Οι Εορτές της Περιτομής και της Υπαπαντής του Κυρίου. υπό. Πρεσβυτέρου Στεφάνου Αλεξόπουλου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Οι Εορτές της Περιτομής και της Υπαπαντής του Κυρίου. υπό. Πρεσβυτέρου Στεφάνου Αλεξόπουλου"

Transcript

1 Οι Εορτές της Περιτομής και της Υπαπαντής του Κυρίου υπό Πρεσβυτέρου Στεφάνου Αλεξόπουλου Προοίμιο Οι εορτές της Περιτομής και της Υπαπαντής ανήκουν και οι δύο στον εορτολογικό κύκλο των Χριστουγέννων, αφού εξαρτώνται ημερολογιακά από τα Χριστούγεννα και μνημονεύουν γεγονότα της βρεφικής ηλικίας του Ιησού, μέσα στο πλαίσιο της Ιουδαϊκής παράδοσης. Στην σύντομη αυτή ιστορικο-λειτουργική επισκόπηση των δύο αυτών εορτών, έμφαση θα δωθεί στην πρώιμη ιστορία και εξέλιξή τους, μέχρι και την εδραίωσή τους στο Βυζαντινό εορτολόγιο. Ζητήματα τυπικού των εορτών δεν θα μας απασχολήσουν, λόγῳ περιορισμένου χώρου, εκτός εάν κρίνουμε ότι συμβάλλουν στην ιστορία της εξέλιξης των εορτών αυτών στον Βυζαντινό Λειτουργικό Tύπο. 1 Θα εξετάσουμε τις δύο αυτές εορτές ξεχωριστά, κλείνοντας με όποια συμπεράσματα μπορούμε να βγάλουμε σχετικά με τις αρχές και την εξέλιξη των εορτών αυτών. Ο περιορισμένος χώρος της ιστορικολειτουργικής αυτής επισκόπησης δεν επιτρέπει την εξαντλητική εξέταση κάθε πτυχής της ιστορικής εξέλιξης των εορτών της Περιτομής και της Υπαπαντής, αλλά θα επιχειρήσουμε να παραθέσουμε μερικά στοιχεία για τα «κομβικά σημεία» της εξέλιξής τους, πάντα σύμφωνα με την ταπεινή εκτίμησή μας. 1

2 1. Η Εορτή της Περιτομής Σύμφωνα με την Ιουδαϊκή παράδοση η περιτομή και η ονοματοδοσία των άρρενων τέκνων ελάμβανε χώρα την ογδόη ημέρα μετά την γέννησή τους. 2 Έτσι λοιπόν, «καὶ ὅτε ἐπλήσθησαν ἡμέραι ὀκτὼ τοῦ περιτεμεῖν αὐτὸν καὶ ἐκλήθη τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦς, τὸ κληθὲν ὑπό τοῦ ἀγγέλου πρὸ τοῦ συλλημφθῆναι αὐτὸν ἐν τῇ κοιλίᾳ». 3 Εις ανάμνησιν αυτού λοιπόν του γεγονότος στη ζωή του Χριστού εορτάζεται σήμερα στην Ορθόδοξη λειτουργική παράδοση η Περιτομή του Κυρίου την 1 η Ιανουαρίου, οκτώ δηλαδή ημέρες μετά την εορτή των Χριστουγέννων, ως μικρή Δεσποτική εορτή, μαζί με την μνήμη του Αγίου Βασιλείου του Μεγάλου. Η πρώτη αναφορά στην εορτή της Περιτομής του Κυρίου απαντάται στο Οδοιπορικό της Εθερίας (ή Εγερίας), τη σημαντικότατη αυτή πηγή πληροφοριών για την λειτουργική πράξη των Ιεροσολύμων κατά το τέλος του 4 ου αιώνος μ.χ. 4 Σύμφωνα λοιπόν με την Εθερία (κεφ. 25), και για οκτώ ημέρες μετά τα Επιφάνεια (6 Ιανουαρίου συνεορταζόταν η Γέννηση και η Βάπτιση του Ιησού) 5 ο επίσκοπος λειτουργούσε καθημερινά και με μεγαλοπρέπεια. Την ογδόη ημέρα η λειτουργία ετελείτο στο Σταυρό, στο αίθριο μεταξύ της ροτόντας της Αναστάσεως και της Βασιλικής του Κων/νου. 6 Η λειτουργία αυτή έκλεινε τον κύκλο εορτασμού των 2

3 Επιφανείων, ενεργώντας ως απόδοση της εορτής. 7 Η Εθερία δεν μας δίνει τίτλο για την εορτή αυτή, ούτε μας λέει τί αναγνώσματα είχε η ημέρα αυτή. Περισσότερες λεπτομέρειες μας δίνει μια άλλη σημαντικότατη πηγή πληροφοριών για την λειτουργική πράξη των Ιεροσολύμων στις αρχές του 5 ου αιώνα μ.χ., το Αρμενικό Λεξιονάριο. 8 Μαθαίνουμε ότι «την όγδοη ημέρα μετά την Γέννηση (=14 Ιανουαρίου), 9 ημέρα της περιτομής του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, μαζευόμαστε στην Ανάσταση». 10 Εδώ όχι μόνο μας δίνεται το όνομα της εορτής (περιτομή του Κυρίου), αλλά παρακάτω μας δίνονται και τα αναγνώσματα: (Προκείμενον) Ψαλμός 97:2, Προς Κολασσαείς 2:8-15, Αλληλούια, Ψαλμός 84.2, Λουκά 2: Ακολουθεί μια σημείωση, η οποία είναι σημαντική, διότι συνδέει το κλείσιμο του οκταήμερου κύκλου της εορτής της Γέννησης του Χριστού με την εορτή της Περιτομής: «Ο κανόνας των αγίων Επιφανείων ολοκληρώθηκε». 12 Με άλλα λόγια, η εορτή η οποία εδώ ονομάζεται Περιτομή, που ως ευαγγελικό ανάγνωσμα έχει το σχετικό χωρίο, και που εδώ κλείνει την οκτάβα των Επιφανείων, είναι η ίδια εορτή που περιέγραψε η Εθερία στο Οδοιπορικό της έναν αιώνα πριν. Η μόνη διαφορά είναι ο τόπος τελέσεως της Θείας Λειτουργίας, η οποία τώρα γίνεται στην ροτόντα της Αναστάσεως, ένδειξη πιθανόν μιας μεγαλύτερης έμφασης στην εορτή της Περιτομής. 3

4 Η εισαγωγή του εορτασμού της Γέννησης του Χριστού στην Ανατολή στις 25 Δεκεμβρίου προκάλεσε και την μεταφορά της εορτής της Περιτομής από τις 14 την 1 Ιανουαρίου. Η 1 Ιανουαρίου ήταν στο εθνικό εορτολόγιο η εορτή των καλένδων, συνυφασμένη με εορταστικές εκδηλώσεις διαρκείας 5 ημερών μη αρμοζουσών στον Χριστιανικό τρόπο ζωής. Χαρακτηριστική είναι η ομιλία του Αστερίου, επισκόπου Αμασείας, η οποία εκφωνήθηκε στις 6 Ιανουαρίου του έτους 400, και η οποία μας δίνει πολλές λεπτομέρειες για την εθνική εορτή αυτή, όπως και για το γεγονός ότι πολλοί Χριστιανοί απουσίαζαν από τον εορτασμό των Επιφανείων και αντιθέτως συμμετείχαν στην εθνική αυτή εορτή. 13 Στο ίδιο μήκος κύματος σώζεται και ομιλία του Ιωάννου του Χρυσοστόμου. 14 Έχει στο παρελθόν ειπωθεί ότι η τοποθέτηση της εορτής της Περιτομής του Χριστού την 1 Ιανουαρίου ήταν μια προσπάθεια έξωσης της εθνικής εορτής των καλένδων και των εθίμων συνυφασμένων με την εθνική εορτή αυτή. 15 Νομίζω ότι τα μέχρι τώρα στοιχεία που έχουμε παραθέσει δείχνουν ότι η ημερομηνία της εορτής της Περιτομής δεν έχει να κάνει με την εθνική εορτή των καλένδων, αλλά εξαρτάται από την ημερομηνία εορτασμού των Χριστουγέννων και μόνο. Πιστεύουμε, όμως, ότι η εορτή της Περιτομής θα μπορούσε να εξηγηθεί και μέσα στο πλαίσιο των Χριστολογικών ερίδων του 4 ου και 5 ου αιώνος. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο παραπέμπει και η διήγηση του συναξαρίου της ημέρας:...ὥστε καὶ τὰ τῶν αἰρετικῶν ἐμφράξαι στόματα, σάρκα μὴ ἀνειληφέναι κατατολμώντων λέγειν αὐτόν, ἀλλὰ κατὰ φαντασίαν 4

5 γεγενῆσθαι πῶς γὰρ περιετέμνετο, ἂν σάρκα μὴ ἀνηλειφὼς ἦν; καὶ τοὺς ἀγνώμονας Ἰουδαίους ἐπιστομῆσαι, τὸ Σάββατον μὴ τηρεῖν καὶ τὸν Νόμον λύειν, συκοφαντοῦντας, τόν, μέχρι καὶ τῆς Περιτομῆς τὴν τοῦ Νόμου διασώσαντα φυλακήν. 16 Πιθανώς βέβαια ο εορτασμός της Περιτομής του Χριστού την 1 Ιανουαρίου να βοήθησε ίσως στην εξασθένηση των εθνικών εθίμων της ιδίας ημέρας. Σώζεται ομιλία του Πρόκλου (c , πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως μεταξύ ) στην εορτή της Περιτομής, η οποία εάν όντως είναι γνήσια 17 τότε έχουμε έναν μάρτυρα της εορτής της Περιτομής στην Κωνσταντινούπολη ήδη στα μέσα του 5 ου αιώνα. Σημειωτέον ότι στην ομιλία αυτή δεν γίνεται καμμία αναφορά στη εθνική εορτή των καλένδων αντιθέτως είναι μια καθαρά θεολογική ομιλία. Πολύτιμη πηγή πληροφοριών για την λειτουργική πράξη της πόλεως των Ιεροσολύμων μεταξύ του 5 ο και 8 ο αιώνος, πριν από την βυζαντινοποίησή της, 18 είναι το Γεωργιανό Λεξιονάριο. 19 Παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον διότι ο εορτασμός των Χριστουγέννων στις 25 Δεκεμβρίου έχει ήδη εισαχθεί στα Ιεροσόλυμα, και έτσι η εορτή της Περιτομής εορτάζεται τώρα την 1 Ιανουαρίου. Την ίδια ημέρα όμως εμφανίζεται και η εορτή του Μεγάλου Βασιλείου. Μετά από μια πολύ σύντομη εισαγωγή στο μήνα Ιανουάριο και την εορτή της Περιτομής, μας δίνει τα αναγνώσματα της ημέρας: Μηνός Ιανουαρίου 1 η : Αρχή του έτους και περιτομή του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Προς Γαλάτας 3:2 (παραπέμποντας στην 4 η ημέρα μετά τα Θεοφάνεια). 5

6 Κατά Λουκά 2:21-25 α (παραπέμποντας στις 2 Φεβρουαρίου). Ακολουθεί η αναφορά στην μνήμη του Αγίου Βασιλείου, όπου και δίδονται διαφορετικά αναγνώσματα (για την ίδια ημέρα): Ψαλμός 131:9, στίχος 131:1 Παροιμιών 10:20-25 Μαλαχίας 2:3-7 Προς Εβραίους 13:7-16 Αλληλούια Ψαλμός 32:1 Κατά Ματθαίον 13: Μάλιστα, σε ένα χειρόγραφο του Γεωργιανού Λεξιοναρίου, δεν γίνεται καμμία αναφορά στην Περιτομή του Χριστού. 21 Ένα άλλο ενδιαφέρον στοιχείο του Γεωργιανού Λεξιοναρίου είναι ότι αναφορά στην Περιτομή γίνεται και στα αναγνώσματα της παραμονής της εορτής της Υπαπαντής, όπου δίδονται τα Κολ. 2:8-14 και Λουκ. 2:21, 22 αναγνώσματα της εορτής της Περιτομής στο Αρμενικό Λεξιονάριο. 23 Το γεγονός αυτό, μαζί με την παρατήρηση ότι στο Ευαγγέλιο του Λουκά η αναφορά στην περιτομή του Κυρίου καταλαμβάνει μόνον ένα στίχο (2:21), και αμέσως ακολουθεί η εκτενής αναφορά στην υπαπαντή του Κυρίου, μας οδηγεί στο να υποθέσουμε ότι πιθανώς η εορτή της Περιτομής να εορταζόταν αρχικώς μαζί με την εορτή της Υπαπαντής, πιθανώς ως προεόρτια της Υπαπαντής. Με αυτόν τον τρόπο ίσως μπορεί και να εξηγηθεί και η απουσία μνείας της εορτής της Περιτομής την 1 η Ιανουαρίου στο ως άνω χειρόγραφο του Γεωργιανό Λεξιοναρίου. 6

7 Δεν είναι όμως αυτή η μόνη περίπτωση όπου η Περιτομή δεν μνημονεύεται την 1 Ιανουαρίου. Στο «Περί της Βασιλείου Τάξεως,» έργο του Κωνσταντίνου Πορφυρογέννητου ( , αυτοκράτορας μεταξύ ) και πολύτιμη πηγή πληροφοριών για την συμμετοχή του αυτοκράτορος του Βυζαντίου στην λειτουργική ζωή, 24 η 1 Ιανουαρίου αναφέρεται μόνο ως ημέρα μνήμης του Αγ. Βασιλείου, όπου κατά την εορτή αυτή ο αυτοκράτορας δεν συμμετείχε στην λιτανεία προς τον ναό του Αγίου Βασιλείου αλλά παρέμενε στην Μαναύρα. Καμμιά αναφορά δεν γίνεται εδώ στην εορτή της Περιτομής 25 όχι γιατί δεν υπήρχε, αλλά γιατί η εορτή του Αγίου Βασιλείου φαίνεται ότι είχε μεγαλύτερη βαρύτητα στη συνείδηση των πιστών. Ο συνεορτασμός της Περιτομής του Κυρίου και της μνήμης του Μεγάλου Βασιλείου επίσης μαρτυρείται σε ομιλία του Ανδρέου Κρήτης (c ), όπου αναφέρεται και στις δύο εορτές. 26 Ενδιαφέρουσα μαρτυρία είναι αυτή του Γεωργιανού μηνολογίου του 10 ου αιώνος (Sinai georg. 34) όπου την 1 Ιανουαρίου μνημονεύονται: «Περιτομή του Κυρίου, μνήμη Βασιλείου επισκόπου Καισαρείας, και Οκτάβα της Γεννήσεως του Χριστού». 27 Εδώ έχουμε κατά κάποιο τρόπο μια περίληψη της ιστορίας της εορτής: την αρχαία ονομασία της εορτής (οκτάβα Γεννήσεως του Χριστού), την νεότερη ονομασία (Περιτομή) και την μνήμη του Αγίου Βασιλείου, που τελικά δεν επέτρεψε την περαιτέρω ανάπτυξη της εορτής. 7

8 Φθάνοντας λοιπόν στον 10 ο αιώνα, έχουμε αρκετές πληροφορίες για το πώς εορταζόταν η εορτή της Περιτομής, μαζί με αυτήν του Μεγάλου Βασιλείου στην Κωνσταντινούπολη. Τα αναγνώσματα της παραμονής μας δίδονται στο Προφητολόγιον: 28 Ανάγνωσμα 1: Γεν. 17:1-2, 5-8, 3:9-12, 14, 23 Ανάγνωσμα 2: Παροιμ. 8:22-30 (παραπέμπει στις 25 Μαρτίου). Σε μερικά χειρόγραφα Ανάγνωσμα 2: Ιησού του Ναυή 5:2-9. Ανάγνωσμα 3: Σοφία Σολομώντος: Συρραφή (cento) από Παροιμίες και Σοφία Σολομώντος: «Στόμα δικαίου ἀποστάζει σοφίαν...» (παραπέμπει στις 13 Νοεμβρίου, του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου). 29 Στο Τυπικό της Μεγάλης Εκκλησίας παρατηρούμε έναν ανταγωνισμό μεταξύ των εορτών της Περιτομής και του Αγίου Βασιλείου. Μετά το εισαγωγικό σημείωμα 30 μας δίδεται η τυπική διάταξη της ημέρας, σύμφωνα με του χειρόγραφο του Αγίου Σταυρού 40 (10 ο αιώνα): Τροπάριο στον ν : «Εἰς πᾶσαν τὴν γήν...» (Χειρ. Auct. E Bodleian Library δίνει πρώτα: «Ὁ φύσει ἀόρατος νῦν καθορᾶται σαρκί...» και μετά σημειώνει: «ἄλλο, τοῦ ὁσίου» και δίνει το «Εἰς πᾶσαν τὴν γήν...»). Προκείμενο Όρθρου μόνο στο χειρ. Paris gr δίνει Ψαλμό 36:30, «Στόμα δικαίου» στίχο 31. Ευαγγέλιο Όρθρου κατά Ιωάννη 10:9-16, μόνο στο χειρ. Paris gr Προκείμενον: Ψαλμός 48:4, «τὸ στόμα μου λαλήσει σοφίαν...» στίχοι 2 και 3. Αποστολικό Ανάγνωσμα: Προς Κολασσαείς: 2:8-12. Αλληλούια: Ψαλμός 91:13 «Τὸ στόμα μου λαλήσει σοφίαν (το χειρ. Auct. E Bodleian Library δίνει Ψαλμό 79:2 «ὁ ποιμαίνων», στίχοι 2 και 3, και μετά «ἄλλο, τοῦ ὁσίου» Ψαλμός 91:13, στίχο 14. Το χειρ. Πάτμος 226 δίνει Ψαλμό 36:30 «Στόμα δικαίου»). Ευαγγελικό Ανάγνωσμα: Κατά Λουκάν 2:20-21,

9 Κοινωνικόν: Ψαλμός 111:6 «Εἰς μνημόσυνον» (το χειρ. Πάτμος 226 δίνει Ψαλμό 110:9 «Λύτρωσιν ἀπέστειλε»). 31 Βλέπουμε λοιπόν ότι στα χειρόγραφα του Τυπικού της Μεγάλης Εκκλησίας υπάρχει μια αβεβαιότητα ως προς το πού να δώσουν έμφαση: στην εορτή της Περιτομής, ή στην μνήμη του Αγίου Βασιλείου; Αυτή η αβεβαιότητα φαίνεται στην επιλογή του τροπαρίου του πεντηκοστού ψαλμού, την επιλογή του αλληλουάριου του Αποστόλου, και του κοινωνικού. Βλέπουμε επίσης μία τάση εξύψωσης της εορτής του αγίου Βασιλείου με την πρόσθεση σε ένα μόνο χειρόγραφο προκείμενου και ευαγγέλιου του αγίου στον όρθρο, κάτι το οποίο θα εμφανισθεί αργότερα στην Στουδιτική παράδοση και θα παγιωθεί στην Σαββαϊτική λειτουργική παράδοση. Την ίδια τάση βλέπουμε και στο Κανονάριο Sinai gr. 150 (10 ο /11 ο αιώνα), όπου δίδονται εναλλακτικές περικοπές για το αποστολικό αλλά και για το ευαγγελικό ανάγνωσμα, ενώ το κοινωνικό είναι ξεκάθαρα του αγίου: Προκείμενον: Ψαλμός 48:4, «τὸ στόμα μου λαλήσει σοφίαν...» στίχος 2. Αποστολικό Ανάγνωσμα: Προς Κολασσαείς 2:8-12. Άλλος Απόστολος: Προς Εβραίους 7:26-8:2. Αλληλούια: Ψαλμός 91:13. Ευαγγελικό Ανάγνωσμα: Κατά Λουκάν 2: Ἀλλο Ευαγγέλιο: Κατά Ιωάννην 10:9-16. Κοινωνικόν: Ψαλμός 111:6 «Εἰς μνημόσυνον». 32 Στο ασματικό τυπικό παρατηρούμε λοιπόν μια κάποια αβεβαιότητα για το πώς οι δύο αυτές εορτές συνυπάρχουν, και ποιά έμφαση πρέπει να δοθεί σε κάθε μια. 9

10 Η ίδια αβεβαιότητα παρατηρείται και στα Στουδιτικά τυπικά, και στα αναγνώσματα, αλλά στην υμνολογία. Συγκρίνοντας δύο αντιπροσωπευτικά δείγματα των Στουδιτικών τυπικών, το Τυπικό της Μονής Ευεργέτιδος στην Κωνσταντινούπολη, 33 και το Τυπικό της Μονής του Σωτήρος στην Μεσσήνη, 34 παρατηρούμε αρκετές διαφορές μεταξύ των δύο. Στον εσπερινό, το τυπικό της Μονής της Ευεργέτιδος προβλέπει έξι στιχηρά στο «κύριε ἐκέκραξα», δεν παρέχει αναγνώσματα, και δίνει μόνο το απολυτίκιο του αγίου. Από την άλλη, το τυπικό της Μονής του Σωτήρος προβλέπει οκτώ στιχηρά στο «κύριε ἐκέκραξα», παρέχει αναγνώσματα, και δίνει απολυτίκιο και για την εορτή αλλά και για τον άγιο. Το απολυτίκιο μάλιστα της εορτής, «Ὁ θρόνῳ πυριμόρφῳ ἐν ὑψίστοις καθήμενος...», 35 είναι διαφορετικό από το σήμερα χρησιμοποιούμενο. Οι διαφορές αυτές διακρίνονται και στον παρακάτω πίνακα 1.1 (με το σχόλιο Ε = Εορτής και Α=Αγίου): Εσπερινός ΠΙΝΑΚΑΣ 1.1 EΣΠΕΡΙΝΟΣ ΣΤΑ ΣΤΟΥΔΙΤΙΚΑ ΤΥΠΙΚΑ Τυπικό της Μονής Ευεργέτιδος Τυπικό της Μονής του Σωτήρος Στο Κύριε Εκέκραξα στίχους 6 Ε: 3 Α: 3 Δόξα καὶ νῦν: Θεοτοκίον Αναγνώσματα - Απόστιχα Α Δόξα Ε Απολυτίκιο Α Στο Κύριε Εκέκραξα στίχους 8 Ε: 2x2=4 Α: 3+1x2=4 Δόξα καὶ νῦν: Ε Αναγνώσματα Γεν 17:1 (Ε) Ιησού του Ναυή 5:12 (Ε) Παροιμ. 10:31 - cento (Α) Απόστιχα Α Δόξα Α Απολυτίκια Ε 36 + Α 10

11 Αλλά και στον όρθρο (πίνακας 1.2), σημειώνονται αξιοσημείωτες διαφορές: το τυπικό της Μονής της Ευεργέτιδος δεν προβλέπει Ευαγγελικό Ανάγνωσμα στον όρθρο, ούτε μεγάλη δοξολογία: ΠΙΝΑΚΑΣ 1.2 ΟΡΘΡΟΣ ΣΤΑ ΣΤΟΥΔΙΤΙΚΑ ΤΥΠΙΚΑ Όρθρος Τυπικό της Μονής Ευεργέτιδος Ευαγγέλιον Όρθρου: - Κάθισμα Α (3 η ωδή) Κοντάκιον Α (6 η ωδή) Αίνοι Α Δόξα Α Απόστιχα Ε + Α Απολυτίκιο Α Τυπικό της Μονής του Σωτήρος Ευαγγέλιον Όρθρου: Ιω. 10:9 Α Κάθισμα Α (3 η ωδή) Κοντάκιον Α (6 η ωδή) Αίνοι Α Δόξα Α Μεγάλη Δοξολογία Η ίδια διαφοροποίηση μεταξύ των δύο τυπικών συνεχίζεται και όσον αφορά την Θ. Λειτουργία (πίνακας 1.3). Ενώ το τυπικό της Μονής Ευεργέτιδος προβλέπει τυπικά, εμφανίζονται αντίφωνα στην λειτουργία στο τυπικό της Μονής του Σωτήρος, αντίφωνα όμως που δεν έχουν ούτε ιδιαίτερους στίχους, ούτε το χαρακτηριστικό εφύμνιο «ὁ ἐν σαρκὶ περιτμηθείς» που έχουμε σήμερα. Αντίφωνα την εορτή της Περιτομής θα εμφανισθούν και πάλι, ως προαιρετικά αρχικώς, στο Τυπικό του Κωνσταντίνου. 11

12 Θ. Λειτουργία ΠΙΝΑΚΑΣ 1.3 Θ. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΣΤΑ ΣΤΟΥΔΙΤΙΚΑ ΤΥΠΙΚΑ Τυπικό της Μονής Ευεργέτιδος Τυπικό της Μονής του Σωτήρος Τυπικά Αντίφωνα 1. Ἀγαθὸν τὸ ἐξομολογεῖσθαι Ταῖς πρεσβείαις 2. Ὁ Κύριος ἐβασίλευσεν Σῶσον ἡμᾶς Ὑιὲ Θεοῦ 3. Δεῦτε ἀγαλλιασώμεθα Απολυτίκιον Α Απολυτίκιον Ε Κοντάκιον Α Κοντάκιον Α Απόστολος Προς Κολ. 2:8 Ε Απόστολος Προς Κολ. 2:8 Ε Εὐαγγέλιον κατά Λουκάν 2:20 Ε Εὐαγγέλιον κατά Λουκάν 2:20 Ε Κοινωνικόν Ψαλμ. 111:6 Α Κοινωνικόν Ψαλμ. 111:6 Α Θ. Λειτουργία Μεγ. Βασιλείου Θ. Λειτουργία Μεγ. Βασιλείου Στις πηγές τώρα που εκπροσωπούν την Αγιοσαββαϊτική λειτουργική παράδοση, δηλαδή το τυπικό του Αγίου Σάββα 37, και τα τυπικά των Κωνσταντίνου Πρωτοψάλτη 38 και Βιολάκη 39 (που αντικατοπτρίζουν την προσπάθεια προσαρμογής του στις ανάγκες των ενοριών) δεν υπάρχουν αξιοσημείωτες διαφορές μεταξύ τους όσον αφορά τις ακολουθίες του εσπερινού και του όρθρου. Αξίζει απλώς να σημειωθεί ότι στον εσπερινό το Τυπικό της Μονής του Αγ. Σάββα ορίζει οκτώ στιχηρά στο Κύριε εκέκραξα, ενώ τα τυπικά του Κωνσταντίνου και Βιολάκη ορίζουν έξι. Τα αναγνωσματα του εσπερινού είναι κοινά, και είναι τα εξής: (1) Γεν. 17:1 κ.εξ., (2) Παροιμ. 8:22 κ.εξ., και (3) Σοφ. Σολομ.: Στόμα Δικαίου (cento) κ.εξ. Στον όρθρο καθιερώνεται πια το ευαγγέλιο του Αγίου Βασιλείου (Ιω. 10:9 κ.εξ.) και εμφανίζονται τα μεγαλυνάρια της εορτής και του αγίου στην εννάτη. Τέλος, 12

13 υπάρχει η σημείωση στα τυπικά της Μονής του Αγίου Σάββα ότι στο τέλος του όρθρου «δίδεται ἔλαιον ἐκ τοῦ ἁγίου τοῖς ἀδελφοῖς». Στην Θ. Λειτουργία όμως υπάρχουν μερικές αξιοσημείωτες διαφορές μεταξύ του τυπικού της Μονής του Αγίου Σάββα και των τυπικών του Κωνσταντίνου και Βιολάκη (στοιχεία κατ επιλογήν): ΠΙΝΑΚΑΣ 1.4 Θ. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΣΤΑ ΣΑΒΒΑΪΤΙΚΑ ΤΥΠΙΚΑ Θ. Λειτουργία Τυπικό Μονής Αγ. Σάββα Τυπικό Κωνσταντίνου Τυπικό Βιολάκη Τυπικά Αντίφωνα 40 Αντίφωνα 1.Ἀλλαλάξατε... κτλ. 1.Ἀλαλάξατε... κτλ. Ταῖς πρεσβείαις Ταῖς πρεσβείαις 2. Εὐφραινέσθωσαν Εὐφραινέσθωσαν... κτλ. κτλ. Σῶσον ἡμᾶς... ὁ Σῶσον ἡμᾶς... ὁ σαρκὶ περιτμηθείς Ε σαρκὶ περιτμηθείς Ε 3. Τὰ ἐλέη σου... κτλ. 3. Τὰ ἐλέη σου... κτλ. Μορφήν Ε Μορφήν Ε Θ. Λειτουργία [Εισοδικόν] 41 Απολυτίκιον Α Κοντάκιον Α Απόστολος Προς Κολ. 2:8 Ε Εὐαγγ. κατά Λουκ. 2:20 Ε 42 Θ. Λειτ. Μεγ. Βασιλείου Κοινωνικόν Αἰνεῖτε Ε και Ψαλμ. 111:6 Α Εισοδικόν: Δεῦτε προσκ.... Σῶσον ἡμᾶς... ὁ σαρκὶ περιτμηθείς Ε Απολυτίκια Ε+Α Κοντάκιον Ε Απόστολος Προς Κολ. 2:8 Εὐαγγ. κατά Λουκ. 2:20 Θ. Λειτ. Μεγ. Βασιλείου Κοινωνικόν Αἰνεῖτε Ε Αντί Εἴδομεν, Μορφήν Ε Απόλ: Ὁ ἐν τῇ ὀγδόῃ Εισοδικόν: Δεῦτε προσκ.... Σῶσον ἡμᾶς... ὁ σαρκὶ περιτμηθείς Ε Απολυτίκια Ε+Α Κοντάκιον Ε Απόστολος Προς Κολ. 2:8 Εὐαγγ. κατά Λουκ. 2:20 Θ. Λειτ. Μεγ. Βασιλείου Κοινωνικόν Αἰνεῖτε Ε Αντί Εἴδομεν, Μορφήν Ε Απόλ: Ὁ ἐν τῇ ὀγδόῃ... Στα τυπικά του Κωνσταντίνου και Βιολάκη βλέπουμε εδώ μια σαφή αναβάθμιση της εορτής: Αντί για τυπικά προβλέπονται αντίφωνα με σχετικό 13

14 εφύμνιο, και ειδικό εισοδικό, προστίθεται το απολυτίκιο της Περιτομής, και το κοντάκιο του αγίου αντικαθίσταται από το κοντάκιο της εορτής. Το κοινωνικό «εἰς μνημόσυνον» (του αγίου) εκτοπίζεται οριστικά, και το «αἰνεῖτε τὸν Κύριον» ψάλλεται «ἐν οἵᾳ ἡμέρᾳ τύχῃ ἑορτή». 44 Επίσης, αντί του «Εἴδομεν» ψάλλεται το απολυτίκιο της εορτής, και τέλος εμφανίζεται και ο σχετικός πρόλογος της απόλυσης, «ὁ ἐν τῇ ὀγδόῃ». Η εορτή λοιπόν της Περιτομής κατέληξε στην σημερινή της μορφή μόλις 180 χρόνια πριν, με την προσαρμογή του τυπικού της Μονής του Αγίου Σάββα από τους Κωνσταντίνο Πρωτοψάλτη και Βιολάκη. Σε όλη αυτή τη πορεία παρατηρήσαμε ότι η εορτή του Μεγάλου Βασιλείου την ημέρα αυτή δεν επέτρεψε την πλήρη ανάπτυξη της Περιτομής ως Δεσποτικής εορτής. 2. Η Εορτή της Υπαπαντής Σύμφωνα με την Ιουδαϊκή παράδοση, η μητέρα που θα έφερνε στον κόσμο αγόρι ήταν ακάθαρτη για 40 ημέρες από την γέννησή του (80 εάν το παιδί είναι κορίτσι). Μετά την συμπλήρωση των ημερών του καθαρισμού, προσερχόταν στον Ναό, όπου προσέφερε «ἀμνὸν ἐνιαύσιον εἰς ὁλοκαύτωμα καὶ νεοσσὸν περιστερᾶς ἢ τρυγόνα περὶ ἁμαρτίας ἐπὶ τὴν θύραν τῆς Σκηνῆς τοῦ Μαρτυρίου πρὸς τὸν ἱερέα». Η οικονομικά αδύνατη γυναίκα θα μπορούσε να προσφέρει αντ αυτών «δύο τρυγόνας ἢ δύο νεοσσοὺς περιστερῶν, μίαν εἰς ὁλοκαύτωμα καὶ μίαν περὶ ἁμαρτίας, καὶ ἐξιλάσεται περὶ αὐτῆς ὁ ἱερέας καὶ καθαρισθήσεται». 45 Έτσι λοιπόν και η Θεοτόκος, ακολουθώντας τον Μωσαϊκό νόμο, «ὅτε ἐπλήσθησαν αἱ ἡμέραι τοῦ καθαρισμοῦ» 14

15 πήγε στο Ναό «τοῦ δοῦναι θυσίαν κατὰ τὸ εἰρημένον ἐν τῷ νόμῳ κυρίου, ζεύγος τρυγόνων ἢ δύο νοσσοὺς περιστερῶν» 46. Η έμφαση όμως που δίνει ο Ευαγγελιστής είναι στο γεγονός της συνάντησης, της «απάντησης» του Συμεώνος και της προφήτιδος Ἀννας με τον Ιησού Χριστό, 47 έμφαση η οποία αντικατοπτρίζεται και στο περιεχόμενο, αλλά και στον (τελικό) τίτλο της εορτής. Η αρχική έμφαση της εορτής ήταν κατά πάσα πιθανότητα ο καθαρισμός της Θεοτόκου. Ο πρωιμότερος τίτλος της εορτής που απαντάται είναι «ἑορτὴ καθαρσίων», όπως αναφέρεται στον πρώτο λόγο του Ησυχίου, πρεσβυτέρου Ιεροσολύμων στην Υπαπαντή. 48 Πολύ σύντομα όμως η έμφαση μετατέθηκε στην συνάντηση, ή «απάντηση» 49 του Ιησού στο Ναό με τον Συμεών και την προφήτιδα Άννα, έμφαση η οποία αντικατοπτρίζεται και στην ομιλιτική αλλά και στην λειτουργική και υμνολογική παράδοση της εορτής, καλώντας μας σε μια «απάντηση» δική μας με τον Χριστό, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά το τρίτο στιχηρό του Μεγάλου Εσπερινού της Υπαπαντής: Δεῦτε καὶ ἡμεῖς, ᾄσμασι ἐνθέοις, Χριστῷ συναντηθῶμεν, καὶ δεξώμεθα αὐτόν, οὗ τὸ σωτήριον, ὁ Συμεὼν ἑώρακεν. Οὗτός ἐστιν, ὃν ὁ Δαυΐδ καταγγέλει οὗτός ἐστιν, ὁ ἐν Προφήταις λαλήσας ὁ σαρκωθεὶς δι ἡμᾶς, καὶ νόμῳ φθεγγόμενος. Αὐτὸν προσκυνήσωμεν. 50 Η αρχική όμως έμφαση της εορτής συνετέλεσε στο να χαρακτηρισθεί η εορτή από τους Βυζαντινούς ως Θεομητορική. 51 O Γεώργιος Μοναχός αναφέρει 15

16 χαρακτηριστικά στο Χρονικό του ότι η εορτή της Υπαπαντής «οὐκ ἐστιν ἐναριθμούμενη ταῖς δεσποτικαῖς ἑορταῖς» 52. Η αρχαιότερη πηγή πληροφοριών για την εορτή της Υπαπαντής είναι το οδοιπορικό της Εθερίας. Σύμφωνα λοιπόν με αυτό, η εορτή εορταζόταν 40 ημέρες μετά τα Επιφάνεια, δηλαδή στις 14 Φεβρουαρίου, 53 χωρίς όμως να μας αναφέρει το όνομα της εορτής. Μας πληροφορεί ότι η σύναξη ελάμβανε χώρα στη ροτόντα της Αναστάσεως, και συγκρίνει την επισημότητα της εορτής με αυτή του Πάσχα. Της κάνει εντύπωση το γεγονός ότι κήρυτταν όλοι οι πρεσβύτεροι και τελευταίος ο επίσκοπος, όλοι ερμηνεύοντας την σχετική Ευαγγελική περικοπή. Επειδή αναφέρει τα γεγονότα και τα πρόσωπα της Ευαγγελικής περικοπής, είναι σαφές ότι το χωρίο στο οποίο αναφέρεται είναι το Λουκά 2: Μετά ακολουθούσε η Θεία Ευχαριστία. 54 Το Αρμενικό Λεξιονάριο (αρχές 5 ου αιώνα), πολύτιμη πηγή πληροφοριών για την λειτουργική πράξη των Ιεροσολύμων, αναφέρει ότι «14 Φεβρουαρίου, τεσσαρακοστή ημέρα από της Γεννήσεως του Κυρίου ημων Ιησού Χριστού» η σύναξη ελάμβανε χώρα στη Βασιλική του Μ. Κων/νου, και τα αναγνώσματα της ημέρας ήταν: Ψαλμός 97:3, Αποστολικό Ανάγνωσμα προς Γαλάτας 3:24-29, Αλληλούια Ψαλμός 95:2, Ευαγγέλιον κατά Λουκά 2: Από την ίδια εποχή σώζονται και τρεις ομιλίες στην Υπαπαντή του Ησυχίου, πρεσβυτέρου στην εκκλησία των 16

17 Ιεροσολύμων ( μετά το 451). 55 Οι τρεις αυτές ομιλίες όχι μόνο επιβεβαιώνουν την ύπαρξη της εορτής στα Ιεροσόλυμα, αλλά είναι και τα πρώτα αδιάσειστα ομιλητικά παραδείγματα σχετικά με την εορτή που μας έχουν σωθεί. 56 Στο Γεωργιανό Λεξιονάριο (5 ος -8 ος αιώνας) μας δίδονται τα αναγνώσματα της ημέρας, τα οποία συμπεριλαμβάνουν και αναγνώσματα της Παλαιάς Διαθήκης, που ακόμη διαβάζονταν εντός της Θείας Λειτουργίας: Ψαλμός 97:3, στίχος 2 Παροιμίες 23:11-18 Σοφία Σολωμόντος 4:8-12 Ησαΐας 19:1-4 Προς Γαλάτας 3:24 Αλληλούια, Ψαλμός 44:11-12 Ευαγγέλιον κατά Λουκάν 2:22: Βλέπουμε λοιπόν ότι οι πρωιμότερες περιγραφές της εορτής της Υπαπαντής προέρχονται από τα Ιεροσόλυμα, υποδεικνύοντας τα Ιεροσόλυμα ως τόπο συστάσεως της εορτής. Ο Σεβήρος, επίσκοπος Αντιοχείας από το 513 έως το 518, το επιβεβαιώνει. Στην ομιλία 125, η οποία εκφωνήθηκε το έτος 518, αναφέρει ότι η Υπαπαντή εορτάζεται όχι μόνο στα Ιεροσόλυμα, αλλά και σε όλη την Παλαιστίνη, ότι ως εορτή δεν είναι αρχαία αλλά συστάθηκε σχετικά πρόσφατα στα Ιεροσόλυμα, και ότι η εορτή αυτή ήταν άγνωστη στην Αντιόχεια και εισήχθη πρόσφατα από τα Ιεροσόλυμα. 58 Προσπάθεια να εισαχθεί η εορτή της Υπαπαντής στην Αντιόχεια είχε γίνει και πιο παλιά, όταν ήταν εκεί ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, αλλά φαίνεται 17

18 ότι αυτή η προσπάθεια ήταν ανεπιτυχής. 59 Σώζεται ομιλία στην Υπαπαντή που αποδίδεται στον Γρηγόριο τον Νύσσης, 60 η οποία εάν είναι αυθεντική, τότε έχουμε μαρτυρία ότι η Υπαπαντή εορταζόταν στην Καππαδοκία στο τέλος του 4 ου αιώνος. Πρώτες ενδείξεις για τον εορτασμό της Υπαπαντής στην Κωνσταντινούπολη έχουμε από τον 6 ο αιώνα, και όλες συνδέουν την εξάπλωσή της με τον Ιουστινιανό. Σύμφωνα με την Χρονογραφία του Θεοφάνη, το έτος 534, 61 επί βασιλείας Ιουστινιανού, «ἡ Ὑπαπαντή τοῦ Κυρίου ἔλαβεν ἀρχὴν ἐπιτελεῖσθαι ἐν τῷ Βυζαντίῳ τῇ δευτέρᾳ τοῦ Φεβρουαρίου μηνός», 62 δηλαδή η εορτή της Υπαπαντής ορίσθηκε επί Ιουστινιανού να εορτάζεται στην Κωνσταντινούλοπη στις 2 Φεβρουαρίου. Δεν σημαίνει όμως αυτό ότι τότε εισήχθη η εορτή. Σύμφωνα με το Χρονικό του Γεωργίου Μοναχού, κατά την διάρκεια της βασιλείας του Ιουστινιανού «καὶ ἡ Ὑπαπαντὴ μετηνέχθη καὶ ἔλαβεν ἀρχὴν ἑορτάζεσθαι Φεβρουαρίῳ μηνὶ εἰς τὴν β, γενομένην πρότερον τῇ ιδ τοῦ αὐτοῦ μηνός, ἥτις οὐκ ἐστιν ἐναριθμούμενη ταῖς δεσποτικαῖς ἑορταῖς». 63 Η εορτή λοιπόν προϋπήρχε, και η αναφορά αυτή δεν αντικατοπτρίζει την εισαγωγή της εορτής της Υπαπαντής στην Κων/πολη, αλλά την μεταφορά του εορτασμού της την χρονιά εκείνη, κατ εντολήν του Ιουστινιανού, από τις 14 18

19 Φεβρουαρίου στις 2 του ιδίου μήνα, εναρμονίζοντας ημερολογιακά την εορτή της Υπαπαντής με την νέα εορτή της Γεννήσεως του Χριστού στις 25 Δεκεμβρίου. 64 Είναι βεβαίως πιθανό ο Ιουστινιανός να συνέβαλε και στην περαιτέρω εξάπλωση της εορτής. Σώζεται μάλιστα σε γεωργιανή μετάφραση ένα γράμμα του Ιουστινιανού προς τους κατοίκους της Ιερουσαλήμ του έτους 560, όπου υποστηρίζει την αλλαγή της ημερομηνίας της Υπαπαντής από τις 14 στις 2 Φεβρουαρίου. 65 Η μεταφορά αυτή της εορτής της Υπαπαντής στις 2 Φεβρουαρίου πιθανότατα συνδέεται και με την συγγραφή του κοντακίου της Υπαπαντής από τον Ρωμανό το Μελωδό. 66 Λείψανα του κοντακίου αυτού είναι ακόμη εν χρήσει στην σημερινή λειτουργική πράξη: Το πρώτο προοίμιο του κοντακίου του Ρωμάνου στην Υπαπαντή, «Χορός ἀγγελικός, ἐκπληττέσθω τὸ θαῦμα...», 67 είναι το πρώτο κάθισμα του όρθρου της εορτής και το τρίτο προοίμιο του κοντακίου του Ρωμανού στην Υπαπαντή, «Ὁ μήτραν παρθενικὴν ἁγιάσας...», 68 είναι το χρησιμοποιούμενο σήμερα ως κοντάκιο της εορτής. Φαίνεται όμως ότι η νέα ημερομηνία της εορτής στις 2 Φεβρουαρίου άργησε να γίνει αποδεκτή από τον λαό, και έστι η εορτή συνέχισε για μερικά χρόνια να τελείται στις 14 Φεβρουαρίου, τουλάχιστον ως και το έτος 602, όπου έχουμε σχετική μαρτυρία. Αναλύoντας και εξετάζοντας χρονολογικά τα γεγονότα της 19

20 επανάστασης εναντίον του αυτοκράτορος Μαυρικίου το έτος 602, 69 o M. Higgins υποστηρίζει ότι εκείνο το έτος η εορτή της Υπαπαντής εορταζόταν ακόμα στις 14 Φεβρουαρίου, και ως εκ τούτου υποθέτει ότι η εορτή της Γέννησης του Χριστού ήταν στις 6 Ιανουαρίου. 70 Στην Κωνσταντινούπολη η εορτή της Υπαπαντής τελούνταν με μεγαλοπρέπεια και με την παρουσία του αυτοκράτορος. Την παραμονή ο εσπερινός γινόταν στο ναό της Παναγίας «ἐν τοῖς Χαλκοπρατείοις», όπου γινόταν και ο όρθρος ανήμερα της εορτής. Από εκεί με λιτανεία κατευθύνονταν κλήρος και λαός, μέσω του Φόρου, στον ναό της Παναγίας «ἐν Βλαχερναῖς» όπου ελάμβανε χώρα η Θ. Λειτουργία παρουσίᾳ του αυτοκράτορος. 71 Το γεγονός ότι η Θ. Λειτουργία ανήμερα της Υπαπαντής γινόταν στην Παναγία «ἐν Βλαχερναῖς» 72 δηλώνει ότι παρ όλο που η εορτή έχει Δεσποτικό χαρακτήρα, λογιζόταν ως Θεομητορική από τους Βυζαντινούς, αφού όλες οι εορτής της Παναγίας εορτάζονταν είτε στο ναό της Παναγίας «ἐν τοῖς Χαλκοπρατείοις» 73 είτε στο ναό «ἐν Βλαχερναῖς». 74 Τα αναγνώσματα της εορτής της Υπαπαντής του Κυρίου παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλία. Στο ασματικό τυπικό βλέπουμε διαφοροποίηση όχι μόνο από τα Ιεροσόλυμα σε σχέση με την επιλογή των αναγνωσμάτων, αλλά και διαφοροποίηση μεταξύ του Προφητολογίου και του Τυπικού της Μεγάλης Εκκλησίας, όπως και μεταξύ των Στουδιτικών και Σαββαϊτικών λειτουργικών παραδόσεων. Στον 20

21 παρακάτω συνοπτικό πίνακα βλέπουμε τις διαφορές (δίδεται το κεφάλαιο και ο πρώτος στίχος). ΠΙΝΑΚΑΣ 2.1 ΤΑ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΟΡΤΗΣ ΤΗΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΑΝΑΓΝ ΑΡΜ ΓΕΩΡ ΠΡΟΦ ΤΜΕ ΕΥΕΡΓ ΣΩΤ ΣΑΒ Γεν. 28:10 X Εξ. 12:51 X Χ Χ Παρ. 8:22 Χ Παρ. 9:1 X Παρ. 23:11 X Σοφ. Σολ. X 4:8 Ησ. 6:1 Χ Χ Χ Ησ. 19:1 X X Χ Ησ. 35:1 X Ιεζ. 2:2 Χ Ιεζ. 43:27 X Χ [Χ] 75 Γαλάτας X X 3:24 Εβρ. 7:7 X X Χ Χ Χ Λουκ. 2:22 X X X X Χ Χ Χ ΑΝΑΓΝ = Αναγνώσματα ΑΡΜ = Αρμενικό Λεξιονάριο 76 ΓΕΩΡ = Γεωργιανό Λεξιονάριο ΠΡΟΦ = Προφητολόγιον 77 ΤΜΕ = Τυπικόν της Μεγάλης Εκκλησίας ΕΥΕΡ = Τυπικόν Ευεργέτιδος ΣΩΤ = Τυπικόν Σωτήρος ΣΑΒ = Τυπικόν Ιεράς Μονής Σάββα Στη σημερινή χρήση επικράτησαν τα αναγνώσματα Εξ. 12:51, Ησ. 6:1, και Ησ. 19:1 στον εσπερινό, προκείμενο: Λουκ. 1:46-47, στιχ. 1:48 Εβρ. 7:7, αλληλούια: Λουκ 2:29-30, στ. 2:31-32 και Λουκά 2:22 στην Λειτουργία. 21

22 Η «μνήμη τοῦ ἁγίου καὶ δικαίου Συμεὼν τοῦ δεξαμένου ἐν ἀγκάλαις τὸν Κύριον, καὶ Ἄννης τῆς προφήτιδος» στις 3 Φεβρουαρίου αναφέρεται για πρώτη φορά στο Τυπικό της Μεγάλης Εκκλησίας, 78 και θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί αυτή η εορτή ως «σύναξις», ακολουθώντας το πρότυπο παρομοίων εορτών «πρὸς τιμὴν καὶ ἑορτασμὸν ἱερῶν προσώπων, τὰ ὁποία κατὰ τὴν μεγάλην ἑορτὴν τῆς προηγουμένης ὑπούργησαν, δηλ. ἔλαβαν ἐνεργόν μέρος εἰς τὸ θεῖον γεγονός, τὸ ὁποῖον ἑωρτάσθη κατ αὐτήν. 79 Στα Στουδιτικά τυπικά παραλείπεται η μνεία στην προφήτιδα Άννα, 80 αλλά εμφανίζεται απόδοση της εορτής. Στο Τυπικό της Ευεργέτιδος έχουμε αναφορά ότι η εορτή «εἰ μὲν τύχῃ ἔξω τῆς ἐβδομάδος τῆς τυροφάγου... ἑορτάζεται μετὰ τῶν ἁγίων ἡμέρας ε» 81 ενώ στο Τυπικό της Μονής του Σωτήρος, η εορτή αποκτά οκτάβα και η απόδοση είναι στις 9 Φεβρουαρίου: «Ἐν ταύτῃ οὖν τῇ ἡμέρᾳ ἀποδιδοῦμεν τὴν ἑορτήν.... Καὶ οὕτως μὲν τελεῖται τὸ ὀκταήμερον τῆς ἑορτῆς». 82 Ο αριθμός των μεθέορτων ημερών βέβαια εξαρτάται και από την ημερομηνία έναρξης της Μ. Τεσσαρακοστής. 83 Επίσης, αντίφωνα εμφανίζονται στα Στουδιτικά τυπικά, αλλά με εφύμνιο «Σῶσον ἡμᾶς Ὑιὲ Θεοῦ, ὁ ἐκ Παρθένου τεχθείς» καταδεικνύοντας την στενή σχέση της εορτής της Υπαπαντής με τα Χριστούγεννα. 22

23 Αντίφωνα: 1. Ἀγαθὸν τὸ ἐξομολογεῖσθαι κτλ. Ταῖς πρεσβείαις Ὁ Κύριος ἐβασίλευσεν κτλ. Σῶσον ἡμᾶς Ὑιὲ Θεοῦ, ὁ ἐκ Παρθένου τεχθείς Δεῦτε ἀγαλλιασώμεθα κτλ. Χαῖρε Κεχαριτωμένη Στο τυπικό της Μονής του Αγίου Σάββα ορίζονται τυπικά, αλλά αντίφωνα εμφανίζονται πάλι στα τυπικά του Κωνσταντίνου και Βιολάκη, όμως με τους εν χρήσει σήμερα στίχους και εφύμνιο: ΠΙΝΑΚΑΣ 2.2 Θ. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΣΤΑ ΣΑΒΒΑΪΤΙΚΑ ΤΥΠΙΚΑ Θ. Λειτουργία Τυπικό Μονής Αγ. Σάββα Τυπικό Κωνσταντίνου Τυπικό Βιολάκη Τυπικά Αντίφωνα Αντίφωνα 1. Εξηρεύξατο... κτλ. 1. Εξηρεύξατο... κτλ. Ταῖς πρεσβείαις Ταῖς πρεσβείαις 2. Περίζωσαι... κτλ. 2. Περίζωσαι... κτλ. Σῶσον ἡμᾶς...ὁ ἐν Σῶσον ἡμᾶς...ὁ ἐν ἀγκάλαις τοῦ δικαίου ἀγκάλαις τοῦ δικαίου Συμεὼν βασταχθείς. Συμεὼν βασταχθείς. 3. Ἄκουσον θύγατερ Ἄκουσον θύγατερ... Χαίρε Κεχαριτωμένη Χαίρε Κεχαριτωμένη Εισοδικό: Ἐγνώρισε Κς τὸ Εισοδικό: Ἐγνώρισε Κς τὸ σωτήριον αὐτοῦ, ἐναντίον σωτήριοναὐτοῦ, ἐναντίον πάντων τῶν ἐθνῶν. πάντων τῶν ἐθνῶν. Σῶσον Σῶσον Εισοδικό: Ἐγνώρισε Κς τὸ σωτήριον αὐτοῦ, ἐναντίον πάντων τῶν ἐθνῶν ἀπεκάλυψε τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ. [Ἄξιον ἐστιν] Στο Ἐξαιρέτως: Θεοτόκε ἡ ἐλπίς... Στο Ἐξαιρέτως: Θεοτόκε ἡ ἐλπίς... Παρατηρούμε επίσης στον παραπάνω πίνακα (πίνακας 2:2) ότι τα τυπικά του Κωνσταντίνου και Βιολάκη ορίζουν στο Εξαιρέτως το «Θεοτόκε ἡ ἐλπίς...». Αυτό γιατί στον όρθρο στην θ ωδή ορίζουν να ψάλλονται τα μεγαλυνάρια («Ἀκατάλητόν 23

24 ἐστι...»), τα οποία και παρέχονται. 85 Τα μεγαλυνάρια όμως αυτά είναι μια πολύ πρόσφατη προσθήκη, αφού στο τυπικό του Αγίου Σάββα, στα απορρούμενα, ορίζεται ότι «ἐν τῇ ἐννάτῃ στιχολογεῖται ἡ τιμιωτέρα». 86 Ένα άλλο ενδιαφέρον στοιχείο του λειτουργικού εορτασμού της Υπαπαντής είναι η απαντώμενη στις πηγές χρήση κεριών. Για παράδειγμα, στον βίο του Αγίου Θεοδοσίου του Κοινοβιάρχου ( 529) αναφέρεται ότι η Ικελία, κάτω από την οποία μαθήτευσε, εισήγαγε την χρήση κεριών στην εορτή της Υπαπαντής: «Ἡ μακαρία Ἱκελία πᾶσαν εὐσεβείας ὁδὸν ἐξασκήσασα κατέδειξεν ἐν πρώτοις μετὰ κηρίων γίνεσθαι τὴν ὑπαπάντησιν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν Θεοῦ.» 87 Δεν είναι όμως αυτή η μοναδική μαρτυρία. Από την περιοχή των Ιεροσολύμων και πάλι σώζεται ομιλία στην Υπαπαντή η οποία αποδίδεται στον Κύριλλο Ιεροσολύμων. 88 Στο τέλος της ομιλίας προτρέπει ο Άγιος Κύριλλος τους πιστούς: «Οὕτως σήμερον φαιδροὶ φαιδρῶς τὰς λαμπάδας κοσμήσωμεν οὕτως, ὡς υἱοὶ φωτός, τοὺς κηροὺς τῷ φωτὶ τῷ ἀληθινῷ Χριστῷ προσάγωμεν». 89 Ἀλλη σχετική μαρτυρία, αγνώστου όμως προελεύσεως και εποχής, είναι η εισαγωγή της ομιλιτικής διασκευής του σχετικού τμήματος του υπομνήματος του Αγίου Κυρίλλου Αλεξανδρείας στο κατά Λουκάν Ευαγγέλιο. Εκεί, αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι «...καὶ ἐπειδὴ πάντες προθύμως συνήλθετε, τῆς φαιδρότητος τῆς Δεσποτικῆς ἑορτῆς εἰς τοῦτο συναθροισάσης μετὰ φαιδρῶν τῶν λαμπάδων, φαιδρῶς 24

25 πανηγυρίσωμεν...». 90 Το στοιχείο αυτό, δηλαδή οι αναφορές στην χρήση κεριών, μαζί και με άλλα στοιχεία, οδήγησαν τον Μ. Connell να εξετάσει την σοβαρή πιθανότητα να ήταν η εορτή της Υπαπαντής ημέρα βαπτισματική. 91 Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι το αρχαίο όνομα της εορτής στην Γεωργιανή λειτουργική παράδοση ήταν «lamproba» δηλαδή εορτή των φανών, 92 και ότι στα Σαββαϊτικά τυπικά υπάρχει μνεία χρήσης κεριών στην εορτή: «εἰς δὲ τὴν ἐννάτην, δίδονται κηρία τοῖς ἀδελφοῖς». 93 Επίλογος Οι αρχές των εορτών της Περιτομής και Υπαπαντής του Κυρίου (1 Ιανουαρίου και 2 Φεβρουαρίου αντίστοιχα) πρέπει να αναζητηθούν στην ανοικοδομημένη και χριστιανική πια Ιερουσαλήμ του 4 ου αιώνος με τους χιλιάδες προσκυνητές, και η διάδοσή τους στον χριστιανικό κόσμο πρέπει να κατανοηθεί στο πλαίσιο των χριστολογικών ερίδων του 4 ου και 5 ου αιώνος. Είδαμε σε αυτήν την σύντομη επισκόπηση ότι από ιστορικο-λειτουργική σκοπιά η ιστορία των εορτών της Περιτομής και της Υπαπαντής του Κυρίου δεν είναι στατική αλλά δυναμική. Οι εορτές αυτές παρουσιάζουν μια εξέλιξη και προσαρμοστικότητα στις λειτουργικές ανάγκες κάθε τόπου και εποχής. Οι εορτές της Περιτομής και της Υπαπαντής απ αρχής είναι συνδεδεμένες με τα Χριστούγεννα και ημερολογιακά αλλά και νοηματικά: Ημερολογιακά διότι ο 25

26 εορτασμός τους εξαρτάται και υπολογίζεται με βάση τα Χριστούγεννα: Η εορτή της Περιτομής είναι οκτώ ημέρες μετά τα Χριστούγεννα, της Υπαπαντής σαράντα ημέρες μετά. Νοηματικά είναι συνδεδεμένες με τα Χριστούγεννα γιατί δίνουν έμφαση στο γεγονός της πραγματικής σάρκωσης του Χριστού, όπως αναφέρει και το Δοξαστικό της Λιτής της Υπαπαντής: Ἐρευνᾶτε τὰς Γραφάς, καθὼς εἶπεν ἐν Εὐαγγελίοις Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν ἐν αὐταῖς γὰρ εὐρίσκομεν αὐτόν, τικτόμενον καὶ σπαργανούμενον, τιθηνούμενον καὶ γαλακτοτροφούμενον, περιτομὴν δεχόμενον, καὶ ὑπὸ Συμεὼν βασταχθέντα, οὐ δοκήσει οὐδὲ φαντασίᾳ, ἀλλ ἀλήθείᾳ τῷ κόσμῳ φανέντα πρὸς αὐτὸν βοήσωμεν Ὁ πρὸ αἰώνων Θεός, δόξα σοι. 94 Το πνεύμα του εορτασμού των εορτών αυτών, αλλά και όλων των εορτών του Χριστιανικού εορτολογίου γενικότερα, δίδεται υπέροχα σε με ομιλία στην Υπαπαντή του Κυρίου που αποδίδεται στον Άγιο Γρηγόριο Νύσσης. Τελειώνοντας την ομιλία του, προτρέπει τους πιστούς ως εξής: Δεῦτε οὖν καὶ ὑμεῖς, Πατέρες καὶ ἀδελφοὶ πνευματικοὶ, οἱ ἑορτάζειν δεδιδαγμένοι ἐν καινότητι πνεύματος, καὶ οὐ παλαιότητι γράμματος, οἱ ἐν ἀζύμοις εἰλικρινείας καὶ ἀληθείας τὸ τίμιον καὶ ζωοποιὸν Πάσχα τῆς θυσίας Χριστοῦ ἑορτάζειν ὀφείλοντες οἱ τῇ θείᾳ ἀναγεννήσει τοῦ ἁγίου βαπτίσματος τὸν παλαιὀν ἄνθρωπον ἀποθέμενοι, τὸν κατὰ τὰς ἐπιθυμίας τῆς ἀπάτης φθειρόμενον, καὶ τὸν νέον ἐνδυσάμενοι, τὸν ἀνακαινούμενον εἰς ἐπίγνωσιν κατ εἰκόνα τοῦ κτίσαντος.... Ἵνα πάντα καὶ ἡμεῖς πνευματικῶς κατὰ τὸν θεῖον νόμον τελέσαντες, ἐν σοφίᾳ τε καὶ χάριτι προκόπτοντες, καὶ εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ φθάνοντες, καὶ τὸν ἔσω ἄνθρωπον τελειούμενοι, καὶ Πνεύματος Ἁγίου γινόμενοι ἐνδιαίτημα, ὑποστρέψωμεν εἰς τὴν πατρίδα ἡμῶν τὴν ἀληθινὴν, τὴν ἐπουράνιον Ἱερουσαλὴμ ἐν ᾖ καταξιωθείημεν τῆς μακαρίας καὶ διηνεκοῦς εὐφροσύνης τε καὶ βασιλείας ἀπολαύειν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ

27 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ: 1 Για σύντομη ιστορική επισκόπηση του Βυζαντινού Λειτουργικού Τύπου και πλούσια βιβλιογραφία, βλέπε R. Taft, The Byzantine Rite: A Short History. American Essays in Liturgy (Collegeville, Minnesota: The Liturgical Press, 1992). 2 Λευιτ. 12:3: «καὶ τῇ ἡμέρᾳ τῇ ὀγδόῃ περιτεμεῖ τὴν σάρκα τῆς ἀκροβυστίας αὐτοῦ». Περισσότερα για την Ιουδαϊκή αυτή συνήθεια, βλ. Χριστιανική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια 10: και G. Kittel και G. Friedrich (επ.), Theological Dictionary of the New Testament 6: Λουκ. 2:21. 4 Η Εθερία ή Εγερία ήταν πλούσια μοναχή, πιθανότατα από την Γαλικία, η οποία ήταν στους Αγίους Τόπους κατά τα έτη Στο οδοιπορικό της, από το οποίο περίπου μόνο το ένα τρίτο σώζεται, περιγράφει μεταξύ άλλων την λειτουργική πράξη στην Εκκλησία των Ιεροσολύμων. Για περισσότερες πληροφορίες βλ. τις εισαγωγές στα: P. Maraval (επ.), Égérie, Journal de voyage Sources chrétiennes 296 (Paris 1982) κριτική έκδοση, G. Gingras, Egeria: A Diary of a Pilgrimage. Ancient Christian Writers 38 (New York 1970), J. Wilkinson, Egeria s Travels (Westminster ). Για ελληνική μετάφραση, βλ. Νέα Σιών 7 (1908) , , Δεν είχε ακόμη εισαχθεί ο εορτασμός των Χριστουγέννων στις 25 Δεκεμβρίου. Βλ. Χριστιανική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια 6: , 12: , Τ. Talley, The Origins of the Liturgical Year (Collegeville, Minnesota: The Liturgical Press, 1991) , S. Roll, Toward the Origins of Christmas. Liturgia Condenda 5 (Kampen, The Netherlands: Pharos, 1995), S. Roll, The Origins of Christmas: The State of the Question στο M. Johnson (επ.), Between Memory and Hope: Readings on the Liturgical Year (Collegeville, Minnesota: The Liturgical Press, 2000) , M. Merras, The Origins of the Celebration of the Christian Feast of Epiphany (Joensuu, Finland: University of Joensuu Press, 1995), G. Winkler, The Appearance of the Light at the Baptism of Jesus and the Origins of the Feast of Epiphany: An Investigation of Greek, Syriac, Armenian, and Latin Sources στο M. Johnson (επ.), Between Memory and Hope: Readings on the Liturgical Year (Collegeville, Minnesota: The Liturgical Press, 2000) η, 2 η και 3 η ημέρα στην Βασιλική του Αγ. Κων/νου, την 4 η στον Ελαιώνα, την 5 η στο ναό του Λαζάρου στη Βηθανία, την 6 η στη Σιών, την 7 η στη ροτόντα της Αναστάσεως, και την 8 η στο Σταυρό, στο αίθριο μεταξύ της ροτόντας της Αναστάσεως και της Βασιλικής του Κων/νου. 7 Γι αυτό το λόγο, σύμφωνα με τον Π. Ρομποτή, τα προεόρτια των Θεοφανείων αρχίζουν στις 2 Ιανουαρίου. Βλ. Π. Ρομποτού, Χριστιανική Ηθική και Λειτουργική (Αθήνα 1869) 223. Βλ. Μηναίο Φεβρουαρίου, Έκδοση Αποστολικής Διακονίας, 1989, σ. 17: «Τῇ β τοῦ αὐτοῦ μηνός. Προεόρτια τῶν Φώτων». Για την σημασία της Ογδόης Ημέρας, βλέπε Γ. Φίλια, H Έννοια της «Ογδόης Ημέρας» στην Λατρεία της Εκκλησίας (Εκδόσεις Γρηγόρη: Αθήνα, 2003), και ειδικότερα για την εορτή της Περιτομής, σ Athanase Renoux, Le Codex Arménien Jérusalem 121 Patrologia Orientalis 35.1, Ν. 163 ( Εισαγωγή), και 36.2, Ν. 168 (1971 κείμενο/γαλλική μετάφραση). 9 Διότι η Γέννηση/Επιφάνεια ακόμα εορταζόταν στις 6 Ιανουαρίου ως μια εορτή. 10 Renoux, Le Codex Arménien 168 (1971) [85] 223. Το Αρμενικό Λεξιονάριο είναι μετάφραση Ελληνικών κειμένων στα Αρμενικά, που αντικατοπτρίζουν την ασματική λειτουργική παράδοση των Ιεροσολύμων στην αρχή του 5 ο αιώνα ( ). Βλέπε Renoux, Le Codex Arménien 163 (1969) Ιbid. 12 Ibid,

28 13 PG 40: Clavis Patrum Graecorum # Για την χρονολόγηση της ομιλίας (και κριτική έκδοση) βλέπε C. Datema, Asterius of Amaseia: Homilies I-IV: Τext, Introduction and Notes (Leiden: Brill, 1970) PG 48: Clavis Patrum Graecorum # Τα έθιμα αυτά δεν σταμάτισαν με την επικράτηση του Χριστιανισμού, αλλά συνεχίζονταν και μέχρι τον 7 ο αιώνα, όπως φαίνεται και από τον κανόνα 62 της Πενθέκτης Οικουμενικής Συνόδου. Βλέπε Γ. Ράλλη, Μ. Ποτλή, Σύνταγμα των Θείων και Ιερών Κανόνων 2: F. Cabrol, Circoncision (fête de la) στο Dictionnaire d Archéologie Chrétienne et de Liturgie 3.2: , εδώ Βλέπε και Γ. Δέρβου, Εγχειρίδιον της Χριστιανικής Αρχαιλογίας (Αθήνα, 1913) , Π. Τρεμπέλα, Λειτουργικοί Τύποι Αιγύπτου και Ανατολής (Αθήνα: Αδελφότης Θεολόγων «Ο Σωτήρ», 1993) 363, όπως και Β. Στεφανίδου, Εκκλησιαστική Ιστορία (Αθήνα: Αστήρ, 1990) Μηναίο Ιανουαρίου, Έκδοση Αποστολικής Διακονίας, 1989, σ PG 65: Σύμφωνα με το Clavis Patrum Graecorum # 5821 η ομιλία αυτή (ομιλία 22) είναι γνήσια. Βλέπε και J. H. Barkhuizen, Proclus Bishop of Constantinople: Homilies on the Life of Christ Early Christian Studies 1 (Brisbane: Australian Catholic University, 2001). Σύμφωνα όμως με την εισαγωγή στην Ελληνική Έκδοση της Πατρολογίας Migne τ. 65:οη, έχουν εκφρασθεί αμφιβολίες για τη πατρότητα της ομιλίας. 18 Μεταφράστηκε στα γεωργιανά από τα ελληνικά πιθανότατα στην Μονή του Αγίου Σάββα, και αντικατροπτρίζει την λειτουργική πράξη του ασματικού τυπικού των Ιεροσολύμων. Για περισσότερες λεπτομέρεις, βλέπε H. Leeb, Die Gesänge in Gemeindegottesdienst von Jerusalem (vom 5. bis 8. Jahrhundert) Wiener Beiträge zur Theologie 28 (Wien: Verlag Ηerder, 1970) Μichael Tarchnisvili, Le grand Lectionnaire de l Église de Jerusalem (v e -viii e siècle). Corpus Scriptorum Christianorum Orientalium , (Louvain: Secrétariat du CorpusSCO, 1959-). 20 Ibid 17-18, # Να σημειωθεί εδώ ότι τα παλαιοδιαθηκικά αναγνώσματα διαβάζονταν ακόμα εντός της Θείας Λειτουργίας. Το Λεξιονάριο μας δίδει και τις αρχές μερικών ύμνων, οι οποίοι όμως είναι άγνωστοι. 21 Χειρόγραφο L. Βλ. Ibid, 17 κριτικό υπόμνημα. 22 Tarchnisvili, Le grand Lectionnaire 34-35, # Renoux, Le Codex Arménien [85] Εισαγωγικά για το έργο αυτό, βλέπε J. B. Bury, The Ceremonial Book of Constantine Prophyrogenitus στο Ecclesiastical History Review 22 (1907) , De Cerimoniis Aulae Byzantinae. Corpus Scriptorum Historiae Byzantinae (Bonnae, ). Jan. 1 I.24 (vol. 1: ). 26 PG 97: Clavis Patrum Graecorum # Το πλαίσιο της ομιλίας είναι η εικονομαχία. 27 G. Garitte, Le Calendrier Palestino-Géorgien du Sinaiticus 34 (X e siècle). Subsidia Hagiographica 30 ( Bruxelles: Société des Bollandistes, 1958) 43: Circumcisio Domini, et memoria Basilii episcope Caesariensis, et Octava Christi Nativitatis. 28 G. Engberg; C. Höeg, and G. Zuntz (επ.), Prophetologium. Monumenta Musicae Byzantinae, Lectionaria (Copenhagen, ), εδώ τόμος ΙΙ.1 (1980) Εδώ τα πρώτα δύο αναγνώσματα είναι της εορτής, ενώ το τρίτο είναι του Αγίου. 30 «Μηνὶ ἰανουαρίῳ α, τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ κατὰ τὸν νόμον ἡ κατὰ σάρκα περιτομή, καὶ μνήμη τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν Βασιλείου ἀρχιεπισκόπου Καισαρείας Καππαδοκίας. Τελεῖται δὲ ἡ αὐτοῦ σύναξις ἐν τῇ ἁγιωτάτῃ Μεγάλῃ Ἐκκλησίᾳ». J. Mateos, Le Typicon de la grande Église. Orientalia Christiana Analecta (Roma: Pont. Institutum Orientalium Studiorum, ), εδώ τόμος 1: Ibid κείμενο και κριτικό υπόμημα. 28

29 32 A. Dmitrievskij, Opisanie litugiceskix rukopisej xranjascixsja v bibliotekax pravoslavnago vostoka (Kiev 1895) I: ΕΒΕ 788 του 12 ου αιώνος. Dmitrievskij, Opisanie I: , εδώ 370. Για κριτική έκδοση, βλέπε R. Jordan, The Synaxarion of the Monastery of the Theotokos Evergetis. Belfast Byzantine Texts and Translations 6.5 and 6.6 (Belfast: Belfast Byzantine Enterprises, ). Βλέπε επίσης και την διδακτορική διατριβή του J. Klentos, Byzantine Liturgy in Twelfth-Century Constantinople: An Analysis of the Synaxarion of the Monastery of the Theotokos Evergetis (codex Athens Ethnike Bibliotheke 788). (University of Notre Dame, 1995). 34 Μ. Arranz, Le Typicon du Monastère du Saint-Sauveur à Messine. Orientalia Christiana Analecta 185 (Roma: Pont. Institutum Orientalium 1969) 90, του έτους Μ. Arranz, Le Typicon, σ Απολυτίκο εορτής στο Τυπικό της Μονής του Σωτήρος: «Ὁ θρόνῳ πυριμόρφῳ ἐν ὑψίστοις καθήμενος...» 37 Το τυπικό του Αγίου Σάββα στις εκδόσεις των ετών 1545, 1577, 1643, 1685, 1691, και Η πρώτη έκδοση: Τυπικὸν Ἐκκλησιαστικόν (Κωνσταντινούπολη, 1838). Τυπώθηκε στην Αθήνα το 1842 και πάλι στην Κωνσταντινούπολη το Γ. Βιολάκη, Τυπικὸν τῆς τοῦ Χριστοῦ Μεγάλης Ἐκκλησίας (Αθήνα: Εκδ. Σαλιβέρου, α.χρ.). 40 Η πρώτη έκδοση αναφέρει «εἰ βούλει» και στο δεύτερο αντίφωνο δίνει «Σῶσον ἡμᾶς... ὁ ἐν Ἁγίοις» και εισοδικό «Σῶσον ἡμᾶς... ὁ ἀναστάς» για Κυριακή (έκδοση 1838, σ ). 41 Το Τυπικόν της εν Άθῳ Ιεράς Μονής του Αγίου Διονυσίου (Αγιον Όρος, 2004) σ. 148, αναφέρει: «Δεῦτε προσκυνήσωμεν... σῶσον ἡμᾶς Ὑιὲ Θεοῦ, ὁ ἐν Ἁγίοις». 42 Το Τυπικόν Μονής Αγίου Διονυσίου σ. 148 ορίζει δύο αποστολικά και δύο ευαγγελικά αναγνώσματα, ένα ζεύγος της εορτής, και ένα του αγίου. 43 Η πρώτη έκδοση δεν αναφέρει ειδική απόλυση (έκδοση 1838, σ. 65). 44 Βιολάκη, Τυπικὸν 138. Κωνσταντίνου, Τυπικὸν Ἐκκλησιαστικόν (1838) 65: «οἵᾳ ἡμέρᾳ τύχοι». 45 Λευιτ. 12:1-8. Βλέπε και Χριστιανική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια 11: Για τις έννοιες «καθαρός» και «ακάθαρτος» βλέπε G. Kittel και G. Friedrich (επ.), Theological Dictionary of the New Testament 3: Λουκ. 2:22, Λουκ. 2: Μ. Aubineau, Les homélies festales d Hésychius de Jérusalem. Subsidia Hagiographica 59 (Bruxelles: Société des Bollandistes, 1978) 24 = PG 93:1468B = Clavis Patrum Graecorum Περισσότερα για το έργο αυτό βλέπε την υποσημείωση 55. Η έμφαση αυτή αντικατοπτρίζεται και στον τίτλο της εορτής στην δυτική λειτουργική παράδοση, όπου η εορτή ονομάζεται «purificatio». Επίσης ονομάζεται και «candelmas» λόγω της χρήσεως κεριών αυτή την ημέρα (περισσότερα για την χρήση αυτή, παρακάτω). Για την εορτή της Υπαπαντής στη Δύση, βλέπε επίσης Κ. Stevenson, Origins and Development of Candelmas στο Neil Alexander (επ.), Time and Community (Washington, D.C.: The Pastoral Press, 1990) και B. Groen, The Festival of the Presentation of the Lord: Its Origin, Structure and Theology in the Byzantine and Roman Rites στο P. Post, L. van Tongeren, και A. Sheer (επ.), Christian Feast and Festival: The Dynamics of Western Liturgy and Culture. Liturgia Condenda 12 (Louvain 2001) και την εκεί σχετική βιβλιογραφία. 49 Mateos, Le Typicon 1: Μηναίο Φεβρουαρίου, Έκδοση Αποστολικής Διακονίας, 1990, σ Oxford Dictionary of Byzantium 2: PG 110:777Α. 53 Βλ. σημείωση Εγερία κεφ

30 55 (1) PG 93: = Clavis Patrum Graecorum 6565 = Homily 1(Μ. Aubineau, Les homélies festales d Hésychius de Jérusalem. Subsidia Hagiographica 59 (Bruxelles: Société des Bollandistes, 1978) 1: (2) = Clavis Patrum Graecorum 6566 = Homily 2 = Aubineau, Les homélies festales 1: (3) G. Garitte, L homélie géorgienne d Hésychius de Jérusalem sur l Hpapante στο Le Muséon 84 (1971) Η περίπτωση της ομιλίας του Αμφιλοχίου Ικονίου είναι λίγο διαφορετική, διότι ο εκδότης της κριτικής έκδοσής της ναι μεν υποστηρίζει την αυθεντικότητα της ομιλίας, αλλά ταυτόχρονα λέει ότι δεν εκφωνήθηκε στο πλαίσιο της εορτής της Υπαπαντής, διότι δεν είχε ακόμα καθιερωθεί η εορτή αυτή πέραν των Ιεροσολύμων. Επίσης αναφέρει ότι ο πρωτότυπος τίτλος της ομιλίας ήταν «Εἰς τὴν Θεοτόκον καὶ εἰς τὸν Συμεῶνα καὶ Ἄνναν» ο οποίος έγινε «Εἰς τὴν Ὑπαπαντὴν τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ» όταν διαδόθηκε η εορτή πέραν των Ιεροσολύμων. Βλέπε C. Datema, Amphilochius Iconiensis Opera (Leuven: University Press, 1978) xiii-xiv. Για την ομιλία βλέπε σ = Clavis Patrum Graecorum 3232 = PG 39: Για την πατρότητα και χρονολόγηση των υποθετικά πρώιμων ομιλιών στην Υπαπαντή, δεν υπάρχει consensus. Βλέπε για παράδειγμα Μ. Aubineau, Les homélies festales 4, υποσημείωση 2. Οι ομιλίες του Κυρίλλου Αλεξανδρείας είναι στην πραγματικότητα αποσπάσματα από τα σχόλιά του στο κατά Λουκάν Ευαγγέλιο και όχι ομιλίες. Βλέπε PG 77: = Clavis Patrum Graecorum 5207 = Homily 12, Clavis Patrum Graecorum Tarchnisvili, Le grand Lectionnaire Το Γεωργιανό Λεξιονάριο μας δίνει και ορισμένα υμνολογικά στοιχεία. Για την ανάλυση αυτών των στοιχείων, βλέπε H. Leeb, Die Gesänge im Gemeindegottesdienst von Jerusalem (vom 5. bis 8. Jahrhundert. Wiener Beträge sur Theologie 28 (Wien: Verlag Herder, 1970). 58 Geoffrey Cumming, The Liturgy of Antioch in the Time of Severus ( ) στο Neil Alexander (επ.), Time and Community (Washington, D.C.: The Pastoral Press, 1990) , εδώ Γιατο κείμενο της ομιλίας 125 βλ. Patrologia Orientalis 29: Ε. Bickersteth, John Chrysostom and the Early History of the Hypapante στο Studi bizantini e neoellenici 8 (1953) Για την σχετική ομιλία του Ιωάννου Χρυσοστόμου, βλέπε Ε. Bickersteth, Edition with a Translation of a Hypapante Homily ascribed to John Chrysostom στο Orientalia Christiana Periodica 32 (1966) Υπάρχει και διδακτορική διατριβή πάνω στην εορτή της Υπαπαντής, δυστυχώς όμως ανέκδοτη: E. Bickersteth, Hypapante, Studies in the Festival of the purification of S. Mary the Virgin in the Εarly Byzantine Church (University of Oxford: D.Phil, 1951). 60 PG 46: = Clavis Patrum Graecorum Στην ομιλία αυτή η εορτή χαρακτηρίζεται ως «Δεσποτική» (PG 46:1152Β) και ως «πανήγυρις» (PG 46:1152Β και 1168Β). 61 Ή το έτος 542, σύμφωνα με τον Paul Maas και την Marjorie Carpenter: P. Maas, Die Chronologie der Hymnen des Romanos στο Byzantinische Zeitschrift 15 (1906) 1-44, εδώ σ. 9.). M. Carpenter, Kontakia of Romanos, Byzantine Melodist. I: On the Person of Christ (Columbia: University of Missouri Press, 1970) P.G. 108:488B. 63 PG 110:777Α. 64 Ο Νικηφόρος Κάλλιστος Ξανθόπουλος στην Εκκλησιαστική Ιστορία του σημειώνει ότι ο Ιουστινιανός: «τάττει δὲ καὶ τὴν τοῦ Σωτῆρος Ὑπαπαντὴν ἄρτι πρώτως, ἀπανταχοῦ τῆς γῆς ἑορτάζεσθαι, ὥσπερ Ἰουστῖνος τὴν τοῦ Χριστοῦ γέννησιν, καὶ Μαυρίκιος οὐ πολλῷ ὕστερον, τὴν τῆς πανάγνου καὶ Θεομήτορος κοίμησιν κατὰ τὴν πεντεκαιδεκάτην τοῦ Αὐγούστου μηνός» PG 147:292A. Βλέπε Γ. Μπεκατώρου, «Ὑπαπαντή» στην Χριστιανική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια 11: , και W. Pax, H. Brakmann, Hypapante στο Reallexikon für Antike und Christentum 16 (1994)

31 65 Ὀπως και των Χριστουγέννων από 6 Ιανουαρίου στις 25 Δεκεμβρίου, αφού ως βάση ημερολογιακού υπολογισμού είναι η εορτή του Ευαγγελισμού στις 25 Μαρτίου: Nunc, per hoc totum quod sancti patres et magistri ex sanctis libri perquisiverunt et prosecuti sunt et confirmarunt, nos omnes facimus haec festa: vicesima quinta martii Annuntiationem sanctae Deiparae, et in mense decembri vicesima quinta Nativitatem Christi Dei nostril ex virgine Maria, et sanctam Epiphaniam eius et Baptismum in mense ianuario sexta. A Nativitate computemus sicut Lucas evagelista nos docet, quadragesima die quando sanctus Symeon accepit Dominum; et accidit illud februariosecunda, et nos facimus non quidem februario quarta decimasicut illi qui decrrerant. Nunc non quidem novum quid perquisivimus nos, sed a sanctis libris et patres magistri perquisiveruntet orthodoxi ab initio faciebant et nos etiam facimus et vobis quoque convenit perficere, ut simul magnificemus Patrem et Filium et Spiritum Sanctum nunc et semper et a saeculo ad saeculum. Amen (έμφαση δική μου). Van Esbroeck, La Lettre de L Empereur Justinien sur l Annonciation de la Noël en 561 στο Analecta Bollandiana 86 (1968) , εδώ 362. Διορθώνει την ημερομηνία του γράμματος στο Encore la Lettre de Justinien. Sa Date: 560 et non 561 Analecta Bollandiana 87 (1969) Ο Van Esbroeck τοποθετεί την αλλαγή αυτή στο πλαίσιο των Χριστολογικών ερίδων γενικότερα, και του αγώνα κατά του Μονοφυσιτισμού ειδικότερα. 66 P. Maas, Die Chronologie der Hymnen 9. Η Marjorie Carpenter, η οποία και ακολουθεί την χρονολόγηση του Maas, χρονολογεί το κοντάκιο της Υπαπαντής μεταξύ του 542 και 548: M. Carpenter, Kontakia of Romanos, Για το κείμενο του κοντακίου, βλ. Paul Mass and C. A. Trypanis, Sancti Romani Melodi Cantica. Cantica Genuina (Oxford: Clarendon Press, 1963) 26-34, με ακροστιχίδα ΤΟΥΤΟ ΡΩΜΑΝΟΥ ΤΟ ΕΠΟΣ, σ, 26. Για αγγλική μετάφραση, βλ. M. Carpenter, Kontakia of Romanos, Paul Mass and C. A. Trypanis, Sancti Romani Melodi Cantica Ιbid, G. Ostrogorsky, History of the Byzantine State (New Brunswick: Rutgers University Press, 1969) Μ. Ηiggins, Note on the Purification (and Date of Nativity) in Constantinople in 602 στο Traditio 1 (1943) Αναδημοσιεύθηκε αυτούσιο με παρόμοιο τίτλο: Observance of the Purification in the East in the Seventh Century στο Archiv für Liturgiewissenschaft 2 (1952) Mateos, Le Typicon 1: Constantinus Porphyrogenitus, De Cerimoniis Aulae Byzantinae. I.27, 1: Για τον λιτανευτικό χαρακτήρα του ασματικού τυπικού, βλέπε J. Baldovin, The Urban Character of Christian Worship: The Origins, Development, and Meaning of Stational Liturgy. Orientalia Christiana Periodica 228 (Roma: Pont. Institutum Studiorum Orientalium, 1987). 72 «Ἡ δὲ τοιαύτη σύναξις τελεῖται ἐν τῷ σεβασμίῳ οἴκῳ τῆς ἀχράντου Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας τῷ ὄντι ἐν Βλαχερναῖς» Mateos, Le Typicon 1: Σεπτεμβρίου (Le Typicon 1:20), 21 Νοεμβρίου (Le Typicon 1:110), 25 Μαρτίου (Le Typicon 1:254) Δεκεμβρίου (Le Typicon 1:158), 2 Φεβρουαρίου (Le Typicon 1:220), 15 Αυγούστου (Le Typicon 1:368). 75 Σε υποσημείωση στο Μηναίο Φεβρουαρίου, Έκδοση Αποστολικής Διακονίας, 1990, σ. 14, αναφέρεται ότι «Ἀντὶ τοῦ ἀνωτέρου ἀναγνώσματος [Ησ. 19:1], τα χειρόγραφα ἔχουσιν ἕτερον ἐκ τοῦ 43 καὶ 44 κεφαλαίου τῆς προφητείας τοῦ Ἰεζεκιήλ». 76 Στο Αρμενικό Λεξιονάριο, Προκείμενο δίδεται ο ψαλμός 97:3, στίχος 2, Αλληλούια, Ψαλμός 44: Το Προκείμενο: Λουκ. 1:46-47, στιχ. 1:48 και Αλληλούια: Λουκ 2:29-30, στ. 2:31-32 εμφανίζοται για πρώτη φορά στο Προφητολόγιο (σ. 79) και στο Τυπικὀ της Μεγάλης Εκκλησίας (Mateos, Le Typicon 1:224). 31

Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό μασ κατα τη διαρκεια των ακόλόυθιων

Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό μασ κατα τη διαρκεια των ακόλόυθιων ÄÉÌÇÍÉÁÉÁ ÅÊÄÏÓÇ ÅÍÇÌÅÑÙÓÇÓ ÊÁÉ ÐÍÅÕÌÁÔÉÊÇÓ ÏÉÊÏÄÏÌÇÓ ÉÅÑÁ ÌÇÔÑÏÐÏËÉÓ ÈÅÓÓÁËÏÍÉÊÇÓ ÉÅÑÏÓ ÍÁÏÓ ÌÅÔÁÌÏÑÖÙÓÅÙÓ ÔÏÕ ÓÙÔÇÑÏÓ ÄÅËÖÙÍ - ÌÉÁÏÕËÇ ÔÇË. 2310-828989 Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακὴ 18 Νοεμβρίου. Μνήμη τῶν ἁγίων μαρτύρων Πλάτωνος καὶ Ῥωμανοῦ. Ἦχος βαρύς. Ἑωθινὸν β. Τυπικαὶ διατάξεις τῶν Ἱερῶν Ἀκολουθιῶν

Κυριακὴ 18 Νοεμβρίου. Μνήμη τῶν ἁγίων μαρτύρων Πλάτωνος καὶ Ῥωμανοῦ. Ἦχος βαρύς. Ἑωθινὸν β. Τυπικαὶ διατάξεις τῶν Ἱερῶν Ἀκολουθιῶν Κυριακὴ 18 Νοεμβρίου. Μνήμη τῶν ἁγίων μαρτύρων Πλάτωνος καὶ Ῥωμανοῦ. Ἦχος βαρύς. Ἑωθινὸν β. Τυπικαὶ διατάξεις τῶν Ἱερῶν Ἀκολουθιῶν Ἐν τῷ μικρῷ ἐσπερινῷ Μετὰ τὸν προοιμιακόν, εἰς τὸ Κύριε ἐκέκραξα ἰστῶμεν

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκευή 26 Ὀκτωβρίου 2012. Μνήμη τοῦ Ἁγίου μεγαλομάρτυρος Δημητρίου τοῦ μυροβλύτου καὶ ἡ ἀνάμνησις τοῦ γεγονότος τοῦ σεισμοῦ.

Παρασκευή 26 Ὀκτωβρίου 2012. Μνήμη τοῦ Ἁγίου μεγαλομάρτυρος Δημητρίου τοῦ μυροβλύτου καὶ ἡ ἀνάμνησις τοῦ γεγονότος τοῦ σεισμοῦ. Παρασκευή 26 Ὀκτωβρίου 2012. Μνήμη τοῦ Ἁγίου μεγαλομάρτυρος Δημητρίου τοῦ μυροβλύτου καὶ ἡ ἀνάμνησις τοῦ γεγονότος τοῦ σεισμοῦ. Τυπικαὶ διατάξεις τῶν Ἱερῶν Ἀκολουθιῶν Ἐν τῷ μικρῷ ἐσπερινῷ Μετὰ τὸν προοιμιακόν,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012 ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1. Ἡ Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 2010. 2. Ἱερός Ναός ἁγίου Γεωργίου (Ροτόντα), Κατάθεση μαρτυρία, Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

7 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

7 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 7 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Παναγία, η μητέρα του Θεού Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα (κεφ.16) Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΝ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ ἔχων ἡμέρας τριάκοντα μίαν

ΜΗΝ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ ἔχων ἡμέρας τριάκοντα μίαν 266 ΙΟΥΛΙΟΣ 27 29 ΜΗΝ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ ἔχων ἡμέρας τριάκοντα μίαν 1. ΠΕΜΠΤΗ. Ἡ πρόοδος τοῦ τιμίου καὶ ζωοποιοῦ Σταυροῦ, τῶν ἑπτὰ Μακκαβαίων παίδων, τῆς μητρὸς αὐτῶν Σολομονῆς καὶ τοῦ διδασκάλου αὐτῶν Ἐλεαζάρου,

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-A3-4: Εκκλησιαστικές διατάξεις και ποίηση Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΝ ΑΡΧΗ ΗΝ Ο ΛΟΓΟΣ»

«ΕΝ ΑΡΧΗ ΗΝ Ο ΛΟΓΟΣ» ÄÉÌÇÍÉÁÉÁ ÅÊÄÏÓÇ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ÉÅÑÁ ÌÇÔÑÏÐÏËÉÓ ÈÅÓÓÁËÏÍÉÊÇÓ ÉÅÑÏÓ ÍÁÏÓ ÌÅÔÁÌÏÑÖÙÓÅÙÓ ÔÏÕ ÓÙÔÇÑÏÓ ΔΕΛΦΩΝ -ΜΙΟΥΛΗ ΤΗΛ.: 2310 828 989 «ΕΝ ΑΡΧΗ ΗΝ Ο ΛΟΓΟΣ» ΕΤΟΣ ΣΤ ΠΑΣΧΑ 2013 www.inmetamorfoseos.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΝ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ἔχων ἡμέρας τριάκοντα μίαν

ΜΗΝ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ἔχων ἡμέρας τριάκοντα μίαν ΜΗΝ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ἔχων ἡμέρας τριάκοντα μίαν 1. ΠΕΜΠΤΗ. Η ΚΑΤΑ ΣΑΡΚΑ ΠΕΡΙΤΟΜΗ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΗΜΩΝ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ καὶ μνήμη τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν Βασιλείου τοῦ Μεγάλου, ἀρχιεπισκόπου Καισαρείας τῆς Καππαδοκίας.

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΆΔΕΙΑ ΓΑΜΟΥ

ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΆΔΕΙΑ ΓΑΜΟΥ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΆΔΕΙΑ ΓΑΜΟΥ Α) Μεταξύ Ελλήνων και ορθοδόξων Χριστιανών Απαιτούνται τα εξής έγγραφα: α) πιστοποιητικό αγαμίας του Γαμπρού, β)πιστοποιητικό αγαμίας της Νύφης το πιστοποιητικό

Διαβάστε περισσότερα

Μέγας κανών. Ποίημα μακρόν ( 250 τροπαρίων ) μετανοίας και κατανύξεως του αγίου Ανδρέου, επισκόπου Κρήτης.

Μέγας κανών. Ποίημα μακρόν ( 250 τροπαρίων ) μετανοίας και κατανύξεως του αγίου Ανδρέου, επισκόπου Κρήτης. Μέγας κανών. Ποίημα μακρόν ( 250 τροπαρίων ) μετανοίας και κατανύξεως του αγίου Ανδρέου, επισκόπου Κρήτης. Ανήκει στον Όρθρο της Πέμπτης ( της ε` εβδομάδος των Νηστειών ) και ψάλλεται στο Απόδειπνο της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΟΝ ΕΤΟΥΣ 2013 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΗΜΕΡΟΜ. ΗΧΟΣ ΕΩΘΙΝΟΝ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΟΝ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟΝ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ 6. Τῆς ἑορτῆς Ἐπεφάνη ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ (Τίτ.

ΚΑΝΟΝΙΟΝ ΕΤΟΥΣ 2013 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΗΜΕΡΟΜ. ΗΧΟΣ ΕΩΘΙΝΟΝ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΟΝ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟΝ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ 6. Τῆς ἑορτῆς Ἐπεφάνη ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ (Τίτ. 24 ΓΕΝΙΚΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΚΑΝΟΝΙΟΝ ΕΤΟΥΣ 2013 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 6 Τῆς ἑορτῆς Ἐπεφάνη ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ (Τίτ. 11-14) Τῆς ἑορτῆς Παραγίνεται ὁ Ἰησοῦς (Ματθ. 13-17) 13 Κυριακῆς μετὰ τὰ Φῶτα Ἑνὶ ἑκάστῳ ἡμῶν (Ἐφεσ. δ 7-13)

Διαβάστε περισσότερα

προγραμμα ακολουθιων μ. τεσσαρακοστης α εβδομαδα

προγραμμα ακολουθιων μ. τεσσαρακοστης α εβδομαδα χορτιατη - θεσσαλονικησ α εβδομαδα κυριακη τυρινης 7.30 10.30 π.μ. Ὄρθρος Θεία Λειτουργία 5.30 μ.μ Α Κατανυκτικός Ἑσπερινός (Ἑσπερινός τῆς Συγχωρήσεως) καθαρα δευτερα 8.00 π.μ. Ὄρθρος - Ὧραι - Ἑσπερινός

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

Όρθρος, Ώρες και Εσπερινός. 6:00μ.μ. Μέγα Απόδειπνο Α' μέρος Μ. Κανόνος. 4/3. π. Γεώργιο. Μέγα Απόδειπνο Γ' μέρος Μ. Κανόνος. 6/3 Κ.ΠΕΜΠΤΗ 7:00π.μ.

Όρθρος, Ώρες και Εσπερινός. 6:00μ.μ. Μέγα Απόδειπνο Α' μέρος Μ. Κανόνος. 4/3. π. Γεώργιο. Μέγα Απόδειπνο Γ' μέρος Μ. Κανόνος. 6/3 Κ.ΠΕΜΠΤΗ 7:00π.μ. 1 η ΕΒΔΟΜΑΔΑ (Καθαρά) 3/3 Κ.ΔΕΥΤΕΡΑ Μέγα Απόδειπνο Α' μέρος Μ. Κανόνος. 4/3 5/3 Κ.ΤΡΙΤΗ Κ.ΤΕΤΑΡΤΗ Μένα Απόδειπνο Β' μέρος Μ. Κανόνος. Μελέτη της Αγίας Γραφής με τον Μέγα Απόδειπνο Γ' μέρος Μ. Κανόνος.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ Η αλήθεια για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά Ιστορία της Εταιρείας Η οργάνωση των «Μαρτύρων του Ιεχωβά», των γνωστών χιλιαστών, είναι μια πολυεθνική εταιρεία.

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

1. Έκδοση Άδειας Γάμου. 2. Πιστοποιητικό Ελευθερίας. 3. Τέλεση Γάμου - Ενημέρωση. 4. Έκδοση Άδειας Γάμου (Στην αγγλική)

1. Έκδοση Άδειας Γάμου. 2. Πιστοποιητικό Ελευθερίας. 3. Τέλεση Γάμου - Ενημέρωση. 4. Έκδοση Άδειας Γάμου (Στην αγγλική) 1. Έκδοση Άδειας Γάμου 2. Πιστοποιητικό Ελευθερίας 3. Τέλεση Γάμου - Ενημέρωση 4. Έκδοση Άδειας Γάμου (Στην αγγλική) 5. Λύση Γάμου 6. Πιστοποιητικό Τελέσεως Γάμου 7. Επικοινωνία 1.Έκδοση Άδειας Γάμου Α.

Διαβάστε περισσότερα

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

13 ο ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΙΒΛΙΚΩΝ ΘΕΟΛΟΓΩΝ ΣΕΡΡΕΣ, 7-9 Νοεμβρίου 2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

13 ο ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΙΒΛΙΚΩΝ ΘΕΟΛΟΓΩΝ ΣΕΡΡΕΣ, 7-9 Νοεμβρίου 2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΣΕΡΡΩΝ & ΝΙΓΡΙΤΗΣ 13 ο ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΙΒΛΙΚΩΝ ΘΕΟΛΟΓΩΝ ΣΕΡΡΕΣ, 7-9 Νοεμβρίου 2014 ΘΕΜΑ: «ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα (Εβρ 1,7) Άγγελοι και

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη)

Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη) Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη) Α Ο ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΟΥ MURATORI Ο κατάλογος έχει ιδιαίτερη αξία για τον κανόνα της Κ. Διαθήκης. Είναι ο αρχαιότερος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ ΑΣ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 27 ΜΑΪΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΙΚΗΠΟΣ. Ο πρόεδρος και τα μέλη του Κοινοτικού Συμβουλίου Δελίκηπου, σας εύχονται Καλά Χριστούγεννα και Ευτυχισμένο το Νέο Έτος 2014

ΔΕΛΙΚΗΠΟΣ. Ο πρόεδρος και τα μέλη του Κοινοτικού Συμβουλίου Δελίκηπου, σας εύχονται Καλά Χριστούγεννα και Ευτυχισμένο το Νέο Έτος 2014 Τηλ.: 99453428 Φαξ: 22531013 Ο πρόεδρος και τα μέλη του Κοινοτικού Συμβουλίου Δελίκηπου, σας εύχονται Καλά Χριστούγεννα και Ευτυχισμένο το Νέο Έτος ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΔΕΛΙΚΗΠΟΥ Σωτήρης Νικολάου 99-697386

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΥ ΓΑΡ ΑΠΕΣΤΕΙΛΕ ΜΕ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΒΑΠΤΙΖΕΙΝ ΑΛΛ ΕΥΑΓΓΕΛΙΖΕΣΘΑΙ»

«ΟΥ ΓΑΡ ΑΠΕΣΤΕΙΛΕ ΜΕ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΒΑΠΤΙΖΕΙΝ ΑΛΛ ΕΥΑΓΓΕΛΙΖΕΣΘΑΙ» «ΟΥ ΓΑΡ ΑΠΕΣΤΕΙΛΕ ΜΕ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΒΑΠΤΙΖΕΙΝ ΑΛΛ ΕΥΑΓΓΕΛΙΖΕΣΘΑΙ» Ο απόστολος Παύλος προς το τέλος της προς Ρωµαίους επιστολής του γράφει «Τολµηρότερον δε έγραψα υµίν, αδελφοί, από µέρους ως επαναµιµνήσκων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ

ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 2015 ἀριθμ. πρωτ.: 181.- ΑΓΙΟΝ ΠΑΣΧΑ 12 ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ Πρὸς τὸν ἱερὸ Κλῆρο καὶ τὸν εὐσεβῆ Λαὸ τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 2 ο )

Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 2 ο ) 1 Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 2 ο ) Η Εκκλησία, στην οποία είναι ο χώρος που ενεργεί το Άγιο Πνεύμα, περιλαμβάνεται στη θεϊκή κυριαρχία πάνω στο χρόνο. Το έργο

Διαβάστε περισσότερα

6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 6 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Οι άγιες εικόνες, έκφραση της πίστης Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα (κεφ.18) Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

Το τελικό ανακοινωθέν της Διεθνούς Μικτής Επιτροπής επί του. Θεολογικού Διαλόγου μεταξύ της Ορθοδόξου. Εκκλησίας και της Ρ/Καθολικής

Το τελικό ανακοινωθέν της Διεθνούς Μικτής Επιτροπής επί του. Θεολογικού Διαλόγου μεταξύ της Ορθοδόξου. Εκκλησίας και της Ρ/Καθολικής Το τελικό ανακοινωθέν της Διεθνούς Μικτής Επιτροπής επί του Θεολογικού Διαλόγου μεταξύ της Ορθοδόξου Εκκλησίας και της Ρ/Καθολικής Η ενδεκάτη Συνάντηση της Διεθνούς Μικτής Επιτροπής επί του Θεολογικού

Διαβάστε περισσότερα

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις ΜΑΘΗΜΑ 10 Ο ΠΡΟΣΚΥΝΟΥΜΕΝ ΣΟΥ ΤΑ ΠΑΘΗ,ΧΡΙΣΤΕ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί μια λέξη. «Η Μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος».

Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος». ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 18 Πρὸς Ἅπαντας τοὺς Ἐφημερίους τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως. Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος». Ἀγαπητοὶ Πατέρες, Ἐξ αἰτίας τοῦ ὅτι παρατηρεῖται

Διαβάστε περισσότερα

Κ Υ Ρ Ι Α Κ Η Ι Β Τ Ο Υ Μ Α Τ Θ Α Ι Ο Υ

Κ Υ Ρ Ι Α Κ Η Ι Β Τ Ο Υ Μ Α Τ Θ Α Ι Ο Υ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ ΚΑΙ ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ Κ Υ Ρ Ι Α Κ Η Ι Β Τ Ο Υ Μ Α Τ Θ Α Ι Ο Υ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΖΩΝΗΣ (απόσπ.) Ι ε ρ ά Μ ε γ ί σ τ η Μ ο ν ή Β α τ ο

Διαβάστε περισσότερα

Το Μυστήριο του αγίου Βαπτίσματος

Το Μυστήριο του αγίου Βαπτίσματος Το Μυστήριο του αγίου Βαπτίσματος ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Το άγιο Βάπτισμα είναι το πρώτο Μυστήριο της Εκκλησίας, διά του οποίου ο άνθρωπος αναγεννάται στην αιώνια ζωή, γίνεται μέλος του σώματος του σταυρωμένου και

Διαβάστε περισσότερα

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας ΘΕΜΑ: "Εκκλησιασμός και πρωινή προσευχή μαθητών" ΣΧΕΤ.: α) ΥΠΕΠΘ, Φ. 200.21/16/136240.26.11.1977 β) ΥΠΕΠΘ, Γ/6251/22-10-1979 γ) ΥΠΕΠΘ, Γ/2875/30-4-1981 δ) Π.Δ. 201/98 Με αφορμή ερωτήματα που τέθηκαν στο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗΝ ΤΙΜΗ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ: Αεροπορικά εισιτήρια Θεσσαλονίκη-Αθήνα-Τέλ. Αβίβ Αθήνα-Θεσσαλονίκη. Φόροι αεροδρομίων, βίζα Ισραήλ. Διαμονή σε επιλεγμένα

ΣΤΗΝ ΤΙΜΗ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ: Αεροπορικά εισιτήρια Θεσσαλονίκη-Αθήνα-Τέλ. Αβίβ Αθήνα-Θεσσαλονίκη. Φόροι αεροδρομίων, βίζα Ισραήλ. Διαμονή σε επιλεγμένα ΠΑΣΧΑ 2014 7 Μέρες 7-13 Απριλίου ΑΓΙΟΙ ΤΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΙΝΑ 1 η ΜΕΡΑ M.ΤΡΙΤΗ (7/4)ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ: Συγκέντρωση 18.00 μ.μ στο αεροδρόμιο Μακεδονία. Πτήση με Aegean Airlines A3 127 στις 20.45 μ.μ για Αθήνα. Συνάντηση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία.

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία. ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989 Ἡ Θεία Κοινωνία κατ οἶκον Θεσσαλονίκη 2008 Κάποιοι συσχετίζουν κάκιστα τὴν παρουσία τοῦ ἱερέως στό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α' ΜΕΡΟΣ Β'

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α' ΜΕΡΟΣ Β' ΜΕΡΟΣ Α' Πρόλογος Πατριάρχου Αλεξανδρείας κ.κ. ΠΕΤΡΟ Γ Ζ' 13 Πρόλογος Ηγουμένου Μονής Μαχαιρά Αρχιμαδρίτου ΑΡΣΕΝΙΟΥ... 15 Χρονικόν εορταστικών εκδηλώσεων Όκτακοσιετηρίδος Ιεράς Βασιλικής και Σταυροπηγιακής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΣΧΑ 2014 ΑΓΙΟ ΦΩΣ ΑΓΙΟΙ ΤΟΠΟΙ 6 ΜΕΡΕΣ 16-21 ΑΠΡΙΛΙΟΥ

ΠΑΣΧΑ 2014 ΑΓΙΟ ΦΩΣ ΑΓΙΟΙ ΤΟΠΟΙ 6 ΜΕΡΕΣ 16-21 ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΠΑΣΧΑ 2014 ΑΓΙΟ ΦΩΣ ΑΓΙΟΙ ΤΟΠΟΙ 6 ΜΕΡΕΣ 16-21 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1η ΜΕΡΑ.M.ΤΕΤΑΡΤΗ (16/4)ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ: Συγκέντρωση 18.00 µ.µ στο αεροδρόµιο Μακεδονία. Πτήση µε Aegean Airlines A3 127 στις 20.45 µ.µ για Αθήνα. Συνάντηση

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Θεολογίας. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια

Τμήμα Θεολογίας. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Α. ΤΟΜΕΙΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Το Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 4 η Ένα ταξίδι επιστημονικής φαντασίας

Ενότητα 4 η Ένα ταξίδι επιστημονικής φαντασίας Ενότητα 4 η Ένα ταξίδι επιστημονικής φαντασίας Πλέομεν οὖν ὅσον τριακοσίους Είχαμε διανύσει λοιπόν, κατά το θαλάσσιο σταδίους ταξίδι μας περίπου τριακόσια στάδια καὶ προσφερόμεθα νήσῳ μικρᾷ και πλησιάζαμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΕΡΩΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΩΝ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΟΣ & ΔΙΑΚΑΙΝΗΣ. ΕΒΔΟΜΑΔΟΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΕΡΩΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΩΝ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΟΣ & ΔΙΑΚΑΙΝΗΣ. ΕΒΔΟΜΑΔΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΙΕΡΩΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΩΝ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΟΣ & ΔΙΑΚΑΙΝΗΣ. ΕΒΔΟΜΑΔΟΣ Ἱερός Μητροπολιτικός Ναός Μεγάλης Παναγίας Νεαπόλεως ΚΥΡΙΑΚΗ ΒΑΪΩΝ Εσπέρας: Ώρα 5.30 μ.μ., Εσπερινός & Έξοδος Νυμφίου. Ώρα 7.30 μ.μ.,

Διαβάστε περισσότερα

του Οίκου Προσευχής Διδασκαλία για την διακονία

του Οίκου Προσευχής Διδασκαλία για την διακονία Από Γιώργο Μαρκάκη, Ποιμένα Χριστιανικού Οίκου Προσευχής «Κέντρο Σαλόμ», Αθήνα 02.2012 Σελ. 1 Ο αδελφός Νίκος έλαβε τον κάτωθι λόγο από τον Κύριο: «Λέγω στην Εκκλησία αυτή την ώρα: μείνετε πιστοί και μήν

Διαβάστε περισσότερα

2009 PARISH COUNCIL OATH OF OFFICE

2009 PARISH COUNCIL OATH OF OFFICE 2009 PARISH COUNCIL OATH OF OFFICE FUNDRAISER FOR FR. KYRIAKOS AXARIDES FEBRUARY 8, 2009 ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΝ Κυριακη 1 Μαρτιου 2009 ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΥΡΟΦΑΓΟΥ ευτερα 2 Μαρτιου 2009 ΚΑΘΕΡΑ ΕΥΤΕΡΑ ΑΡΧΗ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Α/Α ΔΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΟ ΠΟΥ ΠΡΟΣΕΦΕΡΕ

Α/Α ΔΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΟ ΠΟΥ ΠΡΟΣΕΦΕΡΕ Α/Α ΔΩΡΗΤΗΣ ΕΡΓΟ ΠΟΥ ΠΡΟΣΕΦΕΡΕ 1. ΚΩΝ/ΝΟΣ Μ. ΛΕΓΓΑΣ Η ΓΕΝΝΗΣΙΣ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ 2. (ΔΗΜΑΡΧΟΣ ΣΤΥΜΦΑΛΙΑΣ) Η ΒΑΠΤΙΣΙΣ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ 3. ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΗΣ ΜΑΡΚΟΣ 4. ΟΙΚ.ΑΘΑΝ. & ΜΑΡΙΑΣ ΓΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΥ Η ΕΠΙΣΚΕΨΙΣ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ ΣΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ. Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ. Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΙΕΡΟΣΥΝΗΣ Επιμέλεια: Αναστασία Τσουμενή Ιερός Ναός Αγίου Τρύφωνα - Καματερό Ο Χριστός ως Μέγας Αρχιερεύς και ως καλός ποιμένας ήρθε στον κόσμο για να οδηγήσει τα πρόβατά Του στην αληθινή

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 1 ο )

Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 1 ο ) 1 Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 1 ο ) Ι.) Η θεμελιακή αφετηρία της Εκκλησίας Η Εκκλησία από την πρώτη στιγμή της ιστορικής της φανέρωσης, είναι μια κοινότητα λατρευτική,

Διαβάστε περισσότερα

Αγια και μεγαλη εβδομαδα. Μεγαλη δευτερα ακολουθωντας τα ιχνη του νυμφιου

Αγια και μεγαλη εβδομαδα. Μεγαλη δευτερα ακολουθωντας τα ιχνη του νυμφιου ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ ΚΑΙ ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ Αγια και μεγαλη εβδομαδα Μεγαλη δευτερα ακολουθωντας τα ιχνη του νυμφιου Μεγαλη τριτη Δεινον η ραθυμια Μεγαλη τεταρτη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2011 Ύμνος της ομάδας «Υπακοή» Σιγανά βαδίζεις πάντα σιωπηλή άγρυπνη ν ακούσεις των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 19 Α ΜΕΡΟΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ 1. Ἡ πρόοδος τῆς Ἰατρικῆς Βιοτεχνολογίας... 29 2. Προκλήσεις γιά τήν ἀρχή τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς... 36 3. Προκλήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά

Παναγία της Ασίνου Ελληνικά Παναγία της Ασίνου Ελληνικά 1 ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΑΣΙΝΟΥ Ή ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΦΟΡΒΙΩΤΙΣΣΑΣ Η καμαροσκέπαστη, με δεύτερη ξύλινη στέγη εκκλησία της Παναγίας της Ασίνου, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Νικητάρι,

Διαβάστε περισσότερα

07:00-09:15 09:15-09:20 09:00-14:00 14:01-15:30 16:30-16:35

07:00-09:15 09:15-09:20 09:00-14:00 14:01-15:30 16:30-16:35 07:00-09:15 09:15-09:20 09:00-14:00 16:30-16:35 16:35-17:35 17:40-18:30 18:30-19:30 24:00-06:59 ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΟΜΙΛΙΑ: «Στην Ανάάσταση του Δικαίίου Λαζάάρου» Επιµμέέλεια: Βασίίλειος Λιάάκος, Πρωτοψάάλτης

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά

Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά. Ελληνικά 1 Κείμενο Εκκλησίας Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον Πεδουλά Ελληνικά 2 ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΟΝ ΠΕΔΟΥΛΑ Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που χτίστηκε πριν το 1474 είναι μονόκλιτη, ξυλόστεγη με νάρθηκα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Dies Domini ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ της Ποιμαντικής Ενότητας της Καθολικής Μητροπόλεως Νάξου Αρ. 30 5-19 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ & ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Προσφιλείς

Διαβάστε περισσότερα

Τάξη A. Θεματική Ενότητα 1: Αρχή με ευχές

Τάξη A. Θεματική Ενότητα 1: Αρχή με ευχές Τάξη A Θεματική Ενότητα 1: Αρχή με ευχές Διδακτική ενότητα 1.1: Ο Αγιασμός Διδακτική ενότητα 1.2: Η γιορτή του Σταυρού Διδακτική ενότητα 1.3: Η προσευχή Διδακτική ενότητα 1.4: Η Παναγία ΑΔΕ Δείκτης Επιτυχίας

Διαβάστε περισσότερα

Ο Άρχων Πρωτοψάλτης Χαρίλαος Ταλιαδώρος, ένας κορυφαίος εκπρόσωπος της Βυζαντινής Ψαλτικής στη σύγχρονη εποχή

Ο Άρχων Πρωτοψάλτης Χαρίλαος Ταλιαδώρος, ένας κορυφαίος εκπρόσωπος της Βυζαντινής Ψαλτικής στη σύγχρονη εποχή Ο Άρχων Πρωτοψάλτης Χαρίλαος Ταλιαδώρος, ένας κορυφαίος εκπρόσωπος της Βυζαντινής Ψαλτικής στη σύγχρονη εποχή Μαρία Αλεξάνδρου, Τ.Μ.Σ. του Α.Π.Θ. Εικόνα: Ι. Καθεδρικός Ναός της του Θεού Σοφίας Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης

Ιερού Παλατίου Ιππόδρομο ανακτόρου των Βλαχερνών, του ανακτόρου του Μυρελαίου σειρά καταστημάτων της Μέσης BYZANTINH TEXNH:AΡXITEKTONIKH kαι ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ H Βυζαντινή αρχιτεκτονική και ως αναπόσπαστο τμήμα της η ζωγραφική: - Ψηφιδωτή και νωπογραφία- νοείται η τέχνη που γεννήθηκε και ήκμασε μεταξύ 4ου και 15ου αιώνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ- ΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ Χρήσιµες Οδηγίες για την τέλεση του Γάµου Α) ΜΕΤΑΞΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΟΡΘΟ ΟΞΩΝ Όταν και οι δύο Μελλόνυµφοι θέλουν να τελεστεί το Μυστήριον του Γάµου στο Ναό µας,για να εκδοθεί η Άδεια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΗΜΕΡΙΔΩΝ ΜΝΗΜΗ 1912-2012

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΗΜΕΡΙΔΩΝ ΜΝΗΜΗ 1912-2012 ΙΔΡΥΜΑ ΕΘΝΙΚΟΥ & ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΑΡΙΠΕΙΟΝ ΜΕΛΑΘΡΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΗΜΕΡΙΔΩΝ ΜΝΗΜΗ 1912-2012 «ΕΚΚΛΗΣΙΑ - ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ - ΕΛΛΑΔΑ: ΤΡΕΙΣ ΤΑΥΤΟΣΗΜΟΙ ΑΙΩΝΙΑΙ ΑΞΙΑΙ ΚΑΙ ΟΝΤΟΤΗΤΕΣ»

Διαβάστε περισσότερα

Γινόμαστε ό,τι βλέπουμε

Γινόμαστε ό,τι βλέπουμε Γινόμαστε ό,τι βλέπουμε Οι ιερές εικόνες του Αγίου Νικολάου Πρόγραμμα Χορηγιών Εικονογραφίας "Φάση I - Ανατολή" Θεμιστοκλής Πέτρου Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία του Αγίου Νικολάου στο Ann Arbor, ΜΙ Γινόμαστε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. Ένα μοναδικό ταξίδι, οδοιπορικό στην ιστορία του πολιτισμού και της εκπαίδευσης των Ελλήνων, σχεδίασε

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εκκλησιαστικής Μουσικής και Ψαλτικής Εξάμηνο Β Ακαδ. Έτος 201..-1

Πρόγραμμα Εκκλησιαστικής Μουσικής και Ψαλτικής Εξάμηνο Β Ακαδ. Έτος 201..-1 Εξάμηνο Β Ακαδ. Έτος 20..- Θεωρία και Πράξη Βυζαντινής Μουσικής(άσκηση στο σύντομο Αναστασιματάριο του Ιωάννου) 2 Εισαγωγή στην Ευρωπαϊκή Μουσική(ασκήσεις σολφέζ) 3 Υμνολογία(φιλολογική και θεολογική ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ Ἐριχθονίου δὲ ἀποθανόντος καὶ ταφέντος ἐν τῷ αὐτῷ τεµένει τῆς Ἀθηνᾶς Πανδίων ἐβασίλευσεν, ἐφ οὗ ηµήτηρ καὶ ιόνυσος εἰς τὴν Ἀττικὴν ἦλθον. ἀλλὰ ήµητρα µὲν Κελεὸς [εἰς τὴν

Διαβάστε περισσότερα

TΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ. Η Εξομολόγηση

TΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ. Η Εξομολόγηση TΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ Η Εξομολόγηση Η ιερή εξομολόγηση ήταν πράξη γνωστή στήν Παλαιά Διαθήκη (Λευϊτ. ε' 5-6. Άριθ. ε' 5-7. Παροιμ. κη' 13). Γι' αυτό και οι άνθρωποι προσέρχονταν

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β Γυμνασίου. Ενότητα 2 : Γ. Γραμματική

Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β Γυμνασίου. Ενότητα 2 : Γ. Γραμματική Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β Γυμνασίου Ενότητα 2 : Γ. Γραμματική 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Διαφάνειες Γραμματική: Συμφωνόληκτα 3 Κλήση αφωνόληκτων 4-6 Κλίση ημιφωνόληκτων 7-15 Ασκήσεις 16-23 Εργασία για το σπίτι 24 Κ.

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου

Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου Λίγο καιρό πρίν ἀπό τό πάθος Του, ὁ Κύριος, ἀφοῦ παρέλαβε τούς τρεῖς προκρίτους μαθητές, τόν Πέτρο, τόν Ἰάκωβο καί τόν Ἰωάννη, ἀνέβηκε στό ὄρος Θαβώρ καί ἐκεῖ, ἐνώπιον αὐτῶν μεταμορφώθηκε.

Διαβάστε περισσότερα

Κ Υ Ρ Ι Α Κ Η 16 Ν Ο Ε Μ Β Ρ Ι Ο Υ - Μ Α Τ Θ Α Ι Ο Υ (Α Α Π Ο Σ Τ Ο Λ Ο Υ Κ Α Ι Ε Υ Α Γ Γ Ε Λ Ι Σ Τ Ο Υ)

Κ Υ Ρ Ι Α Κ Η 16 Ν Ο Ε Μ Β Ρ Ι Ο Υ - Μ Α Τ Θ Α Ι Ο Υ (Α Α Π Ο Σ Τ Ο Λ Ο Υ Κ Α Ι Ε Υ Α Γ Γ Ε Λ Ι Σ Τ Ο Υ) ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ ΚΑΙ ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ Κ Υ Ρ Ι Α Κ Η 16 Ν Ο Ε Μ Β Ρ Ι Ο Υ - Μ Α Τ Θ Α Ι Ο Υ (Α Α Π Ο Σ Τ Ο Λ Ο Υ Κ Α Ι Ε Υ Α Γ Γ Ε Λ Ι Σ Τ Ο Υ) Υ 1) Ο

Διαβάστε περισσότερα

Τυπικὴ διάταξις τῆς ἀκολουθίας τοῦ Ἀποδείπνου ἐν τῇ Ἁγίᾳ καὶ Μεγάλῃ Τεσσαρακοστῇ

Τυπικὴ διάταξις τῆς ἀκολουθίας τοῦ Ἀποδείπνου ἐν τῇ Ἁγίᾳ καὶ Μεγάλῃ Τεσσαρακοστῇ Τυπικὴ διάταξις τῆς ἀκολουθίας τοῦ Ἀποδείπνου ἐν τῇ Ἁγίᾳ καὶ Μεγάλῃ Τεσσαρακοστῇ Α. Εἰς τὰς Κυριακὰς τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστής (ἕκτος τῆς Κυριακῆς τῶν Βαΐων) Μετὰ τὸν εὐλογητόν, τὸ Βασιλεῦ οὐράνιε Τρισάγιον,

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Η ετυµολογία της λέξης µας µεταφέρει στην αρχαιότητα όπου άγγελοι ονοµάζονταν οι αγγελιαφόροι, οι µεταφορείς µηνυµάτων. Τέτοιους αγγέλους έχει κι ο θεός για να κάνει γνωστό το θέληµά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΦΟΙΤΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΦΟΙΤΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΦΟΙΤΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010 Το θέμα που θα αναπτυχθεί πρέπει να ευρίσκεται εντός του κύκλου ενδιαφέροντος του φοιτητή. Ο-Η φοιτητής/τρια

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΟΣ 50όν 4 Αυγούστου 2002 ΑΡΙΘ.ΦΥΛ.31(2566)

ΕΤΟΣ 50όν 4 Αυγούστου 2002 ΑΡΙΘ.ΦΥΛ.31(2566) ΕΤΟΣ 50όν 4 Αυγούστου 2002 ΑΡΙΘ.ΦΥΛ.31(2566) ΕΝΑ ΣΗΜΕΙΟ ΚΙ ΕΝΑ ΘΑΥΜΑ «Προσέφεραν αύτω παραλυτικόν» Ένα σηµείο κι ένα θαύµα έκανε σήµερα ό Κύριος µας στο Ευαγγέλιο, σηµειώνει ο αοίδιµος µητροπολίτης Κοζάνης

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και περιεχόμενο

Δομή και περιεχόμενο Δομή και περιεχόμενο Διάλεξη Δεύτερη από την σειρά Το Βιβλίο των Πράξεων Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το περίγραμμα το μαθήματος;

Διαβάστε περισσότερα

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και λαϊκοί, «συναχθέντες επί τω αυτώ» φιλοξενούμεθα σε τούτο

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

Αν νομίζουν κάποιοι ότι η τεχνική αυτή της οικονομικής κρίσης είναι κάτι καινούριο, πλανώνται πλάνη οικτράν...

Αν νομίζουν κάποιοι ότι η τεχνική αυτή της οικονομικής κρίσης είναι κάτι καινούριο, πλανώνται πλάνη οικτράν... Αν νομίζουν κάποιοι ότι η τεχνική αυτή της οικονομικής κρίσης είναι κάτι καινούριο, πλανώνται πλάνη οικτράν... Για να ρίξουμε μια ματιά στο απώτατο παρελθόν: (update 13.02.2014) Δείτε το παρακάτω βίντεο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας.

Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας. Ἀναγνωσθήτω ἐπ Ἐκκλησία Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας. Ἀγαπητοί ἐν Χριστῷ Ἀδελφοί. «Ὁ Χριστός μεθ ἡμῶν καί οὐδείς καθ ἡμῶν» Μέ αἴσθημα εὐθύνης καί πικρίας ἀναλογιζόμενος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Α' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Α' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Α' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Εικόνα εξωφύλλου: Σύγχρονο ξύλινο τέμπλο. Μικρογραφία του Ράλλη Κοψίδη. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων

Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων Εξαιρετικά αντίγραφα βυζαντινών εικόνων από την H ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΣΙΝΑ «Η ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΟΥ ΣΙΝΑ είναι ένα Ελληνορθόδοξον Χριστιανικόν μοναστικόν κέντρον με αδιάκοπον πνευματική ζωήν δεκαεπτά αιώνων. Η ασκητική

Διαβάστε περισσότερα

νηστειa kai nhστειοδρομιο τησ εκκλησιασ

νηστειa kai nhστειοδρομιο τησ εκκλησιασ ÄÉÌÇÍÉÁÉÁ ÅÊÄÏÓÇ ÅÍÇÌÅÑÙÓÇÓ ÊÁÉ ÐÍÅÕÌÁÔÉÊÇÓ ÏÉÊÏÄÏÌÇÓ ÉÅÑÁ ÌÇÔÑÏÐÏËÉÓ ÈÅÓÓÁËÏÍÉÊÇÓ ÉÅÑÏÓ ÍÁÏÓ ÌÅÔÁÌÏÑÖÙÓÅÙÓ ÔÏÕ ÓÙÔÇÑÏÓ ÄÅËÖÙÍ - ÌÉÁÏÕËÇ ÔÇË. 2310-828989 νηστειa kai nhστειοδρομιο τησ εκκλησιασ ÅÔÏÓ Ã

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ για την τέλεση Γάμου

ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ για την τέλεση Γάμου ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΟ ΕΡΓΟ ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ για την τέλεση Γάμου Α' ΓΑΜΟΣ ΜΕΤΑΞΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ Ὅταν καί οἱ δύο Μελλόνυμφοι διαμένου`ν στήν ἴδια Ἐνορία, γιά χρονικό διάστημα πλέον τοῦ ἑνός χρόνου, στό Ναό τῆς

Διαβάστε περισσότερα

Πράξεις τῶν ἀποστόλων, ἅπτει ὁ κανδηλάπτης πάσας τὰς κανδήλας τοῦ

Πράξεις τῶν ἀποστόλων, ἅπτει ὁ κανδηλάπτης πάσας τὰς κανδήλας τοῦ Τῇ ἁγίᾳ καὶ Μεγάλῃ Κυριακῇ τοῦ Πάσχα Τῇ ἁγίᾳ καὶ μεγάλῃ Κυριακῇ τοῦ Πάσχα, αὐτὴν τὴν ζωηφόρον Ἀνάστασιν ἑορτάζομεν τοῦ Κυρίου, καὶ Θεοῦ, καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Τυπικαὶ διατάξεις τῶν Ἱερῶν Ἀκολουθιῶν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΝ ΜΑΡΤΙΟΣ ἔχων ἡμέρας τριάκοντα μίαν

ΜΗΝ ΜΑΡΤΙΟΣ ἔχων ἡμέρας τριάκοντα μίαν ΜΗΝ ΜΑΡΤΙΟΣ ἔχων ἡμέρας τριάκοντα μίαν 1. ΠΕΜΠΤΗ. Εὐδοκίας ὁσιομάρτυρος τῆς ἀπὸ Σαμαρειτῶν, Δομνίνης ὁσί ας, Συνεσίου ὁσίου τοῦ ἐν Λύσῃ τῆς Κύπρου ἀσκήσαντος. Ἡ ἀκολουθία τοῦ ὁσίου Συνεσίου εὑρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν Χριστούγεννα 2013 Ἀρ. Πρωτ. 1157 Πρός τό Χριστεπώνυμο πλήρωμα τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Χριστὸς γεννᾶται, δοξάσατε. Ἀδελφοί μου ἀγαπητοί, Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ,

Διαβάστε περισσότερα

θεωρίας, και της αγάπης ο Πέτρος, για τον οποίο μαρτυρεί ο Κύριος πως αγαπούσε περισσότερο από τους άλλους.

θεωρίας, και της αγάπης ο Πέτρος, για τον οποίο μαρτυρεί ο Κύριος πως αγαπούσε περισσότερο από τους άλλους. ΛΟΓΟΣ ΘΑΥΜΑΣΙΟΣ ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΜΑΡΚΟΥ ΕΦΕΣΟΥ ΤΟΥ ΕΥΓΕΝΙΚΟΥ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΛΟΓΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΥΧΗΣ, ΔΗΛΑΔΗ ΤΟ ''ΚΥΡΙΕ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΕ, ΥΙΕ ΤΟΥ ΘΕΟΥ, ΕΛΕΗΣΟΝ ΜΕ'' Ο Άγιος Μάρκος, ως μοναχός πρωτίστως αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12)

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Διδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Ἐπειδὴ πᾶσαν πόλιν ὁρῶμεν κοινωνίαν τινὰ οὖσαν καὶ πᾶσαν κοινωνίαν ἀγαθοῦ τινος ἕνεκεν συνεστηκυῖαν (τοῦ γὰρ εἶναι δοκοῦντος ἀγαθοῦ χάριν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΒΟΛΤΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΤΡΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΕΣ ( ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟ )

ΜΙΑ ΒΟΛΤΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΤΡΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΕΣ ( ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟ ) ΜΙΑ ΒΟΛΤΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΤΡΕΙΣ ΙΕΡΑΡΧΕΣ ( ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟ ) ΣΚΗΝΙΚΑ: Είναι καλό να υπάρχει το σκηνικό μιας αρχαίας πόλης (Καισάρειας) Το σκηνικό της Καισάρειας αναπαράχθηκε σε ύφασμα με τη βοήθεια επιδιασκόπιου από

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:---------

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- 25η Μαρτίου 1821 Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- Στόχοι: Μέσα από διάφορες επικοινωνιακές και διαθεματικές δραστηριότητες τo παιδί:

Διαβάστε περισσότερα