Jeremy M. Berg. Johns Hopkins University School of Medicine. John L. Tymoczko. Carleton College. Lubert Stryer. Stanford University.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Jeremy M. Berg. Johns Hopkins University School of Medicine. John L. Tymoczko. Carleton College. Lubert Stryer. Stanford University."

Transcript

1

2 Jeremy M. Berg Johns opkins University School of Medicine John L. Tymoczko Carleton College Lubert Stryer Stanford University µπ Ã ª π ª II Απόδοση στα ελληνικά: Αλέξης Αλετράς Θεώνη Βαλκανά ιονύσιος ραΐνας Κωνσταντίνος ραΐνας Ηλίας Κούβελας Γεώργιος Κ. Παπαδόπουλος Μαρία Φράγκου-Λαζαρίδη Επιστηµονική επιµέλεια: Αζαρίας Καραµανλίδης Γεώργιος Κ. Παπαδόπουλος E-BK ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΚΡΗΤΗΣ Ιδρυτική δωρεά Παγκρητικής Ενώσεως Αµερικής ΗΡΑΚΛΕΙΟ 2011

3 ΠAEΠIΣTMIAKEΣ EK ΣEIΣ KPTΣ I PYMA TEXΛΓIAΣ KAI EPEYAΣ ράκλειο Kρήτης, T.Θ. 1527, Tηλ.: , Fax: Aθήνα: Κλεισόβης 3, Tηλ.: , Fax: ΣEIPA: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ / ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΙΕΥΘΥΝΤΣ ΣΕΙΡΑΣ: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΤΡΑΧΑΝΑΣ Τίτλος πρωτοτύπου: Βiochemistry, 5th Edition 2001, 2002 by W.. Freeman and Company. 1975, 1981, 1988, 1995 by Lubert Stryer. All rights reserved 2001, για την ελληνική γλώσσα: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ EΚ ΟΣΕΙΣ KΡΗΤΗΣ Πρώτη έκδοση: Ιανουάριος 2005 Ανατυπώσεις: 2005, 2006, 2008, 2010 Απόδοση στα ελληνικά: Αλέξης Αλετράς (Κεφάλαια 21, 22, 23) Θεώνη Βαλκανά (Κεφάλαια 13, 15, 32 µε τη συνεργασία της Αικατερίνης Κωνσταντίνου) ιονύσιος ραΐνας (Κεφάλαια 8, 9, 10, 11, 14, 16, 17, 20, 24, 26) Κωνσταντίνος ραΐνας (Κεφάλαια 2, 7, 25, 27, 28, 29, 31) Ηλίας Κούβελας (Κεφάλαιο 34) Γεώργιος Κ. Παπαδόπουλος (Κεφάλαια 1, 12, 18, 19, 30, 33 και 3, 4, 5, 6) Μαρία Φράγκου-Λαζαρίδη (Κεφάλαια 3, 4, 5, 6) Eπιστηµονική επιµέλεια: Αζαρίας Καραµανλίδης Γεώργιος Κ. Παπαδόπουλος Στοιχειοθεσία σελιδοποίηση: Παρασκευή Βλάχου (Π.Ε.Κ.) Τεχνική επιµέλεια έκδοσης: ιονυσία ασκάλου (Π.Ε.Κ.) Eκτύπωση: ΑΝ ΡΕΟΥ Α.Ε. Στο εξώφυλλο: Σύµπλοκο µορίου της αµινοακυλοµεταφοράσης του RA και του παράγοντα επιµήκυνσης EF-Tu, σχεδιασµένο από τον Tomo arashima. ISB SET: ISB ΤΟΜΟΥ ΙΙ:

4 Στους δασκάλους και τους φοιτητές µας

5 Οι συγγραφείς Ο JEREMY M. BERG είναι καθηγητής και διευθυντής στον τοµέα βιοφυσικής και βιοχηµείας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστηµίου Johns opkins από το 1990 έλαβε τα πτυχία B.S. και M.S. στη χηµεία από το Πανεπιστήµιο του Stanford (όπου εκπαιδεύθηκε στην κρυσταλλογραφία µε ακτίνες Χ µε τους Keith odgson και Lubert Stryer) και το διδακτορικό του δίπλωµα (Ph.D.) στη χη- µεία από το Πανεπιστήµιο του arvard µε τον Richard olm. Στη συνέχεια ολοκλήρωσε τις µεταδιδακτορικές σπουδές του µε τον Carl Pabo. Ο καθηγητής Berg τιµήθηκε µε το βραβείο Pure Chemistry της Αµερικανικής Εταιρείας Χηµείας (1994), το βραβείο της Eli Lilly για βασική έρευνα στη βιολογική χηµεία (1995), τη διάκριση της Πολιτείας Maryland για τον καλύτερο νέο επιστήµονα της χρονιάς (1995) και το βραβείο arrison owe (1997). Κατά τη διάρκεια της θητείας του στο Πανεπιστήµιο Johns opkins έλαβε το βραβείο διδασκαλίας W. Barry Wood (επιλεγείς από τους φοιτητές της Ιατρικής), το βραβείο διδασκαλίας από µεταπτυχιακό φοιτητή και το βραβείο εξαίρετης διδασκαλίας των προκλινικών επιστηµών. Έχει συγγράψει, µαζί τον Stephen Lippard, το βιβλίο Principles of Bioinorganic Chemistry. Ο J L. TYMCZK είναι καθηγητής βιολογίας στην έδρα Towsley του Κολεγίου Carleton, όπου διδάσκει από το Σήµερα διδάσκει βιοχηµεία, εργαστηριακή βιοχηµεία, ογκογονίδια και µοριακή βιολογία του καρκίνου, και συν-διδάσκει ένα εισαγωγικό µάθηµα στη βιοενεργητική και γενετική. Ο καθηγητής Tymoczko έλαβε το πτυχίο B.A. από το Πανεπιστήµιο του Chicago το 1970 και το διδακτορικό του δίπλωµα (Ph.D.) στη βιοχηµεία από το ίδιο πανεπιστήµιο µε τον Shutsung Liao στο Ben May Institute for Cancer Research. Μετά τις σπουδές του κατέλαβε µεταδιδακτορική θέση στο εργαστήριο του ewson Swift στον τοµέα Βιολογίας του Πανεπιστηµίου του Chicago. Η έρευνα του καθηγητή Tymoczko εστιάζεται στους υποδοχείς στεροεοδών, τα ριβονουκλεοπρωτεϊνικά σωµατίδια και τα πρωτεολυτικά ένζυµα. Ο LUBERT STRYER είναι σήµερα καθηγητής στην έδρα Winzer και καθηγητής νευροβιολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστηµίου του Stanford, στην οποία υπηρετεί από το Έλαβε το πτυχίο του (M.D.) από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστηµίου του arvard. Τιµήθηκε µε πολλά βραβεία για την έρευνά του, µεταξύ των οποίων περιλαµβάνεται το βραβείο της Eli Lilly για βασική έρευνα στη βιολογική χηµεία (1970) και το βραβείο των διακεκρι- µένων εφευρετών από την Intellectual Property wners Association. Το 1984 εξελέγη µέλος της Εθνικής Ακαδηµίας Επιστηµών. Ο καθηγητής Stryer διετέλεσε Πρόεδρος και Επιστηµονικός ιευθυντής του Affymax Research Institute. Είναι ιδρυτής και µέλος του επιστηµονικού συµβουλίου της Senomyx, µιας εταιρείας η οποία χρησιµοποιεί τη βιοχηµική γνώση για να αναπτύξει νέα µόρια µε βελτιωµένη γεύση, για χρήση σε καταναλωτικά προϊόντα. Η κυκλοφορία της πρώτης έκδοσης του βιβλίου του Biochemistry το 1975 µεταµόρφωσε τη διδασκαλία της βιοχηµείας.

6 Πρόλογος EcoRV EcoRI BamI Εικόνα 9.44 Ένας συντηρηµένος δοµικός πυρήνας στα περιοριστικά ένζυµα τύπου ΙΙ. Για περισσότερα από 25 χρόνια, και µέσω τεσσάρων εκδόσεων, η Βιοχηµεία του Stryer παρουσίαζε αυτό το θαυµάσιο γνωστικό αντικείµενο µε έναν εξαιρετικά ελκυστικό και σαφή τρόπο. Ο ελκυστικός τρόπος γραφής και σχεδιασµού του το έκαναν ευχάριστο για διάβασµα και µελέτη από τους φοιτητές σε όλα τα χρόνια της διδασκαλίας µας. Έτσι, είµαστε ευτυχείς που µας δόθηκε η ευκαιρία να συµµετάσχουµε στην αναθεώρησή του. Η εργασία ήταν συναρπαστική και κάπως δύσκολη ακόµη περισσότερο λόγω των εντυπωσιακών αλλαγών οι οποίες µεταµορφώνουν το πεδίο της βιοχηµείας στην αρχή του εικοστού πρώτου αιώνα. Η βιοχηµεία γρήγορα εξελίσσεται από µια επιστήµη που εκτελείται σχεδόν αποκλειστικά στο εργαστήριο σε µια επιστήµη που µπορεί να εξερευνηθεί µε τους υπολογιστές. Η πρόσφατη δυνατότητά τους να προσδιορίζουν ολόκληρες γονιδιωµατικές αλληλουχίες παρέσχε τα δεδοµένα που χρειάζονται για να πραγµατοποιηθούν µαζικές συγκρίσεις των παραγόµενων πρωτεϊνικών αλληλουχιών, τα αποτελέσµατα των οποίων µπορούν να χρησιµοποιηθούν για να διατυπωθούν και να ελεγχθούν υποθέσεις περί της βιοχηµικής λειτουργίας. Η δύναµη αυτών των νέων µεθόδων εξηγείται από την επίδραση της εξελικτικής θεωρίας: πολλά µόρια και βιοχηµικές πορείες δηµιουργήθηκαν από τον διπλασιασµό και την τροποποίηση των υπαρχόντων. Η πρόκλησή µας για το γράψιµο της πέµπτης έκδοσης αυτού του βιβλίου ήταν να εισαγάγουµε µια αλλαγή στη φιλοσοφία της βιοχηµείας, διατηρώντας ταυτόχρονα το καθαρό και ελκυστικό στυλ που διέκριναν τις προηγούµενες τέσσερις εκδόσεις. Μια νέα προοπτική της µοριακής βάσης της εξελικτικής θεωρίας Πώς θα έπρεπε να επηρεάσουν τη διδασκαλία της βιοχηµείας οι νέες γνώσεις µας για την εξελικτική θεωρία; Συχνά, µακροµόρια µε κοινή εξελικτική προέλευση παίζουν πολύ διαφορετικούς βιολογικούς ρόλους αν και έχουν πολλά κοινά δοµικά και µηχανιστικά χαρακτηριστικά. Ένα παράδειγµα είναι µια οικογένεια πρωτεϊνών που περιλαµβάνει µακροµόρια τα οποία είναι κρίσιµα για την κίνηση των µυών, για τη µεταβίβαση της πληροφορίας ότι η αδρεναλίνη είναι παρούσα στην κυκλοφορία του αίµατος, και για να ωθήσουν τον σχηµατισµό αλυσίδων από αµινοξέα. Τα βασικά χαρακτηριστικά µιας τέτοιας οικογένειας πρωτεϊνών, που παρουσιάζονται στον φοιτητή την πρώτη φορά µε λεπτοµέρειες, γίνονται ένα µοντέλο το οποίο ο φοιτητής µπορεί να εφαρµόσει κάθε φορά που έρχεται αντιµέτωπος µε ένα νέο µέλος της οικογένειας. Ο φοιτητής είναι τότε ικανός να επικεντρώσει το ενδιαφέρον του στο πώς τα χαρακτηριστικά αυτά, που παρατηρούνται σε ένα νέο πλαίσιο, έχουν προσαρµοστεί για να υποστηρίξουν άλλες βιοχηµικές πορείες. Σε όλο το κείµενο, ένα εικονίδιο γραφή- µατος δένδρου είναι τοποθετηµένο στην αρχή συζητήσεων που εστιάζονται πρωτίστως σε οµολογίες πρωτεϊνών και εξελικτικές προελεύσεις µορίων. ΥΟ ΝΕΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ Για να δώσουµε τη δυνατότητα στους φοιτητές να αντιληφθούν τη δύναµη αυτής της γνώσης έχουν προστεθεί δύο νέα κεφάλαια. Το πρώτο, «Βιοχηµική Εξέλιξη» (Κεφάλαιο 2), είναι µια

7 vi σύντοµη περιήγηση σε θέµατα προέλευσης της ζωής και της ανάπτυξης των πολυκύτταρων οργανισµών. Το κεφάλαιο αυτό, σε ένα επίπεδο, παρέχει µια εισαγωγή στα βιοχηµικά µόρια και τις βιοχη- µικές πορείες, καθώς και στο κυτταρικό περιβάλλον τους. Σε ένα άλλο επίπεδο, προσπαθεί να αυξήσει την κατανόηση του φοιτητή, εξετάζοντας πώς αυτά τα µόρια και οι πορείες αναδύθηκαν ως απόκριση σε βασικές βιοχηµικές προκλήσεις. Επιπλέον, η εξελικτική προοπτική του Κεφαλαίου 2 καθιστά κάποιες φαινοµενικά περίεργες απόψεις της βιοχηµείας περισσότερο αντιληπτές από τον φοιτητή. Παραδείγµατος χάριν, η παρουσία των ριβονουκλεοτιδικών θραυσµάτων στους βιοχηµικούς συµπαράγοντες µπορεί να ερµηνευθεί από την πιθανή ύπαρξη ενός αρχέγονου κόσµου βασισµένου κατά κύριο λόγο στο RA. Το δεύτερο νέο κεφάλαιο, «Εξερευνώντας την εξέλιξη» (Κεφάλαιο 7), αναπτύσσει την αντιληπτική βάση για τη σύγκριση των αλληλουχιών των πρωτεϊνών και των νουκλεϊκών οξέων. Το κεφάλαιο αυτό είναι ανάλογο µε τα Κεφάλαια «Εξερευνώντας τις πρωτεΐνες» (Κεφάλαιο 4) και «Εξερευνώντας τα γονίδια» (Κεφάλαιο 6), στα οποία έχουν εξεταστεί διεξοδικά πειραµατικές τεχνικές σε προηγούµενες εκδόσεις. Ο στόχος του κεφαλαίου είναι να καταστήσει ικανούς τους φοιτητές να χρησιµοποιούν µε κριτικό και αποτελεσµατικό τρόπο τον τεράστιο όγκο πληροφοριών σχετικά µε αλληλουχίες και δοµές που είναι διαθέσιµες στις τράπεζες δεδοµένων. ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ Η εξελικτική προσέγγιση επηρεάζει την οργάνωση του κειµένου, η οποία διαιρείται σε τέσσερις κύριες ενότητες. Όπως έγινε και στην προηγούµενη έκδοση, η πρώτη ενότητα εισάγει τη γλώσσα της βιοχηµείας και τις δοµές των πιο σηµαντικών τάξεων βιολογικών µορίων. ι υπόλοιπες τρεις ενότητες ανταποκρίνονται σε τρεις κύριες εξελικτικές προκλήσεις δηλαδή, την αλληλοµετατροπή διαφορετικών µορφών ενέργειας, τη µοριακή αναπαραγωγή και την προσαρµογή των κυττάρων και των οργανισµών σε αλλαγές του περιβάλλοντος. Αυτή η διάταξη είναι ανάλογη µε την εξελικτική πορεία που περιγράφεται στο Κεφάλαιο 2 και ρέει φυσικά από το απλό στο πιο περίπλοκο. EGF E͈ΠÙÙ ÚÈÎ appleâúèô EÓ ÔÎ ÙÙ ÚÈÎ appleâúèô P P P Η ETTA Ι, Ο ΜΟΡΙΑΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ, εισάγει τις περισσότερο σηµαντικές τάξεις των βιολογικών µακροµορίων, περιλαµβανοµένων των πρωτεϊνών, των νουκλεϊκών οξέων, των υδατανθράκων και των λιπιδίων, και παρουσιάζει τις βασικές έννοιες της κατάλυσης και της ενζυµικής δράσης. Εδώ υπάρχουν δύο παραδείγµατα για το πώς η εξελικτική προοπτική έχει καθορίσει τη διάταξη της ύλης στα κεφάλαια αυτά: Το Κεφάλαιο 9, για τις στρατηγικές κατάλυσης, εξετάζει τέσσερις τάξεις ενζύµων που έχουν εξελιχθεί για να ανταποκριθούν σε ειδικές προκλήσεις: να προαγάγουν µια βασικά αργή χηµική αντίδραση, µεγιστοποιώντας την απόλυτη ταχύτητα µιας αντίδρασης, να καταλύσουν µιαν αντίδραση σε µία θέση αλλά όχι σε άλλες εναλλακτικές θέσεις και να εµποδίσουν µια καταστροφική παράπλευρη αντίδραση. Σε κάθε περίπτωση, το κείµενο εξετάζει τον ρόλο της εξέλιξης στον συντονισµό της καθοριστικής ιδιότητας. Το Κεφάλαιο 13, για τους µεµβρανικούς διαύλους και τις αντλίες, περιλαµβάνει τις πρώτες λεπτοµερείς τριδιάστατες δοµές ενός διαύλου και µιας αντλίας ιόντων. Επειδή οι περισσότεροι άλλοι σηµαντικοί δίαυλοι και αντλίες σχετίζονται εξελικτικά µε τις πρωτεΐνες αυτές, οι δύο αυτές δοµές παρέχουν ισχυρά πλαίσια για να εξεταστεί η µοριακή βάση της δράσης αυτών των τάξεων των µακροµορίων, τόσο ση- µαντικών για τη λειτουργία του νευρικού και άλλων συστηµάτων. Η ETTA ΙΙ, ΜΕΤΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, εξετάζει πορείες για την αλληλοµετατροπή διαφορετικών µορφών ενέργειας. Το Κεφάλαιο 15, για τη µεταγωγή σήµατος, εξετάζει το πώς θραύσµατα P Grb-2 YappleÔ Ô EGF Sos GDP GTP Ras GTP GDP EÓÂÚÁfi Ras Εικόνα Πορεία σηµατοδότησης από τον ΕGF.

8 vii DA που κωδικεύουν σχετικά απλά πρωτεϊνικά µόρια, παρά ολόκληρες πρωτεΐνες, έχουν αναµειχθεί και ταυτιστεί κατά τη διάρκεια της εξέλιξης για να δηµιουργήσουν τις συνιστώσες που προσδιορίζουν τις πορείες µεταγωγής σήµατος. Tο µεγαλύτερο µέρος της ύλης της Eνότητας ΙΙ εξετάζει πορείες για την παραγωγή ΑΤΡ και άλλων µορίων που αποθηκεύουν ενέργεια. Οι πορείες αυτές έχουν οργανωθεί σε οµάδες που µοιράζονται κοινά ένζυµα. Οι επιµέρους αντιδράσεις µπορούν να εξεταστούν µία φορά και να καταδειχθεί η χρησιµότητά τους σε διαφορετικά βιολογικά περιβάλλοντα ενόσω οι συγκεκριµένες αντιδράσεις είναι πρόσφατες στη µνή- µη των φοιτητών. Το Κεφάλαιο 16 αφορά τη γλυκόλυση και τη γλυκονεογένεση. Οι πορείες αυτές είναι, κατά κάποιον τρόπο, η µία αντίστροφη της άλλης, και µία οµάδα κοινών ενζύµων καταλύει πολλά βήµατα στο κέντρο των πορειών. Καλύπτοντας µαζί τις δύο πορείες µάς διευκολύνει να δείξουµε εµφανώς πώς η ελεύθερη ενέργεια χρησιµοποιείται για να ωθήσει ολόκληρη τη διεργασία είτε προς την κατεύθυνση αποικοδόµησης της γλυκόζης είτε προς την κατεύθυνση της σύνθεσής της. Το Κεφάλαιο 17, για τον κύκλο του κιτρικού οξέος, συνδέει µέσω της γνώσης της εξέλιξης το σύµπλεγµα της πυροσταφυλικής αφυδρογονάσης, η οποία τροφοδοτεί µε µόρια τον κύκλο του κιτρικού οξέος, και το σύµπλεγµα της α-κετογλουταρικής αφυδρογονάσης, το οποίο καταλύει ένα από τα βασικά βήµατα του ίδιου κύκλου. Η οξειδωτική φωσφορυλίωση, στο Κεφάλαιο 18, ακολουθείται αµέσως από τις φωτεινές αντιδράσεις της φωτοσύνθεσης, στο Κεφάλαιο 19, προκειµένου να δοθεί έµφαση στα πολλά κοινά χηµικά χαρακτηριστικά των πορειών αυτών. Η εξέταση των φωτεινών αντιδράσεων της φωτοσύνθεσης, στο Κεφάλαιο 19, είναι φυσικό να οδηγήσει σε µια συζήτηση για τις σκοτεινές αντιδράσεις δηλαδή, τις συνιστώσες του κύκλου του Calvin στο Κεφάλαιο 20. Αυτή η πορεία είναι φυσικά συνδεδεµένη µε την πορεία των φωσφορικών πεντοζών, η οποία επίσης εξετάζεται στο Κεφάλαιο 20, διότι και στις δύο πορείες κοινά ένζυµα αλληλοµετατρέπουν σάκχαρα µε τρία, τέσσερα, πέντε, έξι και επτά άτο- µα άνθρακα. Η ETTA ΙΙΙ, ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΩΝ ΒΙΟΜΟΡΙΩΝ, εστιάζεται στη σύνθεση των βιολογικών µακροµορίων και των συστατικών τους. Το Κεφάλαιο 24, για τη βιοσύνθεση των αµινοξέων, είναι συνδεδεµένο µε το προηγούµενο κεφάλαιο για τον καταβολισµό των αµινοξέων από µια οικογένεια ενζύµων που µεταφέρουν αµινικές οµάδες προς και από τα ανθρακικά πλαίσια των αµινοξέων. Το Κεφάλαιο 25 εξετάζει τη βιοσύνθεση των νουκλεοτιδίων, περιλαµβάνοντας τον ρόλο των αµινοξέων ως βιοσυνθετικών πρόδροµων ενώσεων. Mια βασική εξελικτική γνώση στην οποία εδώ δίνεται έµφαση είναι ότι πολλά από τα ένζυµα στις πορείες αυτές είναι µέλη της ίδιας οικογένειας και καταλύουν ανάλογες χη- µικές αντιδράσεις. Η εστίαση σε ένζυµα και αντιδράσεις που είναι κοινά στις συγκεκριµένες βιοσυνθετικές πορείες επιτρέπει στον φοιτητή να καταλάβει τη λογική των πορειών, αντί να αποµνηµονεύσει µια οµάδα από φαινοµενικά µη σχετιζόµενες αντιδράσεις. Τα Κεφάλαια 27, 28 και 29 καλύπτουν την αντιγραφή, τον ανασυνδυασµό και την επισκευή του DA, τη σύνθεση και το µάτισµα του RA, καθώς και τη σύνθεση των πρωτεϊνών. Εξελικτικές συνδέσεις µεταξύ προκαρυωτικών και ευκαρυωτικών συστηµάτων αποκαλύπτουν πώς οι βασικές βιοχηµικές πορείες έχουν προσαρ- µοστεί για τη λειτουργία πιο περίπλοκων βιολογικών συστηµάτων. Η πρόσφατα διασαφηνισµένη δοµή του ριβοσώµατος δίνει στον φοιτητή µια ιδέα για τον πιθανό αρχέγονο κόσµο του RA, στον οποίο µάλλον τα νουκλεϊκά οξέα παρά οι πρωτεΐνες έπαιξαν σχεδόν όλους τους κύριους ρόλους στην κατάλυση σηµαντικών πορειών. ETTA IV, ΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑ- ΓΕΣ, εξετάζει πώς τα κύτταρα αντιλαµβάνονται και προσαρµόζονται σε αλλαγές στο περιβάλλον τους. Eνότητα IV εξετάζει, διαδοχικά, αισθητήρια συστήµατα, το ανοσοποιητικό σύστηµα, τους µοριακούς κινητήρες και τον κυτταρικό σκελετό. Tα κεφάλαια αυτά δείχνουν εµφανώς πώς οι διεργασίες σηµατοδότησης και απόκρισης, που παρουσιάστηκαν νωρίτερα στο κείµενο, ολοκληρώνονται σε πολυκύτταρους οργανισµούς για τη συγκρότηση ισχυρών βιοχηµικών συστηµάτων για την ανίχνευση περιβαλλοντικών αλλαγών και την απόκριση σε αυτές.

9 viii Στην περιγραφή αυτή είναι και πάλι βασική η προσαρµογή των πρωτεϊνών σε νέους ρόλους. Απόδοση των χηµικών εννοιών Προσπαθήσαµε να ενσωµατώσουµε τις έννοιες της χηµείας σε όλο το κείµενο. Αυτές περιλαµβάνουν τη µηχανιστική βάση της δράσης επιλεγµένων ενζύµων, τη θερµοδυναµική βάση της αναδίπλωσης και της συγκρότησης των πρωτεϊνών και άλλων µακροµορίων, καθώς και τις δοµές και τη χηµική αντιδραστικότητα των κοινών συµπαραγόντων. Η κατανόηση των θεµελιωδών αυτών θεµάτων δείχνει το πόσο καλά κατανοούµε όλες τις βιολογικές διεργασίες. Ο στόχος µας δεν είναι να εξετάσουµε εγκυκλοπαιδικά τους µηχανισµούς των ενζυµικών αντιδράσεων. Aντ αυτού, έχουµε επιλέξει την εξέταση ειδικών θεµάτων µε µεγαλύτερη χηµική λεπτοµέρεια. Αυτό δίνει τη δυνατότητα στους φοιτητές να κατανοήσουν πώς οι χη- C 3 µικές πτυχές µιας διεργασίας βοηθούν στην κάλυψη των βιολογικών αναγκών ενός οργανισµού. Η εµβάθυνση στη χηµεία εξαρτάται συχνά από τη σαφή κατανόηση των δο- µών των βιοχηµικών µορίων. Όπου ήταν απαραίτητο, ήµασταν ιδιαίτερα προσεκτικοί ώστε οι στερεοχηµικές απεικονίσεις αυτών των µορίων να σχεδιαστούν µε ακρίβεια. ι δοµές αυτές θα επιτρέψουν στους φοιτητές να αναπτύξουν τη διαίσθησή τους για τα σχήµατα των µορίων και να αντιληφθούν αβίαστα πώς αυτά τα σχήµατα επηρεάζουν την αντιδραστικότητα. AÛappleÈÚ ÓË ( ÎÂÙ ÏÔÛ ÏÈÎ ÏÈÎfi ÔÍ ) Πλήρως ενηµερωµένο µε τις πρόσφατες ανακαλύψεις Με δεδοµένο τον ιλιγγιώδη ρυθµό της σύγχρονης βιοχηµείας, δεν προκαλεί έκπληξη το ότι έχει επέλθει σηµαντική πρόοδος µετά την κυκλοφορία της τέταρτης έκδοσης του βιβλίου. Aποκορύφωµα της προόδου αυτής ήταν ο προσδιορισµός της αλληλουχίας του ανθρώπινου γονιδιώ- µατος και των γονιδιωµάτων πολλών α- πλούστερων οργανισµών. Το εξελικτικό πλαίσιο του κειµένου µας επιτρέπει φυσικά να ενσωµατώσουµε πληροφορίες από αυτές τις ιστορικές προσπάθειες. Ο προσδιορισµός των τριτοταγών δοµών των πρωτεϊνών και των µακροµοριακών συγκροτηµάτων προχωρά επίσης µε εκπληκτικό ρυθµό. Όπως σηµειώθηκε νωρίτερα, η εξέταση των διεγέρσιµων µεµβρανών στο Κεφάλαιο 13 ενσωµατώνει τις λεπτοµερείς δοµές ενός διαύλου ιόντων (του προκαρυωτικου διαύλου καλίου) και µιας αντλίας ιόντων (της ασβεστιο-ατράσης του σαρκοπλασµατικού δικτύου). Στο πεδίο της µεταγωγής σήµατος έγινε µια συναρπαστική ανακάλυψη: ο προσδιορισµός της δοµής ενός υποδοχέα µε επτά διαµεµβρανικές έλικες της ροδοψίνης που συµµετέχει στο σύστηµα της όρασης, η οποία εξετάζεται στα Κεφάλαια 15 και 32. Στην περιγραφή των διεργασιών της οξειδωτικής φωσφορυλίωσης στο Κεφάλαιο 18 βοηθηθήκαµε πάρα πολύ από τον προσδιορισµό των δοµών δύο µεγάλων συµπλόκων µεµβρανικών πρωτεϊνών, της οξειδάσης του κυτοχρώµατος c και της οξειδάσης του κυτοχρώµατος bc 1. Πρόσφατες ανακαλύψεις που αφορούν την τριδιάστατη δοµή της συνθάσης της ΑΤΡ παρουσιάζονται στο Κεφάλαιο 18, περιλαµβανοµένου του αξιοσηµείωτου γεγονότος ότι τµήµατα του ενζύµου περιστρέφονται κατά την πορεία της κατάλυσης. Ο προσδιορισµός της δοµής του ριβοσώµατος αλλάζει τελείως την περιγραφή της σύνθεσης των πρωτεϊνών στο Κεφάλαιο 29. Η αποσαφήνιση της δοµής του πυρήνα του νουκλεοσώµατος ενός µεγάλος συµπλόκου πρωτεΐνης-da διευκολύνει την περιγραφή βασικών διεργασιών στη ρύθµιση ευκαρυωτικών γονιδίων στο Κεφάλαιο 31. Εικόνα 9.21 Σύµπλοκο πρωτεάσης IV-crixivan.

10 ix Τέλος, το κάθε ένα από τα τρία κεφάλαια της Eνότητας IV είναι βασισµένο σε πρόσφατες δοµικές κατακτήσεις. ÚˆÙÂ ÓË Η ικανότητα του φοιτητή να αντιληφθεί βασικές έννοιες των αισθητήριων συστηµάτων (Κεφάλαιο 32) βοηθείται κατά πολύ από τις δοµές της ροδοψίνης και του διαύλου καλίου που αναφέρθηκε προηγουµένως. Το Κεφάλαιο 33, για το ανοσοποιητικό σύστη- µα, περιλαµβάνει τώρα την πιο πρόσφατα προσδιορισµένη δοµή του υποδοχέα των κυττάρων Τ και των συµπλόκων του. 5 Ο προσδιορισµός των δοµών των πρωτεϊνικών µοριακών κινητήρων µυοσίνης και κινεσίνης αποκάλυψε τις εξελικτικές διασυνδέσεις στις οποίες βασίζεται το Κεφάλαιο 34 το οποίο αφορά τους µοριακούς κινητήρες. Νέες και βελτιωµένες εικονογραφήσεις Η σχέση δοµής και λειτουργίας ήταν ανέκαθεν ένα θέµα µεγάλης σηµασίας στη Βιοχηµεία. Η σχέση αυτή γίνεται περισσότερο σαφής στους φοιτητές στην παρούσα έκδοση µέσω της εκτεταµένης χρήσης των µοριακών µοντέλων. Τα µοντέλα αυτά είναι ανώτερα από εκείνα της τέταρτης έκδοσης σε αρκετά σηµεία. Όλα έχουν σχεδιαστεί και µορφοποιηθεί από έναν από εµάς (JMB), µε τη χρησιµοποίηση του λογισµικού MLSCRIPT, προκειµένου να δοθεί έµφαση στα πιο σηµαντικά δοµικά χαρακτηριστικά. Η φιλοσοφία των συγγραφέων είναι ότι ο αναγνώστης θα πρέπει να είναι σε θέση να γράψει την επικεφαλίδα κοιτάζοντας την εικόνα. Εκτός από τα µοριακά µοντέλα, η πέµπτη έκδοση περιλαµβάνει περισσότερα διαγράµµατα, παρέχοντας έτσι µια γενική εικόνα των βιοχηµικών πορειών και διεργασιών και τοποθετώντας τις διεργασίες στο βιολογικό περιβάλλον τους. 3 mra Το ριβόσωµα (Κεφάλαιο 29) Έχουµε επιλέξει τα διαγράµµατα κορδέλας ως τα πλέον αποτελεσµατικά, καθώς αποτελούν την καλύτερη µέθοδο για να αποδοθεί µε σαφήνεια η µοριακή δοµή. Όλα τα µοριακά διαγράµµατα έχουν αποδοθεί µε τον ίδιο τρόπο. Έτσι, οι φοιτητές µπορούν εύκολα να συγκρίνουν δοµές και να εξοικειωθούν µε την ερµηνεία των µοντέλων. Οι ενδείξεις τονίζουν τα βασικά χαρακτηριστικά των µοριακών µοντέλων Έχουν προστεθεί πολλά καινούργια µοριακά µοντέλα τα οποία χρησιµεύουν ως πηγές γνώσης δοµικών λεπτοµερειών επιπρόσθετων µορίων, παρέχοντας σε µερικές περιπτώσεις πολλαπλές όψεις του ίδιου µορίου.

11 x Νέα παιδαγωγικά χαρακτηριστικά Η πέµπτη έκδοση παρέχει στον φοιτητή επιπρόσθετα εργαλεία για να τον βοηθήσει στην εκµάθηση της ύλης του µαθήµατος. 4 Ca 2 KÈÓ ÛË CaM 1 2 ÂappleÙ ÈÔ ÎÈÓ ÛË CaM ΕΙΚΟΝΙ ΙΑ Τα εικονίδια χρησιµοποιούνται για να τονιστούν τρεις κατηγορίες υλικού, κάνοντας την εντόπιση των θε- µάτων αυτών ευκολότερη για τον ενδιαφερόµενο φοιτητή ή τον διδάσκοντα. Το ιατρικό σήµα υποδηλώνει µια κλινική εφαρµογή. Εικόνα Η ασβεστιοτροποποιητίνη προσδένεται σε αµφιπαθείς α-έλικες. Οι ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ενθαρρύνουν και βοηθούν τους φοιτητές να εκµεταλλευθούν τα κινούµενα σχέδια και τις εκπαιδευτικές παρουσιάσεις που είναι διαθέσιµες στον δικτυότοπο. Το εικονίδιο γραφήµατος δένδρου χαρακτηρίζει εδάφια ή παραγράφους που πρωτίστως ή αποκλειστικώς εξερευνούν πτυχές της βιοχηµείας που αφορούν την εξέλιξη των ειδών. Το ποντίκι και ένα δάκτυλο δείχνουν αναφορές σε κινούµενα σχέδια στον δικυότοπο του βιβλίου (www.whfreeman.com/biochem5) για όσους φοιτητές θέλουν να καταλάβουν καλύτερα τις έννοιες χρησιµοποιώντας τα πολυµέσα. ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ Ο αριθµός των ασκήσεων αυξήθηκε κατά 50%. ηµιουργήθηκαν τέσσερις νέες κατηγορίες ασκήσεων προκειµένου να αναπτυχθούν ειδικές δεξιότητες. Οι ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΥ ζητούν από τους φοιτητές να υποθέσουν ή να εκπονήσουν έναν χη- µικό µηχανισµό. Οι ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ είναι ερωτήσεις γύρω από µια οµάδα δεδοµένων που παρέχονται σε µορφή πίνακα ή διαγράµµατος. Οι ασκήσεις αυτές δίνουν στους φοιτητές µια αίσθηση για το πώς προκύπτουν τα επιστηµονικά συµπεράσµατα. Οι ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΥΝ ΥΑΣΜΟΥ ΥΛΗΣ ΑΠΟ ΙΑΦΟΡΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ζητούν από τους φοιτητές να χρησι- µοποιήσουν πληροφορίες από πολλά κεφάλαια για να φθάσουν στη λύση. Οι συγκεκριµένες ασκήσεις δεν παρέχουν απλώς ενηµέρωση, αλλά και βοηθούν τον φοιτητή να συνδέσει διαφορετικές πτυχές της βιοχηµείας. ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΟΡΟΙ-ΚΛΕΙ ΙΑ Το περίγραµµα στην αρχή κάθε κεφαλαίου, που δίνει τους κύριους τίτλους, χρησιµεύει ως πλαίσιο εργασίας για τον φοιτητή προκειµένου να οργανώσει τις πληροφορίες του κεφαλαίου. Οι κύριοι τίτλοι εµφανίζονται και πάλι στην περίληψη του κεφαλαίου, βοηθώντας στην οργάνωση των πληροφοριών για ευκολότερη ανασκόπηση. Μια οµάδα από όρους-κλειδιά βοηθούν επίσης τον φοιτητή να εστιάζει την προσοχή του και να ανασκοπεί τις ση- µαντικές έννοιες. GTP ÚÔÛÙ Ê ÏÈÎfi AÎÂÙ ÏÔ-CoA K ÎÏÔ ÙÔ ÎÈÙÚÈÎÔ ÔÍ Ô 8 e - C 2 2 e - 2 C 2 Εικόνα 17.4 Η γλυκόλυση και ο κύκλος του κιτρικού οξέος συνδέονται.

12 Εργαλεία και τεχνικές Η παρούσα έκδοση της Βιοχηµείας προσφέρει τρία κεφάλαια τα οποία παρουσιάζουν τα εργαλεία και τις τεχνικές της βιοχηµείας: «Εξερευνώντας τις πρωτεΐνες» (Κεφάλαιο 4), «Εξερευνώντας τα γονίδια» (Κεφάλαιο 6) και «Εξερευνώντας την εξέλιξη» (Κεφάλαιο 7). Επιπρόσθετες πειραµατικές τεχνικές παρουσιάζονται και αλλού, από την αρχή µέχρι το τέλος του βιβλίου, ανάλογα µε τις ανάγκες. ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ (Κεφάλαιο 4) Καθαρισµός πρωτεϊνών Υποκεφάλαιο 4.1 ιαφορική φυγοκέντρηση Eδάφιο Εξαλάτωση Eδάφιο ιαπίδυση Eδάφιο Χρωµατογραφία διήθησης σε πηκτή Eδάφιο Χρωµατογραφία ιοντοανταλλαγής Eδάφιο Χρωµατογραφία συγγένειας Eδάφιο Υγρή χρωµατογραφία υψηλής πίεσης Eδάφιο Ηλεκτροφόρηση σε πηκτή Eδάφιο Ισοηλεκτρικός εστιασµός Eδάφιο Ηλεκτροφόρηση δύο διαστάσεων Eδάφιο Ποιοτική και ποσοτική εκτίµηση του καθαρισµού των πρωτεϊνών Eδάφιο Υπερφυγοκέντρηση Eδάφιο Φασµατοµετρία µάζας (MALDI-TF) Eδάφιο Αποτύπωση πεπτιδικής µάζας Eδάφιο Αποικοδόµηση Edman Υποκεφάλαιο 4.2 Προσδιορισµός πρωτεϊνικής αλληλουχίας Υποκεφάλαιο 4.2 Παραγωγή πολυκλωνικών αντισωµάτων Eδάφιο Παραγωγή µονοκλωνικών αντισωµάτων Eδάφιο Ενζυµοσύνδετη ανοσοπροσροφητική µέτρηση (ELISA) Eδάφιο Αποτύπωση Western Eδάφιο Μικροσκοπία φθορισµού Eδάφιο Πράσινη φθορίζουσα πρωτεΐνη ως δείκτης Eδάφιο Ανοσοκυτταροχηµεία µε το ηλεκτρονικό µικροσκόπιο Eδάφιο Αυτοµατοποιηµένη σύνθεση πεπτιδίων σε στερεά φάση Υποκεφάλαιο 4.4 Φασµατοσκοπία πυρηνικού µαγνητικού συντονισµού Eδάφιο Ενιζυµένη φασµατοσκοπία πυρήνων κατά verhauser Eδάφιο Κρυσταλλογραφία µε ακτίνες Χ Eδάφιο ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΙΣ ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ (άλλα κεφάλαια) Η βάση του φθορισµού στην πράσινη φθορίζουσα πρωτεΐνη Eδάφιο Κρυσταλλογραφία διάκρισης χρόνου Eδάφιο Χρησιµοποίηση της φασµατοσκοπίας φθορισµού για την ανάλυση αλληλεπιδράσεων ενζύµου-υποστρώµατος Eδάφιο Χρησιµοποίηση µη αντιστρεπτών αναστολέων για τη χαρτογράφηση του ενεργού κέντρου Eδάφιο Χρησιµοποίηση αναλόγων µεταβατικών καταστάσεων για τη µελέτη των ενεργών κέντρων των ενζύµων Eδάφιο Καταλυτικά αντισώµατα ως ένζυµα Eδάφιο ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΑ ΓΟΝΙ ΙΑ (Κεφάλαιο 6) Ανάλυση περιοριστικών ενζύµων Εδάφια και Τεχνικές αποτύπωσης Southern και orthern Eδάφιο Προσδιορισµός της αλληλουχίας DA µε τη µέθοδο διδεοξυαναλόγων Sanger Eδάφιο Ανάλυση νουκλεϊκών οξέων σε στερεά φάση Eδάφιο Αλυσιδωτή αντίδραση πολυµεράσης (PCR) Eδάφιο Τεχνολογία ανασυνδυασµένου DA Υποκεφάλαια Κλωνοποίηση DA σε βακτήρια Εδάφια και Χρωµοσωµικό βάδισµα Eδάφιο Κλωνοποίηση ευκαρυωτικών γονιδίων σε βακτήρια Eδάφιο Εξετάζοντας τα επίπεδα έκφρασης (γονιδιακά τσιπ) Eδάφιο Εισάγοντας γονίδια στα ευκαρυωτικά Eδάφιο ιαγονιδιακά ζώα Eδάφιο Καταστροφή γονιδίων Eδάφιο Ογκοεπαγωγά πλασµίδια Eδάφιο Μεταλλαξιγένεση σε συγκεκριµένη θέση Υποκεφάλαιο 6.4 ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΑ ΓΟΝΙ ΙΑ (άλλα κεφάλαια) Καταβύθιση ισορροπίας σε βαθµίδωση πυκνότητας Eδάφιο Τεχνική αποτύπωσης για την αποµόνωση και τον χαρακτηρισµό περιοχών προαγωγέα Eδάφιο Ανοσοκαθίζηση χρωµατίνης (ChIP) Eδάφιο ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ (Κεφάλαιο 7) Μέθοδοι σύγκρισης αλληλουχιών Υποκεφάλαιο 7.2 Μέθοδοι αντιστοίχισης αλληλουχιών Υποκεφάλαιο 7.2 Εκτίµηση της στατιστικής σηµαντικότητας των αντιστοιχίσεων (µε ανακάτεµα) Eδάφιο Πίνακες υποκαταστάσεων Eδάφιο Εκµαγεία αλληλουχιών Eδάφιο Αυτο-διαγώνιες γραφικές παραστάσεις για την εύρεση επαναλαµβανόµενων µοτίβων Eδάφιο Χαρτογράφηση δευτεροταγών δοµών µέσω συγκρίσεων αλληλουχιών RA Eδάφιο Κατασκευή εξελικτικών δένδρων Υποκεφάλαιο 7.4 Συνδυαστική χηµεία Eδάφιο ΑΛΛΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Προσδιορισµός της αλληλουχίας των υδατανθράκων µε τη χρησιµοποίηση φασµατοµετρίας µάζας MALDI-TF Eδάφιο Χρησιµοποίηση λιποσωµάτων για τη διερεύνηση της διαπερατότητας των µεµβρανών Eδάφιο Χρησιµοποίηση γραφικών παραστάσεων υδροπάθειας για τον εντοπισµό διαµεµβρανικών ελίκων Eδάφιο Ανάνηψη φθορισµού µετά από φωτολεύκανση (FRAP) για τη µέτρηση της πλευρικής διάχυσης στις µεµβράνες Υποκεφάλαιο 12.6 Τεχνική παγίδευσης τάσης µεµβρανικών τµηµάτων για τη µέτρηση της δραστικότητας των διαύλων Eδάφιο Μέτρηση του δυναµικού οξειδοαναγωγής Eδάφιο Απεικόνιση µε λειτουργικό µαγνητικό συντονισµό (fmri) Eδάφιο ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕ ΙΩΝ: Επεξηγήσεις µε κινού- µενα σχέδια των πειραµατικών τεχνικών που χρησιµοποιούνται για την εξερεύνηση των γονιδίων και των πρωτεϊνών είναι διαθέσιµες στη διεύθυνση

13 Κλινικές εφαρµογές Tο εικονίδιο αυτό σηµατοδοτεί στο κείµενο την περιγραφή µιας κλινικής εφαρµογής. Πρόσθετοι, πιο περιληπτικοί κλινικοί συσχετισµοί εµφανίζονται και στο κείµενο, χωρίς να σηµειώνονται µε το εικονίδιο. ΤΟΜΟΣ Ι Ασθένειες prion Eδάφιο Σκορβούτο και σταθεροποίηση του κολλαγόνου Eδάφιο Ανίχνευση αντιγόνου µε ELISA Eδάφιο Ανεπάρκεια βαζοπρεσίνης Υποκεφάλαιο 4.4 ράση πενικιλίνης Eδάφιο Υδατοδιαλυτές βιταµίνες Eδάφιο Λιποδιαλυτές βιταµίνες στην πήξη του αίµατος και στην όραση Eδάφιο Αναστολείς πρωτεασών Eδάφιο Ανθρακική ανυδράση και οστεοπόρωση Υποκεφάλαιο 9.2 Η χρήση των ισοενζύµων για τη διάγνωση καταστροφής ιστών Eδάφιο 10.3 Εµφύσηµα Eδάφιο Παρεµπόδιση θρόµβωσης Eδάφιο Αιµοφιλία Eδάφιο Ρύθµιση της πήξης του αίµατος Eδάφιο Οµάδες αίµατος Eδάφιο Αντιβιοτικά ως αναστολείς της γλυκοζυλίωσης Eδάφιο Βλεννολιπίδωση ΙΙ Eδάφιο Επιλεκτίνες και απόκριση της φλεγµονής Eδάφιο Ιός της γρίπης Eδάφιο Κλινική χρήση των λιποσωµάτων Eδάφιο Ασπιρίνη και ibuprofen Eδάφιο ακτυλίτιδα και συµφορητική καρδιακή ανεπάρκεια Eδάφιο Πολυφαρµακευτική αντίσταση και κυστική ίνωση Υποκεφάλαιο 13.3 Αναστολείς πρωτεϊνικών κινασών ως αντικαρκινικά φάρµακα Eδάφιο Χολέρα και κοκκύτης Eδάφιο υσανεξία λακτόζης Eδάφιο Τοξικότητα γαλακτόζης Eδάφιο Καρκίνος και γλυκόλυση Eδάφιο Έλλειψη φωσφατάσης και γαλακτική οξέωση Eδάφιο Μπέρι µπέρι και δηλητηρίαση από υδράργυρο και αρσενικό Eδάφιο Μιτοχονδριακές νόσοι Eδάφιο Αιµολυτική αναιµία Eδάφιο Ανεπάρκεια της αφυδρογονάσης της 6-φωσφορικής γλυκόζης Eδάφιο Νόσοι αποθήκευσης γλυκογόνου Eδάφιο Στεατόρροια σε ηπατικά νοσήµατα Eδάφιο Ανεπάρκεια καρνιτίνης Eδάφιο Σύνδροµο Zellweger Eδάφιο Χρησιµοποίηση των αναστολέων της συνθάσης των λιπαρών οξέων ως φαρµάκων Eδάφιο Επιδράσεις της ασπιρίνης στις σηµατοδοτικές πορείες Eδάφιο Καρκίνος του τραχήλου της µήτρας και ουβικιτίνη Eδάφιο Αποικοδόµηση πρωτεϊνών και ανοσοαπόκριση Κληρονοµικές βλάβες του κύκλου της ουρίας (υπεραµµωνιαι- µία) Eδάφιο Εκ γενετής σφάλµατα της αποικοδόµησης των αµινοξέων Υποκεφάλαιο 23.6 ΤΟΜΟΣ ΙΙ Υψηλά επίπεδα οµοκυστεΐνης και αγγειακή νόσος Eδάφιο Κληρονοµικές διαταραχές του µεταβολισµού της πορφυρίνης Eδάφιο Αντικαρκινικά φάρµακα που παρεµποδίζουν τη σύνθεση του θυµιδυλικού Eδάφιο Πελάγρα Υποκεφάλαιο 25.5 Ουρική αρθρίτιδα Eδάφιο Σύνδροµο Lesch-yhan Eδάφιο ιακοπή του µεταβολισµού των λιπιδίων ως αιτία του συνδρό- µου αναπνευστικής δυσφορίας και της ασθένειας Tay-Sachs Eδάφιο ιαγνωστική χρήση των επιπέδων χοληστερόλης του αίµατος Eδάφιο Υπερχοληστερολαιµία και αθηροσκλήρωση Eδάφιο Κλινική ρύθµιση των επιπέδων χοληστερόλης Eδάφιο Ραχίτιδα και βιταµίνη D Eδάφιο Αντιβιοτικά που στοχεύουν τη DA γυράση Eδάφιο Ελαττωµατική επιδιόρθωση του DA και καρκίνος Eδάφιο Χορεία untigton Eδάφιο Ανίχνευση καρκινογόνων (δοκιµασία Ames) Eδάφιο Αντιβιοτικά ως αναστολείς της µεταγραφής Eδάφιο Λέµφωµα Burkitt και λευχαιµία των κυττάρων Β Eδάφιο Θαλασσαιµία Eδάφιο Αντιβιοτικά που αναστέλλουν τη σύνθεση πρωτεϊνών Eδάφιο ιφθερίτιδα Eδάφιο Παρατεταµένη ασιτία Eδάφιο ιαβήτης Eδάφιο Ρύθµιση του βάρους του σώµατος Eδάφιο Μεταβολικές επιδράσεις της αιθανόλης Eδάφιο 30.5 Αναβολικά στεροειδή Eδάφιο SERM και καρκίνος του µαστού Eδάφιο Αχρωµατοψία Eδάφιο Χρησιµοποίηση της καψαϊκίνης στην αντιµετώπιση του πόνου Eδάφιο MC και απόρριψη µοσχεύµατος Eδάφιο Καταστολείς του ανοσοποιητικού συστήµατος Εδάφιο Εµβόλιο κατά του AIDS Eδάφιο Νοσήµατα αυτοανοσίας Eδάφιο Ανοσοποιητικό σύστηµα και καρκίνος Eδάφιο Μυοσίνες και κώφωση Eδάφιο Κινησίνες και διαταραχές του νευρικού συστήµατος Υποκεφάλαιο 34.3 Ταξόλη Eδάφιο

14 Μοριακές πτυχές της εξελικτικής θεωρίας Tο εικονίδιο αυτό σηµατοδοτεί την αρχή πολλών συζητήσεων που τονίζουν οµοιότητες πρωτεϊνών ή άλλες γνώσεις σχετικές µε τις µοριακές πτυχές της εξελικτικής θεωρίας οι οποίες παρέχουν ένα πλαίσιο για να βοηθήσουν τους φοιτητές να οργανώσουν τη σχετική ύλη. ΤΟΜΟΣ Ι Γιατί αυτό το σύνολο των 20 αµινοξέων; Υποκεφάλαιο 3.1 Πολλά εξόνια κωδικεύουν δοµικές περιοχές πρωτεϊνών Eδάφιο Καταλυτικές τριάδες σε υδρολυτικά ένζυµα Eδάφιο Κύριες τάξεις ενζύµων που διασπούν πεπτίδια Eδάφιο Ενεργά κέντρα βασισµένα στον ψευδάργυρο στις ανθρακικές ανυδράσες Eδάφιο Ένας κοινός καταλυτικός πυρήνας στα περιοριστικά ένζυµα τύπου ΙΙ Eδάφιο οµικές περιοχές ΝΤΡάσης µε θηλιές Ρ Eδάφιο Εµβρυϊκή αιµοσφαιρίνη Eδάφιο Ένας κοινός καταλυτικός πυρήνας στις πρωτεϊνικές κινάσες Eδάφιο Γιατί θα µπορούσαν να διαφέρουν οι τύποι αίµατος στον άνθρωπο; Eδάφιο Εξελικτικά συγγενείς αντλίες ιόντων Υποκεφάλαιο 13.2 ΑΤΡάσες τύπου Ρ Eδάφιο Κασέτες δέσµευσης της ΑΤΡ Υποκεφάλαιο 13.3 Οικογένειες δευτερογενών µεταφορέων Υποκεφάλαιο 13.4 Υποµονάδες υποδοχέα ακετυλοχολίνης Eδάφιο Συγκρίσεις αλληλουχιών cda των διαύλων νατρίου Eδάφιο Οµολογίες διαύλων καλίου και νατρίου Eδάφιο Χρησιµοποίηση συγκρίσεων αλληλουχιών για να κατανοήσουµε τους διαύλους νατρίου και ασβεστίου Eδάφιο Εξέλιξη των µεταβολικών πορειών Eδάφιο Πώς ο ιός του σαρκώµατος Rous απέκτησε το ογκογονίδιό του Υποκεφάλαιο 15.5 Επαναλαµβανόµενα χαρακτηριστικά των πορειών µεταγωγής σήµατος Υποκεφάλαιο 15.6 Γιατί η γλυκόζη είναι σηµαντικό καύσιµο; Eδάφιο Μια κοινή θέση σύνδεσης στις αφυδρογονάσες Eδάφιο Η υπεροικογένεια των διευκολυντών της µεταφοράς Eδάφιο Ισοενζυµικές µορφές της γαλακτικής αφυδρογονάσης Eδάφιο Εξελικτικέή σχέση της γλυκόλυσης και της γλυκονεογένεσης Eδάφιο Αποκαρβοξυλίωση του α-κετογλουταρικού και του πυροσταφυλικού Eδάφιο Εξέλιξη της συνθετάσης του ηλεκτρυλο-coa Eδάφιο Ιστορία της εξέλιξης του κύκλου του κιτρικού οξέος Eδάφιο Ενδοσυµβιωτικές προελεύσεις των µιτοχονδρίων Eδάφιο ιατήρηση της δοµής του κυτοχρώµατος c Eδάφιο Κοινά γνωρίσµατα της συνθάσης της ΑΤΡ και των πρωτεϊνών G Eδάφιο Σχετιζόµενες αποσυζευκτικές πρωτεΐνες Eδάφιο Εξέλιξη των χλωροπλαστών Eδάφιο Εξελικτικές απαρχές της φωτοσύνθεσης Υποκεφάλαιο 19.6 Εξέλιξη της πορείας C 4 Eδάφιο Αυξανόµενη πολυπλοκότητα στη ρύθµιση της φωσφορυλάσης του γλυκογόνου Eδάφιο Η οικογένεια της α-αµυλάσης Eδάφιο Ένα επαναλαµβανόµενο µοτίβο στην ενεργοποίηση των καρβοξυλικών οµάδων Eδάφιο Οι συνθετάσες των πολυκετιδίων και των µη ριβοσωµατικών πεπτιδίων µοιάζουν µε τη συνθάση των λιπαρών οξέων Eδάφιο Προκαρυωτικά ισοδύναµα της πορείας της ουβικιτίνης και του πρωτεοσώµατος Eδάφιο Μια οικογένεια ενζύµων που εξαρτώνται από την πυριδοξάλη Eδάφιο Εξέλιξη του κύκλου της ουρίας Eδάφιο ΤΟΜΟΣ ΙΙ οµική περιοχή ΝΤΡάσης µε θηλιά Ρ στην αζωτάση Eδάφιο Επαναλαµβανόµενα βήµατα στη σύνθεση του πουρινικού δακτυλίου Eδάφιο Ριβονουκλεοτιδικές αναγωγάσες Eδάφιο 25.3 Αύξηση των επιπέδων του ουρικού στη διάρκεια της εξέλιξης των πρωτευόντων Eδάφιο Η υπεροικογένεια του κυτοχρώµατος Ρ450 Eδάφιο DA πολυµεράσες Eδάφιο Ελικάσες Eδάφιο Εξελικτικές συγγένειες των ανασυνδυασών και των τοποϊσο- µερασών Eδάφιο Οµοιότητες στη µεταγραφική µηχανή µεταξύ αρχαίων και ευκαρυωτικών Eδάφιο Εξέλιξη του µατίσµατος που καταλύεται από τα επανασυνδεοσώµατα Υποκεφάλαιο 28.4 Τάξεις των συνθετασών των αµινοακυλο-tra Eδάφιο Σύσταση του αρχέγονου ριβοσώµατος Eδάφιο Εξέλιξη των µοριακών µιµητικών ενώσεων Eδάφιο Μια οικογένεια πρωτεϊνών µε κοινές δοµικές περιοχές πρόσδεσης προσδέµατος Eδάφιο Ανεξάρτητη εξέλιξη των θέσεων πρόσδεσης DA των ρυθ- µιστικών πρωτεϊνών Eδάφιο Νησίδες GpG Eδάφιο Στοιχεία απόκρισης στον σίδηρο Eδάφιο Η οικογένεια υποδοχέων οσµογόνων µορίων Eδάφιο Εξέλιξη του mra των υποδοχέων της γεύσης Eδάφιο Εξέλιξη των φωτοϋποδοχέων Eδάφιο Η πτυχή της ανοσοσφαιρίνης Υποκεφάλαιο 33.2 Συγγένεια της ακτίνης µε την εξοκινάση και άλλες προκαρυωτικές πρωτεΐνες Eδάφιο Οι σωληνίνες στην οικογένεια ΝΤΡασών µε θηλιές Ρ Eδάφιο

15 Ευχαριστίες Υπάρχει µια παλιά παροιµία που λέει ότι ποτέ δεν µαθαίνεις πραγµατικά ένα θέµα έως ότου το διδάξεις. Τώρα ξέρουµε ότι µαθαίνεις ένα θέµα ακόµη καλύτερα όταν γράψεις για αυτό. Ετοιµάζοντας την πέµπτη έκδοση της Βιοχηµείας, µας δόθηκε µια θαυµάσια ευκαιρία να ενώσουµε την αγάπη µας για τη βιοχηµεία και τη διδασκαλία και να µοιραστού- µε τον ενθουσιασµό µας µε φοιτητές σε όλο τον κόσµο. Παρ όλα αυτά, το έργο ήταν δύσκολο διότι είχαν γίνει πολλές ενδιαφέρουσες ανακαλύψεις µετά τη δηµοσίευση της τέταρτης έκδοσης. Το ερώτηµα που συχνά αντιµετωπίσαµε ήταν: Ποια βιοχηµική γνώση αξίζει να έχουµε; Για να απαντήσουµε στο ερώτηµα αυτό χρειάστηκε µια προσπάθεια να κατανοήσουµε όσο το δυνατόν περισσότερο από το νέο υλικό και στη συνέχεια να αποφασίσουµε τί να περιλάβουµε και, ακόµη δυσκολότερο, τί να αποκλείσουµε. Εντούτοις, δεν αρχίσαµε από το µηδέν. Γράφοντας την πέµπτη έκδοση της Βιοχηµείας του Stryer, αισθανόµαστε και τυχεροί και τροµοκρατηµένοι. Τυχεροί, διότι είχαµε ως ση- µείο εκκίνησης το καλύτερο βιβλίο βιοχηµείας που γράφηκε ποτέ. Τροµοκρατηµένοι, διότι είχαµε ως σηµείο εκκίνησης το καλύτερο βιβλίο βιοχηµείας που γράφηκε ποτέ µε την πρόκληση να το βελτιώσουµε. Στον βαθµό που το επιτύχαµε, αυτό έγινε χάρη στη βοήθεια πολλών ανθρώπων. Οι ευχαριστίες απευθύνονται πρωτίστως και κυρίως στους φοιτητές µας στο Πανεπιστήµιο Johns opkins και στο Κολέγιο Carleton. Καµία λέξη δεν γράφηκε και καµία εικόνα δεν κατασκευάστηκε δίχως τη γνώση ότι έξυπνοι, αφοσιωµένοι φοιτητές θα εντόπιζαν αµέσως την όποια αοριστία και αµφισηµία. Ο ένας από εµάς (JMB) ευχαριστεί ειδικά τα µέλη του εργαστηρίου Berg τα οποία µε προθυµία ανέχθηκαν µια κατάσταση παραµέλησής τους για χρόνια, καθώς και τις απαιτήσεις για έλεγχο των προκαταρκτικών σχεδίων των εικονογραφήσεων όταν θα µπορούσαν να συζητούν µάλλον για την έρευνά τους. Ιδιαίτερες ευχαριστίες οφείλονται στην Dr. Barbara Amann και την Kathleen Kolish οι οποίες βοήθησαν στη διατήρηση κάποιας τάξης µέσα στο χάος. Ευχαριστούµε επίσης τους συναδέλφους µας στο Πανεπιστήµιο Johns opkins και στο Κολέγιο Carleton οι οποίοι µας υποστήριξαν, µας συµβούλευσαν, µας έδωσαν οδηγίες και απλώς µας ανέχθηκαν στη διάρκεια αυτής της κοπιαστικής δουλειάς. Ο ένας από εµάς (JLT) πήρε µια γενναιόδωρη επιχορήγηση από το Κολέγιο Carleton, χάρη στην οποία απαλλάχτηκε από µερικές από τις ακαδηµαϊκές υποχρεώσεις του και έτσι µπόρεσε να αφοσιωθεί περισσότερο στο βιβλίο. Είµαστε ευγνώµονες στους συναδέλφους µας σε όλο τον κόσµο οι οποίοι λειτούργησαν ως κριτές της νέας έκδοσης. Τα εύστοχα σχόλιά τους και οι υποδείξεις που µας έκαναν και η ενθάρρυνση που µας έδωσαν ήταν ανεκτίµητη βοήθεια σε µας προκειµένου να διατηρηθεί η εξαίρετη ποιότητα των προηγούµενων εκδόσεων του βιβλίου. Οι κριτές αυτοί είναι: Mark Alper, University of California at Berkeley L. Mario Amzel, Johns opkins University Paul Azari, Colorado State University Ruma Banerjee, University of ebraska Michael Barbush, Baker University Douglas Barrick, Johns opkins University Loran L. Bieber, Michigan State University Margaret Brosnan, University of ewfoundland Lukas K. Buehler, University of California at San Diego C. Allen Bush, University of Maryland, Baltimore County Tom Cech, oward ughes Medical Institute scar P. Chilson, Washington University Steven Clarke, University of California at Los Angeles Philip A. Cole, Johns opkins University School of Medicine Paul A. Craig, Rochester Institute of Technology David L. Daleke, Indiana University David Deamer, University of California at Santa Cruz Frank. Deis, Rutgers University Eric S. Eberhardt, Vassar College Duane C. Eichler, University of San Francisco School of Medicine Stephen. Ellis, Auburn University uran Ercal, University of Missouri at Rolla Gregg B. Fields, Florida Atlantic University Gregory J. Gatto, Jr., Johns opkins University ancy Counts Gerber, San Francisco State University Claiborne Glover III, University of Georgia E. M. Gregory, Virginia Polytechnic Institute and State University Mark Griep, University of ebraska at Lincoln ebe M. Guardiola-Diaz, Trinity College James R. eitz, Mississippi State University eville R. Kallenbach, ew York University arold Kasinsky, University of British Columbia Dan Kirschner, Boston College G. Barrie Kitto, University of Texas at Austin James F. Koerner, University of Minnesota John Koontz, University of Tennessee Gary R. Kunkel, Texas A&M University David. Lambeth, University of orth Dakota Timothy Logan, Florida State University Douglas D. McAbee, California State University at Long Beach William R. Marcotte, Jr., Clemson University Alan Mellors, University of Guelph Dudley G. Moon, Albany College of Pharmacy Kelley W. Moremen, University of Georgia

16 Scott apper, University of Saskatchewan Jeremy athans, Johns opkins University School of Medicine James W. Phillips, University of ealth Sciences Terry Platt, University of Rochester Medical Center Gary J. Quigley, unter College, City University of ew York Carl Rhodes, oward ughes Medical Institute Gale Rhodes, University of Southern Maine Mark Richter, University of Kansas Anthony S. Serianni, University of otre Dame Ann E. Shinnar, Barnard College Jessup M. Shively, Clemson University Roger D. Sloboda, Dartmouth College Carolyn M. Teschke, University of Connecticut Dean R. Tolan, Boston University Gordon Tollin, University of Arizona Jeffrey M. Voigt, Albany College of Pharmacy M. Gerard Waters, Princeton University Linette M. Watkins, Southwest Texas State University Gabriele Wienhausen, University of California at San Diego James D. Willett, George Mason University Gail R. Willsky, State University of ew York at Buffalo Dennis Winge, University of Utah Charles F. Yocum, University of Michigan Η εργασία µε τους συνεργάτες µας στον εκδοτικό οίκο W.. Freeman and Company ήταν µια θαυµάσια εµπειρία. Θα θέλαµε ειδικά να αναγνωρίσουµε τις προσπάθειες των παρακάτω ανθρώπων: Η επιµελήτρια Susan Moran συνέβαλε τα µέγιστα στην επιτυχία αυτού του έργου. Στη διάρκεια των εργασιών η Susan έγινε µια αφοσιωµένη φοιτήτρια βιοχηµείας. Η κατανόησή της για το πώς η ύλη, το κείµενο και οι εικόνες θα γίνονταν αντιληπτά από τους φοιτητές και η προσήλωσή της στην τελειότητα ήταν αληθινή έµπνευση. Η επιµελήτρια του έργου Georgia Lee adler διαχειρίστηκε τη ροή ολόκληρου του έργου από το χειρόγραφο έως το τελικό προϊόν µερικές φορές µε ένα «βελούδινο γάντι» και άλλες φορές πιο δυναµικά, αλλά πάντοτε αποτελεσµατικά. Η προσεκτική διορθώτρια του χειρογράφου Patricia Zimmerman αύξησε τη συνοχή και τη σαφήνεια του κειµένου. Οι σχεδιάστριες Vicki Tomaselli και Patricia McDermond παρήγαγαν το σχέδιο της διάταξης του βιβλίου ώστε να είναι οργανωτικά σαφές και αισθητικά ευχάριστο. Η ακούραστη αναζήτηση των δικών µας ερευνητών φωτογραφίας, της Vikii Wong και της Dena Betz, για τις όσο το δυνατόν καλύτερες φωτογραφίες, συνεισέφερε αποτελεσµατικά στη σαφήνεια και την ελκυστικότητα του κειµένου. Η Cecilia Varas, συντονίστρια εικονογράφησης, επιθεώρησε επιδέξια την απόδοση εκατοντάδων νέων εικονογραφήσεων και η Julia DeRosa, διευθύντρια παραγωγής, χειρίστηκε έξυπνα όλες τις δυσκολίες του προγραµµατισµού, της σύνθεσης και της υλοποίησης του έργου. Ο eil Clarke του Πανεπιστηµίου Johns opkins, η Sonia DiVittorio και ο Mark Santee καθοδήγησαν τις εργασίες των πολυµέσων που σχετίζονται µε το βιβλίο. Οι επιδεξιότητες του eil ως δασκάλου και η γνώση της δύναµης και των παγίδων των υπολογιστών, οι επιδεξιότητες της Sonia στη διόρθωση και στον συντονισµό, καθώς και η καλλιτεχνική της αίσθηση αλλά και η διαχείριση από τον Mark ενός έργου που άλλαζε συνεχώς, έκαναν τον δικτυότοπο ένα ισχυρό συµπλήρωµα του κειµένου και πολύ διασκεδαστικό να τον εξερευνάς. Θέλουµε επίσης να ευχαριστήσουµε αυτούς που ανέπτυξαν τα πολυµέσα, οι οποίοι µετασχηµάτισαν τα γραπτά σε κινούµενα σχέδια που υπάρχουν στην ιστοσελίδα µας. Για τις οµάδες των Conceptual Insights ευχαριστούµε τον ick McLeod, την Koreen Wykes, τον Dr. Roy Tasker, τον Robert Bleeker και τον David egarty του CADRE DESIG. Για τις τριδιάστατες µοριακές απεικονίσεις των Structural Insights ευχαριστούµε τον Timothy Driscoll (molvisions.com - 3D molecular visualization). Ο Daniel J. Davis του Πανεπιστηµίου του Αρκάνσας στο Fayettville ετοίµασε τα διαγωνίσµατα γνώσεων on line. Η εκδότρια Michelle Julet ήταν ο κύριος υποστηρικτής µας, ο αυστηρός εργοδότης µας και ο παρηγορητής µας. Αυτή µας έδινε το κουράγιο να συνεχίσουµε όταν ήµασταν κουρασµένοι, εξουθενωµένοι και αποθαρρυµένοι. Μαζί µε τη Michelle, οι ειδικοί του µάρκετινγκ John Britch και Carol Coffey µας εισήγαγαν στην επιχείρηση των εκδόσεων. Επίσης ευχαριστούµε τους ανθρώπους των πωλήσεων στην W.. Freeman and Company για τις εξαιρετικές προτάσεις τους και την έρευνα αγοράςø ιδιαίτερα ευχαριστούµε την αντιπρόεδρο πωλήσεων Marie Schappert και τους David Kennedy, Chris Spavins, Julie irshman, Cindi Weiss- Goldner, Kimberly Manzi, Connaught Colbert, Michele Merlo, Sandy Manly, και τον Mike Krotine. Ευχαριστούµε την Elizabeth Widdicombe, Πρόεδρο της W.. Freeman and Company, γιατί δεν έχασε ποτέ την πίστη της σε µας. Τελικά, το έργο δεν θα είχε πραγµατοποιηθεί δίχως την ανεξάντλητη υποστήριξη των οικογενειών µας ιδιαίτερα των συζύγων µας Wendie Berg και Alison Unger. Η υποµονή, η ενθάρρυνση και ο ενθουσιασµός τους έκαναν την προσπάθεια αυτή δυνατή. Επίσης ευχαριστούµε τα παιδιά µας, Alex, Corey και Monica Berg, και Janina και icholas Tymoczko, για την ανεκτικότητά τους και το καλό τους χιούµορ και για το ότι µας έδιναν διαρκώς τη σωστή οπτική γωνία για να κρίνουµε τί είναι σηµαντικό στη ζωή.

17 Συνοπτικά περιεχόµενα ΤΟΜΟΣ Ι ΕΝΟΤΗΤΑ I Ο ΜΟΡΙΑΚΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Κεφάλαιο 20 κύκλος του Calvin και η πορεία των φωσφορικών πεντοζών 619 Κεφάλαιο 21 Ο µεταβολισµός του γλυκογόνου 649 Κεφάλαιο 1 Πρελούδιο: βιοχηµεία και η επαναστατική καταγραφή γονιδιωµάτων ζώντων οργανισµών 3 Κεφάλαιο 2 Bιοχηµική εξέλιξη 21 Κεφάλαιο 22 Ο µεταβολισµός των λιπαρών οξέων 677 Κεφάλαιο 23 Ρυθµός αναπλήρωσης πρωτεϊνών και καταβολισµός αµινοξέων 713 Κεφάλαιο 3 οµή και λειτουργία των πρωτεϊνών 45 Κεφάλαιο 4 Eξερευνώντας τις πρωτεΐνες 83 ΤΟΜΟΣ ΙΙ Κεφάλαιο 5 DA, RA, και η ροή των γενετικών πληροφοριών 127 ΕΝΟΤΗΤΑ III Η ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΩΝ ΒΙΟΜΟΡΙΩΝ Κεφάλαιο 6 Eξερευνώντας τα γονίδια 157 Κεφάλαιο 7 Eξερευνώντας την εξέλιξη 189 Κεφάλαιο 8 Ένζυµα: Bασικές αρχές και κινητική 209 Κεφάλαιο 9 Στρατηγικές κατάλυσης 251 Κεφάλαιο 10 Στρατηγικές ρύθµισης: ένζυµα και αιµοσφαιρίνη 289 Κεφάλαιο 11 Yδατάνθρακες 329 Κεφάλαιο 12 Λιπίδια και κυτταρικές µεµβράνες 355 Κεφάλαιο 13 Mεµβρανικοί δίαυλοι και αντλίες 385 ΕΝΟΤΗΤΑ IΙ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ EΝΕΡΓΕΙΑΣ Κεφάλαιο 14 Mεταβολισµός: βασικές έννοιες και σχεδιασµός 417 Κεφάλαιο 24 Η βιοσύνθεση των αµινοξέων 749 Κεφάλαιο 25 Η βιοσύνθεση των νουκλεοτιδίων 781 Κεφάλαιο 26 Κεφάλαιο 27 Η βιοσύνθεση των µεµβρανικών λιπιδίων και των στεροειδών 807 Aντιγραφή, ανασυνδυασµός και επιδιόρθωση του DA 839 Κεφάλαιο 28 Σύνθεση και µάτισµα του RA 879 Κεφάλαιο 29 Σύνθεση πρωτεϊνών 913 Κεφάλαιο 30 Η ολοκλήρωση του µεταβολισµού 949 Κεφάλαιο 31 έλεγχος της γονιδιακής έκφρασης 975 ΕΝΟΤΗΤΑ IV Η ΑΠΟΚΡΙΣΗ ΣΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ Κεφάλαιο 32 Aισθητικά συστήµατα 1009 Κεφάλαιο 15 Πορείες µεταγωγής σήµατος: Eισαγωγή στον µεταβολισµό της πληροφόρησης 443 Κεφάλαιο 33 Tο ανοσοποιητικό σύστηµα 1037 Κεφάλαιο 34 Mοριακοί κινητήρες 1071 Κεφάλαιο 16 Γλυκόλυση και Γλυκονεογένεση 477 Κεφάλαιο 17 κύκλος του κιτρικού οξέος 521 Κεφάλαιο 18 ξειδωτική φωσφορυλίωση 549 Κεφάλαιο 19 ι φωτεινές αντιδράσεις της φωτοσύνθεσης 591 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ Π3 ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΕΝΩΣΕΩΝ Π7 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ Ε1 Π15

18 Αναλυτικά περιεχόµενα ΕΝΟΤΗΤΑ IΙΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 24 Η ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΩΝ ΒΙΟΜΟΡΙΩΝ Η βιοσύνθεση των αµινοξέων Σύνοψη της σύνθεσης των αµινοξέων 24.1 Καθήλωση αζώτου: µικροοργανισµοί χρησιµοποιούν ΑΤΡ και ένα ισχυρό αναγωγικό για να αναγάγουν το ατµοσφαιρικό άζωτο σε αµµωνία Τα αµινοξέα παράγονται από ενδιάµεσα του κύκλου του κιτρικού οξέος και άλλων κύριων πορειών Το σικιµικό και το χορισµικό είναι τα ενδιάµεσα στη βιοσύνθεση των αρωµατικών αµινοξέων Η συνθετάση της θρυπτοφάνης καταδεικνύει τον µηχανισµό διοχέτευσης υποστρώµατος στην ενζυµική κατάλυση Ο συµπαράγοντας σιδήρου-µολυβδαινίου της αζωτάσης δεσµεύει και ανάγει το ατµοσφαιρικό άζωτο Το ιόν αµµωνίου ενσωµατώνεται στα αµινοξέα διά µέσου του γλουταµινικού και της γλουταµίνης Υψηλά επίπεδα οµοκυστεΐνης συνδέονται µε αγγειακές νόσους Η βιοσύνθεση των αµινοξέων ρυθµίζεται µε επανατροφοδοτική αναστολή Οι διακλαδισµένες πορείες χρειάζονται σύνθετη ρύθµιση Η δραστικότητα της συνθετάσης της γλουταµίνης τροποποιείται από έναν ενζυµικό καταρράκτη Τα αµινοξέα είναι πρόδροµοι πολλών βιοµορίων Ο άνθρωπος µπορεί να συνθέτει αµινοξέα αλλά πρέπει να λαµβάνει τα υπόλοιπα από τις τροφές Ένα κοινό βήµα καθορίζει τη χειροµορφία όλων των αµινοξέων Για τον σχηµατισµό ασπαραγίνης από ασπαραγινικό χρειάζεται ένα αδενυλιωµένο ενδιάµεσο Το γλουταµινικό είναι το πρόδροµο µόριο της γλουταµίνης, της προλίνης και της αργινίνης Το γλουταθείο, ένα γ-γλουταµυλοπεπτίδιο, χρησιµεύει ως ρυθµιστικό µέσο σουλφυδρυλικών οµάδων και ως αντιοξειδωτικό Το µονοξείδιο του αζώτου, ένα βραχύβιο σηµατοδοτικό µόριο, σχηµατίζεται από αργινίνη Οι πορφυρίνες στα θηλαστικά συντίθενται από γλυκίνη και ηλεκτρυλοσυνένζυµο Α Σε µερικές κληρονοµικές διαταραχές του µεταβολισµού των πορφυρινών οι πορφυρίνες συσσωρεύονται 774 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 25 Η βιοσύνθεση των νουκλεοτιδίων Σύνοψη της βιοσύνθεσης νουκλεοτιδίων και ονοµατολογία Κατά τη de novo σύνθεση, ο πυριµιδινικός δακτύλιος συναρµολογείται από όξινο ανθρακικό, ασπαραγινικό και γλουταµίνη Το όξινο ανθρακικό και άλλες οξυγονωµένες ενώσεις του άνθρακα ενεργοποιούνται µε φωσφορυλίωση Η σερίνη, η κυστεΐνη και η γλυκίνη σχηµατίζονται από 3-φωσφογλυκερικό Το τετραϋδροφυλλικό έχει ενεργοποιηµένες µονοανθρακικές µονάδες διαφόρων οξειδωτικών καταστάσεων Η πλευρική αλυσίδα της γλουταµίνης µπορεί να υδρολυθεί για να παραγάγει αµµωνία Τα ενδιάµεσα µόρια µπορούν να µετακινούνται µεταξύ των ενεργών κέντρων µε διοχέτευση Η S-αδενοσυλοµεθειονίνη είναι ο κύριος δότης των µεθυλικών οµάδων Το οροτικό αποκτά έναν δακτύλιο ριβόζης από PRPP σχηµατίζοντας ένα πυριµιδινικό νουκλεοτίδιο και µετατρέπεται σε ουριδυλικό Η κυστεΐνη συντίθεται από σερίνη και οµοκυστεΐνη Τα µονο-, δι- και τριφωσφορικά νουκλεοτίδια είναι αλληλοµετατρέψιµα

19 xviii Αναλυτικά περιεχόµενα Η CTP σχηµατίζεται µε αµίνωση της UTP 786 δραµατική συνέπεια µεταλλάξεων ενός ενζύµου της πορείας περίσωσης Βάσεις πουρίνης µπορούν να συντεθούν de novo ή να ανακυκλωθούν από πορείες περίσωσης 786 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 26 Η βιοσύνθεση των µεµβρανικών λιπιδίων και των στεροειδών 807 is ι πορείες περίσωσης µειώνουν την ενδοκυτταρική δαπάνη ενέργειας Το σύστηµα του πουρινικού δακτυλίου συναρµολογείται στη φωσφορική ριβόζη Ο πουρινικός δακτύλιος συναρµολογείται µε διαδοχικά βήµατα ενεργοποίησης µε φωσφορυλίωση ακολουθούµενα από εκτοπίσεις Η ΑΜΡ και η GMP σχηµατίζονται από την ΙΜΡ Τα δεοξυριβονουκλεοτίδια συντίθενται µε την αναγωγή ριβονουκλεοτιδίων µέσω ενός µηχανισµού µε ενδιάµεση ελεύθερη ρίζα Το θυµιδυλικό σχηµατίζεται από τη µεθυλίωση του δεοξυουριδυλικού Η αναγωγάση του διυδροφυλλικού καταλύει την αναγέννηση του τετραϋδροφυλλικού, ενός φορέα µονοανθρακικών µονάδων Μερικά πολύτιµα αντικαρκινικά φάρµακα εµποδίζουν τη σύνθεση θυµιδυλικού Καθοριστικά βήµατα στη βιοσύνθεση νουκλεοτιδίων ρυθµίζονται από επανατροφοδοτική αναστολή Το AD, το FAD και το συνένζυµο Α σχηµατίζονται από ΑΤΡ ιαταραχές στον µεταβολισµό νουκλεοτιδίων µπορεί να προκαλέσουν παθολογικές καταστάσεις Στον άνθρωπο οι πουρίνες αποικοδοµούνται προς ουρικό Το σύνδροµο Lesch-yhan είναι µια 26.1 Το φωσφατιδικό είναι ένα κοινό ενδιάµεσο στη σύνθεση των φωσφολιπιδίων και των τριακυλογλυκερολών Η σύνθεση των φωσφολιπιδίων χρειάζεται ένα ενεργοποιηµένο ενδιάµεσο Τα πλασµαλογόνα και άλλα αιθερικά φωσφολιπίδια συντίθενται από φωσφορική διυδροξυακετόνη Τα σφιγγολιπίδια συντίθενται από κεραµίδιο ι γαγγλιοζίτες είναι σφιγγολιπίδια πλούσια σε υδατάνθρακες οι οποίοι περιέχουν όξινα σάκχαρα Τα σφιγγολιπίδια έχουν ποικιλία στη δοµή και τη λειτουργία των λιπιδίων Το σύνδροµο αναπνευστικής δυσφορίας και η νόσος Tay-Sachs είναι αποτέλεσµα της διαταραχής του µεταβολισµού των λιπιδίων Η χοληστερόλη συντίθεται από ακετυλοσυνένζυµο Α σε τρία στάδια Η σύνθεση του µεβαλονικού, το οποίο είναι ενεργοποιηµένο ως πυροφωσφορικό ισοπεντενύλιο, αρχίζει τη σύνθεση της χοληστερόλης Το σκουαλένιο (C 30 ) συντίθεται από έξι µόρια πυροφωσφορικού ισοπεντενυλίου (C 5 ) Το σκουαλένιο κυκλοποιείται για να σχηµατιστεί χοληστερόλη Η περίπλοκη ρύθµιση της βιοσύνθεσης της χοληστερόλης λαµβάνει χώρα σε αρκετά επίπεδα Οι λιποπρωτεΐνες µεταφέρουν χοληστερόλη και τριακυλογλυκερόλες σε κάθε σηµείο του οργανισµού Τα επίπεδα κάποιων λιποπρωτεϊνών στο αίµα µπορεί να εξυπηρετήσουν διαγνωστικούς σκοπούς Οι λιποπρωτεΐνες χαµηλής πυκνότητας παίζουν πρωτεύοντα ρόλο στον µεταβολισµό της χοληστερόλης Ο υποδοχέας LDL είναι µια διαµεµβρανική πρωτεΐνη που έχει πέντε διαφορετικές λειτουργικές περιοχές Η απουσία του υποδοχέα LDL οδηγεί σε υπερχοληστερολαιµία και αθηροσκλήρωση Η κλινική ρύθµιση των επιπέδων της χοληστερόλης µπορεί να γίνει κατανοητή σε βιοχηµικό επίπεδο 824

20 Αναλυτικά περιεχόµενα xix 26.4 Στα σηµαντικά παράγωγα της χοληστερόλης περιλαµβάνονται τα χολικά άλατα και οι στεροειδείς ορµόνες Η ονοµατολογία των στεροειδών ορµονών Τα στεροειδή υδροξυλιώνονται από τις µονοξυγονάσες του κυτοχρώµατος Ρ450 που χρησιµοποιούν ADP και Ο Το σύστηµα του κυτοχρώµατος Ρ450 είναι διαδεδοµένο και έχει προστατευτική λειτουργία Η πρεγνενολόνη, µια πρόδροµη ένωση για πολλά άλλα στεροειδή, σχηµατίζεται από τη χοληστερόλη µε διάσπαση της πλευρικής αλυσίδας της Η σύνθεση της προγεστερόνης και των κορτικοστεροειδών από την πρεγνενολόνη Η σύνθεση των ανδρογόνων και των οιστρογόνων από την πρεγνενολόνη Η βιταµίνη D προέρχεται από τη χοληστερόλη µε τη φωτολυτική διάσπαση των δακτυλίων Το πυροφωσφορικό ισοπεντενύλιο είναι µια πρόδροµη ένωση για µια µεγάλη ποικιλία βιοµορίων 832 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 27 Αντιγραφή, ανασυνδυασµός και επιδιόρθωση του DA To DA µπορεί να πάρει ποικίλες δοµικές µορφές Το A-DA είναι µια διπλή έλικα µε διαφορετικά χαρακτηριστικά από εκείνα του πιο διαδεδοµένου B-DA Η µεγάλη και η µικρή αύλακα περιέχουν οµάδες ειδικής αλληλουχίας που σχηµατίζουν δεσµούς υδρογόνου Μελέτες µεµονωµένων κρυστάλλων DA αποκάλυψαν τοπικές παραλλαγές στη δοµή του DA Το Z-DA είναι µια αριστερόστροφη διπλή έλικα στην οποία τα φωσφορικά στον σκελετό του µορίου σχηµατίζουν γραµµή ζιγκ-ζαγκ Οι DA πολυµεράσες χρειάζονται ένα εκµαγείο και έναν εκκινητή Όλες οι DA πολυµεράσες έχουν κοινά δοµικά χαρακτηριστικά ύο δεσµευµένα µεταλλικά ιόντα συµµετέχουν στην αντίδραση πολυµεράσης εξειδίκευση της αντιγραφής υπαγορεύεται από δεσµούς υδρογόνου και από τη συµπληρωµατικότητα του σχήµατος µεταξύ των βάσεων Πολλές πολυµεράσες διαβάζουν τις νέες βάσεις που προστίθενται και αφαιρούν τα λάθη Ο διαχωρισµός των κλώνων του DA χρειάζεται ειδικές ελικάσες και υδρόλυση ΑΤΡ Το δίκλωνο DA µπορεί να περιτυλίσσεται γύρω από τον εαυτό του σχηµατίζοντας υπερσπειρωµένες δοµές Ο αριθµός συνδέσεων του DA, µια τοπολογική ιδιότητα, προσδιορίζει τον βαθµό υπερσπείρωσης Η ελικοειδής στροφή και η υπερελικοειδής συστροφή συσχετίζονται µεταξύ τους µε τον αριθµό συνδέσεων Οι τοποϊσοµεράσες τύπου Ι χαλαρώνουν υπερσπειρωµένες δοµές Οι τοποϊσοµεράσες τύπου ΙΙ µπορούν να εισάγουν αρνητικά υπερσπειράµατα διά µέσου της σύζευξής τους µε υδρόλυση της ΑΤΡ Η αντιγραφή DA και των δύο κλώνων προχωρά γρήγορα από συγκεκριµένες θέσεις έναρξης Ένα µόριο εκκίνησης RA, που συντίθεται από την εκκινητάση, βοηθά την έναρξη της σύνθεσης του DA Ο ένας κλώνος του DA συντίθεται συνεχώς, ενώ ο άλλος συντίθεται κατά τµήµατα Η DA λιγάση συνδέει άκρα DA σε δίκλωνες περιοχές Η αντιγραφή του DA χρειάζεται πολυµεράσες υψηλής επεξεργασιµότητας Ο προηγούµενος και ο καθυστερών κλώνος συντίθενται µε συντονισµένο τρόπο Η σύνθεση του DA είναι πιο πολύπλοκη στα ευκαρυωτικά από ό,τι στα προκαρυωτικά Τα τελοµερή είναι µοναδικές δοµές στα άκρα των γραµµικών χρωµοσωµάτων Τα τελοµερή αντιγράφονται από την τελοµεράση, µια εξειδικευµένη πολυµεράση η οποία φέρει το δικό της εκµαγείο RA Μερικές φορές ανασυνδυάζονται µόρια δίκλωνου DA µε όµοιες αλληλουχίες Οι αντιδράσεις ανασυνδυασµού προχωρούν διά µέσου ενδιάµεσων συνδέσµων olliday Οι ανασυνδυάσες είναι εξελικτικά συγγενείς µε τις τοποϊσοµεράσες 864

ΘΕΜΑ: Ορισµός εξεταζοµένων µαθηµάτων στις κατατακτήριες εξετάσεις 2015-2016

ΘΕΜΑ: Ορισµός εξεταζοµένων µαθηµάτων στις κατατακτήριες εξετάσεις 2015-2016 Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Θ Ρ Α Κ Η Σ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥΠΟΛΗ 6 Ο χλµ AΛΕΞ/ΠΟΛΗΣ-ΜΑΚΡΗΣ 68100 ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΥΠΟΛΗ Τ Μ Η ΜΑ Ι Α Τ Ρ Ι Κ Η Σ Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ε Ι Α H E L L E N I C R E P U B L I

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Η κατάταξη γίνεται με εξετάσεις στα παρακάτω μαθήματα: Οι επιτυχόντες κατατάσσονται στα παρακάτω εξάμηνα ανά Κατηγορία πτυχιούχων

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Η κατάταξη γίνεται με εξετάσεις στα παρακάτω μαθήματα: Οι επιτυχόντες κατατάσσονται στα παρακάτω εξάμηνα ανά Κατηγορία πτυχιούχων ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Από το Τμήμα Ιατρικής ανακοινώνεται ότι για το ακαδημαϊκό έτος 2014-2015 στο Τμήμα Ιατρικής κατατάσσονται : Οι πτυχιούχου Πανεπιστημίου, Τ.Ε.Ι. ή ισοτίμων προς αυτά, Α.ΣΠΑΙ.Τ.Ε., της Ελλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Jeremy M. Berg. Johns Hopkins University School of Medicine. John L. Tymoczko. Carleton College. Lubert Stryer. Stanford University.

Jeremy M. Berg. Johns Hopkins University School of Medicine. John L. Tymoczko. Carleton College. Lubert Stryer. Stanford University. Jeremy M. Berg Johns opkins University School of Medicine John L. Tymoczko Carleton College Lubert Stryer Stanford University μπ Ã ª π Απόδοση στα ελληνικά: Αλέξης Αλετράς Θεώνη Βαλκανά Διονύσιος Δραΐνας

Διαβάστε περισσότερα

Προς Το Γραφείο Φοιτητικών Θεµάτων. Κοινοποίηση Τοµέα Μορφολογικό- Κλινικοεργαστηριακό Τοµέα Λειτουργικό- Κλινικοεργαστηριακό

Προς Το Γραφείο Φοιτητικών Θεµάτων. Κοινοποίηση Τοµέα Μορφολογικό- Κλινικοεργαστηριακό Τοµέα Λειτουργικό- Κλινικοεργαστηριακό ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Θ Ρ Α Κ Η Σ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥΠΟΛΗ 6 Ο χλµ AΛΕΞ/ΠΟΛΗΣ-ΜΑΚΡΗΣ 68100 ΑΛΕΞΑΝ ΡΟΥΠΟΛΗ Τ Μ Η ΜΑ Ι Α Τ Ρ Ι Κ Η Σ Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ε Ι Α H E L

Διαβάστε περισσότερα

BIOXHMEIA, TOMOΣ I ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ

BIOXHMEIA, TOMOΣ I ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ 2.1 ΒΑΣΙΚΑ ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΜΟΡΙΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΑΠΌ ΤΟΥΣ ΖΩΝΤΕΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ 2.2 Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ, ΠΟΙΚΙΛΟΜΟΡΦΙΑ, ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΠΙΕΣΗ 2.3 ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΙ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΕΊΝΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΑΜΙΝΟΞΕΩΝ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΑΜΙΝΟΞΕΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΑΚΙΚΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΑΜΙΝΟΞΕΩΝ Ανασκόπηση μεταβολισμού πρωτεϊνών & αμινοξέων Ιστοί ΤΡΟΦΗ Αλανίνη & Γλουταμίνη Αμινοξέα Κυκλοφορία Πρωτεΐνες Αμινοξέα Αποκαρβοξυλίωση Βιογενείς αμίνες (νευροδιαβιβαστές,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΤΡΟΦΗ Λίπη Πολυσακχαρίτες Γλυκόζη κι άλλα σάκχαρα Πρωτεΐνες Αμινοξέα Λιπαρά Οξέα Γλυκόλυση Πυροσταφυλικό Οξύ Ακέτυλο-oA Αλυσίδα μεταφοράς ηλεκτρονίων / Οξειδωτική φωσφορυλίωση

Διαβάστε περισσότερα

BIOXHMEIA, TOMOΣ I ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8: ΕΝΖΥΜΑ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΙΚΗ

BIOXHMEIA, TOMOΣ I ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8: ΕΝΖΥΜΑ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΙΚΗ BIOXHMEIA, TOMOΣ I ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8: ΕΝΖΥΜΑ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΙΚΗ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΛΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Παράδειγμα: η αναγωγή του αζώτου σε αμμωνία Ν 2 + 3Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την ορθή πρόταση: ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1. Το κωδικόνιο του mrna που κωδικοποιεί το αµινοξύ µεθειονίνη είναι α. 5 GUA

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός πρωτεϊνών και των αμινοξέων

Μεταβολισμός πρωτεϊνών και των αμινοξέων Μεταβολισμός πρωτεϊνών και των αμινοξέων Πρωτεΐνες Πολυσακχαρίτες Λίπη Γαλακτικό Γλυκόζη Αμινοξέα Πρωτεΐνες οργανισμού Δεξαμενή Αζώτου Πυροστα φυλικό Γλυκονεογένεση Γλυκόλυση Acetyl-CoA 6- φωσφορική Γλυκόζη

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής Δ. Μόσιαλος

Καθηγητής Δ. Μόσιαλος Μικροβιολογία-Ιολογία Επίκουρος Καθηγητής Καθηγητής Δ. Μόσιαλος Βιοενεργητική μικροβίων Βακτηριακή Γενετική Επισκόπηση Βακτηριοφάγων Προκαρυωτική ποικιλότητα (Βακτήρια) Προκαρυωτική ποικιλότητα (Αρχαία)

Διαβάστε περισσότερα

Τα χημικά στοιχεία που είναι επικρατέστερα στους οργανισμούς είναι: i..

Τα χημικά στοιχεία που είναι επικρατέστερα στους οργανισμούς είναι: i.. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «XHMIKH ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΚΥΤΤΑΡΟΥ» ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ 1. Όταν αναφερόμαστε στον όρο «Χημική Σύσταση του Κυττάρου», τί νομίζετε ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. α Α4. β Α5. β ΘΕΜΑ B B1. B2.

ΘΕΜΑ Α Α1. γ Α2. γ Α3. α Α4. β Α5. β ΘΕΜΑ B B1. B2. ΘΕΜΑ Α Α1. γ (το πριμόσωμα) Α2. γ (οι υποκινητές και οι μεταγραφικοί παράγοντες κάθε γονιδίου) Α3. α (μεταφέρει ένα συγκεκριμένο αμινοξύ στο ριβόσωμα) Α4. β (αποδιάταξη των δύο συμπληρωματικών αλυσίδων)

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτική ύλη µαθήµατος Βιοχηµεία Ι για τις κατατακτήριες εξετάσεις 2011 (για πτυχιούχους ΤΕΙ & ΑΕΙ)

Αναλυτική ύλη µαθήµατος Βιοχηµεία Ι για τις κατατακτήριες εξετάσεις 2011 (για πτυχιούχους ΤΕΙ & ΑΕΙ) Αναλυτική ύλη µαθήµατος Βιοχηµεία Ι για τις κατατακτήριες εξετάσεις 2011 (για πτυχιούχους ΤΕΙ & ΑΕΙ) Ο υποψήφιος για να επιτύχει στο µάθηµα θα πρέπει να γνωρίζει καλά τα παρακάτω: Ένζυµα: Καταλυτικοί µηχανισµοί

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου

Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου Τ. ΘΕΟΔΩΡΑ ΤΜΗΜΑ Β3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Ο όρος ενέργεια σημαίνει δυνατότητα παραγωγής έργου.

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Κεφάλαιο 3 ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί, εκτός από αυτούς από αυτούς που έχουν την ικανότητα να φωτοσυνθέτουν, εξασφαλίζουν ενέργεια διασπώντας τις θρεπτικές ουσιές που περιέχονται

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Χηµική Μεταβίβαση Σήµατος Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών 1 Η Επικοινωνία στα Ζωϊκά Κύτταρα 1. Δίκτυα εξωκυτταρικών και ενδοκυτταρικών

Διαβάστε περισσότερα

O Κύκλος του κιτρικού οξέος Ο κύκλος του Krebs O κύκλος των τρικαρβοξυλικών οξέων (TCA)

O Κύκλος του κιτρικού οξέος Ο κύκλος του Krebs O κύκλος των τρικαρβοξυλικών οξέων (TCA) O Κύκλος του κιτρικού οξέος Ο κύκλος του Krebs O κύκλος των τρικαρβοξυλικών οξέων (TCA) Ανασκόπηση μεταβολισμού υδατανθρακών ΗΠΑΡ Γλυκόζη ΤΡΟΦΗ Κυκλοφορία ΓΛΥΚΟΓΟΝΟ Γλυκόζη ΗΠΑΡ Κυτταρόπλασμα ΗΠΑΡ (Οξέωση)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Οι οργανισμοί εξασφαλίζουν ενέργεια, για τις διάφορες λειτουργίες τους, διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Όμως οι φωτοσυνθετικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1.Πώς οι κινητικές παράμετροι Κ m και K cat χρησιμεύουν για να συγκριθεί η ανακύκλωση διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

BΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ

BΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ BΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ 1. ΧΗΜΙΚΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ 2. BΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ Ι. ΑΤΟΜΑ ΚΑΙ ΜΟΡΙΑ ΙΙ. ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ ΙΙΙ. ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ ΣΤΑ ΚΥΤΤΑΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2012-2013

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 2012-2013 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ 0-03. ΕΝΟΤΗΤΑ : Χαρακτηριστικά των ζωντανών οργανισμών (απλή αναφορά). ΕΝΟΤΗΤΑ : Η Χημεία της ζωής. ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ, 5 9 (απλή αναφορά). ΤΟ ΝΕΡΟ ΚΑΙ Η ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ

3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται ενέργεια. Οι φυτικοί οργανισμοί μετατρέπουν την ηλιακή ενέργεια με τη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

BIOXHMEIA, TOMOΣ I ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ

BIOXHMEIA, TOMOΣ I ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ BIOXHMEIA, TOMOΣ I ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ - ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ 5.1 ΈΝΑ ΝΟΥΚΛΕΙΝΙΚΟ ΟΞΥ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΌ ΤΕΣΣΕΡΑ ΕΙΔΗ ΒΑΣΕΩΝ, ΠΟΥ ΠΡΟΣΔΕΝΟΝΤΑΙ ΣΕ ΈΝΑ ΚΟΡΜΟ ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΦΩΣΦΟΡΙΚΩΝ 5.2 ΈΝΑ ΖΕΥΓΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Τι γνωρίζετε για τους υδατάνθρακες;

ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Τι γνωρίζετε για τους υδατάνθρακες; 1 ΤΑ ΜΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Το κύτταρο αποτελείται από χηµικές ενώσεις, στις οποίες περιλαµβάνονται τα µικρά βιολογικά µόρια και τα βιολογικά µακροµόρια. Στα µικρά βιολογικά µόρια ανήκουν, τα ανόργανα στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2015-2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ 1)Πώς το φαινόμενο Bohr επηρεάζει την πρόσδεση οξυγόνου στην αιμοσφαιρίνη; Που συνδέονται τα ιόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ» ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ. 1. Να ορίσετε την έννοια της Βιοενεργητικής.

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ» ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ. 1. Να ορίσετε την έννοια της Βιοενεργητικής. ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ 3 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ «ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ» Α. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ 1. Να ορίσετε την έννοια της Βιοενεργητικής. 2. Πώς οι αυτότροφοι οργανισμοί εξασφαλίζουν την τροφή

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ - ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΥΚΛΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1.1 και 1.2 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ

ΟΛΛΙΝΤΖΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Κ Kάνιγγος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΟΛΛΙΝΤΖΑ 10, (5ος όροφ. Τηλ: 210-3300296-7. www.kollintzas.gr 1. Χημική σύσταση του κυττάρου. 2. Δομή και λειτουργία του κυττάρου. 3. Μεταβολισμός: βασικές αρχές,

Διαβάστε περισσότερα

Kυτταρική Bιολογία. Μιτοχόνδρια & Χλωροπλάστες - Τα Ενεργειακά Κέντρα των Ευκαρυωτικών Κυττάρων ΔIAΛEΞΕΙΣ 24 & 25 (27 /5/2016)

Kυτταρική Bιολογία. Μιτοχόνδρια & Χλωροπλάστες - Τα Ενεργειακά Κέντρα των Ευκαρυωτικών Κυττάρων ΔIAΛEΞΕΙΣ 24 & 25 (27 /5/2016) Kυτταρική Bιολογία ΔIAΛEΞΕΙΣ 24 & 25 (27 /5/2016) Μιτοχόνδρια & Χλωροπλάστες - Τα Ενεργειακά Κέντρα των Ευκαρυωτικών Κυττάρων Τα κύρια σημεία των διαλέξεων 24 & 25 Αποικοδόμηση & οξείδωση μακρομορίων,

Διαβάστε περισσότερα

σύγχρονο προπαρασκευή για Α.Ε.Ι. & Τ.Ε.Ι. & Group µαθητικό φροντιστήριο Γραβιάς 85 ΚΗΠΟΥΠΟΛΗ

σύγχρονο προπαρασκευή για Α.Ε.Ι. & Τ.Ε.Ι. & Group µαθητικό φροντιστήριο Γραβιάς 85 ΚΗΠΟΥΠΟΛΗ σύγχρονο Φάσµα & Group προπαρασκευή για Α.Ε.Ι. & Τ.Ε.Ι. µαθητικό φροντιστήριο Γραβιάς 85 ΚΗΠΟΥΠΟΛΗ 210 50 51 557 210 50 56 296 25ης Μαρτίου 111 ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ 210 50 20 990 210 50 27 990 25ης Μαρτίου 74 ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 3 Το θέμα που απασχολεί το κεφάλαιο σε όλη του την έκταση είναι ο μεταβολισμός και χωρίζεται σε τέσσερις υποκατηγορίες: 3.1)Ενέργεια και οργανισμοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. Μαντώ Κυριακού 2015 ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Μαντώ Κυριακού 2015 Ενεργειακό Στα βιολογικά συστήματα η διατήρηση της ενέργειας συμπεριλαμβάνει οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις παραγωγή ATP Οξείδωση: απομάκρυνση e από ένα υπόστρωμα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2. Copyright The McGraw-Hill Companies, Inc. 2011 Utopia Publishing, All rights reserved

Κεφάλαιο 2. Copyright The McGraw-Hill Companies, Inc. 2011 Utopia Publishing, All rights reserved Κεφάλαιο 2 1 Copyright The McGraw-Hill Companies, Inc. 2011 Utopia Publishing, All rights reserved ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΜΟΡΙΑΚΗ ΔΟΜΗ ΤΩΝ ΖΩΝΤΑΝΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ «Οργανική» ένωση αναφέρεται σε ενώσεις του C Συμμετέχουν

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη Βιολογίας Κεφάλαιο 3

Περίληψη Βιολογίας Κεφάλαιο 3 Περίληψη Βιολογίας Κεφάλαιο 3 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Η σημασία της ενέργειας στους οργανισμούς. Η ενέργεια είναι ένας παράγοντας σημαντικός για τους οργανισμούς γιατί όλες οι λειτουργίες τους απαιτούν

Διαβάστε περισσότερα

Βιοχημεία. Jeremy M. Berg John L. Tymoczko Lubert Stryer ΕΒΔΟΜΗ ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΚΔΟΣΗ. με τη συνεργασία του Gregory J. Gatto, Jr.

Βιοχημεία. Jeremy M. Berg John L. Tymoczko Lubert Stryer ΕΒΔΟΜΗ ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΚΔΟΣΗ. με τη συνεργασία του Gregory J. Gatto, Jr. ΕΒΔΟΜΗ ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΚΔΟΣΗ Βιοχημεία Jeremy M. Berg John L. Tymoczko Lubert Stryer με τη συνεργασία του Gregory J. Gatto, Jr. Απόδοση στα ελληνικά Διονύσης Δραΐνας, Ευστάθιος Χατζηλουκάς, Γεώργιος Κ. Παπαδόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Παραδόσεις του μαθήματος γενικής παιδείας (Β λυκείου) Επιμέλεια: ΑΡΓΥΡΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Βιολόγος M.Sc. Καθηγητής 3 ου λυκ.

ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Παραδόσεις του μαθήματος γενικής παιδείας (Β λυκείου) Επιμέλεια: ΑΡΓΥΡΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Βιολόγος M.Sc. Καθηγητής 3 ου λυκ. ΒΙΟΛΟΓΙΑ Παραδόσεις του μαθήματος γενικής παιδείας (Β λυκείου) Επιμέλεια: ΑΡΓΥΡΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Βιολόγος M.Sc. Καθηγητής 3 ου λυκ. Ηλιούπολης Κεφάλαιο 1ο ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΑΚΡΟΜΟΡΙΑ Η ΙΕΡΑΡΧΙΑ ΤΩΝ ΒΙΟΜΟΡΙΩΝ ΠΡΟΔΡΟΜΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΤΡΟΦΗ Λίπη Πολυσακχαρίτες Γλυκόζη κι άλλα σάκχαρα Πρωτεΐνες Αμινοξέα Λιπαρά Οξέα Γλυκόλυση Πυροσταφυλικό Οξύ Ακέτυλο-CoA Αναπνευστική Αλυσίδα μεταφοράς ηλεκτρονίων / Οξειδωτική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 2 ΙΟΥΝΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ 1ο Α. Για τις ημιτελείς προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η τροφή αποτελείται και από ουσίες μεγάλου μοριακού βάρους (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, νουκλεϊνικά οξέα). Οι ουσίες αυτές διασπώνται (πέψη) σε απλούστερες (αμινοξέα, απλά σάκχαρα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 1ο Ζωολογία Δ. Ματθόπουλος 1 ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ Από έδρας Δ. Ματθόπουλος Ζωολογία Δ. Ματθόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία. Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου :

Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία. Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου : Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων ΤΕΙ Αθήνας Εαρινό Εξάμηνο 2006 2007 a 1 η Εξέταση στην Βιοχημεία Ονοματεπώνυμο : Τυπικό εξάμηνο : Αριθμός Μητρώου : 1. Στο παρακάτω διάγραμμα του κύκλου του Krebs να σημειωθούν

Διαβάστε περισσότερα

KΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Χημική σύσταση του κυττάρου. Να απαντήσετε σε καθεμιά από τις παρακάτω ερωτήσεις με μια πρόταση:

KΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Χημική σύσταση του κυττάρου. Να απαντήσετε σε καθεμιά από τις παρακάτω ερωτήσεις με μια πρόταση: KΕΦΑΛΑΙΟ 1ο Χημική σύσταση του κυττάρου Ενότητα 1.1: Χημεία της ζωής Ενότητα 2.1: Μακρομόρια Να απαντήσετε σε καθεμιά από τις παρακάτω ερωτήσεις με μια πρόταση: 1. Για ποιο λόγο θεωρείται αναγκαία η σταθερότητα

Διαβάστε περισσότερα

Οι δευτερογενείς µεταβολίτες

Οι δευτερογενείς µεταβολίτες Οι δευτερογενείς µεταβολίτες Είναιταπροϊόνταδευτερογενούςµεταβολισµού. Μερικοί γνωστοί δευτερογενείς µεταβολίτες είναι η µορφίνη, ήκαφεΐνη, το καουτσούκ κ.ά. Ο ρόλος τους φαίνεται να είναι οικολογικής

Διαβάστε περισσότερα

1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ)

1. Να οξειδωθούν και να παράγουν ενέργεια. (ΚΑΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ) Θάνος Α. Β1 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Όλοι οι οργανισμοί προκειμένου να επιβιώσουν και να επιτελέσουν τις λειτουργίες τους χρειάζονται ενέργεια. Οι φυτικοί οργανισμοί μετατρέπουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΨΗ & ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ (ΣΑΚΧΑΡΩΝ) ΓΛΥΚΟΛΥΣΗ Ι

ΠΕΨΗ & ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ (ΣΑΚΧΑΡΩΝ) ΓΛΥΚΟΛΥΣΗ Ι ΠΕΨΗ & ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ (ΣΑΚΧΑΡΩΝ) ΓΛΥΚΟΛΥΣΗ Ι Σύνοψη: Πέψη, αποικοδόμηση & μεταβολισμός υδατανθράκων Δομή & βιολογική σημασία της γλυκόζης Δομή υδατανθρακών τροφής Πέψη υδατανθρακών τροφής Αμυλάση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ: Η επιστήμη της ζωής

ΒΙΟΛΟΓΙΑ: Η επιστήμη της ζωής Τμήμα Βιολογικών Επιστημών http://www.ucy.ac.cy/goto/biosci/el-gr/home.aspx ΒΙΟΛΟΓΙΑ: Η επιστήμη της ζωής Μελετά ό,τι έχει σχέση με τους ζωντανούς οργανισμούς στον πλανήτη μας, από το μικροσκοπικό επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α

γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α γ ρ α π τ ή ε ξ έ τ α σ η σ τ ο μ ά θ η μ α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ' ΛΥΚΕΙΟΥ Τάξη: Γ Λυκείου Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Θ Ε Μ Α Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση: Α1. Στην τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Βασικοί μηχανισμοί προσαρμογής

Βασικοί μηχανισμοί προσαρμογής ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ 23-24, 18/4/2016 Π.Παπαζαφείρη Βασικοί μηχανισμοί προσαρμογής Προσαρμογή σε μοριακό και γονιδιακό επίπεδο Επίπεδα ελέγχου 1. Πρωτεïνική δράση 2. Πρωτεïνοσύνθεση 3. Ρύθμιση της

Διαβάστε περισσότερα

Η οδός των φωσφορικών πεντοζών

Η οδός των φωσφορικών πεντοζών Η οδός των φωσφορικών πεντοζών Η οδός των φωσφορικών πεντοζών Ανασκόπηση μεταβολισμού υδατανθρακών ΗΠΑΡ Γλυκόζη ΤΡΟΦΗ Κυκλοφορία ΓΛΥΚΟΓΟΝΟ Γλυκόζη ΗΠΑΡ Κυτταρόπλασμα ΗΠΑΡ (Οξέωση) NADH CO 2 ΟΞΕΙΔ. ΦΩΣΦ.

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΘΕΜΑ 1 Ο. 3. Το DNA των μιτοχονδρίων έχει μεγαλύτερο μήκος από αυτό των χλωροπλαστών.

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΘΕΜΑ 1 Ο. 3. Το DNA των μιτοχονδρίων έχει μεγαλύτερο μήκος από αυτό των χλωροπλαστών. ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΤΜΗΜΑ: ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις 1-5 και δίπλα του τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή Λάθος, αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας. Β. Γιώργος. Εισαγωγή 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ. Μεταφορά ενέργειας στα κύτταρα

Εργασία Βιολογίας. Β. Γιώργος. Εισαγωγή 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ. Μεταφορά ενέργειας στα κύτταρα Εργασία Βιολογίας Β. Γιώργος Εισαγωγή Η ενεργεια εχει πολυ μεγαλη σημασια για εναν οργανισμο, γιατι για να κανει οτιδηποτε ενας οργανισμος ειναι απαραιτητη. Ειναι απαραιτητη ακομη και οταν δεν κανουμε

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα ιάλεξης ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ - ΕΝΖΥΜΑ ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ. ιαχωρισµός Αµινοξέων

Θέµατα ιάλεξης ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ - ΕΝΖΥΜΑ ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ. ιαχωρισµός Αµινοξέων MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ - ΕΝΖΥΜΑ Θέµατα ιάλεξης οµή, αριθµός και διαχωρισµός των αµινοξέων Ένωση αµινοξέων µε τον πεπτιδικό δεσµό

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή.

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική αναπνοή. 5ο ΓΕΛ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ Μ. ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ 2/4/2014 Β 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί..σελίδα 2 3.2 Ένζυμα βιολογικοί καταλύτες...σελίδα 4 3.3 Φωτοσύνθεση..σελίδα 5 3.4 Κυτταρική

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας. Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου

Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας. Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου Εργασία για το μάθημα της Βιολογίας Περίληψη πάνω στο κεφάλαιο 3 του σχολικού βιβλίου Στο 3 ο κεφάλαιο του βιβλίου η συγγραφική ομάδα πραγματεύεται την ενέργεια και την σχέση που έχει αυτή με τους οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

Για εισαγωγή στο Τμήμα Ιατρικής

Για εισαγωγή στο Τμήμα Ιατρικής Τμήμα Ιατρικής Της Σχολής Επιστημών Υγείας Του Α.Π.Θ. Οδηγός Κατατακτηρίων Εξετάσεων Για εισαγωγή στο Τμήμα Ιατρικής Ακαδημαϊκού έτους 2015-2016 1 Γενικές Οδηγίες Σύμφωνα με το Νόμο 4218/2013 και την Υπουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΑ (C, H, N, O) 96% ΜΙΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΑ (πχ. Na, K, P, Ca, Mg) 4% ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ (Fe, I) 0,01%

ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΑ (C, H, N, O) 96% ΜΙΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΑ (πχ. Na, K, P, Ca, Mg) 4% ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ (Fe, I) 0,01% ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΜΑΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΑ (C, H, N, O) 96% ΜΙΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΑ (πχ. Na, K, P, Ca, Mg) 4% ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ (Fe, I) 0,01% Ο άνθρακας, το υδρογόνο, το οξυγόνο και το άζωτο συμμετέχουν, σε σημαντικό βαθμό, στη

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της

Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της ΚΕΦ. 2 ο ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ Ποιες είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές μεταξύ της αντιγραφής και της μεταγραφής; Διαφορές Αντιγραφή Μεταγραφή 1. Διατηρείται και μεταβιβάζεται η 1. Μεταβιβάζεται η γενετική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. (Γενετικό γονιδιακής έκφρασης) Μαντώ Κυριακού 2015

ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ. (Γενετικό γονιδιακής έκφρασης) Μαντώ Κυριακού 2015 ΓΕΝΙΚΗ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ (Γενετικό υλικό των βακτηρίων ρύθμιση της γονιδιακής έκφρασης) Μαντώ Κυριακού 2015 Γενετικό υλικό των βακτηρίων Αποτελείται από ένα μόριο DNA σε υπερελιγμένη μορφή και τα άκρα του

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Δημήτρης Η. Β 1 25.3.14 3 Ο Κεφάλαιο 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Η ενέργεια έχει κεντρική σημασία για έναν οργανισμό, γιατί ό,τι και να κάνουμε χρειαζόμαστε ενέργεια. Ο κλάδος της βιολογίας που ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ 1 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΟΛΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ

ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ 1 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΟΛΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ 1 ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΒΟΛΟΥ 2010-11 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ 1. Τι είναι η Βιοχημεία και με ποιες ενώσεις ασχολείται. 2. Πόσα και ποια στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Π Ο Λ Λ Α Π Λ Η Σ Ε Π Ι Λ Ο Γ Η Σ ΝΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΗ ΣΩΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Π Ο Λ Λ Α Π Λ Η Σ Ε Π Ι Λ Ο Γ Η Σ ΝΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΗ ΣΩΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Π Ο Λ Λ Α Π Λ Η Σ Ε Π Ι Λ Ο Γ Η Σ ΝΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΗ ΣΩΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ 1. Η ποσότητα του DNΑ α. είναι ίδια σε όλους τους απλοειδείς οργανισµούς β. είναι σταθερή σε όλους τους διπλοειδείς οργανισµούς

Διαβάστε περισσότερα

Κυτταρική Βιολογία. Ενότητα 10 : Τα μιτοχόνδρια και οι χλωροπλάστες ως τα ενεργειακά κέντρα των ευκαρυωτικών κυττάρων

Κυτταρική Βιολογία. Ενότητα 10 : Τα μιτοχόνδρια και οι χλωροπλάστες ως τα ενεργειακά κέντρα των ευκαρυωτικών κυττάρων ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Κυτταρική Βιολογία Ενότητα 10 : Τα μιτοχόνδρια και οι χλωροπλάστες ως τα ενεργειακά κέντρα των ευκαρυωτικών κυττάρων Παναγιωτίδης Χρήστος

Διαβάστε περισσότερα

Εξερευνώντας την Εξέλιξη Κεφάλαιο 7

Εξερευνώντας την Εξέλιξη Κεφάλαιο 7 Εξερευνώντας την Εξέλιξη Κεφάλαιο 7 Εξερευνώντας την Εξέλιξη Σχέση μεταξύ αλληλουχίας αμινοξέων, δομής και λειτουργίας πρωτεϊνών Καταγωγή από έναν κοινό πρόγονο Εξελικτική Συγγένεια/Προέλευση Δύο ομάδες

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. Ημερομηνία: Κυριακή 23 Οκτωβρίου 2016 Διάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. Ημερομηνία: Κυριακή 23 Οκτωβρίου 2016 Διάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΘΕΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Ημερομηνία: Κυριακή 23 Οκτωβρίου 2016 Διάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Στις ημιτελείς προτάσεις Α1 Α4 να γράψετε στο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ (ΕΚΠΑ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ.ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Θέματα 1. Ποια είναι η δομή και τα βασικά χαρακτηριστικά των λιπαρών οξέων 2. Πώς απομακρύνονται

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη, 27 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Τρίτη, 27 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Τρίτη, 27 Μαΐου 2008 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1o Να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Κυτταρική αναπνοή: Ο διαχειριστής της ενέργειας και των σκελετών άνθρακα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Κυτταρική αναπνοή: Ο διαχειριστής της ενέργειας και των σκελετών άνθρακα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Κυτταρική αναπνοή: Ο διαχειριστής της ενέργειας και των σκελετών άνθρακα Η πορεία σχηματισμού του αμύλου στους χλωροπλάστες και της σακχαρόζης στο κυτταρόπλασμα Η πορεία σχηματισμού του αμύλου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: 3 η ΤΑΞΗ ΕΠΑ.Λ. (Β ΟΜΑ Α) ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΙΙ Ηµεροµηνία: Παρασκευή 19 Απριλίου 2015 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΘΕΜΑ Α Α1-β, Α2-γ, Α3-γ, Α4-α, Α5-α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Β Β1. α. Με τη µέθοδο της επιλογής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο...2 I. Εφαρµογές της βιοτεχνολογίας στην ιατρική...2 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ...7 ΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΕΤΕ ΤΑ ΚΕΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΛΕΞΗ...

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο...2 I. Εφαρµογές της βιοτεχνολογίας στην ιατρική...2 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ...7 ΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΕΤΕ ΤΑ ΚΕΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΛΕΞΗ... ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο...2 I. Εφαρµογές της βιοτεχνολογίας στην ιατρική...2 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ...7 ΝΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΕΤΕ ΤΑ ΚΕΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΛΕΞΗ...10 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ο I. Εφαρµογές της βιοτεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ÁÎÉÁ ÅÊÐÁÉÄÅÕÔÉÊÏÓ ÏÌÉËÏÓ

ÁÎÉÁ ÅÊÐÁÉÄÅÕÔÉÊÏÓ ÏÌÉËÏÓ ΘΕΜΑ Α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) 27 ΜΑΪΟΥ 2016 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και, δίπλα,

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γενικής Παιδείας Β Λυκείου

Βιολογία Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Απρίλιος Μάιος 12 Βιολογία Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Βιολογία Γενικής Παιδείας Β Λυκείου (Ερωτήσεις που παρουσιάζουν ενδιαφέρον) 1. Τι είναι τα βιομόρια και ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά τους; Βιομόρια

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ÏÅÖÅ 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΜΑ 1 ο Α. 1 - Γ 2 - Β 3-4 - Γ 5 - Β. 1 - Σ 2 - Λ 3 - Λ 4 - Λ 5 - Σ ΘΕΜΑ 2 ο ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1. Κάθε είδος αντισώµατος που αναγνωρίζει έναν αντιγονικό καθοριστή παράγεται

Διαβάστε περισσότερα

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που

3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που 3.1 Ενέργεια και οργανισμοί Όλοι οι οργανισμοί με εξαίρεση τους φωτοσυνθετικούς εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια διασπώντας θρεπτικές ουσίες που περιέχονται στην τροφή τους. Αντίθετα οι φωτοσυνθετικοί,

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Διατήρηση και συνέχεια της ζωής

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Διατήρηση και συνέχεια της ζωής ΚΕΑΛΑΙΟ 5 ιατήρηση και συνέχεια της ζωής 5.2 H ροή της γενετικής πληροφορίας 3 Πώς βρέθηκε η δομή του DNA στο χώρο; Η ανακάλυψη της δομής του DNA πραγματοποιήθηκε το 1953 από τους Watson και Crick. Από

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 02/12/2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 02/12/2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΣΙΜΙΣΚΗ &ΚΑΡΟΛΟΥ ΝΤΗΛ ΓΩΝΙΑ THΛ: 270727 222594 ΑΡΤΑΚΗΣ 12 - Κ. ΤΟΥΜΠΑ THΛ: 919113 949422 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 02/12/2012 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη

Διαβάστε περισσότερα

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Οξείδωση της γλυκόζης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Καταβολισµός ή ανοµοίωση» C 6 H 12 O+6O 2 +6H 2 O 12H 2 O+6CO 2 +686 Kcal/mol Πηγές ενέργειας κατά την

Διαβάστε περισσότερα

Η ζητούμενη σειρά έχει ως εξής: αδενίνη < νουκλεοτίδιο < νουκλεόσωμα < γονίδιο < χρωματίδα < χρωμόσωμα < γονιδίωμα.

Η ζητούμενη σειρά έχει ως εξής: αδενίνη < νουκλεοτίδιο < νουκλεόσωμα < γονίδιο < χρωματίδα < χρωμόσωμα < γονιδίωμα. ΚΕΦ. 1 ο ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ 1. Να κατατάξετε σε σειρά αυξανόμενου μεγέθους τις παρακάτω έννοιες που σχετίζονται με το γενετικό υλικό των οργανισμών: νουκλεόσωμα, χρωμόσωμα, αδενίνη, νουκλεοτίδιο, γονίδιο

Διαβάστε περισσότερα

Ο κύκλος κιτρικού οξέος (ΚΚΟ) ή τρικαρβοξυλικου οξέος ή Krebs

Ο κύκλος κιτρικού οξέος (ΚΚΟ) ή τρικαρβοξυλικου οξέος ή Krebs Ο κύκλος κιτρικού οξέος (ΚΚΟ) ή τρικαρβοξυλικου οξέος ή Krebs ΜΙΤΟΧΟΝΔΡΙΑ στην Μήτρα Τα περισσότερα μόρια εισέρχονται στον κύκλο ως ακετυλοσυνένζυμο Α (ενεργοποιημένο μόριο) τελική κοινή πορεία για την

Διαβάστε περισσότερα

11.1. Αποικοδόμηση των αμινοξέων Πρωτεολυτικά ένζυμα

11.1. Αποικοδόμηση των αμινοξέων Πρωτεολυτικά ένζυμα Μ ε τ α β ο λ ι σ μ ό ς των π ρ ω τ ε ϊ ν ώ ν 11.1. Αποικοδόμηση των αμινοξέων Όπως ήδη γνωρίζουμε, οι πρωτεΐνες δομούνται από αμινοξέα. Οι περισσότερες πρωτεΐνες του οργανισμού συνεχώς συντίθενται (πρωτεϊνοσύνθεση)

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών

Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή. Κεφάλαιο 2: Η Βιολογία των Ιών Κεφάλαιο 1: Εισαγωγή 1.1 Μικροοργανισμοί, Μικροβιολογία και Μικροβιολόγοι... 19 1.1.1 Μικροοργανισμοί... 19 1.1.2 Μικροβιολογία... 20 1.1.3 Μικροβιολόγοι... 21 1.2 Σύντομη Ιστορική Εξέλιξη της Μικροβιολογίας...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 4 Ο, 7 Ο, 8 Ο, 9 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 4 Ο, 7 Ο, 8 Ο, 9 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 4 Ο, 7 Ο, 8 Ο, 9 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ 1. Η μεταφορά ανθρώπινου γονιδίου σε βακτήριο δίνει διαφορετικό προϊόν μεταγραφής και μετάφρασης, ενώ σε μύκητες μεταγράφεται κανονικά αλλά το προϊόν μετάφρασης εμφανίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΓΩΝΙΕΣ φ, ψ ΚΑΙ ΕΠΙΤΡΕΠΤΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟΛΥΠΕΠΤΙΔΙΚΗΣ ΑΛΥΣΙΔΑΣ

ΓΩΝΙΕΣ φ, ψ ΚΑΙ ΕΠΙΤΡΕΠΤΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟΛΥΠΕΠΤΙΔΙΚΗΣ ΑΛΥΣΙΔΑΣ ΓΩΝΙΕΣ φ, ψ ΚΑΙ ΕΠΙΤΡΕΠΤΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟΛΥΠΕΠΤΙΔΙΚΗΣ ΑΛΥΣΙΔΑΣ ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΓΩΝΙΑΣ φ φ Ccarbonyl n Ccarbonyl n N Cα n Ccarbonyl n-1 Cα n N φ Ccarbonyl n-1 ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΓΩΝΙΑΣ ψ φ ψ Ccarbonyl n N (Ca

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. δ 2. β 3. γ 4. γ 5. β Β. Ερωτήσεις σωστού λάθους 1. Λάθος 2. Σωστό 3. Λάθος 4. Λάθος 5. Σωστό ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Βιολογικές Επιστήμες Βιολογία Γεωπονία Ιατρική κ.α. Βιοχημεία. Οργανική Χημεία. Φυσικές Επιστήμες Φυσική Μαθηματικά

Οργανική Χημεία. Βιολογικές Επιστήμες Βιολογία Γεωπονία Ιατρική κ.α. Βιοχημεία. Οργανική Χημεία. Φυσικές Επιστήμες Φυσική Μαθηματικά Πέτρος Ταραντίλης Αναπληρωτής Καθηγητής Εργαστήριο Χημείας, Τμήμα Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής του Ανθρώπου Ιερά Οδός 75, 118 55 Αθήνα, e-mail: ptara@aua.gr, Τηλ.: 210 529 4262, Fax: 210 529 4265 Βιοχημεία

Διαβάστε περισσότερα

Το κύριο όργανο αποικοδόμησης των αμινοξέων είναι το ήπαρ, όπου είναι δυνατόν το άζωτο να απεκκριθεί με την μορφή ουρίας

Το κύριο όργανο αποικοδόμησης των αμινοξέων είναι το ήπαρ, όπου είναι δυνατόν το άζωτο να απεκκριθεί με την μορφή ουρίας Το κύριο όργανο αποικοδόμησης των αμινοξέων είναι το ήπαρ, όπου είναι δυνατόν το άζωτο να απεκκριθεί με την μορφή ουρίας Αντίδραση τρανσαμίνωσης Η μεταφορά της α-αμινομάδας καταλύεται από τις αμινομεταφοράσες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1 ΚΑΙ 2

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1 ΚΑΙ 2 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ 1 ΚΑΙ 2 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Το

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 29 Σύνθεση πρωτεϊνών

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 29 Σύνθεση πρωτεϊνών ΚΕΦΑΛΑΙΟ 29 Σύνθεση πρωτεϊνών Αφού είδαμε πως το DNA αντιγράφεται και μεταγράφεται, τώρα θα εξετάσουμε τη διαδικασία με την παράγονται οι πρωτεϊνες Στην ουσία θα πρέπει να συνδυαστεί ο κώδικας δύο βιβλιοθηκών,

Διαβάστε περισσότερα

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών μορίων Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών 3 ου Εξαμήνου Δ. Μπουράνης, Σ. Χωριανοπούλου 1 Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ηµεροµηνία: Παρασκευή 25 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΨΗ & ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ

ΠΕΨΗ & ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΠΕΨΗ & ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ Αποικοδόμηση πρωτεϊνών αμινοξέων και ο κύκλος της ουρίας Η αποικοδόμηση των πρωτεϊνών της τροφής (πέψη) ή του σώματος (πρωτεόλυση) παράγει αμινοξέα. Τα αμινοξέα δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαια 8 ο Ένζυμα και κατάλυση

Κεφάλαια 8 ο Ένζυμα και κατάλυση Κεφάλαια 8 ο Ένζυμα και κατάλυση Τα ένζυμα είναι βιομόρια που μεσολαβούν στους χημικούς μετασχηματισμούς και στη μετατροπή της ενέργειας Κύρια χαρακτηριστικά τους η ισχύς και η εξειδίκευση Πλέον θα τα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Λ. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Λιπαρά οξέα, εστέρες Λευκοτριένια, προσταγλαδίνες Πολυαιθέρες, μακρολίδια

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Λ. ΖΩΓΡΑΦΟΣ. Λιπαρά οξέα, εστέρες Λευκοτριένια, προσταγλαδίνες Πολυαιθέρες, μακρολίδια ΧΗΜΕΙΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ-ΓΕΝΙΚΑ ΦΥΣΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ: Ενώσεις που αποτελούν τους ζωντανούς οργανισμούς ή παράγονται από αυτούς. Σήμερα ο όρος φυσικά προϊόντα αναφέρεται στα προϊόντα του δευτερογενούς μεταβολισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΛΙΠΟΕΙ ΩΝ

ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΛΙΠΟΕΙ ΩΝ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΛΙΠΟΕΙ ΩΝ Η επιβίωση των ζώντων οργανισµών οφείλεται εκτός των άλλων και στην ικανότητά τους να ρυθµίζουν την αποθήκευση και την κινητοποίηση της ενέργειας για το µεταβολισµότους.

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. 1 Θεμελιώδη της Οργανικής Χημείας. 2 Πρωτεΐνες και Πεπτίδια. 3 Ένζυμα. 4 Συνένζυμα. 5 Νουκλεϊνικά Οξέα: Δομή και Οργάνωση

Περιεχόμενα. 1 Θεμελιώδη της Οργανικής Χημείας. 2 Πρωτεΐνες και Πεπτίδια. 3 Ένζυμα. 4 Συνένζυμα. 5 Νουκλεϊνικά Οξέα: Δομή και Οργάνωση Περιεχόμενα 1 Θεμελιώδη της Οργανικής Χημείας 1.1 Ο χημικός δεσμός 2 1.2 Το νερό 3 1.3 Οι υδρογονάνθρακες ως βασικά συστατικά στοιχεία 4 1.4 Οι λειτουργικές ομάδες 7 1.5 Βιοχημικά σημαντικές αντιδράσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΛΙΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΛΙΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο 1. α 2. γ 3. δ 4. γ 5. β 1 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 4 ΙΟΥΛΙΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 2ο 1. Σχολικό βιβλίο,

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ: Ανδρέου Δημητρίου 81 & Ακριτών 26 -ΚΑΛΟΓΡΕΖΑ

Τηλ: Ανδρέου Δημητρίου 81 & Ακριτών 26 -ΚΑΛΟΓΡΕΖΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ- ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ (Ιανουάριος 2014) 1 ο ΘΕΜΑ Απαντήστε στις παρακάτω ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Μία απάντηση είναι η σωστή. 1. Υβριδοποίηση: Α. Είναι ιδιότητα του DNA

Διαβάστε περισσότερα