ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. Διπλωματική Εργασία ΠΑΡΟΧΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΑΠΟ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΚΡΑΤΙΚΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. Διπλωματική Εργασία ΠΑΡΟΧΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΑΠΟ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΚΡΑΤΙΚΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ"

Transcript

1 ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Διπλωματική Εργασία ΠΑΡΟΧΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΑΠΟ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΚΡΑΤΙΚΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΑΛΜΑΝΛΗΣ ΖΑΦΕΙΡΙΟΣ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΣΟΦΙΑ ΔΕΛΗΠΑΛΛΑ Υποβλήθηκε ως προαπαιτούμενο για την απόκτηση του μεταπτυχιακού διπλώματος ειδίκευσης στην οικονομική επιστήμη ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2013

2 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Θα ήθελα να ευχαριστήσω την επιβλέπουσα καθηγήτρια κ. Δεληπάλλα Σοφία για την πολύτιμη βοήθειά της στην εκπόνηση αυτής της διπλωματικής εργασίας. Επίσης νιώθω την υποχρέωση να ευχαριστήσω όλους τους καθηγητές του Πανεπιστημίου Μακεδονίας που συνεργάστηκα μαζί τους τα χρόνια των προπτυχιακών και μεταπτυχιακών σπουδών μου. Τέλος ένα μεγάλο ευχαριστώ θέλω να εκφράσω προς τους γονείς μου που με στήριξαν αμέριστα στην προσπάθεια μου να ολοκληρώσω με επιτυχία τις σπουδές μου. 1

3 Πίνακας περιεχομένων Σελίδα Κατάλογος Διαγραμμάτων...3 Εισαγωγή...4 Κεφάλαιο 1: Υποδείγματα με ιδιωτική ασφάλιση υγείας Πλήρης πληροφόρηση Διαφορετικές πιθανότητες ασθένειας Ατελής πληροφόρηση Ισορροπία Ανάλυση συγκεντρωτικής ισορροπίας Ανάλυση διαχωριστικής ισορροπίας Ανάλυση ισορροπίας Wilson...14 Κεφάλαιο 2: Κρατική παρέμβαση στην αγορά ασφάλισης υγείας Περιορισμοί στην παρέμβαση του κράτους Επιτυχημένη κρατική παρέμβαση Η κρατική παρέμβαση μπορεί να αποτύχει Συνθήκες για επιτυχημένη κρατική παρέμβαση...19 Κεφάλαιο 3: Αναλύοντας παραμέτρους των υποδειγμάτων Προσπάθειες βελτίωσης των πιθανοτήτων ασθένειας των ατόμων Ηθικός κίνδυνος στην ασφάλιση υγείας Χαλαρώνοντας τον εισοδηματικό περιορισμό της κυβέρνησης...23 Κεφάλαιο 4: Συνύπαρξη κρατικής και ιδιωτικής ασφάλισης υγείας Εισαγωγή Ζήτηση για ιδιωτική ασφάλιση υγείας Άμεσες επιδράσεις στην υγεία των ατόμων Επιδράσεις μέσω των κρατικών εξόδων για τη δημόσια ασφάλιση υγείας Ανάλυση πολιτικής οικονομίας στην επιρροή των εξόδων για τη δημόσια ασφάλιση Κατάργηση μονοψώνιου Επιπρόσθετος ηθικός κίνδυνος Δυσμενής επιλογή Άμεσες εξωτερικές επιδράσεις στην ευημερία των ατόμων με δημόσια ασφάλιση υγείας Αντιμετώπιση των εξωτερικών επιδράσεων...29 Κεφάλαιο 5: Συμπεράσματα...30 Βιβλιογραφία

4 Κατάλογος διαγραμμάτων ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ Σελίδα Α1: Ανταγωνιστική ισορροπία με όμοια πιθανότητα ασθένειας...6 Α2: Ανταγωνιστική ισορροπία με πλήρη πληροφόρηση και διαφορετικές πιθανότητες ασθένειας...8 Α3: Αδυναμία ύπαρξης συγκεντρωτικής ισορροπίας στην αγορά με ατελή πληροφόρηση...10 Α4: Ύπαρξη διαχωριστικής ισορροπίας με ατελή πληροφόρηση...12 Α5: Αδυναμία διαχωριστικής ισορροπίας με ατελή πληροφόρηση..13 Α6: Ισορροπία Wilson...15 Α7: Επιτυχημένη κρατική παρέμβαση...17 Α8: Άριστη κρατική παρέμβαση...18 Α9: Κρατική παρέμβαση με πλήρη αποστροφή κινδύνου...20 Α10: Κρατική παρέμβαση με ουδέτερη στάση απέναντι στον κίνδυνο

5 Εισαγωγή Το έναυσμα για την επιλογή της ενασχόλησης μου με τη διερεύνηση του συστήματος ασφάλισης υγείας μου δόθηκε από τα χρόνια προβλήματα που αντιμετωπίζει το δημόσιο σύστημα υγείας στην Ελλάδα και από την ολοένα και αυξανόμενη παροχή ιδιωτικής ασφάλισης υγείας. Το ερώτημα αν πρέπει να παρέχεται η ασφάλιση υγείας από ιδιωτικούς ή από δημόσιο φορέα και ποιες είναι οι επιπτώσεις της στην ευημερία των ατόμων της κοινωνίας είναι το θέμα που διαπραγματεύεται η παρακάτω εργασία. Ξεκινάμε την ανάλυση με την παρουσίαση ενός υποδείγματος ιδιωτικής ασφάλισης υγείας και στη συνέχεια βλέπουμε κατά πόσο η παροχή κρατικής ασφάλισης υγείας μπορεί να επηρεάσει την ισορροπία του υποδείγματος προς όφελος της κοινωνίας. Κατόπιν αναλύουμε σε θεωρητικό πλαίσιο τις πιθανές αρνητικές επιδράσεις που επιβάλει η ιδιωτική αγορά ασφάλισης υγείας στα άτομα που λαμβάνουν δημόσια ασφάλιση υγείας και προτείνονται τρόποι αντιμετώπισης των επιδράσεων αυτών. 4

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Υποδείγματα με ιδιωτική ασφάλιση υγείας 1.1 Πλήρης πληροφόρηση Ξεκινάμε την ανάλυση με το πιο απλό υπόδειγμα αγοράς ιδιωτικής ασφάλισης υγείας. Θεωρούμε ότι τα άτομα μπορεί να νοσήσουν κατά τη διάρκεια της ζωής τους με μια πιθανότητα p. Η πιθανότητα αυτή για λόγους απλούστευσης παραμένει σταθερή σε ολόκληρη τη διάρκεια της ζωής τους και τη θεωρούμε ίση με τη μέση πιθανότητα ασθένειας κάθε ατόμου. Αν νοσήσουν θα έχουν ένα χρηματικό κόστος το οποίο περιλαμβάνει όλα τα έξοδα νοσηλείας και φαρμακευτικής αγωγής εφόσον χρειασθεί. Υποθέτουμε ότι τα άτομα αποστρέφονται τον κίνδυνο, δηλαδή κάνουν τις επιλογές τους έτσι ώστε να επιτύχουν όσο το δυνατό μικρότερες διακυμάνσεις στο δια βίου εισόδημά τους. Στην προσπάθειά τους να εξομαλύνουν αυτές τις διακυμάνσεις μπορούν να αγοράσουν συμβόλαια ασφάλισης υγείας για τα οποία πληρώνουν ένα αντίτιμο M και στην περίπτωση που θα αρρωστήσουν λαμβάνουν αποζημίωση I από την ασφαλιστική εταιρία. Η αποζημίωση αυτή, όπως θα δούμε και στη συνέχεια, μπορεί να καλύπτει ολόκληρο το κόστος της θεραπείας ή μέρος αυτού έχοντας άμεση σχέση και με το ύψος του αντιτίμου που καταβάλλεται. Για να μην υπάρχουν συγχύσεις θεωρούμε ότι όλα τα ποσά που αναφέρουμε είναι προεξοφλημένα στην ίδια χρονική περίοδο ώστε να είναι συγκρίσιμα μεταξύ τους και δυνατή η καθολική εξαγωγή συμπερασμάτων στην ανάλυσή μας. Αν τα άτομα επιλέξουν να μην ασφαλιστούν θα έχουν εισόδημα W1 W σε περίπτωση μη ασθένειας και W2 W στην άλλη περίπτωση. Έτσι η προσδοκώμενη έμμεση συνάρτηση χρησιμότητάς τους είναι: (1) Vˆ ( p, W, W ) (1 p) U ( W ) pu( W ) Η οποία λαμβάνοντας υπόψη τη φθίνουσα οριακή χρησιμότητα του χρήματος μας δίνει κυρτές καμπύλες αδιαφορίας για τα W 1, W 2. Έχουμε δηλαδή: V 0 αφού 1-p>0 και V W W Στην περίπτωση που θα ασφαλιστούν το εισόδημά τους θα είναι W 1 W M αν είναι υγιείς σε όλη τους τη ζωή και W 2 W M I σε περίπτωση ασθένειας. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι τα άτομα θα ασφαλιστούν μόνο στην περίπτωση που V ( p, W, W ) V ( p, W, W ) Οι ασφαλιστικές εταιρίες θεωρούμε ότι δρουν σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον προσφέροντας συμβόλαια ασφάλισης a( M, I ). Κάθε συμβόλαιο α χαρακτηρίζεται από το αντίτιμο Μ που πρέπει να πληρώσουν οι σφαλισμένοι για να το αποκτήσουν και από την αποζημίωση I που θα λάβουν από την εταιρία αν αρρωστήσουν. Οι ασφαλιστικές εταιρίες θεωρούμε ότι δρουν σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον οπότε τα συμβόλαια που προσφέρουν κάνουν μηδενικά κέρδη στηριζόμενοι στο γνωστό μηχανισμό της ελεύθερης εισόδου στην αγορά. Η υπόθεση του ελεύθερου ανταγωνισμού για τις ασφαλιστικές εταιρίες είναι αρκετά ρεαλιστική γιατί δε 5

7 χρειάζεται ιδιαίτερη τεχνογνωσία ή τεράστια κεφάλαια για να δραστηριοποιηθεί μια εταιρία στο συγκεκριμένο κλάδο. Για αρχή θεωρούμε ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν την ίδια πιθανότητα να αρρωστήσουν και είναι γνωστή και στους ίδιους αλλά και στις ασφαλιστικές εταιρίες κάτι που βασίζεται στην υπόθεση της πλήρους πληροφόρησης. Έτσι οι ασφαλιστικές θα προσφέρουν το συμβόλαιο a * ( M, I) τέτοιο ώστε (1 p) M pi όπου κάνουν μηδενικά κέρδη. Όλα τα συμβόλαια στα οποία οι εταιρίες κάνουν μηδενικά κέρδη αναφέρονται ως δίκαια συμβόλαια. Όπως φαίνεται στο διάγραμμα A1 τα άτομα χωρίς ασφάλιση βρίσκονται στο σημείο N με εισόδημα W 1, W2 στις δύο καταστάσεις της ζωής τους, ενώ αν ασφαλιστούν ανταλλάζουν εισόδημα της μίας κατάστασης με την άλλη ώστε να μειώσουν το ρίσκο τους. Οι καταναλωτές θα προτιμήσουν να αντισταθμίσουν πλήρως τον κίνδυνο από μία πιθανή ασθένεια όταν προσφέρονται σε * αυτούς δίκαια συμβόλαια ασφάλισης και θα καταλήξουν να ζητούν το συμβόλαιο a όπου το εισόδημά τους και στις δύο πιθανές καταστάσεις της ζωής τους είναι ίσο. Όσα συμβόλαια βρίσκονται πάνω στη γραμμή ΝΕ πραγματοποιούν μηδενικά κέρδη και γι αυτό ονομάζεται γραμμή δίκαιων συμβολαίων και έχει κλίση (1 p) / p. Η κλίση της γραμμής αυτής εκφράζει τους όρους ανταλλαγής τους εισοδήματος της μίας κατάστασης με την άλλη και εξαρτάται από την πιθανότητα ασθένειας των ασφαλισμένων. ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ A1: Ανταγωνιστική ισορροπία με όμοια πιθανότητα ασθένειας Η ισορροπία βρίσκεται στο σημείο όπου εφάπτεται η γραμμή δίκαιων συμβολαίων με την υψηλότερη καμπύλη αδιαφορίας των ατόμων και το σημείο αυτό βρίσκεται πάνω στη γραμμή των 45 μοιρών, δηλαδή τα άτομα μεγιστοποιούν την ευημερία τους αγοράζοντας πλήρη ασφάλιση με δίκαια συμβόλαια όπως είπαμε και πιο πάνω. Βρίσκουμε την κλίση της καμπύλης αδιαφορίας από την (1) ως: 6

8 (2) ˆ(, 1, 2 ) (1 ) ( 1 ) ( 2 ) W1 W1 dw2 (1 p) U ( W1 ) V p W W p U W p U W Vˆ ( p, W (1 ) ( 1, W2 ) p U W1 ) p U ( W2 ) dw1 pu ( W2 ) W W2 2 όπου πάνω στη γραμμή 45 μοιρών U ( W1 ) U ( W2 ) αφού W1 W2 επομένως η κλίση της καμπύλης αδιαφορίας είναι (1 p) / p ίση με την κλίση της γραμμής δίκαιων συμβολαίων. * Το a ικανοποιεί τον ορισμό της ισορροπίας καθώς είναι το μοναδικό συμβόλαιο όπου οι ασφαλισμένοι μεγιστοποιούν την ευημερία τους και ταυτόχρονα η εταιρία που το προσφέρει δεν κάνει αρνητικά κέρδη ούτε μπορεί να εισέλθει στην αγορά άλλη εταιρία που θα προσφέρει ένα συμβόλαιο που να κάνει θετικά κέρδη. 1.2 Διαφορετικές πιθανότητες ασθένειας Τώρα υποθέτουμε ότι υπάρχουν δύο τύποι ανθρώπων, αυτοί με μικρή πιθανότητα p να νοσήσουν και αυτοί με μεγάλη πιθανότητα p H. Υποθέτοντας και πάλι πλήρη πληροφόρηση στο υπόδειγμα, δηλαδή ότι τα άτομα και οι ασφαλιστικές εταιρίες γνωρίζουν την πιθανότητα ασθένειας του καθενός βλέπουμε ότι δεν υπάρχουν μεγάλες αλλαγές στην ανάλυση μας και απλώς υπάρχουν δύο γραμμές δίκαιων συμβολαίων. Μία γραμμή με κλίση (1 p ) / p για τα άτομα χαμηλού κινδύνου και μια γραμμή με κλίση (1 ph ) / ph για τα άτομα υψηλού κινδύνου. Επίσης γνωρίζουμε ότι η κλίση των καμπυλών αδιαφορίας των ατόμων χαμηλού κινδύνου είναι πιο κάθετες από τις καμπύλες αδιαφορίας των ατόμων υψηλού κινδύνου. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα άτομα υψηλού κινδύνου είναι διατεθειμένα να παραχωρήσουν περισσότερο από το εισόδημά τους, στην υγιή κατάσταση για επιπλέον εισόδημα στην κατάσταση ασθένειας από τα άτομα χαμηλού κινδύνου, συγκρινόμενα βεβαίως στο ίδιο επίπεδο εισοδήματος Οι ασφαλιστικές εταιρίες έχουν τη δυνατότητα να ξεχωρίσουν τα άτομα με βάση τα χαρακτηριστικά τους και να τους προσφέρουν συμβόλαια με διαφορετική τιμή στον καθένα. Έτσι προκύπτουν δύο σημεία ισορροπίας και λέμε ότι έχουμε διαχωριστική ισορροπία, δηλαδή δύο διαφορετικά συμβόλαια ένα για κάθε τύπο ανθρώπων. Η ισορροπία αυτή φαίνεται στο διάγραμμα Α2 και στην ανάλυσή της δεν αλλάζει κάτι σε σχέση με την ισορροπία στο διάγραμμα Α1. Η γραμμή δίκαιων συμβολαίων για τα * άτομα υψηλού κινδύνου είναι η NE και το συμβόλαιο που αγοράζουν είναι το H που τους παρέχει πλήρη ασφάλιση, ενώ για τα άτομα χαμηλού κινδύνου είναι η με το συμβόλαιο ασφάλιση. * a NE να τους προσφέρεται και να τους παρέχει επίσης πλήρη a H 7

9 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ Α2 Ανταγωνιστική ισορροπία με πλήρη πληροφόρηση και διαφορετικές πιθανότητες ασθένειας 1.3 Ατελής πληροφόρηση Ως τώρα είδαμε ότι η αγορά λειτουργεί ομαλά και μπορεί από μόνη της χωρίς προβλήματα να ικανοποιήσει τις ανάγκες της κοινωνίας. Ο ανταγωνισμός οδηγεί τις ασφαλιστικές εταιρίες στη προσφορά συμβολαίων ασφάλισης με δίκαιες τιμές για τους καταναλωτές, οι οποίοι απολαμβάνουν πλήρη ασφάλιση υγείας πετυχαίνοντας έτσι τη μεγιστοποίηση της κοινωνικής ευημερίας. Τα προβλήματα ξεκινούν αν εισάγουμε ατελή ή αλλιώς μη πλήρη πληροφόρηση στο υπόδειγμά μας. Αυτό σημαίνει ότι η πιθανότητα ασθένειας των ατόμων είναι γνωστή στα ίδια τα άτομα αλλά οι ασφαλιστικές εταιρίες μπορούν να κάνουν μόνο υποθέσεις γι αυτές τις πιθανότητες. Με βάση τη γενική πληροφόρηση που υπάρχει στην αγορά οι ασφαλιστικές εταιρίες είναι σε θέση να γνωρίζουν μόνο τη μέση πιθανότητα ασθένειας του πληθυσμού. Αυτό όπως καταλαβαίνουμε δε θα δημιουργούσε κανένα πρόβλημα στην περίπτωση που εξετάσαμε και όλοι οι άνθρωποι είχαν την ίδια πιθανότητα να νοσήσουν. Σε αυτή την περίπτωση η μέση πιθανότητα που γνωρίζουν οι ασφαλιστικές εταιρίες είναι και η πιθανότητα ασθένειας του κάθε ατόμου. Για να κάνουμε το υπόδειγμά μας πιο ρεαλιστικό αφήνουμε στην άκρη αυτή την περίπτωση και ξεκινάμε κατευθείαν την ανάλυση με το υπόδειγμα όπου έχουμε δύο τύπους ανθρώπων. 8

10 1.4 Ισορροπία Στην αγορά που αναλύουμε ο ασφαλιστικές εταιρίες προσφέρουν πακέτα τιμής και ποσότητας ασφάλισης, συμβόλαια a( M, I) όπως έχουμε ήδη αναφέρει. Ισορροπία στο υπόδειγμά μας υπάρχει όταν ικανοποιούνται 2 προϋποθέσεις. Πρώτον κανένα από τα συμβόλαια που προσφέρουν οι εταιρίες δεν κάνει αρνητικά κέρδη. Οποιοδήποτε συμβόλαιο κάνει αρνητικά κέρδη μειώνει την ανταγωνιστικότητα της εταιρίας και την βγάζει εκτός αγοράς οπότε δε μπορεί να συντηρηθεί μακροπρόθεσμα μια τέτοια κατάσταση. Δεύτερον δεν υπάρχουν συμβόλαια που θα μπορούσαν να προσφερθούν στην αγορά κάνοντας θετικά κέρδη. Αν υπήρχαν τέτοια συμβόλαια θα έπρεπε ήδη να προσφέρονται αφού θα αύξαναν τα κέρδη των επιχειρήσεων ή θα άφηναν χώρο σε νέες επιχειρήσεις να εισέλθουν κάνοντας κέρδη. 1.5 Ανάλυση συγκεντρωτικής ισορροπίας Αρχίζουμε την ανάλυση ερευνώντας την περίπτωση όπου μπορεί να υπάρξει ένα ενιαίο συμβόλαιο ασφάλισης υγείας που να πωλείται και στους δύο τύπους ανθρώπων και να ικανοποιεί τις προϋποθέσεις ισορροπίας στην αγορά. Ένα συμβόλαιο για να είναι μια πιθανή ισορροπία θα πρέπει να κάνει μηδενικά κέρδη όταν πωλείται και στους δύο τύπους ανθρώπων που υπάρχουν. Η συνολική πιθανότητα ασθένειας του πληθυσμού είναι p ph (1 ) pl όπου λ είναι το ποσοστό των ατόμων υψηλού κινδύνου στον πληθυσμό. Γι αυτό το λόγο πιθανά σημεία ισορροπίας βρίσκονται πάνω στη γραμμή NEc η οποία αντιπροσωπεύει τη γραμμή δίκαιων συμβολαίων της κοινωνίας και έχει κλίση (1 p)/ p. Έστω ένα συμβόλαιο α πάνω στη γραμμή NEc είναι η ισορροπία της αγοράς μας. Βρίσκουμε από την (2) ότι η κλίση της καμπύλης αδιαφορίας των ατόμων με χαμηλό κίνδυνο στο α όπως αναμένουμε είναι μεγαλύτερη από την κλίση της καμπύλης αδιαφορίας των ατόμων με υψηλό κίνδυνο: ˆ H ˆ V ( p, W1, W2 ) V ( p, W1, W2 ) H a a W1 (1 p ) U ( W1 ) (1 p ) U ( W1 ) W1 ˆ H H a a (, ( ˆ 1, 2) p U W2 ) p U ( W2 ) V p W W V ( p, W1, W2 ) W2 W2 H (1 p ) (1 p ) H p p Αφού Έτσι όπως φαίνεται και στο διάγραμμα Α3 η καμπύλη U είναι πιο κάθετη από την H καμπύλη U στο σημείο α όπου τέμνονται. Μελετώντας την κατάσταση αυτή βλέπουμε ότι υπάρχουν συμβόλαια κοντά στα α όπως είναι το συμβόλαιο β που αν προσφερθεί θα το προτιμήσουν τα άτομα χαμηλού κινδύνου καθώς αγοράζοντας το θα μεταβούν σε μία υψηλότερη καμπύλη αδιαφορίας τους. Επιπλέον αφού το συμβόλαιο β βρίσκεται κοντά στο α και θα αγοράζεται μόνο από άτομα χαμηλού κινδύνου πραγματοποιεί κέρδη, δείχνοντας έτσι ότι το συμβόλαιο α δε πληροί τις προϋποθέσεις για να είναι ισορροπία. Η ίδια ανάλυση μπορεί να γίνει για οποιοδήποτε συμβόλαιο πάνω στη γραμμή NEc άρα καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι συγκεντρωτική ισορροπία δε μπορεί να υπάρξει στο υπόδειγμά μας. 9

11 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ Α3 Αδυναμία ύπαρξης συγκεντρωτικής ισορροπίας στην αγορά με ατελή πληροφόρηση 1.6 Ανάλυση διαχωριστικής ισορροπίας Εξετάζουμε τώρα την περίπτωση ύπαρξης διαχωριστικής ισορροπίας, δηλαδή οι ασφαλιστικές εταιρίες να προσφέρουν δύο διαφορετικά συμβόλαια ένα για κάθε τύπο ανθρώπου. Για να σταθεί στην αγορά μία τέτοια ισορροπία θα πρέπει να προσθέσουμε ακόμη έναν περιορισμό στην ανάλυσή μας. Για να αποτελούν δύο συμβόλαια ισορροπία στο υπόδειγμά μας θα πρέπει ο κάθε τύπος ανθρώπων να θέλει να αγοράσει το συμβόλαιο που προορίζεται γι αυτόν. Αυτό θα συμβεί μόνο εφόσον το συμβόλαιό που προορίζεται για κάθε τύπο του δίνει τουλάχιστον τόση χρησιμότητα όση το συμβόλαιο που προορίζεται για τον άλλο τύπο. Αυτός ο περιορισμός ονομάζεται περιορισμός αυτοεπιλογής και πηγάζει ακριβώς από την ανικανότητα των επιχειρήσεων να ξεχωρίσουν τους πελάτες στη βάση των χαρακτηριστικών τους. Έτσι θα πρέπει να τους δώσουν τα κίνητρα να διαχωριστούν από μόνοι τους με βάση τις προτιμήσεις τους. Μπορούμε εύκολα να δούμε ότι η προσφορά πλήρους ασφάλισης σε κάθε τύπο με δίκαια ασφάλιστρα για τον καθένα δε μπορεί να σταθεί ως ισορροπία στην περίπτωση της ατελούς πληροφόρησης. Αν τους προσφερθούν τα συμβόλαια που είδαμε στο διάγραμμα Α2 τότε τα άτομα υψηλού κινδύνου θα πάνε να αγοράσουν το φθηνότερο συμβόλαιο a που προορίζεται για τα άτομα χαμηλού κινδύνου. * 10

12 Οι ασφαλιστικές εταιρίες μη μπορώντας να ξεχωρίσουν την κατηγορία κινδύνου του πελάτη τους αναγκάζονται να προσφέρουν συμβόλαια που παρέχουν λιγότερη από πλήρη ασφάλιση στα άτομα χαμηλού κινδύνου ώστε να αποτρέψουν τα άτομα υψηλού κινδύνου από την αγορά τους. Από τα συμβόλαια που αποτελούν πιθανή ισορροπία στο υπόδειγμα το ένα θα πρέπει να προσφέρει πλήρη ασφάλιση στα άτομα υψηλού κινδύνου. Επειδή κάθε συμβόλαιο που προσφέρεται πρέπει να κάνει μηδενικά κέρδη το συμβόλαιο αυτό θα βρίσκεται επίσης πάνω στη γραμμή δίκαιων συμβολαίων των ατόμων υψηλού κινδύνου. Στο διάγραμμα Α4 το συμβόλαιο που έχει αυτά τα χαρακτηριστικά είναι το a H. Ακολουθώντας όσα αναλύσαμε πιο πάνω ψάχνουμε τώρα ένα συμβόλαιο πάνω στη γραμμή δίκαιων συμβολαίων των ατόμων χαμηλού κινδύνου, γιατί πρέπει κι αυτό να κάνει μηδενικά κέρδη, που θα προσφέρει τη μεγαλύτερη δυνατή ασφάλιση στα άτομα αυτά χωρίς όμως να προσελκύει και τα άτομα υψηλού κινδύνου. Το συμβόλαιο αυτό είναι στο διάγραμμα το a που το βρίσκουμε στο σημείο που η καμπύλη αδιαφορίας των ατόμων υψηλού κινδύνου που περνά από το ah τέμνει τη γραμμή δίκαιων συμβολαίων των ατόμων χαμηλού κινδύνου. Έτσι για τα άτομα χαμηλού κινδύνου ικανοποιείται ο περιορισμός αυτοεπιλογής γιατί στο a απολαμβάνουν τουλάχιστον τόση χρησιμότητα όση στο H a. Για να δούμε αν αυτά τα συμβόλαια αποτελούν τελικά την ισορροπία στο υπόδειγμα πρέπει να δούμε αν υπάρχει κάποιο άλλο συμβόλαιο που μπορεί να προσφερθεί από κάποια ασφαλιστική εταιρία και να κάνει μη αρνητικά κέρδη. Στο διάγραμμα έχουμε σχεδιάσει τη γραμμή δίκαιων συμβολαίων της κοινωνίας NE c. Για να κάνει μη αρνητικά κέρδη ένα συμβόλαιο που θα αγοράζεται και από τους δύο τύπους πρέπει να βρίσκεται κάτω αριστερά από τη γραμμή NE c, αλλά βλέπουμε στο διάγραμμα ότι δεν υπάρχει συμβόλαιο που να είναι ελκυστικό και για τους δύο τύπους σε αυτή την περιοχή. Υπάρχουν συμβόλαια όπως το β που θα ήταν πιο ελκυστικά μόνο για τα άτομα υψηλού κινδύνου αλλά σε αυτή την περίπτωση θα έκαναν ζημίες αφού τα άτομα χαμηλού κινδύνου θα εξακολουθούσαν να αγοράζουν το a. Βρήκαμε λοιπόν ότι ο συνδυασμός συμβολαίων a, ah αποτελούν τη διαχωριστική ισορροπία στο υπόδειγμά μας. 11

13 Διάγραμμα Α4 Ύπαρξη διαχωριστικής ισορροπίας με ατελή πληροφόρηση Τι θα γινόταν όμως αν η γραμμή δίκαιων συμβολαίων της κοινωνίας είχε διαφορετική κλίση; Όπως μπορούμε να δούμε στο διάγραμμα Α5 η γραμμή NEc μπορεί να έχει πιο απότομη κλίση ανατρέποντας έτσι τα συμπεράσματα που βγάλαμε λίγο πιο πάνω. Η κλίση της γραμμής NEc εξαρτάται από το ποσοστό λ των ατόμων υψηλού κινδύνου στον πληθυσμό. Όσο μεγαλύτερο είναι το ποσοστό αυτό τόσο πιο οριζόντια είναι η γραμμή δίκαιων συμβολαίων της κοινωνίας. Τώρα υπάρχει το περιθώριο σε κάποια εταιρία να προσφέρει ένα συμβόλαιο, διαφορετικό από τα a, ah που να το προτιμούν και οι δύο τύποι και ταυτόχρονα να κάνει μη αρνητικά κέρδη αφού βρίσκεται κάτω αριστερά από τη NE c. Ένα τέτοιο συμβόλαιο είναι το β ή οποιοδήποτε άλλο συμβόλαιο βρίσκεται στη σκιασμένη περιοχή. Παρόλο που το συμβόλαιο β καταφέρνει να εκτοπίσει από την αγορά τα συμβόλαια που αποτελούσαν τη διαχωριστική μας ισορροπία έχουμε δείξει πιο πριν με τη βοήθεια του διαγράμματος Α3 ότι ούτε αυτό μπορεί να σταθεί ως συγκεντρωτική ισορροπία στην αγορά. 12

14 Διάγραμμα Α5 Αδυναμία διαχωριστικής ισορροπίας με ατελή πληροφόρηση Έτσι καταλήξαμε ότι η αγορά ασφάλισης υγείας με ατελή πληροφόρηση μπορεί να μην έχει καθόλου ισορροπία. Ο παράγοντας που καθορίζει την ύπαρξη ισορροπίας στην αγορά είναι η κλίση της γραμμής NEc που όπως είπαμε εξαρτάται από το ποσοστό λ των ατόμων υψηλού κινδύνου στον πληθυσμό. Όσο μεγαλύτερο είναι το ποσοστό λ υπάρχουν περισσότερες πιθανότητες η αγορά να έχει ισορροπία και μάλιστα διαχωριστική που είναι η μοναδική ισορροπία που μπορεί να υπάρξει με ατελή πληροφόρηση. Αυτό είναι ένα από τα βασικά συμπεράσματα της ανάλυσής μας και η εξήγηση του είναι αρκετά απλή. Όταν προσφέρεται ένα συγκεντρωτικό συμβόλαιο όπως το β είναι σα να επιδοτούνται τα άτομα υψηλού κινδύνου που πληρώνουν φθηνότερα από τη δίκαιη γι αυτούς τιμή με πόρους που λαμβάνουμε από τα άτομα χαμηλού κινδύνου που πληρώνουν ακριβότερα από τη δίκαιη γι αυτούς τιμή. Επομένως όταν τα άτομα υψηλού κινδύνου είναι σχετικά πολλά στον πληθυσμό χρειάζεται μεγάλη επιδότηση προς αυτά, κάτι που κάνει ζημιογόνο το ενιαίο συμβόλαιο που θα μπορούσε να σπάσει την ισορροπία και εφικτή την ύπαρξη διαχωριστικής ισορροπίας. 13

15 1.7 Ανάλυση ισορροπίας Wilson Έχουμε εντοπίσει τις περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει καθόλου ισορροπία στην αγορά ασφάλισης υγείας όταν ένα νέο συμβόλαιο εμφανίζεται στην αγορά σπάζοντας τη διαχωριστική ισορροπία a, ah που θα μπορούσε να υπάρξει. Στη συνέχεια αποσύρεται και το νέο συμβόλαιο που γίνεται ζημιογόνο μετά την απόσυρση των συμβολαίων a, a H. Ο Wilson εισήγαγε στη θεωρία μία διαφορετική έννοια της ισορροπίας στην οποία οι εταιρίες που προτίθενται να μπουν στην αγορά λαμβάνουν υπόψη τους τις αντιδράσεις που θα προκαλέσουν με τις ενέργειές τους στην ήδη υπάρχουσα κατάσταση της αγοράς. Ορίζει δηλαδή ως ισορροπία τα συμβόλαια ή το συμβόλαιο, αν είναι διαχωριστική ή συγκεντρωτική ισορροπία αντίστοιχα, που προσφέρεται κάνοντας μη αρνητικά κέρδη και ταυτόχρονα δεν υπάρχει άλλο συμβόλαιο που να μπορεί να μπει στην αγορά και να κάνει θετικά κέρδη ακόμη και μετά από την απόσυρση των ενεργών συμβολαίων που πλέον θα κάνουν ζημίες εξαιτίας της εισαγωγής του. Αυτή η μη μυωπική στάση των ασφαλιστικών εταιριών βλέπουμε ότι μας οδηγεί στην διαχωριστική ισορροπία, όταν αυτή υπάρχει, που αναλύσαμε προηγουμένως. Η ισορροπία στο διάγραμμα Α4 δηλαδή μπορεί να χαρακτηριστεί και ως μία Wilson ισορροπία καθώς πληροί τις προϋποθέσεις που αναφέρθηκαν. Το σημαντικό αυτού του είδους ισορροπίας όμως είναι ότι ακόμη και στις περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει ανταγωνιστική ισορροπία όπως στο διάγραμμα Α5, μία συγκεντρωτική ισορροπία Wilson πάντα θα υπάρχει. Η ισορροπία αυτή θα είναι ένα συμβόλαιο β όπως φαίνεται στο διάγραμμα Α6 όπου εφάπτεται η καμπύλη αδιαφορίας των ατόμων χαμηλού κινδύνου U στη γραμμή δίκαιων συμβολαίων της κοινωνίας NEc μεγιστοποιώντας έτσι την ευημερία τους. Με βάση τον ορισμό της ισορροπίας Wilson δε χρειάζεται να ανησυχούμε για την ευστάθεια αυτής της ισορροπίας καθώς αν κάποια ασφαλιστική εταιρία αποφασίσει να προσφέρει ένα συμβόλαιο στη σκιασμένη περιοχή του διαγράμματος προσελκύοντας μόνο τα άτομα χαμηλού κινδύνου, θα πρέπει αμέσως να λάβει υπόψη της ότι το συμβόλαιο β θα γίνει ζημιογόνο αφού θα το αγοράζουν μόνο τα άτομα υψηλού κινδύνου. Ακολούθως το ζημιογόνο β θα αποσυρθεί από την αγορά και τότε θα στραφούν στο νέο συμβόλαιο και τα άτομα υψηλού κινδύνου εξαλείφοντας έτσι την περίπτωση να κάνει μη αρνητικά κέρδη. Στην ισορροπία Wilson έχει ασκηθεί η κριτική ότι σε ένα πλήρως ανταγωνιστικό περιβάλλον οι εταιρίες δεν έχουν κίνητρο να υπολογίζουν τις συνέπειες των ενεργειών τους στις υπόλοιπες εταιρίες, μια συμπεριφορά που θα ταίριαζε περισσότερο σε ολιγοπωλιακές μορφές αγοράς. 14

16 Διάγραμμα Α6 Ισορροπία Wilson Στην επόμενη ενότητα θα αναλύσουμε τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να παρέμβει το κράτος και κάτω από ποιες συνθήκες είναι εφικτή η βελτίωση στην ευημερία της κοινωνίας. 15

17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Κρατική παρέμβαση στην αγορά ασφάλισης υγείας 2.1 Περιορισμοί στην παρέμβαση του κράτους Όπως είδαμε η ασυμμετρία πληροφόρησης δημιουργεί προβλήματα στην αγορά ασφάλισης υγείας και κατ επέκταση στην ευημερία της κοινωνίας. Το ένα πρόβλημα είναι ότι η αγορά μπορεί να καταρρεύσει στην περίπτωση που δεν υπάρχει καθόλου ισορροπία. Το άλλο πρόβλημα είναι ότι ακόμη και να υπάρχει ισορροπία αυτή επιτυγχάνεται προσφέροντας στα άτομα χαμηλού κινδύνου συμβόλαια με λιγότερη από πλήρη ασφάλιση, που θα προτιμούσαν τα ίδια στη δίκαιη γι αυτούς τιμή, μειώνοντας έτσι την ευημερία τους. Η πολιτική που θα ακολουθήσει η κυβέρνηση δεν μπορεί να είναι αυθαίρετη αλλά πρέπει να ικανοποιεί κάποιους βασικούς περιορισμούς ώστε να είναι αποτελεσματική. Ο πρώτος βασίζεται στο γεγονός ότι το κράτος δεν μπορεί να εξαναγκάσει τον κάθε τύπο ανθρώπου να αγοράσει το συμβόλαιο που προορίζεται γι αυτόν. Αυτό πηγάζει από το γεγονός ότι δε μπορεί να τους ξεχωρίσει, αφού αντιμετωπίζει το πρόβλημα της ατελούς πληροφόρησης που αντιμετώπιζαν και οι ιδιωτικές επιχειρήσεις στην προηγούμενη ανάλυση. Ο περιορισμός αυτός είναι ο περιορισμός αυτοεπιλογής που όπως έχουμε αναφέρει πρέπει τα συμβόλαια που προσφέρονται να είναι δομημένα έτσι ώστε να δίνουν τα κίνητρα στους ανθρώπους να διαχωριστούν από μόνοι τους. Ο δεύτερος περιορισμός στον οποίο υπόκειται η κυβέρνηση είναι αυτός του ισοσκελισμένου προϋπολογισμού που αναφέρεται ως εισοδηματικός περιορισμός της κυβέρνησης και εξασφαλίζει ότι τα συμβόλαια που προσφέρει η κυβέρνηση δε γίνεται να κάνουν ζημίες αθροιστικά. Αν η κυβέρνηση έπαιρνε πόρους από άλλους τομείς της οικονομίας και τους μετέφερε στην ασφάλιση υγείας τότε θα ήταν δυνατό να βελτιώνει συνεχώς την ευημερία των ασφαλισμένων προσφέροντας ζημιογόνα για τον προϋπολογισμό της συμβόλαια. Βεβαίως δεν γίνεται να κάνουν ούτε κέρδη γιατί τότε θα υπήρχε η δυνατότητα για παραπάνω βελτίωση της ευημερίας των ασφαλισμένων αν μειωνόταν αυτά τα κέρδη. Ο περιορισμός αυτός μπορεί να γραφτεί ως E F(1 ) όπου Ε είναι η επιδότηση που δίνεται στα άτομα υψηλού κινδύνου και F είναι ο φόρος που εισπράττεται από τα άτομα χαμηλού κινδύνου. Το λ όπως έχουμε αναφέρει είναι το ποσοστό των ατόμων υψηλού κινδύνου στον συνολικό πληθυσμό των ασφαλισμένων. Επιπλέον υπάρχει και ο περιορισμός Individual rationality constraint. Ο περιορισμός αυτός ικανοποιείται όταν η κρατική παρέμβαση στην αγορά ασφάλισης υγείας δε βλάπτει κανέναν από τους δύο τύπους ανθρώπου σε σχέση με την κατάσταση που βρισκόταν όταν υπήρχε ισορροπία με τις ιδιωτικές εταιρίες ασφάλισης. Πρέπει δηλαδή τα κρατικά συμβόλαια να είναι τουλάχιστον το ίδιο αρεστά με τα συμβόλαια που προσφερόταν από τις ιδιωτικές εταιρίες και για τους δύο τύπους ατόμων. 2.2 Επιτυχημένη κρατική παρέμβαση Ξεκινώντας με την περίπτωση που δεν υπάρχει ισορροπία στην αγορά ασφάλισης υγείας μπορούμε να δούμε εύκολα ότι τα συμβόλαια που βρίσκονται πάνω στη γραμμή δίκαιων συμβολαίων της αγοράς NE και είναι πάνω από τις καμπύλες αδιαφορίας που περνάνε από τα a, ah ικανοποιούν τους περιορισμούς που θέσαμε πιο πάνω για επιτυχημένη κρατική παρέμβαση. Για παράδειγμα στο συμβόλαιο β του c 16

18 διαγράμματος Α7 ο εισοδηματικός περιορισμός της κυβέρνησης ικανοποιείται αφού το συμβόλαιο αυτό κάνει μηδενικά κέρδη. Επίσης ικανοποιείται ο Individual rationality constraint αφού κανένας από τους δύο τύπους δεν είναι χειρότερα από την πιθανή διαχωριστική ισορροπία a, ah ενώ για τον περιορισμό αυτοεπιλογής δε χρειάζεται να ανησυχούμε καθώς προσφέρεται μόνο ένα συμβόλαιο και η κυβέρνηση μπορεί να απαγορέψει την πώληση οποιουδήποτε άλλου συμβολαίου στην αγορά. Έτσι όλα τα συμβόλαια στο τμήμα ΚΛ αποτελούν επιτυχημένη κρατική παρέμβαση και επιτυγχάνονται με φορολόγηση των ατόμων χαμηλού κινδύνου και επιδότηση των ατόμων υψηλού κινδύνου η οποία γίνεται όλο και πιο μεγάλη όσο πλησιάζουμε στο σημείο Λ γιατί προσφέρουμε όλο και μεγαλύτερη ποσότητα ασφάλισης στα άτομα υψηλού κινδύνου σε τιμή χαμηλότερη από το δίκαιο γι αυτούς ασφάλιστρο. Διάγραμμα Α7 Επιτυχημένη κρατική παρέμβαση Το ερώτημα που προκύπτει είναι που βρίσκεται το σημείο της άριστης επιδότησης που μεγιστοποιεί την ευημερία των ατόμων. Για να βρούμε την άριστη επιδότηση υποθέτουμε ότι η κυβέρνηση προσφέρει ένα συμβόλαιο β πάνω στην ΚΛ και αφήνει τα άτομα να αγοράσουν επιπλέον συμπληρωματική ασφάλιση στα δίκαια γι αυτούς συμβόλαια που είναι πλέον οι γραμμές βδ και βγ, παράλληλες στις αρχικές γραμμές δίκαιων συμβολαίων τους όπως φαίνεται στο διάγραμμα Α8. Τα άτομα υψηλού κινδύνου θα αγοράσουν το συμβόλαιο H που τους δίνει πλήρη ασφάλιση ενώ στα άτομα χαμηλού κινδύνου θα προσφερθεί τόση ασφάλιση ώστε να ικανοποιείται ο περιορισμός αυτοεπιλογής των ατόμων υψηλού κινδύνου όπως συνέβαινε και στην 17

19 καθαρά ιδιωτική αγορά. Αυτό συμβαίνει στο συμβόλαιο που βρίσκεται στο σημείο που η καμπύλη αδιαφορίας των ατόμων υψηλού κινδύνου που περνάει από το H τέμνει τη γραμμή δίκαιων συμβολαίων βδ. Για να βρούμε την άριστη επιδότηση μετακινούμε το συμβόλαιο β πάνω στην ΚΛ ψάχνοντας το συμβόλαιο εκείνο που με την αγορά συμπληρωματικής ασφάλισης θα δώσει τη μεγαλύτερη δυνατή ευημερία στα άτομα χαμηλού κινδύνου ικανοποιώντας ταυτόχρονα τους τρεις περιορισμούς που έχουμε θέσει. Όλα τα συμβόλαια που βρίσκουμε με τη διαδικασία που βρήκαμε και το παριστάνονται στο διάγραμμα με τη διακεκομμένη γραμμή a. Το σημείο στο οποίο είναι εφαπτόμενη η καμπύλη αδιαφορίας των ατόμων χαμηλού κινδύνου U στη γραμμή a είναι το συμβόλαιο που μεγιστοποιεί την ευημερία τους. Διάγραμμα Α8 Άριστη κρατική παρέμβαση Έτσι η άριστη κρατική παρέμβαση είναι είτε η προσφορά του συμβολαίου β επιτρέποντας στις ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρίες να πουλήσουν συμπληρωματική ασφάλιση με δίκαιο ασφάλιστρο για κάθε τύπο είτε απευθείας η προσφορά των συμβολαίων, H χωρίς την ύπαρξη ιδιωτικών ασφαλιστικών. Είδαμε λοιπόν ότι μπορεί να υπάρξει επιτυχημένη κρατική παρέμβαση στην περίπτωση που η αγορά ιδιωτικής ασφάλισης υγείας δεν έχει ισορροπία. 18

20 2.3 Η κρατική παρέμβαση μπορεί να αποτύχει Εξετάζουμε τώρα την περίπτωση όπου η ελεύθερη αγορά έχει ισορροπία. Είχαμε δείξει στο διάγραμμα Α4 ότι για να υπάρχει ισορροπία στην ιδιωτική αγορά πρέπει η γραμμή NE δίκαιων συμβολαίων της αγοράς να περνάει κάτω από την καμπύλη c αδιαφορίας U των ατόμων χαμηλού κινδύνου. Αυτό όμως σημαίνει ότι αν ικανοποιείται ο εισοδηματικός περιορισμός της κυβέρνησης είναι αδύνατο να ικανοποιείται ταυτόχρονα και ο Individual rationality constraint των ατόμων χαμηλού κινδύνου. Δηλαδή δεν υπάρχει συμβόλαιο πάνω στην NEc που να βρίσκεται ταυτόχρονα πάνω από τη U ή τουλάχιστον να εφάπτεται σε αυτή ώστε να μη χειροτερεύει την κατάσταση των ατόμων χαμηλού κινδύνου σε σχέση με την κατάστασή τους όταν υπήρχε μόνο ιδιωτική αγορά ασφάλισης υγείας. Πάντα τα άτομα χαμηλού κινδύνου θα προτιμούν το συμβόλαιο a που είναι η ισορροπία χωρίς την κρατική παρέμβαση. Έτσι βλέπουμε ότι είναι αδύνατο να ικανοποιούνται και οι 3 περιορισμοί ταυτόχρονα, οπότε δεν μπορεί να υπάρξει επιτυχημένη κρατική παρέμβαση όταν στην ιδιωτική αγορά ασφάλισης υγείας υπάρχει ισορροπία. Μπορούμε εύκολα να ερμηνεύσουμε αυτό το αποτέλεσμα αν αναλογιστούμε ότι η κρατική παρέμβαση στηρίζεται στη φορολόγηση των ατόμων χαμηλού κινδύνου με ταυτόχρονη επιδότηση των ατόμων υψηλού κινδύνου. Στην ιδιωτική αγορά δεν υπάρχει ανταγωνιστική διαχωριστική ισορροπία όταν τα άτομα χαμηλού κινδύνου είναι αρκετά μεγάλο ποσοστό του συνολικού πληθυσμού. Τότε όμως δίνεται η δυνατότητα για την προσφορά ενός συγκεντρωτικού κερδοφόρου συμβολαίου που σπάει τη διαχωριστική ισορροπία. Στην περίπτωση αυτή όμως γίνεται εφικτό να φορολογηθούν τα πολλά άτομα χαμηλού κινδύνου για να κερδίσουν περισσότερη ασφάλιση από το ενιαίο κρατικό συμβόλαιο με το κράτος να επιδοτεί τα άτομα υψηλού κινδύνου. Στην άλλη περίπτωση όμως για να υπάρχει στην ανταγωνιστική αγορά διαχωριστική ισορροπία πρέπει να άτομα υψηλού κινδύνου να αποτελούν μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού ώστε να μην υπάρχει κερδοφόρο συγκεντρωτικό συμβόλαιο που να σπάει την ισορροπία αυτή. Τότε όμως είναι αδύνατη η κρατική παρέμβαση γιατί χρειάζεται να συγκεντρωθεί μεγάλο ποσό για την επιδότηση των ατόμων υψηλού κινδύνου κάτι που απαιτεί μεγάλη φορολόγηση στα άτομα χαμηλού κινδύνου τα οποία τελικά προτιμούν τη λιγότερη ασφάλιση που έχουν χωρίς την κρατική παρέμβαση. 2.4 Συνθήκες για επιτυχημένη κρατική παρέμβαση Έχουμε αναφέρει ως βασικό παράγοντα της δυνατότητας επιτυχημένης κρατικής παρέμβασης το ποσοστό λ των ατόμων υψηλού κινδύνου στον πληθυσμό που όσο μικρότερο είναι τόσο πιθανότερη κάνει τη βελτίωση της ευημερίας των ατόμων χαμηλού κινδύνου με τη φορολόγησή τους. Δύο ακόμη σημαντικοί παράγοντες παίζουν ρόλο στην επιτυχημένη κρατική παρέμβαση. Ο ένας είναι η διαφορά που υπάρχει ανάμεσα στις πιθανότητες ασθένειας των δύο τύπων ανθρώπων. Στην περίπτωση όπου η πιθανότητα ασθένειας των ατόμων χαμηλού κινδύνου είναι p 0 γίνεται αδύνατο να βελτιώσουν τη θέση τους με τη φορολόγηση που θα τους επιβληθεί από το κρατικό συμβόλαιο ασφάλισης καθώς δε τους είναι καθόλου χρήσιμη η ασφάλιση υγείας. Αυτή η ακραία περίπτωση μας δείχνει ότι για σχετικά μικρές πιθανότητες ασθένειας των ατόμων χαμηλού κινδύνου είναι πιο δύσκολη η επιτυχημένη κρατική παρέμβαση. 19

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A)

Προσφορά Εργασίας Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας ( Χ,Α συνάρτηση χρησιμότητας U(X,A) Προσφορά Εργασίας - Έστω ότι υπάρχουν δύο αγαθά Α και Χ στην οικονομία. Το αγαθό Α παριστάνει τα διάφορα καταναλωτικά αγαθά. Το αγαθό Χ παριστάνει τον ελεύθερο χρόνο. Προτιμήσεις και Συνάρτηση Χρησιμότητας

Διαβάστε περισσότερα

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN

3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HECKSCHER-OHLIN 3. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ HESHER-OHIN Υπάρχουν δύο συντελεστές παραγωγής, το κεφάλαιο και η εργασία τους οποίους χρησιμοποιεί η επιχείρηση για να παράγει προϊόν Y μέσω μιας συνάρτησης παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 6. Μονοπωλιακή Συμπεριφορά VA 25

Διάλεξη 6. Μονοπωλιακή Συμπεριφορά VA 25 Διάλεξη 6 Μονοπωλιακή Συμπεριφορά VA 25 1 Πώς πρέπει να τιμολογεί ένα μονοπώλιο; Μέχρι στιγμής το μονοπώλιο έχει θεωρηθεί σαν μια επιχείρηση η οποία πωλεί το προϊόν της σε κάθε πελάτη στην ίδια τιμή. Δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

ΘΕΩΡΙΑ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Ένθετο Κεφάλαιο ΘΕΩΡΙΑ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Μικροοικονομική Ε. Σαρτζετάκης 1 Καταναλωτική συμπεριφορά Σκοπός αυτής της διάλεξης είναι να εξετάσουμε τον τρόπο με τον οποίο οι καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 2 ο : Η Ζήτηση των Αγαθών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Η ελαστικότητα ζήτησης για το αγαθό "Κ" είναι ίση με 2. Αυτό σημαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Άριστες κατά Pareto Κατανομές

Άριστες κατά Pareto Κατανομές Άριστες κατά Pareto Κατανομές - Ορισμός. Μια κατανομή x = (x, x ) = (( 1, )( 1, )) ονομάζεται άριστη κατά Pareto αν δεν υπάρχει άλλη κατανομή x = ( x, x ) τέτοια ώστε: U j( x j) U j( xj) για κάθε καταναλωτή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ-ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ-ΕΚΤΟ ΕΚΤΟ ΘΕΩΡΙΑ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ-ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Ακαδηµαϊκό Έτος 2011-2012 ΕΠΙΧ Μικροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

1. Με βάση τον κανόνα της ψηφοφορίας με απλή πλειοψηφία, η ποσότητα του δημόσιου αγαθού που θα παρασχεθεί είναι η κοινωνικά αποτελεσματική ποσότητα.

1. Με βάση τον κανόνα της ψηφοφορίας με απλή πλειοψηφία, η ποσότητα του δημόσιου αγαθού που θα παρασχεθεί είναι η κοινωνικά αποτελεσματική ποσότητα. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξεταστική περίοδος Ιουλίου Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Η εξέταση αποτελείται από δύο

Διαβάστε περισσότερα

2. Σε ένα κλάδο που υπάρχει μονοπώλιο, το βάρος από την επιβολή ενός φόρου μετακυλύεται ολόκληρο στους καταναλωτές.

2. Σε ένα κλάδο που υπάρχει μονοπώλιο, το βάρος από την επιβολή ενός φόρου μετακυλύεται ολόκληρο στους καταναλωτές. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2011-2012 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξεταστική περίοδος Ιουλίου Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Βασίλης Θ. Ράπανος Η εξέταση

Διαβάστε περισσότερα

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται

(γ) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης που αναπτύσσονται Βασικές Έννοιες Οικονομικών των Επιχειρήσεων - Τα οικονομικά των επιχειρήσεων μελετούν: (α) Τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνουν τις αποφάσεις τους οι επιχειρήσεις. (β) Τις μορφές στρατηγικής αλληλεπίδρασης

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 4 η. Επιπτώσεις Επενδυτικών Έργων και Μέτρων Πολιτικής

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 4 η. Επιπτώσεις Επενδυτικών Έργων και Μέτρων Πολιτικής Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 4 η Επιπτώσεις Επενδυτικών Έργων και Μέτρων Πολιτικής Ζητήματα που θα εξεταστούν: Ποια είναι η έννοια και πως ορίζεται το πλεόνασμα του καταναλωτή και

Διαβάστε περισσότερα

Προσφορά και Ζήτηση Υπηρεσιών Υγείας

Προσφορά και Ζήτηση Υπηρεσιών Υγείας Προσφορά και Ζήτηση Υπηρεσιών Υγείας ΤΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Τι θα παραχθεί Πως θα παραχθεί Σε τι ποσότητα Μέθοδοι και διαδικασίες παραγωγής Μελέτες για τον προσδιορισμό των αναγκών Προσδιορισμός Αναγκών

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Διάλεξη 12. Υπερβάλλον βάρος: Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός

Γενικά. Διάλεξη 12. Υπερβάλλον βάρος: Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός. Ορισμός Γενικά Διάλεξη Φορολογία και αποτελεσματικότητα ν η φορολογία από μηδέν που είναι τώρα αυξηθεί στο 0% π.χ., αυτό πως επηρεάζει την ευημερία του καταναλωτή; Σίγουρα η κατανάλωση θα μεταβληθεί λόγω της αύξησης

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5 Νίκολσον (κεφ. 6,7,8,14 από Varian) Τα αποτελέσματα εισοδήματος και υποκατάστασης

Κεφάλαιο 5 Νίκολσον (κεφ. 6,7,8,14 από Varian) Τα αποτελέσματα εισοδήματος και υποκατάστασης Συναρτήσεις ζήτησης Κεφάλαιο 5 Νίκολσον (κεφ. 6784 από Varian) Τα αποτελέσματα εισοδήματος και υποκατάστασης Τα άριστα επίπεδα των 2 n ως συναρτήσεις όλων των τιμών και του εισοδήματος n συναρτήσεις ζήτησης

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων

Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων Ισορροπία σε Αγορές Διαφοροποιημένων Προϊόντων - Στο υπόδειγμα ertrand, οι επιχειρήσεις, παράγουν ένα ομοιογενές αγαθό, οπότε η τιμή είναι η μοναδική μεταβλητή που ενδιαφέρει τους καταναλωτές και οι καταναλωτές

Διαβάστε περισσότερα

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής

Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Τα μέσα της εμπορικής πολιτικής Περίγραµµα Ανάλυση µερικής ισορροπίας των δασµών: προσφορά, ζήτηση και εµπόριο σ ένα µεµονωµένο κλάδο Κόστος και όφελος των δασµών Επιδοτήσεις εξαγωγών Ποσοστώσεις στις

Διαβάστε περισσότερα

H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της

H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της (1) Ελαστικότητα της Ζήτησης 1A. Ελαστικότητα της Ζήτησης ως προς την Τιμή - Γιαναμετρήσουμετηνευαισθησίατηςζητούμενηςποσότητας( ) στις μεταβολές της τιμής (), μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

2 ο SET ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

2 ο SET ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ 2 ο SET ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Σημείωση: Κάποιες από τις παρακάτω ασκήσεις θα λυθούν στην 6 η και 7 η διάλεξη του μαθήματος (στις ημερομηνίες που αναγράφονται στο πρόγραμμα) και οι υπόλοιπες θα αποτελέσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Εξεταστική περίοδος Φεβρουαρίου Η εξέταση αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις :

Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις : Κεφάλαιο 1. ΤΕΛΕΙΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις : α) Υπάρχουν πολλές εταιρίες οι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 2 ο : Η Ζήτηση των Αγαθών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Οι τιμές των αγαθών προσδιορίζονται στην αγορά από την αλληλεπίδραση της ζήτησης και της προσφοράς.

Διαβάστε περισσότερα

2.10. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας

2.10. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας .. Τιμή και ποσότητα ισορροπίας ίδαμε ότι η βασική επιδίωξη των επιχειρήσεων είναι η επίτευξη του μέγιστου κέρδους με την πώληση όσο το δυνατόν μεγαλύτερων ποσοτήτων ενός αγαθού στη μεγαλύτερη δυνατή τιμή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2012 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

ΖΗΤΗΣΗ, ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΙΣΣΟΡΟΠΙΑ ΑΓΟΡΑΣ

ΖΗΤΗΣΗ, ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΙΣΣΟΡΟΠΙΑ ΑΓΟΡΑΣ 1 ΚΦΑΛΑΙΟ 6 ΖΗΤΗΣΗ, ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΙΣΣΟΡΟΠΙΑ ΑΓΟΡΑΣ Οι καµπύλες ζήτησης και προσφοράς είναι αναγκαίες για να προσδιορίσουν την τιµή στην αγορά. Η εξοµοίωσή τους καθορίζει την τιµή και τη ποσότητα ισορροπίας,

Διαβάστε περισσότερα

1 ου πακέτου. Βαθµός πακέτου

1 ου πακέτου. Βαθµός πακέτου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2011-2012 Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Χειµώνας-Άνοιξη Μάθηµα: ηµόσια Οικονοµική ιδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου Μετά και το 4 ο πακέτο, πρέπει να στείλετε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ 1. Εισαγωγή Όπως έχουμε τονίσει, η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο προσδιορίζεται η τιμή ενός αγαθού απαιτεί κατανόηση των δύο δυνάμεων της αγοράς, δηλαδή της ζήτησης

Διαβάστε περισσότερα

Τα Οφέλη του Διεθνούς Εμπορίου και οι Επιπτώσεις ενός Εισαγωγικού Δασμού

Τα Οφέλη του Διεθνούς Εμπορίου και οι Επιπτώσεις ενός Εισαγωγικού Δασμού Τα Οφέλη του Διεθνούς Εμπορίου και οι Επιπτώσεις ενός Εισαγωγικού Δασμού - Σύμφωνα με την αρχή του συγκριτικού πλεονεκτήματος, οι χώρες που αντιμετωπίζουν διαφορετικό κόστος ευκαιρίας στην παραγωγή τωναγαθώνμπορούνναωφεληθούναπότηνεξειδίκευσηκαιτο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΝΑΜΗ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ (Παράδειγμα: ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ)

ΔΥΝΑΜΗ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ (Παράδειγμα: ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ) Θεωρήματα Οικονομικών της Ευημερίας (1) Οι ανταγωνιστικές αγορές συντονίζουν τις αποφάσεις των καταναλωτών και των παραγωγών εξασφαλίζοντας Pareto αποτελεσματικές κατανομές των παραγωγικών πόρων και των

Διαβάστε περισσότερα

10. Η επιδίωξη της μέγιστης χρησιμότητας αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της συμπεριφοράς του καταναλωτή στη ζήτηση αγαθών.

10. Η επιδίωξη της μέγιστης χρησιμότητας αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της συμπεριφοράς του καταναλωτή στη ζήτηση αγαθών. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 : Η ΖΗΤΗΣΗ Να σημειώσετε το σωστό ή το λάθος στο τέλος των προτάσεων: 1. Όταν η ζήτηση ενός αγαθού είναι ελαστική, η συνολική δαπάνη των καταναλωτών για το αγαθό αυτό μειώνεται καθώς αυξάνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ. Οι συναρτήσεις χρησιμότητας των ατόμων Α και Β είναι αντίστοιχα. και. και το αρχικό απόθεμα και.

ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ. Οι συναρτήσεις χρησιμότητας των ατόμων Α και Β είναι αντίστοιχα. και. και το αρχικό απόθεμα και. ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ Άσκηση 5 Οι συναρτήσεις χρησιμότητας των ατόμων Α και Β είναι αντίστοιχα u ( x, x ) = x + x 1 2 1 2 και u ( x, x ) = x + x 1 2 1 2 Ω = (2,0) Ω = (0,1) και το αρχικό απόθεμα και. Να προσδιοριστεί

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά - Ορισμός: Η αγορά ενός αγαθού είναι η διαδικασία (θεσμικό πλαίσιο) μέσω της οποίας έρχονται σε επικοινωνία οι αγοραστές και οι πωλητές του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

Α2. Α3. ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ Β1 28 29 Η

Α2. Α3. ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ Β1 28 29 Η ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson

Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος. Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Εξειδικευμένοι Συντελεστές Παραγωγής και Διανομή του Εισοδήματος Το Υπόδειγμα των Jones και Samuelson Διεθνές Εμπόριο και Διανομή του Εισοδήματος Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους το διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομική. Ενότητα 3: Ο καταναλωτής επιλέγει να μεγιστοποιήσει τη χρησιμότητά του. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη)

Μικροοικονομική. Ενότητα 3: Ο καταναλωτής επιλέγει να μεγιστοποιήσει τη χρησιμότητά του. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Μικροοικονομική Ενότητα 3: Ο καταναλωτής επιλέγει να μεγιστοποιήσει τη χρησιμότητά του Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ, ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΓΟΡΩΝ Κεφάλαιο 7 Οικονοµικά της ευηµερίας! Τα οικονοµικά της ευηµερίας εξετάζουν τους τρόπους µε τους οποίους η κατανοµή των πόρων επηρεάζει την ευηµερία

Διαβάστε περισσότερα

Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της

Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της προσφοράς προσδιορίζει την τιμή και την ποσότητα ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

Βαθμός 1 ου πακέτου. Βαθμός 2 ου πακέτου

Βαθμός 1 ου πακέτου. Βαθμός 2 ου πακέτου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Βασίλης Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου Μετά και το 4 ο πακέτο, πρέπει να στείλετε

Διαβάστε περισσότερα

www.arnos.gr κλικ στη γνώση Τιμολόγηση

www.arnos.gr κλικ στη γνώση Τιμολόγηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Τιμολόγηση Παράγοντες επηρεασμού της τιμής Στόχος της τιμολογιακής πολιτικής πρέπει να είναι ο καθορισμός μιας ιδανικής τιμής η οποία θα ικανοποιεί τόσο τους πωλητές όσο και τους αγοραστές.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 5 ο : Ο Προσδιορισμός των Τιμών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ασκήσεις 1. Οι συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς ενός αγαθού είναι: =20-2P και S =5+3P αντίστοιχα.

Διαβάστε περισσότερα

Αποτίμηση δημόσιων αγαθών

Αποτίμηση δημόσιων αγαθών : ορισμός Διάλεξη 5 Τα αμιγώς δημόσια αγαθά έχουν δύο βασικά χαρακτηριστικά Μη ανταγωνιστικάστην κατανάλωση Το κόστος για την κατανάλωση του αγαθού από ένα επιπλέον άτομο είναι μηδέν ή σχεδόν μηδέν. Αδυναμία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση, τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομίες κλίμακας, ατελής ανταγωνισμός και διεθνές εμπόριο 6-1

Οικονομίες κλίμακας, ατελής ανταγωνισμός και διεθνές εμπόριο 6-1 Οικονομίες κλίμακας, ατελής ανταγωνισμός και διεθνές εμπόριο 6-1 Επισκόπηση Τύποι οικονομιών κλίμακας Τύποι ατελούς ανταγωνισμού Ολιγοπώλιο και μονοπώλιο Μονοπωλιακός ανταγωνισμός Μονοπωλιακός ανταγωνισμός

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Στις παρακάτω 10 ερωτήσεις, να γράψετε τον αριθμό της κάθε ερώτησης στην εργασία σας και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Η κάθε σωστή απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013 2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013 2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013 2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου 1 ο Πακέτο Ασκήσεων. Απαντήσεις Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ Α Θεωρία Ζήτησης Ενός Αγαθού - Ανάλυση Συμπεριφοράς Καταναλωτή

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. ΜΕΡΟΣ Α Θεωρία Ζήτησης Ενός Αγαθού - Ανάλυση Συμπεριφοράς Καταναλωτή ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α Θεωρία Ζήτησης Ενός Αγαθού - Ανάλυση Συμπεριφοράς Καταναλωτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έννοια και Στόχοι της Μικροοικονομικής Θεωρίας 1. Γενικά...27 2. Το Πρόβλημα της Επιλογής...29 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Θεωρία

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 3. Προτιµήσεις. Ορθολογισµός στην οικονοµική. Σχέσεις προτιµήσεων

Διάλεξη 3. Προτιµήσεις. Ορθολογισµός στην οικονοµική. Σχέσεις προτιµήσεων Ορθολογισµός στην οικονοµική Διάλεξη 3 Προτιµήσεις!1 Υπόθεση συµπεριφοράς: Ένας λήπτης αποφάσεων επιλέγει πάντοτε τον πλέον προτιµώµενο συνδυασµό από το σύνολο των εναλλακτικών συνδυασµών που έχει στη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΝΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΝΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΝΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Βάλτε σε κύκλο το σωστό γράμμα: 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. 1. Ταυτόχρονη αύξηση της ζήτησης και της προσφοράς μπορεί να μη μεταβάλλει την ποσότητα ισορροπίας. Σ Λ Α. 2. Έστω δύο αγαθά

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 34 Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική

Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 34 Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 34 Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική Γραπτή Εργασία # 4 (Δημόσια Οικονομική) Ακαδ. Έτος: 2006-7 Οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του

Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007. Όνομα: Επώνυμο: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του Εξετάσεις Θεωρίας και Πολιτικής Διεθνούς Εμπορίου Ιούλιος 2007 Α Όνομα: Επώνυμο: Αριθμός Μητρώου: Έτος: Επιθυμώ να μην περάσω το μάθημα εάν η βαθμολογία μου είναι του 1. Η χώρα Α έχει 10.000 μονάδες εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμοσμένη Μίκρο 3. Market Failures. Καθηγητής Μιχαήλ Ζουμπουλάκης. Εφαρμοσμένη Μικρο 3 - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας- Μ. Ζουμπουλάκης

Εφαρμοσμένη Μίκρο 3. Market Failures. Καθηγητής Μιχαήλ Ζουμπουλάκης. Εφαρμοσμένη Μικρο 3 - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας- Μ. Ζουμπουλάκης Εφαρμοσμένη Μίκρο 3 Market Failures Καθηγητής Μιχαήλ Ζουμπουλάκης 1 Εφαρμοσμένη Μικρο 3 - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας- Μ. Ζουμπουλάκης Προβλήματα με το αόρατο χέρι (αποτυχίες της αγοράς) Οδηγούν οι ατομικές

Διαβάστε περισσότερα

Case 12: Προγραμματισμός Παραγωγής της «Tires CO» ΣΕΝΑΡΙΟ (1)

Case 12: Προγραμματισμός Παραγωγής της «Tires CO» ΣΕΝΑΡΙΟ (1) Case 12: Προγραμματισμός Παραγωγής της «Tires CO» ΣΕΝΑΡΙΟ (1) Ένα πολυσταδιακό πρόβλημα που αφορά στον τριμηνιαίο προγραμματισμό για μία βιομηχανική επιχείρηση παραγωγής ελαστικών (οχημάτων) Γενικός προγραμματισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΟΘ : ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2013

ΑΟΘ : ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2013 12 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΟΘ : ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2013 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο (µε 2ο, 3ο και 4ο) ΗΜΕΡΗΣΙΑ 9/2000 ΗΜΕΡΗΣΙΑ 6/2000 ΕΣΜΕΣ 2000 ΕΣΜΕΣ 1998 28. ίνονται οι συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Ανταγωνιστική Ισορροπία και Αποτελεσματικές κατά Pareto Κατανομές σε Ανταλλακτική Οικονομία

Γενική Ανταγωνιστική Ισορροπία και Αποτελεσματικές κατά Pareto Κατανομές σε Ανταλλακτική Οικονομία Γενική Ανταγωνιστική Ισορροπία και Αποτελεσματικές κατά Pareto Κατανομές σε Ανταλλακτική Οικονομία Βασικές Υποθέσεις (i) Οι αγορές όλων των αγαθών είναι τέλεια ανταγωνιστικές. Οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 2ο Η ελαστικότητα και οι εφαρμογές της

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 2ο Η ελαστικότητα και οι εφαρμογές της Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Τμήμα Τραπεζικής και Χρηματοοικονομικής Διοικητικής Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Χρηματοοικονομική Ανάλυση για Στελέχη» Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 2ο Η ελαστικότητα και οι εφαρμογές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015

ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. geeconomy@yahoo.com. Γ Ι Ω Ρ Γ Ο Σ Κ Α Μ Α Ρ Ι Ν Ο Σ Ο Ι Κ Ο Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ο Σ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 1 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2000 2015 ΑΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Στο παρόν είναι συγκεντρωµένες όλες σχεδόν οι ερωτήσεις κλειστού τύπου που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 1 Βρείτε την ισορροπία των ακόλουθων παιγνίων απαλείφοντας διαδοχικά τις κυριαρχούµενες στρατηγικές.

ΑΣΚΗΣΗ 1 Βρείτε την ισορροπία των ακόλουθων παιγνίων απαλείφοντας διαδοχικά τις κυριαρχούµενες στρατηγικές. ΑΣΚΗΣΗ 1 Βρείτε την ισορροπία των ακόλουθων παιγνίων απαλείφοντας διαδοχικά τις κυριαρχούµενες στρατηγικές. Α 1 Α 2 Α 3 Β 1 Β 2 Β 3 1, -1 0, 0-1, 0 0, 0 0, 6 10, -1 2, 0 10, -1-1, -1 Α 1 Α 2 Α 3 Β 1 Β

Διαβάστε περισσότερα

Προσφορά και κόστος. Κατηγορίες κόστους. Οριακό κόστος και µεγιστοποίηση του κέρδους. Μέσο κόστος. TC MC = q TC AC ) AC

Προσφορά και κόστος. Κατηγορίες κόστους. Οριακό κόστος και µεγιστοποίηση του κέρδους. Μέσο κόστος. TC MC = q TC AC ) AC Μέσο κόστος µέσο συνολικό κόστος (AC) 3 Προσφορά και κόστος µέσο µεταβλητό κόστος (AVC) µέσο σταθερό κόστος (AFC) Το µέσο σταθερό κόστος µειώνεται, διότι το συνολικό σταθερό κόστος κατανέµεται σε περισσότερη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους;

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους; Μάθημα: Εισαγωγή στα δημόσια οικονομικά Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Μαρία Καραμεσίνη Οι παρακάτω ερωτήσεις είναι οργανωτικές του διαβάσματος. Τα θέματα των εξετάσεων δεν εξαντλούνται σε αυτές, αλλά περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης

Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Τμήμα Τραπεζικής και Χρηματοοικονομικής Διοικητικής Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Χρηματοοικονομική Ανάλυση για Στελέχη» Οικονομικά για Νομικούς Μέρος 1ο Οι δυνάμεις της προσφοράς και

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Β.1 Διαπράττουμε το σφάλμα της σύνθεσης όταν θεωρούμε ότι: α. αυτό που ισχύει για ένα άτομο ισχύει μερικές φορές και για το σύνολο β. αυτό που ισχύει για ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Λύσεις 2. Ψ χ /Β χ = Ψ υ /Β υ 10 - ½ B X = 5 B X * = 10 Β Υ = 10

Λύσεις 2. Ψ χ /Β χ = Ψ υ /Β υ 10 - ½ B X = 5 B X * = 10 Β Υ = 10 Λύσεις 2 1. (α) Όταν η πρόσβαση στις λίµνες είναι ελεύθερη τότε ο κάθε ψαράς κοιτάζει την δικιά του σοδειά που είναι το µέσο προϊόν: Ψ χ /Β χ = 10 - ½ B X για την λίµνη Χ, και Ψ υ /Β υ = 5 για την λίµνη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ. Κεφάλαιο 12. Τα χαρακτηριστικά των µονοπωλιακών αγορών

ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ. Κεφάλαιο 12. Τα χαρακτηριστικά των µονοπωλιακών αγορών ΜΟΝΟΠΩΛΙΟ Κεφάλαιο 12 Τα χαρακτηριστικά των µονοπωλιακών αγορών! Μονοπώλιο είναι η κατάσταση στην οποία µια µόνο επιχείρηση εξυπηρετεί ολόκληρη την αγορά! Ο µονοπωλητής σε αντίθεση µε την ανταγωνιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 34 Ν. ΠΑΝΤΕΛΗ ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ & ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 1 ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 34 ΚΟΣΤΗ Ν.

Διαβάστε περισσότερα

10. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΕ

10. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΕ 10. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΕ Όπως είδαµε στην Ενότητα 9, οι ΑΞΕ µπορούν να έχουν πολλές θετικές επιδράσεις στις χώρες υποδοχής τους. Οι αναµενόµενες αυτές θετικές επιδράσεις τους οδηγούν συχνά στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΗ. Οι αγοραίες δυνάµεις της προσφοράς και ζήτησης

ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΗ. Οι αγοραίες δυνάµεις της προσφοράς και ζήτησης ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΖΗΤΗΣΗ Κεφάλαιο 4 Οι αγοραίες δυνάµεις της προσφοράς και ζήτησης! Προσφορά και Ζήτηση είναι οι πιο γνωστοί οικονοµικοί όροι! Η λειτουργία των αγορών προσδιορίζεται από δύο βασικές δυνάµεις,

Διαβάστε περισσότερα

Το Υπόδειγμα IS-LM. (1) ΗΚαμπύληIS (Ισορροπία στην Αγορά Αγαθών)

Το Υπόδειγμα IS-LM. (1) ΗΚαμπύληIS (Ισορροπία στην Αγορά Αγαθών) Το Υπόδειγμα IS-LM Νομισματική και Δημοσιονομική Πολιτική σε Κλειστή Οικονομία - Ταυτόχρονη Ανάλυση Μεταβολών της Ισορροπίας στην Αγορά Αγαθών και στην Αγορά Χρήματος => Υπόδειγμα IS-LM (1) ΗΚαμπύληIS

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονοµική Θεωρία

Μικροοικονοµική Θεωρία Μικροοικονοµική Θεωρία Ειδικά Θέµατα της Θεωρίας της Συµπεριφοράς του Καταναλωτή Το Συνολικό Αποτέλεσµα. Το Αποτέλεσµα Υποκατάστασης. Το Εισοδηµατικό Αποτέλεσµα. Κανονικά Αγαθά. Κατώτερα Αγαθά. Παράδοξο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι

Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Εισαγωγή στην Οικονομική Επιστήμη Ι Ελαστικότητα και Εφαρμογές Ελαστικότητα... μας επιτρέπει να αναλύσουμε την προσφορά και τη ζήτηση σε βάθος. αποτελεί μια μέτρηση για τον τρόπο με τον οποίο πόσοι παραγωγοί

Διαβάστε περισσότερα

Αποτροπή Εισόδου και Οριακή Τιμολόγηση

Αποτροπή Εισόδου και Οριακή Τιμολόγηση Αποτροπή Εισόδου και Οριακή Τιμολόγηση - Στη βραχυχρόνια περίοδο, υποθέτουμε ότι το πλήθος των επιχειρήσεων που συμμετέχουν στην αγορά ενός αγαθού παραμένει σταθερό. - Αντίθετα, στη μακροχρόνια περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

4.1 Ζήτηση εργασίας στο βραχυχρόνιο διάστημα - Ανταγωνιστικές αγορές

4.1 Ζήτηση εργασίας στο βραχυχρόνιο διάστημα - Ανταγωνιστικές αγορές 4. ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ). ΖΗΤΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ζήτηση εργασίας στο σύνολο της οικονομίας ορίζεται ως ο αριθμός εργαζομένων που οι επιχειρήσεις επιθυμούν να απασχολούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΖΗΤΗΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ 1 Δίνεται ο παρακάτω πίνακας : Α. Να σχεδιάσετε την καμπύλη ζήτησης Β. Να βρεθεί η εξίσωση ζήτησης Γ.

ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΖΗΤΗΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ 1 Δίνεται ο παρακάτω πίνακας : Α. Να σχεδιάσετε την καμπύλη ζήτησης Β. Να βρεθεί η εξίσωση ζήτησης Γ. ΕΞΙΣΩΣΕΙΣ ΖΗΤΗΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ 1 Δίνεται ο παρακάτω πίνακας : ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΙ P Α 24 80 Β 35 64 Γ 45 50 Δ 55 36 Ε 60 29 Ζ 70 14 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 0 10 20 30 40 50 60 70 80 Α. Να σχεδιάσετε την καμπύλη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Θεωρία Χρησιµότητας και Συµπεριφοράς του Καταναλωτή

ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Θεωρία Χρησιµότητας και Συµπεριφοράς του Καταναλωτή ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Θεωρία Χρησιµότητας και Συµπεριφοράς του Καταναλωτή Εισαγωγή: Όπως γνωρίζουµε, το οικονοµικό πρόβληµα εστιάζεται στην αποτελεσµατική κατανοµή των ανεπαρκών οικονοµικών πόρων στις εναλλακτικές

Διαβάστε περισσότερα

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια

4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 4. Τιμές και συναλλαγματική ισοτιμία μακροχρόνια 1. Ο νόμος της μιας τιμής και η ισοδυναμία των αγοραστικών δυνάμεων (ΙΑΔ) 2. Η νομισματική προσέγγιση της συναλλαγματικής ισοτιμίας 3. Ερμηνεύοντας τα εμπειρικά

Διαβάστε περισσότερα

MEDIcash: Η Φιλοσοφία του προγράμματος

MEDIcash: Η Φιλοσοφία του προγράμματος MEDIcash: Η Φιλοσοφία του προγράμματος 1. Προσφέρει οικονομική ενίσχυση έναντι του υψηλού κόστους νοσηλείας, σε περίπτωση που ο ασφαλισμένος χρειαστεί να νοσηλευτεί ή να χειρουργηθεί 2. Αποτελεί συμπληρωματική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Κεφάλαιο 11 Τα χαρακτηριστικά των ανταγωνιστικών αγορών! Τα κύρια χαρακτηριστικά των ανταγωνιστικών αγορών είναι: " Στην αγορά συµµετέχουν πολλοί αγοραστές και πωλητές

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική - Μικροοικονομική

Μακροοικονομική - Μικροοικονομική Μακροοικονομική Μικροοικονομική Η Μακροοικονομική είναι ο κλάδος της Οικονομικής Επιστήμης που ασχολείται με τη μελέτη του οικονομικού συστήματος στο σύνολό του ή μεγάλων επιμέρους τομέων του Η Μικροοικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1: ΛΟΓΟΙ ΥΠΑΡΞΗΣ ΤΟΥ ΙΕΘΝΟΥΣ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΠΟΛΥΤΟΥ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΟΣ

ΕΝΟΤΗΤΑ 1: ΛΟΓΟΙ ΥΠΑΡΞΗΣ ΤΟΥ ΙΕΘΝΟΥΣ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΠΟΛΥΤΟΥ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΟΣ Πρόκειται για τµήµα των σηµειώσεων (περίπου το 20%) για το test δεξιοτήτων στην ύλη της διεθνούς οικονοµικής ΕΝΟΤΗΤΑ 1: ΛΟΓΟΙ ΥΠΑΡΞΗΣ ΤΟΥ ΙΕΘΝΟΥΣ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΑΠΟΛΥΤΟΥ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΥ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ζητουμένη Ποσότητα Qd. Τιμή Ρ. Καμπύλη ζήτησης. 0 20000 40000 60000 80000 100000 Ποσότητα Κιλά Q

Ζητουμένη Ποσότητα Qd. Τιμή Ρ. Καμπύλη ζήτησης. 0 20000 40000 60000 80000 100000 Ποσότητα Κιλά Q ΚΕΦ. 4 ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΙΜΩΝ Η τιμή είναι η χρηματική αξία ανταλλαγής ενός αγαθού. Αποτελεί μέτρο σύγκρισης του καταναλωτή με άλλα παρόμοια προϊόντα που κυκλοφορούν στην αγορά. Πολλές φορές τον επιρεάζει στη

Διαβάστε περισσότερα

1. Επιλογή Διαφημιστικής Δαπάνης στη Μονοπωλιακή Αγορά

1. Επιλογή Διαφημιστικής Δαπάνης στη Μονοπωλιακή Αγορά 1. Επιλογή Διαφημιστικής Δαπάνης στη Μονοπωλιακή Αγορά 1Α. Δελεαστική Διαφήμιση στη Μονοπωλιακή Αγορά - Έστω ότι η αγορά ενός αγαθού είναι μονοπωλιακή και η διαφήμιση του προϊόντος είναι δελεαστική δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

6. Το Υπόδειγμα των Επικαλυπτόμενων Γενεών: Ανταλλαγή I

6. Το Υπόδειγμα των Επικαλυπτόμενων Γενεών: Ανταλλαγή I 6. Το Υπόδειγμα τν Επικαλυπτόμενν Γενεών: Ανταλλαγή I 6.. Ερτήσεις Σχολιάστε την εγκυρότητα τν παρακάτ προτάσεν. Αν πιστεύετε ότι μια πρόταση είναι σστή κάτ από ορισμένες προϋποθέσεις τότε να αναφέρετε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Δ.Α.Π.-Ν.Δ.Φ.Κ. ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ www.dap-papei.gr 1 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομία. 1 ο εξάμηνο

Μικροοικονομία. 1 ο εξάμηνο Μικροοικονομία 1 ο εξάμηνο ΘΕΩΡΙΑ ΚΟΣΤΟΥΣ Συνολικό Κόστος (TC): Το χρηματικό ποσό που απαιτείται για την απόκτηση όλων των εισροών. Συνολικό Σταθερό Κόστος (TFC ή πάγια έξοδα): Το χρηματικό ποσό που δαπανά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΕΟΝΑΣΜΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ

ΠΛΕΟΝΑΣΜΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ ΠΛΕΟΝΑΣΜΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΟΥ Κεφάλαιο 4 Επιχειρήσεων Ε. Σαρτζετάκης 1 Πλεόνασµα Καταναλωτή! Η καµπύλη ζήτησης δείχνει τις ανώτερες τιµές που ο καταναλωτής είναι πρόθυµος να πληρώσει για διαφορετικές

Διαβάστε περισσότερα

(1 ) (1 ) S ) 1,0816 ΘΕΜΑ 1 Ο

(1 ) (1 ) S ) 1,0816 ΘΕΜΑ 1 Ο ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Α ΤΟΜΟΥ ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Για τον υπολογισμό της τρέχουσας συναλλαγματικής ισοτιμίας του ( /$ ) θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τη σχέση ισοδυναμίας των επιτοκίων. Οπότε: Για

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικό Πρόβλημα &

Οικονομικό Πρόβλημα & Οικονομικό Πρόβλημα & Οικονομική Επιστήμη Ανεπάρκεια Σπανιότητα Οικονομική επιστήμη Πως κατανέμονται οι διαθέσιμοι πόροι για την ικανοποίηση των αναγκών Περιορισμένοι Εργασία Κεφάλαιο Απεριόριστες Πρώτες

Διαβάστε περισσότερα

Κίνηση σε φθηνότερη διαδροµή µε µη γραµµικό κόστος

Κίνηση σε φθηνότερη διαδροµή µε µη γραµµικό κόστος υποδο?ών?εταφράζεταισε?ίαγενικότερηεξοικονό?ησηπαραγωγικώνπόρωνγιατηκοινωνία. τεχνικέςυποδο?ές,όπωςείναιαυτοκινητόδρο?οι,γέφυρεςκ.λ.π.ηκατασκευήτέτοιων Μιααπ τιςβασικέςλειτουργίεςτουκράτουςείναιοεφοδιασ?όςτηςκοινωνίας?εβασικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2008

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2008 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Για τις προτάσεις από Α.1 µέχρι και Α.5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

3. Δημόσια αγαθά και ιδιωτικά αγαθά που παρέχονται από το Δημόσιο

3. Δημόσια αγαθά και ιδιωτικά αγαθά που παρέχονται από το Δημόσιο 3. Δημόσια αγαθά και ιδιωτικά αγαθά που παρέχονται από το Δημόσιο (α) Ορισμός Δημοσίων αγαθών. 4 Δημόσια είναι τα αγαθά που ικανοποιούν κοινωνικές ή συλλογικές ανάγκες π.χ. η εθνική άμυνα, ένα αντιπλημμυρικό

Διαβάστε περισσότερα

εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα.

εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα. Μονοπώλιο Μια επιχείρηση θεωρείται ότι ένα µονοπώλιο, εάν είναι ο µοναδικός πωλητής του προϊόντος Το προϊόν της, δεν έχει στενά υποκατάστατα ρ ης, χ. Πως δηµιουργούνται τα µονοπώλια Ο βασικός λόγος ύπαρξης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α κ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Β Α.1. Να χαρακτηρίσετε ΣΩΣΤΗ ή ΛΑΘΟΣ καθεµία από τις παρακάτω προτάσεις. Α.1.1. Η ουσία του οικονοµικού προβλήµατος των κοινωνιών οφείλεται στην έλλειψη χρηµατικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξεταστική περίοδος Σεπτεμβρίου Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος, Γεωργία Καπλάνογλου ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

5. Πακέτα Φροντίδας στο Σπίτι

5. Πακέτα Φροντίδας στο Σπίτι 5. Πακέτα Φροντίδας στο Σπίτι Αν θέλετε να μείνετε στο σπίτι σας καθώς γερνάτε, αλλά χρειάζεστε κάποια βοήθεια με δουλειές όπως καθάρισμα και προετοιμασία γευμάτων, ή με τη μεταφορά, έτσι ώστε να μπορείτε

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα Τρίτο -Ασκήσεις Μικροοικονοµικής (Ζήτηση)

Μάθηµα Τρίτο -Ασκήσεις Μικροοικονοµικής (Ζήτηση) Μάθηµα Τρίτο -Ασκήσεις Μικροοικονοµικής (Ζήτηση) Όταν σχεδιάζουµε την ατοµική καµπύλη ζήτησης ενός αγαθού, ποιο από τα παρακάτω δε διατηρείται σταθερό: Α. Το ατοµικό χρηµατικό εισόδηµα Β Οι τιµές των άλλων

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Αιγαίου Σχολή Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας Και Επικοινωνίας

Πανεπιστήμιο Αιγαίου Σχολή Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας Και Επικοινωνίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Σχολή Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας Και Επικοινωνίας Ψηφιακό Περιεχόμενο & Ηλεκτρονικό Εμπόριο (Δ εξάμηνο) Διάλεξη # 7η: Marketing και Διαδίκτυο Το «προϊόν» της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 202-20 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου ο Πακέτο Ασκήσεων Απαντήσεις Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα