV. Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα IV Επιστημονικά πορίσματα 1 Επιστημονικά πορίσματα Στις 10 Μαρτίου 2016, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πληροφορήθηκε ότι η Ανεξάρτητη Ομάδα Παρακολούθησης Δεδομένων Ασφαλείας παρατήρησε σε τρεις κλινικές

Διαβάστε περισσότερα

Τα συστηματικά σφάλματα στις επιδημιολογικές μελέτες Κάθε επιδημιολογική μελέτη πρέπει να θεωρείται ως μια άσκηση μέτρησης

Τα συστηματικά σφάλματα στις επιδημιολογικές μελέτες Κάθε επιδημιολογική μελέτη πρέπει να θεωρείται ως μια άσκηση μέτρησης Τα συστηματικά σφάλματα στις επιδημιολογικές μελέτες Κάθε επιδημιολογική μελέτη πρέπει να θεωρείται ως μια άσκηση μέτρησης Kenneth J. Rothman, 2002 Πρόγραμμα εκπαίδευσης στην επιδημιολογική επιτήρηση και

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R

Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R Ανάλυση Δεδομένων με χρήση του Στατιστικού Πακέτου R, Επίκουρος Καθηγητής, Τομέας Μαθηματικών, Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Περιεχόμενα Εισαγωγή στο

Διαβάστε περισσότερα

1. Πειραματικά Σφάλματα

1. Πειραματικά Σφάλματα . Πειραματικά Σφάλματα Σκοπός της εκτέλεσης ενός πειράματος στη Φυσική είναι ο προσδιορισμός ποσοτικός ή/και ποιοτικός- κάποιων φυσικών μεγεθών που περιγράφουν ένα συγκεκριμένο φαινόμενο. Ο ποιοτικός προσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Το φαρμακείο στην εποχή του internet. Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας

Το φαρμακείο στην εποχή του internet. Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας Το φαρμακείο στην εποχή του internet Παπαδόπουλος Γιάννης Φαρμακοποιός Οικονομολόγος Υγείας Χαρακτηριστικά της εποχής μας Χαρακτηριστικά της εποχής μας είναι: η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας η ευρεία

Διαβάστε περισσότερα

histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist

histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist histogenesis αισθητική προσώπου Dr. Stefanos Goudelas, Dermatologist η πιο διαδεδομένη και αποτελεσματική αγωγή για τις ρυτίδες έκφρασης Dr. Stefanos Goudelas

Διαβάστε περισσότερα

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης

Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Η οικολογία μάθησης για τους υπολογιστές ΙII: Η δική σας οικολογία μάθησης Παλαιγεωργίου Γιώργος Τμήμα Μηχανικών Η/Υ, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ιανουάριος 2011 Ψυχομετρία Η κατασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Ελπίδα Φωτιάδου. Αναπλ. Προϊσταμένη Δ/νσης Λειτουργίας &Υποστήριξης Εφαρμογών Η.ΔΙ.Κ.Α. Α.Ε.

Ελπίδα Φωτιάδου. Αναπλ. Προϊσταμένη Δ/νσης Λειτουργίας &Υποστήριξης Εφαρμογών Η.ΔΙ.Κ.Α. Α.Ε. Ελπίδα Φωτιάδου Αναπλ. Προϊσταμένη Δ/νσης Λειτουργίας &Υποστήριξης Εφαρμογών Η.ΔΙ.Κ.Α. Α.Ε. Θεραπευτικό Πρωτόκολλο: Δέσμη οδηγιών διάγνωσης και θεραπείας μίας νόσου, με βάση τα πορίσματα και την κλινική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Ο καρκίνος αποτελεί μια ασθένεια που το άκουσμά του και μόνο προκύπτει τρόμος και πανικός. Όπως όλες οι μορφές καρκίνου του πνεύμονα τρομάζει τους

Διαβάστε περισσότερα

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini,

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, Κανένα για αυτήν την παρουσίαση Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, 2 Κυκλοσπορίνη-θεραπευτικές ενδείξεις 3 Θεραπεία σοβαρών μορφών

Διαβάστε περισσότερα

συγκέντρωση της ουσίας στον παραπόταμο είναι αυξημένη σε σχέση με τον ίδιο τον ποταμό;

συγκέντρωση της ουσίας στον παραπόταμο είναι αυξημένη σε σχέση με τον ίδιο τον ποταμό; Γραπτή Εξέταση Περιόδου Ιουνίου 008 στο Μάθημα Στατιστική /07/08. Η πιθανότητα να υπάρχει στο υπέδαφος μιας συγκεκριμένης περιοχής εκμεταλλεύσιμο κοίτασμα πετρελαίου είναι 50%. Μια εταιρεία, που πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ 5.1 5.8

ΛΥΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ 5.1 5.8 ΛΥΣΕΙΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ 5. 5.8 5. Ένας υγειονοµικός σταθµός θέλει να ελέγξει αν ο µέσος αριθµός βακτηριδίων ανά µονάδα όγκου θαλασσινού νερού σε µια παραλία υπερβαίνει το επίπεδο ασφαλείας των 9 µονάδων. ώδεκα

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ. Ροβίθης Μ. 2006

Επιδημιολογία 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ. Ροβίθης Μ. 2006 Επιδημιολογία 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕΛΕΤΩΝ Ροβίθης Μ. 2006 1 Τα στάδια της επιδημιολογικής έρευνας ταξινομούνται με μια λογική σειρά στην οποία κάθε φάση εξαρτάται από την προηγούμενη. Μια εκτεταμένη λίστα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου

Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου Οι δυσλιπιδαιμίες είναι παθολογικές καταστάσεις με διαταραχές των λιπιδίων του αίματος ποσοτικές αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας Ι. "Επιδημιολογικά Σφάλματα"

Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας Ι. Επιδημιολογικά Σφάλματα Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας Ι "Επιδημιολογικά Σφάλματα" Άσκηση Ένας μεγάλος αριθμός γυναικών έχουν χρησιμοποιήσει μετεμμηνοπαυσιακή ορμονική θεραπεία (ΗRΤ), και πολλές θα συνεχίσουν τη χρήση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ. Επιστηµονικός Υπεύθυνος: Ι. Κυριόπουλος

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ. Επιστηµονικός Υπεύθυνος: Ι. Κυριόπουλος ΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΑΠΑΝΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α- ΕΝΟΤΗΤΑ 2 η : ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΞΙΑΣ ΤΗΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Χαράλαµπος Κ. Μαµουλάκης

Χαράλαµπος Κ. Μαµουλάκης Τα λάθη στο δείγµα και τη στατιστική ανάλυση Χαράλαµπος Κ. Μαµουλάκης Επικουρος Καθηγητής Ουρολογίας Ουρολογική Κλινική Πανεπιστηµιακό Γενικό Νοσοκοµείο Ηρακλείου Πανεπιστήµιο Κρήτης, Τµήµα Ιατρικής Σύγκρουση

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση της Ποιότητας Ζωής σε Κλινικές Μελέτες για ΚΙ: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ

Μέτρηση της Ποιότητας Ζωής σε Κλινικές Μελέτες για ΚΙ: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ Κλινικές Μελέτες Μέτρηση της Ποιότητας Ζωής σε Κλινικές Μελέτες για ΚΙ: Ένα ακόμη κομμάτι του παζλ Janice Abbott, PhD Καθηγήτρια Ψυχολογικής Υγείας Σχολή Επιστημών Υγείας University of Central Lancashire

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα IV. Επιστημονικά πορίσματα

Παράρτημα IV. Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα IV Επιστημονικά πορίσματα 64 Επιστημονικά πορίσματα Ιστορικό Η πονατινίμπη είναι αναστολέας τυροσινικής κινάσης (TKI) ο οποίος χρησιμοποιείται για την αναστολή της δράσης της φυσικής BCR-ABL

Διαβάστε περισσότερα

Πραγματοποίηση Κλινικής Δοκιμής και Ανάλυση Δεδομένων

Πραγματοποίηση Κλινικής Δοκιμής και Ανάλυση Δεδομένων Πραγματοποίηση Κλινικής Δοκιμής και Ανάλυση Δεδομένων Ε. Σαμόλη, Λέκτορας Εργ. Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, Ιατρική Σχολή Παν/μιου Αθηνών Η ανάγκη για κλινικές δοκιμές στη Χειρουργική

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Αναστάσιος - Ιωάννης Κανελλόπουλος, Χειρουργός Οφθαλμίατρος, Καθηγητής του Πανεπιστημίου Νέας Υόρκης

Γράφει: Αναστάσιος - Ιωάννης Κανελλόπουλος, Χειρουργός Οφθαλμίατρος, Καθηγητής του Πανεπιστημίου Νέας Υόρκης Γράφει: Αναστάσιος - Ιωάννης Κανελλόπουλος, Χειρουργός Οφθαλμίατρος, Καθηγητής του Πανεπιστημίου Νέας Υόρκης Η θεραπεία της οπτική νευρίτιδας µπορεί να ξεκινάει από το θέµα της θεραπευτικής αγωγής για

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning. Φαρμακογονιδιωματική και Εξατομικευμένη Θεραπεία. E-learning. Οδηγός Σπουδών

Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning. Φαρμακογονιδιωματική και Εξατομικευμένη Θεραπεία. E-learning. Οδηγός Σπουδών Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning Φαρμακογονιδιωματική και Εξατομικευμένη Θεραπεία E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗ (NALTREXONE) ΚΑΙ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΛΚΟΟΛ Η Ναλτρεξόνη

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗ (NALTREXONE) ΚΑΙ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΛΚΟΟΛ Η Ναλτρεξόνη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗ (NALTREXONE) ΚΑΙ ΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΛΚΟΟΛ Η Ναλτρεξόνη Στη θεραπεία της εξάρτησης από το αλκοόλ Οδηγίες για τους ασθενείς και τις οικογένειες τους. Η Ναλτρεξόνη

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα