Τμήμα ΧΒΡΠ Άμυνας 401 ΓΣΝΑ [ ] [ 6,000 θάνατοι (95% ευρισκομένων στο κτίριο); 350 τραυματίες

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τμήμα ΧΒΡΠ Άμυνας 401 ΓΣΝΑ [210-7494714] [E-mail: igalatas@yahoo.com] 6,000 θάνατοι (95% ευρισκομένων στο κτίριο); 350 τραυματίες"

Transcript

1 Τμήμα ΧΒΡΠ Άμυνας 401 ΓΣΝΑ [ ] [ Τεύχος 2 d Ιανουάριος / Φεβρουάριος 2006 ΣΕΝΑΡΙΟ 7: ΧΗΜΙΚΗ ΕΠΙΘΕΣΗ ΑΕΡΙΟ ΝΕΥΡΩΝ Απώλειες υγείας Καταστροφή δομών Εκκένωση/Μεταφορά ατόμων Μόλυνση Οικονομικές επιπτώσεις Πιθανότητα πολλαπλών επεισοδίων Χρονοδιάγραμμα αποκατάστασης 6,000 θάνατοι (95% ευρισκομένων στο κτίριο); 350 τραυματίες Ελάχιστες, πέραν της μόλυνσης Ναι Εκτεταμένη $300 εκατομμύρια δολάρια Εκτεταμένη 3 έως 4 μήνες Γενικά Το sarin είναι χημικό πολεμικό όπλο γνωστό ως αέριο νεύρων. Τα αέρια νεύρων είναι οι πλέον τοξικές και ταχέως δρώσες από τις γνωστές χημικές ενώσεις. Πρόκειται για ένα διαυγές, άχρωμο και χωρίς γεύση υγρό που όταν είναι σε καθαρή μορφή δεν έχει οσμή. Όμως το sarin μπορεί να εξαερωθεί μεταβαλλόμενο σε ατμό και να διαχυθεί στο περιβάλλον. Το sarin είναι γνωστό και ως GB. Στο παρόν σενάριο, η τρομοκρατική οργάνωση κατασκευάζει έξι συσκευές ψεκασμού και με αυτές απελευθερώνει ατμούς sarin στο σύστημα εξαερισμού 3 μεγάλων κτιρίων γραφείων σε μια μητροπολιτική περιοχή. Η χημική ουσία σκοτώνει το 95% των ανθρώπων που είναι μέσα στα κτίρια αυτά και σκοτώνει ή προκαλεί συμπτώματα σε πολλούς από τους πρώτους ανταποκριτές. Επίσης, ένα ποσοστό του παράγοντα διαφεύγει από το σύστημα εξαερισμού της οροφής και δημιουργεί ένα μολυσμένο νέφος που κινείται με τη φορά του ανέμου. Χάριν υπολογισμού, θεωρείται ότι σε κάθε κτίριο υπηρετούν περίπου άτομα (δηλ. 20 όροφοι επί 100 εργαζομένους ανά όροφο) ενώ στην γύρω περιοχή υπολογίστηκε πυκνότητα κατοίκων της τάξεως των ατόμων ανά τετραγωνικό μίλι (το 1/10 της συνολικής πυκνότητας πληθυσμού στην περιοχή της πλατείας Times Suare, στο κέντρο της Ν. Υόρκης). Δυναμική γεγονότων Η επίθεση θα απαιτήσει 6μηνο προπαρασκευή, συμπεριλαμβανομένης της τοποθέτησης των ψεύτικων θυρωρών στα σημεία της επίθεσης, της αποστολής του χημικού παράγοντα και της κατασκευής των συστημάτων ψεκασμού. Η πραγματική επίθεση θα διαρκέσει λιγότερο από 10 λεπτά. Οι πρώτοι ανταποκριτές αναμένεται να προσεγγίσουν τον χώρο της προσβολής εντός 10 έως 15 λεπτών. Για να είναι επιτυχημένη η επίθεση πρέπει να πληρούνται και ορισμένες μετεωρολογικές συνθήκες όπως ταχύτητα ανέμου, θερμοκρασία και υγρασία περιβάλλοντος. 1

2 Δευτερογενή γεγονότα Ως αποτέλεσμα του πανικού που θα επικρατήσει στους δρόμους θα προκληθούν αναρίθμητοι τραυματισμοί από πτώσεις και συνθλίψεις. Θα γίνουν επίσης πολλά τροχαία ατυχήματα στους γύρω δρόμους. Βασικές επιπτώσεις Εκτιμώντας ότι σε κάθε κτίριο εργάζονται περίπου άτομα ανά κτίριο το σύνολο των θανάτων θα αγγίξει περίπου τα (95%) άτομα ενώ θα υπάρξουν περίπου 300 τραυματισμοί συμπεριλαμβανομένων και ατόμων από το Εθνικό Κέντρο Άμεσης Βοήθειας και τους πυροσβέστες/αστυνομικούς που θα ανταποκριθούν στο γεγονός. Οι ασθενείς με σπασμούς διαρκείας θα υποστούν μόνιμη βλάβη του κεντρικού νευρικού συστήματος υπολογίζονται περίπου 350 ασθενείς στην κατηγορία αυτή (300 μέσα στα κτίρια και 50 έξω από αυτά). Θα προκληθούν επίσης θάνατοι και τραυματισμοί από πτώσεις και συνθλίψεις κατά την προσπάθεια διαφυγής και τον πανικό που θα επικρατεί στους δρόμους αλλά και στα τροχαία ατυχήματα που θα προκληθούν. Δεν θα υπάρξουν άμεσες καταστροφές στις δομές αλλά θα μολυνθεί το εσωτερικό και ο εξοπλισμός των κτιρίων. Τα 3 κτίρια και το περιεχόμενο τους θα υποστούν πλήρη καταστροφή λόγω της απολύμανσης που θα ακολουθήσει και/ή των ψυχολογικών επιπτώσεων που θα είναι απαγορευτική για μελλοντική τους νέα χρήση. Παρά ταύτα, ο αερισμός και το πλύσιμο των επιφανειών θα απολυμάνει επαρκώς το κτίριο πλην όμως μάλλον δεν πρόκειται να χρησιμοποιηθεί εκ νέου. Θα παρατηρηθεί συμφόρηση επικοινωνιών (σταθερής και κινητής τηλεφωνίας) σε τοπικό επίπεδο ενώ πληθώρα «ανησυχούντων υγιών» θα κατακυριεύσει το σύστημα υγείας. Η απώλεια 3 πληρωμάτων πυροσβεστών και 3 πληρωμάτων ΕΚΑΒ θα έχει επιπτώσεις σε άλλα γεγονότα σε βραχύ πλαίσιο χρόνου. Το κόστος της απολύμανσης και της συνολικής αποκατάστασης στα 3 κτίρια θα κοστίσει περίπου 300 εκατομμύρια δολάρια. Οι επιχειρήσεις που στεγάζονταν στα κτίρια μάλλον δεν θα ανοίξουν εκ νέου και είναι πιθανόν να υπάρξει εθνική οικονομική επιβάρυνση με πρόσθετο πρόβλημα την απώλεια της εμπιστοσύνης των καταναλωτών. Οι επιζήσαντες θα αναρρώσουν μετά παρέλευση 4-6 εβδομάδων ενώ τα επίπεδα της χολινεστεράσης θα αποκατασταθούν εντός 3-4 μηνών. Οι ασθενείς που είχαν εκδηλώσει σπασμούς για μεγάλο χρονικό διάστημα μάλλον θα έχουν υποστεί μόνιμη νευρολογική βλάβη. Ενεργοποίηση βάσει αποστολής: Πρόληψη/Αποτροπή/Προστασία Επείγουσα εκτίμηση/διάγνωση Αποτροπή εισαγωγής των χημικών ουσιών, συναρμολόγησης των όπλων και αναγνώρισης της περιοχής-στόχου. Προς αποφυγή της απώλειας των πρώτων ανταποκριτών απαιτείται ταχύτατη αναγνώριση της φύσεως της επίθεσης. Ενέργειες: ανίχνευση χημικής ουσίας, εκτίμηση κινδύνου, πρόβλεψη, παρακολούθηση και δειγματοληψία. Επείγουσα αντιμετώπιση /Αντίδραση Ενέργειες: συναγερμός, ενεργοποίηση, προστασία ειδικών πληθυσμών, διάθεση πόρων και χειρισμός αιτήσεων βοήθειας, ενημέρωση του κοινού. 2

3 Αντιμετώπιση περιστατικού /Κινδύνου Ενέργειες: απομόνωση περιοχής, καθορισμός κινδύνου, ενεργοποίηση σταθμού διοικήσεως περιστατικού, διατήρηση περιοχής συμβάντος, απολύμανση διασωστών, παρακολούθηση περιοχής. Προστασία κοινού Φροντίδα θυμάτων Διερεύνηση Ανασυγκρότηση Θα απαιτηθεί εκκένωση πληθυσμού και/ή χρήση καταφυγίων για τα άτομα που είναι στην πορεία του μολυσμένου νέφους. Δεκάδες χιλιάδες άτομα θα απαιτηθεί να τεθούν υπό παρακολούθηση και να απολυμανθούν προκειμένου να τους επιτραπεί να εγκαταλείψουν τα κτίρια. Εκατοντάδες θα πρέπει να νοσηλευτούν σε νοσοκομεία. Αναζήτηση και σύλληψη υπόπτων, έλεγχος του σημείου προσβολής, εγκληματολογική διερεύνηση. Πτώματα και επιφάνειες που μολύνθηκαν θα πρέπει να απολυμανθούν. Τα κτίρια θα υποστούν λίγες βλάβες εξ αιτίας της επίθεσης. Η απολύμανση ορισμένων υλικών μπορεί να είναι δυσχερής ή αδύνατη. Όμως παρά την απολύμανση, θα είναι σημαντικές οι ψυχολογικές επιπτώσεις στη μελλοντική χρήση των κτιρίων. ΗΠΑ: ΕΠΙΤΥΧΗΣ ΔΟΚΙΜΗ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΡΙΚΙΝΗΣ ΣΕ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ Η επιστημονική ανακάλυψη ερευνητών στο Β. Τέξας μπορεί να αποτελέσει μια από τις μεγαλύτερες επιτυχίες στον αγώνα κατά της βιοτρομοκρατίας. Επιστήμονες στο University of Texas Southwestern Medical Center ανάπτυξαν ένα εμβόλιο που προσφέρει προστασία έναντι της ρικίνης και η πρώτη χορήγηση του σε ανθρώπους ήταν επιτυχής. Η ρικίνη είναι μια θανατηφόρος τοξίνη που προέρχεται από το φυτό από το οποίο παράγεται το καστορέλαιο. ΓΕΡΜΑΝΙΑ: Η ΕΠΙΘΕΣΗ ΜΕ ΒΡΩΜΙΚΗ ΒΟΜΒΑ ΕΙΝΑΙ ΘΕΜΑ ΧΡΟΝΟΥ Ο Γερμανός Υπουργός Εσωτερικών Wolfgang Schaeuble υπεύθυνος των αντιτρομοκρατικών δυνάμεων δήλωσε σε πολύ πρόσφατη συνέντευξη του στην εβδομαδιαία εφημερίδα Welt am Sonntag ότι, σύμφωνα με τις Γερμανικές υπηρεσίες πληροφοριών, η χρήση βρώμικης βόμβας από τους τρομοκράτες δεν είναι πλέον πιθανότητα αλλά θέμα χρόνου. Η δήλωση αυτή προκάλεσε την αντίδραση του Καθηγητή Rold Tophoven επικεφαλής του Essen Insitute on Terrorism Studies που κατηγόρησε, μέσω της εφημερίδας Berliner Morgenpost τον Υπουργό ότι σπέρνει τον τρόμο χωρίς λόγο ενώ συμπλήρωσε ότι προς το παρόν οι τρομοκράτες δεν διαθέτουν την απαραίτητη τεχνογνωσία. 3

4 ΗΠΑ: ΔΙΚΤΥΟ ΚΑΜΕΡΩΝ ΣΤΟ ΣΙΚΑΓΟ Ο Δήμαρχος Daley του Σικάγου ανακοίνωσε πρόγραμμα σύμφωνα με το οποίο κάθε νόμιμη επιχείρηση στην πόλη που λειτουργεί για περισσότερες από 12 ώρες ημερησίως θα πρέπει να εγκαταστήσει εσωτερικές και εξωτερικές κάμερες παρακολούθησης. Πριν από 2 χρόνια, με κρατική επιχορήγηση 5.1 εκατομμυρίων δολαρίων, είχαν εγκατασταθεί στην πόλη 250 κάμερες σε περιοχές υψηλού κινδύνους και είχαν διασυνδεθεί με τις υπάρχουσες κάμερες του κέντρου άμεσης βοήθειας (911) και με λογισμικό εντοπισμού «ύποπτης και ασυνήθους συμπεριφοράς». Με το τρέχον πρόγραμμα «Operation Virtual Shield» ο Δήμαρχος σχεδιάζει να αναπτύξει δίκτυο οπτικών ινών μήκους μιλίων στο οποίο θα υπάρχουν και ανιχνευτές παρακολούθησης των αποθεμάτων νερού της πόλης και της παρουσίας χημικών και βιολογικών όπλων. ΗΠΑ: ΝΕΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΟΠΛΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ ΓΙΑ ΤΟΥ SUPER BOWL Η εταιρεία MSA σε συνεργασία με την 51 st Weapons of Mass Destruction Civil Support Team ανακοίνωσαν ότι θα κάνουν χρήση ενός νεότατου συστήματος ανίχνευσης κατά τη διάρκεια του Super Bowl XL στο Detroit, Mi. To μικρό και συμπαγές σύστημα MSA SAFESIDE Wireless Multi-Threat Detection System, μπορεί να παρακολουθεί και να ανιχνεύει ταυτόχρονα μέχρι 6 διαφορετικά όπλα μαζικής καταστροφής (χημικές πολεμικές ουσίες, ακτινοβολίαγ, πτητικές οργανικές ενώσεις, τοξικές βιομηχανικές χημικές ουσίες, εύφλεκτα αέρια και ένδεια οξυγόνου), και να παρέχει τα σχετικά δεδομένα μέσω ασυρμάτου δικτύου. ΗΠΑ: ΑΣΚΗΣΗ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΕΠΙΘΕΣΗ ΜΕ ΑΝΘΡΑΚΑ Πρόσφατα έγινε στο Grendale Civic Auditorium (στην ευρύτερη περιοχή του Los Angeles) μεγάλη άσκηση εξομοίωσης βιοτρομοκρατικής επίθεσης με άνθρακα. Ο υπεύθυνος της άσκησης Dr Jonathan Fielding δήλωσε χαρακτηριστικά: «Οι άνθρωποι συχνά ρωτούν «Είστε προετοιμασμένοι ;» - αυτή όμως δεν είναι η σωστή ερώτηση. Καλύτερα θα έπρεπε να ρωτούν «Είστε σήμερα καλύτερα προετοιμασμένοι απ ότι χθες ; Αύριο θα είστε καλύτερα προετοιμασμένοι απ ότι είστε σήμερα ;» - αυτή είναι η σωστή ερώτηση και νομίζω ότι η απάντηση είναι «ναι». Στην άσκηση συμμετείχαν περισσότεροι από εθελοντές που έφεραν ειδικά έντυπα στο οποία ήταν σημειωμένη η τρέχουσα κατάσταση της υγείας τους. Με βάση τα έντυπα αυτά γινόταν και η διαλογή των περιστατικών και η παραπομπή τους στη συνέχεια για τη λήψη της κατάλληλης αγωγής που επίσης σημειωνόταν στα ειδικά έντυπα. Οι ασκούμενοι έφεραν και ειδικούς βομβητές χειρός (σαν και αυτούς που χρησιμοποιούνται στους μαραθώνιους) που κατέγραφαν την συνεχώς αυξανόμενη προσέλευση «ασθενών». Ο στόχος της άσκησης (που τελικά επιτεύχθηκε) ήταν η διεκπεραίωση ατόμων σε μια ώρα. Εκτιμάται ότι ασκήσεις αυτού του είδους και έκτασης θα μπορούσαν να γίνουν και στην Ελλάδα με συνεργασία των Υπουργείων Παιδείας και Υγείας. ΗΠΑ: ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΑΝ ΟΙ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΕΣ ΝΑ ΚΑΤΑΛΑΒΟΥΝ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΣΑΣ ; Σύμφωνα με μελέτη που εκπονήθηκε από το Institute for Human Infections and Immunity του University of Texas Medical Branch στο Galveston του Τέξας, οι ειδικοί σε θέματα ασφαλείας θα πρέπει να είναι προετοιμασμένοι να αντιμετωπίσουν ένα ευρύτερο φάσμα βιοτρομοκρατικών απειλών. Η έρευνα για τα βιολογικά όπλα έχει επικεντρώσει σε 4

5 παραδοσιακούς βιολογικούς παράγοντες όπως ο άνθρακας και η ευλογιά. Αλλά η εστίαση αυτή είναι επικίνδυνη στενή καθώς οι νέες τεχνολογίες θα μπορούσαν να καταληφθούν από τρομοκράτες με σκοπό τον έλεγχο των γονιδίων, του ανοσιακού συστήματος και γιατί όχι του εγκεφάλου. Η μελέτη επισημαίνει ότι οι τεχνολογίες διπλών δυνατοτήτων δηλαδή εκείνες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν εποικοδομητικά αλλά και βλαπτικά για τον άνθρωπο, θα πρέπει να επανεκτιμώνται συνεχώς και αναλόγως των προόδων της βιοτεχνολογίας. Προτείνεται επίσης η ενδυνάμωση του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης και η δημιουργία φαρμάκων και εμβολίων που θα παρέχουν προστασία έναντι διαφορετικών παραγόντων. Ιδιαίτερη επισήμανση έγινε για το θέμα των βιο-ρυθμιστών (bioregulators) των μικρών βιολογικώς ενεργών οργανικών συστατικών που μπορούν να ρυθμίσουν διαφορετικά συστήματα ενός οργανισμού. Οι τρομοκράτες μπορεί επίσης να επιχειρήσουν να χρησιμοποιήσουν νέες τεχνολογίες όπως η συνθετική βιολογία που στοχεύει στην κατασκευή οργανισμών που μπορούν να ανιχνεύσουν ή παράγουν χημικές ουσίες ή να επιτελέσουν άλλες λειτουργίες και η παρεμβολή στο RNA, μια τεχνική που επιτρέπει στους επιστήμονες να ελέγχουν με ευκολία την έκφραση των γονιδίων. Όλα αυτά θα πρέπει να προβληματίσουν και ίσως πίσω από κάθε νέα ανακάλυψη ή εφαρμογή στον τομέα της υγείας και της βιολογίας θα πρέπει να αναζητούμε πιθανές σκοτεινές πλευρές και χρήσεις. ΗΠΑ: ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΑΠΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΟΠΛΩΝ Ο Καθηγητής Bradley Fahlman και ομάδα 6 φοιτητών του είναι αφοσιωμένοι στην εύρεση τρόπων πρόληψης ενός μελλοντικού χημικού πολέμου με τη χρήση νανο-σωματιδίων (nanoparticles). Προσανατολίζονται στον σχεδιασμό ανιχνευτών που θα μπορούν να ανιχνεύουν ελαχιστότατες ποσότητες χημικών πολεμικών όπλων και να τις απενεργοποιούν. Στη μελέτη περιλαμβάνεται και η προσπάθεια δημιουργίας νανο-σωματιδίων από φτηνά καθημερινά υλικά. ΗΠΑ: ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΕΠΙΘΕΣΗΣ Τον Φεβρουάριο 2006 αποκαλύφθηκε μέσω του τύπου (New York Times), από το Πεντάγωνο η ύπαρξη μιας ειδικής μονάδας που διαθέτει εξειδικευμένα ρομπότ ικανά να διενεργήσουν διερεύνηση στο σημείο «0» της πυρηνικής προσβολής. Η μονάδα αυτή συστήθηκε για πρώτη φορά το 2000 και αποτελείται από πυρηνικούς ειδικούς εξοπλισμένους με ειδικά διαμορφωμένα ρομπότ τα οποία μπορούν να συλλέξουν δείγματα και να κάνουν αναλύσεις στο κέντρο της επίθεσης μετά από έκρηξη πυρηνικού όπλου ή βρώμικης βόμβας. Η ομάδα αυτή μπορεί να αναλάβει έργο τόσον εντός των ΗΠΑ όσο και στο εξωτερικό. ΗΠΑ: ΤΑ ΟΠΛΑ ΜΑΖΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΥΡΙΟ Οι υπερ-ιοί μετά μηχανική βιογενετική παρέμβαση, οι θανατηφόροι χημικοί παράγοντες που είναι σχεδιασμένοι να παραμένουν στην ατμόσφαιρα επί αρκετές ώρες και οι στρατιές αυτονόμων λογισμικών με την ονομασία «Cyber Bots» αντιπροσωπεύουν λίγες μόνον από τις μελλοντικές απειλές που θα είναι τεχνολογικά εφικτές κατά την επόμενη δεκαετία (σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της αντικατασκοπίας των Ηνωμένων Πολιτειών. Οι επιθέσεις στον κυβερνοχώρο δεν θεωρούνται προς το παρόν ότι ανήκουν στα όπλα μαζικής καταστροφής. Όμως οι πολιτικές και στρατιωτικές δομές ολοένα και περισσότερο στηρίζονται σε υπολογιστικά δίκτυα ακόμη και για τις πλέον βασικές λειτουργίες τους με αποτέλεσμα να αποτελούν πιθανό στόχο τρομοκρατικής επίθεσης ή επίθεσης από εχθρική χώρα. Ήδη χώρες όπως η Κίνα και η Β. Κορέα χρησιμοποιούν κρατικούς hackers που προετοιμάζουν το έδαφος για ένα «ψηφιακό Perl Harbor» σε περίπτωση σύγκρουσης με τις ΗΠΑ. Κινέζοι hackers που 5

6 εκτιμάται ότι εργάζονται για την κυβέρνηση της Κίνας έχουν εξαπολύσει αναρίθμητες κυβερνοεπιθέσεις εναντίων στρατιωτικών και πολιτικών στόχων στις ΗΠΑ με σκοπό τη συλλογή πληροφοριών. Οι εν λόγω επιθέσεις με την κωδική ονομασία «Titan Rain» έχουν προκαλέσει ιδιαίτερη ανησυχία στις ΗΠΑ, όπως πρόσφατα δήλωσε ο Alan Paller, Δντής του SANS Institute. ΙΝΤΕΡΝΕΤ: ΟΙ MUJAHIDEEN ΒΕΛΤΙΩΝΟΥΝ ΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ Μετά τον πόλεμο του Αφγανιστάν, οι δικτυακοί τόποι των Mujahideen από περίπου 100 την εποχή εκείνη έχουν πλησιάσει σήμερα τις αρκετές χιλιάδες. Ένα από τα πλέον σημαντικά αντικείμενα τους είναι οι εξελίξεις στον τομέα του ηλεκτρονικού πολέμου. Για παράδειγμα στο «jihadi hacker forum» [www.alghorabaa.net/forums] υπάρχουν ενότητες όπως «διεισδύοντας σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές», «εύκολες μέθοδοι διείσδυσης σε servers ενός intranet» αλλά και «πως να κλέψετε συνθηματικά», «πως να αποκαλύψετε τα συνθηματικά κάτω από τους αστερίσκους», «πως να προστατέψετε τους εαυτούς σας από μια επίθεση», «μπορεί να σας συλλάβουν μέσω των σας ;». Υπάρχει επίσης ένα ολόκληρο βιβλίο 344 σελίδων με πολύ καλή εικονογράφηση και step-by-step οδηγίες σχετικά με τις τεχνικές hacking για «τον τερματισμό πορνογραφικών ιστοσελίδων και ιστοσελίδων που απευθύνονται σε Εβραίους και τους υποστηρικτές τους». Αλλες ιστοσελίδες όπως εκείνη της Egyptian Hackers Intelligence Agency [eljehad.netfirms.com] εξειδικεύονται σε τεχνικές ενώ πρόσφατα και με αφορμή τις Δανέζικες γελοιογραφίες έχει εξαπολυθεί μαζικές ηλεκτρονικός πόλεμος κατά δυτικών στόχων στα μέσα μαζικής επικοινωνίας με παράλληλη συντήρηση του θέματος σε παγκόσμιο επίπεδο με καταδίκη σε θάνατο των γελοιογράφων (σεΐχης Nazim al-misbah στο Κουβέιτ), αναβίωση της παράδοσης της σφαγής (εφημερίδα al-nahar Λιβάνου) και επίκληση στον Osama bin Laden για εκδίκηση [www.annahar.com]. ΗΠΑ: ΝΕΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ ΤΗΣ ΓΡΙΠΗΣ ΤΩΝ ΠΤΗΝΩΝ Α/Η5 Στις 3 Φεβρουαρίου 2006 η υπηρεσία FDA των ΗΠΑ έδωσε την έγκριση της για μια νέα δοκιμασία ανίχνευσης του ιού της γρίπης των πτηνών Α/Η5. Η μέθοδος είναι γνωστή ως Influenza A/H5 (Asian Lineage) Virus Real-Time Reverse Transcription Polymerase Chain Reaction [RT-PCR] και προς το παρόν θα είναι διαθέσιμη αποκλειστικά στο δίκτυο εργαστηρίων LRN (Laboratory Response Network) που συμπεριλαμβάνει 140 εργαστήρια σε 50 πολιτείες. ΗΠΑ: ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΜΑΖΙΚΩΝ ΑΠΩΛΕΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΣΕ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΕΣ Το Cornell University και το Weill Cornell Medical College θα συνεργαστούν με την εταιρεία Lockheed Martin για να αναπτύξουν ένα υπολογιστικό σύστημα που θα βοηθήσει τα νοσοκομεία σε εθνικό επίπεδο να σχεδιάσουν και να φέρουν σε πέρας ένα πρόγραμμα χειρισμού μαζικών απωλειών υγείας μετά από καταστροφές όπως τυφώνες, πανδημία γρίπης ή βιοτρομοκρατική επίθεση. Ουσιαστικά θα πρόκειται για συνδυασμό υπάρχοντος πρότυπου λογισμικού στα Cornel [Mass Casualty Response Logistics Program και Bioterrorism & Epidemic Outbreak Response Model (BERM)], με τα συστήματα ελέγχου και διοικήσεως (command and control) της Lockheed που η εταιρεία έχει αναπτύξει για τις υγειονομικές υπηρεσίες των ΕΔ των ΗΠΑ. Ουσιαστικά θα πρόκειται για ένα «έξυπνο» σύστημα που αναλόγως των περιστάσεων θα μπορεί να κάνει διανομή 100 εγκαυματιών σε 3 νοσοκομεία ή να μετακινήσει μια μονάδα πρόωρων νεογνών σε άλλα νοσοκομεία σε περίπτωση που 6

7 απαιτηθεί η εκκένωση του νοσοκομείου που τα στεγάζει. Αρκετά από τα επί μέρους λογισμικά χρησιμοποιούνται ήδη σε νοσοκομεία σε όλη την έκταση των ΗΠΑ. ΗΠΑ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΠΡΟΓΝΩΣΗΣ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΚΩΝ ΣΤΟΧΩΝ Η καθηγήτρια Vicki Bier του Τμήματος Βιομηχανικής Μηχανικής και Φυσικής Μηχανικής του University of Wisconsin-Madison, εργάζεται πάνω σε ένα υπολογιστικό μοντέλο που μπορεί να αναγνωρίσει στόχους τρομοκρατών γεγονός που θα οδηγήσει σε καλύτερη και περισσότερο αποτελεσματική κατανομή των περιορισμένων πόρων ασφαλείας. Με χρηματοδότηση 12 εκατομμυρίων δολαρίων και σε συνεργασία με τα Πανεπιστήμια Southern California και New York προσπαθεί να μπει στο μυαλό των τρομοκρατών και να προβλέψει όχι μόνον που μπορεί να γίνει μια επίθεση αλλά ποια σημεία θα μπορούσαν να τραβήξουν την προσοχή των τρομοκρατών. Η εν λόγω ερευνητική ομάδα αποτελεί μέρος του Center for Risk and Economic Analysis of Terrorism Events (CREATE) και ήδη έχει εκφράσει την αντίθετη άποψη της σχετικά με τον εξοπλισμό των πολιτικών αεροσκαφών με αντιπυραυλικά συστήματα. Το σκεπτικό της είναι ότι τα στρατιωτικά αεροσκάφη πετούνε σε μεγαλύτερα υψόμετρα και προσγειώνονται/ απογειώνονται σε ασφαλή αεροδρόμιο σε αντίθεση με τα πολιτικά αεροσκάφη που πετούνε χαμηλότερα και προσγειώνονται/απογειώνονται σε λιγότερο ασφαλή αεροδρόμια με αποτέλεσμα η μικρή προστασία από την αντιπυραυλική τεχνολογία να μη δικαιολογεί το τεράστιο κόστος προστασίας κάθε αεροπλάνου. Όμως πολύ πρόσφατα ανακοινώθηκε ότι οι Ισραηλινές αερογραμμές περάτωσαν τον εξοπλισμό του συνόλου των αεροσκαφών τους με αντιπυραυλικά συστήματα. Ο χρόνος θα δείξει ποιος είχε δίκαιο τελικά... Όμως είναι γεγονός ότι, παγκοσμίως, ο αμυντικός αντιτρομοκρατικός σχεδιασμός εν πολλοίς γίνεται με γνώμονα στενές προτεραιότητες πχ προστασία κτιρίου υπουργείου και όχι στόχων με ευρύτερες επιπτώσεις πχ. υδραγωγείου ή διυλιστηρίων. ΟΠΛΑ ΜΑΖΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ Πυρηνικές κεφαλές [ΠΚ] ΧΩΡΑ ΕΙΚΑΖΟΜΕΝΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΠΚ Ρωσία ΗΠΑ Κίνα 410 Γαλλία 350 Βρετανία 200 Ισραήλ Ινδία Πακιστάν Χώρες που διαθέτουν πυραύλους με βεληνεκές άνω των χλμ και στις οποίες υπάρχει κίνδυνος διάδοσης ΧΩΡΑ ΤΥΠΟΣ ΠΥΡΑΥΛΟΥ ΒΕΛΗΝΕΚΕΣ (χλμ) Ινδία Αγκνι Ιράν Σαχάμπ Ισραήλ Ιεριχώ Β. Κορέα Νο Ντονγκ Ταέπο Ντονγκ 1 Ταέπο Ντονγκ

8 Πακιστάν Γκάουρι/Νο Ντονγκ Γκάουρι Σαουδική Αραβία CSS Κατοχή χημικών, βιολογικών και πυρηνικών όπλων Χώρες ύποπτες για κατοχή βιολογικών όπλων Χώρες ύποπτες για προγράμματα βιολογικής έρευνας Χώρες ύποπτες για κατοχή χημικών όπλων Χώρες που έχουν δηλώσει ότι διαθέτουν χημικά όπλα και έχουν δεσμευθεί ότι θα τα καταστρέψουν Χώρες που διαθέτουν επισήμως πυρηνικά και έχουν υπογράψει τη συνθήκη για τη μη διάδοση (ΝΡΤ) Χώρες που διαθέτουν πυρηνικά αλλά δεν έχουν υπογράψει τη συνθήκη για τη μη διάδοση (ΝΡΤ) Χώρες ύποπτες για κατοχή πυρηνικών Χώρες που διαθέτουν μυστικό πρόγραμμα Ισραήλ, Ρωσία, Β. Κορέα Αίγυπτος, Ιράν, Κίνα, Συρία Ισραήλ, Αίγυπτος, Συρία, Κίνα, Β. Κορέα ΗΠΑ, Λιβυή, Αλβανία, Ρωσία, Ινδία, Ν. Κορέα ΗΠΑ, Βρετανία, Γαλλία, Ρωσία, Κίνα Πακιστάν, Ινδία, Ισραήλ Ιράν Β. Κορέα ΗΠΑ: ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΥΛΟΓΙΑΣ Εντός 4 ετών, μια εταιρεία βιοτεχνολογίας από το Maryland εκτιμά ότι θα μπορεί να μετατρέψει την ευλογιά από μια τρομακτική νόσο σε μια πάθηση που επιδέχεται θεραπείας. Η εταιρεία BioFactura Inc αναπτύσσει μια θεραπεία για την ευλογιά που βασίζεται σε αντισώματα προερχόμενα από άτομο που επέζησε της νόσου. Προς το παρόν δεν υπάρχει θεραπεία εγκεκριμένη από την FDA, παρά μόνον το εμβόλιο που λόγω της εξάλειψης της νόσου δεν χορηγείται πλέον στον πληθυσμό, γεγονός που θα έχει τρομακτικές επιπτώσεις σε περίπτωση πανδημίας. Η θεραπεία αναπτύχθηκε αρχικά στο US Army Medical Research Institute of Infectious Diseases και η εταιρεία ανέλαβε την τελειοποίηση και την εμπορευματοποίηση της. ΗΠΑ: ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ $5.8 ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΩΝ ΓΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΕΞΟΜΟΙΩΤΕΣ Η εταιρεία Medical Education Technologies Inc (ΜΕΤΙ) υπέγραψε συμβόλαιο ύψους 5.8 εκατομμυρίων δολαρίων με τον Στρατό των ΗΠΑ για την παράδοση 32 εξομοιωτών σε 6 εκπαιδευτικά ιατρικά κέντρα που θα χρησιμοποιηθούν για την εκπαίδευση νοσηλευτών (medics). Κάθε εκπαιδευτική κούκλα (mannequin) θα είναι σχεδιασμένη ώστε να μπορεί να αιμορραγεί, να αναπνέει, τα μιλάει, να ανοιγοκλείνει τα βλέφαρα και να εκτελεί διάφορα φυσιολογικά χαρακτηριστικά για την εξομοίωση επειγουσών ιατρικών σεναρίων όπως τραυματισμούς από βλήματα και εκρήξεις, πολεμικά τραύματα και επιπτώσεις από όπλα μαζικής καταστροφής και βιοτρομοκρατίας. Αρκετές χώρες όπως ο Καναδάς και η Γερμανία έχουν ήδη συμπεριλάβει αυτού του είδους τις εκπαιδεύσεις στο επιστημονικό τους πρόγραμμα. Μια καλή ιδέα και για την Ελλάδα... 8

9 ΗΠΑ: ΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΣΤΡΑΤΙΩΤΕΣ Οι Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας προσανατολίζονται σε παρεμβάσεις στο διαιτολόγιο των στρατιωτών για χρήση σε μελλοντικό ΧΒΡΠ πόλεμο. Οι τροφές θα πρέπει να είναι μακράς διάρκειας και πολύ πέραν των 3-4 εβδομάδων που προβλέπει το σενάριο για πυρηνικό πόλεμο ενώ μελετάται η προσθήκη βοτάνων στο διαιτολόγιο αλλά και μαθημάτων γιόγκα που θα βελτιώσουν την αντοχή και την αποτελεσματικότητα των στρατιωτών. Σε αρκετές περιπτώσεις παρατηρήθηκε ότι ενώ η παρεχόμενη τροφή είναι ιδιαίτερα θρεπτική δεν είναι ιδιαίτερα αρεστή στους στρατιώτες. Έτσι οι νέες τροφές θα πρέπει να είναι θρεπτικές αλλά και ελκυστικές όπως για παράδειγμα τα «χάπια μάγκο» (mango pellets) που χρησιμοποιούν οι στρατιώτες σε επιχειρήσεις σε μεγάλο υψόμετρο. Έρευνα γίνεται επίσης και για τα αίτια μεταβολής των διαιτολογικών προτιμήσεων των στρατιωτών σε ακραία περιβάλλοντα (μεγάλο υψόμετρο, θαλάσσιες επιχειρήσεις). ΗΠΑ: ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΤΕΣ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΑΡΚΕΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΝΟΥΝ ΚΑΛΑ ΤΗ ΔΟΥΛΕΙΑ ΤΟΥΣ ; Σύμφωνα με τον Barry Lindley της εταιρείας DuPont Safety Resources Emergency Response Solutions με εμπειρία εκπαίδευσης περισσοτέρων από ατόμων σε 860 πόλεις σε 20 χώρες, η απάντηση στο ερώτημα είναι «ΟΧΙ». Σε πρόσφατη συνέντευξη του αναφέρει τα ακόλουθα χαρακτηριστικά: 1) Όλοι οι ανταποκριτές πρέπει να έχουν κάποιο επίπεδο εκπαίδευσης. Πρέπει κατ ελάχιστο να γνωρίζουν τη χρήση του ατομικού προστατευτικού εξοπλισμού (ΑΠΕ), να αντιμετωπίζουν ένα περιστατικό και να κάνουν χρήση του συστήματος διοικήσεως περιστατικού. Πρέπει επίσης να γνωρίζουν τους συνηθέστερους χημικούς και τοξικολογικούς όρους, πως να διαβάζουν ένα MSDS [Material Safety Data Sheet) και από που να ζητήσουν βοήθεια σε περίπτωση που απαιτηθεί. 2) Τα μέλη των ειδικών μονάδων χειρισμού επικίνδυνων υλικών (Hazmat) αν και γνωρίζουν αρκετά πράγματα συνήθως χρειάζονται κάποιον να τους πει τι να κάνουν σχετικά με χημικές αντιδράσεις και άγνωστες καταστάσεις. Είναι επιβεβλημένο να κατανοούν τη χημεία που λαμβάνει χώρα στο περιστατικό. Έτσι εάν πρέπει να ελέγξουν τον αέρα για παρουσία μεθυλικής αλκοόλης πρέπει να διαθέτουν έναν χρωματομετρικό σωλήνα για να αναγνωρίσουν την μεθυλική αλκοόλη. Πρέπει επίσης να γνωρίζουν ότι με τον ίδιο σωλήνα μπορούν να αναγνωρίσουν την παρουσία μεθυλικής, ισοπροπυλικής και άλλων αλκοολών επειδή όλες αντιδρούν με παρόμοιο τρόπο. Μπορεί να μην πάρουν τα ακριβέστερα αποτελέσματα αλλά θα έχουν μια καλή ένδειξη σχετικά με το τι υπάρχει στην ατμόσφαιρα. Οι διασώστες πρέπει επίσης να γνωρίζουν πως αντιδρούν οι διάφορες χημικές ουσίες. Για παράδειγμα, τα οξέα και οι βάσεις εξουδετερώνουν το ένα το άλλο και σχηματίζουν άλατα. Η αντίδραση αυτή απελευθερώνει μεγάλη ενέργεια. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει πιτσίλισμα και τον σχηματισμό μεγαλύτερου νέφους καπνού. Πρέπει να μπορούν εκτιμήσουν εάν η οξειδωτική ουσία είναι αρκετά δυνατή για να αντιδράσει βίαια και εάν το σοκ ή η τριβή μπορεί να την απενεργοποιήσει. 3) Οι ανταποκριτές πρέπει να μπορούν να αποκωδικοποιήσουν ένα MSDS ή να χρησιμοποιήσουν τα διαθέσιμα ειδικά λογισμικά όπως το CAMEO προκειμένου να συλλέξουν πληροφορίες για τις χημικές ουσίες και το νέφος που σχηματίζουν. Αρκετές φορές οι ανταποκριτές ξέρουν πως να πάρουν τις πληροφορίες αλλά δεν ξέρουν τι να τις κάνουν, Για παράδειγμα, βλέπουμε 4 υλικά και είναι όλα αλκαλικά. Το ένα έχει τοξικότητα 100 και για τα άλλα δεν υπάρχουν πληροφορίες. Εάν όλα έχουν παρόμοια δομή, σημεία βρασμού και πιέσεις ατμών, υποθέτουμε ότι όλα είναι εξίσου 9

10 επικίνδυνα; Αυτό είναι κάτι που με την κατάλληλη εκπαίδευση αποτελεί μελλοντική γνώση. 4) Όμως πως μπορεί τόση χημεία να αφομοιωθεί από άτομα που δεν είναι του χώρου; Εξαρτάται από τον τρόπο παρουσίασης και διδαχής του αντικειμένου σε μη ειδικό ακροατήριο. Χρησιμοποιείται η μεθοδολογία των χημικών οικογενειών (διαβρωτικά, οξειδωτικά, χημικά που αντιδρούν με το νερό ή τον αέρα, ανόργανα χημικά, οργανικά χημικά, φυτοφάρμακα και όπλα μαζικής καταστροφής) και αναλύονται οι ιδιότητες κάθε οικογένειας και πως εκφράζονται στην καθημερινή χρήση και διακίνηση. Η εκπαίδευση πρέπει να έχει άφθονο οπτικοακουστικό υλικό και να γίνεται αναφορά στα πρακτικά και σημαντικά θέματα και να συνοδεύεται από ανάλυση πραγματικών περιστατικών που αντιμετωπίστηκαν λανθασμένα λόγω κακής γνώσης των ιδιοτήτων των χημικών ουσιών που ενεπλάκησαν. Πρέπει επίσης να γίνεται οπτικοποιημένη ανάλυση των ορθών πρακτικών στον χειρισμό χημικών ουσιών αλλά και πρακτική άσκηση με σενάρια που θα διαμορφώνουν οι ίδιοι οι εκπαιδευόμενοι. 5) Στα πλαίσια της εκπαίδευσης πρέπει να γίνεται εκτενής αναφορά στα όπλα μαζικής καταστροφής αλλά και στις τοξικές βιομηχανικές ουσίες και στις επιπτώσεις τους στον πληθυσμό εφόσον χρησιμοποιηθούν ως όπλα. Οι ανταποκριτές πρέπει να μάθουν να ανιχνεύουν τι υπάρχει μέσα σε ένα βυτίο από το οποίο έχουν αφαιρεθεί όλα τα ονόματα και οι ενδεικτικές πινακίδες. Συχνά η κατασκευή του βυτίου (κρυογενές ή συμπιεσμένο) είναι ενδεικτική της φύσης της οικογένειας που εμπεριέχει και κατά συνέπεια περιορίζει τα χημικά σε λίγες δωδεκάδες από τις διαθέσιμες χιλιάδες ουσιών. Με περαιτέρω συστηματική προσέγγιση ο αριθμός μειώνεται περαιτέρω και τότε μπορεί να καταστρωθεί το κατάλληλο σχέδιο. 6) Η γνώση είναι ένα αντικείμενο που πρέπει να συντηρείται και να βελτιώνεται. Στην εταιρεία DuPont οι εθελοντικές ομάδες ανταπόκρισης λαμβάνουν 48 ώρες εκπαίδευσης ετησίως. Σε αυτές συμπεριλαμβάνονται 24 ώρες θεωρητικής εκπαίδευσης και 24 ώρες επ έργω εκπαίδευσης με ΑΠΕ ακόμη και επιπέδου Α (SCBA) σε τεχνικές παρέμβασης και επιδιόρθωσης. Διεξάγονται επίσης ασκήσεις για την απόκτηση εμπειρίας σε συγκεκριμένη τεχνική. Κάθε 3 χρόνια, παρέχεται εκπαίδευση 72 ωρών. ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Διαβάζοντας τα παραπάνω θα πρέπει να προβληματιστούν οι υπεύθυνοι εκπαίδευσης για την εκπαίδευση που παρέχεται στον τομέα της ΧΒΡΠ Άμυνας. Κάποτε η εκπαίδευση θα πρέπει να σχεδιάζεται και να παρέχεται από άτομα που έχουν ιδρώσει μέσα σε ΑΠΕ και γνωρίζουν το αντικείμενο. Η ειδική αυτή εκπαίδευση έχει την ιδιαιτερότητα ότι η θεωρία χωρίς πράξη μπορεί να είναι επικίνδυνη και δυνητικά θανατηφόρος. ΔΕΝ αρκεί η γνώση ότι πρέπει κάποιος να φοράει την προσωπίδα αερίων σε χρόνο κάτω των 11 δευτερολέπτων ΑΛΛΑ να μπορεί να το κάνει στον προβλεπόμενο χρόνο (αλλιώς θα πεθάνει!). Σίγουρα, δεν είναι δυνατόν να θεωρούμε ότι η εκπαίδευση λίγων ωρών μπορεί να εξασφαλίσει επιχειρησιακή επάρκεια και να εκθέτουμε το σχεδόν ανεκπαίδευτο προσωπικό μας σε δυνητικά επικίνδυνες καταστάσεις. ΗΠΑ: ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ ΤΙΣ ΠΡΩΤΕΣ 48 ΩΡΕΣ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ Οι πρώτοι ανταποκριτές συνήθως μετρούν τα γεγονότα με τις ώρες. Όμως αρκετές φορές τα περιστατικά βγαίνουν εκτός ελέγχου. Ένας τυφώνας πλήττει μια παραθαλάσσια κοινότητα. Ένα ποτάμι υπερχειλίζει και πλημμυρίζει τα φράγματα. Μια έκρηξη ισοπεδώνει ένα συγκρότημα διαμερισμάτων. Μπορεί να απαιτηθούν ημέρες ή ακόμη και εβδομάδες για να τεθεί η κατάσταση υπό έλεγχο. Οι πρώτες 48 ώρες είναι το κλειδί για τις φυσικές καταστροφές και άλλα σημαντικά γεγονότα. Με εξαίρεση τον τυφώνα που οι δυνάμεις μπορεί να προ- 10

11 αναπτυχθούν στο σημείο προσβολής, η βοήθεια κατά την πρώτη ημέρα είναι συνήθως περιορισμένη και συνήθως σε τοπικό επίπεδο. Από τη δεύτερη ημέρα αρχίζει να φτάνει η κρατική βοήθεια και τότε προκύπτει το θέμα της αφομοίωσης της πρόσθετης βοήθειας και της συνεργασίας μεταξύ τοπικών φορέων και προσερχομένων για βοήθεια. Σύμφωνα με μια πρακτική: «εάν τα κάνεις θάλασσα στα πρώτα 5 λεπτά θα το πληρώσεις στις πρώτες 5 ώρες. Εάν τα κάνεις θάλασσα στις 5 πρώτες ώρες θα το πληρώσεις στις επόμενες 5 ημέρες. Τέλος, εάν τα κάνεις θάλασσα στις πρώτες 5 ημέρες, τότε θα πρέπει για τα επόμενα 5 χρόνια να δώσεις εξηγήσεις στα δικαστήρια!». Επτά είναι τα κύρια σημεία που απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή: 1) Μέγεθος: οι μεγάλες καταστροφές δεν είναι μικρά περιστατικά που στην πορεία μεγαλώνουν. Έχουν τη δική τους δυναμική. Το πρώτο εμπόδιο για τους περισσότερους ανταποκριτές είναι η απλή κατανόηση του τι ακριβώς συμβαίνει. Οι περισσότεροι έχουν μάθει να βασίζονται στα μάτια τους. Μια μεγάλη καταστροφή μπορεί να εκτείνεται σε απόσταση αρκετών χιλιομέτρων και απαιτείται ειδική εκπαίδευση για τη συλλογή των κατάλληλων πληροφοριών. Έτσι σε μια υπερχείλιση ποταμού ποιος θα πει εάν η γέφυρα θα αντέξει ; Η εκ των προτέρων πρόβλεψη των κατάλληλων πηγών πληροφορίας μπορεί να αποβεί σωτήρια στη δεδομένη στιγμή (παρά να ψάχνει κανείς για εξειδικευμένους μηχανικούς στις 3 το πρωί). 2) Πόροι: Τόσον η ποιότητα των πόρων όσο και η ποσότητα θα πρέπει να διαχειριστούν με συγκεκριμένο τρόπο και προς συγκεκριμένες κατευθύνσεις ώστε να επιτευχθούν τα καλύτερα αποτελέσματα προς όφελος του πληθυσμού που επλήγη. Όμως για να γίνει κάτι τέτοιο απαιτείται μεγάλη προεργασία, αναγνώριση πόρων και κατανομή αρμοδιοτήτων από την περίοδο της ειρήνης. 3) Πρόβλεψη και αντίδραση: Η αντίδραση είναι όπως οι αγώνες ταχύτητας (sprint) βγαίνεις στον στίβο και τα δίνεις όλα σε λίγα λεπτά. Η πρόβλεψη είναι όπως ο μαραθώνιος πρέπει να είσαι προετοιμασμένος για μεγάλες αποστάσεις και για πολλές ανηφόρες. Σύμφωνα με μελέτες του Ναυτικού των ΗΠΑ, οι άνθρωποι που στερούνται ύπνου παίρνουν ανόητες αποφάσεις συνιστάται η καθιέρωση βάρδιας 12 ωρών. 4) Υγεία και υγιεινή: Οι μεγάλες καταστροφές προσελκύουν εκατοντάδες διασωστών. Κάποιος πρέπει να τους ταΐσει και να τους φιλοξενήσει. Ένα καλό γεύμα στους διασώστες που εργάζονται επί σειρά ωρών μπορεί να κάνει τη διαφορά ιδίως όταν οι επιχειρήσεις διαρκούν επί αρκετές ημέρες. Τα παρεχόμενα γεύματα και ποτά πρέπει να είναι ισάξια των επαγγελματιών αθλητών παρέχοντας τα απαιτούμενα θρεπτικά συστατικά και την ενέργεια για τη συνέχεια της προσπάθειας. Θα πρέπει επίσης να υπάρχουν χώροι λήψεως λουτρού και αλλαγής εξοπλισμού και ρούχων επειδή η υγιεινή είναι κύρια προτεραιότητα. Η επαφή με το νερό ή με λύματα και χημικές ουσίες μπορεί να προκαλέσει λοιμώξεις, εξανθήματα ακόμη και ηπατίτιδα. Το stress μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα προβληματικό και είναι κάτι που δεν μπορεί και δεν πρέπει να παραβλεφθεί. 5) Σχεδιασμός και συνεργασία: Όταν οι τρομοκράτες έριξαν το Boeing 757 στο Πεντάγωνο, οι ανταποκριτές από το Washington DC έσπευσαν να υποστηρίξουν το Arlington στη Virginia, βάσει αμοιβαίας συμφωνίας. Εν τω μεταξύ, ανταποκριτές από τις επαρχίες Prince George και Montgomery αναπλήρωσαν τα άτομα που πήγαν στο Arlington. 6) Αναδιάταξη κοινωνικών δυνάμεων: Κατά τη διάρκεια μιας καταστροφής μεγάλος αριθμός ικανών ανθρώπων θα βρεθεί χωρίς αντικείμενο απασχόλησης. Τα άτομα αυτά επιθυμούν να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους σε άλλα πόστα αρκεί να υπάρχει ο κατάλληλος προγραμματισμός. Το αυτό ισχύει και για μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς όπως ο Ερυθρός Σταυρός που μπορεί να διανείμει τροφή, νερό κά. 11

12 7) Επικοινωνία: Θα πρέπει όλες οι σοβαρές ειδήσεις και εξελίξεις που έχουν σχέση με την καταστροφή να εκφορούνται από μια αρχή και μόνον προς αποφυγή παρεξηγήσεων αλλά και ανησυχίας ή πανικού. Δεν πρέπει να λησμονάτε το γεγονός ότι και οι διασώστες πληροφορούνται τις εξελίξεις από τα ΜΜΕ και ότι και αυτοί έχουν δικούς τους ανθρώπους για τους οποίους ανησυχούν και ενδιαφέρονται. ΗΠΑ: ΑΠΟΨΕΙΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ Μετά τα γεγονότα της 11 ης Σεπτεμβρίου 2001 όλα άλλαξαν στην εκπαίδευση των πρώτων ανταποκριτών. Ξαφνικά όλοι έπρεπε να γνωρίζουν περισσότερα πράγματα. Πολύ περισσότερα. Οι αστυνομικοί έπρεπε να εγκλιματιστούν με τον ατομικό προστατευτικό εξοπλισμό και τους χημικούς ανιχνευτές. Οι πυροσβέστες έπρεπε να μάθουν πώς να προστατεύουν την περιοχή του εγκλήματος αντιμετωπίζοντας όπλα μαζικής καταστροφής. Τα ιατρικά πληρώματα επείγουσας παρέμβασης έπρεπε να προετοιμαστούν να αντιμετώπιση απωλειών υγείας από βιοτρομοκρατία και να επιστατήσουν σε διαδικασίες απολύμανσης. Και όλοι έπρεπε να μάθουν τα ίδια πράγματα σχετικά με τη διαχείριση ενός συμβάντος μεγάλης έκτασης και επιπτώσεων. Για τους περισσότερους από τους διασώστες όλα αυτά αντιπροσώπευαν νέες γνώσεις στη θεωρεία και την πράξη. Στην μεταβατική αυτή περίοδο η εμπειρία των Ενόπλων Δυνάμεων ήταν καταλυτική και πολλοί στρατιωτικοί εκπαιδευτές έδωσαν την πείρα και τις δεξιότητες των σε ομάδες πρώτων ανταποκριτών. Όμως είναι έτσι τα πράγματα ; Πως είμαστε σίγουροι ότι οι εκπαιδευτές που εκπαιδεύουμε είναι έτοιμοι ; Τι θα πρέπει να ελέγχουμε ώστε να είμαστε σίγουροι ότι θα κάνουν ορθή μεταφορά της γνώσης και των πρακτικών ; Πρώτιστος παράγοντας είναι η ποιότητα των ατόμων που επιλέγονται για εκπαιδευτές δεν είναι όλοι ικανοί για εκπαιδευτές ανεξαρτήτως βαθμού, μόρφωσης και γενικών γνώσεων. Ορισμένοι είναι από τη φύση τους εκπαιδευτές όπως άλλοι είναι από τη φύση τους ηγέτες, Σύμφωνα με ένα δημοφιλές 12

13 απόφθεγμα: «Εάν πω κάτι, μπορεί να μην το ακούσεις. Εάν σου διδάξω κάτι μπορεί να το ξεχάσεις. Εάν σε κάνω να συμμετάσχεις στην εκπαιδευτική διαδικασία, η δεξιότητα γίνεται κτήμα σου για πάντα!» Ο εκπαιδευτής πρέπει να είναι αφοσιωμένος στο αντικείμενο του και αυτή η αφοσίωση θα πρέπει να περνάει και στο ακροατήριο του. Αν και είναι δεδομένο ότι ο εκπαιδευτής είναι γνώστης του αντικειμένου του θα πρέπει να είναι γνωστικά ευέλικτοι και πρακτικοί. Οι ενήλικες εκπαιδευόμενοι είναι συχνά καχύποπτοι σε νέες γνώσεις ιδίως όταν είναι ειδικοί σε κάποιον άλλο σχετικό τομέα επείγουσας διάσωσης. Θα πρέπει να γίνει κατανοητός ο τρόπος με τον οποίο μαθαίνουν οι ενήλικες και ο οποίος είναι εντελώς διαφορετικός από εκείνον των παιδιών. Στα παιδιά μπορεί κανείς να διδάξει γεωμετρία ή άλγεβρα την οποία μπορεί να μην χρησιμοποιήσουν ποτέ. Οι ενήλικες δίνουν μεγάλη σημασία στο να μάθουν πράγματα που πρέπει να γνωρίζουν και είναι περισσότερο σκεπτικιστές. Σημαντικό είναι να κερδίσει κανείς την προσοχή τους από τα πρώτα λεπτά της εκπαίδευσης. Μια καλή μέθοδος είναι η παρουσίαση και ανάλυση πραγματικών περιστατικών που δεν είχαν ευτυχή κατάληξη. Με βάση αυτή την προσέγγιση ακολουθεί στη συνέχεια η μετάδοση γνώσεων και η εφαρμογή τους σε άλλα πραγματικά ή φανταστικά σενάρια. Αρκετοί εκπαιδευόμενοι απορροφούν τις διαλέξεις, άλλοι χρειάζονται εικόνες και διαγράμματα αλλά είναι κοινώς αποδεκτό το γεγονός ότι όταν το video ή η παρουσίαση PowerPoint διαρκεί πάνω από 20 λεπτά όλοι σχεδόν αδυνατούν να εστιάσουν και ξεχνούν τις λεπτομέρειες. Δεν είναι δυνατόν να φάει κανείς έναν ελέφαντα σε μια στιγμή! Μετά τη θεωρεία ακολουθεί η μετατροπή της σε πράξη. Άλλο πράγμα είναι να ξέρεις πώς να κλείσεις μια τρύπα και άλλο να την κλείσεις στην πραγματικότητα. Και εάν υπάρξουν πολλές τρύπες ταυτόχρονα ; Έτσι είναι απαραίτητο η εκπαίδευση να μην περιοριστεί μόνον στο «know how» αλλά να επεκταθεί και στο «know why». Χωρίς το τελευταίο, οι ανταποκριτές μπορεί να το κάνουν τα πάντα σωστά αλλά στο τέλος να έχουν όλα ατυχή κατάληξη. Οι εκπαιδευόμενοι έχουν διαφορετικούς τρόπους μάθησης αλλά και διαφορετικές προσωπικότητες. Ο καλός εκπαιδευτής θα πρέπει να μπορεί να προσεγγίσει το ακροατήριο στο σύνολο του. Όλοι οι εκπαιδευόμενοι θα πρέπει να απαντήσουν σε δύο τουλάχιστον ερωτήσεις σε κάθε εκπαιδευτική περίοδο. Μοιάζει λίγο με το σχολείο και σε πολλές περιπτώσεις οι «μαθητές» θα μιλούν μεταξύ τους ή θα κάνουν σχόλια. Ο εκπαιδευτής θα πρέπει να διατηρεί συνεχώς τον έλεγχο της τάξης του. Ένα από τα δυσκολότερα καθήκοντα του είναι η αντικειμενική αξιολόγηση των εκπαιδευομένων ιδίως όταν οι τάξεις είναι μικρές και οι εκπαιδευόμενοι γνωστοί ή συνεργάτες. Όμως ο εκπαιδευτής εκπαιδευτών έχει την επιπλέον ευθύνη της μετάδοσης γνώσεων σε ανθρώπους οι οποίοι στη συνέχεια θα εκπαιδεύσουν άλλους σε δυνητικά θανατηφόρα καθήκοντα. Έτσι η επίδειξη των βασικών καθηκόντων ως εκπαιδευτού ενώπιον της τάξεως είναι απαραίτητη σε εκπαιδευτικά σεμινάρια αυτού του είδους. Όμως τι συμβαίνει όταν οι νέοι εκπαιδευτές γυρίζουν στο σπίτι τους ; Συνιστάται από τους περισσότερους οι νέοι εκπαιδευτές να συνεργάζονται με παλαιούς έμπειρους εκπαιδευτές γεγονός που συνήθως συμβαίνει σε μεγάλους οργανισμούς. Όμως δεν υπάρχουν μηχανισμοί παρακολούθησης της πορείας των εκπαιδευτών. Από στόμα σε στόμα κυκλοφορεί η φήμη για το ποιος είναι καλός εκπαιδευτής και ποιος όχι. Τέλος, ιδιαίτερα σημαντικό είναι η επιβεβαίωση της διατήρησης των εκπαιδευτικών δεξιοτήτων με την πάροδο του χρόνου. Ηδη έχει αρχίσει να θεσμοθετείται η διαδικασία της περιοδικής επανεκτίμησης των εκπαιδευτών και η ανανέωση των γνώσεων και των πρακτικών. ΗΠΑ: ΕΚΚΕΝΩΣΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΤΙ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΚΑΙ ΤΙ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΜΑΘΟΥΜΕ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΤΥΦΩΝΕΣ Κάπου στο κέντρο της πόλης, άτομα πέφτουν στο έδαφος. Μέσα σε λίγα λεπτά, φτάνουν τα πρώτα περιπολικά της αστυνομίας. Είναι φανερό ότι απελευθερώθηκε κάποια ουσία αλλά απαιτείται χρόνος για να εξακριβωθεί η χημική της σύσταση. Παράλληλα, χιλιάδες άνθρωποι στα σπίτια και τα αυτοκίνητα τους έχουν ήδη πληροφορηθεί τα καθέκαστα. Ακούν 13

14 στα ΜΜΕ τις πανικόβλητες φωνές των ανθρώπων που τηλεφωνούν στα ραδιόφωνα. Σε μια περίπτωση κάποιος που μιλούσε ζωντανά στο ραδιόφωνο αρχίζει να βήχει και ακολουθεί σιωπή στην τηλεφωνική γραμμή. Έχουν ήδη περάσει 10 λεπτά. Οι αρχές δεν έχουν ακόμη εξακριβώσει το είδος του χημικού που απελευθερώθηκε αλλά χιλιάδες ανθρώπων παίρνει τις δικές του αποφάσεις με γνώμονα τον προδιαγραφόμενο κίνδυνο. Ορισμένοι μπαίνουν στα αυτοκίνητα τους και εγκαταλείπουν το κέντρο της πόλης. Άλλοι οδηγούν προς το κέντρο σε μια προσπάθεια να εντοπίσουν και να έρθουν σε επαφή με τους δικούς τους ανθρώπους. Καθώς οι δρόμοι αρχίζουν να υφίστανται συμφόρηση, οι τοπικές αρχές «βγαίνει» στον αέρα. Προειδοποιούν όσους είναι στην περιοχή να μείνουν στα σπίτια τους, στο πιο καλά προφυλαγμένο δωμάτιο και να διακόψουν τη λειτουργία των εξαεριστήρων. Ζητούν επίσης από το πληθυσμό που είναι εκτός κέντρου να εγκαταλείψουν την περιοχή. Εν τω μεταξύ ένα ελαφρό αεράκι αρχίζει να μετακινεί τον μολυσματικό παράγοντα πάνω από τα αυτοκίνητα που είναι παγιδευμένα στο κυκλοφορικό χάος του κέντρου της πόλης. Αν και αυτό είναι από τα πλέον τρομακτικά σενάρια ας δούμε τι μπορεί να ενσωματωθεί στο σχέδιο αντιμετώπισης από την εμπειρία που αποκτήθηκε κατά τη διάρκεια του πρόσφατου (2005) τυφώνα Κατρίνα. Φυσικά οι περιστάσεις δεν είναι ευθέως ανάλογες ως προς τον τομέα της εκκένωσης του πληθυσμού με δεδομένο το γεγονός ότι ο τυφώνας είναι μια αναμενομένη καταστροφή που δίνει κάποιο χρόνο για τη λήψη μέτρων. Όμως η 20ετής εμπειρία από φυσικές καταστροφές αυτού του είδους μπορεί να δώσουν πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με τη χωρητικότητα των αυτοκινητοδρόμων, την αναδιανομή της κυκλοφορίας, τη διαμονή ατόμων κατά μήκος του διαδρόμου εκκένωσης, τον αριθμό των αστυνομικών που απαιτούνται, τις αρχές της σηματοδότησης (νέας και προσωρινής) ή τον αριθμό των ατόμων που μπορεί να εκκενωθούν ανά ώρα. Πληροφορίες επίσης πολύτιμες μπορεί να παρθούν και από τα σχέδια των πόλεων που είναι κοντά σε πυρηνικά εργοστάσια ή σε μεγάλα διυλιστήρια ή χημικές βιομηχανίες. Μαθήματα από τον τυφώνα Κατρίνα: 1) Μάθε την υποδομή σου και αναπροσάρμοσε την: Η πλέον πρόσφορη μέθοδος είναι η αναστροφή των λωρίδων κυκλοφορίας. Αν και ακούγεται απλό δεν είναι μάλλον το αντίθετο. Απαιτείται ταχεία αντίδραση του συνόλου των δήμων και κοινοτήτων μιας μεγάλης πόλης και φυσικά εκ των προτέρων σχεδιασμός της αναδιανομής της κυκλοφορίας. Για την Ελλάδα θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η κατανομή των μεγάλων λεωφόρων και ο τελικός στόχος προς την περίμετρο ασφαλείας. 2) Μάθε που πας και πως θα πας εκεί. Οι κάτοικοι των προαστίων είναι σίγουρο ότι θα απομακρυνθούν από το σημείο της προσβολής. Όμως θα πρέπει να ξέρουν πόσο μακριά θα πάνε, ποια είναι η περίμετρος ασφαλείας και εάν υπάρχουν εκεί καταφύγια. Θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι χιλιάδες πολιτών στερούνται ιδίων μέσων μετακίνησης (στη Ν. Ορλεάνη κάτοικοι δεν είχαν δικό τους μέσο μετακίνησης). Το γεγονός αυτό προϋποθέτει σχεδιασμό μετακίνησης πολιτών με μέσα μαζικής μεταφοράς, τραίνα, σχολικά και τουριστικά λεωφορεία και με κάθε μέσο που μπορεί να μεταφέρει ανθρώπους. Επίσης θα πρέπει να υπάρχει πρόβλεψη για ειδικές ομάδες πληθυσμού (που μπορεί να πλησιάζουν το 10%) όπως νοσηλευόμενους σε νοσοκομεία, ατόμων που έχουν ανάγκη αναπνευστήρα, οξυγόνου, αιμοκάθαρσης ή άλλου ιατρικού εξοπλισμού για να επιβιώσουν. Έχει παρατηρηθεί επίσης το φαινόμενο αρκετοί συγγενείς να μεταθέτουν την ευθύνη της διακομιδής στο προσωπικό του ΕΚΑΒ παρά να το αναλάβουν οι ίδιοι. 3) Περιμένετε χάος: Ο κόσμος δεν ακούει ακόμη και όταν ο κίνδυνος είναι δεδομένος. Όλοι περιμένουν το τελευταίο λεπτό για αναχωρήσουν. Και εάν αυτό συμβαίνει με τους τυφώνες, σε περίπτωση απελευθέρωσης όπλων μαζικών καταστροφής τα πράγματα θα είναι αντίθετα. Μόλις η είδηση ανακοινωθεί από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης οι άνθρωποι θα τραπούν σε φυγή ότι και να τους πει κανείς, όσο λογικό και να είναι. 14

15 4) Ακολούθησε τη ροή του πλήθους: Κάθε σχέδιο πρέπει να βασίζεται στο που οδηγούν οι δρόμοι παρά στην καθοδήγηση των ανθρώπων σε διαφορετικά μονοπάτια. Μόλις αρχίσουν να κινούνται είναι αδύνατο να τους σταματήσει κανείς. Ετσι το καλύτερο είναι η διευκόλυνση της πορείας τους ενώ παράλληλα αναζητούμε το καλύτερο σημείο στο οποίο θα τους βγάλουμε από την κυκλοφορία επιχειρώντας τη μαζική απολύμανση τους. 5) Διασφάλιση σαφούς ενημέρωσης: Οι προειδοποιήσεις θα πρέπει να αφορούν το είδος του κινδύνου, την τοποθεσία του, τις ενέργειες που πρέπει να κάνουν οι άνθρωποι, ο χρόνος που θα πρέπει να πραγματοποιηθούν και η πηγή της προειδοποίησης. Το στυλ των ανακοινώσεων πρέπει να είναι σαφές, σταθερό, ειλικρινές (εάν κάτι δεν είναι πλήρως γνωστό, πρέπει αυτό να δηλωθεί στο κοινό) και ακριβές. Συνήθως πολλοί φορείς κάνουν συντονισμένη δήλωση που αποτρέπει τις κακές ερμηνείες και τις αλληλοεπικαλύψεις που προκαλούν ανησυχία. Θα πρέπει επίσης οι πληροφορίες να δοθούν σε μικρό χρονικό διάστημα ακόμη και όταν δεν υπάρχουν όλες οι απαιτούμενες πληροφορίες. Αυτού του είδους η αντίδραση απαιτεί πρότερο σχεδιασμό και συναίνεση ΜΜΕ και κρατικών φορέων. 6) Κατανόηση των περιορισμών του αυτοπεριορισμού (shelter-in-place): Η εξάπλωση των χημικών παραγόντων είναι τόσο γρήγορη που το μόνο που μπορεί να κάνει κάποιος είναι τα αυτοπεριοριστεί στο σπίτι του. Πρέπει να κλείσει τον κλιματισμό και να σφραγίσει με ειδικές ταινίες πόρτες και παράθυρα. Η κίνηση αυτή πέρα από σωστική θα διαφυλάξει τον πληθυσμό από το απευκταίο ενδεχόμενο της σύμπτωσης του ρεύματος εκκένωσης με το θανατηφόρο νέφος που βαδίζει στην ίδια κατεύθυνση. Όμως και το μέτρο αυτό έχει περιορισμούς που έχουν να κάνουν κυρίως με το αεροστεγές των παλαιότερων του 1970 κατοικιών. Τα παλαιά σπίτια είναι δύσκολο να «σφραγιστούν» ανεξάρτητα από τις ποσότητες ταινίας που θα χρησιμοποιηθούν. Ένας δεύτερος περιορισμός αφορά το χημικό νέφος που διαρκεί μεγαλύτερο χρονικό διάστημα (2-3 ώρες).στην περίπτωση αυτή πολύ σύντομα το εσωτερικό περιβάλλον θα εξομοιωθεί με το εξωτερικό μολυσμένο περιβάλλον και ίσως η μόνη ελπίδα εξασφάλισης περαιτέρω χρόνου να είναι η ύπαρξη ενός «ασφαλούς δωματίου» με χαρακτηριστικά διαφορετικά από εκείνα του υπόλοιπου σπιτιού. 7) Συνεκπαίδευση: Η κοινή εκπαίδευση αρμοδίων φορέων μιας πόλης αλλά και φορέων και οργανισμών διαφορετικών πόλεων είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της καλής πρακτικής σε πραγματικές συνθήκες κρίσης κυρίως όσον αφορά τις αρμοδιότητες και τη διοίκηση του συμβάντος. Όλοι αναγνωρίζουν ότι η εκκένωση του πληθυσμού σε περίπτωση χρήσης όπλων μαζικής καταστροφής είναι μια εξαιρετικά δύσκολη επιχείρηση με αμφίβολη επιτυχία και απαιτεί προσχεδιασμό που θα βασίζεται στην απλότητα και τις υφιστάμενες δυνατότητες και μέσα. Μπορεί κανείς να φανταστεί τι θα συμβεί σε μια πολιτεία ή σε μια πόλη που δεν έχει γίνει η σχετική προεργασία. ΗΠΑ: ΤΙ ΕΜΑΘΑΝ ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ 11 Η ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2001 ; 1) Αναγνώριση του προσώπου της τρομοκρατίας: Ο εχθρός ζει ανάμεσα μας. Κινείται, εργάζεται και απολαμβάνει τις ίδιες ελευθερίες με όλους τους πολίτες μιας χώρας. Οι τρομοκράτες έχουν πρόσβαση σε πολλές πληροφορίες και γνωρίζουν τις αδυναμίες του κοινωνικού συστήματος. Εμφανίζονται ως τουρίστες, φοιτητές, εργαζόμενοι και ενεργοί πολίτες. 15

16 2) Περιφρούρηση των συνόρων: Αν και ο απομονωτισμός δεν είναι το ζητούμενο στις σημερινές κοινωνίες, θα πρέπει να αναθεωρηθεί το ποιος εισέρχεται σε μια χώρα και το πώς τα διάφορα άτομα ασκούν τις εμπορικές τους δραστηριότητες. 3) Βελτίωση των διαδικασιών ελέγχου: Οι νεοαφιχθέντες σε μια χώρα θα πρέπει να υπόκεινται σε σχολαστικό έλεγχο, ιδίως όταν προέρχονται από χώρες που έχουν γνωστή διαδρομή στην τρομοκρατία. Η ευρύτερη χρησιμοποίηση της βίζας θα μπορούσε να αποτελέσει ένα ακόμη μέτρο ελέγχου: επίδειξη βίζας για ενοικίαση αυτοκινήτου, για επιχειρησιακές συναλλαγές με χρήση πιστωτικών καρτών, επιταγών ή ξένου συναλλάγματος ή για την ανάληψη τοπικού νομίσματος. 4) Καθορισμός εθνικού δελτίου ταυτότητος. Πρόκειται για δελτίο ταυτότητας που δεν είναι διαδεδομένο στις ΗΠΑ όπου χρησιμοποιούνται κυρίως οι άδειες οδήγησης και κοινωνικής ασφάλισης. Όμως και η μετεξέλιξη των εθνικών ταυτοτήτων ίσως με τεχνολογία παρόμοια με εκείνη ορισμένων πιστωτικών καρτών να βελτιώσει τη μεθοδολογία αναγνώρισης και πιστοποίησης ατόμων. 5) Αναγνώριση πιθανών στόχων: Θα πρέπει να καθοριστούν προσεκτικά τα σημεία που θα μπορούσαν να ελκύσουν το ενδιαφέρον των τρομοκρατών όπως υδραγωγεία, τοποθεσίες δημόσιας συνάθροισης και εγκαταστάσεις κρίσιμες για το δημόσιο και εθνικό ευ ζην. Σε περιπτώσεις μεγάλων συγκεντρώσεων πλήθους θα πρέπει να απαγορευτεί ή να ελέγχεται σχολαστικά η είσοδος ευμεγέθων συσκευών πχ. κλιματιστικών (εύκολη μέθοδος εισόδου μεγάλων ποσοτήτων φτηνών εκρηκτικών) στον χώρο της εκδήλωσης. Το ίδιο ισχύει και για τα δημόσια και κυβερνητικά κτίρια. Τα δοχεία των απορριμάτων πρέπει να είναι από δικτυωτό πλέγμα και να είναι διασκορπισμένα περιφερικά και μακράν του πλήθους. 6) Περιορισμένη πρόσβαση σε κτίρια: Αυτονόητη προφύλαξη με ζώνες ελέγχου και φυσικά εμπόδια. Έλεγχος εγγύτητας με χώρους στάθμευσης. Παρακολούθηση περιβάλλοντος χώρου με κάμερες ασφαλείας. Χρήση νέων υλικών σε ευαίσθητα δομικά συστατικά (οροφές, παράθυρα, σκάλες διαφυγής κά). 7) Αντιμετώπιση συμβάντος; Διαχείριση του μεγάλου αριθμού εθελοντών που θα συρρεύσουν στην περιοχή του συμβάντος. Οι ανειδίκευτοι εθελοντές σε συμβάντα στα οποία ενέχονται όπλα μαζικής καταστροφής αποτελούν αρνητική συνισταμένη. Αντίβαρο αποτελεί η δημιουργία εκπαιδευμένων ομάδων εθελοντών που θα έχουν αποτελεσματική συνεισφορά σε περίπτωση πραγματικού περιστατικού. 8) Σχέδια εκκένωσης: Θα πρέπει να ληφθούν αποφάσεις σχετικά με την εκκένωση μιας πόλης ή την παραμονή των πολιτών στα σπίτια τους. Πόλεις του μεγέθους της Ν. Υόρκης, του Λονδίνου ή του Παρισιού δεν είναι δυνατόν να εκκενωθούν παρά το γεγονός ότι αποτελούν κύριους στόχους. Θα πρέπει να προδιαγραφούν οι εγκαταστάσεις και οι γεωγραφικές θέσεις που θα υποδεχτούν τον πληθυσμό, τους τραυματίες κοκ. Σε πολλές μεγάλες πόλεις η εκκένωση του πληθυσμού μπλοκάρεται από την παρουσία γεφυρών και τούνελ που οδηγούν έξω από την πόλη. Τα μέσα μαζικής μεταφοράς θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για τη μεταφορά των κατοίκων σε καταφύγια. Τα σχολεία θα πρέπει να έχουν πρωτόκολλα αντιμετώπισης μαζικών καταστροφών και διαδικασίες εκκένωσης. Επίσης, πρέπει να ληφθεί μέριμνα για τα κατοικίδια ζώα (στη Ν. Ορλεάνη πολλοί ήταν εκείνοι που παρέμειναν στα σπίτια τους μαζί με τα ζώα τους). 9) Επείγουσα αντιμετώπιση: Ο εξοπλισμός επικοινωνίας και τα συστήματα επείγουσας αντιμετώπισης θα πρέπει να ενσωματωθούν στις καθημερινές διαδικασίες και πρακτικές. Οι ανταποκριτές θα πρέπει να εξοικειωθούν με τα μηχανήματα και τα λογισμικά με τα οποία δουλεύουν αλλά και τα εφεδρικά συστήματα και το Διαδίκτυο. 10) Προγραμματισμός πριν από την καταστροφή: Αυτονόητη παράμετρος που ομαλοποιεί τον αρχικό πανικό και τη σύγχυση ακόμη και σε οργανωμένα σύνολα. 16

17 Τα παραπάνω αποτελούν τις διαπιστώσεις ενός Αμερικανού Καθηγητού (Prof Mark A. Friend) στον τομέα της επαγγελματικής ασφάλειας στο Τμήμα Επιστημών Περιβαλλοντικής Υγείας και Ασφάλειας στο East Carolina University, κατά τη διάρκεια επίσκεψής του με ομάδα φοιτητών στο Πεντάγωνο και στο (πρώην) Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου στη Ν. Υόρκη. HΠΑ: ΣΥΝΕΔΡΙΑ MIRROR IMAGE: TRAINING TO COMBAT TERRORISM (19-24 Μαρτίου 2006 Moyock, NC) Πρόκειται για σεμινάριο (θεωρητικό και επ έργω) διάρκειας εβδομάδας με αντικείμενο τη ρεαλιστική εξομοίωση της στρατολόγησης τρομοκρατών, τις τεχνικές εκπαίδευσης τρομοκρατών (βασισμένες σε έγγραφα και εγχειρίδια της al-qaeda και άλλων οργανώσεων) και τις επιχειρησιακές τεχνικές. Οι εκπαιδευόμενοι οι οποίοι θα πρέπει να φέρουν μαζί τους τον ατομικό τους οπλισμό θα εκπαιδευτούν στις ιδεολογίες των τρομοκρατών και τις πολιτιστικές ιδιαιτερότητες των χωρών προέλευσης που επηρεάζουν και την τελική λήψη αποφάσεων. Θα εκπαιδευτούν ως τρομοκράτες και θα μάθουν να αναγνωρίζουν τις αδυναμίες του συστήματος το οποίο τώρα υπηρετούν ως αστυνομικοί, δικαστικοί ή προσωπικό ασφαλείας και αντικατασκοπείας. Για περισσότερες πληροφορίες: Betty O Hearn και Walter Purdy HOSPITAL MANAGEMENT OF CBRNE INCIDENTS (24-29 Απριλίου 2006, Aberdeen Proving Ground, MD) Εξειδικευμένο σεμινάριο που στοχεύει στους νοσοκομειακούς επαγγελματίες (πολίτες και στρατιωτικούς) του τομέα Υγείας (ιατρούς, νοσηλευτές, οδοντιάτρους, παραϊατρικό προσωπικό, διοικητικό προσωπικό, ιατρικοί σχεδιαστές) με αντικείμενο ενδεχόμενη χρήση όπλων μαζικής καταστροφής και την πρόκληση μαζικών απωλειών υγείας. Πέρα από το θεωρητικό σκέλος θα αναλυθούν σενάρια επιθέσεων και θα γίνουν ασκήσεις επί χάρτου που θα δώσουν την ανάλογη εμπειρία στους εκπαιδευόμενους να αντιμετωπίσουν μια μελλοντική χημική, βιολογική ή ραδιολογική τρομοκρατική επίθεση. Το σεμινάριο διοργανώνεται από το US Army Medical Research Institute of Chemical Defense (USAMRICD), το US Army Medical Research Institute of Infectious Diseases (USAMRIID) και το Armed Forces Radiobiology Research Institute (AFRRI). Περισσότερες πληροφορίες στη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και στην ιστοσελίδα της διοργανώτριας υπηρεσίας: https://ccc.apgea.army.mil/courses/in_house/brochurecbrne.htm 17

18 CBRN RESPONDER (15-17 Μαίου 2006, Sheraton Hotel, Crystal City, Washington DC) To σεμινάριο αυτό διοργανώνεται από το διεθνούς εμβέλειας εξειδικευμένο περιοδικό NBC International και στοχεύει στου πρώτους ανταποκριτές (first responders) οι οποίοι προέρχονται από διάφορες εμπλεκόμενες υπηρεσίες. Θα γίνουν αναλύσεις τακτικής σε στρατιωτικό και πολιτικό επίπεδο, θα παρουσιαστούν οι νεότερες εξελίξεις στους τομείς της ανίχνευσης και απολύμανσης και θα δοθεί η ευκαιρία στους συνέδρους να ανταλλάξουν απόψεις σε θέματα που αφορούν την αντίδραση των οργανωμένων κοινωνιών σε τρομοκρατικές επιθέσεις με ΧΒΡΠ όπλα μαζικής καταστροφής. Περισσότερες πληροφορίες: Claire Mizen του NBC International Events Office. ΗΠΑ: ΕΙΜΑΣΤΕ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΜΕΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑ ; Υπάρχει διάχυτη η βεβαιότητα (τουλάχιστον στις ΗΠΑ) ότι η Αμερική θα πέσει θύμα βιολογικής τρομοκρατίας. Ήδη έχει εκδηλωθεί το πρώτο κύμα (επιθέσεις άνθρακα) και αναμένεται να κλιμακωθεί. Είμαστε όμως προετοιμασμένοι για το ενδεχόμενο αυτό ; Σύμφωνα με μελέτη του CDC εξετάστηκαν εξάρσεις με βιοτρομοκρατικό δυναμικό και σε 6 περιπτώσεις διαπιστώθηκε ότι υπήρχε προμελετημένη χρήση λοιμώδους παράγοντα (είτε για λόγους βιοτρομοκρατίας ή για λόγους μόλυνσης εκ προθέσεως) ενώ σε άλλες 41 περιπτώσεις η περίπτωση χαρακτηρίστηκε ως ύποπτη. Στις 6 αυτές επιβεβαιωμένες περιπτώσεις, η αναφορά τους καθυστέρησε μέχρι και 26 ημέρες γεγονός που αναγκάζει τους ερευνητές στη συγκεκριμένη μελέτη να τονίσουν ότι ο χρόνος αυτός πρέπει να μειωθεί δραστικά. Οι ειδικοί αναφέρουν ότι «κάθε νοσοκομείο πρέπει να έχει μια ομάδα που θα αντιπροσωπεύει μια ενδιάμεση κατάσταση μεταξύ των επιχειρησιακών και κλινικών τμημάτων και η οποία θα επικεντρώνει στον σχεδιασμό και την εφαρμογή των σχεδίων σε περίπτωση πραγματικού συμβάντος». Η ομάδα θα πρέπει να σχεδιάσει μεθοδολογίες αντίδρασης σε περίπτωση προσβολής του πληθυσμού από: Variola major (ευλογιά) Bacillus anthracis (άνθρακας) Yersenia pestis (πανώλης) Clostridium botulinum (αλλαντίαση) Francisella tularensis (τουλαραιμία) Filoviruses: αιμορραγικοί πυρετοί (Ebola, Marburg) Arenaviruses: πυρετός Lassa, αιμορραγικός πυρετός Αργεντινής κά Αρκετές νοσοκομειακές μονάδες έχουν ενσωματώσει στο λογισμικό τους το πρόγραμμα VisualDx που παρέχει στους ειδικούς τις κατάλληλες πληροφορίες ώστε σε δεδομένη στιγμή να αντιδράσουν κατάλληλα. Ουσιαστικά εάν καταφέρει κανείς να εμφυσήσει στους κλινικούς ιατρούς την ενσωμάτωση στη διαφορική τους διάγνωση την πιθανότητα παρουσίας βιολογικών οπλοποιημένων παραγόντων, τότε η αντίδραση θα είναι ταχύτατη αλλά και αποτελεσματική. Στο συγκεκριμένο πρόγραμμα υπάρχουν πλούσιες βιβλιοθήκες φωτογραφιών ( φωτογραφίες για 600 παθήσεις) που βελτιώνουν την διαγνωστική ακρίβεια των ιατρών μέχρι και 124%. Πρόσφατα το σύστημα εμπλουτίστηκε και με την εμπειρία από τον τυφώνα Κατρίνα με την προσθήκη της λοίμωξης από Vibrio vulnificus (Gramαρνητικό βακτήριο δίκην ραβδίου) που στα μέρη που πλημμύρισαν από τον τυφώνα. 18

19 ΙΤΑΛΙΑ: ΚΟΥΝΟΥΠΙΑ ΝΑΖΙ ΣΤΟΝ 2 Ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΟΛΕΜΟ Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, οι Ναζί προσπάθησαν να σταματήσουν την προέλαση των Βρετανικών και Αμερικανικών στρατευμάτων στην Ιταλία κατά τη διάρκεια του 2 ου Παγκόσμιου Πολέμου απελευθερώνοντας κουνούπια φορείς ελονοσίας στην μοναδική επίθεση με βιολογικά όπλα που έλαβε χώρα στην Ευρώπη. Σύμφωνα με τον Καθηγητή Frank Snowden, ιστορικού στο Yale University και τα αναγραφόμενα στο βιβλίο του «The Conquest of Malaria in Italy», το φθινόπωρο του 1943 ο Erich Martini, εντομολόγος και μέλος του Ναζιστικού Κόμματος, στενός φίλος και συνεργάτης του Heinrich Himmler πλυμμήρησε τους βάλτους κατά τη διαδρομή από τα νότια προς τη Ρώμη αναστρέφοντας τη ροή των αντλιών αποστράγγισης. Στη συνέχεια απελευθέρωσε εκατομμύρια νύμφες Anopheles labranchiae, είδος κουνουπιού φορέα της ελονοσίας. Βρετανοί και Αμερικανοί που αποβιβάστηκαν στο Anzio επιβίωσαν επειδή είχαν λάβει ανθελονοσιακά φάρμακα. Όμως η επίπτωση του εγχειρήματος στον πληθυσμό ήταν σημαντική: οι περιπτώσεις ελονοσίας από 1217 το 1943 απογειώθηκαν στις το 1944 σε πληθυσμό Η νόσος παρέμεινε ενεργός μέχρι το 1950 όταν τα έλη αποστραγγίστηκαν και εξολοθρεύτηκαν τα εισαγόμενα είδη κουνουπιών. ΙΣΡΑΗΛ: Η ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ EL AL ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΕ ΑΝΤΙΠΥΡΑΥΛΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΤΑ ΑΕΡΟΣΚΑΦΗ ΤΗΣ Η Ισραηλινή εταιρεία EL AL τοποθέτησε αντιπυραυλικά συστήματα στα αεροσκάφη του στόλου της. Το πρόγραμμα άρχισε το 2002 σε μια προσπάθεια επαύξησης της ασφάλειας πτήσης. Τοποθετήθηκε το σύστημα «Flight Guard», Ισραηλινής κατασκευής (Israel Military Industries και εταιρεία Elta) και κόστους περί τα 1 εκατομμύρια δολάρια ανά αεροσκάφος. Σημειώνεται ότι το 2002 αεροσκάφος της εταιρείας είχε δεχτεί επίθεση πυραύλου εκτοξευόμενου από τον ώμο, στην Κένυα που πυροδοτήθηκε από τρομοκρατική ομάδα φίλα διακείμενη στην al-qaeda. Αν και το σύστημα αναμένεται να είναι αποτελεσματικό για πυραύλους που αναζητούν πηγές θερμότητας όπως οι SA-7 που προέρχονται από την πρώην Σοβιετική Ένωση και είναι ευρέως διαδεδομένοι σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες, ίσως δεν παρέχει προστασία έναντι πυραύλων που καθοδηγούνται από ραντάρ. ΗΠΑ: ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΠΑΘΗΣΕΩΝ Ερευνητές στο Walter Reed Army Institute of Research αναπτύσσουν μέθοδο καθορισμού μέσα σε λίγες ώρες εάν κάποιος έχει εκτεθεί σε βιοτρομοκρατικό παράγοντα μέσω χαρακτηριστικών των ενεργών γονιδίων των λευκών αιμοσφαιρίων του ατόμου. Είναι γνωστό ότι η πρώιμη διάγνωση και η ταχεία θεραπεία είναι οι ενέργειες κλειδιά στην αντιμετώπιση των βιολογικών επιθέσεων. Κατά τα τελευταία 5 χρόνια η ομάδα της 19

20 Hammamieh μελετά της αντίδραση του ξενιστή στα βιολογικά όπλα. Μετά την έκθεση τους σε βιολογικούς παράγοντες τα κύτταρα του ξενιστή αρχίζουν να αντιδρούν με μοναδικό τρόπο «ανοιγοκλείνοντας» συγκεκριμένα γονίδια. Τα λευκοκύτταρα στο αίμα διατρέχουν ολόκληρο το σώμα μέσα σε λίγα λεπτά. Εάν διαπιστώσουν ότι κάτι δεν πάει καλά το καταγράφουν στην έκφραση των γονιδίων τους. Αρχικά έγινε καταγραφή της βασικής κατάστασης έκφρασης των γονιδίων φυσιολογικών ατόμων. Στη συνέχεια τα δείγματα εκτέθηκαν σε αριθμό διαφορετικών παθογόνων μικροοργανισμών (συμπεριλαμβανομένων και βιολογικών όπλων) και τοξινών βακτηρίων και τα αποτελέσματα επιβεβαιώθηκαν σε μοντέλα πειραματόζωων. Παρατηρήθηκαν πολύ ειδικές μεταβολές στην έκφραση των γονιδίων που είναι εξειδικευμένες για κάθε παθογόνο μικροοργανισμό σε χρονικό διάστημα 2 ωρών μετά την έκθεση. Με τη βοήθεια μαθηματικών μοντέλων αναγνωρίστηκαν πάνω από 300 γονίδια που μπορούν να διακρίνουν 8 παθογόνους παράγοντες με ακρίβεια 99%. Η ερευνητικά ομάδα προσανατολίζεται τώρα για ανίχνευση χαρακτηριστικών έκφρασης γονιδίων που θα καθορίζουν τη σοβαρότητα της έκθεσης. Η Hammamieh αναφέρει ότι το τελικό προϊόν της μελέτης θα είναι μια συσκευή χειρός που θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί επί τόπου στο σημείο της βιολογικής προσβολής για να διαπιστωθεί ποιος εκτέθηκε μέσα σε λίγες ώρες αντί για τις ημέρες που απαιτούνται σήμερα με τις παραδοσιακές μεθόδους καλλιέργειας. Μέσα στα επόμενα 10 χρόνια με την παράλληλη εξέλιξη της βιοτεχνολογίας, η εν λόγω δοκιμασία θα μπορεί να γίνει στο ιατρείο και θα στοχεύει στις συνηθέστερες παθήσεις, συμπεριλαμβανομένων και αρκετών τύπου καρκίνου. ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ: ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ ΑΝΤΙ-ΒΙΟΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Η Φινλανδία έλαβε μέρος σε αντι-βιοτρομοκρατική άσκηση που οργανώθηκε υπό την αιγίδα του ΝΑΤΟ (PfP) στις Φεβρουαρίου Η άσκηση επείγουσας πολιτικής προετοιμασίας με την ονομασία «Green Cloud» είχε ως στόχο τη βελτίωση της κυβερνητικής αντίδρασης σε περίπτωση εκδήλωσης βιολογικής τρομοκρατίας. Σύμφωνα με το σενάριο, ένας επικίνδυνος λοιμώδης παράγοντας απελευθερώθηκε εκουσίως σε πλοίο που επισκέφθηκε αρκετά λιμάνια της Βόρειας Θάλασσας και των χωρών της Βαλτικής. H άσκηση ήταν επί χάρτου, έγινε στο αρχηγείο του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες και συμμετείχαν πέραν της Φινλανδίας, η Σουηδία, η Αυστρία και η Ελβετία. ΗΠΑ: ΑΝΘΡΑΚΑΣ ΚΑΙ ΣΙΔΕΡΩΜΑ Το κοινό οικιακό σίδερο μπορεί να αποτελέσει όπλο πρώτης γραμμής σε περίπτωση επανάληψης των επιθέσεων με άνθρακα. Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, το σιδέρωμα των γραμμάτων επί τουλάχιστον 5 λεπτά στους C (το maximum της θερμοκρασίας του σίδερου) καταστρέφει πλήρως θερμοάντοχα βακτήρια που μοιάζουν με άνθρακα, χωρίς η θερμοκρασία να ανοίγει τα γράμματα ή να επηρεάζει τα γραφόμενα με στυλό γράμματα. ΙΝΔΙΑ: ΥΠΟΨΙΕΣ ΟΤΙ Η ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΠΤΗΝΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΕΠΙΘΕΣΗ ΜΕ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΟΠΛΟ Η αρχές της Ινδίας αντιμετωπίζουν με σκεπτικισμό το ενδεχόμενο η εξάπλωση του ιού της γρίπης των πτηνών να οφείλεται σε ξένο δάκτυλο. Ο ιός εμφανίστηκε σε μια απομακρυσμένη περιοχή της χώρας που δεν είναι διεθνές σύνορο ή στη διαδρομή των αποδημητικών πουλιών. Ξαφνικά περισσότερα από κοτόπουλα πέθαναν από τον ιό της γρίπης. Παρά ταύτα, σε μελέτες που έγιναν στο εξειδικευμένο εργαστήριο της Bophal, διαπιστώθηκε πέραν του Η5Ν1 και παρουσία του ιού Newcastle που επίσης προσβάλει τα πτηνά. 20

Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. Συντάκτρια γνωμοδότησης (*): Kartika Tamara Liotard

Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. Συντάκτρια γνωμοδότησης (*): Kartika Tamara Liotard ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων 16.9.2010 2010/2114(INI) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας

Διαβάστε περισσότερα

Προνοσοκοµειακή Επείγουσα Ιατρική

Προνοσοκοµειακή Επείγουσα Ιατρική Ο ιασώστης στην Προνοσοκοµειακή Επείγουσα Ιατρική Βάγγος Γεώργιος ιασώστης ΕΚΑΒ Θεσσαλονίκης Αναγκαιότητα Επείγουσας Ε. Σ. Υ. Προνοσοκοµειακής Φροντίδας Παγκοσµίως οι πολεµικές ανάγκες δηµιούργησαν την

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΩΣΗΡΘΑΤΕ ΣΤΟ CHEMPARK DORMAGEN

ΚΑΛΩΣΗΡΘΑΤΕ ΣΤΟ CHEMPARK DORMAGEN ΚΑΛΩΣΗΡΘΑΤΕ ΣΤΟ CHEMPARK DORMAGEN Οδηγίες ασφαλείας Διαβάστε τις οδηγίες ασφαλείας πριν από την είσοδό σας στο CHEMPARK και λάβετέ τις υπόψη κατά την παραμονή σας! Σας ευχαριστούμε! 1. ΚΑΝΟΝΕΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

16/9/2012 PHTLS Trauma First Response

16/9/2012 PHTLS Trauma First Response Η ΠΡΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ με την έγκριση του Εθνικού Κέντρου ATLS-PHTLS διοργανώνει τον Σεπτέμβριο 2012 2 Εκπαιδευτικά Σεμινάρια: 16/9/2012 PHTLS Trauma First Response Εγγραφές έως 15/8/2012 - Κόστος

Διαβάστε περισσότερα

.gr. CBRNE Crisis Management in Urban Environment Διαχείριση ΧΒΡΠE Κρίσεων σε Αστικό Περιβάλλον

.gr. CBRNE Crisis Management in Urban Environment Διαχείριση ΧΒΡΠE Κρίσεων σε Αστικό Περιβάλλον International Crisis Management International Conference ATHENA 08 Athens, July 4 th 2008 CBRNE Crisis Management in Urban Environment Διαχείριση ΧΒΡΠE Κρίσεων σε Αστικό Περιβάλλον Σχης (ΥΙ) Ιωάννης Γαλατάς

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας. Βιοπαθολογικό Εργαστήριο

Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας. Βιοπαθολογικό Εργαστήριο Κατευθυντήριες Οδηγίες Ποιότητας Ιανουάριος 2013 Περιεχόμενα Υπόμνημα - Επεξηγήσεις... 3 Κεφάλαιο 1: Διαχείριση Προσωπικού... 4 Κεφάλαιο 2: Διαχείριση Εξοπλισμού/ Εγκαταστάσεων... 5 Κεφάλαιο 3: Πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη - Διαχείριση των Φυσικών Καταστροφών. Ο Ρόλος του Αγρονόμου Τοπογράφου Μηχανικού

Πρόληψη - Διαχείριση των Φυσικών Καταστροφών. Ο Ρόλος του Αγρονόμου Τοπογράφου Μηχανικού ΗΜΕΡΙΔΑ Πρόληψη - Διαχείριση των Φυσικών Καταστροφών. Ο Ρόλος του Αγρονόμου Τοπογράφου Μηχανικού Σχεδιασμός Διαδρομών Εκκένωσης και Ανακατασκευής Μεταφορικών Δικτύων μετά από Φυσικές Καταστροφές Μεγάλης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΕΜΑΚ ΓΙΑ ΤΡΟΜΟ-ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟ ΜΕΤΡΟ

ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΕΜΑΚ ΓΙΑ ΤΡΟΜΟ-ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟ ΜΕΤΡΟ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΕΜΑΚ ΓΙΑ ΤΡΟΜΟ-ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟ ΜΕΤΡΟ Αλέξανδρος Καλαφάτης (Δημοσιογράφος στο ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ) Copyright: HTTP://WWW.BLOKO.GR/2016/04/BLOG-POST_385.HTML Publication date on the Research Institute

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσιμων καταστάσεων

Διαχείριση κρίσιμων καταστάσεων Διαχείριση κρίσιμων καταστάσεων Ο όρος Κρίσιμες Καταστάσεις σημαίνει κάθε κατάσταση που μπορεί να παρουσιάσει κίνδυνο ή απειλή για την επιχείρηση. Μπορεί να είναι ένα ελαττωματικό προϊόν, μια οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Infrastructure s Security Plan & Planning

Infrastructure s Security Plan & Planning Infrastructure s Security Plan & Planning Διαχείριση Εκτάκτων Αναγκών & Κρίσεων Η επιχειρησιακή διάσταση Η επικοινωνιακή διάσταση Παρουσίαση Αθανάσιος Γ. ΚΟΚΚΑΛΑΚΗΣ Αστυν. Υποδντής Κέντρο Μελετών Ασφάλειας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ ΤΟΥ ΑΤΥΧΗΜΑΤΟΣ

ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ ΤΟΥ ΑΤΥΧΗΜΑΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ ΤΟΥ ΑΤΥΧΗΜΑΤΟΣ 1) ΑΠΕΓΚΛΩΒΙΣΜΟΣ, 2)ΕΚΤΙΜΗΣΗ, 3)ΔΙΑΛΟΓΗ triage, 4) ANAZΩΟΓΩΝΗΣΗ και 5) ΔΙΑΚΟΜΙΔΗ δηλ. εφαρμογή του κανόνα των 3 t (triage,treatment,transport), για ασφαλή μεταφορά στο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ. Communications Crisis Management

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ. Communications Crisis Management ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ Communications Crisis Management ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ Καράβια βουλιάζουν. Αεροσκάφη πέφτουν. Προϊόντα ανακαλούνται. Εταιρίες μηνύονται για ληγμένα τρόφιμα ή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Εμβολιασμών (24 30 Απριλίου 2016)

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Εμβολιασμών (24 30 Απριλίου 2016) Αθήνα, 25 Απριλίου 2016 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Εμβολιασμών (24 30 Απριλίου 2016) Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κάθε χρόνο αφιερώνει την τελευταία εβδομάδα του Απριλίου στα νοσήματα που προλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

"Μάθηση της επιστήμης του πόνου"

Μάθηση της επιστήμης του πόνου "Μάθηση της επιστήμης του πόνου" Η μάθηση της επιστήμης του πόνου, μπορεί να ανακουφίσει τον πόνο ή ακόμα και να μας κάνει να τον αποφύγουμε, αναφέρουν σε άρθρο τους οι Lorimer Moseley, Professor of Clinical

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΝΑ ΠΕΡΙΜΕΝΕΤΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΕΥ

ΤΙ ΝΑ ΠΕΡΙΜΕΝΕΤΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΕΥ ΤΙ ΝΑ ΠΕΡΙΜΕΝΕΤΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΕΥ Πρόγραμμα Νέα Γενιά σε Δράση INFO KIT Μέρος 1 Μάης 2011 Εισαγωγή Το έγγραφο αυτό προορίζεται για τους εθελοντές και τους φορείς που συμμετέχουν στην ΕΕΥ. Δίνει σαφείς πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας

Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας Αυτό το πληροφοριακό έντυπο παρέχει γενικές οδηγίες στα πρόσωπα (φυσικά ή νομικά) που εκτελούν μια επιχείρηση ή αναλαμβάνων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΧΗ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΣΕ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΠΑΡΟΧΗ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΣΕ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΠΑΡΟΧΗ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΣΕ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Αποτελέσματα από την παρέμβαση των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στα κέντρα κράτησης μεταναστών ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ - ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 www.msf.gr Εισαγωγή Οι

Διαβάστε περισσότερα

Η Κίνα στο διάστημα οι ΗΠΑ σε πανικό

Η Κίνα στο διάστημα οι ΗΠΑ σε πανικό Η Κίνα στο διάστημα οι ΗΠΑ σε πανικό Μαρτίου 4, 2015 ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟ Στην Ουάσιγκτον, έκανε την εμφάνιση της μια απόρρητη έκθεση, που μιλά για το «κινεζικό όνειρο το διάστημα». Συγκεκριμένα η έκθεση αυτή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Παιδεία Οδικής Ασφάλειας

Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Παιδεία Οδικής Ασφάλειας Εσπερίδα «Προτάσεις για τη βελτίωση της οδικής ασφάλειας στην Ελλάδα» Ρόδος, 22 Μαρτίου 2012 Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Παιδεία Οδικής Ασφάλειας Γ. Κανελλαΐδης,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Βοηθός Φαρμακείου Ημ/νια: 19/11/2013 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Μάθημα: Ασφάλεια και Υγιεινή Εισηγητής : Εμμανουήλ Ε. Νικόλαος Ενότητα: Εισαγωγή ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

1 Η δημιουργία ενός Πιλότου-Ηγέτη

1 Η δημιουργία ενός Πιλότου-Ηγέτη Περιεχόμενα Ευχαριστίες... 15 Εισαγωγή... 17 1 Η δημιουργία ενός Πιλότου-Ηγέτη... 23 2 Η Ματιά του Πιλότου... 33 3 Η επίγνωση της κατάστασης... 43 4 Η δύναμη του σχεδιασμού... 59 5 Στο απόγειο της τεχνολογίας...

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση και την Έρευνα του Κυβερνοεγκλήματος»

Εκπαίδευση και την Έρευνα του Κυβερνοεγκλήματος» ΟΜΙΛΙΑ ΔΝΤΗ ΚΕΜΕΑ «GCC: Ελληνικό Κέντρο Αριστείας για την Εκπαίδευση και την Έρευνα του Κυβερνοεγκλήματος» 14 Οκτωβρίου 2015 Αξιότιμε κύριε Υπουργέ, Αξιότιμοι ομιλητές και συμμετέχοντες, Καλησπέρα σας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΑΤΥΧΗΜΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΑΤΥΧΗΜΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ TEE TKM ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΜΙΚΡΗΣ ΙΑΡΚΕΙΑ ΣΤ ΚΥΚΛΟΣ2005 ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΑΤΥΧΗΜΑ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Ν. Μαραγκός Μηχανολόγος Mηχ. Msc ΚΙΛΚΙΣ 2005 ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΑΤΥΧΗΜΑ ΒΑΣΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικό Προφίλ. ραστηριότητες. Στόχος. Νέες ράσεις. e-mail: info@youngsafedrivers.com web site: www.youngsafedrivers.com

Κοινωνικό Προφίλ. ραστηριότητες. Στόχος. Νέες ράσεις. e-mail: info@youngsafedrivers.com web site: www.youngsafedrivers.com Ελληνική Εταιρία Νέων Σωστής Οδικής Συµπεριφοράς Αστική µη κερδοσκοπική εταιρία 2011 Ελληνική Εταιρία Νέων Σωστής Οδικής Συµπεριφοράς All Rights Reserved Ελληνική Εταιρία Νέων Σωστής Οδικής Συµπεριφοράς

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. Συντάκτης γνωμοδότησης: Cristian-Silviu Buşoi

Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. Συντάκτης γνωμοδότησης: Cristian-Silviu Buşoi Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων 14.7.2016 2015/2103(INL) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας

Διαβάστε περισσότερα

Οι προβλέψεις της Symantec για την ασφάλεια το 2017

Οι προβλέψεις της Symantec για την ασφάλεια το 2017 Οι προβλέψεις της Symantec για την ασφάλεια το 2017 Κάθε χρόνο, ο χώρος της ψηφιακής ασφάλειας αντιμετωπίζει νέες μορφές απειλών, καθώς οι εγκληματίες του κυβερνοχώρου εξελίσσουν την προσέγγιση τους ως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ Καταρχάς, βασική προϋπόθεση για το κλείσιμο μιας συνάντησης είναι να έχουμε εξακριβώσει και πιστοποιήσει ότι μιλάμε με τον υπεύθυνο που λαμβάνει μια απόφαση συνεργασίας ή επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΚΕΣ ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ

ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΚΕΣ ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΚΕΣ ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ Δρ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΟΛΑΚΙΔΗΣ Παθολόγος Εντατικολόγος Δντής Γ Παθολογικής Κλινικής 251 Γενικού Νοσοκομείου Αεροπορίας ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Προετοιμασία 90% έργου Μοναδικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές ασφάλειας για εργασία με ζώα εργαστηρίου. Ν. ΚΩΣΤΟΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ, DVM, PhD Υπεύθυνος Μονάδας Ζωικών Προτύπων

Βασικές αρχές ασφάλειας για εργασία με ζώα εργαστηρίου. Ν. ΚΩΣΤΟΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ, DVM, PhD Υπεύθυνος Μονάδας Ζωικών Προτύπων Βασικές αρχές ασφάλειας για εργασία με ζώα εργαστηρίου Ν. ΚΩΣΤΟΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ, DVM, PhD Υπεύθυνος Μονάδας Ζωικών Προτύπων Κίνδυνοι που σχετίζονται με την εργασία με ζώα εργαστηρίου Φυσικοί κίνδυνοι

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες προετοιμασίες σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης

Οδηγίες προετοιμασίες σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης Οδηγίες προετοιμασίες σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης Στο Οντάριο, οι κάτοικοί του έρχονται αντιμέτωποι με κάθε είδους έκτακτες ανάγκες, είτε πρόκειται για θύελλες παγωμένου χιονιού και διακοπές ρεύματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περίληψη εισήγησης σε σεµινάριο τεχνικών ασφαλείας του ΕΛΙΝΥΑΕ ΤΖΙΝΑΣ ΘΕΟ ΩΡΟΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΡΙΣΜΟΙ Βιολογικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΟΔΗΓΟΣ E-LEARNING

ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΟΔΗΓΟΣ E-LEARNING ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΘΗΝΑ 2014 1 1. Τι είναι το e-learning; Το e-learning, η ηλεκτρονική μάθηση, είναι μια διαδικασία μάθησης και ταυτόχρονα μια μεθοδολογία εξ αποστάσεως εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΔΙΑΣΩΣΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΔΙΑΣΩΣΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΔΙΑΣΩΣΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΕΟΔ ΑΤΤΙΚΗΣ Ποιοι είμαστε Οι σκοποί μας Οι στόχοι μας Τα μέλη μας Η δομή μας (Οργανωτική & επιχειρησιακή) Εθελοντές με επαγγελματισμό Η εκπαίδευσή μας Σχέσεις με κοινωνία/πολιτεία

Διαβάστε περισσότερα

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών

Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών Διημερίδα για την Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας Eυαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας στην Ασφάλεια των Ασθενών 1. Εισαγωγή Οι εξελίξεις και οι δεσμεύσεις στο θέμα της Ασφάλειας των Ασθενών έχουν αυξηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ Α: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ & ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ Τι είναι η ηπατίτιδα Α; Η ηπατίτιδα Α είναι μια νόσος του ήπατος που προκαλείται από τον ιό της ηπατίτιδας Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA)

ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA) ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA) Γιατί στο Νεάπολις Επιλέγοντας το Πανεπιστήμιο Νεάπολις γίνεσαι μέλος μιας ζωντανής κοινότητας που αποτελείται από προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές και από ακαδημαϊκό προσωπικό

Διαβάστε περισσότερα

GLOBAL COLLEGE. Γλώσσα Διδασκαλίας

GLOBAL COLLEGE. Γλώσσα Διδασκαλίας GLOBAL COLLEGE 9. Τεχνικός Μηχανολογικών Εγκαταστάσεων (2 Έτη, Δίπλωμα) Εγγεγραμμένος Διάρκεια Σπουδών: 2 Έτη Τίτλος Σπουδών: Δίπλωμα Τεχνικού Μηχανολογικών Εγκαταστάσεων Στόχοι του κλάδου Σκοπός του Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

1. Πρακτικές για κάθε Στάδιο της ιαδικασίας Εθελοντισµού 1.1 Προσέλκυση και Επιλογή Εθελοντών

1. Πρακτικές για κάθε Στάδιο της ιαδικασίας Εθελοντισµού 1.1 Προσέλκυση και Επιλογή Εθελοντών 1. Πρακτικές για κάθε Στάδιο της ιαδικασίας Εθελοντισµού 1.1 Προσέλκυση και Επιλογή Εθελοντών Το στάδιο αυτό ορίζεται ως η συγκέντρωση ενός ικανοποιητικού αριθµού κατάλληλων υποψήφιων εθελοντών για την

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Ψυχοκοινωνικές διαστάσεις των εργασιακών σχέσεων Ανάπτυξη δεξιοτήτων χειρισµού τους»

ΤΙΤΛΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Ψυχοκοινωνικές διαστάσεις των εργασιακών σχέσεων Ανάπτυξη δεξιοτήτων χειρισµού τους» ΤΙΤΛΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «Ψυχοκοινωνικές διαστάσεις των εργασιακών σχέσεων Ανάπτυξη δεξιοτήτων χειρισµού τους» Σύντοµη περιγραφή Μέσα στο τρέχον εργασιακό περιβάλλον, κάτω από συνθήκες διαρκούς

Διαβάστε περισσότερα

Eldorado Gold 6 Χώρες, (Καναδάς, Βραζιλία, Ελλάδα, Τουρκία, Ρουμανία, Κίνα), 7287 Εργαζόμενοι.

Eldorado Gold 6 Χώρες, (Καναδάς, Βραζιλία, Ελλάδα, Τουρκία, Ρουμανία, Κίνα), 7287 Εργαζόμενοι. Eldorado Gold 6 Χώρες, (Καναδάς, Βραζιλία, Ελλάδα, Τουρκία, Ρουμανία, Κίνα), 7287 Εργαζόμενοι. Eldorado Gold στην Ελλάδα 3 Εταιρείες, 1020 Εργαζόμενοι, (1966 συμπεριλαμβανομένου του προσωπικού των εργολάβων).

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΙΕΙΝΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ

ΥΓΙΕΙΝΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΥΓΙΕΙΝΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ OCCUPATIONAL HAZARD ουσία, παράγοντας ή φυσική κατάσταση που μπορεί να προκαλέσει βλάβη σε συνθήκες τραυματισμού ή ασθένειας,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΞΩΤΙΚΑ. Από τον George Tilton. Απόδοση από τον ΣΤΕΦΑΝΟ ΑΤΣΑΛΟ.

ΤΑ ΞΩΤΙΚΑ. Από τον George Tilton. Απόδοση από τον ΣΤΕΦΑΝΟ ΑΤΣΑΛΟ. ΤΑ ΞΩΤΙΚΑ Από τον George Tilton https://www.faasafety.gov/files/gslac/library/documents/2008/nov/29705/nuts%20and%20b olts%2007-03.pdf Απόδοση από τον ΣΤΕΦΑΝΟ ΑΤΣΑΛΟ Army Aviator http://armyaviation.wordpress.com

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Κέντρο Επιχειρήσεων Υγείας Οργάνωση, λειτουργία. Δρ. Σπύρου Σπύρος Υποδιοικητής ΕΚΕΠΥ

Εθνικό Κέντρο Επιχειρήσεων Υγείας Οργάνωση, λειτουργία. Δρ. Σπύρου Σπύρος Υποδιοικητής ΕΚΕΠΥ Εθνικό Κέντρο Επιχειρήσεων Υγείας Οργάνωση, λειτουργία και ρόλος του ΕΚΕΠΥ Δρ. Σπύρου Σπύρος Υποδιοικητής ΕΚΕΠΥ Ιστορική αναδρομή Απρ 2004 Νόμος περί ιδρύσεως ΣΟΤΥ για τις ανάγκες του Τομέα Υγείας για

Διαβάστε περισσότερα

«Η σημαντική αξία της μετεκπαίδευσης και εξειδίκευσης στις σύγχρονες υπηρεσίες ασφάλειας»

«Η σημαντική αξία της μετεκπαίδευσης και εξειδίκευσης στις σύγχρονες υπηρεσίες ασφάλειας» «Η σημαντική αξία της μετεκπαίδευσης και εξειδίκευσης στις σύγχρονες υπηρεσίες ασφάλειας» Άγγελος Αγραφιώτης Γενικός Διευθυντής A&K Risk Management Consulting Παίρνοντας ως αφορμή το φετινό τίτλο της υπέροχης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Ανακαλύψτε νέες επιχειρήσεις

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Ανακαλύψτε νέες επιχειρήσεις ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Ανακαλύψτε νέες επιχειρήσεις Ent-teach Κεφάλαιο 2 Αναγνώριση ευκαιριών Περιγραφή της εκπαιδευτικής δραστηριότητας Αυτή η εκπαιδευτική δραστηριότητα στοχεύει να βοηθήσει τους

Διαβάστε περισσότερα

CyberEdge από την AIG

CyberEdge από την AIG Προστασία από τις συνέπειες των ηλεκτρονικών και διαδικτυακών κινδύνων Business Solutions CyberEdge από την AIG ηλεκτρονικοί και Οι ηλεκτρονικοί και διαδικτυακοί κίνδυνοι αποτελούν καθημερινή πραγματικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ. Material Safety Data Sheet

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ. Material Safety Data Sheet ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Material Safety Data Sheet 1 Χημικό Προϊόν Εμπορική Ονομασία : BIOFERTIN-L 2-0.5-4 Πληροφορίες σχετικά με την ουσία / το παρασκεύασμα : Είναι υγρό, οργανικό, εδαφοβελτιωτικό

Διαβάστε περισσότερα

ENOC - ENYA, Προσχέδιο Κοινών Συστάσεων για την «Πρόληψη της βίας κατά των παιδιών»

ENOC - ENYA, Προσχέδιο Κοινών Συστάσεων για την «Πρόληψη της βίας κατά των παιδιών» ENOC 14η Ετήσια Συνδιάσκεψη 7-9 Οκτωβρίου 2010, Στρασβούργο / Γαλλία ENOC - ENYA, Προσχέδιο Κοινών Συστάσεων για την «Πρόληψη της βίας κατά των παιδιών» Εισαγωγή Οι Συνήγοροι του Παιδιού και οι Έφηβοι

Διαβάστε περισσότερα

Για το νέο ιό της γρίπης

Για το νέο ιό της γρίπης Για το νέο ιό της γρίπης Μετά την ανακοίνωση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας ότι ανεβάζει τοσυναγερμό στο 6, για τον κίνδυνο πανδημίας από τη γρίπη των χοίρων (H1N1), η ανησυχία μας κορυφώνεται κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Προβλήματα της πόλης μου

Περιβαλλοντικά Προβλήματα της πόλης μου Οικιακή Οικονομία Περιβαλλοντικά Προβλήματα της πόλης μου Κουτσάκη Μαρία Χρυσή Β 4 Η ρύπανση του περιβάλλοντος: το σύγχρονο πρόβλημα του 21ου αιώνα Η ρύπανση του περιβάλλοντος είναι μια ευρεία έννοια,

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος 2 ο - Άρθρο 3 ε

Τεύχος 2 ο - Άρθρο 3 ε Τεύχος 2 ο - Άρθρο 3 ε Η ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ ΕΙΝΑΙ ΤΩΡΑ ΠΑΝΔΗΜΙΑ «Ο ιός είναι ασταμάτητος,» λέει η διευθυντής του Who των ΗΠΑ. Οι ανώτεροι υπάλληλοι υγείας προειδοποιούν ότι η δήλωση σημαίνει ότι ο ιός δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΚΕ.ΜΕ.Α.- ΗΜΕΡΙΔΑ ISEC BALLISTICS

ΟΜΙΛΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΚΕ.ΜΕ.Α.- ΗΜΕΡΙΔΑ ISEC BALLISTICS ΟΜΙΛΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΚΕ.ΜΕ.Α.- ΗΜΕΡΙΔΑ ISEC BALLISTICS Το Κέντρο Μελετών Ασφαλείας (ΚΕ.ΜΕ.Α.) είναι επιστημονικός, ερευνητικός και συμβουλευτικός φορέας με σκοπό τη διεξαγωγή θεωρητικής και εφαρμοσμένης έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΕΚ. Ευαγγελίτσα Τσουλόφτα Λειτουργός Επιθεώρησης Εργασίας Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας τηλ.:

ΕΤΕΚ. Ευαγγελίτσα Τσουλόφτα Λειτουργός Επιθεώρησης Εργασίας Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας τηλ.: ΕΤΕΚ Περιφερειακή Επιτροπή Λ/κας Αμ/στου 12 Νοεμβρίου 2016 Ασφάλεια & Υγεία στα Κατασκευαστικά Έργα Ο Ρόλος και οι Υποχρεώσεις του Μηχανικού Ενότητα 2 Εφαρμογή της Πρόληψης Ευαγγελίτσα Τσουλόφτα Λειτουργός

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός Θεσµικό πλαίσιο. Σύνταξη Σχεδίου Έκτακτης Ανάγκης. Μέτρα Προστασίας σε περίπτωση σεισµού

Σχεδιασµός Θεσµικό πλαίσιο. Σύνταξη Σχεδίου Έκτακτης Ανάγκης. Μέτρα Προστασίας σε περίπτωση σεισµού Σχέδια Εκκένωσης Κτιρίων Μέτρα Αντισεισµικής Προστασίας ρ Α. Κούρου Προϊσταµένη Τµηµ. Εκπαίδευσης - Ενηµέρωσης Ο.Α.Σ.Π. email: akourou@oasp.gr Ενηµερωτική Ηµερίδα: «ιαχείριση Κρίσεων Φυσικές Καταστροφές

Διαβάστε περισσότερα

Α) Η Αγωγή της Υγείας. Η αγωγή της υγείας στοχεύει στην Ανάπτυξη δεξιοτήτων για την υιοθέτηση υγιεινών στάσεων και συμπεριφορών.

Α) Η Αγωγή της Υγείας. Η αγωγή της υγείας στοχεύει στην Ανάπτυξη δεξιοτήτων για την υιοθέτηση υγιεινών στάσεων και συμπεριφορών. Α) Η Αγωγή της Υγείας Η αγωγή της υγείας στοχεύει στην Ανάπτυξη δεξιοτήτων για την υιοθέτηση υγιεινών στάσεων και συμπεριφορών. Α) Η Αγωγή της Υγείας Η αγωγή υγείας είναι μια διαδικασία που στηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση

Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Πρόληψη Ατυχημάτων για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Γυθείου 1 Α, 152 31 Χαλάνδρι Τηλ.: 210-6741 933, 210-6740 118, Fax: 210-6724 536 e-mail: info@pedtrauma.gr www.pedtrauma.gr Γιατί Πρόληψη Παιδικών Ατυχημάτων;

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΠΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ: Σέρη Αντωνίου Ελένη Γιαννουκάκη Αναστασία Κατσιφή

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΠΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ: Σέρη Αντωνίου Ελένη Γιαννουκάκη Αναστασία Κατσιφή ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΠΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ: Σέρη Αντωνίου Ελένη Γιαννουκάκη Αναστασία Κατσιφή Ο ορισμός του ηλεκτρονικού εγκλήματος: Ως ηλεκτρονικό έγκλημα ορίζονται οι αξιόποινες πράξεις που τελούνται

Διαβάστε περισσότερα

Οντάριο και Τρίτη Ηλικία: Οδηγίες προετοιμασίες σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης

Οντάριο και Τρίτη Ηλικία: Οδηγίες προετοιμασίες σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης Οντάριο και Τρίτη Ηλικία: Οδηγίες προετοιμασίες σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης Στο Οντάριο, οι κάτοικοί του έρχονται αντιμέτωποι με κάθε είδους έκτακτες ανάγκες, είτε πρόκειται για θύελλες παγωμένου χιονιού

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους

Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους Γραμματεία Διυπουργικής Επιτροπής Οδικής Ασφάλειας 19/03/2014 Πόσα παιδιά (

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη με τον Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Jukka Takala. Τι σημαίνει εκτίμηση κινδύνου;

Συνέντευξη με τον Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Jukka Takala. Τι σημαίνει εκτίμηση κινδύνου; Συνέντευξη με τον Διευθυντή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, Jukka Takala Μπιλμπάο, 28 Απριλίου 2008 Τι σημαίνει εκτίμηση κινδύνου; Jukka Takala: Η εκτίμηση κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ υγιεινή και ασφάλεια εργασίας προστασία περιβάλλοντος ΕΚΔΟΣΗ 1.0. Σόλωνος 108,Τηλ Φαξ 210.

ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ υγιεινή και ασφάλεια εργασίας προστασία περιβάλλοντος ΕΚΔΟΣΗ 1.0. Σόλωνος 108,Τηλ Φαξ 210. ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ (SYLLABUS) ΣΕΚ υγιεινή και ασφάλεια εργασίας προστασία περιβάλλοντος ΕΚΔΟΣΗ 1.0 ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑ ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Το πρόγραμμα απευθύνεται σε όλους τους

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 14: Συμβουλές προς έναν νέο προγραμματιστή

Κεφάλαιο 14: Συμβουλές προς έναν νέο προγραμματιστή Κεφάλαιο 14: Συμβουλές προς έναν νέο προγραμματιστή Φτάσαμε σιγά σιγά στο τέλος του βιβλίου. Αντί για κάποιον επίλογο σκέφτηκα να συλλέξω κάποια πράγματα που θα ήθελα να πω σε κάποιον ο οποίος αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η ΝΕΑ ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η ΝΕΑ ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΨΟΥΡΗ 4 412 22 ΛΑΡΙΣΑ ΤΗΛ. 2410 627142 FAX 2410 627143 E-MAIL:GEOTEE_L@OTENET.GR Λάρισα 30-04-2009 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η ΝΕΑ ΓΡΙΠΗ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ Παγκόσμια ανησυχία

Διαβάστε περισσότερα

GROUND EVACUATION Ground Evacuation Boeing 737 SKYWEST BEECHCRAFT 1900C KING AIR

GROUND EVACUATION Ground Evacuation Boeing 737 SKYWEST BEECHCRAFT 1900C KING AIR GROUND EVACUATION Ως μέλη της ΠΑ είναι πολλές οι φορές που θα ταξιδέψουμε με C-130 για υπηρεσιακούς ή μη λόγους. Άλλες φορές πάλι θα βρεθούμε στην θέση του επιβάτη σε κάποιο πολιτικό αεροσκάφος. Στα ταξίδια

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ & ΔΙΚΤΥΑΚΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΑ ΤΕΕ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ & ΔΙΚΤΥΑΚΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΑ ΤΕΕ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 2 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 543 ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ & ΔΙΚΤΥΑΚΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΑ ΤΕΕ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Καρτσιώτης Θόδωρος Συντονιστής Επιμόρφωσης έργου Λαέρτη kartsiot@auth.gr Ρενιέρη Νικολίνα Μηχανικός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚO ΣΧEΔIO OΔΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛEΙΑΣ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚO ΣΧEΔIO OΔΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛEΙΑΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚO ΣΧEΔIO OΔΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛEΙΑΣ 01 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚO ΣΧΈΔΙO OΔΙΚΗΣΑΣΦΑΛEΙΑΣ Προτάσεις ΝΔ για Στρατηγικό Σχέδιο Oδικής Ασφάλειας και Συμπεριφοράς Η μείωση θανάτων από οδικά ατυχήματα κατά 50% σε μια δεκαετία.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚO ΣΧEΔIO OΔΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛEΙΑΣ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚO ΣΧEΔIO OΔΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛEΙΑΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚO ΣΧEΔIO OΔΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛEΙΑΣ 01 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚO ΣΧΈΔΙO OΔΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛEΙΑΣ Προτάσεις ΝΔ για Στρατηγικό Σχέδιο Oδικής Ασφάλειας και Συμπεριφοράς Η μείωση θανάτων από οδικά ατυχήματα κατά 50% σε μια δεκαετία.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ. Διεύθυνση: Ερμού 1 & Θεοτοκοπούλου, Τ.Κ , Μεταμόρφωση Tηλέφωνο:

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ. Διεύθυνση: Ερμού 1 & Θεοτοκοπούλου, Τ.Κ , Μεταμόρφωση Tηλέφωνο: ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Material Safety Data Sheet 1 Χημικό Προϊόν Εμπορική Ονομασία : AZOTO-S Πληροφορίες σχετικά με την ουσία/παρασκεύασμα : Λίπασμα Χρήση : Λίπασμα. Κωδικός Προϊόντος : ΠΡ.091 Ταυτότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΟΣ των Νικόλα Αναγνωστάκη, Κωνσταντίνου Γιακουμάκη, Δημήτρη Γναρδέλλη, Σταύρου Πάυλοβιτς, Χρήστου Παππά και Γεώργιου Ρομποτή

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΟΣ των Νικόλα Αναγνωστάκη, Κωνσταντίνου Γιακουμάκη, Δημήτρη Γναρδέλλη, Σταύρου Πάυλοβιτς, Χρήστου Παππά και Γεώργιου Ρομποτή ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΟΣ των Νικόλα Αναγνωστάκη, Κωνσταντίνου Γιακουμάκη, Δημήτρη Γναρδέλλη, Σταύρου Πάυλοβιτς, Χρήστου Παππά και Γεώργιου Ρομποτή ΧΡΗΣΕΙΣ ΡΟΜΠOΤ ΣΤΟΝ ΣΤΡΑΤΟ Αφοπλισμός εκρηκτικών μηχανισμών

Διαβάστε περισσότερα

Κρίσιμα θέματα που πρέπει να ληφθούν υπόψη στο Σχεδιασμό του νέου Τεχνικού - Επαγγελματικού Σχολείου

Κρίσιμα θέματα που πρέπει να ληφθούν υπόψη στο Σχεδιασμό του νέου Τεχνικού - Επαγγελματικού Σχολείου Κρίσιμα θέματα που πρέπει να ληφθούν υπόψη στο Σχεδιασμό του νέου Τεχνικού - Επαγγελματικού Σχολείου Αθανάσιος Κονταξής Σχολικός Σύμβουλος ΠΕ 12 Μηχανολόγος Μηχανικός Δρ Τεχνικής Επικοινωνίας Η σημερινή

Διαβάστε περισσότερα

Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης.

Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης. Επιστηµονικός και Πολιτιστικός Οργανισµός των Ηνωµένων Εθνών. Πρόγραµµα Ηνωµένων Σχολείων για την Προώθηση της Παγκόσµιας Εκπαίδευσης. Έκθεση για την Εκπαιδευτική Επίσκεψη στον Ναό του Επίκουρου Απόλλωνα

Διαβάστε περισσότερα

Το εργαλείο γνώσης της μανθάνουσας ΜΚΟ

Το εργαλείο γνώσης της μανθάνουσας ΜΚΟ Το εργαλείο γνώσης της μανθάνουσας ΜΚΟ Το ερωτηματολόγιο αυτό μπορεί να εφαρμοστεί σε όλη την οργάνωση, σε ένα τμήμα σε μια συγκεκριμένη δράση ή ομάδα εργασίας. Είναι σημαντικό να διασαφηνιστεί σε πιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΗΤΟΙ ΔΟΡΥΦΟΡΟΙ. Ροζ δορυφόροι

ΤΕΧΝΗΤΟΙ ΔΟΡΥΦΟΡΟΙ. Ροζ δορυφόροι ΤΕΧΝΗΤΟΙ ΔΟΡΥΦΟΡΟΙ Ροζ δορυφόροι Ερωτήσεις 1) Ειρηνικές χρήσεις δορυφόρων 2)Στρατιωτικές χρήσεις δορυφόρων; 3)Πλεονεκτήματα - μειονεκτήματα 4)Πως θα είναι στο μέλλον; Ειρηνικές χρήσεις δορυφόρων Έχουν

Διαβάστε περισσότερα

NHS - ΕΣΥ ΠΑΝ ΗΜΙΑ ΓΡΙΠΗΣ. Σηµαντικές πληροφορίες για εσάς και την οικογένειά σας

NHS - ΕΣΥ ΠΑΝ ΗΜΙΑ ΓΡΙΠΗΣ. Σηµαντικές πληροφορίες για εσάς και την οικογένειά σας NHS - ΕΣΥ ΠΑΝ ΗΜΙΑ ΓΡΙΠΗΣ Σηµαντικές πληροφορίες για εσάς και την οικογένειά σας Πανδηµία γρίπης προβλέπεται τώρα από τους ειδικούς στον Παγκόσµιο Οργανισµό Υγείας. Αυτό το φυλλάδιο περιγράφει την πανδηµική

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικά Σεμινάρια ΚΑΡΠΑ European Resuscitation Council (ERC)

Εκπαιδευτικά Σεμινάρια ΚΑΡΠΑ European Resuscitation Council (ERC) ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗΣ ΚΥ.Σ.ΑΝ. Κερύνιας 9 Λατσιά, 2231. Τηλ: 99784580 Εκπαιδευτικά Σεμινάρια ΚΑΡΠΑ European Resuscitation Council (ERC) Το Κυπριακό Συμβούλιο Αναζωογόνησης είναι μη κερδοσκοπικός

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας. Διαπραγμάτευση και πειθώ

Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας. Διαπραγμάτευση και πειθώ 3 Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας Διαπραγμάτευση και πειθώ Διαπραγμάτευση και πειθώ Γενική περιγραφή της ενότητας: Σε αυτή την ενότητα, θα συμμετέχετε σε μια δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Επαγγελματίας Ναυαγοσώστης ΤΕΦΑΑ 2011

Ο Επαγγελματίας Ναυαγοσώστης ΤΕΦΑΑ 2011 Ο Επαγγελματίας Ναυαγοσώστης ΤΕΦΑΑ 2011 Χαρακτηριστικά ενός Επαγγελματία Ναυαγοσώστη Γνώση και κατάλληλες επιδεξιότητες Αξιόπιστος Έμπιστος Ώριμος Ευγενικός και Υπεύθυνος Θετικός Επαγγελματίας Χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός Οικολογικού Διαμεσολαβητή για την εποπτεία και διαχείριση δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας

Σχεδιασμός Οικολογικού Διαμεσολαβητή για την εποπτεία και διαχείριση δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας Σχεδιασμός Οικολογικού Διαμεσολαβητή για την εποπτεία και διαχείριση δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας Σωτηρία Δριβάλου Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Μονάδα Εργονομίας Συστήματα διανομής ηλεκτρικής ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Φυματίωση Μέτρα προφύλαξης και ελέγχου

Φυματίωση Μέτρα προφύλαξης και ελέγχου Φυματίωση Μέτρα προφύλαξης και ελέγχου Φώτης Βλαστός Διευθυντής ΕΣΥ Νοσοκομείο «Σωτηρία» Σήμερα, η τήρηση των κανόνων προστασίας έχει ιδιαίτερη σημασία λόγω: της μεγάλης εισροής μεταναστών από περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ (10.11.2010) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς Κεφάλαιο 3: Κυκλοφορούμε με ασφάλεια) ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΓΕΙΑ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 o Ερωτηµατολόγιο για την ανταποκρισιµότητα των παρεχοµένων υπηρεσιών υγείας

ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΓΕΙΑ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 o Ερωτηµατολόγιο για την ανταποκρισιµότητα των παρεχοµένων υπηρεσιών υγείας ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 o Ερωτηµατολόγιο για την ανταποκρισιµότητα των παρεχοµένων υπηρεσιών υγείας ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΓΕΙΑ 1. Με βάση διαφορετικές πλευρές της υγείας σας σήµερα, όπως τις περιγράψατε προηγουµένως, πού θα τοποθετούσατε

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς Πρόγραμμα: Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς 1. Εισαγωγή 1.1. Γενική εισαγωγή στο εργασιακό άγχος Η φύση της εργασιακής ζωής έχει αλλάξει σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών.

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 2015. Υπουργείο Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων. Σχεδιασμού και Προστασίας

Αθήνα 2015. Υπουργείο Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων. Σχεδιασμού και Προστασίας Αθήνα 2015 Υπουργείο Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων Οργανισμός Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (Ο.Α.Σ.Π.) ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΝΩΣΗΣ ΣΕΙΣΜΩΝ (Ε.Κ.Π.Π.Σ.) Ο σεισμός Ο σεισμός είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η Σημασία της Επικοινωνίας

Η Σημασία της Επικοινωνίας Η Σημασία της Επικοινωνίας Εκπαιδευτή Εκπαιδευόμενου των: Ανθσγου (Ι) Ντίντη Βασιλείου και Ανθσγου (Ι)Μουσταφέρη Μιλτιάδη Επιμέλεια: Επγος (ΜΑ) Νεκ. Καρανίκας Για την ασφαλή και αποτελεσματική διεξαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Public Relations Management

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Public Relations Management ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ Public Relations Management Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα Διοίκηση Επικοινωνίας Δημοσίων Σχέσεων είναι ένα πλήρες και ολοκληρωμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα με

Διαβάστε περισσότερα

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ Kλινικές Mελέτες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ 1Τι είναι οι κλινικές μελέτες είναι σημαντικές; > Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό σας για οποιαδήποτε και άλλη γιατί πληροφορία ή διευκρίνηση χρειάζεστε

Διαβάστε περισσότερα

Βούλγαρος εξαπατούσε ηλικιωμένους. Συντάχθηκε απο τον/την Administrator Πέμπτη, 05 Ιανουάριος :30

Βούλγαρος εξαπατούσε ηλικιωμένους. Συντάχθηκε απο τον/την Administrator Πέμπτη, 05 Ιανουάριος :30 Συνελήφθη, χθες το απόγευμα στη Λιβαδειά, ένας 48χρονος υπήκοος Βουλγαρίας, μέλος οργανωμένης εγκληματικής ομάδας, σκοπός της οποίας ήταν η συστηματική και εξακολουθητική εξαπάτηση πολιτών. Ο εντοπισμός

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ Η Χρηματοδοτιση του εργου Εγινε απο το Υπουργειο Υγειας και Μακροχρονης Φροντιδας του Ονταριο. www.oha.com 1. Συμμετεχετε στην φροντιδα της υγειονομικης

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα_SPA. Προληπτικά μέτρα για το άγχος στις ΜΜΕ

Πρόγραμμα_SPA. Προληπτικά μέτρα για το άγχος στις ΜΜΕ Πρόγραμμα: Προληπτικά μέτρα για το άγχος στις ΜΜΕ 1. Εισαγωγή 1.1. Γενική εισαγωγή στο εργασιακό άγχος Η φύση της εργασιακής ζωής έχει αλλάξει σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών. Στις

Διαβάστε περισσότερα

Η Υγειονοµική Περίθαλψη στο Οντάριο: Λήψη επείγουσας περίθαλψης

Η Υγειονοµική Περίθαλψη στο Οντάριο: Λήψη επείγουσας περίθαλψης Η Υγειονοµική Περίθαλψη στο Οντάριο: Λήψη επείγουσας περίθαλψης Αν έχετε µια επείγουσα κατάσταση απειλητική για τη ζωή, πηγαίνετε στα επείγοντα περιστατικά ενός νοσοκοµείου ή καλέστε αµέσως το 911. Ο/η

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των Key Account Managers (ΚΑΜs) στην ανάπτυξη των φαρμακευτικών εταιρειών στα επόμενα χρόνια

Ο ρόλος των Key Account Managers (ΚΑΜs) στην ανάπτυξη των φαρμακευτικών εταιρειών στα επόμενα χρόνια Ο ρόλος των Key Account Managers (ΚΑΜs) στην ανάπτυξη των φαρμακευτικών εταιρειών στα επόμενα χρόνια Σάββατο 07 Μάρ 2009 Τα επόμενα χρόνια θα δούμε μεγάλες αλλαγές στις φαρμακευτικές εταιρείες. Παραδοσιακοί

Διαβάστε περισσότερα