ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΠΡΑΣΙΝΗ ΒΙΒΛΟΣ. για τη διαχείριση των βιολογικών αποβλήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση {SEC(2008) 2936}

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΠΡΑΣΙΝΗ ΒΙΒΛΟΣ. για τη διαχείριση των βιολογικών αποβλήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση {SEC(2008) 2936}"

Transcript

1 ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, COM(2008) 811 τελικό ΠΡΑΣΙΝΗ ΒΙΒΛΟΣ για τη διαχείριση των βιολογικών αποβλήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση {SEC(2008) 2936} EL EL

2 ΠΡΑΣΙΝΗ ΒΙΒΛΟΣ για τη διαχείριση των βιολογικών αποβλήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η οικονοµική µεγέθυνση στην ΕΕ εξακολουθεί να συνοδεύεται από αυξανόµενους όγκους αποβλήτων, µε αποτέλεσµα να προκαλούνται απώλεια υλικών και ενέργειας, περιβαλλοντικές ζηµίες και αρνητικές συνέπειες στην υγεία και την ποιότητα ζωής. Στρατηγικός στόχος της ΕΕ είναι να περιορισθούν αυτές οι αρνητικές συνέπειες και η ΕΕ να µετατραπεί σε ενεργειακά αποδοτική «κοινωνία της ανακύκλωσης» 1. Η διαχείριση των αποβλήτων διέπεται ήδη από µεγάλο όγκο κανονιστικών ρυθµίσεων, υπάρχουν όµως ακόµη δυνατότητες περαιτέρω βελτίωσης της διαχείρισης ορισµένων κύριων ροών αποβλήτων. Ως βιολογικά απόβλητα νοούνται τα βιοαποικοδοµήσιµα απόβλητα κήπων και πάρκων, τα απορρίµµατα τροφών και µαγειρείων νοικοκυριών, εστιατορίων, µονάδων εστίασης και καταστηµάτων λιανικής πώλησης, και παρεµφερή απόβλητα εγκαταστάσεων επεξεργασίας τροφίµων. Στον ορισµό δεν περιλαµβάνονται τα δασικά ή γεωργικά κατάλοιπα, η κοπριά, η ιλύς επεξεργασίας λυµάτων ή άλλα βιοαποικοδοµήσιµα απόβλητα όπως οι φυσικές ίνες, το χαρτί ή το κατεξεργασµένο ξύλο. Εξαιρούνται επίσης τα παραπροϊόντα της παραγωγής τροφίµων που δεν µετατρέπονται ποτέ σε απόβλητα 2. Υπολογίζεται ότι στην ΕΕ παράγονται ετησίως 76,5-102 εκατοµµύρια τόνοι αποβλήτων από τρόφιµα και κήπους που περιέχονται σε ανάµεικτα αστικά απορρίµµατα 3 και έως 37 εκατοµµύρια τόνοι από τη βιοµηχανία ειδών διατροφής και ποτών. Τα βιοαποικοδοµήσιµα απόβλητα είναι συνήθως υγρά απόβλητα που υφίστανται σήψη. Υπάρχουν δύο κύριες ροές τέτοιων αποβλήτων τα πράσινα που προέρχονται από κήπους, πάρκα κ.α. και τα απόβλητα µαγειρείων. Tα πρώτα έχουν συνήθως 50-60% περιεκτικότητα σε νερό και περισσότερη ξυλώδη ουσία (λιγνοκυτταρίνη), ενώ τα δεύτερα δεν περιέχουν ξυλώδη ουσία αλλά νερό σε ποσοστό 80%. Μεταξύ των λύσεων διαχείρισης των βιολογικών αποβλήτων, πέραν της πρόληψης στην πηγή τους, είναι η αποκοµιδή (χωριστή ή µαζί µε άλλα απόβλητα), η αναερόβια ζύµωση και η λιπασµατοποίηση, η αποτέφρωση και η υγειονοµική ταφή. Τα περιβαλλοντικά και οικονοµικά οφέλη των διαφόρων µεθόδων επεξεργασίας εξαρτώνται σε µεγάλο βαθµό από τις κατά τόπους συνθήκες, όπως είναι η πυκνότητα πληθυσµού, οι υποδοµές και το κλίµα, καθώς και από τις αγορές των αντίστοιχων προϊόντων (ενέργεια και προϊόντα λιπασµατοποίησης). Σήµερα, εφαρµόζονται πολύ διαφορετικές εθνικές πολιτικές διαχείρισης των βιολογικών αποβλήτων, οι οποίες κυµαίνονται από ελάχιστα µέτρα σε ορισµένα κράτη µέλη έως φιλόδοξες πολιτικές σε άλλα. Αυτό µπορεί να οδηγήσει σε µεγάλες περιβαλλοντικές Βλ.: COM(2001)264 τελικό, COM(2005)670 τελικό, COM(2005)666 τελικό COM(2007)59 Εκτίµηση µε βάση τα δεδοµένα της Eurostat για τα αστικά απόβλητα (2008) EL 2 EL

3 επιπτώσεις και σε παρεµπόδιση ή καθυστέρηση της πλήρους χρήσης προηγµένων τεχνικών διαχείρισης των βιολογικών αποβλήτων. Εκείνο που πρέπει να ερευνηθεί είναι κατά πόσον η ανάληψη δράσης σε εθνικό επίπεδο αρκεί για να εξασφαλισθεί ορθή διαχείριση των βιολογικών αποβλήτων στην ΕΕ, ή εάν χρειάζεται ανάληψη δράσης σε επίπεδο Κοινότητας. Σκοπός της παρούσας Πράσινης Βίβλου είναι τεθούν υπό συζήτηση τα θέµατα αυτά και να προετοιµασθεί το έδαφος για την επικείµενη εκτίµηση των επιπτώσεων, η οποία θα πραγµατεύεται επίσης το θέµα της επικουρικότητας. 2 ΣΤΟΙΧΟΙ ΤΗΣ ΠΡΑΣΙΝΗΣ ΒΙΒΛΟΥ Η αναθεωρηµένη οδηγία-πλαίσιο για τα απόβλητα 4 προβλέπει ότι η Επιτροπή θα πραγµατοποιήσει εκτίµηση της διαχείρισης των βιολογικών αποβλήτων και θα υποβάλει πρόταση, εάν χρειασθεί. Η διαχείριση των βιολογικών αποβλήτων στην Κοινότητα έχει ήδη συζητηθεί µε βάση δύο έγγραφα εργασίας που εξέδωσε η Επιτροπή µεταξύ 1999 και Έκτοτε, η κατάσταση άλλαξε ριζικά: προσχώρησαν 12 νέα κράτη µέλη στην ΕΕ µε ειδικές πρακτικές διαχείρισης των αποβλήτων και για το λόγο αυτό πρέπει να εξετασθούν η τεχνολογική πρόοδος και τα νέα αποτελέσµατα των ερευνών και να διαµορφωθούν νέες κατευθύνσεις (π.χ. στην πολιτική για το έδαφος και την ενέργεια). Σκοπός της παρούσας Πράσινης Βίβλου είναι να διερευνηθούν λύσεις για την περαιτέρω ανάπτυξη της διαχείρισης των βιολογικών αποβλήτων. Συνοψίζονται τα έως τώρα σηµαντικά στοιχεία σχετικά µε τις πολιτικές που ακολουθούνται για τη διαχείριση των βιολογικών αποβλήτων και τα νέα πορίσµατα των ερευνών στο συγκεκριµένο πεδίο, εκτίθενται τα κύρια θέµατα προς συζήτηση και καλούνται οι ενδιαφερόµενοι να συµβάλουν µε τις γνώσεις και τις απόψεις τους σχετικά µε το τι µέλλει γενέσθαι. Σκοπός είναι να προετοιµασθεί ο διάλογος για την πιθανή ανάγκη πολιτικής δράσης στο µέλλον, προς αναζήτηση απόψεων για τον τρόπο µε τον οποίο θα βελτιωθεί η διαχείριση των βιολογικών αποβλήτων µε βάση την ιεράρχηση των αποβλήτων, τα ενδεχόµενα οικονοµικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά οφέλη, καθώς και ποια είναι τα πλέον αποτελεσµατικά πολιτικά µέσα για την επίτευξη του στόχου αυτού. Είναι σαφές ότι υπάρχουν µεγάλες δυσκολίες και αβεβαιότητες όσον αφορά τα δεδοµένα σχετικών µε λύσεις διαχείρισης των βιολογικών δεδοµένων, οι οποίες περιγράφονται στο έγγραφο. Η Επιτροπή επιθυµεί εποµένως να καλέσει τους ενδιαφερόµενους να προσκοµίσουν όλα τα διαθέσιµα δεδοµένα, ώστε να διευκολυνθεί η αντίστοιχη εκτίµηση των επιπτώσεων των διαφόρων λύσεων διαχείρισης των βιολογικών δεδοµένων. 3 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ 3.1. Υπάρχουσες τεχνικές Τα συστήµατα χωριστής αποκοµιδής λειτουργούν µε επιτυχία σε πολλές χώρες, και ιδίως η αποκοµιδή των πράσινων αποβλήτων. Τα απορρίµµατα των µαγειρείων συλλέγονται και υποβάλλονται σε επεξεργασία πιο συχνά µαζί µε τα ανάµεικτα αστικά απορρίµµατα. Ανάµεσα στα οφέλη της χωριστής αποκοµιδής είναι ότι τα βιοαποικοδοµήσιµα απόβλητα δεν καταλήγουν στην υγειονοµική ταφή, µε αποτέλεσµα να αυξάνεται η θερµογόνος αξία των 4 Αναθεωρηµένη οδηγία-πλαίσιο για τα απόβλητα (2005/0281(COD)) EL 3 EL

4 ανάµεικτων αστικών απορριµµάτων που αποµένουν και να παράγεται καθαρότερο κλάσµα βιολογικών αποβλήτων, το οποίο επιτρέπει την παραγωγή καλύτερης ποιότητας προϊόντος λιπασµατοποίησης και διευκολύνει την παραγωγή βιοαερίου. Η χωριστή αποκοµιδή βιολογικών αποβλήτων αναµένεται ότι θα διευκολύνει επίσης και άλλες µορφές ανακύκλωσης που πιθανόν θα εµφανισθούν στην αγορά στο εγγύς µέλλον (π.χ. παραγωγή χηµικών ουσιών σε βιοδιυλιστήρια). Η υγειονοµική ταφή, αν και η χειρότερη λύση µε βάση την ιεράρχηση των αποβλήτων, εξακολουθεί να είναι η πλέον χρησιµοποιούµενη µέθοδος διάθεσης των ανάµεικτων αστικών απορριµµάτων στην ΕΕ. Οι χώροι υγειονοµικής ταφής πρέπει να κατασκευάζονται και να λειτουργούν σύµφωνα µε την κοινοτική οδηγία για την υγειονοµική ταφή των αποβλήτων 5 (στεγανοποιηµένα φράγµατα, εξοπλισµός δέσµευσης µεθανίου), ώστε να αποφεύγονται οι ζηµίες στο περιβάλλον από την παραγωγή µεθανίου και λυµάτων. Αποτέφρωση: τα βιολογικά απόβλητα συνήθως καίονται όταν είναι αναµεµειγµένα µε ανάµεικτα αστικά απόβλητα. Ανάλογα µε την ενεργειακή της απόδοση, 6 η αποτέφρωση µπορεί να θεωρηθεί ως ενεργειακή ανάκτηση ή ως διάθεση. Επειδή η απόδοση της αποτέφρωσης είναι περιορισµένη λόγω των υγρών βιολογικών αποβλήτων, είναι σκόπιµο να αφαιρούνται αυτά από τα αστικά απόβλητα 7. Από την άλλη πλευρά, τα βιολογικά απόβλητα που υποβάλλονται σε αποτέφρωση θεωρούνται ως ουδέτερα ως προς τον άνθρακα «ανανεώσιµα» καύσιµα υπό την έννοια της οδηγίας για την ηλεκτροπαραγωγή από ανανεώσιµες πηγές ενέργειας 8 και της οδηγίας που προτείνεται για την προώθηση της χρήσης της ενέργειας από ανανεώσιµες πηγές (οδηγία για τις ανανεώσιµες πηγές ενέργειας) 9. Η βιολογική επεξεργασία (συµπεριλαµβανοµένης της λιπασµατοποίησης και της αναερόβιας ζύµωσης) είναι δυνατόν να χαρακτηρισθεί ανακύκλωση όταν το προϊόν λιπασµατοποίησης (ή το προϊόν ζύµωσης) αναµειγνύεται µε το χώµα ή όταν χρησιµοποιείται για την παραγωγή µέσων καλλιέργειας. Στην αντίθετη περίπτωση, πρέπει να χαρακτηρίζεται προεπεξεργασία πριν την υγειονοµική ταφή ή την αποτέφρωση. Επιπλέον, η αναερόβια ζύµωση (για την παραγωγή ενέργειας) πρέπει να εκλαµβάνεται ως ανάκτηση ενέργειας. Η λιπασµατοποίηση είναι η συνηθέστερη λύση βιολογικής επεξεργασίας (το 95% περίπου των συνήθων δραστηριοτήτων βιολογικής επεξεργασίας 10 ). Αρµόζει περισσότερο για τα πράσινα απόβλητα και τα ξυλώδη υλικά. Υπάρχουν διάφορες µέθοδοι, από τις οποίες οι «κλειστές» είναι µεν οι πιο δαπανηρές αλλά απαιτούν λιγότερο χώρο και είναι ταχύτερες και αυστηρότερες από άποψη ελέγχου των εκποµπών που προέρχονται από τις αντίστοιχες διεργασίες (οσµές, βιοαερολύµατα). Η αναερόβια ζύµωση αρµόζει ειδικά για την επεξεργασία υγρών βιολογικών αποβλήτων, συµπεριλαµβανοµένου του λίπους (π.χ. απόβλητα µαγειρείων). Παράγει µείγµα αερίων Οδηγία 1999/31/EΚ Σύµφωνα µε το παράρτηµα II της οδηγίας-πλαισίου για τα απόβλητα, οι εγκαταστάσεις αποτέφρωσης που προορίζονται για την επεξεργασία των MSW εντάσσονται στη λειτουργία ανάκτησης µόνον εφόσον η ενεργειακή τους απόδοση είναι ίση ή ανώτερη του 0,60 για τις εγκαταστάσεις ήδη σε λειτουργία πριν από την 1η Ιανουαρίου 2009 και ίση ή ανώτερη του 0,65 για τις εγκαταστάσεις που αδειοδοτήθηκαν πριν από τις 31 εκεµβρίου Tο κλάσµα προεπεξεργασµένων αποβλήτων που προορίζεται για αποτέφρωση συχνά αναφέρεται ως καύσιµο προερχόµενο από απόβλητα. Οδηγία 2001/77/EΚ COM(2008)19 ORBIT/ECN, 2008 EL 4 EL

5 (κυρίως µεθάνιο - 50 έως 75% - και διοξείδιο του άνθρακα) µέσα σε ελεγχόµενους αντιδραστήρες. Το βιοαέριο µπορεί να περιορίσει τις εκποµπές θερµοκηπιακών αερίων σε αξιοσηµείωτο βαθµό, εάν χρησιµοποιηθεί ως βιοκαύσιµο στις µεταφορές ή εάν διοχετευθεί απευθείας στο δίκτυο διανοµής αερίου. Η χρήση του ως βιοκαύσιµο µπορεί να επιφέρει σηµαντική µείωση των εκποµπών θερµοκηπιακών αερίων, µε αποτέλεσµα το βιοαέριο να έχει καθαρό πλεονέκτηµα έναντι άλλων µεταφορικών καυσίµων 11. Tο υπόλειµµα της διεργασίας, τα προϊόντα ζύµωσης, µπορούν να λιπασµατοποιηθούν και να χρησιµοποιηθούν για παρεµφερείς σκοπούς µε το προϊόν λιπασµατοποίησης, βελτιώνοντας έτσι τη συνολική ανάκτηση πόρων από τα απόβλητα. Στο παρόν έγγραφο, εφόσον δεν αναφέρεται διαφορετικά, µε τον όρο «λίπασµα» νοείται τόσο το προϊόν λιπασµατοποίησης που παράγεται απευθείας από τα βιολογικά απόβλητα όσο και το λιπασµατοποιηµένο προϊόν ζύµωσης. Η µηχανική-βιολογική επεξεργασία συνίσταται σε τεχνικές που συνδυάζουν τη βιολογική επεξεργασία µε τη µηχανική επεξεργασία (διαλογή). Στο παρόν έγγραφο, ο όρος αφορά µόνον την προεπεξεργασία των ανάµεικτων αποβλήτων µε σκοπό την παραγωγή είτε σταθερότερου προϊόντος µε προορισµό την υγειονοµική ταφή είτε προϊόντος µε βελτιωµένες ιδιότητες καύσης. Ωστόσο, η µηχανική-βιολογική επεξεργασία στην οποία χρησιµοποιείται αναερόβια ζύµωση παράγει βιοαέριο και, εποµένως, µπορεί να είναι επίσης διαδικασία ανάκτησης ενέργειας. Τα καύσιµα απόβλητα που προκύπτουν από τη διεργασία µηχανικήβιολογική επεξεργασία είναι δυνατόν να υποβληθούν σε περαιτέρω αποτέφρωση λόγω του δυναµικού τους στην ανάκτηση ενέργειας Τρέχουσα διαχείριση στα κράτη µέλη της ΕΕ Η διαχείριση των ανάµεικτων αστικών απορριµµάτων και των βιολογικών αποβλήτων διαφέρει πολύ ανάλογα µε το κράτος µέλος. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισµός Περιβάλλοντος 12 στην έκθεσή του διακρίνει τρεις κύριες προσεγγίσεις: Οι χώρες που στηρίζονται σε µεγάλο βαθµό στην αποτέφρωση για την αποτροπή της διάθεσης αποβλήτων σε χώρους υγειονοµικής ταφής, η οποία συνοδεύεται από υψηλό επίπεδο ανάκτησης υλικών και συχνά από προηγµένες στρατηγικές προώθησης της βιολογικής επεξεργασίας των αποβλήτων: DK, SE, BE (Φλάνδρα), ΝL, LU, FR. Οι χώρες µε υψηλό επίπεδο ανάκτησης υλικών αλλά µε σχετικά χαµηλό ποσοστό αποτέφρωσης (Γερµανία, Αυστρία, Ισπανία, Ιταλία). Ορισµένες χώρες επιτυγχάνουν τα υψηλότερα ποσοστά λιπασµατοποίησης στην ΕΕ (Γερµανία, Αυστρία), ενώ άλλες αναπτύσσουν µε γοργούς ρυθµούς ικανότητα λιπασµατοποίησης και µηχανικήςβιολογικής επεξεργασίας Το 2007, το µεγαλύτερο ευρωπαϊκό κέντρο παραγωγής βιοαερίου ως καυσίµου άνοιξε στη Λίλλη. Με βάση την επεξεργασία οργανικών αποβλήτων κατόπιν χωριστής αποκοµιδής από έναν δήµο πληθυσµού 1,1 εκατοµµυρίου κατοίκων, θα παράγει ετησίως 4 εκατοµµύρια Nm³ βιοαερίου, το οποίο θα µετατρέπεται σε καύσιµο κίνησης µε το οποίο θα τροφοδοτείται ο στόλος 150 λεωφορείων του δηµοτικού συστήµατος συγκοινωνιών. EΟΠ, 2007 (1) EL 5 EL

6 Οι χώρες που στηρίζονται στην υγειονοµική ταφή, στις οποίες όµως η εκτροπή από την υγειονοµική ταφή παραµένει πρόβληµα λόγω της έλλειψης χωρητικότητας: ορισµένα νέα κράτη µέλη. Οι υποψήφιες και οι εν δυνάµει υποψήφιες χώρες στηρίζονται και αυτές κυρίως στην υγειονοµική ταφή, οπότε και σε αυτήν την περίπτωση η εκτροπή των βιοαποικοδοµήσιµων αποβλήτων από την υγειονοµική ταφή θα είναι µεγάλο πρόβληµα. Υγειονοµική ταφή: στην ΕΕ τα βιολογικά απόβλητα συνιστούν συνήθως το 30% έως 40% (υπάρχουν όµως και ποσοστά από 18% έως 60%) των ανάµεικτων αστικών απορριµµάτων 13, η επεξεργασία των οποίων κατατάσσεται χαµηλά στην ιεράρχηση επεξεργασίας των αποβλήτων. Κατά µέσο όρο, το 41% των ανάµεικτων αστικών απορριµµάτων καταλήγει σε χώρους υγειονοµικής ταφής 14, ενώ σε ορισµένα κράτη µέλη (π.χ. Πολωνία, Λεττονία) το ποσοστό αυτό υπερβαίνει το 90%. Ωστόσο, εξαιτίας των εθνικών πολιτικών και της οδηγίας για την υγειονοµική ταφή, σύµφωνα µε την οποία απαιτείται εκτροπή των βιολογικών αποβλήτων από την υγειονοµική ταφή, η µέση ποσότητα των ανάµεικτων αστικών απορριµµάτων που καταλήγει στην υγειονοµική ταφή στην ΕΕ έχει µειωθεί από 288 σε 213 kg/κεφαλή/έτος (από 55 σε 41%) από το έτος Η αποτέφρωση φθάνει το 47% στη Σουηδία και το 55% στη ανία 15. Και στις δύο χώρες, η αποτέφρωση βιολογικών αποβλήτων που δεν προέρχονται από χωριστή αποκοµιδή συνήθως πραγµατοποιείται µε συµπαραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και θερµότητας και µε συµπύκνωση των καυσαερίων, µε αποτέλεσµα υψηλή απόδοση και υψηλή ανάκτηση καθαρής ενέργειας. Η µηχανική-βιολογική επεξεργασία χρησιµοποιείται στην ΕΕ τα τελευταία 10 χρόνια ως προεπεξεργασία µε σκοπό τη συµµόρφωση µε κριτήρια αποδοχής υγειονοµικής ταφής ή τη βελτίωση της θερµογόνου αξίας για την αποτέφρωση. Το 2005, υπήρχαν τουλάχιστον 80 µεγάλες µονάδες συνδυασµένης δυναµικότητας άνω των 8,5 εκατοµµυρίων τόνων, οι περισσότερες από τις οποίες στη Γερµανία, την Ισπανία και την Ιταλία 16. Για τη βιολογική επεξεργασία των οργανικών αποβλήτων εν γένει (όχι µόνον των βιολογικών) έχουν εντοπισθεί συνολικά µονάδες, µεταξύ των οποίων υπάρχουν µονάδες λιπασµατοποίησης και µονάδες αναερόβιας ζύµωσης (οι περισσότερες είναι µικρές µονάδες µέσα σε γεωργικές εκµεταλλεύσεις). Το 2006 λειτουργούσαν 124 µονάδες αναερόβιας ζύµωσης για την επεξεργασία βιολογικών αποβλήτων ή/και αστικών απορριµµάτων (συµπεριλαµβανοµένων των µονάδων µηχανικής-βιολογικής επεξεργασίας µε βάση την AD) συνολικής δυναµικότητας 3,9 εκατοµµυρίων τόνων, µάλιστα η δυναµικότητα αυτή αναµένεται ότι θα αυξηθεί 17. Η ανακύκλωση υποστηρίζεται από τη χωριστή αποκοµιδή σε ορισµένα κράτη µέλη (Aυστρία, Κάτω Χώρες, Γερµανία, Σουηδία, σε ορισµένες περιοχές του Βελγίου (Φλάνδρα), της Ισπανίας (Καταλονία) και της Ιταλίας (βόρειες περιοχές), ενώ σε άλλα (Τσεχική ηµοκρατία, ανία, Γαλλία) εφαρµόζεται κυρίως η λιπασµατοποίηση των πράσινων αποβλήτων και η αποκοµιδή απορριµµάτων µαγειρείων µαζί µε τα ανάµεικτα αστικά Βλ. ACR+, 2008 και ΚΚΕρ, 2007 Αυτά και άλλα δεδοµένα για την υγειονοµική ταφή Eurostat, 2008 Eurostat, 2008 Juniper, 2005 L.de Baere, 2008 EL 6 EL

7 απορρίµµατα. Σε όλες τις περιοχές όπου έχει καθιερωθεί, η χωριστή αποκοµιδή θεωρείται επιτυχής λύση διαχείρισης των αποβλήτων 18. Το συνολικό δυναµικό χωριστής αποκοµιδής των βιολογικών αποβλήτων υπολογίζεται σε περίπου 150kg/κεφαλή/έτος, όπου συµπεριλαµβάνονται τα απορρίµµατα κουζίνας και κήπων από νοικοκυριά, τα απόβλητα πάρκων και κήπων ακινήτων του ηµοσίου, και τα απορρίµµατα της βιοµηχανίας τροφίµων 19 (80 εκατ. τόνοι στην ΕΕ των 27). Στο 30% περίπου αυτού του δυναµικού (24 εκατ. τόνοι) εφαρµόζεται η χωριστή αποκοµιδή και η βιολογική επεξεργασία 20. Η συνολική παραγωγή λιπάσµατος ήταν 13,2 εκατοµµύρια τόνοι το Η µεγαλύτερη παραγωγή προϊόντος λιπασµατοποίησης προερχόταν από βιολογικά απόβλητα (4,8 εκατ. τόνοι) και πράσινα απόβλητα (5,7 εκατ. τόνοι), ενώ η υπόλοιπη από ιλύ καθαρισµού λυµάτων (1,4 εκατ. τόνοι) και ανάµεικτα απόβλητα (1,4 εκατ. τόνοι). Tο δυναµικό παραγωγής προϊόντος λιπασµατοποίησης από τα πλέον αξιοποιήσιµα απόβλητα (βιολογικά και πράσινα απόβλητα) υπολογίζεται σε 35 έως 40 εκατ. τόνους 21. Το προϊόν λιπασµατοποίησης χρησιµοποιείται στη γεωργία (περίπου 50%), σε εξωτερικούς χώρους (έως 20%), στην παραγωγή µέσων καλλιέργειας (µείγµατα) και στην παραγωγή χώµατος για φυτά (περίπου 20%), και για τη διάθεση σε καταναλωτές (έως 25%) 22. Χώρες, οι οποίες παράγουν κατά κύριο λόγο προϊόν λιπασµατοποίησης από ανάµεικτα απόβλητα και δεν διαθέτουν ανεπτυγµένες αγορές προϊόντων λιπασµατοποίησης, το χρησιµοποιούν ιδίως στη γεωργία (Ισπανία, Γαλλία) ή για την κάλυψη των χώρων υγειονοµικής ταφής (Φινλανδία, Ιρλανδία, Πολωνία 23 ). Η ζήτηση αυτού του προϊόντος παρουσιάζει διακυµάνσεις στην Ευρώπη κυρίως ανάλογα µε τις ανάγκες σε βελτιωτικά του εδάφους και µε την εµπιστοσύνη των καταναλωτών. Με βάση την πολιτική της ΕΕ για το έδαφος, η Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλούνται να αναλάβουν δράση κατά της υποβάθµισης του εδάφους 24, καθώς η αυξανόµενη εµπιστοσύνη του κοινού στην ασφαλή χρήση των προϊόντων λιπασµατοποίησης που προέρχονται από απόβλητα, είναι δυνατόν να οδηγήσουν σε αισθητή άνοδο της ζήτησης. Ωστόσο, η χρήση των προϊόντων λιπασµατοποίησης και ζύµωσης από απόβλητα µπορεί να λύσει σε περιορισµένο βαθµό το πρόβληµα της ποιότητας του εδάφους στην ΕΕ, διότι µε µια συνήθη χρήση 10 τόνων προϊόντος λιπασµατοποίησης ανά εκτάριο και ανά έτος θα ήταν δυνατόν να αναβαθµισθεί µόνον το 3,2% της γεωργικής γης, ακόµη και εάν υποβάλλονταν σε λιπασµατοποίηση και γινόταν χρήση όλων των βιολογικών αποβλήτων 25, θα ήταν µάλιστα αναγκαία η µεγάλων αποστάσεων µεταφορά τους µε τις αρνητικές συνέπειες που συνεπάγεται η µεταφορά αυτή από άποψη κόστους και ζηµίας στο περιβάλλον Βλ. π.χ.. ORBIT/ECN, 2008 ORBIT/ECN, 2008 Από κάθε τόνο βιολογικών αποβλήτων παράγονται περίπου kg προϊόντος λιπασµατοποίησης. ORBIT/ECN, 2008 λόγω πολύ γενικών δεδοµένων δεν υπάρχει άθροισµα στο 100% Στην Πολωνία, το 100% του προϊόντος λιπασµατοποίησης χρησιµοποιείται στην αποκατάσταση γαιών ή την κάλυψη χώρων υγειονοµικής ταφής εξαιτίας της χαµηλής ποιότητας του προϊόντος λιπασµατοποίησης. COM(2006)231 τελικό και 2006/2293(INI) ORBIT/ECN, 2008 EL 7 EL

8 3.3. Κοινοτικές νοµικές πράξεις ρύθµισης της επεξεργασίας βιολογικών αποβλήτων Ορισµένες νοµικές πράξεις της ΕΕ πραγµατεύονται το θέµα της επεξεργασίας των βιολογικών αποβλήτων. Γενικές απαιτήσεις για τη διαχείριση των αποβλήτων, όσον αφορά π.χ. την προστασία του περιβάλλοντος και την ανθρώπινη υγεία κατά την επεξεργασία των αποβλήτων και για την κατά προτεραιότητα ανακύκλωση των αποβλήτων, καθορίζονται στην αναθεωρηµένη οδηγία-πλαίσιο για τα απόβλητα, η οποία περιέχει επίσης διατάξεις ειδικά για τα βιολογικά απόβλητα (νέους στόχους ανακύκλωσης για τα οικιακά απορρίµµατα που µπορούν να συµπεριλαµβάνουν βιολογικά απόβλητα) και τον µηχανισµό καθορισµού κριτηρίων ποιότητας για τα προϊόντα λιπασµατοποίησης. Την υγειονοµική ταφή βιολογικών αποβλήτων πραγµατεύεται η οδηγία για την υγειονοµική ταφή, σύµφωνα µε την οποία απαιτείται εκτροπή των βιοαποικοδοµήσιµων αστικών απορριµµάτων από τους χώρους υγειονοµικής ταφής. Η αναθεωρηµένη οδηγία σχετικά µε την ολοκληρωµένη πρόληψη και έλεγχο της ρύπανσης (οδηγία IPPC), η οποία θέτει τις κύριες αρχές αδειοδότησης και ελέγχου των µονάδων επεξεργασίας βιολογικών αποβλήτων, θα καλύπτει όλες τις µονάδες βιολογικής επεξεργασίας των οργανικών αποβλήτων, δυναµικότητας άνω των 50 τόνων/ηµέρα. Η αποτέφρωση βιολογικών αποβλήτων ρυθµίζεται από την οδηγία αποτέφρωσης των αποβλήτων, ενώ τους υγειονοµικούς κανόνες για τις εγκαταστάσεις λιπασµατοποίησης και βιοαερίου, όπου γίνεται επεξεργασία ζωικών υποπροϊόντων, καθορίζει ο κανονισµός για τα ζωικά υποπροϊόντα. Η προτεινόµενη οδηγία για τις ανανεώσιµες πηγές ενέργειας περιέχει επίσης µέτρα για τον τρόπο συνυπολογισµού των βιολογικών αποβλήτων στους στόχους για την ανανεώσιµη ενέργεια. Η νοµοθεσία της ΕΕ δεν περιορίζει τις επιλογές των κρατών µελών όσον αφορά τις λύσεις επεξεργασίας των βιολογικών αποβλήτων, εφόσον τηρούνται ορισµένες προϋποθέσεις πλαισίου, ιδίως οι προϋποθέσεις που θέτει η οδηγία-πλαίσιο για τα απόβλητα. Η επιλογή της λύσης επεξεργασίας πρέπει να εξηγείται και να δικαιολογείται σε εθνικά ή περιφερειακά σχέδια διαχείρισης των αποβλήτων και προγραµµάτων πρόληψης. Με τον ορισµό, ταυτόχρονα, της έννοιας «απόβλητα», ο οποίος πριν την αναθεώρηση της οδηγίας-πλαισίου δεν οριοθετούσε µε σαφήνεια πότε έχουν υποβληθεί τα απόβλητα σε κατάλληλη επεξεργασία, ώστε να θεωρούνται προϊόν, χαράχθηκαν πολλές και ποικίλες πολιτικές και µέθοδοι επεξεργασίας στην ΕΕ, όπως επίσης δηµιουργήθηκαν και διάφορες ερµηνείες από κράτη µέλη σχετικά µε το πότε επεξεργασµένα βιολογικά απόβλητα είναι δυνατόν να παύσουν να είναι απόβλητα και να είναι προϊόντα που είναι δυνατόν να διακινούνται ελεύθερα στην εσωτερική αγορά ή να εξάγονται από την ΕΕ Κοινοτικές νοµικές πράξεις ρύθµισης της χρήσης βιολογικών αποβλήτων Προϊόν λιπασµατοποίησης: πρότυπα για τη χρήση και την ποιότητα του προϊόντος λιπασµατοποίησης υπάρχουν στα περισσότερα κράτη µέλη, διαφέρουν όµως ουσιωδώς, εν µέρει λόγω των διαφορετικών πολιτικών για το έδαφος. Μολονότι δεν υπάρχει αναλυτική κοινοτική νοµοθεσία, ορισµένοι κανόνες ρυθµίζουν ειδικές πτυχές της επεξεργασίας βιολογικών αποβλήτων, της παραγωγής βιοαερίου και της χρήσης του προϊόντος λιπασµατοποίησης. Ο κανονισµός για τη βιολογική γεωργία 26 θέτει όρους για τη χρήση του προϊόντος λιπασµατοποίησης στη βιολογική γεωργία. 26 Κανονισµοί 2092/91/EΟΚ (έως τις 31/12/2008) και 834/2007/EΚ (από την 01/01/2009) EL 8 EL

9 Με βάση τα οικολογικά σήµατα για βελτιωτικά εδαφών 27 και τα µέσα καλλιέργειας 28 προδιαγράφονται όρια για τις προσµείξεις και απαιτείται το προϊόν λιπασµατοποίησης να προέρχεται αποκλειστικά από απόβλητα. Η θεµατική στρατηγική για την προστασία του εδάφους 29 καλεί σε χρήση του προϊόντος λιπασµατοποίησης ως µια από τις καλύτερες πηγές σταθερής οργανικής ύλης, από την οποία µπορεί να σχηµατισθεί νέο χούµος σε υποβαθµισµένα εδάφη. Υπολογίζεται ότι το 45% των ευρωπαϊκών εδαφών έχουν χαµηλή περιεκτικότητα σε οργανική ύλη, κυρίως στη νότιο Ευρώπη αλλά και σε περιοχές της Γαλλίας, του ΗΒ και της Γερµανίας. Ανάκτηση ενέργειας: µε βάση την κοινοτική δέσµευση, το ποσοστό της ανανεώσιµης ενέργειας θα φθάσει το 20% της τελικής κατανάλωσης ενέργειας έως το , η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε οδηγία για τις ανανεώσιµες πηγές ενέργειας προκειµένου να αντικατασταθούν οι υπάρχουσες οδηγίες για την προώθηση της παραγωγής ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιµες πηγές ενέργειας (οδηγία 2001/77/EΚ) και των βιοκαυσίµων (οδηγία 2003/30/EΚ) 31. Στην πρόταση υποστηρίζεται έντονα η χρήση όλων των τύπων βιοµάζας, συµπεριλαµβανοµένων των βιολογικών αποβλήτων για την παραγωγή ενέργειας, και απαιτείται από τα κράτη µέλη να καταρτίσουν εθνικά σχέδια δράσης για να χαράξουν εθνικές πολιτικές µε σκοπό την ανάπτυξη των υπαρχόντων πόρων βιοµάζας και να αξιοποιηθούν άλλοι πόροι βιοµάζας για διάφορες χρήσεις. Στον χάρτη πορείας για τις ανανεώσιµες πηγές ενέργειας 32 προβλέπεται ότι το 2020 θα χρησιµοποιείται βιοµάζα ύψους περίπου 195 εκατοµµυρίων τόνων ισοδύναµου πετρελαίου (Mtoe), ώστε να επιτευχθεί ο στόχος του 20% για την ανανεώσιµη ενέργεια. Σε έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισµού Περιβάλλοντος 33 διαπιστώνεται ότι το δυναµικό της βιοενέργειας από ανάµεικτα αστικά απορρίµµατα είναι 20 Mtoe το οποίο µπορεί να φθάσει περίπου το 7% της συνολικής ανανεώσιµης ενέργειας το µε την παραδοχή ότι όλα τα απόβλητα που σήµερα καταλήγουν σε υγειονοµική ταφή θα διατίθενται προς αποτέφρωση µε ανάκτηση ενέργειας και τα απόβλητα που υποβάλλονται σε λιπασµατοποίηση πρώτα θα υποβάλλονται σε αναερόβια ζύµωση και κατόπιν σε λιπασµατοποίηση. 4. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΗ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ 4.1. Περιβαλλοντικές επιπτώσεις Υγειονοµική ταφή: τα βιοαποικοδοµήσιµα απόβλητα αποσυντίθενται στους χώρους υγειονοµικής ταφής παράγοντας αέριο και στραγγίδια. Το αέριο υγειονοµικής ταφής, εάν δεν παγιδευθεί, συµβάλλει αισθητά στο φαινόµενο του θερµοκηπίου, διότι αποτελείται κυρίως από µεθάνιο, το οποίο είναι κατά 23 φορές πιο ισχυρό από το διοξείδιο του άνθρακος ως προς τις συνέπειές του στην κλιµατική αλλαγή σε ορίζοντα 100 ετών, σύµφωνα µε την άποψη της διακυβερνητικής οµάδας για τις κλιµατικές αλλαγές (οδηγία IPCC) 34. Πριν την έκδοση της Απόφαση 2006/799/EΚ Απόφαση 2007/64/EΚ COM(2006)231 τελικό Ευρωπαϊκό Συµβούλιο Βρυξελλών του Mαρτίου 2007 Η οδηγία για τις ανανεώσιµες πηγές ενέργειας είναι υπό διαπραγµάτευση επί του παρόντος µε τη διαδικασία συναπόφασης µεταξύ Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συµβουλίου. COM(2006)848 EΟΧ, EL 9 EL

10 οδηγίας για την υγειονοµική ταφή, οι εκποµπές µεθανίου από χώρους υγειονοµικής ταφής αποτελούσαν το 30% των συνολικών ανθρωπογενών εκποµπών µεθανίου στην ατµόσφαιρα 35. Εάν υποτεθεί ότι θα συµµορφωθούν όλες οι χώρες µε την οδηγία για την υγειονοµική ταφή, ακόµη και εάν αυξηθεί η συνολική ποσότητα των ανάµεικτων αστικών απορριµµάτων, έως το 2020 αναµένεται ότι οι εκποµπές µεθανίου σε ισοδύναµο CO 2 θα είναι χαµηλότερες κατά 10 εκατοµµύρια τόνους σε σύγκριση µε τις εκποµπές το Tα στραγγίδια, εάν δεν συλλεγούν σύµφωνα µε την οδηγία για την υγειονοµική ταφή, µπορούν να µολύνουν τα υπόγεια ύδατα και το έδαφος. Οι χώροι υγειονοµικής ταφής µπορούν επίσης να δηµιουργήσουν όχληση στις γειτονικές περιοχές διότι παράγουν βιοαερολύµατα, δυσοσµία και οπτική ενόχληση. Μία ακόµη αρνητική επίπτωση της υγειονοµικής ταφής είναι η έκταση της χρησιµοποιούµενης γης, η οποία είναι µεγαλύτερη σε σύγκριση µε την έκταση που χρησιµοποιείται σε άλλες µεθόδους διαχείρισης αποβλήτων. Οι θετικές πτυχές της βιοαποικοδοµήσιµης υγειονοµικής ταφής είναι σχεδόν ανύπαρκτες, µε εξαίρεση ίσως τη δυνατότητα «αποθήκευσης» του άνθρακα που παγιδεύεται στα προεπεξεργασµένα απόβλητα 37 και την πολύ χαµηλή παραγωγή ενέργειας από την παγίδευση αερίου υγειονοµικής ταφής, εφόσον γίνεται προσεκτική διαχείριση του χώρου της υγειονοµικής ταφής. Οι κύριες αρνητικές επιπτώσεις της υγειονοµικής ταφής θα µετριασθούν µεν µε τη συµµόρφωση στην κοινοτική οδηγία για την υγειονοµική ταφή, αλλά δεν θα εξαλειφθούν. Επίσης, καθώς υγειονοµική ταφή σηµαίνει µη ανακτήσιµη απώλεια πόρων και γης, µεσοπρόθεσµα έως µακροπρόθεσµα δεν θεωρείται βιώσιµη λύση διαχείρισης των αποβλήτων και για το λόγο αυτό δεν προωθείται. Η αποτέφρωση των βιολογικών αποβλήτων που αποτελούν µέρος των ανάµεικτων αστικών απορριµµάτων µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την ανάκτηση ενέργειας από πόρους µε ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα, προσφέροντας εναλλακτική λύση π.χ. στα ορυκτά καύσιµα και συµβάλλοντας στην καταπολέµηση της κλιµατικής αλλαγής. Ωστόσο, η ενεργειακή απόδοση των σηµερινών αποτεφρωτήρων ανάµεικτων αστικών απορριµµάτων ποικίλλει αισθητά, ανάλογα ιδίως µε το εάν η µονάδα αποτέφρωσης παράγει θερµότητα, ηλεκτρισµό, ή και τα δύο σε σταθµούς συµπαραγωγής ηλεκτρισµού και θερµότητας 38, καθώς επίσης ανάλογα µε την τεχνολογία που χρησιµοποιείται (π.χ. η συµπύκνωση των καυσαερίων επιτρέπει υψηλότερη απόδοση). Η αναθεωρηµένη οδηγία-πλαίσιο για τα απόβλητα ενθαρρύνει τη στροφή προς νέους σταθµούς υψηλής απόδοσης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή άρχισε δηµόσια διαβούλευση για την ανάπτυξη συστήµατος βιωσιµότητας της βιοµάζας, κεντρικό αντικείµενο της οποίας είναι η τελική απόδοση χρήσης της µετατρεπόµενης βιοµάζας σε θερµότητα και ηλεκτρική ενέργεια 39. Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις της αποτέφρωσης ανάµεικτων αστικών απορριµµάτων που περιέχουν βιοαποικοδοµήσιµα απόβλητα συνδέονται κυρίως µε τις εκποµπές αερίων από τους αποτεφρωτές, καθώς και µε τις εκποµπές θερµοκηπιακών αερίων, την απώλεια οργανικής ύλης και άλλων πόρων που περιέχει η βιοµάζα. Η συµµόρφωση µε την οδηγία για την αποτέφρωση των αποβλήτων περιορίζει τις εκποµπές συγκεκριµένων βαρέων µετάλλων και ορισµένες άλλες εκποµπές όπως είναι οι διοξίνες, εφόσον αυτό είναι εφικτό, και απαιτεί COM(96)557 ΕΟΧ, 2007 (2) (διάγραµµα 6.24) AEA, 2001 Στην Eunomia (2002) εκτιµάται ότι αντιπροσωπευτικός (για την ΕΕ των 15) αποτεφρωτής που παράγει µόνον ηλεκτρισµό επιτυγχάνει ενεργειακή απόδοση 21% και ότι µονάδες συµπαραγωγής ηλεκτρισµού και θερµότητας παράγουν ενέργεια µε απόδοση 75%. EL 10 EL

11 µείωση τυχόν κινδύνων για την υγεία. Θα υπάρχουν πάντως πάντοτε κάποιες εκποµπές. Το περιβάλλον επιβαρύνεται επίσης έως ένα βαθµό και από τη διάθεση τέφρας και σκωριών, όπως είναι τα υπολείµµατα καθαρισµού από τα καυσαέρια που συχνά πρέπει να διατίθενται ως επικίνδυνα απόβλητα. Οι εκποµπές από την αποτέφρωση ανάµεικτων αστικών απορριµµάτων µειώνονται στο ελάχιστο από την οδηγία για την αποτέφρωση των αποβλήτων. Οι γενικές περιβαλλοντικές επιδόσεις της αποτέφρωσης ανάµεικτων αστικών απορριµµάτων, όπου συµπεριλαµβάνονται τα βιολογικά απόβλητα, εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες (ιδίως από την ποιότητα του καυσίµου, την ενεργειακή απόδοση των µονάδων και τον ενεργειακό πόρο που αντικαθίσταται). Bιολογική επεξεργασία: η λιπασµατοποίηση, η αναερόβια ζύµωση και η µηχανικήβιολογική επεξεργασία παράγουν και αυτές εκποµπές (µεταξύ άλλων και θερµοκηπιακών αερίων CH 4, N 2 O και CO 2 ). Μετά από σταθεροποίησή της µε βιολογική επεξεργασία, η ύλη που προκύπτει παγιδεύει τον άνθρακα βραχέως κύκλου για περιορισµένο χρόνο: εκτιµάται ότι, µε ορίζοντα 100 ετών, το 8% περίπου της οργανικής ύλης που περιέχεται στο λίπασµα θα παραµείνει στο έδαφος ως χούµος 40. Η χρήση των προϊόντων λιπασµατοποίησης και ζύµωσης ως βελτιωτικά εδάφους και λιπάσµατα προσφέρει αγρονοµικά οφέλη 41, όπως βελτίωση της δοµής του εδάφους, διείσδυση της υγρασίας, ικανότητα κατακράτησης ύδατος, παρουσία µικροοργανισµών στη γη και θρεπτικές ουσίες (κατά µέσο όρο, το προϊόν λιπασµατοποίησης που προέρχεται από απόβλητα µαγειρείων περιέχει περίπου 1% N, 0,7% P 2 O 5 και 6,5% K 2 O). Η ανακύκλωση ιδιαίτερα του φωσφόρου µπορεί να µειώσει την ανάγκη εισαγωγών ορυκτών λιπασµάτων, ενώ τη αντικατάσταση της τύρφης θα µειώσει τις ζηµίες στα ενδιαιτήµατα των υγροτόπων. Η αυξηµένη ικανότητα κατακράτησης ύδατος καθιστά ευκολότερη την εργασία στους αγρούς, ενώ ταυτόχρονα µειώνεται η κατανάλωση ενέργειας για το όργωµα. Η καλύτερη κατακράτηση ύδατος (η οργανική ύλη από τη γη µπορεί να απορροφήσει έως 20 φορές το βάρος της σε νερό) µπορεί να βοηθήσει και στην καταπολέµηση της ερηµοποίησης των ευρωπαϊκών εδαφών και στην πρόληψη των πληµµυρών. Τέλος, η χρήση του προϊόντος λιπασµατοποίησης συµβάλλει στην αντιµετώπιση της σταθερής απώλειας οργανικής ύλης της γης στις εύκρατες περιοχές. Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις της λιπασµατοποίησης περιορίζονται κυρίως σε κάποιες εκποµπές θερµοκηπιακών αερίων και πτητικών οργανικών ενώσεων. Ο αντίκτυπος στην κλιµατική αλλαγή λόγω της παγίδευσης του άνθρακα είναι ως επί το πλείστον µικρός και πρόσκαιρος. Τα οφέλη της χρήσης προϊόντος λιπασµατοποίησης στη γεωργία είναι προφανή, είναι συζητήσιµος όµως ο ορθός ποσοτικός προσδιορισµός τους (π.χ. σε σύγκριση µε άλλους πόρους βελτιωτικών εδάφους), ενώ είναι υπαρκτός ο κίνδυνος µόλυνσης του εδάφους από κακής ποιότητας προϊόν λιπασµατοποίησης. Επειδή τα βιολογικά απόβλητα µολύνονται εύκολα κατά τη διάρκεια της µικτής αποκοµιδής αποβλήτων, η χρήση του προϊόντος λιπασµατοποίησης µπορεί να οδηγήσει σε συσσώρευση επικίνδυνων ουσιών στη γη και τα φυτά. Στις συνήθεις µολυσµατικές ουσίες του προϊόντος λιπασµατοποίησης συναντώνται AEA, 2001, Πίνακας A5.46, σ. 140 Bρυξέλλες, 2001 EL 11 EL

12 βαρέα µέταλλα και προσµείξεις (π.χ. θραύσµατα γυαλιού), υπάρχει όµως ο πιθανός κίνδυνος µόλυνσης από ανθεκτικές οργανικές ουσίες όπως τα PCDD/F, PCB ή τα PAH. Ο ορθός έλεγχος της ύλης που πρόκειται να λιπασµατοποιηθεί σε συνδυασµό µε την παρακολούθηση της ποιότητας του προϊόντος λιπασµατοποίησης είναι καίριας σηµασίας. Λίγα είναι τα κράτη µέλη που επιτρέπουν την παραγωγή προϊόντος λιπασµατοποίησης από ανάµεικτα απόβλητα. Στα περισσότερα κράτη µέλη απαιτείται χωριστή αποκοµιδή των βιολογικών αποβλήτων, συχνά µε βάση λίστα των ειδών αποβλήτων που µπορούν να υποβληθούν σε λιπασµατοποίηση. Η προσέγγιση αυτή περιορίζει τον κίνδυνο και µειώνει το κόστος των δοκιµών συµµόρφωσης, διότι κατά τον τρόπο αυτόν είναι λιγότερο εκτεταµένες η παρακολούθηση της παραγωγής και η χρήση του προϊόντος λιπασµατοποίησης. Η οικιακή λιπασµατοποίηση θεωρείται ορισµένες φορές ως ο πλέον επωφελής για το περιβάλλον τρόπος διαχείρισης των οικιακών βιοαποικοδοµήσιµων απορριµµάτων, διότι, εξαιτίας της µη αποκοµιδής, δεν δηµιουργούνται εκποµπές και κόστος µεταφοράς τους, εξασφαλίζεται προσεκτικός έλεγχος των προς λιπασµατοποίηση υλών και αυξάνεται η ευαισθητοποίηση του κοινού σε θέµατα περιβάλλοντος. Επειδή η αναερόβια ζύµωση πραγµατοποιείται σε κλειστούς αντιδραστήρες, οι εκποµπές στην ατµόσφαιρα είναι αισθητά χαµηλότερες και πολύ πιο εύκολες να ελεγχθούν σε σύγκριση µε τη λιπασµατοποίηση 42. Κάθε τόνος βιολογικών αποβλήτων που αποστέλλεται για βιολογική επεξεργασία µπορεί να παράγει m 3 βιοαερίου. Λόγω της πιθανής ανάκτησης ενέργειας από το βιοαέριο, σε συνδυασµό µε το βελτιωτικό δυναµικό των υπολειµµάτων (ειδικά όταν τα βιολγικά απόβλητα υποβάλλονται χωριστά σε επεξεργασία), η αναερόβια ζύµωση συχνά συνιστά την πλέον επωφελή τεχνική επεξεργασίας από οικονοµική και περιβαλλοντική άποψη 43. Καθώς οι περισσότερες εκποµπές από τις διεργασίες µηχανικής-βιολογικής επεξεργασίας προκύπτουν από τη βιολογική επεξεργασία βιολογικών αποβλήτων, είναι παρεµφερείς µε εκείνες της λιπασµατοποίησης ή της αναερόβιας ζύµωσης. Ωστόσο, το τελικό προϊόν είναι συνήθως µολυσµένο σε επίπεδο απαγορευτικό για την περαιτέρω χρήση του. Οι τεχνικές αυτές πάντως έχουν το πλεονέκτηµα ότι καθαρίζεται το καύσιµο κλάσµα για αποτέφρωση µε ανάκτηση ενέργειας. Σύγκριση των λύσεων διαχείρισης των βιολογικών αποβλήτων Τα βιολογικά απόβλητα είναι νέα έννοια για τη νοµοθεσία οι περισσότερες µελέτες αναφέρονται στη διαχείριση των βιοαποικοδοµήσιµων αποβλήτων. Η διαφορά είναι ότι τα βιολογικά απόβλητα δεν περιέχουν χαρτί και έχουν υψηλότερη περιεκτικότητα σε νερό, µε αποτέλεσµα να έχουν ενδεχοµένως επιπτώσεις, ιδίως σε σύγκριση µε άλλες λύσεις που περιλαµβάνουν θερµική επεξεργασία των αποβλήτων. Για τη διαχείριση των βιοαποικοδοµήσιµων αποβλήτων που εκτρέπονται από τους χώρους υγειονοµικής ταφής, πιθανόν να µην υπάρχει µία και µόνον βέλτιστη περιβαλλοντικά λύση. Το περιβαλλοντικό ισοζύγιο των διαφόρων λύσεων που υπάρχουν για τη διαχείριση των αποβλήτων αυτών εξαρτάται από ορισµένους τοπικούς παράγοντες, µεταξύ των οποίων είναι τα συστήµατα αποκοµιδής, η σύνθεση και η ποιότητα των αποβλήτων, οι κλιµατικές συνθήκες, το δυναµικό χρήσης των διαφόρων προϊόντων που προκύπτουν από αυτά τα Vito, 2007 ΚΚΕρ, 2007 EL 12 EL

13 απόβλητα όπως ηλεκτρική ενέργεια, θερµότητα, αέριο ή προϊόν λιπασµατοποίησης πλούσιο σε µεθάνιο. Συνεπώς, οι στρατηγικές διαχείρισης αυτών των αποβλήτων πρέπει να καθορίζονται στην ανάλογη κλίµακα µε βάση δοµηµένη και αναλυτική προσέγγιση όπως η αντίληψη του κύκλου ζωής (life cycle thinking/lct) και το αντίστοιχο εργαλείο ανάλυσης του κύκλου ζωής (life cycle assessment/lca) 44, ώστε να µην παραγνωρίζονται άλλες σχετικές πτυχές και τυχόν µεροληψίες. Η κατάσταση εξαρτάται βεβαίως από τις συνθήκες που επικρατούν σε κάθε χώρα. Έχουν πραγµατοποιηθεί ορισµένες µελέτες µε βάση την ανάλυση του κύκλου ζωής (LCA) σε εθνική και περιφερειακή κλίµακα 45. Επίσης, πραγµατοποιήθηκαν πρόσφατα αναλύσεις του κύκλου ζωής, εξ ονόµατος της Επιτροπής, σε νέα κράτη µέλη 46. Μολονότι τα συµπεράσµατά τους διαφέρουν ανάλογα µε τις τοπικές συνθήκες, έχουν σε µεγάλο βαθµό το κοινό σηµείο ότι τα οφέλη του συστήµατος διαχείρισης των αποβλήτων που έχουν επιλεγεί εξαρτώνται σηµαντικά από: Την ποσότητα ενέργειας που είναι δυνατόν να ανακτηθεί καίρια παράµετρος, η οποία δίνει σαφές πλεονέκτηµα στις λύσεις µε υψηλή ενεργειακή απόδοση. Η αποτέφρωση επί παραδείγµατι δικαιολογείται ίσως στη ανία 47, ενώ η συνδυασµένη αναερόβια ζύµωση µε λιπασµατοποίηση των προϊόντων ζύµωσης προσφέρει καλύτερες περιβαλλοντικές επιδόσεις από την αποτέφρωση µε ανάκτηση ενέργειας στη Μάλτα 48. Αυτό οφείλεται στην καλύτερη ενεργειακή χρήση των υγρών βιοαποικοδοµήσιµων αποβλήτων µε αναερόβια ζύµωση από ό,τι η αποτέφρωση. Τον ενεργειακό πόρο που αντικαθίσταται από την ανακτώµενη ενέργεια εφόσον η ενέργεια που αντικαθίσταται έχει ως βάση κυρίως τα ορυκτά καύσιµα, τα οφέλη της υψηλής ανάκτησης ενέργειας του συστήµατος διαχείρισης βιολογικών αποβλήτων είναι µεγαλύτερα. Ωστόσο, εάν ο ενεργειακός πόρος που αντικαθίσταται βασίζεται σε µεγάλο βαθµό σε πόρους µε χαµηλές εκποµπές, όπως η υδροηλεκτρική ενέργεια, η ανακτώµενη από βιολογικά απόβλητα ενέργεια έχει οπωσδήποτε πολύ µικρότερα περιβαλλοντικά οφέλη. Την ποσότητα, την ποιότητα και τη χρήση του ανακυκλωµένου προϊόντος λιπασµατοποίησης και τα προϊόντα που αντικαθίστανται από τη χρήση του προϊόντος λιπασµατοποίησης. Εάν το προϊόν λιπασµατοποίησης χρησιµοποιηθεί σε εξωτερικούς χώρους ή για την κάλυψη χώρων υγειονοµικής ταφής, τα τυχόν περιβαλλοντικά οφέλη είναι πολύ περιορισµένα. Εάν όµως προϊόν λιπασµατοποίησης υψηλής ποιότητας χρησιµοποιείται για την αντικατάσταση λιπασµάτων, τα οφέλη είναι συνήθως σηµαντικά 49. Η αντικατάσταση της τύρφης παρουσιάζει επίσης µεγάλα περιβαλλοντικά οφέλη. Τις εκποµπές των µονάδων επεξεργασίας βιολογικών αποβλήτων, οι οποίες είναι δυνατόν να έχουν πολύ διαφορετικά πρότυπα εκποµπών, µε αποτέλεσµα ο αντίκτυπος των Βλ.: ΚΚΕρ, 2007 και ΚΚΕρ, 2009 ΚΚΕρ, 2007 Κοπεγχάγη, 2007 ΚΚΕρ, 2007 Χαϊδελβέργη, 2002 EL 13 EL

14 εκποµπών τους να είναι πότε µεγάλος και πότε µικρότερος. Οι µελέτες δείχνουν ιδιαίτερα σηµαντικές εκποµπές N 2 O και NH Η Επιτροπή εργάζεται επί του παρόντος για την εκπόνηση κατευθύνσεων σχετικά µε την αντίληψη κύκλου ζωής στη διαχείριση των βιοαποικοδοµήσιµων αποβλήτων Οικονοµικές επιπτώσεις Το κόστος κεφαλαίου και λειτουργίας της διαχείρισης των ανάµεικτων αστικών αποβλήτων και της βιολογικής επεξεργασίας των αποβλήτων εξαρτάται από πολλούς και ποικίλους παράγοντες και διαφέρει τόσο σε περιφερειακή όσο και σε τοπική κλίµακα, µε αποτέλεσµα να είναι δύσκολο να εξαχθεί συµπέρασµα για αξιόπιστες µέσες τιµές ή να γίνουν συγκρίσεις. Οι πιο σηµαντικές µεταβλητές του κόστους αυτού είναι το µέγεθος των µονάδων, η χρησιµοποιούµενη τεχνολογία, οι γεωλογικές συνθήκες (για τους χώρους υγειονοµικής ταφής), το κόστος της κατά τόπους χρησιµοποιούµενης ενέργειας, ο τύπος των διαθέσιµων αποβλήτων, το κόστος µεταφοράς και άλλες. Εν προκειµένω, δεν περιλαµβάνεται το έµµεσο κόστος στο περιβάλλον και την υγεία. Η υγειονοµική ταφή θεωρείται συνήθως ως η φθηνότερη λύση, ιδίως εάν η τιµή της γης είναι χαµηλή ή εάν το περιβαλλοντικό κόστος της υγειονοµικής ταφής και το µελλοντικό κόστος κλεισίµατος του χώρου και της µετέπειτα µέριµνας δεν έχουν ενσωµατωθεί στις τιµές ανάληψης (ειδικά στα νέα κράτη µέλη). Η αύξηση του κόστους εξαιτίας της οδηγίας για την υγειονοµική ταφή είναι πιθανόν να αλλάξει την κατάσταση, σε συνδυασµό µε την εντεινόµενη ευαισθητοποίηση του κοινού για το «πραγµατικό» µακροπρόθεσµο κόστος των χώρων υγειονοµικής ταφής. Επίσης, τα έσοδα από την ανάκτηση ενέργειας και προϊόντων µπορούν να αντισταθµίσουν, εν µέρει τουλάχιστον, το κόστος άλλων λύσεων διαχείρισης των αποβλήτων. Τα έσοδα αυτά µπορούν ακόµη και να ισοσκελίσουν σχεδόν το κόστος, µε αποτέλεσµα οι λύσεις αυτές να καθίστανται οικονοµικά συµφερότερες από την υγειονοµική ταφή. Για την αποτέφρωση απαιτούνται µεγαλύτερες επενδύσεις αλλά οι οικονοµίες κλίµακας µπορούν να είναι καλύτερες και δεν χρειάζονται µετατροπές στα υπάρχοντα συστήµατα αποκοµιδής ανάµεικτων αστικών αποβλήτων για υγειονοµική ταφή, παράγονται µάλιστα έσοδα από την ανάκτηση ενέργειας, ειδικά όταν µεγιστοποιείται η απόδοση µε τη χρήση αποβλήτων σε υψηλής απόδοσης σταθµών συµπαραγωγής ηλεκτρισµού και θερµότητας. Με την ποικιλία τεχνολογιών επεξεργασίας βιολογικών αποβλήτων που υπάρχει, είναι πιο δύσκολο να προβλεφθεί ενιαίο ύψος κόστους για κάθε τέτοια επεξεργασία, όταν µάλιστα το κόστος εξαρτάται από την αγορά διάθεσης των προϊόντων. Καθώς η βιολογική επεξεργασία πρέπει να εφαρµόζεται σε απόβλητα ικανοποιητικής ποιότητας, ώστε να παράγεται ασφαλές προϊόν λιπασµατοποίησης, το κόστος της χωριστής αποκοµιδής των βιολογικών αποβλήτων πρέπει να προστίθεται στο κόστος της διαδικασίας επεξεργασίας. Η πώληση προϊόντος λιπασµατοποίησης είναι ίσως πηγή πρόσθετων εσόδων και, πάλι όµως, η ανάκτηση ενέργειας µε τη χρήση της αναερόβιας ζύµωσης µπορεί να προσφέρει και άλλα έσοδα. Στη µελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 52, προτάθηκαν οι εξής εκτιµήσεις οικονοµικού κόστους της διαχείρισης βιολογικών αποβλήτων ως παραδοχές αντιπροσωπευτικές για την ΕΕ των 15 (2002): ΚΚΕρ, and EL 14 EL

15 χωριστή αποκοµιδή βιολογικών αποβλήτων µε λιπασµατοποίηση στη συνέχεια: 35 έως 75 /τόνο χωριστή αποκοµιδή βιολογικών αποβλήτων µε αναερόβια ζύµωση στη συνέχεια : 80 έως 125 /τόνο υγειονοµική ταφή ανάµεικτων αποβλήτων: 55 /τόνο αποτέφρωση ανάµεικτων αποβλήτων: 90 /τόνο. Στην Eunomia το πρόσθετο κόστος της χωριστής αποκοµιδής υπολογίζεται σε 0-15 /τόνο, ενώ η βελτιστοποίηση των συστηµάτων αποκοµιδής (π.χ. µε αύξηση των περιόδων αποκοµιδής µη βιοαποκοδοµήσιµων αποβλήτων) θα µπορούσε να οδηγήσει σε κόστος κάτω του µηδενός καθιστώντας επικερδή την αποκοµιδή. Από την άλλη πλευρά, στη µελέτη COWI (2004) δίδονται παραδείγµατα µε πολύ υψηλότερο κόστος της χωριστής αποκοµιδής, το οποίο κυµαίνεται από 37 έως 135 /τόνο και εκτιµάται ότι είναι δυνατόν να επιτευχθούν καθαρά οφέλη από τη χωριστή αποκοµιδή των βιολογικών αποβλήτων, ακόµη και εάν είναι µικρότερης κλίµακας και αν εξαρτάται από ορισµένους παράγοντες (κόστος χωριστής αποκοµιδής, ενεργειακή απόδοση εναλλακτικού αποτεφρωτή, τύπος της ενέργειας που αντικαθίσταται από την ενέργεια του εναλλακτικού αποτεφρωτή). Το επενδυτικό κόστος των εγκαταστάσεων βιολογικής επεξεργασίας ποικίλλει ανάλογα µε τον τύπο της εγκατάστασης, τις χρησιµοποιούµενες τεχνικές µείωσης των εκποµπών και τις απαιτήσεις για την ποιότητα του προϊόντος. Στη µελέτη εκτίµησης των επιπτώσεων για την αναθεώρηση της οδηγίας IPPC αναφέρεται επενδυτικό κόστος /τόνο για τις ανοικτές µονάδες λιπασµαταποίησης και /τόνο για τις µεγάλες κλειστές µονάδες λιπασµατοποίησης και αναερόβιας ζύµωσης 53. Οι τιµές της αγοράς για το λίπασµα από λιπασµατοποίηση συνδέονται στενά µε την αντίληψη του κοινού και την εµπιστοσύνη του καταναλωτή στο προϊόν. Συνήθως, το προϊόν λιπασµατοποίησης που προορίζεται για τη γεωργία πωλείται σε συµβολική τιµή (π.χ. 1 /τόνο, τιµή η οποία µπορεί να περιλαµβάνει ακόµη και τη µεταφορά και το άπλωµα). Ωστόσο, η τιµή αγοράς αναγνωρισµένης ποιότητας προϊόντος λιπασµατοποίησης µπορεί να φθάσει τα 14 /τόνο, ενώ η τιµή του προϊόντος λιπασµατοποίησης σε µικρές συσκευασµένες ποσότητες µπορεί να φθάσει ακόµη και τα /τόνο. Οι τιµές είναι ακόµη υψηλότερες στις ανεπτυγµένες αγορές προϊόντος λιπασµατοποίησης (βλ. 3.2). Λόγω του υψηλού κόστους µεταφοράς του και της χαµηλής αγοραστικής αξίας του, το προϊόν λιπασµατοποίησης χρησιµοποιείται συνήθως κοντά στον τόπο της λιπασµατοποίησης και προς το παρόν είναι περιορισµένη η µεταφορά του σε µεγάλες αποστάσεις και η διεθνής εµπορία του, οπότε περιορίζεται ο αντίκτυπος της διεθνούς αγοράς στην ανταγωνιστικότητα του προϊόντος αυτού. Το πρόβληµα αυτό δεν υπάρχει στην αγορά βιοαερίου ή αερίου υγειονοµικής ταφής που είναι δυνατόν να καεί επί τόπου, ώστε να παράγει θερµότητα ή/και ηλεκτρισµό ή να καθαρισθεί και να αναβαθµισθεί ούτως ώστε να φθάσει την ποιότητα καυσίµου κίνησης ή φυσικού αερίου και να διοχετευθεί στο δίκτυο. Οι χρήσεις αυτές θα µεγιστοποιήσουν το δυναµικό της Eunomia, 2002 Vito, 2007 EL 15 EL

16 αναερόβιας ζύµωσης για τη µείωση των εκποµπών θερµοκηπιακών αερίων και, άρα, βοηθούν στην επίτευξη των στόχων του Κιότο και της οδηγίας για τις ανανεώσιµες πηγές ενέργειας. Τα συστήµατα χωριστής αποκοµιδής µπορούν να βοηθήσουν στην εκτροπή των βιοαποικοδοµήσιµων αποβλήτων από τους χώρους υγειονοµικής ταφής, ώστε να είναι ποιοτικά τα υλικά βιολογικής ανακύκλωσης και να βελτιώνεται η απόδοση της ενεργειακής ανάκτησης. Τα συστήµατα χωριστής αποκοµιδής παρουσιάζουν όµως και αυτά κάποια προβλήµατα, µεταξύ των οποίων είναι τα εξής: Ανάγκη ανασχεδιασµού των συστηµάτων χωριστής αποκοµιδής και αλλαγής των συνηθειών των πολιτών. Ενώ τα ορθώς σχεδιασµένα συστήµατα χωριστής αποκοµιδής δεν είναι κατ ανάγκη πιο δαπανηρά 54, ο κατάλληλος σχεδιασµός και διαχείρισή τους απαιτούν µεγαλύτερες προσπάθειες ως προς τα συστήµατα αποκοµιδής ανάµεικτων αποβλήτων. Οι δυσκολίες καθορισµού περιοχών κατάλληλων για χωριστή αποκοµιδή. Σε πυκνοκατοικηµένες περιοχές, είναι σχεδόν αδύνατον να εξασφαλισθεί καθαρότητα των υλικών. Στις αραιοκατοικηµένες περιοχές, η χωριστή αποκοµιδή µπορεί να αποβεί υπερβολικά δαπανηρή, οπότε η οικιακή λιπασµατοποίηση είναι ίσως καλύτερη λύση. Προβλήµατα συνδυασµού των αποβλήτων που προκύπτουν µε τη χρήση του ανακυκλωµένου υλικού λόγω του κόστους µεταφοράς και της χαµηλής τιµής, η χρήση του προϊόντος λιπασµατοποίησης συχνά οριοθετείται σε περιοχές γύρω από την εγκατάσταση επεξεργασίας. Αυτό µπορεί να θέσει πρόβληµα σε πυκνοκατοικηµένες περιοχές. Θέµατα υγείας και οσµών ειδικά σε περιοχές µε αρκετά ή πολύ θερµό κλίµα Κοινωνικός αντίκτυπος και επιπτώσεις στην υγεία Η αύξηση της ανακύκλωσης των βιολογικών αποβλήτων αναµένεται να έχει περιορισµένο θετικό αντίκτυπο στην απασχόληση. Θα δηµιουργηθούν ίσως νέες θέσεις εργασίας στην αποκοµιδή αποβλήτων και σε µικρές µονάδες λιπασµατοποίησης. Η χωριστή αποκοµιδή βιολογικών αποβλήτων µπορεί να έχει τρεις φορές µεγαλύτερη ένταση εργασίας από την αποκοµιδή ανάµεικτων αποβλήτων 55.Επίσης, ενδέχεται οι κάτοικοι περιοχών όπου εφαρµόζεται η χωριστή αποκοµιδή να υποχρεωθούν να αλλάξουν τις συνήθειές τους στο διαχωρισµό των απορριµµάτων ωστόσο, δεν υπάρχουν δεδοµένα για την εκτίµηση του κοινωνικού κόστους της χωριστής αποκοµιδής. Σε γενικές γραµµές υπάρχει έλλειψη επιδηµιολογικών µελετών για την εξαγωγή ποιοτικών δεδοµένων των διαφόρων λύσεων διαχείρισης των αποβλήτων όσον αφορά τις επιπτώσεις στην υγεία. Από µελέτη που διεξήγαγε η DEFRA 56 δεν προέκυψαν εµφανείς επιπτώσεις στην υγεία για τους κατοίκους κοντά σε εγκαταστάσεις διαχείρισης των ανάµεικτων αστικών αποβλήτων. Εκτός από τη µελέτη αυτή, θα χρειασθεί ίσως περαιτέρω έρευνα για να επιβεβαιωθεί ότι τέτοιες εγκαταστάσεις δεν είναι επικίνδυνες για την υγεία του ανθρώπου. Έχουν εντοπισθεί πάντως µικροί κίνδυνοι συγγενών διαµαρτιών σε οικογένειες που ζουν Τα βελτιστοποιηµένα συστήµατα χωριστής αποκοµιδής µπορούν να µειώσουν ουσιαστικά τη συχνότητα αποκοµιδής των υπολειµµατικών αποβλήτων, καθώς και σηµαντική εξοικονόµηση υπολειµµατικών αποβλήτων προς διάθεση. Βλ. π.χ. Favoino, 2002 Eunomia όπως αναφέρεται στη µελέτη COWI, 2004 DEFRA, 2004 EL 16 EL

17 κοντά σε χώρους υγειονοµικής ταφής, βρογχίτιδας και ελασσόνων επιπλοκών σε κατοίκους κοντά σε µονάδες λιπασµατοποίησης (ιδίως ανοικτές). Όσον αφορά τις µονάδες αποτέφρωσης, δεν έχουν εξακριβωθεί εµφανείς επιπτώσεις στην υγεία. 5. ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣ ΣΥΖΗΤΗΣΗ 5.1. Καλύτερη πρόληψη της δηµιουργίας αποβλήτων Η ποσότητα βιολογικών αποβλήτων, αν και έχει σταθεροποιηθεί τα πρόσφατα χρόνια, ενδέχεται να αυξηθεί (ειδικά στην ΕΕ των 12) 57. Προς το σκοπό αυτό, χρειάζεται ίσως να ενισχυθούν οι πολιτικές πρόληψης της δηµιουργίας αποβλήτων. Σε βρετανική έρευνα 58 υπολογίζεται ότι, µόνον στο ΗΒ, τα νοικοκυριά παράγουν 6,7 εκατοµµύρια τόνους απορριµµάτων κάθε χρόνο. Με την πρόληψη της δηµιουργίας τους θα ήταν δυνατόν να εξοικονοµούνται από τη διάθεσή τους κάθε χρόνο τουλάχιστον 15 εκατοµµύρια τόνοι ισοδύναµων εκποµπών CO 2. Εύκολες διοικητικές λύσεις δεν υπάρχουν πάντως, διότι οι πιθανές δράσεις συνδέονται εν γένει µε την αλλαγή συµπεριφοράς των καταναλωτών και των πρακτικών λιανικής πώλησης. Με βάση την αναθεωρηµένη οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα, τα κράτη µέλη οφείλουν να καταρτίσουν εθνικά προγράµµατα πρόληψης, µε τα οποία να αντιµετωπίζεται και αυτό το θέµα. Στην επίτευξη του στόχου αυτού θα συµβάλει επίσης η εφαρµογή του σχεδίου δράσης για τη βιώσιµη κατανάλωση και παραγωγή και τη βιώσιµη βιοµηχανική πολιτική (ΒΚΠ/ΒΒΠ) 59. Ερώτηση 1: Η πρόληψη της δηµιουργίας αποβλήτων είναι πρώτη στην ιεράρχηση της επεξεργασίας αποβλήτων στην ΕΕ. Από την πείρα σας, ποιο θα µπορούσε είναι το αντικείµενο δράσης για την πρόληψη ειδικά των βιολογικών αποβλήτων σε επίπεδο ΕΕ; 5.2. Περιορισµός της υγειονοµικής ταφής Όπως αναφέρθηκε στα τµήµατα 3 και 4, η υγειονοµική ταφή των βιολογικών αποβλήτων κρίνεται εν γένει ως η πλέον αποφευκτέα λύση διαχείρισης αποβλήτων και πρέπει να ελαχιστοποιηθεί. Σε πολλά κράτη µέλη, όµως, θα χρειασθούν ίσως µεγαλύτερες προσπάθειες εφαρµογής και πρόσθετα εκτελεστικά µέτρα για πολλά χρόνια για την πλήρη εφαρµογή της οδηγίας για την υγειονοµική ταφή. Θα ήταν εποµένως χρήσιµο να αξιολογηθεί κατά πόσον η ενίσχυση του ισχύοντος κανονιστικού πλαισίου θα αποφέρει περισσότερα περιβαλλοντικά οφέλη. Αυτό θα απαιτούσε περαιτέρω ανάληψη δράσης σε ευρωπαϊκή κλίµακα για να καταστούν οι υπάρχουσες διατάξεις πιο αυστηρές ή, εάν χρειασθεί, για να καταστεί πιο αυστηρή η συγκεκριµένη οδηγία. Eπίσης, µε καλύτερη γνώση των εναλλακτικών λύσεων και των αντίστοιχων εσόδων θα µπορούσε να προωθηθεί µια στροφή, ιδίως εάν χρηµατοδοτηθούν αλλαγές στις υποδοµές. Ερώτηση 2: Νοµίζετε ότι υπάρχουν οφέλη ή µειονεκτήµατα από τον περιορισµό της ποσότητας των βιοαποικοδοµήσιµων αποβλήτων που επιτρέπεται να καταλήγουν στους χώρους υγειονοµικής ταφής πέραν των στόχων που έχουν ήδη τεθεί στην κοινοτική οδηγία ΕΟΧ Ευρετήριο Χηµικών Ουσιών-16 WRAP, 2008 COM(2008)397 EL 17 EL

18 για την υγειονοµική ταφή; Εάν ναι, αυτό πρέπει να εφαρµοσθεί σε κοινοτικό επίπεδο ή πρέπει να αποφασίσουν τα ίδια τα κράτη µέλη; 5.3. Λύσεις επεξεργασίας των βιολογικών αποβλήτων που εκτρέπονται από τους χώρους υγειονοµικής ταφής Μετά την εκτροπή τους από τους χώρους υγειονοµικής ταφής, τα βιολογικά απόβλητα µπορούν να υποβληθούν σε διάφορες µορφές επεξεργασίας, όπως αναφέρθηκε στα τµήµατα 3 και 4. είναι δύσκολο να αποφασισθεί ποια είναι από όλες τις απόψεις η µοναδική περιβαλλοντικά επωφελής λύση διαχείρισης των βιολογικών αποβλήτων λόγω των πολλών µεταβλητών και τοπικής φύσεως θεµάτων που χρειάζεται να συνεκτιµηθούν. Η διαχείριση των αποβλήτων που εκτρέπονται από την υγειονοµική ταφή πρέπει να αντιµετωπισθεί µε πρόσθετα µέτρα που θα ευνοήσουν τη µετάβαση από την απλή προεπεξεργασία για υγειονοµική ταφή και αποτέφρωση µε µικρή ή καµία ανάκτηση ενέργειας, στην αποτέφρωση µε υψηλή ανάκτηση ενέργειας, την αναερόβια ζύµωση µε παραγωγή βιοαερίου και την ανακύκλωση των βιολογικών αποβλήτων. Πέραν των αναλύσεων για την ανάδειξη των πλεονεκτηµάτων, η εν λόγω διαχείριση πρέπει ίσως να ενισχυθεί µε στόχους για τη µέγιστη επιτρεπόµενη ποσότητα των προς διάθεση υπολειµµατικών αποβλήτων (υγειονοµική ταφή ή αποτέφρωση χωρίς ανάκτηση ενέργειας) ή µε άλλα µέτρα για να διοχετεύονται περισσότερα βιολογικά απόβλητα για την ανάκτηση υλικών και ενέργειας. Ερώτηση 3: Ποιες λύσεις επεξεργασίας βιολογικών αποβλήτων που εκτρέπονται από την υγειονοµική ταφή θα προτιµούσατε να ενισχυθούν και ποια κατά τη γνώµη σας είναι τα κύρια οφέλη τους; Κρίνετε ότι η επιλογή επεξεργασίας βιολογικών αποβλήτων που εκτρέπονται από την υγειονοµική ταφή πρέπει να συνοδεύεται από ευρύτερη και διεξοδικότερη χρήση των µελετών ανάλυσης του κύκλου ζωής τους; 5.4. Βελτίωση της ανάκτησης ενέργειας Στην επίτευξη των στόχων όσον αφορά τις ανανεώσιµες πηγές ενέργειας, η ανάκτηση ενέργειας θα µπορούσε να βελτιωθεί σηµαντικά µε τις εξελίξεις στο πεδίο της αναερόβιας ζύµωσης για την παραγωγή βιοαερίου και µε τη βελτίωση της απόδοσης της αποτέφρωσης των αποβλήτων, µε τη χρήση παραδείγµατος χάριν της συµπαραγωγής ηλεκτρισµού και θερµότητας. Κάθε τόνος βιολογικών αποβλήτων που αποστέλλεται για βιολογική επεξεργασία µπορεί να παράγει m 3 βιοαερίου, το οποίο, εάν αναβαθµισθεί, µπορεί να αποκτήσει πρότυπα φυσικού αερίου µε χρήση της ενέργειάς του κατά 3-6%. Η αναερόβια ζύµωση ανάµεικτων αποβλήτων παρουσιάζει παρεµφερή οφέλη ανάκτησης ενέργειας αλλά καθιστά πιο δύσκολη την περαιτέρω χρήση των υπολειµµάτων στη γη. Η περισσότερη ενέργεια που προκύπτει από την αποτέφρωση ανάµεικτων αστικών αποβλήτων προέρχεται από την αποτέφρωση πολύ θερµογόνων κλασµάτων όπως το χαρτί, τα πλαστικά, τα ελαστικά και τα συνθετικά υφάσµατα, ενώ το «υγρό κλάσµα» των βιοαποικοδοµήσιµων αποβλήτων µειώνει τη γενική ενεργειακή απόδοση 60. Ωστόσο, το βιοαποικοδοµήσιµο κλάσµα των αστικών αποβλήτων (όπου συµπεριλαµβάνεται το χαρτί) παράγει περίπου 50% ενέργεια, η οποία προκύπτει από µονάδες αποτέφρωσης, η δε αυξηµένη 60 AEA, 2001, πίνακες A3.36 και A3.37, σ. 118 EL 18 EL

19 ανακύκλωση των βιολογικών αποβλήτων θα µπορούσε να περιορίσει την ποσότητα των βιολογικών αποβλήτων που διατίθενται προς αποτέφρωση. Ερώτηση 4: Κρίνετε ότι η ανάκτηση ενέργειας από βιολογικά απόβλητα µπορεί να συµβάλει αισθητά στη διαχείριση αειφόρων πόρων και αποβλήτων στην ΕΕ και στην επίτευξη των κοινοτικών στόχων για τις ανανεώσιµες ενέργειες µε βιώσιµο τρόπο και, εάν ναι, υπό ποίες συνθήκες; 5.5. Αύξηση της ανακύκλωσης Όπως αναφέρθηκε στο τµήµα 4, η ανακύκλωση βιολογικών αποβλήτων (π.χ. προϊόν λιπασµατοποίησης για χρήση στη γη και την παραγωγή µέσων καλλιέργειας) µπορεί να επιφέρει ορισµένα περιβαλλοντικά οφέλη, ιδίως όσον αφορά τη βελτίωση εδαφών φτωχών σε άνθρακα. Πέραν των αναλύσεων, µια νέα δράση για την ενίσχυση της ανακύκλωσης βιολογικών αποβλήτων θα µπορούσε να περιλαµβάνει τρία αλληλοσυνδεόµενα θέµατα: στόχους ανακύκλωσης, κανόνες για την ποιότητα και τη χρήση προϊόντος λιπασµατοποίησης και υποστήριξη της οργάνωσης χωριστής αποκοµιδής Κοινοί στόχοι ανακύκλωσης βιολογικών αποβλήτων Καταρχήν, τέτοιοι στόχοι θα µπορούσαν να καθιερωθούν είτε µε νοµοθεσία ειδικά για τα βιολογικά απόβλητα είτε το 2014 όταν θα επανεξετασθούν οι στόχοι ανακύκλωσης στην οδηγία-πλαίσιο για τα απόβλητα. Εξαιτίας των διαφορών µεταξύ κρατών µελών όσον αφορά τη ζήτηση προϊόντος λιπασµατοποίησης και ενέργειας, την παραγωγή αποβλήτων, την πυκνότητα πληθυσµού, κλπ., είναι ίσως δύσκολο ή και ακατάλληλο να τεθεί ένας στόχος «καρµπόν», όταν επιθυµείται η αποφυγή δυσµενών περιβαλλοντικών, οικονοµικών και διοικητικών επιπτώσεων, και είναι δυνατόν να χρειασθούν περιθώρια ευελιξίας σε εθνικό επίπεδο για να διαπιστωθεί ποια είναι η καλύτερη λύση διαχείρισης των αποβλήτων ανάλογα µε την κάθε περίπτωση Εθνικοί στόχοι ανακύκλωσης βιολογικών αποβλήτων Η λύση αυτή θα µπορούσε να είναι συνιστώσα του γενικού στόχου ανακύκλωσης βιολογικών αποβλήτων που θα τεθεί σε κοινοτικό επίπεδο. Τα κράτη µέλη θα έχουν τη δυνατότητα να προτείνουν εθνικούς στόχους στο καλύτερο δυνατό επίπεδο για κάθε χώρα συνεκτιµώντας την ιεράρχηση της διαχείρισης των αποβλήτων και την αντίληψη κύκλου ζωής. Οι στόχοι αυτοί θα µπορούσαν να κατευθύνουν τους εµπλεκόµενους παράγοντες και να θέσουν σαφείς γραµµές για εθνικές και περιφερειακές πολιτικές όσον αφορά τα βιολογικά απόβλητα. Ενδέχεται πάντως οι στόχοι αυτοί να µην είναι αρκετά φιλόδοξοι. Η δυνατότητα καθορισµού εθνικών στόχων στην κοινοτική νοµοθεσία θα επανεξετασθεί Υποχρέωση χωριστής αποκοµιδής Η ενίσχυση της τροφοδοσίας σε «καθαρά» βιολογικά απόβλητα θα µπορούσε να ευνοήσει τις επενδύσεις σε µονάδες λιπασµατοποίησης και βιοαερίου. Αυτό θα απαιτήσει χωριστή αποκοµιδή των βιολογικών αποβλήτων (κατόπιν διαλογής τους) σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό, πιθανόν µε στόχους ταυτόχρονα για την εξέταση της προόδου, οι οποίοι συνεπάγονται νέες εκθέσεις αναφοράς και υποχρεώσεις εφαρµογής για τους διαχειριστές αποβλήτων και τις αρµόδιες αρχές, και άρα πρόσθετες δαπάνες και διοικητικό φόρτο για τις επιχειρήσεις και τις δηµόσιες διοικήσεις, θέµατα τα οποία πρέπει να εξετασθούν ως προς τα περιβαλλοντικά οφέλη. EL 19 EL

20 Ερώτηση 5: Νοµίζετε ότι χρειάζεται να προωθηθεί η ανακύκλωση των βιολογικών αποβλήτων (π.χ. η παραγωγή προϊόντος λιπασµατοποίησης ή η χρήση του στη γη) και, εάν ναι, µε ποιο τρόπο; Πώς είναι δυνατόν να επιτευχθεί συνέργεια µεταξύ ανακύκλωσης των βιολογικών αποβλήτων και ανάκτησης ενέργειας; Παρακαλείσθε να τεκµηριώσετε αναλόγως την απάντησή σας Συµβολή στη βελτίωση των εδαφών Όπως αναφέρθηκε στο τµήµα 4, η διαχείριση των βιολογικών αποβλήτων θα µπορούσε να βελτιώσει τα εδάφη στην ΕΕ µε την παραγωγή ασφαλούς προϊόντος λιπασµατοποίησης, αν και οι εν γένει δυνατότητες είναι περιορισµένες (ακόµη και µε µέγιστη αύξηση της ανακύκλωσης των βιολογικών αποβλήτων στην ΕΕ, θα ήταν δυνατόν να τροφοδοτηθεί µόνον το 3,2% της γεωργικής γης). Ωστόσο, για να αποφευχθεί ο κίνδυνος ρύπανσης των εδαφών και να ενισχυθεί η εµπιστοσύνη των χρηστών, θα χρειασθεί ίσως να καθιερωθούν κοινά πρότυπα για την επεξεργασία των βιολογικών αποβλήτων και την ποιότητα του προϊόντος λιπασµατοποίησης Κοινοτικά πρότυπα για προϊόν λιπασµατοποίησης υψηλής ποιότητας Ο καθορισµός κοινών κοινοτικών προτύπων θα αποσαφήνιζε πότε το υλικό που παράγεται από βιολογικά απόβλητα έχει ολοκληρώσει τη διαδικασία ανάκτησης και µπορεί να θεωρηθεί περισσότερο προϊόν παρά απόβλητο, ώστε να ενισχυθεί η προστασία του περιβάλλοντος και της υγείας και να βελτιωθεί η αγορά µε τη δηµιουργία µεγαλύτερης εµπιστοσύνης στους χρήστες και τη διευκόλυνση του διασυνοριακού εµπορίου. Προγραµµατίζεται ο καθορισµός τέτοιων προτύπων στο εγγύς µέλλον µε βάση την οδηγία-πλαίσιο για τα απόβλητα (κριτήρια αποχαρακτηρισµού των αποβλήτων) Κοινοτικά πρότυπα για επεξεργασµένα βιολογικά απόβλητα χαµηλότερης ποιότητας Θα ήταν δυνατόν επίσης να καθιερωθούν κοινοί κοινοτικοί κανόνες για τη χρήση επεξεργασµένων βιολογικών αποβλήτων, όπως το χαµηλής ποιότητας προϊόν λιπασµατοποίησης, τα οποία θα συνεχίσουν να υπάγονται στη νοµοθεσία για τα απόβλητα, όπως και οι απαιτήσεις για το άπλωµα ιλύος καθαρισµού λυµάτων σε γεωργικές εκτάσεις. Οι κανόνες αυτοί θα µπορούσαν να περιλαµβάνουν κριτήρια ποιότητας και τη συνολική επιτρεπόµενη περιεκτικότητα του προϊόντος λιπασµατοποίησης και του εδάφους σε βαρέα µέταλλα και άλλους ρύπους. Το προϊόν λιπασµατοποίησης αποβλήτων θα µπορούσε να υποδιαιρεθεί περαιτέρω ανάλογα µε τη δυνατότητα χρήσης του. Το προϊόν λιπασµατοποίησης ακόµη πιο χαµηλής ποιότητας πρέπει ίσως να διατίθεται ως απόβλητο Κανόνες σε εθνικό επίπεδο Ως εναλλακτική λύση στους κοινοτικούς κοινούς κανόνες, θα µπορούσε να απαιτηθεί από τα κράτη µέλη να καθορίσουν εθνικούς κανόνες εντασσόµενους σε ένα κοινό πλαίσιο, οι οποίοι θα επιτρέπουν να καθιερώσουν λεπτοµερείς κανόνες ανάλογα µε τις περιφερειακές ή τοπικές συνθήκες προστασίας του περιβάλλοντος και της υγείας, και να επιλέξουν µπορφές διαχείρισης των εδαφών. Tο αρνητικό αυτής της προσέγγισης είναι ίσως ότι θα συνεχισθεί η αβεβαιότητα στην εσωτερική αγορά, ο πιθανός κατακερµατισµός της, οι επιπλοκές στις αποστολές και ο διοικητικός φόρτος για τους αρµόδιους φορείς. Θα µπορούσε επίσης να διακυβεύσει την υλοποίηση του συµφωνηµένου πολιτικού στόχου για ισχυρότερες αγορές ανακύκλωσης στην ευρωπαϊκή κοινωνία ανακύκλωσης. EL 20 EL

02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό

02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό Κεφάλαιο 02-04 σελ. 1 02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό Όπως επισημάνθηκε στο κεφάλαιο 01-04, η πρώτη ύλη για τα «ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας είναι μη επικίνδυνα απόβλητα, κυρίως παραγόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Κριτήρια της ΕΕ για τις ΠΔΣ στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας

Κριτήρια της ΕΕ για τις ΠΔΣ στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας Κριτήρια της ΕΕ για τις ΠΔΣ στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας Οι Πράσινες Δημόσιες Συμβάσεις (GPP/ΠΔΣ) αποτελούν προαιρετικό μέσο. Το παρόν έγγραφο παρέχει τα κριτήρια της ΕΕ για τις ΠΔΣ, τα οποία έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας

Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας Ορθή περιβαλλοντικά λειτουργία μονάδων παραγωγής βιοαερίου με την αξιοποίηση βιομάζας ΑΡΓΥΡΩ ΛΑΓΟΥΔΗ Δρ. Χημικός TERRA NOVA ΕΠΕ περιβαλλοντική τεχνική συμβουλευτική ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΕΕ «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ»

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογικές Επεξεργασίες Στερεών Αποβλήτων

Βιολογικές Επεξεργασίες Στερεών Αποβλήτων Βιολογικές Επεξεργασίες Στερεών Αποβλήτων Κάτια Λαζαρίδη Επίκουρη Καθηγήτρια Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο klasaridi@hua.gr 1 ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΚΟΠΟΣ Οδηγία 1999/31/ΕΚ για την Υγειονοµική Ταφή Εναρµόνιση Εθνικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2)

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΕΩΣ ΤΟ 2050 (WETO-H2) ΒΑΣΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ Στο πλαίσιο της µελέτης WETO-H2 εκπονήθηκε σενάριο προβλέψεων και προβολών αναφοράς για το παγκόσµιο σύστηµα ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Τα Σκουπίδια µας. Αστικά Στερεά Απόβλητα χαρακτηρίζονται τα:

Τα Σκουπίδια µας. Αστικά Στερεά Απόβλητα χαρακτηρίζονται τα: Τα Σκουπίδια µας (Αστικά Στερεά Απόβλητα) Αστικά Στερεά Απόβλητα χαρακτηρίζονται τα: Ζυµώσιµα: 44% Η µέση ποιοτική σύσταση των παραγόµενων Χαρτί: 25% αστικών στερεών αποβλήτων στην Ελλάδα, Πλαστικά: 12%

Διαβάστε περισσότερα

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Κεφάλαιο 04-04 σελ. 1 04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Εισαγωγή Γενικά, υπάρχουν πέντε διαφορετικές διεργασίες που μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς για να παραχθεί χρήσιμη ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Καθ. Μαρία Λοϊζίδου. Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Μονάδα Περιβαλλοντικής Επιστήμης & Τεχνολογίας Σχολή Χημικών Μηχανικών

Καθ. Μαρία Λοϊζίδου. Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Μονάδα Περιβαλλοντικής Επιστήμης & Τεχνολογίας Σχολή Χημικών Μηχανικών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Μονάδα Περιβαλλοντικής Επιστήμης & Τεχνολογίας Σχολή Χημικών Μηχανικών ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ Καθ. Μαρία Λοϊζίδου email: mloiz@chemeng.ntua.gr website:

Διαβάστε περισσότερα

DRYWASTE LIFE 08 ENV/GR/000566

DRYWASTE LIFE 08 ENV/GR/000566 Ανάπτυξη και επίδειξη ενός καινοτόμου συστήματος οικιακής ξήρανσης για την επεξεργασία του οργανικού κλάσματος των οικιακών απορριμμάτων στην πηγή DRYWASTE LIFE 08 ENV/GR/000566 Layman s Report Συντονιστής

Διαβάστε περισσότερα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα

Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Διπλ. Μηχανικός Βασιλειάδης Μιχαήλ ΑΟΥΤΕΒ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Α.Ε. 04 Φεβρουαρίου 2011 Hotel King George II Palace Πλατεία Συντάγματος Αθήνα Είδη πρώτων υλών Αγροτικού τομέα Κτηνοτροφικού τομέα Αστικά απόβλητα Αγροτικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. της. Πρότασης οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. της. Πρότασης οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 2.7.2014 COM(2014) 397 final ANNEX 1 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ της Πρότασης οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των οδηγιών 2008/98/ΕΚ για τα απόβλητα,

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά µε τη θεµατική στρατηγική για την πρόληψη της δηµιουργίας αποβλήτων και για την ανακύκλωσή τους

Ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά µε τη θεµατική στρατηγική για την πρόληψη της δηµιουργίας αποβλήτων και για την ανακύκλωσή τους MEMO/05/496 Βρυξέλλες, 21 εκεµβρίου 2005 Ερωτήσεις και απαντήσεις σχετικά µε τη θεµατική στρατηγική για την πρόληψη της δηµιουργίας αποβλήτων και για την ανακύκλωσή τους 1. Περί τίνος πρόκειται; Τα απόβλητα

Διαβάστε περισσότερα

ηµόσια διαβούλευση για το Σύµφωνο των ηµάρχων

ηµόσια διαβούλευση για το Σύµφωνο των ηµάρχων ηµόσια διαβούλευση για το Σύµφωνο των ηµάρχων Το «Σύµφωνο των ηµάρχων» αποτελεί µία φιλόδοξη πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δίνοντας το προβάδισµα σε πρωτοπόρους δήµους της Ευρώπης να αµβλύνουν

Διαβάστε περισσότερα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα

Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Αναερόβιες Μονάδες για την παραγωγή βιο-αερίου από βιοµάζα Βιο-αέριο? Το αέριο που παράγεται από την ζύµωση των οργανικών, ζωικών και φυτικών υπολειµµάτων και το οποίο µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ. Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΑΠΕ Βισκαδούρος Γ. Ι. Φραγκιαδάκης Φ. Μαυροματάκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος βιομάζα μπορεί να δηλώσει : α) Τα υλικά ή τα υποπροϊόντα και κατάλοιπα της φυσικής, ζωικής δασικής και αλιευτικής παραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50

Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας. Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Ενεργειακή Αξιοποίηση Βιομάζας Δρ Θρασύβουλος Μανιός Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης ΣΕΠ στην ΠΣΕ50 Τι ορίζουμε ως «βιομάζα» Ως βιομάζα ορίζεται η ύλη που έχει βιολογική (οργανική) προέλευση. Πρακτικά,

Διαβάστε περισσότερα

Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;»

Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;» Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;» Λέξεις κλειδιά: Απορρίμματα, ανακύκλωση, ρύπανση, υγεία, προστασία περιβάλλοντος, ΧΥΤΥ, ΧΑΔΑ Εισαγωγή Απόβλητα ένα επίκαιρο ζήτημα, που αποτελεί διαχρονικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2004 2009 Επιτροπή Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας 7.12.2007 PE398.537v01-00 ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ 1-15 Σχέδιο γνωμοδότησης (PE396.682v01-00) Werner Langen Βιώσιμη γεωργία και το βιοαέριο:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΑΕΡΙΟ. Αναξιοποίητος Ενεργειακός Αγροτικός Πλούτος στην Ελλάδα Η Ενέργεια του Μέλλοντος?

ΒΙΟΑΕΡΙΟ. Αναξιοποίητος Ενεργειακός Αγροτικός Πλούτος στην Ελλάδα Η Ενέργεια του Μέλλοντος? Karl Str. 1/1 7373 Esslingen Germany Phone: +49 (711) 932583 Fax: +49 (3222) 11447 info@ingrees.com www.ingrees.com ΒΙΟΑΕΡΙΟ Αναξιοποίητος Ενεργειακός Αγροτικός Πλούτος στην Ελλάδα Η Ενέργεια του Μέλλοντος?

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΗΣ: ΔΗΜΑΣ ΝΙΚΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΦΟΙΤΗΤΗΣ: ΔΗΜΑΣ ΝΙΚΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΦΟΙΤΗΤΗΣ: ΔΗΜΑΣ ΝΙΚΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα της εργασίας είναι Η αξιοποίηση βιομάζας για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Στερεών Αποβλήτων σε επίπεδο Δήμων

Διαχείριση Στερεών Αποβλήτων σε επίπεδο Δήμων ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ TOMEAΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Διαχείριση Στερεών Αποβλήτων σε επίπεδο Δήμων Κωνστάντζος Γιώργος Μηχανικός Περιβάλλοντος,

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΓΙΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΚΤΙΡΙΩΝ

Η ΧΡΗΣΗ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΓΙΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΚΤΙΡΙΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Η ΧΡΗΣΗ ΒΙΟΜΑΖΑΣ ΓΙΑ ΘΕΡΜΑΝΣΗ ΚΤΙΡΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΓΙΑΝΝΙΟΥ ΑΝΝΑ ΧΑΝΙΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2004 ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας 4η Ενότητα: «Βιοκαύσιμα 2ης Γενιάς» Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Δ.Σ. Ελληνικής Εταιρείας Βιοµάζας ΕΛ.Ε.Α.ΒΙΟΜ ΒΙΟΜΑΖΑ Η αδικημένη μορφή ΑΠΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΟΝΑ ΩΝ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ ΜΕΣΩ Υ ΡΟΓΟΝΟΥ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΟΝΑ ΩΝ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ ΜΕΣΩ Υ ΡΟΓΟΝΟΥ ΕΛΒΙΟ Α.Ε. Συστηµάτων Παραγωγής Υδρογόνου και Ενέργειας ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΟΝΑ ΩΝ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ ΜΕΣΩ Υ ΡΟΓΟΝΟΥ Θ. Χαλκίδης,. Λυγούρας, Ξ. Βερύκιος 2 ο Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΟΥ «KNOW WASTE» ΣΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

Η ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΟΥ «KNOW WASTE» ΣΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Η ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΟΥ «KNOW WASTE» ΣΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Aθηνά Παπαναστασίου ΛειτουργόςΤμήματος Περιβάλλοντος Λευκωσία 20.11.2014 ΔΕΔΟΜΕΝΑ 800 700 600 500 400 300 200 100 0 κατά

Διαβάστε περισσότερα

Ατµοσφαιρική ρύπανση: η Επιτροπή αναλαµβάνει περαιτέρω νοµική δράση κατά 9 κρατών µελών

Ατµοσφαιρική ρύπανση: η Επιτροπή αναλαµβάνει περαιτέρω νοµική δράση κατά 9 κρατών µελών IP/04/84 Βρυξέλλες, 22 Ιανουάριος 2004 Ατµοσφαιρική ρύπανση: η Επιτροπή αναλαµβάνει περαιτέρω νοµική δράση κατά 9 κρατών µελών Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναλαµβάνει ευρέως φάσµατος νοµική δράση µε στόχο να

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτική διαχείριση στερεών απορριμμάτων. Αδαμάντιος Σκορδίλης Δρ Χημικός Μηχανικός

Εναλλακτική διαχείριση στερεών απορριμμάτων. Αδαμάντιος Σκορδίλης Δρ Χημικός Μηχανικός 1 Εναλλακτική διαχείριση στερεών απορριμμάτων Αδαμάντιος Σκορδίλης Δρ Χημικός Μηχανικός Η διαχείριση των στερεών απορριμμάτων αποτελεί ένα σύνθετο πρόβλημα, δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό, αλλά πολιτικό,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚ ΗΛΩΣΗΣ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚ ΗΛΩΣΗΣ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Νάξος, 28-6-13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΚΥΚΛΑ ΩΝ ΗΜΟΣ ΝΑΞΟΥ & ΜΙΚΡΩΝ ΚΥΚΛΑ ΩΝ Αρ. Πρωτ.: 8450 Ταχ. ιεύθυνση : Χώρα Νάξος Ταχ. Κώδικας : 84 300 Τηλέφωνο : 2285360100 Fax : 2285023570 ΠΡΟΣ: ΚΑΘΕ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση των απορριμμάτων και επιπτώσεις

Διαχείριση των απορριμμάτων και επιπτώσεις Διαχείριση των απορριμμάτων και επιπτώσεις Κώστας Νικολάου Δρ. Χημικός Περιβαλλοντολόγος Καθηγητής-Σύμβουλος Περιβαλλοντικού Σχεδιασμού Πόλεων, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο 1 ΑΣΑ: Κυρίαρχο πρόβλημα Τα

Διαβάστε περισσότερα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα

Αλλάζει τη. ζωή μας. www.epperaa.gr. www.ypeka.gr. Προστατεύει από τα Απόβλητα Προστατεύει από τα Απόβλητα Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» 2007-2013 Το ΕΠΠΕΡΑΑ ενισχύει την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Αποβλήτων βελτιώνει την Ποιότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Ορισμός «Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) είναι οι μη ορυκτές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δηλαδή η αιολική, η ηλιακή και η γεωθερμική ενέργεια, η ενέργεια κυμάτων, η παλιρροϊκή ενέργεια, η υδραυλική

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανική Αποκοµιδή. Μεταφόρτωση. Ανάκτηση και Ανακύκλωση. Μηχανική Επεξεργασία & Αξιοποίηση Υγειονοµική Ταφή. ιαχείριση Ειδικών Απορριµµάτων

Μηχανική Αποκοµιδή. Μεταφόρτωση. Ανάκτηση και Ανακύκλωση. Μηχανική Επεξεργασία & Αξιοποίηση Υγειονοµική Ταφή. ιαχείριση Ειδικών Απορριµµάτων Κύριο αντικείµενο της Εταιρίας είναι ο σχεδιασµός, η υλοποίηση και η λειτουργία του ΟΣ Α της υτικής Μακεδονίας, σύµφωνα µε το Σχέδιο ιαχείρισης του 1995. Μέτοχοι: Οι ήµοι Γρεβενών, Καστοριάς, Φλώρινας,

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική αντιμετώπισης της Κλιματικής Αλλαγής

Στρατηγική αντιμετώπισης της Κλιματικής Αλλαγής Στρατηγική αντιμετώπισης της Κλιματικής Αλλαγής Κείμενο θέσεων και πολιτικής του Ομίλου ΤΙΤΑΝ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Κατά τα τελευταία 100 χρόνια η συγκέντρωση CO2 στην ατμόσφαιρα έχει αυξηθεί κυρίως λόγω της χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μορφές Ενέργειας

ΕΝΑΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Μορφές Ενέργειας ΕΝΤΟ ΚΕΦΛΙΟ Μορφές Ενέργειας ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο γράµµα.

Διαβάστε περισσότερα

Βιώσιμη διαχείριση των απορριμμάτων: Μία ολοκληρωμένη αποκεντρωμένη προσέγγιση

Βιώσιμη διαχείριση των απορριμμάτων: Μία ολοκληρωμένη αποκεντρωμένη προσέγγιση ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ TOMEAΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Βιώσιμη διαχείριση των απορριμμάτων: Μία ολοκληρωμένη αποκεντρωμένη προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΣΕ ΚΤΙΡΙΑ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΣΕ ΚΤΙΡΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΣΕ ΚΤΙΡΙΑ Η GREEN EVOLUTION Α.Ε. δραστηριοποιείται στους τοµείς του Περιβάλλοντος, της Ενέργειας και της Οικονοµίας Άνθρακα. Προσφέρει ολοκληρωµένες εξειδικευµένες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ!

ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΕΙ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΝΑ ΜΑΣ ΕΠΙΒΡΑΒΕΥΕΙ... ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ & ΝΕΡΟ ΜΗ ΧΑΝΕΙΣ ΑΛΛΟ ΧΡΟΝΟ! ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ: Η ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΑΞΙΑ ΠΟΥ ΜΟΙΡΑΖΕΤΑΙ - Μια εταιρία δεν μπορεί να θεωρείται «πράσινη» αν δεν

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 -1-

Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 -1- ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Σύντομο Ενημερωτικό Υλικό Μικρών Εμπορικών Επιχειρήσεων για το Ανθρακικό Αποτύπωμα Πως οι μικρές εμπορικές επιχειρήσεις επηρεάζουν το περιβάλλον και πως μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική μηχανική

Περιβαλλοντική μηχανική Περιβαλλοντική μηχανική 2 Εισαγωγή στην Περιβαλλοντική μηχανική Enve-Lab Enve-Lab, 2015 1 Environmental Μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικά προβλήματα Παγκόσμια κλιματική αλλαγή Όξινη βροχή Μείωση στρατοσφαιρικού

Διαβάστε περισσότερα

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε

Ο δευτερογενής τομέας παραγωγής, η βιομηχανία, παράγει την ηλεκτρική ενέργεια και τα καύσιμα που χρησιμοποιούμε. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ διακρίνεται σε στον κόσμο Οι κινήσεις της Ευρώπης για «πράσινη» ενέργεια Χρειαζόμαστε ενέργεια για όλους τους τομείς παραγωγής, για να μαγειρέψουμε το φαγητό μας, να φωταγωγήσουμε τα σπίτια, τις επιχειρήσεις και τα σχολεία,

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε όλους τους τομείς

Υποστήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε όλους τους τομείς 2014-20202020 Υποστήριξη της μετάβασης σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα σε όλους τους τομείς Γιάννης Βουγιουκλάκης PhD, Διπλ. Μηχ. Μηχανικός Υπεύθυνος Τμήματος Ανάπτυξης Αγοράς Θεματικός στόχος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ - ΝΟΜΟΣ

ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ - ΝΟΜΟΣ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ - ΝΟΜΟΣ 2244/94 : Ρύθµιση θεµάτων Ηλεκτροπαραγωγής από Ανανεώσιµες Πηγές Ενέργειας, από Συµβατικά Καύσιµα και άλλες διατάξεις Oί ανανεώσιµες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) - αιολική, ηλιακή, γεωθερµία,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΩΣ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΥΛΩΝΑΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ

Η ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΩΣ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΥΛΩΝΑΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ Η ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΩΣ ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΥΛΩΝΑΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ ΑΒΡΑΑΜ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ-ΣΟΦΟΚΛΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΑΠΘ Εργαστήριο Μετάδοσης Θερμότητας & Περιβαλλοντικής

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 1.8.2014 L 230/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 834/2014 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 22ας Ιουλίου 2014 για τη θέσπιση κανόνων σχετικά με την εφαρμογή του κοινού πλαισίου

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική αγορά Βιομάζας: Τάσεις και εξελίξεις. Αντώνης Γερασίµου Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Βιοµάζας

Η ελληνική αγορά Βιομάζας: Τάσεις και εξελίξεις. Αντώνης Γερασίµου Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Βιοµάζας 1 ο στρατηγικόσυνέδριογιατονκλάδοτηςενέργειας, «ΕΠΕΝ ΥΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» Η ελληνική αγορά Βιομάζας: Τάσεις και εξελίξεις Αθήνα, 31 Οκτωβρίου 2011 Αντώνης Γερασίµου Πρόεδρος Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΡΟΟΙΜΙΟ Η Στρατηγική της Περιφέρειας Πελοποννήσου για την ολοκληρωμένη διαχείριση των στερεών αποβλήτων στοχεύει αφενός στην υλοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Konstantinos Tzanakoulis Mayor of Larissa, Greece

Konstantinos Tzanakoulis Mayor of Larissa, Greece Konstantinos Tzanakoulis Mayor of Larissa, Greece Waste management for energy purposes The response of the municipalities EU initiatives to be implemented The significance of strategic alliances Athens,

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη νέας γενιάς σταθµών Ηλεκτροπαραγωγής

Ανάπτυξη νέας γενιάς σταθµών Ηλεκτροπαραγωγής ΗΜΟΣΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ Α.Ε. Ανάπτυξη νέας γενιάς σταθµών Ηλεκτροπαραγωγής υνατότητες προσαρµογής υφιστάµενων Μονάδων ΕΗ I. ΚΟΠΑΝΑΚΗΣ Α. ΚΑΣΤΑΝΑΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΒΙΟΜΑΖΑΣ. Απόστολος Βλυσίδης Καθηγητής ΕΜΠ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΒΙΟΜΑΖΑΣ. Απόστολος Βλυσίδης Καθηγητής ΕΜΠ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΒΙΟΜΑΖΑΣ Απόστολος Βλυσίδης Καθηγητής ΕΜΠ Η ενέργεια από βιόµαζα είναι µία ανανεώσιµη µορφή ενέργειας Τι ονοµάζουµε ανανεώσιµη ενέργεια ; Η ενέργεια που αναπληρώνεται από το φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020

Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020 ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 20 Ιουνίου 2014 Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020 Συνολική πληροφόρηση Η σύμβαση εταιρικής σχέσης με την Κύπρο καθορίζει ένα ορόσημο για επενδύσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ενέργεια από Μονάδα Βιοαερίου

Ενέργεια από Μονάδα Βιοαερίου Ενέργεια από Μονάδα Βιοαερίου... Επενδυτικές Ευκαιρίες σε Μονάδες Βιοαερίου. - Βασικά στοιχεία για το Βιοαέριο - Οι Βασικές Πρώτες Ύλες για την λειτουργία μονάδας και εργοστασίου παραγωγής - Παραδείγματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΕ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΕ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΣΕ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ENERGYRES 2009 FORUM ΑΠΕ/ΕΞΕ Παρασκευή 20 Φεβρουαρίου 2009 ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΓΕΡΑΣΙΜΟΥ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΣΣΗΘ ΠΡΟΕΔΡΟΣ & Δ.Σ. ΙΤΑ α.ε. Τί είναι η Συμπαραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Η αγροτική Βιομάζα και οι δυνατότητες αξιοποίησής της στην Ελλάδα. Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρίας Ανάπτυξης Βιομάζας

Η αγροτική Βιομάζα και οι δυνατότητες αξιοποίησής της στην Ελλάδα. Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρίας Ανάπτυξης Βιομάζας Η αγροτική Βιομάζα και οι δυνατότητες αξιοποίησής της στην Ελλάδα Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρίας Ανάπτυξης Βιομάζας 1 Η ΕΛΕΑΒΙΟΜ και ο ρόλος της Η Ελληνική Εταιρία (Σύνδεσμος) Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος. Προγραμματική Περίοδος 2014-2020

Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος. Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 Χρηματοδότηση δράσεων στον Τομέα του Περιβάλλοντος Προγραμματική Περίοδος 2014-2020 ΠΟΡΟΙ Π.Π 2014-2020 ΕΠ - ΥΜΕ - ΠΕΡΑΑ (ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ - ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ) ΤΑΜΕΙΟ ΚΑΤΑΝΟΜΕΣ ΠΟΡΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΜΕΤΑΦΟΡΕ ΠΕΠ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 5 (ΘΟΣΣ 5) ΔΑΣΟΚΟΜΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 5 (ΘΟΣΣ 5) ΔΑΣΟΚΟΜΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 5 (ΘΟΣΣ 5) ΔΑΣΟΚΟΜΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ Αργυρώ Ζέρβα, ΥΠΕΚΑ/Ειδική Γραμματεία Δασών Σοφία Πουρνάρα, Διαχειριστική Αρχή ΥΠΑΑΤ 1η Συνάντηση ομάδας ΘΟΣΣ 5, Τρίτη 25 Σεπτεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΥΞΗΘΕΙ Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

ΠΩΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΥΞΗΘΕΙ Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΠΩΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΥΞΗΘΕΙ Η ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΚΥΡΚΙΤΣΟΣ ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΔΡ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΛΟΓΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΔΙΕΘΝΗΣ ΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ GREEN DOT HILTON PARK

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ 1-27. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/2295(INI) 27.3.2013. Σχέδιο γνωμοδότησης Tamás Deutsch. PE508.059v01-00

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ 1-27. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/2295(INI) 27.3.2013. Σχέδιο γνωμοδότησης Tamás Deutsch. PE508.059v01-00 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 27.3.2013 2012/2295(INI) ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ 1-27 Tamás Deutsch (PE506.093v01-00) σχετικά με την καινοτομία για βιώσιμη ανάπτυξη: μια

Διαβάστε περισσότερα

Απόψεις ΕΕΔΣΑ για το Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης και το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων. Δαμιανός Μπούρκας Γενικός Γραμματέας ΕΕΔΣΑ

Απόψεις ΕΕΔΣΑ για το Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης και το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων. Δαμιανός Μπούρκας Γενικός Γραμματέας ΕΕΔΣΑ Απόψεις ΕΕΔΣΑ για το Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης και το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων Δαμιανός Μπούρκας Γενικός Γραμματέας ΕΕΔΣΑ Γενικές Παρατηρήσεις για το Νέο ΕΣΔΑ Χρονικός Ορίζοντας ΕΣΔΑ: Να επεκταθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων. Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ

ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων. Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ ΗΜΕΡΙΔΑ Σ.Π.Ε.Λ. AGROTICA, 2010 Γεωργία και Κλιματική Αλλαγή: O Ρόλος των Λιπασμάτων Δρ. ΔΗΜ. ΑΝΑΛΟΓΙΔΗΣ 1 ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ OΜΩΣ, Η ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ (όπως όλες

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες επιτυχίας για την ανάπτυξη της ελληνικήςαγοράςσυσσωµατωµάτων

Παράγοντες επιτυχίας για την ανάπτυξη της ελληνικήςαγοράςσυσσωµατωµάτων Παράγοντες επιτυχίας για την ανάπτυξη της ελληνικήςαγοράςσυσσωµατωµάτων ρ Νικόλαος Καραπαναγιώτης ΚΑΠΕ /νση Τεκµηρίωσης, ιάδοσης και Ανάπτυξης - Marketing nkaras@cres.gr Επικρατέστερες εφαρµογές βιοµάζας-προς-ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΩΣ ΠΟΡΟΙ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΩΣ ΠΟΡΟΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΩΣ ΠΟΡΟΙ Αγγελική Καλλία Αντωνίου Δρ. Νομικής, Δικηγόρος, ankallia@auth.gr 2 δισ. τόνοι αποβλήτων /χρόνο παράγονται στην

Διαβάστε περισσότερα

[ 1 ] την εφαρμογή συγκεκριμένων περιβαλλοντικών

[ 1 ] την εφαρμογή συγκεκριμένων περιβαλλοντικών [ 1 ] [ 1 ] Υδροηλεκτρικός Σταθμός Κρεμαστών - Ποταμός Αχελώος - Ταμιευτήρας >> H Περιβαλλοντική Στρατηγική της ΔΕΗ είναι ευθυγραμμισμένη με τους στόχους της ενεργειακής πολιτικής της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Παραγωγής και Αξιοποίησης του Βιοαερίου

Τεχνολογίες Παραγωγής και Αξιοποίησης του Βιοαερίου Τεχνολογίες Παραγωγής και Αξιοποίησης του Βιοαερίου Λευτέρης Γιακουμέλος (Φυσικός) Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας (ΚΑΠΕ) Τμήμα Εκπαίδευσης 1 Περιεχόμενα Τεχνολογίες αξιοποίησης του

Διαβάστε περισσότερα

Βελτίωση αναερόβιων χωνευτών και αντιδραστήρων µεθανογένεσης

Βελτίωση αναερόβιων χωνευτών και αντιδραστήρων µεθανογένεσης Βελτίωση αναερόβιων χωνευτών και αντιδραστήρων µεθανογένεσης Τι είναι; BI-CHEM XP146 βιο-ενζυµατικό προϊόν σε σκόνη που περιέχει: Ένζυµα: τύποι πρωτεάσης, αµυλάσης, κυτταρινάσης και λιπάσης Αναερόβια βακτήρια

Διαβάστε περισσότερα

Η βιομηχανική συμβίωση ως μοχλός βιώσιμης ανάπτυξης

Η βιομηχανική συμβίωση ως μοχλός βιώσιμης ανάπτυξης Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Χημικών Μηχανικών Η βιομηχανική συμβίωση ως μοχλός βιώσιμης ανάπτυξης Καθηγήτρια Μαρία Λοϊζίδου Αθήνα, 3/4/2014 Βιομηχανική Συμβίωση Ως Βιομηχανική Συμβίωση (Industrial

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΜΟΝΑ Α ΑΝΑΕΡΟΒΙΑΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΥΓΡΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΜΟΝΑ ΩΝ Τα υγρά απόβλητα µονάδων επεξεργασίας τυροκοµικών προϊόντων περιέχουν υψηλό οργανικό φορτίο και προκαλούν αυξηµένα περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. που συνοδεύει την

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. που συνοδεύει την EL EL EL ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 13.11.2008 SEC(2008) 2861 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ που συνοδεύει την πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΠΟ ΒΙΟΑΕΡΙΟ Βασικές γνώσεις - Παραδείγματα

ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΠΟ ΒΙΟΑΕΡΙΟ Βασικές γνώσεις - Παραδείγματα ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΠΟ ΒΙΟΑΕΡΙΟ Βασικές γνώσεις - Παραδείγματα Dr. Stefan Junne Chair of Bioprocess Engineering, TU Berlin Seite 1 Γιατί βιοαέριο? Α)Είναι η μόνη Ανανεώσιμη Πηγή Ενέργειας που είναι ανεξάρτητη

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές Ορθής Διαχείρισης Στερεών Γεωργικών Υπολειμμάτων

Πρακτικές Ορθής Διαχείρισης Στερεών Γεωργικών Υπολειμμάτων Πρακτικές Ορθής Διαχείρισης Στερεών Γεωργικών Υπολειμμάτων ΚΑΤΣΑΜΠΑΣ ΗΛΙΑΣ Δρ. Χημικός Μηχανικός Προϊστάμενος Τμήματος Περιβάλλοντος & Υδροοικονομίας Περιφερειακής Ενότητας Μεσσηνίας Περιφέρειας Πελοποννήσου

Διαβάστε περισσότερα

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας

Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Οι προοπτικές της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας Έκθεση της ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΪΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ (Photovoltaic Technology Research Advisory Council, PV-TRAC). ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η

Διαβάστε περισσότερα

Κάτια Λαζαρίδη. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Γενική Γραμματέας ΕΕΔΣΑ klasaridi@hua.gr

Κάτια Λαζαρίδη. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Γενική Γραμματέας ΕΕΔΣΑ klasaridi@hua.gr Βιοαποδομήσιμα απόβλητα: Μηχανική Βιολογική Επεξεργασία & Διαλογή στην Πηγή, δύο συμπληρωματικές προσεγγίσεις Κάτια Λαζαρίδη Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Γενική Γραμματέας ΕΕΔΣΑ klasaridi@hua.gr

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις από τον οικιακό χώρο

Οι περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις από τον οικιακό χώρο Οι περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις από τον οικιακό χώρο Κ. Αμπελιώτης, Λέκτορας Τμ. Οικιακής Οικονομίας και Οικολογίας Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Οι επιβαρύνσεις συνοπτικά Κατανάλωση φυσικών πόρων Ρύπανση Στην

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΑΣΙΝΟ ΕΠΙΧΕΙΡΕΙΝ ΣΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ

ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΑΣΙΝΟ ΕΠΙΧΕΙΡΕΙΝ ΣΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΑΣΙΝΟ ΕΠΙΧΕΙΡΕΙΝ ΣΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ Κυρκίτσος Φίλιππος, Δρ. Περιβαλλοντολόγος Πρόεδρος Οικολογικής Εταιρείας Ανακύκλωσης Ημερίδα «Πράσινο Επιχειρείν και Τοπική Αυτοδιοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση

Συμπεράσματα από την ανάλυση για την Ευρωπαϊκή Ένωση Ενεργειακή πολιτική για την Ελλάδα: σύγκλιση ή απόκλιση από την Ευρωπαϊκή προοπτική; Π. Κάπρου, Καθηγητή ΕΜΠ Εισαγωγή Πρόσφατα δημοσιεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση Ενέργειας, η έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Πολυτεχνική σχολή Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ακαδημαϊκό Έτος 2007-20082008 Μάθημα: Οικονομία Περιβάλλοντος για Οικονομολόγους Διδάσκων:Σκούρας Δημήτριος ΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ 18 Φεβρουαρίου 2013 Εισήγηση του Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιάννη ΜΑΧΑΙΡΙ Η Θέμα: Ενεργειακή Πολιτική Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου Η ενέργεια μοχλός Ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ. Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΡΥΠΑΝΣΗΣ Ι ΑΣΚΟΥΣΑ : ρ. Μαρία Π. Θεοδωροπούλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ξέφρενη ανάπτυξη της τεχνολογίας την τελευταία πεντηκονταετία είχε και έχει σαν επακόλουθο εκτεταµένες οικολογικές καταστροφές που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Έργων Βιοαερίου στην Κρήτη

Ανάπτυξη Έργων Βιοαερίου στην Κρήτη Ανάπτυξη Έργων Βιοαερίου στην Κρήτη Ομιλητής: Αντώνης Πουντουράκης, MSc Μηχανικός Περιβάλλοντος Εμπορικός Διευθυντής Plasis Τεχνική - Ενεργειακή Χανιά Νοέμβριος 2015 Plasis Τεχνική-Ενεργειακή Δραστηριοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Πηνελόπη Παγώνη ιευθύντρια Υγιεινής, Ασφάλειας & Περιβάλλοντος Οµίλου ΕΛΠΕ

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Πηνελόπη Παγώνη ιευθύντρια Υγιεινής, Ασφάλειας & Περιβάλλοντος Οµίλου ΕΛΠΕ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Πηνελόπη Παγώνη ιευθύντρια Υγιεινής, Ασφάλειας & Περιβάλλοντος Οµίλου ΕΛΠΕ ΗΕλληνικά Πετρέλαια Ανταποκρίνεται στον Στόχο της για Βιώσιµη Ανάπτυξη Αναβάθµιση των

Διαβάστε περισσότερα

WP 3: «Διοικητικά εργαλεία και ενισχύσεις σε τοπικό επίπεδο»

WP 3: «Διοικητικά εργαλεία και ενισχύσεις σε τοπικό επίπεδο» WP 3: «Διοικητικά εργαλεία και ενισχύσεις σε τοπικό επίπεδο» 1. Εθνικό πλαίσιο επενδύσεων σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας Σκοπός του νέου νόμου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (νόμος 3468/2006 ΑΠΕ)

Διαβάστε περισσότερα

Αναθεώρηση Εθνικού Σχεδιασμού ιαχείρισης Αποβλήτων. Προτεινόμενα Σχέδια ιαχείρισης Αποβλήτων ανά ρεύμα αποβλήτου

Αναθεώρηση Εθνικού Σχεδιασμού ιαχείρισης Αποβλήτων. Προτεινόμενα Σχέδια ιαχείρισης Αποβλήτων ανά ρεύμα αποβλήτου Αναθεώρηση Εθνικού Σχεδιασμού ιαχείρισης Αποβλήτων Προτεινόμενα Σχέδια ιαχείρισης Αποβλήτων ανά ρεύμα αποβλήτου ιαμόρφωση Σχεδίων Συνολικά 18 σχέδια διαχείρισης αποβλήτων Αντικείμενο σχεδίων: Πρόβλεψη

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης: οδηγία IPPCΗ

Ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης: οδηγία IPPCΗ Ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης: οδηγία IPPCΗ Ευρωπαϊκή Ένωση ορίζει τις υποχρεώσεις που πρέπει να τηρούνται στο πλαίσιο βιομηχανικών και γεωργικών δραστηριοτήτων υψηλού δυναμικού ρύπανσης,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των δήμων στην προώθηση των συστημάτων ΑΠΕ στο πλαίσιο της Νέας Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020

Ο ρόλος των δήμων στην προώθηση των συστημάτων ΑΠΕ στο πλαίσιο της Νέας Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Ο ρόλος των δήμων στην προώθηση των συστημάτων ΑΠΕ στο πλαίσιο της Νέας Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Τι μπορεί να αναλάβει η Τοπική Αυτοδιοίκηση Οι ΟΤΑ σε ευρωπαϊκό επίπεδο, κατέχουν πρωταγωνιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν

Τ Α ΣΤ Σ Ι Τ Κ Ι Ο Π ΕΡ Ε Ι Ρ Β Ι ΑΛΛ Λ Ο Λ Ν ΤΟ ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ο χώρος µπορεί να διακριθεί σε 2 κατηγορίες το δοµηµένοαστικόχώρο και το µη αστικό, µη δοµηµένο ύπαιθρο αγροτικό ή δασικό χώρο. Αστικός χώρος = ήλιος, αέρας, το νερό, η πανίδα, η χλωρίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα καυσίμου σελ.1

Παράρτημα καυσίμου σελ.1 Παράρτημα καυσίμου σελ.1 Περιγραφές της σύστασης καύσιμης βιομάζας Η βιομάζα που χρησιμοποιείται σε ενεργειακές εφαρμογές μπορεί να προέρχεται εν γένει από δέντρα ή θάμνους (ξυλώδης ή λιγνο-κυτταρινούχος

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Διαρθρωτικά Ταμεία για την περίοδο 2014-2020

Διαρθρωτικά Ταμεία για την περίοδο 2014-2020 Διαρθρωτικά Ταμεία για την περίοδο 2014-2020 Πρακτικός Οδηγός Πώς να σχεδιάσετε ένα πολυταμειακό επιχειρησιακό πρόγραμμα για την ενεργειακά αποδοτική ανακαίνιση του κτιριακού δυναμικού Σχεδιάζετε τα επιχειρησιακά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Βιοµηχανική παραγωγή βιοντίζελ στην Θεσσαλία. Κόκκαλης Ι. Αθανάσιος Χηµικός Μηχ/κός, MSc Υπεύθυνος παραγωγής

Βιοµηχανική παραγωγή βιοντίζελ στην Θεσσαλία. Κόκκαλης Ι. Αθανάσιος Χηµικός Μηχ/κός, MSc Υπεύθυνος παραγωγής Βιοµηχανική παραγωγή βιοντίζελ στην Θεσσαλία Κόκκαλης Ι. Αθανάσιος Χηµικός Μηχ/κός, MSc Υπεύθυνος παραγωγής Ορισµοί 1. Βιοµάζα : το βιοαποικοδοµήσιµο κλάσµα προϊόντων, αποβλήτων και καταλοίπων που προέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

LIFE ENV/GR/000950 ΗΜΕΡΙΔΑ: ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ. 25 Σεπτεμβρίου 2013

LIFE ENV/GR/000950 ΗΜΕΡΙΔΑ: ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ. 25 Σεπτεμβρίου 2013 25 Σεπτεμβρίου 2013 ΗΜΕΡΙΔΑ: ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΜΑΡΙΑ Σ. ΚΑΣΙΔΩΝΗ Αύξηση των παραγόμενων ποσοτήτων απορριμμάτων Πολύπλοκη σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

Λαρισαίων στην πορεία προς µια Κοινωνία. Ανακύκλωσης ΗΜΟΣ ΛΑΡΙΣΑΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Ιωακειµίδου Ξένια Αντιδήµαρχος Καθαριότητας

Λαρισαίων στην πορεία προς µια Κοινωνία. Ανακύκλωσης ΗΜΟΣ ΛΑΡΙΣΑΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Ιωακειµίδου Ξένια Αντιδήµαρχος Καθαριότητας Η συµβολή του ήµου Λαρισαίων στην πορεία προς µια Κοινωνία Ανακύκλωσης ΗΜΟΣ ΛΑΡΙΣΑΙΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Ιωακειµίδου Ξένια Αντιδήµαρχος Καθαριότητας 1 Ο ήµος Λαρισαίων µετά τον Καλλικράτη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

Σκοπιμότητα της θερμικής επεξεργασίας στερεών αποβλήτων στην Ελλάδα. Νικόλαος Μουσιόπουλος

Σκοπιμότητα της θερμικής επεξεργασίας στερεών αποβλήτων στην Ελλάδα. Νικόλαος Μουσιόπουλος Σκοπιμότητα της θερμικής επεξεργασίας στερεών αποβλήτων στην Ελλάδα Νικόλαος Μουσιόπουλος Το τέλος πύλης ΧΥΤΑ ως παράγοντας προώθησης της θερμικής επεξεργασίας Ενεργειακή αξιοποίηση Διαχείριση ΑΣΑ στην

Διαβάστε περισσότερα

Την αρωγή του κλάδου Τεχνολογιών

Την αρωγή του κλάδου Τεχνολογιών ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΛΟΝ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΤΕΧΟΝΟΛΟΓΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Προστασία του Περιβάλλοντος με τη χρήση Την αρωγή του κλάδου Τεχνολογιών Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι άμεση ρύπανση?

Τι είναι άμεση ρύπανση? ΡΥΠΑΝΣΗ ΝΕΡΟΥ Τι είναι ρύπανση; Ρύπανση μπορεί να θεωρηθεί η δυσμενής μεταβολή των φυσικοχημικών ή βιολογικών συνθηκών ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος ή/και η βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη βλάβη στην

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικών & Ανανεώσιμων Καυσίμων FUELS

Εναλλακτικών & Ανανεώσιμων Καυσίμων FUELS ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΖΩΙΚΩΝ ΥΠΟΠΡΟΙOΝΤΩΝ - ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ ΣΕ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ Λέκτορας,

Διαβάστε περισσότερα

Η σοφή εκμετάλλευση των σκουπιδιών: η Ε.Ε. και η διαχείριση των απορριμμάτων

Η σοφή εκμετάλλευση των σκουπιδιών: η Ε.Ε. και η διαχείριση των απορριμμάτων στον κόσμο Η σοφή εκμετάλλευση των σκουπιδιών: η Ε.Ε. και η διαχείριση των απορριμμάτων Πηγές: Eurostat (SBS), Being wise with waste: the EU s approach to waste management (European Union 2010) Στο κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Επενδύσεις στην Ενεργειακή Αξιοποίηση Αστικών Απορριμμάτων: Δύο Προτάσεις για την Αττική

Επενδύσεις στην Ενεργειακή Αξιοποίηση Αστικών Απορριμμάτων: Δύο Προτάσεις για την Αττική Αθήνα, Δεκέμβριος 2010 Επενδύσεις στην Ενεργειακή Αξιοποίηση Αστικών Απορριμμάτων: Δύο Προτάσεις για την Αττική Κωστής Μαγουλάς (1), Επαμεινώντας Βουτσάς (2), Δημήτρης Τασιός (3) (1) Καθηγητής ΕΜΠ, (2)

Διαβάστε περισσότερα

«Η Οδηγία Πλαίσιο Κοινοτικής Δράσης στον τομέα πολιτικής υδάτων»

«Η Οδηγία Πλαίσιο Κοινοτικής Δράσης στον τομέα πολιτικής υδάτων» «Η Οδηγία Πλαίσιο Κοινοτικής Δράσης στον τομέα πολιτικής υδάτων» (ΟΔΗΓΙΑ 2000/60/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΠΙΣΗ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα