α. Η σταυροφορία του προέδρου Ουΐλσον για τους χριστιανικούς λαούς της Ανατολής

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "α. Η σταυροφορία του προέδρου Ουΐλσον για τους χριστιανικούς λαούς της Ανατολής"

Transcript

1 H διαµόρφωση της πολιτικής των Ηνωµένων Πολιτειών στην διάρκεια του Μικρασιατικού Πολέµου και η αντιµετώπιση των «εξ Ανατολών κινδύνων» Οι επαφές ανάµεσα στην Οθωµανική Αυτοκρατορία και τις ΗΠΑ ξεκίνησαν στα τέλη του 18 ου αιώνα. Λόγω της εγκατάστασης αµερικανών εµπόρων στα λιµάνια της Αυτοκρατορίας η κυβέρνηση των ΗΠΑ ενδιαφέρθηκε να εξασφαλίσει, στο πλαίσιο των διοµολογήσεων, τα δικαιώµατα των υπηκόων της που είχαν εγκατασταθεί σε οθωµανικά εδάφη. Και η Οθωµανική Αυτοκρατορία όµως επιδίωξε από τις αρχές του 19 ου αιώνα να καλλιεργήσει τις σχέσεις της µε τις Ηνωµένες Πολιτείες ως αντίβαρο στις πιέσεις που της ασκούσαν οι δυτικοευρωπαϊκές δυνάµεις. Η παρουσία των Αµερικανών επιχειρηµατιών και των ιεραποστόλων εξέφραζε την προοδευτική αύξηση του ενδιαφέροντος των ΗΠΑ για τον χώρο της ανατολικής Μεσογείου, µόνο όµως µετά το τέλος του Α Παγκόσµιου Πολέµου οι Ηνωµένες Πολιτείες αναµίχθηκαν ενεργά στις πολιτικές υποθέσεις της περιοχής. Για τις δυνάµεις που συµµετείχαν στο συνέδριο ειρήνης του Παρισιού, η παρουσία της Σοβιετικής Ρωσίας συνιστούσε τη νέα ενσάρκωση της «ετερότητας» που έπρεπε να αντιµετωπίσουν. Στο πλαίσιο αυτό ο πρόεδρος Wilson πίστευε ότι τα αµερικανικά συµφέροντα θα εξυπηρετούνταν από την ενίσχυση της Αρµενίας και της Ελλάδας ως πρόµαχων της «Δύσης» και του Χριστιανισµού στη δυτική Ασία. Αντίθετα οι Ρεπουµπλικανοί υιοθέτησαν πολιτική µη παρέµβασης στο Μικρασιατικό Πόλεµο και σταδιακά προσέγγισαν τους Τούρκους Εθνικιστές θεωρώντας ότι ένα «εκκοσµικευµένο µουσουλµανικό κράτος» αποτελούσε το καλύτερο ανάχωµα απέναντι τόσο στην κοµµουνιστική απειλή. Η µελέτη της αµερικανικής πολιτικής αναδεικνύει το µέγεθος του φόβου για τη διάδοση ανατρεπτικών ιδεών µετά το τέλος του Α Παγκόσµιου Πολέµου και τον προβληµατισµό για τον τρόπο ανάσχεσής τους αποτελώντας έτσι το προοίµιο του Ψυχρού Πολέµου. α. Η σταυροφορία του προέδρου Ουΐλσον για τους χριστιανικούς λαούς της Ανατολής Η συµµετοχή των Ηνωµένων Πολιτειών στον πόλεµο κατά της Γερµανίας, αποτέλεσε την πολιτική έκφραση µιας διαδικασίας προσέγγισης µε τη Βρετανία που είχε ξεκινήσει από τις αρχές του εικοστού αιώνα. Στη πρώτη δεκαετία του 20ου αιώνα, ενώ ακόµη οι Αµερικανοί διατράνωναν την εµµονή τους στον αποµονωτισµό, είχε συγκροτηθεί ένα πυκνό δίκτυο πολιτικών και διανοουµένων που µετακινούνταν στις δύο όχθες του Ατλαντικού και λειτουργούσαν ως φορείς ιδεών και προβληµατισµού για τα κοινωνικά ζητήµατα. Τα δίκτυα αυτά έθεσαν τις βάσεις για την συνεννόηση των δύο χωρών στο Συνέδριο της Ειρήνης. Η κοινή γνώµη στην Αµερική διαµόρφωσε 1

2 την άποψη ότι το µέλλον του κόσµου εξαρτάτο από την αγγλοαµερικανική συνεργασία 1. Η αµερικανική κυβέρνηση ήταν διατεθειµένη να αναγνωρίσει τη βρετανική πρωτοκαθεδρία στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου στο βαθµό που εξασφαλίζονταν τα αµερικανικά εµπορικά και οικονοµικά συµφέροντα, συµπεριλαµβανοµένης της εξόρυξης πετρελαίου. Ο πρόεδρος Wilson ήταν δεδηλωµένος αγγλόφιλος. Εµπνεόταν από την βρετανική πολιτική παράδοση από την περίοδο της ακαδηµαϊκής του σταδιοδροµίας και πίστευε ότι η φιλελεύθερη δηµοκρατία ήταν κατεξοχήν αγγλοσαξονικό δηµιούργηµα 2. Η σκέψη του όµως είχε επηρεαστεί εξίσου από το κίνηµα του κοινωνικού ευαγγελίου (social gospel), της νοµιµοποίησης, µέσω της χριστιανικής διδασκαλίας, των αναγκαίων κοινωνικών µεταρρυθµίσεων υπέρ των κατωτέρων στρωµάτων 3. Για τον Wilson, σε αυτά τα συµφραζόµενα, το αποικιοκρατικό χρέος του λευκού ανθρώπου ερµηνευόταν ως η υποχρέωση της Βρετανίας και των Ηνωµένων Πολιτειών να διαπαιδαγωγήσουν πολιτικά τον κόσµο και να επιβάλουν την κατάργηση της µυστικής διπλωµατίας και την ηθική στο πλαίσιο των διεθνών σχέσεων. Ήλπιζε ότι στο εξής η διεθνής ισορροπία θα στηριζόταν στη συγκρότηση δηµοκρατικών εθνικών κρατών τις σχέσεις των οποίων θα ρύθµιζε η Κοινωνία των Εθνών 4. Μετά την ήττα της Γερµανίας κύριος αντίπαλος της «Οικουµένης» υπό αγγλοσαξονική καθοδήγηση που φιλοδοξούσαν να εγκαθιδρύσουν η Βρετανία και οι Ηνωµένες Πολιτείες αναδείχθηκε η Σοβιετική Ένωση. Επανέκαµψε έτσι µε νέο µανδύα ο φόβος του ρωσικού επεκτατισµού, ενισχυµένος από την κοινωνική απειλή που αποτελούσε ο κοµµουνισµός, όπως εκδηλωνόταν στις επαναστάσεις στη Γερµανία και την Ουγγαρία. Σύµφωνα µε τον Lloyd George ο Μπολσεβικισµός είναι ηφαίστειον το οποίον εκπέµπει λάβαν, την οποίαν η Ευρώπη και η Αµερική έχουν καθήκον να εµποδίσουν του να κατακαύση τον λοιπόν κόσµον 5. Ο προβληµατισµός αυτός επηρρέαζε και τη στάση των δύο χωρών για τη ρύθµιση µελλοντικού καθεστώτος των εδαφών της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας. Μετά τη διάλυση της Αυτοκρατορίας η Ελλάδα και η Αρµενία, οι δύο χριστιανικές χώρες της περιοχής, θα αποτελούσαν τους πόλους ισορροπίας της νέας τάξης πραγµάτων στην περιοχή, ενώ το διεθνές κράτος των Στενών θα εξασφάλιζε την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και θα ήλεγχε την 1 Ernest Llewellyn Woodward and Rohan Butler, eds., Documents on British Foreign Policy, , First Series, Λονδίνο 1959, τ. 5, σ Υπόµνηµα του βρετανού επικεφαλής της βρετανικής υπηρεσίας πληροφοριών στην Ουάσιγκτον Wiseman στον λόρδο Derby, 2 Ιουλίου Woodrow Wilson, Constitutional Government in the United States, Έντισον Νιου Τζέρσυ 2001, σ Υποστήριζε την υιοθέτηση µεταρρυθµίσεων. Επέµενε ιδιαίτερα στην ανάγκη µεγαλύτερης διαφάνειας στη νοµοθετική διαδικασία του Κογκρέσου στο πρότυπο της βρετανικής βουλής. 3 Sam Bass Warner, Jr., The Urban Wilderness: A History of the American City, Μπέρκλευ Καλιφόρνια 1995, σ William R. Hutchison, The Americanness of the Social Gospel; An Inquiry in Comparative History, Church History, τ. 44, αρ. 3, Σεπτέµβριος 1975, σ Maurice C. Latta, The Background for the Social Gospel in American Protestantism, Church History, τ. 5, αρ. 3, Σεπτέµβριος 1936, σ Lloyd E. Ambrosius, Dilemmas of National Self-Determination: Woodrow Wilson's Legacy, L'Etablissement des Frontières en Europe après les Deux Guerres Mondiales, Actes des colloques de Strasbourg et de Montréal (juin et septembre 1995), Στρασβούργο 1995, σ Εθνικός Κήρυξ Νέας Υόρκης, 19 Απριλίου

3 είσοδο του Ευξείνου Πόντου. Παράλληλα η Βρετανία ήλπιζε ότι αναλαµβάνοντας την εντολή στην Αρµενία, οι Ηνωµένες Πολιτείες θα εµπόδιζαν τη διείσδυση των Σοβιετικών στη Μέση Ανατολή 6. Η διακήρυξη των 14 σηµείων η οποία στις αρχές του 1918 εξέφρασε τις προτάσεις των Ηνωµένων Πολιτειών για τον µεταπολεµικό εδαφικό διακανονισµό υποστήριζε την εθνική κυριαρχία των κατά πλειοψηφία τουρκικών επαρχιών της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας, αναγνωρίζοντας παράλληλα το δικαίωµα αυτόνοµης ανάπτυξης των υπολοίπων εθνοτήτων και τονίζοντας την ανάγκη να είναι τα Στενά ανοιχτά στο διεθνές εµπόριο (12ο σηµείο) 7. Μεταξύ των Αµερικανών διπλωµατών επικρατούσε διχογνωµία για την τύχη των εδαφών της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας. Η επίσηµη ερµηνεία που το αµερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών έδωσε στο 12ο σηµείο της διακήρυξης του προέδρου Wilson προέβλεπε ότι στις περιοχές της Δυτικής Μικράς Ασίας, όπου επικρατούσαν οι Έλληνες, έπρεπε να εγκαθιδρυθεί ειδικό καθεστώς µε την Ελλάδα ως εντολοδόχο 8. Ορισµένοι προέκριναν µετά τη γενοκτονία των Αρµενίων και τους διωγµούς κατά των Ρωµιών, βάσει της αλληλεγγύης απέναντι στους χριστιανικούς λαούς, τον άµεσο διαµελισµό της Μικράς Ασίας µε την παραχώρηση στην Αρµενία των ανατολικών βιλαετίων 9 και στην Ελλάδα του βιλαετίου Αϊδινίου, τη συγκρότηση ενός τουρκικού κράτους στο υπολειπόµενο τµήµα και τη διεθνοποίηση των Στενών. Άλλοι πάλι αποδέχονταν µόνο τη διεθνοποίηση των Στενών και προτιµούσαν να παραµείνει ολόκληρη η Μικρά Ασία τµήµα του τουρκικού κράτους µε παραχώρηση ενισχυµένων εγγυήσεων στις χριστιανικές µειονότητες 10. Ο αµερικανός πρόεδρος αγνόησε τόσο τα υποµνήµατα των συµβούλων του όσο και τα πορίσµατα των επιτροπών που ταξίδεψαν στην Οθωµανική Αυτοκρατορία τα οποία τόνιζαν την ανάγκη ανάληψης εντολής από τις Ηνωµένες Πολιτείες στο σύνολο της Μικράς Ασίας και της Αρµενίας ως µόνο µέσο για την ειρήνευση της περιοχής 11. Ο αµερικανός πρόεδρος, αξιοποιούσε τη 6 Joseph L. Grabill, Protestant Diplomacy and the Near East, Missionary Influence on American Policy, , Μιννεάπολις Μινεσότα 1971: Arthur S. Link et al., eds., The Papers of Woodrow Wilson, τ. 45, 1984, σ XII. The Turkish portions of the present Ottoman Empire should be assured a secure sovereignty, but the other nationalities which are now under Turkish rule should be assured an undoubted security of life and an absolutely unmolested opportunity of an autonomous development, and the Dardanelles should be permanently opened as a free passage to the ships and commerce of all nations under international guarantees. 8 Foreign Relations of the United States Papers,1918, Supplement 1: The World War, τ. 1, σ , Anatolia should be reserved for the Turks. The coastlands, where Greeks predominate, should be under special international control, perhaps with Greece as mandatory. 9 Τα έξι βιλαέτια που αποτελούσαν την γεωγραφική Αρµενία ήταν Van, Bitlis, Diyarbakir, Mamuret ul-aziz, Erzurum, Sivas (Σεβάστειας). Κάποιοι προσέθεταν και το βιλαέτιο των Αδάνων, όπου κατά την περίοδο των Σταυροφοριών βρισκόταν το κράτος της Μικράς Αρµενίας ώστε να έχει η Αρµενία έξοδο στη Μεσόγειο. 10 ΙΑΥΕ, Φ. Α15/1918, Επιστολή του επιτετραµµένου στην Ουάσιγκτων Γεωργίου Ρούσσου προς τον Υπουργό Εξωτερικών Νικόλαο Πολίτη, αρ. πρωτ. 9385, 4/17 Οκτωβρίου Για µια γενική παρουσίαση των αµερικανικών επιτόπιων ερευνών στην Εγγύς Ανατολή βλ. Harry N. Howard, The King-Crane Commission, an American Inquiry in the Middle East, Βηρυτός 1963.Για την έκθεση της επιτροπής King- Crane βλ. Foreign Relations of the United States Papers, Paris Peace Conference, τ. XII, σ και για την επιτροπή Harbord βλ. Foreign Relations of the United States Papers,1919, τ. II, σ , Harbord Mission Report. 3

4 σύσταση των επιτροπών και τα υποµνήµατα των συµβούλων του ως διαπραγµατευτικό χαρτί και απόδειξη για την εµµονή του στην κατάργηση της µυστικής διπλωµατίας ερήµην των λαών. Ανέφερε την άποψη των εµπειρογνωµόνων ότι ίσως θα έπρεπε να αναλάβει µία χώρα την εντολή στη Μικρά Ασία και µία στις αραβικές περιοχές αλλά δεν επέµεινε και τελικά ζήτησε απλώς να έχει µεγαλύτερη ανεξαρτησία το βόρειο τµήµα της Μικράς Ασίας 12. Ο Wilson τάχθηκε στο Συνέδριο της Ειρήνης υπέρ του διαµελισµού της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας θεωρώντας ότι η Ελλάδα θα προσαρτούσε την περιοχή της Σµύρνης και θα αναλάµβανε την εντολή στο υπόλοιπο βιλαέτιο του Αϊδινίου, η Ιταλία θα αναλάµβανε την εντολή στη Νότια Μικρά Ασία, η Γαλλία στη Βόρεια Μικρά Ασία, αφήνοντας εκκρεµή την ανάληψη από τις Ηνωµένες Πολιτείες της εντολής στην Αρµενία και την Κωνσταντινούπολη 13. Έτσι αντίθετα από τους συµβούλους του υποστήριξε την επίσπευση της ελληνικής απόβασης στη Σµύρνη, αναγνωρίζοντας ότι η περιοχή έπρεπε να προσαρτηθεί στην Ελλάδα 14. Αγνοώντας µάλιστα τα διαβήµατα των Μουσουλµάνων της Βρετανικής Αυτοκρατορίας πρότεινε να αποµακρυνθεί ο Σουλτάνος από την Κωνσταντινούπολη, καθώς οι Τούρκοι δεν αποτελούσαν το ισχυρότερο πληθυσµιακό στοιχείο 15. Από τα µέσα του 1919 το ζήτηµα της ανάµειξης των Ηνωµένων Πολιτειών στην Εγγύς Ανατολή µετατράπηκε σε διακύβευµα της εσωτερικής διαµάχης για τον ρόλο της Αµερικής στις υποθέσεις του Παλαιού Κόσµου. Ο πρόεδρος Wilson, ερχόµενος σε αντιπαράθεση µε την επικρατούσα τάση αποµονωτισµού στις Ηνωµένες Πολιτείες, υποστήριξε την ενεργή συµµετοχή των Ηνωµένων Πολιτειών στο νέο διεθνές σύστηµα ασφαλείας, επιστέγασµα του οποίου ήταν η Κοινωνία των Εθνών, θέτοντας υπό το πρίσµα αυτό οποιαδήποτε ανάληψη ευθύνης στην Εγγύς Ανατολή 16. H αλληλεγγύη προς τους χριστιανικούς λαούς της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας είχε αποκτήσει ευρεία απήχηση, τόσο στην κοινή γνώµη όσο και στο Κογκρέσο. Αρχικά και κάποιοι Το γεγονός ότι δεν λάµβανε υπόψη τις εισηγήσεις των τεχνικών συµβούλων ούτε καν του Υπουργού Εξωτερικών, προκαλούσε έντονες τριβές στο εσωτερικό της αµερικανικής αντιπροσωπείας, βλ. Grabill, ο.π., σ. 193, Foreign Relations of the United States Papers, Paris Peace Conference τ. V, σ. 583, PRESIDENT WILSON said that his idea was that the southern parts of Anatolia, should be economically developed, involving a question of administration. In northern Anatolia, however, the mandate should be limited to advice and guidance. 13 Foreign Relations of the United States Papers, Paris Peace Conference τ. V, σ. 583, PRESIDENT WILSON considering first the part of Anatolia that needed supervision, he would like Smyrna and the adjacent district, as proposed in the report of the Greek Commission, to be united to Greece in complete sovereignty. The same would apply to the Dodecanese. In addition he would like to give Greece a mandate for the remainder of the territory claimed by M. Venizelos. Βλ. επίσης στο ίδιο, σ , Foreign Relations of the United States Papers, Paris Peace Conference τ. V, σ. 484, MR LLOYD GEORGE said he thought it ought to be decided that M. Venizelos should be allowed o land two or three Divisions at Smyrna to protect his fellow countrymen in Turkey. PRESIDENT WILSON pointed out that the report of the Greek Commission was now unanimously in favor of giving this area to Greece. Στον Wilson προσήπταν πολλοί την ευθύνη του για τον ελληνοτουρκικό πόλεµο, πρβλ. Thomas A. Bailey, Woodrow Wilson and the Lost Peace, Νέα Υόρκη 1945, σ , Fromkin, ο.π., σ Foreign Relations of the United States Papers, Paris Peace Conference τ. VI, σ Την άποψη για την αποµάκρυνση του Σουλτάνου υποστήριξε και ο Morgenthau. Βλ. σχετικά ΙΑΥΕ, Φ. Α5.VII2/1919, Τηλεγράφηµα του υπεύθυνου του γραφείου τύπου Θεσσαλονίκης Στυλιανού Πρωτονοτάριου προς τον Υπουργό Εξωτερικών Νικόλαο Πολίτη, αρ. πρωτ. 6853, 12 Ιουλίου Grabill, ο.π., σ

5 από τους Ρεπουµπλικανούς Γερουσιαστές, αν και διατηρούσαν επιφυλάξεις για την Κοινωνία των Εθνών, δεν απέρριπταν κάποιας µορφής ανθρωπιστική αποστολή στα εδάφη της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας. Η Επιτροπή για την Ανεξαρτησία της Αρµενίας (Committee for the Independence of Armenia), στην οποία συµµετείχαν ο κύριος χρηµατοδότης του Wilson Cleveland Dodge, οι Ρεπουµπλικανοί γερουσιαστές Henry Cabbot Lodge και Charles Evans Hughes (υπουργός Εξωτερικών µετά το 1920) υποστήριζαν την αποστολή αµερικανικών στρατευµάτων στο πλαίσιο µιας διεθνούς δύναµης στην Αρµενία το καλοκαίρι του 1919, πριν γενικευθούν οι συγκρούσεις στη Μικρά Ασία 17. Ο Henry Cabbot Lodge, ηγέτης της ρεπουµπλικανικής πλειοψηφίας στη Γερουσία και κυριότερος πολέµιος της ιδρυτικής συνθήκης της Κοινωνίας των Εθνών, υποστήριζε αρχικά την αµερικανική επέµβαση στην Αρµενία ως αποστολή επιβεβληµένη απέναντι σε έναν υπό διωγµό χριστιανικό λαό, και συγχρόνως πρωτοστάτησε στην υιοθέτηση ψηφισµάτων στο Κογκρέσο υπέρ του συνόλου των ελληνικών διεκδικήσεων 18. Η εµµονή, όµως, του Wilson στην προτεραιότητα της ψήφισης από τη Γερουσία της ιδρυτικής συνθήκης (covenant) της Κοινωνίας των Εθνών και η άρνησή του να δεχθεί οποιαδήποτε τροποποίηση ώστε να γίνει αυτή δεκτή από τη Γερουσία είχε ως αποτέλεσµα να περάσει σε δεύτερη µοίρα και τελικά να µην προωθηθεί, εγκαίρως, στο Κογκρέσο, έστω, η πρόταση για εντολή είτε στην Αρµενία είτε στο κράτος των Στενών 19. Το εγκεφαλικό που υπέστη στις 25 Σεπτεµβρίου 1919 σε συνδυασµό µε τη ρεπουµπλικανική κυριαρχία στο Κογκρέσο και τη µεταστροφή της κοινής γνώµης εναντίον οιασδήποτε ανάληψης εντολής ουσιαστικά σήµανε την απόσυρση των Ηνωµένων Πολιτειών από το Συνέδριο της Ειρήνης και τη λήψη των τελικών αποφάσεων για τη συνθήκη ειρήνης µε την Οθωµανική Αυτοκρατορία χωρίς αµερικανική συµµετοχή. Τον Μάρτιο του 1920 η Γερουσία καταψήφισε τόσο τη Συνθήκη των Βερσαλλιών όσο και την ιδρυτική συνθήκη της Κοινωνίας των Εθνών και τον Ιούνιο απέρριψε την ανάληψη της εντολής στην Αρµενία από τις Ηνωµένες Πολιτείες. Η ανατροπή της πολιτικής του προέδρου Wilson αντικατόπτριζε το κύµα αποµονωτισµού που επικράτησε στις Ηνωµένες Πολιτείες µετά τον Α Παγκόσµιο Πόλεµο. Πέρα από το φόβο για το κόστος που θα συνεπαγόταν µια στρατιωτική εµπλοκή στον Καύκασο, η απόρριψη της πρότασης για αποστολή στρατευµάτων στην Αρµενία εξέφραζε και τον φόβο για τη διάδοση κοµµουνιστικών ιδεών µέσω των στρατιωτών. Μετά τον «κόκκινο τρόµο», τις αντικοµµουνιστικές διώξεις του 1918 οι δύο οµάδες που θεωρούνταν πιο ευάλωτες στις ανατρεπτικές ιδεολογίες θεωρούνταν οι στρατιώτες και τους µετανάστες. Ο φόβος ότι οι στρατιώτες που επέστρεφαν από τη Ρωσία και τον Καύκασο είχαν µολυνθεί από 17 Grabill, ο.π., σ Foreign Relations of the United States Papers, 1919, τ. II, σ State Department Archives, Paris Peace Conference, µικροφίλµ 393, Επιστολή του προέδρου Wilson προς τον Υπουργό Εξωτερικών Lansing, αρ. πρωτ. 860J.01/251/2. Παρατίθεται στο Grabill, ο.π., σ

6 ανατρεπτικές ιδέες πρέπει να συνέβαλε σε µεγάλο βαθµό στη στάση της Γερουσίας απέναντι στην προοπτική ανάληψης εντολής στην Αρµενία. Σε αντίθεση µε τους βρετανικούς σχεδιασµούς οι Ρεπουµπλικανοί δεν επιθυµούσαν, στη φάση αυτή, να βρεθούν στην πρώτη γραµµή της αντιπαράθεσης µε τη Σοβιετική Ένωση στο βαθµό µάλιστα που αµερικανικές εταιρείες έδειχναν ενδιαφέρον για συµµετοχή στην εκµετάλλευση των πλουτοπαραγωγικών πηγών της περιοχής. Οι εταιρείες Standard Oil, Ford Motors και General Electric είχαν ξεκινήσει επαφές µε τη σοβιετική ηγεσία και θεωρούσαν ότι η προσάρτηση της Αρµενίας στη Σοβιετική Ένωση ήταν επικείµενη. Κατά τους κεφαλαιούχους όχι µόνο ήταν άσκοπη η αµερικανική επέµβαση αλλά µπορούσε να είναι επιβλαβής για τα συµφέροντά τους 20. Η αµερικανική ηγεσία στα επόµενα χρόνια προσπάθησε, χωρίς να παρεµβαίνει ενεργά στην «Εγγύς Ανατολή» να δηµιουργήσει ένα ευνοϊκό κλίµα για τις αµερικανικές επιχειρήσεις που επιθυµούσαν να δραστηριοποιηθούν στην περιοχή. β. Από τον «διεθνιστικό παρεµβατισµό» του προέδρου Ουΐλσον στη «πραγµατιστική πολιτική» των Ρεπουµπλικανών στο Ανατολικό Ζήτηµα. Η προώθηση των αµερικανικών οικονοµικών συµφερόντων και κυρίως η συµµετοχή στην εκµετάλλευση των κοιτασµάτων πετρελαίου της Μέσης Ανατολής αποτέλεσε µια από τις προτεραιότητες της κυβέρνησης του ρεπουµπλικανού προέδρου Harding, ο οποίος, µετά τις εκλογές του Νοεµβρίου 1920, διαδέχθηκε τον Wilson. Ο πρόεδρος Harding, έθεσε ως προτεραιότητα την εφαρµογή της πολιτικής της ανοιχτής θύρας, και κυρίως την εξασφάλιση των δικαιωµάτων έρευνας και εξόρυξης πετρελαίου των αµερικανικών εταιρειών στο Ιράκ και την Παλαιστίνη, που βρίσκονταν υπό βρετανική εντολή. Παράλληλα οι εκπρόσωποι των Ηνωµένων Πολιτειών στην Κωνσταντινούπολη ευνόησαν τις επαφές αµερικανών επιχειρηµατιών µε την ηγεσία των Τούρκων εθνικιστών στην Άγκυρα. Οι Ηνωµένες Πολιτείες, µέχρι το τέλος του Α Παγκόσµιου Πολέµου, δεν είχαν εκδηλώσει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα πετρέλαια της Εγγύς Ανατολής, επειδή τα κοιτάσµατα της Αµερικής επαρκούσαν για τις ως τότε ανάγκες τους 21. Η χρήση της πετρελαιοκίνησης στη ναυτιλία, σε συνδυασµό µε τη διάδοση του υποβρυχίου, του τανκ, του αυτοκινήτου και και του αεροπλάνου, δηµιούργησαν µεγαλύτερη ζήτηση για πετρέλαιο, την οποία τα τότε γνωστά κοιτάσµατα των Ηνωµένων Πολιτειών υπολογιζόταν ότι δεν θα µπορούσαν να καλύψουν για µεγάλο διάστηµα 22. Η εκτίµηση αυτή οδήγησε στην αντιπαράθεση των Ηνωµένων Πολιτειών µε τις ευρωπαϊκές δυνάµεις για τα δικαιώµατα έρευνας και εξόρυξης πετρελαίων στα εδάφη που ανήκαν στην Οθωµανική Αυτοκρατορία. Πριν την έναρξη του Α' Παγκοσµίου Πολέµου η Οθωµανική κυβέρνηση είχε 20 Στο ίδιο, σ John A. DeNovo, The Movement for an Aggressive American Oil Policy Abroad, , The American Historical Review, τ. 61, αρ. 4., Ιούλιος 1956, σ Στο ίδιο., σ

7 συµφωνήσει να εκχωρήσει στην κοινοπραξία Turkish Petroleum Company, όπου συµµετείχαν Γερµανοί, Βρετανοί και Ολλανδοί, το δικαίωµα εκµετάλλευσης των πετρελαίων των βιλαετίων της Βαγδάτης και της Μοσούλης 23. Η συµφωνία τροποποιήθηκε µετά το τέλος του πολέµου, οπότε οι Βρετανοί συµφώνησαν στη συνδιάσκεψη του San Remo να παραχωρηθούν στη Γαλλία τα ποσοστά των Γερµανικών εταιρειών στην Turkish Petroleum Company αλλά οι Αµερικανοί κατήγγειλαν την συµφωνία τον Απρίλιο του 1920 ως ασύµβατη µε τις αρχές της ισότητας και των ίσων ευκαιριών που συµφωνήθηκαν στο Συνέδριο των Παρισίων 24. Το ζήτηµα των δικαιωµάτων των αµερικανικών εταιρειών στις περιοχές υπό βρετανική και γαλλική εντολή αποτέλεσε την κύρια µέριµνα της αµερικανικής διπλωµατίας ως το τέλος του ελληνοτουρκικού πολέµου. Οι ευρωπαϊκές δυνάµεις, χωρίς να αµφισβητούν τα δικαιώµατα των αµερικανικών εταιρειών, υποστήριζαν ότι η συζήτηση θα έπρεπε να διεξαχθεί στο πλαίσιο της Κοινωνίας των Εθνών, η οποία ήταν υπεύθυνη για την ανάθεση των εντολών. Το γεγονός ότι οι Ηνωµένες Πολιτείες δεν συµµετείχαν στον διεθνή οργανισµό, η διαφωνία για το καθεστώς του βιλαετίου της Μοσούλης και ο ελληνοτουρκικός πόλεµος περιέπλεκαν το ζήτηµα 25. Ορισµένοι Βρετανοί αξιωµατούχοι µάλιστα υποψιάζονταν ότι οι Αµερικανοί είχαν υποκινήσει το Κεµαλικό κίνηµα και τις αντιβρετανικές εξεγέρσεις στο Ιράκ 26. Τόσο όµως οι αµερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες όσο και η κυβέρνηση των Ηνωµένων Πολιτειών δεν αντιτίθεντο στη βρετανική εντολή στο Ιράκ. Ο πρόεδρος της Standard Oil του New Jersey δήλωσε στο αµερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών ότι µόνο η βρετανική κυριαρχία εγγυάτο τη διατήρηση της τάξης µεταξύ των εθνοτικών οµάδων του Ιράκ 27. Και ο Allen Dulles, Διευθυντής του Τµήµατος Εγγύς Ανατολής (Near Eastern Division) του αµερικανικού Υπουργείου Εξωτερικών πίστευε ότι η αποχώρηση των Βρετανών και των Γάλλων από τη Μέση Ανατολή θα αποτελούσε πλήγµα και για τα αµερικανικά συµφέροντα 28. Από την άλλη το Βρετανικό Υπουργείο Εξωτερικών, όµως, πίστευε ότι η Βρετανία δεν διέθετε τα αναγκαία κεφάλαια για να εκµεταλλευτεί τον πετρελαϊκό πλούτο του Ιράκ και είχε ανάγκη την αµερικανική σύµπραξη 29. Τελικά, το καλοκαίρι του 1922, ο εκπρόσωπος της Standard Oil του New Jersey δήλωσε στο αµερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών ότι, εκ µέρους επτά 23 Joe Stork, Middle East Oil and the Energy Crisis: Part 1, Middle East Research and Information Project Report, αρ. 20, Σεπτέµβριος 1973, σ. 6. Jacob C. Hurewitz, Middle East Dilemmas, The Background of United States Policy, Νέα Υόρκη 1953, σ Edward Mead Earle, The Turkish Petroleum Company-A study in Oleaginous Diplomacy, Political Science Quarterly, τ. 39, αρ. 2, Ιούνιος 1924, σ Για τις διαφωνίες µεταξύ των βρετανικών εταιρειών για την εκµετάλλευση των κοιτασµάτων βλ. G. Gareth Jones, The British Government and the Oil Companies : The Search for an Oil Policy, The Historical Journal, τ. 20, αρ. 3, Σεπτέµβριος 1977, σ Foreign Relations of the United States Papers, 1920, τ. II, σ. 655, Foreign Relations of the United States Papers,1921, τ. Ι, σ David Fromkin, A Peace to end all Peace, Νέα Υόρκη 2001, σ., William Stivers, Supremacy and Oil: Irak, Turkey and the Anglo-American World Order, , Ιθάκη Νέας Υόρκης και Λονδίνο 1982, σ Στο ίδιο, σ Στο ίδιο, σ

8 πετρελαϊκών εταιρειών, επρόκειτο να διαπραγµατευτεί τη συµµετοχή στην βρετανική κοινοπραξία για την εκµετάλλευση των πετρελαίων του Ιράκ. Οι συζητήσεις όµως δεν ολοκληρώθηκαν πριν την υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάννης 30. Όσον αφορά στη Μικρά Ασία, η αµερικανική κυβέρνηση τον Δεκέµβριο του 1921, µετά από πρόταση του αντιναυάρχου Bristol, έστειλε τον εµπορικό ακόλουθο της Ύπατης Αρµοστείας στην Κωνσταντινούπολη Jullian E. Gillespie για διερευνητικές επαφές και κατόπτευση των πολιτικών και οικονοµικών συνθηκών στη Άγκυρα 31. Η επίσκεψη αυτή αποτέλεσε την αφετηρία της ανατροπής σε µια µερίδα της αµερικανικής πολιτικής ηγεσίας της αντίληψης για την απειλή που αντιπροσώπευαν οι Τούρκοι εθνικιστές. Ο Gillespie ενηµέρωσε την αµερικανική κυβέρνηση ότι η ηγεσία του κεµαλικού κινήµατος δεν αποτελείτο από κοµµουνιστές αλλά από µορφωµένους Τούρκους µε δυτικές ιδέες, παιδεία και κουλτούρα και χρησιµοποιούσε την απειλή του κοµµουνισµού και του πανισλαµισµού για να εξαναγκάσει τις Ευρωπαϊκές Δυνάµεις σε υποχωρήσεις 32. Όπως είχε ήδη άλλωστε επισηµάνει και νωρίτερα ένας άλλος Αµερικανός διπλωµάτης, οι Χριστιανοί και οι Εβραίοι οι αποκαλούµενες προοδευµένες φυλές της Ανατολής, είναι πιο επιρρεπείς στην κοµµουνιστική προπαγάνδα από τους πρωτόγονους Τούρκους 33. Η εθνικιστική κυβέρνηση, από την άλλη, επιθυµούσε την επένδυση αµερικανικών κεφαλαίων, καθώς οι Ηνωµένες Πολιτείες δεν είχαν πολιτική ανάµειξη στην Εγγύς Ανατολή 34. Οι ανεπίσηµες επαφές Αµερικανών µε τους Τούρκους Εθνικιστές και οι υποσχέσεις για εκχωρήσεις στην Οθωµανοαµερικανική Αναπτυξιακή Εταιρεία του αντιναυάρχου Chester αποδυνάµωσαν το επιχείρηµα ότι οι Κεµαλικοί ήταν ενεργούµενα των Σοβιετικών. Κατά συνέπεια ενισχύθηκε η άποψη ότι η δηµιουργία, µέσα από το εθνικιστικό κίνηµα ενός «µουσουλµανικού αλλά δυτικότροπου ως προς τις αρχές και αντικοµµουνιστικού ως προς την ιδεολογία του τουρκικού κράτους» εγγυάτο την ανάσχεση τόσο της κοµµουνιστικής όσο και της ισλαµικής απειλής 35. Η αµερικανική κυβέρνηση, αν και δεν προχώρησε σε συµφωνίες ανάλογες µε αυτές που υπέγραψαν η ιταλική και η γαλλική κυβέρνηση µε την Κυβέρνηση της Μεγάλης Εθνοσυνέλευσης, 30 Foreign Relations of the United States Papers, 1922, τ. ΙΙ, σ , France: Negotiations to ensure by Treaty the Rights of the United States in Syria and Lebanon. Foreign Relations of the United States Papers, 1923, τ. ΙΙ, 1-8, Great Britain: Negotiations to ensure by Treaty the Rights of the United States in Territories under British Mandate. 31 Records of the Department of State Relating to Internal Affairs of Turkey , v. 63, Industrial Matters, Ουάσιγκτων 1969, Report on Trip to Ankara. 32 Στο ίδιο. 33 Records of the Department of State Relating to Internal Affairs of Turkey , v. 63, Industrial Matters, Ουάσιγκτων 1969, Εµπιστευτικό υπόµνηµα για τον κίνδυνο του Μπολσεβικισµού στην Ανατολή του Cornelius van H. Engert δευτέρου γραµµατέα της αµερικανικής πρεσβείας στην Κωνσταντινούπολη, 15 Ιουνίου 1920, It is to be feared, however, that real Bolshevism might ultimately find a more fertile soil among the so-called advanced races of the Orient i.e. the Christians and Jews than the primitive Turks. 34 Records of the Department of State Relating to Internal Affairs of Turkey , v. 63, Industrial Matters, Ουάσιγκτων 1969, Report on Trip to Ankara. 35 Σία Αναγνωστοπούλου, Τουρκικός Εκσυγχρονισµός, Ισλαµ και Τουρκοκύπριοι στη δαιδαλώδη διαδροµή του Κεµαλισµού, Αθήνα 2004, σ Βλ. και Hans-Lukas Kieser, Der Verpasste Friede, Mission, Ethnie und Staat in den Ostprovinzen der Türkei, , Ζυρίχη 2000, σ

9 δεν εµπόδισε Αµερικανούς επιχειρηµατίες να µεταβούν στην Άγκυρα προκειµένου να εξασφαλίσουν εκχωρήσεις. Ο πρόεδρος του τµήµατος εξωτερικού εµπορίου του αµερικανικού εµπορικού επιµελητηρίου C. D. Snow, σε επιστολή του προς τον Υπουργό Εξωτερικών Charles Evans Hughes, επισήµαινε ότι οι Αµερικανοί επιχειρηµατίες έδειχναν αυξηµένο ενδιαφέρον για επενδύσεις στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείου και του Ευξείνου Πόντου και ζητούσε από την αµερικανική κυβέρνηση να µεριµνήσει ώστε να έχουν ίση µεταχείριση µε τους Ευρωπαίους 36. Ο εκπρόσωπος της Standard Oil της Νέας Υόρκης στην Κωνσταντινούπολη συναντήθηκε µε τον Υπουργό Εξωτερικών της Μεγάλης Εθνοσυνέλευσης Γιουσούφ Κεµάλ, µε σκοπό να διερευνήσει τις προοπτικές για την εκµετάλλευση των πετρελαίων της νοτιοανατολικής Τουρκίας 37. Για να κάµψει τη διστακτικότητα της αµερικανικής κυβέρνησης ο επιχειρηµατίας Robert Mc Dowel υπέβαλε µνηµόνιο στο αµερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών, όπου υποστήριζε ότι οι Αµερικανοί θα έπρεπε να κινηθούν εγκαίρως, εάν επιθυµούσαν να αντιµετωπίσουν την ευρωπαϊκή διείσδυση στην Τουρκία, και επαναλάµβανε ότι η κεµαλική ηγεσία, επειδή αποτελείτο από µικροκαπιταλιστές, έδειχνε ζωηρό ενδιαφέρον για τη συµµετοχή των Αµερικανών στην ανάπτυξη της χώρας 38. Η κυβέρνηση της Μεγάλης Εθνοσυνέλευσης βέβαια συνέδεε ευθέως τις εκχωρήσεις στις αµερικανικές εταιρείες για την κατασκευή σιδηροδροµικών γραµµών, λιµενικών εγκαταστάσεων και την εκµετάλλευση του υπογείου πλούτου µε την αποδοχή της κατάργησης των διοµολογήσεων 39. O Υπουργός Εξωτερικών Charles Evans Hughes αρνήθηκε, εντούτοις, να παράσχει κάλυψή σε εκχωρήσεις µη αναγνωρισµένης κυβέρνησης στη Μικρά Ασία εφόσον διαρκούσε ο ελληνοτουρκικός πόλεµος, και κατηγόρησε τον Mc Dowell για ιδιοτελή κίνητρα 40. Η αµερικανική 36 Records of the Department of State Relating to Internal Affairs of Turkey , v. 63, Industrial Matters, Ουάσιγκτων 1969, Επιστολή του προέδρου του τµήµατος εξωτερικού εµπορίου του αµερικανικού εµπορικού επιµελητηρίου C. D. Snow προς τον Υπουργό Εξωτερικών Charles Evans Hughes, 20 Μαρτίου Ο συνταγµατάρχης Lawrence Martin, γεωγράφος της επιτροπής Harbord, επισήµαινε την κατακόρυφη αύξηση των εισαγωγών χρωµίου από τη Δυτική Μικρά Ασία και µαγγανίου από την Υπερκαυκασία στις Ηνωµένες Πολιτείες µετά το 1910, 19 Δεκεµβρίου Records of the Department of State Relating to Internal Affairs of Turkey , v. 63, Industrial Matters, Ουάσιγκτων 1969, Report on Trip to Ankara. Σύµφωνα µάλιστα µε πληροφορίες που δηµοσιεύθηκαν σε γαλλική εφηµερίδα της Κωνσταντινουπόλεως η Standard Oil άρχισε να εφοδιάζει τους Τούρκους εθνικιστές µε πετρέλαιο. Βλ. σχετικά ΙΑΥΕ, Φ. 1.5/1922, Επιστολή της Ύπατης Αρµοστείας Κωνσταντινουπόλεως, αρ. εµπ. πρωτ. 5017, 18 Μαΐου Revue Commerciale d'orient, 7/20 Μαΐου Records of the Department of State Relating to Internal Affairs of Turkey , v. 63, Industrial Matters, Ουάσιγκτων 1969, Υπόµνηµα του Robert Mc Dowell, Washington D.C., Αύγουστος 8, 1921, The sincerity of the Nationalists Government can be relied on this matter because the members of the Government, including the Assembly, are mostly small capitalists who wish to develop the resources of Anatolia for their own interests, and recognize in America the best means to this end. Ο Robert Mc Dowell είχε διατελέσει τα προηγούµενα χρόνια κατάσκοπος των Βρετανών στον Καύκασο και υπάλληλος στη Near East Relief. 39 Records of the Department of State Relating to Internal Affairs of Turkey , v. 63, Industrial Matters, Ουάσιγκτων 1969, Υπόµνηµα του Υπουργείου Εξωτερικών της Κυβέρνησης της Μεγάλης Εθνοσυνέλευσης, Άγκυρα, 17 Μαΐου 1337 (1921). 40 Foreign Relations of the United States Papers, 1922, τ. ΙΙ, σ. 974, Επιστολή του Alvey A. Adee γραµµατέα του Υπουργού Εξωτερικών Charles Evans Hughes προς τον αντιναύαρχο Bristol, Ύπατο Αρµοστή των Ηνωµένων 9

10 κυβέρνηση δεν επιθυµούσε να αναγνωρίσει την κυβέρνηση της Άγκυρας µε δέλεαρ την παραχώρηση οικονοµικών εκχωρήσεων. Πέρα από την εξασφάλιση των δικαιωµάτων των αµερικανικών εταιρειών που δραστηριοποιούνταν στην Εγγύς Ανατολή, οι Ηνωµένες Πολιτείες ενδιαφέρονταν να διασφαλίσουν τη συνέχιση των διοµολογήσεων όχι µόνο στα εδάφη που θα παρέµεναν υπό την κυριαρχία του Σουλτάνου, αλλά και στις περιοχές που θα περιέρχονταν στις Δυτικές Δυνάµεις 41. Παράλληλα, η αµερικανική κυβέρνηση θεωρούσε αναγκαίο να εξασφαλιστούν τα δικαιώµατα των Αρµενίων και των Ελλήνων στις περιοχές που θα αποτελούσαν το νέο τουρκικό κράτος, αν και δεν ήταν σε θέση να δεσµευτεί ότι θα ελάµβανε συγκεκριµένα µέσα για τον σκοπό αυτό 42. Ο αντιναύαρχος Bristol, παρότι δεν συµµεριζόταν την ενθουσιώδη στάση του Mc Dowell για τη σταθερότητα και την ειλικρίνεια των προθέσεων της εθνικιστικής κυβέρνησης, προειδοποιούσε την αµερικανική κυβέρνηση ότι το κίνηµα του Κεµάλ ήταν εθνικό κίνηµα και αν οι Αµερικανοί περίµεναν τη σύναψη της ειρήνης για να πάρουν επιχειρηµατικές πρωτοβουλίες θα βρίσκονταν σε µειονεκτική θέση έναντι άλλων χωρών 43. Ο αντιναύαρχος Bristol, σε συνεργασία µε τον Mc Dowell, εργάστηκε για το συντονισµό των Αµερικανών επιχειρηµατιών σε µία κοινοπραξία ώστε να πετύχουν εκχωρήσεις από την κυβέρνηση της Άγκυρας 44. Από την άνοιξη του 1922 άρχισαν να διαρρέουν στον ιταλικό τύπο ειδήσεις για την εξασφάλιση εκχωρήσεων από αµερικανικές εταιρείες στη Μικρά Ασία 45. Οι πληροφορίες αυτές, οι οποίες δηµοσιεύτηκαν και στις ελληνικές και τις αµερικανικές εφηµερίδες, δεν ανταποκρίνονταν στην πραγµατικότητα, αλλά ήταν δηλωτικές του κλίµατος ανταγωνισµού που είχε αναπτυχθεί, ειδικά µετά τις συµφωνίες της Ιταλικής και της Γαλλικής κυβέρνησης µε τους Τούρκους Εθνικιστές, και του αυξανόµενου φόβου για την οικονοµική διείσδυση των Ηνωµένων Πολιτειών στην «Εγγύς Ανατολή» 46. Η άρνηση της κυβέρνησης των Ηνωµένων Πολιτειών να θέσει υπό την Πολιτειών στην Κωνσταντινούπολη, Ουάσικτων, 6 Ιουλίου Foreign Relations of the United States Papers,1920, τ. ΙΙΙ, σ Επιστολή του Ύπατου Αρµοστή στην Κωνσταντινούπολη αντιναυάρχου Mark Bristol προς τον Υπουργό Εξωτερικών Robert Lansing, 19 Ιανουαρίου Foreign Relations of the United States Papers, 1920, τ. ΙΙΙ, σ Records of the Department of State Relating to Internal Affairs of Turkey , v. 63, Industrial Matters, Ουάσιγκτων 1969, Εµπιστευτική έκθεση του Ύπατου Αρµοστή στην Κωνσταντινούπολη αντιναυάρχου Mark Bristol προς τον Υπουργό και τον Υφυπουργό Εξωτερικών, 26 Οκτωβρίου 1921, It is very desirable that the Department realize that the Turkish Nationalist organization comes nearer to being a national organization than anything else that has previously existed in Turkey. 44 Records of the Department of State Relating to Internal Affairs of Turkey , v. 63, Industrial Matters, Ουάσιγκτων 1969, Επιστολή του Edgar B. Howard προς τον Allen W. Dulles, διευθυντή του Τµήµατος Εγγύς Ανατολής (Near Eastern Division) του αµερικανικού Υπουργείου Εξωτερικών, 1 Μαΐου Il Messaggero, 7 Μαρτίου Records of the Department of State Relating to Internal Affairs of Turkey , v. 63, Industrial Matters, Ουάσιγκτων 1969, The utter disregard of American interests by the Allies here in the Near East is, I am sure, not believed by our people in the Department at home, Επιστολή του αντιναυάρχου Bristol προς τον Υπουργό και τον Υφυπουργό Εξωτερικών, 9 Μαΐου

11 αιγίδα της πρωτοβουλίες Αµερικανών επιχειρηµατιών στη Μικρά Ασία ήταν συνεπής προς την διακηρυγµένη ουδετερότητα και την πολιτική µη ανάµειξης στην «Εγγύς Ανατολή». Ο πρόεδρος Harding, σε αντίθεση µε τον Wilson, δεν θεωρούσε υποχρέωση των Ηνωµένων Πολιτειών την υποστήριξη των χριστιανικών χωρών της «Εγγύς Ανατολής» έναντι των Μουσουλµάνων, ούτε ήταν διατεθειµένος να λάβει µέτρα για την προστασία των µειονοτήτων. Η αµερικανική κυβέρνηση σταδιακά υιοθέτησε µια πολιτική ίσων αποστάσεων, προβάλλοντας ότι οι Αρµένιοι και οι Οθωµανοί Έλληνες εισέπρατταν τα επίχειρα των πράξεών τους. Ο παρεµβατισµός των Δηµοκρατικών έδωσε τη θέση του στην προώθηση των αµερικανικών επιχειρηµατικών συµφερόντων. Εξάλλου, µετά τη ένταξη της Αρµενίας στη Σοβιετική Ένωση, οι Τούρκοι Εθνικιστές φαίνονταν να αποτελούν το µόνο ισχυρό ανάχωµα στην κοµµουνιστική διείσδυση. Η αµερικανική κυβέρνηση κατέβαλλε µεγάλες προσπάθειες για να εξασφαλίσει τα δικαιώµατα των αµερικανικών εταιρειών στην «Εγγύς Ανατολή», δεν θεωρούσε όµως ότι πριν ξεκαθαρίσει η κατάσταση στη Μικρά Ασία ήταν σώφρον να εκτεθεί πολιτικά. γ. Η διαµάχη για το ρόλο του προπύργιου της «Δύσης» απέναντι στους κινδύνους από την «Ανατολή» Η µείωση του αµερικανικού ενδιαφέροντος για τους χριστιανούς της Μικράς Ασίας φάνηκε από τις αντιδράσεις της κυβέρνησης των Ηνωµένων Πολιτειών το φθινόπωρο του Μετά την είσοδο των κεµαλικών δυνάµεων στη Σµύρνη η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας των Μεθοδιστών έκανε έκκληση στον Υπουργό Εξωτερικών Charles Evans Hughes να αποβιβάσει στρατό για να αποτρέψει τη σφαγή του χριστιανικού πληθυσµού. Ο πρόεδρος Harding, µε αφορµή την παραπάνω έκκληση, δήλωσε ότι του ήταν πολύ δύσκολο να συγκρατήσει την υποµονή του µε τους ιερωµένους οι οποίοι κηρύσσουν την ειρήνη, µέχρι να τους δοθεί η ευκαιρία να κηρύξουν τον πόλεµο στους αλλόθρησκους 47. Σε ένα λόγο που εκφώνησε στη Βοστώνη, ο Υπουργός Εξωτερικών επισήµανε ότι ενώ δεν µπορεί να δικαιολογηθεί η τουρκική βαρβαρότητα, από την άλλη µια ορθή εκτίµηση της κατάστασης οφείλει να λάβει υπόψη το γεγονός της εισβολής του ελληνικού στρατού στη Μικρά Ασία και των φρικτών γεγονότων που έλαβαν χώρα κατά την υποχώρησή του, το κάψιµο πόλεων, τη γενική ερήµωση και τις βιαιοπραγίες κατά του αµάχου πληθυσµού 48. Τόνισε ότι και οι δύο πλευρές προέβησαν σε ακρότητες, γεγονός που δικαιολογούσε την αποστασιοποίηση των Ηνωµένων Πολιτειών, καθώς µάλιστα δεν είχαν κηρύξει τον πόλεµο στην Οθωµανική Αυτοκρατορία. Στο βαθµό που οι Δυτικοί Σύµµαχοι, οι οποίοι ήταν αναµεµειγµένοι στην κατάσταση, δεν αποφάσισαν να παρέµβουν, δεν ήταν ευθύνη των Ηνωµένων 47 Foreign Relations of the United States Papers, 1922, τ. ΙΙ, σ. 931, Επιστολή του προέδρου Warren Harding προς τον Υπουργό Εξωτερικών Charles Evans Hughes, 20 Ιουλίου Foreign Relations of the United States Papers, 1923, τ. ΙΙ, σ , Επιστολή του Υπουργού Εξωτερικών Charles Evans Hughes προς τον Αµερικανό πρεσβευτή στο Παρίσι Myron Timothy Herrick, 1 Νοεµβρίου

12 Πολιτειών να στείλουν στρατό στην περιοχή 49. Η αµερικανική κυβέρνηση, επισήµανε ο Hughes, δεν είχε τη δικαιοδοσία, χωρίς την άδεια του Κογκρέσου, να στείλει στρατεύµατα στην περιοχή και ως εκ τούτου περιόρισε τις προσπάθειές της στην προστασία των αµερικανικών συµφερόντων στην Τουρκία 50. Η αµερικανική κυβέρνηση περιορίστηκε να στείλει δύο αµερικανικά πολεµικά στο λιµάνι της Σµύρνης για να προστατεύσουν τους Αµερικανούς πολίτες και τις ιδιοκτησίες τους και µετά την πυρπόληση της πόλης διέθεσε πέντε πολεµικά πλοία για τη µεταφορά των προσφύγων στην Ελλάδα 51. Η πολιτική της εγκατάλειψης των χριστιανικών πληθυσµών της Εγγύς Ανατολής συναντούσε, εντούτοις, έντονες αντιδράσεις από την κοινή γνώµη. Η προσπάθεια τήρησης ίσων αποστάσεων από την αµερικανική κυβέρνηση συνεχίστηκε και µετά την αποχώρηση του ελληνικού στρατού από τη Μικρά Ασία και παρά τις εκκλήσεις των Βρετανών για την ανάγκη συντονισµένης δράσης των Δυτικών Δυνάµεων. Ο Βρετανός πρεσβευτής στην Ουάσιγκτων επισήµανε στον αµερικανό Υπουργό Εξωτερικών ότι η καθυστέρηση της Συνθήκης των Σεβρών οφειλόταν στον πρόεδρο Wilson και οι δυσκολίες που ανέκυψαν οφείλονταν στην καθυστέρηση αυτή 52. Οι Βρετανοί ανέλαβαν την εντολή στην Παλαιστίνη και το Ιράκ µε την ελπίδα ότι οι Αµερικανοί θα αναλάµβαναν την εντολή σε κάποια άλλη περιοχή αλλά τελικά έµειναν µόνοι τους. Ο Hughes αρνήθηκε ότι οι Ηνωµένες Πολιτείες έφεραν την ευθύνη για την κατάληξη των γεγονότων και κατηγόρησε τη Βρετανία ότι το µόνο που την ενδιέφερε ήταν η διατήρηση της αυτοκρατορικής ισχύος της, ζήτηµα που δεν απασχολούσε τους Αµερικάνους 53. Εντούτοις και ο ίδιος επισήµανε ότι στις αρχές του 1919, όταν οι Ηνωµένες Πολιτείες διέθεταν ισχυρή στρατιωτική δύναµη στην Ευρώπη, θα µπορούσαν να παρέµβουν στην Εγγύς Ανατολή και κατηγόρησε όσους χειρίστηκαν την κατάσταση ότι παρακίνησαν τους Αρµένιους και τους Έλληνες να καταλάβουν οθωµανικά εδάφη και στη συνέχεια τους εγκατέλειψαν 54. Ο αµερικανός υπουργός εξωτερικών επισήµαινε έτσι την ευθύνη των δυτικοευρωπαϊκών δυνάµεων για τη συγκρουση στη Μικρά Ασία και τόνιζε την αντίθεση των Ηνωµένων Πολιτειών µε τη διανοµή σφαιρών επιρροής η οποία στεκόταν εµπόδιο στην αµερικανική οικονοµική επέκταση. Κατά την έναρξη των εργασιών της Συνδιάσκεψης της Λωζάννης, ο επικεφαλής της 49 Στο ίδιο. 50 Foreign Relations of the United States Papers, 1922, ΙΙ, σ. 940, Επιστολή του Υπουργού Εξωτερικών Charles Evans Hughes προς τον επίσκοπο James Cannon, 2 Οκτωβρίου Henry P. Beers, United States Naval Detachment in Turkish Waters, , Military Affairs, τ. 7, αρ. 4, Χειµώνας 1943, σ Foreign Relations of the United States Papers, 1922, τ. ΙΙ, Υπόµνηµα του Υπουργού Εξωτερικών Charles Evans Hughes µετά από τη συνάντηση µε τον Βρετανό πρεσβευτή στις ΗΠΑ Sir Auckland Geddes, 10 Νοεµβρίου Στο ίδιο. 54 Charles Evans Hughes, Recent Questions and Negotiations An address before the meeting of the Council of Foreign Relations held at the Ritz-Carlton Hotel, New York City, on the evening of Wednesday, Ιανουάριος 23, 1924, The American Journal of International Law, τ. 18, αρ. 2, Απρίλιος 1924, σ

13 αµερικανικής αντιπροσωπείας πρεσβευτής Richard Washburn Child επανέλαβε ότι η αµερικανική αντιπροσωπεία δεν επρόκειτο να λάβει µέρος στις διαπραγµατεύσεις, να υπογράψει κανένα έγγραφο, να αναλάβει οιεσδήποτε υποχρεώσεις αλλά επρόκειτο να είναι παρούσα σε όλες τις συνεδριάσεις και είχε την απαίτηση να αντιµετωπίζεται ως ισότιµη προς τις άλλες αντιπροσωπείες. Οι Αµερικανοί παρατηρητές στην ειρηνευτική συνδιάσκεψη ήταν εντούτοις εντεταλµένοι να υπογράψουν µια διµερή συνθήκη φιλίας και εµπορίου µε την τουρκική κυβέρνηση, η οποία θα περιελάµβανε ρυθµίσεις για ζητήµατα που θα απασχολούσαν και την ειρηνευτική συνδιάσκεψη. Για τον σκοπό αυτό δεν επιθυµούσαν να δώσουν στην τουρκική αντιπροσωπεία την εντύπωση ότι συντάσσονται ανοιχτά µε τις απόψεις των Δυτικών Συµµάχων 55. Οι Ηνωµένες Πολιτείες αναπόφευκτα ενεπλάκησαν στις διαπραγµατεύσεις, αλλά επιδίωξαν να αξιοποιήσουν τις διενέξεις µεταξύ των Δυτικών Συµµάχων και της Τουρκίας για να προωθήσουν τα αµερικανικά οικονοµικά συµφέροντα. Και οι Τούρκοι όµως προσπάθησαν να αξιοποιήσουν τη διάσταση στα οικονοµικά ζητήµατα µεταξύ των Αµερικανών και των Δυτικών Συµµάχων για να πετύχουν την κατάργηση των διοµολογήσεων 56. Ο Αµερικανός Υπουργός Εξωτερικών συνόψιζε ως εξής τις προτεραιότητες των Ηνωµένων Πολιτειών: α. διατήρηση των διοµολογήσεων οι οποίες αποτελούν απαραίτητες εγγυήσεις για την προστασία των συµφερόντων των µη Μουσουλµάνων, β. παροχή εγγυήσεων για την προστασία των φιλανθρωπικών, εκπαιδευτικών και θρησκευτικών ιδρυµάτων, γ. εξασφάλιση της ισότητας ευκαιριών για τις εµπορικές επιχειρήσεις χωρίς διακρίσεις ή παροχή ειδικών προνοµίων, δ. αποζηµιώσεις σε Αµερικανούς πολίτες για απώλειες που υπέστησαν ως αποτέλεσµα αυθαίρετων ή παράνοµων πράξεων ε. µέτρα για την προστασία των µειονοτήτων, ε. εγγυήσεις για την ελευθερία των Στενών, στ. κατοχύρωση της δυνατότητας αρχαιολογικής έρευνας και µελέτης 57. Σχετικά µε το καθεστώς των Στενών ο Αµερικανός παρατηρητής Richard Washburn Child αντίθετα υποστήριξε ότι τα πολεµικά πλοία είναι όργανα αποτροπής αταξίας και διατήρησης της ειρήνης και επέµεινε ότι οι Ηνωµένες Πολιτείες δεν θα ήταν ικανοποιηµένες αν τα πολεµικά σκάφη τους δεν είχαν δικαίωµα διάπλου σε περιοχές που βρίσκονταν αµερικανικά εµπορικά πλοία και Αµερικανοί πολίτες 58. Τελικά η Τουρκία και οι Δυτικές Δυνάµεις συµφώνησαν για το νέο καθεστώς των Στενών στα τέλη Ιανουαρίου του Οι Ηνωµένες Πολιτείες ήταν υπέρ της ελευθερίας διάπλου των εµπορικών σκαφών που εγγυάτο η συνθήκη και δεν αντιτασσόταν στους 55 Joseph C. Grew, Turbulent Era, A Diplomatic Record of Forty Years , Καίµπρητζ Μασσαχουσέτης 1952, σ Στο ίδιο. σ Foreign Relations of the United States Papers, 1923, τ. ΙΙ, σ. 885, Τηλεγράφηµα του Υπουργού Εξωτερικών Charles Evans Hughes προς την αµερικανικό πρεσβευτή στο Παρίσι Myron Timothy Herrick, 26 Οκτωβρίου New York Times, 1 Νοεµβρίου Great Britain, Foreign Office, Turkey no. 1 (1923): Lausanne Conference on Near Eastern Affairs, , Records of Proceedings and Draft Terms of Peace, CMD, 1814, σ

14 περιορισµούς που επέβαλλε στα πολεµικά πλοία, αρνήθηκαν όµως να υπογράψουν ή να συµµετάσχουν στη Διεθνή Επιτροπή των Στενών, την αποτελεσµατικότητα της οποίας αµφισβητούσαν. Όσον αφορά στην προστασία των µειονοτήτων, ο Hughes είχε δώσει εντολή στον Αµερικανό αντιπρόσωπο να τονίσει στους Τούρκους την αρνητική εντύπωση που θα προκαλούσε στην παγκόσµια κοινή γνώµη η εκδίωξη υπεράνω του ενός εκατοµµυρίου ανθρώπων από την Ανατολική Μικρά Ασία κάτω από σκληρότατες συνθήκες, που θα οδηγούσαν στην απώλεια ζωών 59. Ο Αµερικανός Υπουργός Εξωτερικών θεωρούσε ανεφάρµοστη την υποχρεωτική ανταλλαγή των πληθυσµών και επέµεινε και µετά την υπογραφή της σχετικής σύµβασης να επιτρέψει η κυβέρνηση της Άγκυρας σε όσους Οθωµανούς Έλληνες και Αρµένιους επιθυµούσαν να επιστρέψουν στις εστίες τους 60. Επισήµαινε όµως ότι η αµερικανική κυβέρνηση, πέρα από την άσκηση ισχυρής διπλωµατικής πίεσης, δεν ήταν διατεθειµένη να απειλήσει την Τουρκία µε κήρυξη πολέµου, ώστε να αποτρέψει την απέλαση ακόµη και των εναποµεινάντων Χριστιανών της Κωνσταντινούπολης 61. Όταν η τουρκική αντιπροσωπεία όµως ζήτησε να συµπεριληφθούν και αυτοί στην ανταλλαγή των πληθυσµών, η Αµερικανική Ειδική Αποστολή στη Λωζάννη διαφώνησε µε την απέλαση, ειδικά στον βαθµό που θα συνεπαγόταν τη µετακίνηση του αστικού πληθυσµού της Κωνσταντινουπόλεως που απασχολείτο κυρίως µε τη βιοτεχνία και το εµπόριο σε ένα αγροτικό περιβάλλον 62. Η Αµερικανική Ειδική Αποστολή διαµαρτυρήθηκε για το ενδεχόµενο αποµάκρυνσης του Πατριαρχείου από την Κωνσταντινούπολη, εκφράζοντας τις απόψεις µεγάλης µερίδας των Αµερικανών πολιτών 63. Το Υπουργείο Εξωτερικών, όµως, κατόπιν επιστολής του Αµερικανού Ύπατου Αρµοστή στην Κωνσταντινούπολη Frederic R. Dolbeare, θεώρησε ότι η συγκεκριµένη 59 Foreign Relations of the United States Papers, 1923, τ. ΙΙ, σ. 885, Τηλεγράφηµα του Υπουργού Εξωτερικών Charles Evans Hughes προς τον Αµερικανό πρεσβευτή στο Παρίσι Myron Timothy Herrick, 26 Οκτωβρίου FRUS, 1922, τ. ΙΙ, σ. 959, Τηλεγράφηµα του αντιναυάρχου Mark Bristol, Ύπατου Αρµοστή των Ηνωµένων Πολιτειών στην Κωνσταντινούπολη προς τον Υπουργό Εξωτερικών Charles Evans Hughes, 15 Νοεµβρίου Για την πιο πρόσφατη βιβλιογραφία βλ. Κωνσταντίνος Τσιτσελίκης επιµ., Η ελληνοτουρκική ανταλλαγή πληθυσµών - Πτυχές µιας εθνικής σύγκρουσης, Αθήνα Foreign Relations of the United States Papers, 1923, τ. ΙΙ, σ. 1014, Τηλεγράφηµα του Υπουργού Εξωτερικών Charles Evans Hughes προς την Ειδική Αποστολή στη Λωζάννη, 1 Ιουνίου 1923, βλ. και, 1923, τ. ΙΙ, σ Foreign Relations of the United States Papers, 1923, τ. ΙΙ, σ Τηλεγράφηµα του Αµερικανού απεσταλµένου στη Λωζάννη Joseph C. Grew προς τον Υπουργό Εξωτερικών Charles Evans Hughes, 6 Ιουνίου Foreign Relations of the United States Papers, 1922, τ. ΙΙ, σ , Επιστολή του Υπουργού Εξωτερικών Charles Evans Hughes στον Βρετανό πρεσβευτή στις ΗΠΑ Sir Auckland Geddes. 62 Foreign Relations of the United States Papers, 1923, ΙΙ, σ. 916, Τηλεγράφηµα της Ειδικής Αποστολής στη Λωζάννης προς τον Υπουργό Εξωτερικών Charles Evans Hughes, 7 Νοεµβρίου Βλ. επίσης Κωνσταντίνος Σβολόπουλος, Ο Ελευθέριος Βενιζέλος και η Ανταλλαγή των Πληθυσµών µεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, Πρακτικά Συµποσίου για τον Ελευθέριο Βενιζέλο, Αθήνα 1986, σ Βλ. επίσης Dimitri Pentzopoulos, The Balkan Exchange of Minorities and its Impact upon Greece, Παρίσι Foreign Relations of the United States Papers, 1923, τ. ΙΙ, σ. 924, Τηλεγράφηµα της Ειδικής Αποστολής στη Λωζάννης προς τον Υπουργό Εξωτερικών Charles Evans Hughes, 16 Δεκεµβρίου

15 δήλωση υπερέβαινε τις οδηγίες που έλαβε η αποστολή και ότι η παρουσία του Πατριαρχείου ήταν άσχετη µε τον σεβασµό των δικαιωµάτων των µειονοτήτων καθώς το Πατριαρχείο ήταν συγχρόνως πολιτικός και θρησκευτικός θεσµός 64. Η Αµερικανική Ειδική Αποστολή εντούτοις επέµεινε ότι, παρά τα γραφόµενα στον τουρκικό τύπο για τον πολιτικό ρόλο του Πατριαρχείου, το Υπουργείο Εξωτερικών θα έπρεπε να λάβει υπόψη του ότι ο σεβασµός της θρησκευτικής ελευθερίας των µειονοτήτων συνεπαγόταν την προστασία των θρησκευτικών αρχηγών τους και ότι η θέση του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως θα αποτελούσε προηγούµενο και για τα αµερικανικά ιδρύµατα στην Τουρκία. 65 Λόγω της άρνησης της τουρκικής αντιπροσωπείας να δεχτεί τη διατήρηση των διοµολογήσεων και των προηγουµένων οικονοµικών εκχωρήσεων η συνδιάσκεψη της Λωζάννης τελικά διακόπηκε στις 4 Φεβρουαρίου του Ο Ισµέτ πασά δήλωσε στον αντιναύαρχο Bristol, επιστρέφοντας στην Τουρκία, ότι, ενώ στην Άγκυρα επικρατούσε αρνητική διάθεση απέναντι στη Βρετανία η κυβέρνηση της Μεγάλης Εθνοσυνέλευσης αντιµετώπιζε πιο ευνοϊκά τις Ηνωµένες Πολιτείες, λόγω της µετριοπαθούς στάσης τους στα ζητήµατα των διοµολογήσεων, του καθεστώτος των Στενών και της υποστήριξής τους στην πολιτική της ανοικτής θύρας 66. Η τουρκική αντιπροσωπεία, µάλιστα αξιοποίησε τις αµερικανικές αντιδράσεις στον µονοπωλιακό χαρακτήρα των εκχωρήσεων για να διεκδικήσει την ακύρωση όλων των προπολεµικών εκχωρήσεων 67. Τελικά η Βρετανία και η Γαλλία υποχώρησαν στις αντιδράσεις των Αµερικανών και των Τούρκων και δεν συµπεριλήφθηκε στη Συνθήκη της Λωζάννης καµιά µνεία στις προπολεµικές εκχωρήσεις αλλά απλές δηλώσεις για την κυβερνητική στήριξη των δικαιωµάτων των βρετανικών και γαλλικών εταιρειών. Παρά την κινητοποίηση της κυβέρνησης των Ηνωµένων Πολιτειών για την υποστήριξη της διείσδυσης αµερικανικών εταιρειών στην Τουρκία, λόγω της ασταθούς πολιτικής κατάστασης οι µεγάλες αµερικανικές επιχειρήσεις δίσταζαν να επενδύσουν στην Τουρκία. Μόλις ξανάρχισαν οι διαπραγµατεύσεις (Απρίλιος 1923) στη Λωζάννη ξεκίνησαν οι συνοµιλίες µεταξύ της τουρκικής και της αµερικανικής αντιπροσωπείας για τη σύναψη της διµερούς συνθήκης η οποία θα ρύθµιζε στο εξής τις µεταξύ τους σχέσεις. Η Αµερικανοτουρκική Συνθήκη της Λωζάννης προέβλεπε την προστασία των φιλανθρωπικών και θρησκευτικών ιδρυµάτων, την αντικατάσταση των δικαστικών διοµολογήσεων µε τον διορισµό ξένων νοµικών 64 Foreign Relations of the United States Papers, 1923, τ. ΙΙ, σ. 924, Τηλεγράφηµα του Υπουργού Εξωτερικών Charles Evans Hughes προς την Ειδική Αποστολή στη Λωζάννη, 21 Δεκεµβρίου Foreign Relations of the United States Papers, 1923, τ. ΙΙ, σ. 924, Τηλεγράφηµα της Ειδικής Αποστολής στη Λωζάννης προς τον Υπουργό Εξωτερικών Charles Evans Hughes, 23 Δεκεµβρίου Grew, ο.π., σ Foreign Relations of the United States Papers, 1923, τ. ΙΙ, σ , Τηλεγράφηµα του Αµερικανού υποπρόξενου στην Κωνσταντινούπολη Robert W. Imbrie προς τον Υπουργό Εξωτερικών Charles Evans Hughes, 15 Φεβρουαρίου Records of the Department of State Relating to Internal Affairs of Turkey , v. 63, Industrial Matters, Ουάσιγκτων 1969, Επιστολή του Αµερικανού απεσταλµένου στη Λωζάννη Joseph C. Grew προς τον Υπουργό Εξωτερικών Charles Evans Hughes, 14 Ιουλίου

16 συµβούλων, εγγυάτο την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά και τον Βόσπορο, και τέλος έδινε σε αµερικανικά ερευνητικά ιδρύµατα την άδεια διεξαγωγής αρχαιολογικών ανασκαφών στην Τουρκία 68. Η συνθήκη, ωστόσο, δεν ρύθµιζε τα ζητήµατα ιθαγένειας και δεν προέβλεπε εγγυήσεις για την προστασία των µειονοτήτων 69. Η αµερικανική κυβέρνηση γνώριζε ότι ειδικά η απουσία εγγυήσεων για τις χριστιανικές µειονότητες θα προκαλούσε δυσχέρειες στην κύρωσή της συνθήκης από τη Γερουσία. Εκπρόσωποι αρµενικών και ελληνικών οργανώσεων καθώς και ηγέτες πολλών προτεσταντικών εκκλησιών κατηγόρησαν την αµερικανική κυβέρνηση ότι ξεπούλησε τους χριστιανούς της Ανατολής για να εξυπηρετήσει τα συµφέροντα των πετρελαϊκών εταιρειών. Η αµερικανική κυβέρνηση, όµως, µετά τη συµφωνία µε τους Βρετανούς για τη συµµετοχή αµερικανικών εταιρειών στην εκµετάλλευση των πετρελαίων του Ιράκ δεν υποστήριζε την κύρωση της συνθήκης για να στηρίξει συγκεκριµένα οικονοµικά συµφέροντα. Οι υπέρµαχοι της κύρωσης της συνθήκης πίστευαν ότι τα αµερικανικά φιλανθρωπικά και εκπαιδευτικά ιδρύµατα θα βοηθούσαν την κυβέρνηση της Τουρκίας να αναπτύξει την υλικοτεχνική και διοικητική υποδοµή της χώρας και θα δηµιουργούσαν ένα ευνοϊκό κλίµα για τη δραστηριοποίηση των Αµερικανών επιχειρηµατιών 70. Πέρα από διακύβευµα οικονοµικής επιρροής, όπως και το 1919 η κύρωση της αµερικανοτουρκικής συνθήκης της Λωζάννης αποτέλεσε την ευκαιρία να εκδηλωθεί ο προβληµατισµός για τις σχέσεις της χριστιανικής Δύσης µε τη µουσουλµανική Ανατολή αλλά και τους κινδύνους από τη διάδοση του κοµµουνισµού. Οι οπαδοί της κύρωσης της συνθήκης τόνιζαν την ανάγκη προσέγγισης µε τις ισλαµικές χώρες και επισήµαιναν ότι τα αµερικανικά ιδρύµατα θα µπορούσαν να συµβάλουν στον εκσυγχρονισµό της τουρκικής κοινωνίας και τη διαµόρφωση µιας εκδυτικισµένης άρχουσας τάξης συνειδητοποιούσαν όµως ότι η εχθρότητα της κοινής γνώµης και της Γερουσίας προς τους Μουσουλµάνους Τούρκους θα αποτελούσε ανάχωµα στις προσπάθειές τους. Από την άνοιξη του 1922 οι Τούρκοι εθνικιστές είχαν αρχίσει να στέλνουν αντιπροσώπους στις Ηνωµένες Πολιτείες και προσπάθησαν να οργανώσουν οµάδες µεταναστών από την Οθωµανική Αυτοκρατορία, ώστε να αντικρούσουν τις κατηγορίες των Αρµενίων και των Ελλήνων και να κερδίσουν τη συµπάθεια του αµερικανικού τύπου και της κοινής γνώµης 71. Επικεφαλής της τουρκικής προπαγάνδας ήταν ο έµπορος Ζιγιά µπέη, γιος διπλωµάτη, ενώ τον Απρίλιο του Foreign Relations of the United States Papers, 1923, τ. ΙΙ, σ , Γενική Συνθήκη µεταξύ των Ηνωµένων Πολιτειών της Αµερικής και της Τουρκίας. 69 Foreign Relations of the United States Papers, 1923, τ. ΙΙ, σ , Τηλεγράφηµα του Αµερικανού απεσταλµένου στη Λωζάννη Joseph C. Grew προς τον Υπουργό Εξωτερικών Charles Evans Hughes, 6 Αυγούστου Thomas A. Bryson, Admiral Mark L. Bristol, an Open-Door Diplomat in Turkey, International Journal of Middle East Studies, τ. 5, αρ. 4, Σεπτέµβριος, 1974, σ ΙΑΥΕ, Φ. 1.3/1922, Τηλεγράφηµα της ελληνικής Ύπατης Αρµοστείας Κωνσταντινουπόλεως προς την ελληνική πρεσβεία στην Ουάσιγκτων, αρ. πρωτ. 4230, 23 Απριλίου

17 έφτασε στην Αµερική ο Μεχµέτ Φουάτ ως επίσηµος εκπρόσωπος των Τούρκων Εθνικιστών, ο οποίος περιόδευσε τις Ηνωµένες Πολιτείες για να συλλέξει χρήµατα για τα θύµατα του πολέµου στην Τουρκία 72. Αντίθετα, όσοι αντιτάσσονταν στην αµερικανοτουρκική προσέγγιση είχαν ως πρόταγµα την αντιµετώπιση του ισλαµικού κινδύνου και θεωρούσαν τους Τούρκους ως «βάρβαρους σφαγείς, ανίκανους να εκπολιτιστούν». Ο πρώην πρόξενος των ΗΠΑ στη Σµύρνη George Horton επισήµαινε ότι η διαίρεση των χριστιανικών δυνάµεων ενώπιον του ισλαµικού κινδύνου αποτελούσε ένδειξη της διάβρωσης από τον υλισµό και την πίστη στις σύγχρονες επιστηµονικές ανακαλύψεις που υποβάθµιζε τον ρόλο της εκκλησίας 73. Η χριστιανική διδασκαλία παρουσιαζόταν ως το µόνο όπλο που θα µπορούσε να εµποδίσει τη διάδοση του κοµµουνισµού στη Δύση 74. Κατά συνέπεια, σύµφωνα µε τον Horton, η παροχή αποκλειστικά κοσµικής εκπαίδευσης από τα αµερικανικά σχολεία στην Τουρκία θα είχε ως µόνο αποτέλεσµα την βαθµιαία ενίσχυση των ιδεολογικών εχθρών της Δύσης. Η σταυροφορία για την απόρριψη της Συνθήκης της Λωζάννης παρουσιαζόταν έτσι όχι µόνο ως έκφραση αλληλεγγύης στους χριστιανούς της Ανατολής, αλλά ως µέσο για τη συγκρότηση ενός ισχυρού µετώπου εναντίον των ιδεολογικών εχθρών που απειλούσαν την αµερικανική δηµοκρατία. Η Ελλάδα και οι χριστιανοί της Τουρκίας θα αποτελούσαν τον κυµατοθραύστη αυτής της απειλής, και για τον λόγο αυτό τα αµερικανικά ιδρύµατα θα έπρεπε ανοιχτά να προωθούν τον εκχριστιανισµό της Τουρκίας 75. Η αµερικανική κυβέρνηση, και οι φορείς που υποστήριζαν την κύρωση της συνθήκης µε πρωτοστατούντες τους ιεραποστόλους που επάνδρωναν σχολεία και νοσοκοµεία στην Τουρκία και την YMCA-YWCA (ΧΑΝ-ΧΕΝ) αντίθετα, πέρα από την εξυπηρέτηση των αµερικανικών οικονοµικών συµφερόντων, πίστευαν ότι µόνο η σταθεροποίηση και ο εκσυγχρονισµός της Τουρκίας από τις Δυτικές χώρες θα δηµιουργούσε ένα αποτελεσµατικό ανάχωµα στις εξωτερικές ιδεολογικές απειλές. Κύριο διακύβευµα της διαµάχης αποτελούσε το ερώτηµα ποια χώρα θα αποτελούσε το προπύργιο της Δύσης στην µουσουλµανική αλλά και την υλιστική κοµµουνιστική απειλή. Οι δυνάµεις της ελληνικής προπαγάνδας στις Ηνωµένες Πολιτείες επέλεξαν να παρουσιάσουν τη χριστιανική Ελλάδα ως τη µόνη χώρα που θα µπορούσε να αντισταθεί στη διπλή απειλή. Η αµερικανική κυβέρνηση, αντίθετα, προσπάθησε να περιορίσει την επιρροή που οι εικόνες από τη σφαγή της Σµύρνης και η εκδίωξη των Ελλήνων και των Αρµενίων από τη Μικρά Ασία είχαν στην αµερικανική κοινή γνώµη και το Κογκρέσο, µε σκοπό να προβάλει την κεµαλική 72 Επιστολή του προξένου στη Νέα Υόρκη Λέοντα Ματλή προς το Υπουργείο Εξωτερικών, ΙΑΥΕ, Φ. 16.3/1922, αρ. εµπ. πρωτ. 4006, 8 Απριλίου Βλ. επίσης Mehmet Fuad, Amerikada Türkler ve Gördüklerim, Κωνσταντινούπολη (Ιστάνµπουλ) 1341 (1923). 73 George Horton, Η Μάστιγα της Ασίας, Αθήνα 2006, σ Στο ίδιο., σ Στο ίδιο., σ

18 Τουρκία ως παράγοντα προόδου στην Ανατολή. Η ηγεσία των Ρεπουµπλικανών αξιοποίησε για τον σκοπό αυτό την απροθυµία των Αµερικανών ψηφοφόρων να συµµετάσχουν οι Ηνωµένες Πολιτείες σε µια υπερπόντια εκστρατεία. Από την άλλη όµως, τα περιορισµένα αµερικανικά οικονοµικά συµφέροντα στην Τουρκία και η προβολή της κεµαλικής Τουρκίας ως παράγοντα προόδου δεν ήταν δυνατόν να υπερκεράσουν την παραδοσιακή υποστήριξη στους χριστιανούς της Ανατολής και να ανατρέψει την εικόνα του «βάρβαρου Τούρκου», ώστε να πετύχει η αµερικανική κυβέρνηση την κύρωση της Συνθήκης της Λωζάννης. Η Γερουσία, τελικά, λόγω των πολύ ισχυρών αντιδράσεων των προτεσταντικών εκκλησιών και της πίεσης των ελληναµερικανικών και των αρµενοαµερικανικών οργανώσεων δεν επικύρωσε την αµερικανοτουρκική συνθήκη της Λωζάννης και οι διπλωµατικές σχέσεις µεταξύ των Ηνωµένων Πολιτειών και της Τουρκίας δεν επαναλήφθηκαν παρά στα τέλη του 1927 µετά από την ενδιάµεση συµφωνία που υπογράφηκε από τον ναύαρχο Bristol και τον Τούρκο Υπουργό Εξωτερικών Tevfik Rüştü Aras 76. Η πολιτική προσέγγισης της Τουρκίας που υιοθέτησε η αµερικανική κυβέρνηση κατά τη δεκαετία του '20 δεν είχε τα προσδοκώµενα αποτελέσµατα καθώς η κρατικιστική οικονοµική πολιτική της Τουρκίας δεν ευνοούσε τις µεγάλες επενδύσεις από ξένους οικονοµικούς παράγοντες. Η συνέχιση, όµως, κατά τον Μεσοπόλεµο της λειτουργίας των αµερικανικών σχολείων και των νοσοκοµείων στην Τουρκία ενίσχυσε τον φιλοαµερικανισµό της τουρκικής ηγεσίας που οι Ηνωµένες Πολιτείες αξιοποίησαν κατά τον Ψυχρό Πόλεµο 77. Εντούτοις ο προβληµατισµός για το κατά πόσον οι ισλαµικές κοινωνίες µπορούν να εκσυγχρονιστούν και να αποτελέσουν αξιόπιστους εταίρους στον «αγώνα κατά των ανατρεπτικών ιδεολογιών» συνεχίζει να απασχολεί την αµερικανική κοινή γνώµη και την πολιτική ηγεσία. Τα επιχειρήµατα που εκφέρονται σήµερα για την απειλή του Ισλάµ και την ανάγκη προάσπισης των χριστιανικών αξιών, σε ένα ποσοστό, επαναλαµβάνουν ιδέες που εκφράστηκαν στις αρχές του «σύντοµου εικοστού αιώνα» ή και παλιότερα. Οι Ρεπουµπλικανοί και οι Δηµοκρατικοί εκφράζουν σήµερα αντίθετες θέσεις από αυτές που υποστήριζαν µετά τον Α Παγκόσµιο Πόλεµο, όµως οι ιδεολογικές αντιπαραθέσεις που έλαβαν χώρα πριν ογδόντα χρόνια για τα όρια της «Δύσης» και τον αποτελεσµατικότερο τρόπο αντιµετώπισης των «εξ Ανατολών απειλών» παραµένουν ακόµη επίκαιρες. 76 Leland-James Gordon, Turkish-American Treaty Relations, The American Political Science Review, τ. 22, αρ. 3, Αύγουστος 1928, σ Hurewitz, ο.π., σ Bryson, ο.π., σ Kieser, ο.π., σ

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη Διεθνείς Οργανισμοί Περιεχόμενα Σελ.3 Τι είναι διεθνής οργανισμός; Σελ.4 Κατηγορίες διεθνών οργανισμών Σελ.5-6 Σημαντικότεροι Διεθνείς Οργανισμοί Σελ.7 Τι είναι Μη Κυβερνητικός Οργανισμός Σελ.8-11 Μ.Κ.Ο

Διαβάστε περισσότερα

18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ. «Σώστε με από τους φίλους μου!»

18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ. «Σώστε με από τους φίλους μου!» 18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ «Σώστε με από τους φίλους μου!» Σο Ανατολικό ζήτημα, ορισμός Είναι το ζήτημα της διανομής των εδαφών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία από τις αρχές του 18ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912)

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι 1912-1913 Ιστορία Γ Γυμνασίου Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Χρονολόγιο 1897-1908 Μακεδόνικος Αγώνας 1912-1913 Βαλκανικοί πόλεμοι 1914-1918 Α' Παγκόσμιος

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3. Οι Βαλκανικοί Πόλεµοι (σελ )

Κεφάλαιο 3. Οι Βαλκανικοί Πόλεµοι (σελ ) Ιστορία ΣΤ τάξης 5 η ενότητα «Η Ελλάδα στον 20 ο αιώνα» 1 Κεφάλαιο 3 Οι Βαλκανικοί Πόλεµοι (σελ. 186 189) Οι προσδοκίες, που καλλιέργησε στους υπόδουλους χριστιανικούς λαούς το κίνηµα των Νεοτούρκων το

Διαβάστε περισσότερα

1ο Σχέδιο. δεδοµένων της Β και Γ στήλης, που αντιστοιχούν στα δεδοµένα της Α στήλης. A. Βασικοί όροι των συνθηκών Β. Συνθήκες Γ.

1ο Σχέδιο. δεδοµένων της Β και Γ στήλης, που αντιστοιχούν στα δεδοµένα της Α στήλης. A. Βασικοί όροι των συνθηκών Β. Συνθήκες Γ. . ΣΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ 1ο Σχέδιο Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 (επαναληπτικό) ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 3 ΘΕΜΑ 1ο Ι. Να συµπληρώσετε, στα κενά της Α στήλης,

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α.

Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α. Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α. Χρονολόγιο 1844: Συνταγματική μοναρχία (σύνταγμα) 1862: Έξωση του Όθωνα

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 10: Αντιαποικιοκρατικά Κινήματα και Αραβικός Εθνικισμός Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥΡΚΙΑ. Αξιολογώντας το παρελθόν και το παρόν, προβλέποντας το μέλλον

ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥΡΚΙΑ. Αξιολογώντας το παρελθόν και το παρόν, προβλέποντας το μέλλον ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥΡΚΙΑ Αξιολογώντας το παρελθόν και το παρόν, προβλέποντας το μέλλον ΣΥΣΤΗΜΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΙ ΛΟΓΟΙ ΑΝΟΙΓΟΥΝ ΕΝΑ «ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΕΥΚΑΙΡΙΑΣ» ΓΙΑ ΑΛΛΑΓΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ «Το ευρωπαϊκό big-bang, η απόφαση

Διαβάστε περισσότερα

Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω όρων: α. Οργανικός νόµος 1900 β. Συνθήκη φιλίας και συνεργασίας γ. «Ηνωµένη αντιπολίτευσις»

Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω όρων: α. Οργανικός νόµος 1900 β. Συνθήκη φιλίας και συνεργασίας γ. «Ηνωµένη αντιπολίτευσις» Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω όρων: α. Οργανικός νόµος 1900 β. Συνθήκη φιλίας και συνεργασίας γ. «Ηνωµένη αντιπολίτευσις» Β. Να αντιστοιχίσετε τα γράµµατα της στήλης Α µε αυτά της στήλης 1.Επανάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 α. σχολικό βιβλίο σελίδα 77 «Οι ορεινοί των πλοιοκτητών» β. σχολικό βιβλίο σελίδα 157 «Για τη στέγαση των προσφύγων τηρήθηκε (αυτεπιστασία)»

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 5: Τουρκικός Εθνικισμός Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΒΙΕΤΝΑΜ. Εργασία της μαθήτριας Έλλης Βελέντζα για το πρόγραμμα ΣινΕφηβοι

Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΒΙΕΤΝΑΜ. Εργασία της μαθήτριας Έλλης Βελέντζα για το πρόγραμμα ΣινΕφηβοι Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΒΙΕΤΝΑΜ Εργασία της μαθήτριας Έλλης Βελέντζα για το πρόγραμμα ΣινΕφηβοι Ο πόλεμος του Βιετνάμ(1965-1975) ήταν η μεγαλύτερη ένοπλη σύγκρουση μεταξύ Δύσης και Ανατολής κατά την διάρκεια του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ "

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ "ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Κ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ" ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ 1911-1913" Κεφάλαιο 5 Ο χάρτης των Βαλκανίων

Διαβάστε περισσότερα

Υπογράφηκαν μετά από διαπραγματεύσεις και ρύθμιζαν τα επίμαχα θέματα στις σχέσεις Ελλάδας Τουρκίας Δεν εφαρμόστηκαν ποτέ: Ιούνιος 1925 Δεκέμβριος 1926

Υπογράφηκαν μετά από διαπραγματεύσεις και ρύθμιζαν τα επίμαχα θέματα στις σχέσεις Ελλάδας Τουρκίας Δεν εφαρμόστηκαν ποτέ: Ιούνιος 1925 Δεκέμβριος 1926 2. Η ελληνοτουρκική προσέγγιση 1. Μετά την υπογραφή της Σύμβασης ανταλλαγής και τη Συνθήκη Ειρήνης της Λοζάνης σημειώθηκαν εντάσεις στις σχέσεις Ελλάδας - Τουρκίας Υπογράφηκαν μετά από διαπραγματεύσεις

Διαβάστε περισσότερα

ανάπτυξη του εργατικού κινήματος) εργατικής ιδεολογίας στη χώρα.» προσφύγων στη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη».

ανάπτυξη του εργατικού κινήματος) εργατικής ιδεολογίας στη χώρα.» προσφύγων στη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη». Α1. α. Σχολικό βιβλίο σελίδα 77: «Οι επαναστάτες προκήρυξαν όπως ονομάστηκαν.» και «Οι Ορεινοί απαρτίστηκαν και των πλοιοκτητών.» β. Σχολικό βιβλίο σελίδα 46: «Η κατάσταση αυτή (=η αργή ανάπτυξη του εργατικού

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικότερα: Ο Εδαφικός Διακανονισμός της Συνθήκης της Λωζάννης και η Νομολογία Διεθνών Δικαιοδοτικών Οργάνων. Κωνσταντίνος Αντωνόπουλος

Ειδικότερα: Ο Εδαφικός Διακανονισμός της Συνθήκης της Λωζάννης και η Νομολογία Διεθνών Δικαιοδοτικών Οργάνων. Κωνσταντίνος Αντωνόπουλος 1 Ο Εδαφικός Διακανονισμός της Συνθήκης της Λωζάννης και η Νομολογία Διεθνών Δικαιοδοτικών Οργάνων Κωνσταντίνος Αντωνόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Νομικής Σχολής ΔΠΘ Η Συνθήκη Ειρήνης της Λωζάννης της

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Οικονομία. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολή Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Δημόσιας Διοίκησης.

Ευρωπαϊκή Οικονομία. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολή Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Δημόσιας Διοίκησης. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολή Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Δημόσιας Διοίκησης Ευρωπαϊκή Οικονομία Νίκος Κουτσιαράς σε συνεργασία με την Ειρήνη Τσακνάκη Πηγές- Βιβλιογραφία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΛΑΙΤΖΙΔΟΥ. Σελίδα 1

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΛΑΙΤΖΙΔΟΥ. Σελίδα 1 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΛΑΙΤΖΙΔΟΥ Σελίδα 1 1 Ο Κεφάλαιο Από την αγροτική οικονομία στην αστικοποίηση ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΕΣ ΓΕΓΟΝΟΤΑ 1821-1828 Επαναστατικός Αγώνας 1864 Προσάρτηση Επτανήσων 1881 Προσάρτηση Άρτας και

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 19 - Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862) Ιστορία Γ Γυμνασίου

Ενότητα 19 - Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862) Ιστορία Γ Γυμνασίου Ενότητα 19 - Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862) Ιστορία Γ Γυμνασίου Ο Όθων συνδιαλέγεται με τον έφιππο συνταγματάρχη Δημήτριο Καλλέργη που του ζητά την παραχώρηση συντάγματος Καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

«Ο λαός συμμετείχε.. παρατάξεων» «Οι ορεινοί πλοιοκτητών»

«Ο λαός συμμετείχε.. παρατάξεων» «Οι ορεινοί πλοιοκτητών» ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 29 ΜΑΙΟΥ 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 α. Σελ. 77: «Μέσα στην Εθνοσυνέλευση (1862 1864). όπως ονομάστηκαν» «Ο λαός συμμετείχε.. παρατάξεων»

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω διεθνών συµφωνιών: α. Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου (1878) β. Σύµφωνο Μολότοφ Ρίµπεντροπ (1939) γ. Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΥΤΕΡΑ 21 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑ Α Α Α.1.1 Να χαρακτηρίσετε τις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΒ Η ΕΛΛΑ Α ΑΠΟ ΤΟ 1914 ΩΣ ΤΟ 1924: η κρίση των πολιτικών θεσµών και η διάλυση του οράµατος της Μεγάλης Ιδέας

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΒ Η ΕΛΛΑ Α ΑΠΟ ΤΟ 1914 ΩΣ ΤΟ 1924: η κρίση των πολιτικών θεσµών και η διάλυση του οράµατος της Μεγάλης Ιδέας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΒ Η ΕΛΛΑ Α ΑΠΟ ΤΟ 1914 ΩΣ ΤΟ 1924: η κρίση των πολιτικών θεσµών και η διάλυση του οράµατος της Μεγάλης Ιδέας 66 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΤΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΤΟΥ ΥΠΑΤΟΥ ΑΡΜΟΣΤΗ ΤΟΥ ΟΗΕ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ. [ Απόφαση 428 (V) της Γενικής Συνέλευσης της ]

ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΤΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΤΟΥ ΥΠΑΤΟΥ ΑΡΜΟΣΤΗ ΤΟΥ ΟΗΕ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ. [ Απόφαση 428 (V) της Γενικής Συνέλευσης της ] ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΤΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΤΟΥ ΥΠΑΤΟΥ ΑΡΜΟΣΤΗ ΤΟΥ ΟΗΕ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ [ Απόφαση 428 (V) της Γενικής Συνέλευσης της 14.12.1950] Η Γενική Συνέλευση, Λαμβάνοντας υπόψη την απόφαση 319 Α (IV) της 3ης Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 5: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας είναι η συνέχεια στόχων και στρατηγικών επιλογών στη βάση των πολιτικών αντιλήψεων

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 9: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΦΑΚΕΛΟΣ ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΦΑΚΕΛΟΣ ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΦΑΚΕΛΟΣ ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ 110398 2015-2016 ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΜΟΣΧΟΝΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ι. ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ - ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η Αγγλία και οι αποικίες της στην Αμερική.

Η Αγγλία και οι αποικίες της στην Αμερική. Η Αγγλία και οι αποικίες της στην Αμερική. Κατά το 18 ο αιώνα η Αγγλία κατείχε δεκατρείς αποικίες στην Αμερική. Οι αποικίες αυτές παρουσίαζαν σημαντικές διαφορές που οφείλονταν: - Στη διαφορετική προέλευση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ "

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ "ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Κ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ" ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ 1911-1913" Κεφάλαιο 4 Ο πόλεμος των τριάντα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ( )

ΤΟ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ( ) ΟΡΙΣΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ ΤΟ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (1821-1930) 1. Κουτσοβλαχικό ζήτημα : Το 1906 Έλληνες κάτοικοι της Ρουμανίας απελάθηκαν, λόγω της έξαρσης που γνώριζε την ίδια εποχή το Κουτσοβλαχικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. AF/CE/LB/el 1

ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. AF/CE/LB/el 1 ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ AF/CE/LB/el 1 Οι πληρεξούσιοι: ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΒΕΛΓΙΟΥ, ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΗΣ ΙΣΠΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία Ενότητα 4η: Φιλική Εταιρεία Ελευθερία Μαντά, Λέκτορας Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ñïýëá ÌáêñÞ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ñïýëá ÌáêñÞ ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ Α1 Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Ηµεροµηνία: Κυριακή 21 Απριλίου 2013 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ α) σελ. 54 «Στο εξωτερικό εµπόριο είχε και θετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1)

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (διαγώνισμα 1) ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α1 Α.1.1.α Το Νοέμβριο του 1919 υπογράφηκε η συνθήκη του Νεϊγύ.πριν από την υπογραφή της συνθήκης) σελ 140 σχ.βιβλ. Β. Κατά

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύµφωνο Φιλίας. α. Οικονοµικό Σύµφωνο

Το Σύµφωνο Φιλίας. α. Οικονοµικό Σύµφωνο Το Σύµφωνο Φιλίας Το Ελληνοτουρκικό Σύµφωνο Φιλίας Ουδετερότητας, Συνδιαλλαγής και ιαιτησίας υπογράφηκε στην Άγκυρα, στις 30 Οκτωβρίου του 1930. Σε αυτό, διακηρυσσόταν η ανάγκη φιλίας ανάµεσα στις δύο

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ: Η ΘΕΣΜΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΝΩΜΕΝΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΣΕ ΔΙΕΘΝΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ

2. Η ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ: Η ΘΕΣΜΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΝΩΜΕΝΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΣΕ ΔΙΕΘΝΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ 2. Η ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ: Η ΘΕΣΜΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΝΩΜΕΝΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΣΕ ΔΙΕΘΝΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ 2.1 Προσδιοριστικοί παράγοντες των εξωτερικών σχέσεων της ΕΕ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Από τον Ελληνοτουρκικό Πόλεµο του 1897 στον Μακεδονικό Αγώνα (σελ )

Κεφάλαιο 1. Από τον Ελληνοτουρκικό Πόλεµο του 1897 στον Μακεδονικό Αγώνα (σελ ) Ιστορία ΣΤ τάξης 5 η Ενότητα «Η Ελλάδα στον 20 ο αιώνα» 1 Κεφάλαιο 1 Από τον Ελληνοτουρκικό Πόλεµο του 1897 στον Μακεδονικό Αγώνα (σελ. 178 181) Μετά την ήττα στον πόλεµο µε την Τουρκία, το 1897, το ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Α1. 1. Να δώσετε τον ορισµό των όρων : α) «Πεδινοί» β) «Βενιζελισµός»

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Α1. 1. Να δώσετε τον ορισµό των όρων : α) «Πεδινοί» β) «Βενιζελισµός» ΘΕΜΑΤΑ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑ Α Α. Α1. 1. Να δώσετε τον ορισµό των όρων : α) «Πεδινοί» β) «Βενιζελισµός» 8 ΜΟΝΑ ΕΣ 2. Ποιοι ήταν οι λόγοι της ίδρυσης και ποια τα αποτελέσµατα της δραστηριότητας

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Κωνσταντίνος Γώγος

Δρ. Κωνσταντίνος Γώγος Δρ. Κωνσταντίνος Γώγος (Εκλεγμένος Λέκτορας, Τμήμα Τουρκικών Σπουδών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών, ΕΚΠΑ) kgogos@turkmas.uoa.gr ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ στο Τμήμα Τουρκικών Σπουδών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών,

Διαβάστε περισσότερα

στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Μνηµονίου Κατανόησης

στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Μνηµονίου Κατανόησης ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚH EΚΘΕΣΗ στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Μνηµονίου Κατανόησης που υπογράφηκε µεταξύ του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιµατικής Αλλαγής της Ελληνικής Δηµοκρατίας και του Υπουργείου Ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Α. 2. α. Λάθος β. Λάθος γ. Σωστό δ. Λάθος ε. Σωστό

Α. 2. α. Λάθος β. Λάθος γ. Σωστό δ. Λάθος ε. Σωστό ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 - Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ 29 ΜΑΪΟΥ 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΩΝ: ΧΑΙΡΗ ΤΡΙΠΑΜΠΟΥΚΗ ΑΜΑΛΙΑ, ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΣΤΑΣ, ΓΚΟΤΣΟΠΟΥΛΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ, ΖΟΥΠΟΥ ΑΘΗΝΑ, ΣΤΕΦΟΠΟΥΛΟΥ ΑΙΜΙΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΕΩΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΙΡΑΝ. Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Η ΓΕΩΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΙΡΑΝ. Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου Η ΓΕΩΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΙΡΑΝ Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου Αλλαγές στο Ενεργειακό Τοπίο Πολλά φαίνεται να αλλάζουν με την πρόσφατη συμφωνία για τα πυρηνικά με το Ιράν. Είναι φανερό πως

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα για τις σχέσεις Ελλάδος Ηνωμένων Πολιτειών

Έρευνα για τις σχέσεις Ελλάδος Ηνωμένων Πολιτειών Έρευνα για τις σχέσεις Ελλάδος Ηνωμένων Πολιτειών στα πλαίσια της εκδήλωσης What s Next Κεφαλαιοποιώντας τον θετικό αντίκτυπο της πρόσφατης επίσκεψης του Πρωθυπουργού στην Washington 23 Μαρτίου 2010 Βασικά

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία Ενότητα 8η: Το Κρητικό Ζήτημα Ελευθερία Μαντά, Λέκτορας Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας Άδειες Χρήσης Το

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

15206/14 AΣ/νικ 1 DG D 2C

15206/14 AΣ/νικ 1 DG D 2C Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 14 Νοεμβρίου 2014 (OR. en) 15206/14 FREMP 198 JAI 846 COHOM 152 POLGEN 156 ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αποστολέας: Αποδέκτης: Θέμα: Προεδρία Συμβούλιο Διασφάλιση του σεβασμού του

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΡΕΙΟ ΙΡΑΚ. Ιούλιος 2009. www.geostrategy.gr. Γιαννακόπουλος Βασίλειος

ΒΟΡΕΙΟ ΙΡΑΚ. Ιούλιος 2009. www.geostrategy.gr. Γιαννακόπουλος Βασίλειος 1 ΒΟΡΕΙΟ ΙΡΑΚ Ιούλιος 2009 www.geostrategy.gr Γιαννακόπουλος Βασίλειος 2 Εισαγωγή Θα μπορούσαμε να πούμε ότι το Ιράκ είναι ένα «τεχνητό κοσμικό κράτος». Η ενότητά του ουσιαστικά δεν υφίσταται ούτε εθνικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΉ ΕΠΙΤΡΟΠΉ ΚΑΤΆ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΎ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΙΣΑΛΛΟ ΟΞΊΑΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΉ ΕΠΙΤΡΟΠΉ ΚΑΤΆ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΎ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΙΣΑΛΛΟ ΟΞΊΑΣ CRI(97)36 Version grecque Greek version ΕΥΡΩΠΑΪΚΉ ΕΠΙΤΡΟΠΉ ΚΑΤΆ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΎ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΙΣΑΛΛΟ ΟΞΊΑΣ ΣΎΣΤΑΣΗ ΓΕΝΙΚΉΣ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΤΗΣ ECRI ΑΡΙΘ. 2: ΕΙ ΙΚΕΥΜΈΝΑ ΣΏΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΠΟΛΈΜΗΣΗ ΤΟΥ ΡΑΤΣΙΣΜΟΎ, ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1. α. Ορεινοί: Οι επαναστάτες του 1862 προκήρυξαν εκλογές αντιπροσώπων για Εθνοσυνέλευση, η οποία θα ψήφιζε νέο σύνταγμα. Οι εκλογές έγιναν το Νοέμβριο του 1862. Η πλειονότητα

Διαβάστε περισσότερα

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Αυξάνονται και πληθύνονται οι χριστιανοί στην Κίνα. Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ο Χάο Τσαν έχει συνηθίσει να προσεύχεται μπροστά

Διαβάστε περισσότερα

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ ΘΕΜΑ Α1 ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ L 306/26 ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΑΠΟΦΑΣΗ (ΚΕΠΠΑ) 2015/2118 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 23ης Νοεμβρίου 2015 για την παράταση της εντολής του Ειδικού Εντεταλμένου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Νότιο Καύκασο και την κρίση στη Γεωργία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΒΑΡΟΜΕΤΡΟ PARLEMETER: ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 2015 ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ EE28 ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ

ΕΥΡΩΒΑΡΟΜΕΤΡΟ PARLEMETER: ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ 2015 ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ EE28 ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ PARLEMETER: 2015 ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ 1 PARLEMETER: 2015 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩΒΑΡΟΜΕΤΡΟΥ Η περιφερειακή ανάλυση που ακολουθεί βασίζεται στις έρευνες του Ευρωβαρομέτρου του Ευρωπαϊκού

Διαβάστε περισσότερα

*** ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΣΤΑΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2016/0184(NLE)

*** ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΣΤΑΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2016/0184(NLE) Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων 8.7.2016 2016/0184(NLE) *** ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΣΤΑΣΗΣ σχετικά με την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη σύναψη,

Διαβάστε περισσότερα

Η μετάκληση του Βενιζέλου στην Αθήνα και οι επιπτώσεις στο Κρητικό Ζήτημα

Η μετάκληση του Βενιζέλου στην Αθήνα και οι επιπτώσεις στο Κρητικό Ζήτημα Η μετάκληση του Βενιζέλου στην Αθήνα και οι επιπτώσεις στο Κρητικό Ζήτημα Λίγους μήνες μετά την ανάληψη της προεδρίας της Κρητικής Κυβέρνησης από τον Ελευθέριο Βενιζέλο, που έλεγχε τα ελληνικά πολιτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2016 Β ΦΑΣΗ ÅÐÉËÏÃÇ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2016 Β ΦΑΣΗ ÅÐÉËÏÃÇ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ A1 Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Τετάρτη 4 Μαΐου 2016 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω ιστορικών όρων: α)

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΥΠΑΤΗΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΥ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΚΟΙΝΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΥΠΑΤΗΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΥ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΑΤΗ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΟΙΝΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Βρυξέλλες, 27.8.2015 JOIN(2015) 32 final ΚΟΙΝΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΥΠΑΤΗΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη της Μάλτας, από τα μέλη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, για τις εξωτερικές πτυχές της μετανάστευσης: το ζήτημα της διαδρομής της κεντρικής

Διακήρυξη της Μάλτας, από τα μέλη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, για τις εξωτερικές πτυχές της μετανάστευσης: το ζήτημα της διαδρομής της κεντρικής Βαλέτα, 3 Φεβρουαρίου 2017 (OR. en) Διακήρυξη της Μάλτας, από τα μέλη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, για τις εξωτερικές πτυχές της μετανάστευσης: το ζήτημα της διαδρομής της κεντρικής Μεσογείου 1. Χαιρετίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχειακές συλλογές του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου της Φλωρεντίας

Οι αρχειακές συλλογές του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου της Φλωρεντίας Οι αρχειακές συλλογές του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου της Φλωρεντίας B. Αρχειακές συλλογές που προέρχονται από ιδιωτικά αρχεία (DEP) και πολιτικές ομάδες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΟΑΦΡΙΚΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ ΕΤΟΥΣ 2012

ΕΛΛΗΝΟΑΦΡΙΚΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ ΕΤΟΥΣ 2012 ΕΛΛΗΝΟΑΦΡΙΚΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ ΕΤΟΥΣ 2012 Ενότητες 1. Κατάσταση μελών του Ελληνο- Aφρικανικού Επιμελητηρίου 2. Σκοπός του Επιμελητηρίου 3. Εκδηλώσεις - Δραστηριότητες 4. Διεύθυνση Χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ

Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ Οι βυζαντινοί ήταν καλά πληροφορημένοι για τις γειτονικές χώρες από δικούς τους ανθρώπους. Όταν έφταναν επισκέπτες, έμποροι, μισθοφόροι ή στρατιωτικοί φυγάδες, ή ακόμα κρατικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2017 ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2017 ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΓ.ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ 11, ΠΕΙΡΑΙΑΣ,Τ.Κ.18532 -- ΤΗΛ. 210-4224752 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2017 ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 α. «Πολιτικός σχηματισμός μικρότερης

Διαβάστε περισσότερα

Η Άγκυρα ανησυχεί και προκαλεί

Η Άγκυρα ανησυχεί και προκαλεί Πέµπτη 3 Μαΐου 2012 www.geostrategy.gr Η Άγκυρα ανησυχεί και προκαλεί Χρήστος Μηνάγιας και Βασίλης Γιαννακόπουλος Νέες τουρκικές προκλήσεις Στις 27 Απριλίου 2012, δηλαδή εννέα ηµέρες πριν τη διεξαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΟΜΑΔΑ ΑΝΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΟΜΑΔΑ ΑΝΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΟΜΑΔΑ ΑΝΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α.1. α. Σχ. βιβλίο, σελ. 77: «Οι

Διαβάστε περισσότερα

Κυρίες και κύριοι καλημέρα Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση

Κυρίες και κύριοι καλημέρα Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση Κυρίες και κύριοι καλημέρα Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση Θα μου επιτρέψετε να ξεκινήσω εικονοκλαστικά αμφισβητώντας λίγο τον ελληνικό τίτλο της σημερινής εκδήλωσης «Ο ρόλος της εκπαίδευσης στην ενίσχυση

Διαβάστε περισσότερα

Το τέλος της Επανάστασης και η ελληνική ανεξαρτησία (σελ )

Το τέλος της Επανάστασης και η ελληνική ανεξαρτησία (σελ ) Ιστορία ΣΤ τάξης Γ Ενότητα «Η Μεγάλη Επανάσταση (1821-1830)» 1 Κεφάλαιο 18 Το τέλος της Επανάστασης και η ελληνική ανεξαρτησία (σελ. 142 145) Μετά τη Ναυµαχία του Ναυαρίνου, οι διπλωµατικές ενέργειες για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Ελευθερίου Βενιζέλου 237, Γάζι Τηλ./Fax: 2810 823411 email: syxekp@gmail. com www.syekp.gr Βρέντζου Μαρία, Φιλόλογος ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑΔΑ Α Α.1.1. Να αποδώσετε

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά θέματα προς συζήτηση:

Βασικά θέματα προς συζήτηση: ΕΝΟΤΗΤΑ 8. ΚΟΙΝΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ, ΚΟΙΝΗ ΑΜΥΝΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Βασικά θέματα προς συζήτηση: Η ανάπτυξη της Κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας Η λήψη των αποφάσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ο πόλεµος στο Ιράκ, για εµάς τους Έλληνες, είναι ένα θέµα πολύ σηµαντικό, αρκετά σηµαντικό, όχι και τόσο σηµαντικό, ή καθόλου σηµαντικό;

Ο πόλεµος στο Ιράκ, για εµάς τους Έλληνες, είναι ένα θέµα πολύ σηµαντικό, αρκετά σηµαντικό, όχι και τόσο σηµαντικό, ή καθόλου σηµαντικό; ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΣΤΟ ΙΡΑΚ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ Ο πόλεµος στο Ιράκ, για εµάς τους Έλληνες, είναι ένα θέµα πολύ σηµαντικό, αρκετά σηµαντικό, όχι και τόσο σηµαντικό, ή καθόλου σηµαντικό; 47 34 12 6 2 Πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Επανάληψη Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ο Κωνσταντίνος Βυζάντιο 1. Αποφασίζει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Ανατολή κοντά στο αρχαίο Βυζάντιο: νέο διοικητικό κέντρο η Κωνσταντινούπολη 2. 313

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΟΜΑ Α Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2007 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΟΜΑ Α Α ΘΕΜΑ Α1 Α.1.1. Πώς αντιμετώπισαν

Διαβάστε περισσότερα

-Ποντιακός Ελληνισμός-

-Ποντιακός Ελληνισμός- -Ποντιακός Ελληνισμός- Αναγνώριση από την βουλή των Ελλήνων. Λουτζούδης Γιώργος Ευθυμιάδης Βαγγέλης ΓΕΝΙΚΑ Ο όρος της γενοκτονίας. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Απόφαση της Ελληνικής βουλής Αποφάσεις ανά τον κόσμο Εκτιμήσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΟ 17 ο ΚΑΙ 18 ο ΑΙΩΝΑ

Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΟ 17 ο ΚΑΙ 18 ο ΑΙΩΝΑ Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΟ 17 ο ΚΑΙ 18 ο ΑΙΩΝΑ Α. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ αύξηση πληθυσμού αγροτική επανάσταση (μεγάλα αγροκτήματα νέες μέθοδοι εισαγωγή μηχανημάτων) ανάπτυξη εμπορίου α. Ευρώπη Αφρική Αμερική (τριγωνικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα

Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Η Τουρκία στον 20 ο αιώνα Ενότητα 4: Δημήτριος Σταματόπουλος Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α.1 Α.1.1 Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: α. Κλήριγκ β. Οργανισμός γ. Οργανικός Νόμος 1900 ΜΟΝΑΔΕΣ 15 Α.1.2 Να αντιστοιχίσετε κάθε δεδομένο της

Διαβάστε περισσότερα

Τα Βαλκάνια των αλληλοσυγκρουόμενων εθνικών επιδιώξεων

Τα Βαλκάνια των αλληλοσυγκρουόμενων εθνικών επιδιώξεων Τα Βαλκάνια των αλληλοσυγκρουόμενων εθνικών επιδιώξεων οι Σέρβοι κέρδισαν την αυτονομία τους (1812-1815) οι Έλληνες ίδρυσαν ανεξάρτητο εθνικό κράτος οι Βούλγαροι ίδρυσαν ανεξάρτητη βουλγαρική εκκλησία,

Διαβάστε περισσότερα

8η συνεδρίαση της ΜΙΚΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΕ-ΟΥΓΓΑΡΙΑ ΚΟΙΝΗ ΔΗΛΩΣΗ

8η συνεδρίαση της ΜΙΚΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΕ-ΟΥΓΓΑΡΙΑ ΚΟΙΝΗ ΔΗΛΩΣΗ REX/057 Βρυξέλλες, 1 Ιουνίου 2001 8η συνεδρίαση της ΜΙΚΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΕ-ΟΥΓΓΑΡΙΑ που πραγματοποιήθηκε στη Βουδαπέστη στις 22 Μαΐου 2001 ΚΟΙΝΗ ΔΗΛΩΣΗ στην οποία προέβησαν οι δύο συμπρόεδροι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μετά από δέκα χρόνια διαπραγµατεύσεις και τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συµβουλίου της Κοπεγχάγης (12-13 εκεµβρίου 2002), η Ευρωπαϊκή Ένωση αναµένει

Διαβάστε περισσότερα

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 22 Φεβρουαρίου 2016 (OR. en)

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 22 Φεβρουαρίου 2016 (OR. en) Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 22 Φεβρουαρίου 2016 (OR. en) 6258/16 PECHE 46 AGRI 73 AGRIFIN 10 ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αποστολέας: Αποδέκτης: Θέμα: Ομάδα «Εσωτερική και Εξωτερική Αλιευτική Πολιτική» Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

19 ος αιώνας Διάρκεια επανάστασης του 1821 : μετακινήσεις ελληνικών πληθυσμών προς την επαναστατημένη Ελλάδα

19 ος αιώνας Διάρκεια επανάστασης του 1821 : μετακινήσεις ελληνικών πληθυσμών προς την επαναστατημένη Ελλάδα ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ Μεταναστεύσεις 19 ος αιώνας Διάρκεια επανάστασης του 1821 : μετακινήσεις ελληνικών πληθυσμών προς την επαναστατημένη Ελλάδα των μεταναστευτικών ρευμάτων : Μικρά Ασία Ελλαδικός ηπειρωτικός

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών: Η ύδρευση και η αποχέτευση είναι ανθρώπινο δικαίωμα!

Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών: Η ύδρευση και η αποχέτευση είναι ανθρώπινο δικαίωμα! Ιστορική αναδρομή Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Συνδικάτων Δημόσιων Υπηρεσιών (EPSU) αποφάσισε να προβεί στην συλλογή ενός εκατομμυρίου υπογραφών υπέρ της καθιέρωσης της ύδρευσης ως ανθρώπινου δικαιώματος στο

Διαβάστε περισσότερα

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ PANAGIOTIS MIHALOS SECRETARY GENERAL FOR INTERNATIONAL ECONOMIC RELATIONS, MINISTRY OF FOREING AFFAIRS, GREECE TO THE SECOND GREEK EU PRESIDENCY CONFERENCE «Europe and the

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 10 Ιουνίου 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Απαντήσεις Θεμάτων Επαναληπτικών Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων & Εσπερινών Γενικών Λυκείων ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 α. Σχολικό βιβλίο, σελ. 31: «η εθνική πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία Ενότητα 5η: Η Ελληνική Επανάσταση ως ευρωπαϊκό γεγονός Ελευθερία Μαντά, Λέκτορας Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας

Διαβάστε περισσότερα

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 28 Φεβρουαρίου 2017 (OR. en)

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 28 Φεβρουαρίου 2017 (OR. en) Conseil UE Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 28 Φεβρουαρίου 2017 (OR. en) 6626/17 ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΗΜΕΙΟΥ «Ι/A» Αποστολέας: Αποδέκτης: Θέμα: Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου LIMITE DEVGEN 27 CLIMA 45

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΑΔΑ ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ

ΕΛΛΑΔΑ ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ Ιδρυτική διακήρυξη Η Ελλάδα βιώνει για άλλη μια φορά μια εθνική τραγωδία που απειλεί την κοινωνία με διάλυση και υπονομεύει την ίδια την υπόσταση του έθνους. Η χώρα παγιδευμένη στη μέγγενη παράνομων διεθνών

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

OΜΙΛΙΑ. κ. Θανάση Λαβίδα

OΜΙΛΙΑ. κ. Θανάση Λαβίδα OΜΙΛΙΑ του Γενικού Γραµµατέα & Επικεφαλής των ιεθνών ράσεων του Συνδέσµου Ελληνικών Βιοµηχανιών κ. Θανάση Λαβίδα στο Συνέδριο του Υπουργείου Εξωτερικών «Ο Ρόλος των Υπουργείων Εξωτερικών στην Οικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

Μετανάστευση. Ορισμός Είδη Ιστορική αναδρομή

Μετανάστευση. Ορισμός Είδη Ιστορική αναδρομή Μετανάστευση Ορισμός Είδη Ιστορική αναδρομή ΟΡΙΣΜΟΣ Μετανάστευση Μετακίνηση ανθρώπων μεμονωμένα ή κατά ομάδες Σε χώρους διαφορετικούς από την κατοικία τους Λόγοι οικονομικοί, κοινωνικοί, εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΑΤΗ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΟΙΝΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Βρυξέλλες, 14.4.2016 JOIN(2016) 8 final 2016/0113 (NLE) Κοινή πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΑΜΠΑΤΖΟΓΛΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ HANS J. MORGENTHAU: POLITICS AMONG NATIONS (1948)

ΑΡΑΜΠΑΤΖΟΓΛΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ HANS J. MORGENTHAU: POLITICS AMONG NATIONS (1948) ΑΡΑΜΠΑΤΖΟΓΛΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ HANS J. MORGENTHAU: POLITICS AMONG NATIONS (1948) Κατά τον Μοrgenthau η διεθνής πολιτική δεν προέρχεται από αφηρημένες απόψεις που αντλούνται από το φιλοσοφικό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Η ελληνική εμπλοκή στους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς και επίσκεψη του προέδρου των ΗΠΑ Μπ. Ομπάμα στην Ελλάδα.

Θέμα: Η ελληνική εμπλοκή στους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς και επίσκεψη του προέδρου των ΗΠΑ Μπ. Ομπάμα στην Ελλάδα. 1 4/11/2016 Σύσκεψη φορέων του λαϊκού κινήματος Θέμα: Η ελληνική εμπλοκή στους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς και επίσκεψη του προέδρου των ΗΠΑ Μπ. Ομπάμα στην Ελλάδα. Συναγωνιστές και Συναγωνίστριες, Ευχαριστούμε

Διαβάστε περισσότερα