Θρησκευτικές ταυτότητες στη Σύρο κατά το 19 Ο αιώνα: η εµπορευµατική τους διύλιση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Θρησκευτικές ταυτότητες στη Σύρο κατά το 19 Ο αιώνα: η εµπορευµατική τους διύλιση"

Transcript

1 Θρησκευτικές ταυτότητες στη Σύρο κατά το 19 Ο αιώνα: η εµπορευµατική τους διύλιση Αντώνιος Λ. Σµυρναίος Χρήστος Γκόβαρης Η Ερµούπολη της Σύρου αποτελεί κορυφαία περίπτωση ιδιοπροσωπίας στην Ελλάδα του 19 ου αιώνα. Πόλη ιδιοσύστατη, «γεννηθείσα και αναπτυχθείσα εκ µόνων των περιστάσεων» 1, προϊόν της ανάγκης και της συγκυρίας, πόλη υδροκεφαλική για την κλίµακα του νησιού, πόλη µετέωρο, είναι γεγονός ότι δηµιούργησε µε καταπληκτική µάλιστα ταχύτητα πρωτότυπους θεσµούς και συµπεριφορές, επιτυγχάνοντας εντέλει το σκοπό της: να γίνει µια «Ευρώπη σε νησί της Ανατολής» 2. Μια όψη αυτής της εξαιρετικής ιδιοτυπίας ήταν και η θρησκευτική. Στα πλαίσια λοιπόν αυτής της εισήγησης θα προσπαθήσουµε να ανιχνεύσουµε κάπως τους όρους και τα όρια ενός πρωτότυπου διοµολογιακού συγχρωτισµού που έλαβε χώρα στη Σύρο κατά τη µετεπαναστατική περίοδο, όταν Ορθόδοξοι, Ρωµαιοκαθολικοί και Προτεστάντες συναντήθηκαν και αναµετρήθηκαν εκεί σε µια εξαιρετικά κρίσιµη περίοδο της νεοελληνικής ιστορίας. Είναι γεγονός ότι οι τεταµένες από τη βυζαντινή ήδη εποχή σχέσεις Ορθοδόξων και Ρωµαιοκαθολικών δοκιµάστηκαν καταλυτικά κατά την πρώτη άλωση της Κων/πολης (1204), καθώς και σε όλη τη διάρκεια της λατινικής και της οθωµανικής διακυβέρνησης. Η πολλαπλή σύγκρουση των δύο αυτών κόσµων, όπου όχι µόνο δογµατικοί, αλλά και πολιτικοί, κοινωνικοί και οικονοµικοί παράγοντες συµπλέκονταν στενά για να διαµορφώσουν ένα κλίµα άλλοτε οξείας διαµάχης και άλλοτε πρόσκαιρης ανοχής των διαφορετικοτήτων, είχε µεταφερθεί και στα νησιά του Αιγαίου και ειδικότερα στη Σύρο, που χαρακτηριζόταν ήδη από το 16 ο αιώνα ως «το νησί του Πάπα» 3. Οι προσηλυτιστικές ενέργειες των Ρωµαιοκαθολικών στο νησί και στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, η οποία είχε επιλεγεί ως ιεραποστολικό έδαφος από την Προπαγάνδα της Πίστης (Propaganda de Fidei), είχε ως αποτέλεσµα να δηµιουργηθούν έντονες διενέξεις µεταξύ των δυο κοινοτήτων µέχρι τις αρχές του 19 ου αιώνα. Οι διενέξεις αυτές οδήγησαν πολλές φορές στην αυστηρή περιχαράκωσή τους, µε κορύφωση τη θρησκευτική και οικονοµική ποινικοποίηση που επέβαλλαν οι Λατίνοι επίσκοποι στους πιστούς τους, όταν βάπτιζαν µε το ορθόδοξο τυπικό τα παιδιά που προέρχονταν από µεικτούς γάµους ή όταν είχαν λατρευτική κοινωνία (Communicatio in Sacris) µε τους Ορθοδόξους 4. Επιπλέον, η αυξανόµενη πληθυσµιακή υπεροχή των Ρωµαιοκαθολικών στο νησί και 1 Τιµολέοντος. Αµπελά, Ιστορία της νήσου Σύρου από των αρχαιοτάτων χρόνων µέχρι των καθ ηµάς, Εν Ερµουπόλει 1874, σ Σ. Ν. Αβούρη, Η Σύρος εις την νεοελληνικήν λογοτεχνίαν, Επετηρίς Εταιρείας Κυκλαδικών Μελετών, τόµ. Ε ( ), σ Μάρκος Ν. Ρούσσος Μελιδώνης, Syra Sacra. Θρησκευτική ιστορία της Σύρου, Κίνηση Καθολικών Επιστηµόνων και ιανοουµένων Ελλάδος, Αθήνα 1993, σ Ό. π., σ. 84, 113, 137. Κατά τον Θ. Παπαδόπουλο, οι συνηθέστεροι λόγοι της διαµάχης ήταν οι οικονοµικοί και όχι οι δογµατικοί, διότι οι Καθολικοί ήταν συνήθως πλουσιότεροι, αποτελούσαν το αρχοντολόι των νησιών, µε αποτέλεσµα οι Ορθόδοξοι να τους αντιµάχονταν συνεχώς. Βλ. Θωµά Παπαδόπουλου, Καθολικοί και Ορθόδοξοι στις Κυκλάδες, Επετηρίς Εταιρείας Κυκλαδικών Μελετών, τόµ. ΙΕ (1995), Ανάτυπο, Αθήνα 1996, σ. 171,

2 οι διευκολύνσεις που αποσπούσαν για λογαριασµό τους οι Γάλλοι πρεσβευτές στην Κωνσταντινούπολη, όχι µόνο έναντι των Τούρκων αλλά και έναντι των Ορθοδόξων, είχαν παγιώσει τη διαµάχη 5. Το δυσµενές αυτό κλίµα οξύνθηκε κατά την έκτακτη συνάντηση των Ρωµαιοκαθολικών µε τους χιλιάδες Ορθόδοξους πρόσφυγες από τη Μ. Ασία και τα νησιά του Αιγαίου, που κατέφυγαν στη Σύρο για να αποφύγουν τα τουρκικά αντίποινα µετά την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης του Ο βασικός λόγος για την επιλογή των προσφύγων ήταν η ουδετερότητα που απολάµβανε το νησί κατά τους δυο προηγούµενους αιώνες, εξαιτίας της γαλλικής προστασίας και σύµφωνα µε το καθεστώς των ιοµολογήσεων 6. Η απρόοπτη αυτή εισβολή των Ορθοδόξων σε ένα ουσιαστικά ρωµαιοκαθολικό έδαφος δηµιούργησε πολλές εντάσεις. Από τη µια µεριά, η αιφνίδια έκρηξη της επανάστασης έφερε ένα ισχυρό πλήγµα στη µακροχρόνια αυτάρκεια και αταραξία των Ανωσυριανών, οι οποίοι κλήθηκαν σε ένα εξαιρετικά σύντοµο χρονικό διάστηµα να αναγνωρίσουν την, οπωσδήποτε αµφίβολη µέχρι τότε, νοµιµότητα των επαναστατών οµοεθνών τους. Το δίλληµα αυτό οξύνθηκε και από την απροκάλυπτη επιδίωξη των τελευταίων να τους προσεταιριστούν υποχρεωτικά στον κοινό αγώνα. Επιπλέον, όχι µόνο το αµφίβολο αποτέλεσµα της Επανάστασης, αλλά και η δύσκολα καταπολεµούµενη φήµη για την ιακωβίνικη φύση της, δεν ήταν εύκολο να έχει ευνοϊκή απήχηση σε µια ρωµαιοκαθολική κοινότητα, της οποίας η ίδια η υπέρτατη αρχή, ο πάπας, είχε ιδιαζόντως παιδευθεί κατά τη διάρκεια της Γαλλικής Επανάστασης και των Ναπολεόντειων πολέµων. Έτσι, οι Ρωµαιοκαθολικοί του Αρχιπελάγους, και ιδιαίτερα της Σύρου, στην προσπάθειά τους να διαχειριστούν τη δύσκολη εκείνη συγκυρία, επιχείρησαν να δηµιουργήσουν τρόπους αποστασιοποίησης από το ιλιγγιώδες αυτό επαναστατικό τόλµηµα, είτε διαπραγµατευόµενοι σκληρά την αυτονοµία τους είτε ακολουθώντας µια Realpolitik ίσων αποστάσεων από τις επαναστατικές αρχές και το Σουλτάνο, αναµένοντας µε προσοχή τις εξελίξεις. Όσον αφορά τις επαναστατικές κυβερνήσεις, υπήρξε η εξαρχής σαφής επιδίωξή τους να ενσωµατώσουν ολόκληρο το νησί στο διοικητικό πλαίσιο του αναδυόµενου ελληνικού κράτους, καθώς, εκτός από την ανάγκη της επείγουσας φορολογικής εκµετάλλευσης των Ρωµαιοκαθολικών για τον αγώνα, δε µπορούσαν να ανεχθούν την αυτονοµία των τελευταίων στη νέα πολιτική κατάσταση που αιµατηρά διαµορφωνόταν, ούτε να εκχωρήσουν ένα διεκδικούµενο ελληνικό έδαφος ακόµη και στο βασιλιά της Γαλλίας. Επιπλέον, η νοοτροπία των προσφύγων, οι οποίοι είχαν βίαια ξενιτευτεί εξαιτίας της προσήλωσής τους στο δεσµό Ορθοδοξίας και Ελληνικότητας, δεν ήταν εύκολο να αποδεχθεί ιδιαίτερα δικαιώµατα σε εκείνους για τους οποίους η διάρρηξη ακριβώς αυτού του δεσµού τους είχε καταστήσει σχεδόν απρόσβλητους από κάθε βίαιη τουρκική ενέργεια. Αλλά τα επανειληµµένα αιτήµατα των επαναστατών αντιµετώπιζαν την πεισµατική άρνηση των Ρωµαιοκαθολικών, οι οποίοι µε τη συµπαράσταση των Γάλλων προξένων αλλά και του κλήρου τους, επικαλούντο την «ουδετερότητα» τους και τη «γαλλική προστασία» 7. Το αποτέλεσµα αυτής της άρνησης ήταν η σκλήρυνση της στάσης των επαναστατών απέναντί τους, και εντέλει ο ένοπλος εξαναγκασµός τους στην τακτική και έκτακτη φορολόγηση. Αυτό όµως έγινε εφικτό µόνο µετά το 5 Ρούσσος Μελιδώνης, Syra Sacra, ό. π., σ. 73, 75, 83, Ιωάννης Ασηµάκης, Η πορεία των σχέσεων Ελλάδος Αγίας Έδρας : Από τη γαλλική προστασία έως τη σύναψη διπλωµατικών σχέσεων, Αποστολικό Βικαριάτο Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη 2007, σ Κωνσταντίνου Ι. Μανίκα, Σχέσεις Ορθοδοξίας και Ρωµαιοκαθολικισµού στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της Επαναστάσεως ( ), Αθήνα 2002, σ

3 1823, όταν η ίδια πλέον η γαλλική κυβέρνηση, παρά τα πιεστικά διαβήµατα της ρωµαιοκαθολικής κοινότητας αλλά και της ίδιας της Αγίας Έδρας, άλλαξε προσανατολισµό και επέδειξε µια πιο φιλο-επαναστατική διαγωγή, προσχωρώντας στην ερµηνεία της «προστασίας», όχι πλέον ως πολιτικής, όπως συνέβαινε µέχρι τότε, αλλά ως αποκλειστικά θρησκευτικής κατηγορίας 8. Έτσι, η πρώτη µετεπαναστατική περίοδος βρίσκει το νησί µε έντονες και νωπές τις µνήµες των προστριβών, τις οποίες φρόντισαν οι ελληνικές αρχές να µην οξύνουν περισσότερο, µε στόχο να µην επιβαρυνθεί µε τον τρόπο αυτό η διεθνής θέση της χώρας. Στην περίοδο µάλιστα της διακυβέρνησης από τον Καποδίστρια, η µέριµνα του Κυβερνήτη ήταν να µην ανοίξει κανένα µέτωπο µε τους Ρωµαιοκαθολικούς την κρίσιµη εκείνη εποχή, γι αυτό και οι οδηγίες προς τους υφισταµένους του ήταν πάντοτε προς την κατεύθυνση του ειρηνικού προσεταιρισµού τους, έτσι ώστε να είναι «λιγότερο πειθήνιοι στα εφήµερα θέλγητρα της ξένης προστασίας», όπως χαρακτηριστικά έγραφε 9. Στη Σύρο λοιπόν, «το µοναδικό νησί που άλλαξε ριζικά φυσιογνωµία εξαιτίας της Επανάστασης» 10, η εδραίωση των µετοίκων ανέτρεψε πλήρως τα µέχρι τότε δηµογραφικά, πολιτικά, κοινωνικά και θρησκευτικά δεδοµένα. Η Ερµούπολη που έχτισαν, δραστήριος πλέον κόµβος ενός πλούσιου διαµετακοµιστικού εµπορίου των προϊόντων της υτικής Ευρώπης, της Ρωσίας και της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας, µέχρι την κυριαρχία της ατµοπλοΐας στη Μεσόγειο, αναδείχθηκε εξαιρετικά γρήγορα στην «οικονοµική πρωτεύουσα» του νεοσύστατου ελληνικού κράτους 11. Λειτούργησε σαν µια πολύβουη κυψέλη ανθρώπων και ιδεών, ένα σηµείο αναφοράς για τα ποικίλα δίκτυα και τις δραστηριότητες που αναπτύσσονταν µε γοργούς ρυθµούς σε εκείνη την κρίσιµη περίοδο στην περιοχή, µεταδίδοντας τον συνεχώς αυξανόµενο καπιταλιστικό πυρετό της µητρόπολης στην παραδοσιακή ακόµη περιφέρεια. Η σχεδόν πλήρης αυτή επικράτηση της Ερµούπολης στην ελληνική µετεπαναστατική πραγµατικότητα ήταν µοιραίο να καθρεφτιστεί και στη δική της ρωµαιοκαθολική ενδοχώρα, γεγονός το οποίο διευκολύνθηκε από τη συνειδητή επιλογή των ρωµαιοκαθολικών αρχών να εισέλθουν σε µια µακρά περίοδο θρησκευτικής, οικονοµικής και κοινωνικής εσωστρέφειας. Επρόκειτο για µια εσωστρέφεια ριζικότερη µάλιστα από την προεπαναστατική, µε πρώτη συνέπεια την απάρνηση της µακροχρόνιας ιεραποστολικής δραστηριότητας των Ρωµαιοκαθολικών µεταξύ των Ορθοδόξων και την αποφασιστική στροφή τους στην αυστηρή περιχαράκωση του ποιµνίου τους και στη διαφύλαξη των προεπαναστατικών κεκτηµένων. Ήδη από το 1874, ο Τιµολέων Αµπελάς, ο πρώτος ιστορικός της Ερµούπολης, θα συνοψίσει την κοινή αίσθηση που κατείχε τους συντοπίτες του για τη στάση των Ρωµαιοκαθολικών: «Η πόλις των Συρίων δυστυχώς δεν συµπαρακολούθησε την πρόοδον της νέας πόλεως κατά τας οµολογίας δε αυτών των Συρίων η στασιµότης αυτής µικρού δειν µετεβάλλετο εις µαρασµόν. Φρονώ ότι η εκ πολλών λόγων προελθούσα αποµόνωσις αυτών εν τω λόφω του Αγίου Γεωργίου είνε η µόνη αιτία της στασιµότητος, ήτις αντιτιθεµένη προς την έκτακτον κίνησιν της Ερµουπόλεως παρίστατο µέχρις εσχάτων δυσοίωνος. Εάν απ αρχής συνεκοινώνουν και συνεδέοντο δι εµπορικών επιµιξιών και δι επιγαµιών µετά των Ερµουπολιτών θα 8 Ό.π., σ Charles A. Frazee, The Orthodox Church and Independent Greece , Cambridge, Cambridge University Press 1969, σ. 83. Βλ. και Charles Frazee, Catholics, στο: Richard Clogg (ed.), Minorities in Greece: aspects of a plural society, London: Hurst& Company, 2002, σ Ασηµάκης, ό.π., σ Βασίλη Α. Καρδάση, Σύρος, σταυροδρόµι της Ανατολικής Μεσογείου ( ), Μ.Ι.Ε.Τ., Αθήνα 1987, σ

4 ευρίσκοντο εις κρείττονα θέσιν. Απόδειξις τούτου οι ευάριθµοι εν Ερµουπόλει Σύριοι οίτινες κατεστάθησαν ευπορώτεροι και µάλλον ανεπτυγµένοι των µη συγκοινωνησάντων και συνδεθέντων µετά της Ερµουπόλεως» 12. Αυτή η εθελούσια αποχώρηση των Ρωµαιοκαθολικών από το προσκήνιο φαίνεται πως διευκόλυνε την πορεία της εκκοσµίκευσης των Ορθοδόξων, καθόσον συνεργούσε στην, εντελώς χρήσιµη για την πορεία του εκσυγχρονισµού τους, αυτοδικαίωση των Ερµουπολιτών 13, οι οποίοι παρουσίαζαν πλέον τη ρωµαιοκαθολική κοινότητα ως την ευδιάκριτη επιτοµή του θρησκευτικού φανατισµού. Από την άλλη µεριά όµως, αυτή η εσωστρέφεια είχε έκδηλο το χαρακτήρα της ανωτερότητας απέναντι, όχι µόνο στην Ορθόδοξη Εκκλησία, την οποία περιφρονούσαν ως σχισµατική και φανατική, αλλά και στο ίδιο το Ελληνικό κράτος, µε συνέπεια µάλιστα και κάποιες άκοµψες παρεµβάσεις τους 14. Η απευθείας σύνδεση των Ρωµαιοκαθολικών του νησιού µε τη Γαλλία και το Βατικανό, η ανάληψη του επισκοπικού θρόνου από ιερωµένους αποκλειστικά ευρωπαϊκής εθνικότητας, καθώς και η πυκνή κυκλοφορία µοναχών και µοναζουσών όλων σχεδόν των καθολικών ταγµάτων µεταξύ Ευρώπης και Σύρου, επέτρεψαν την, κατά κάποιο τρόπο, υποκατάσταση του πληθωρικού κοσµικού ευρωπαϊσµού της Ερµούπολης µε ένα θρησκευτικού τύπου ευρωπαϊσµό. Σηµαντικό όµως ρόλο στη συµπεριφορά των δύο κοινοτήτων έπαιξαν και οι πολιτειοκρατικές πλέον αντιλήψεις που κυριαρχούσαν στο νεοσύστατο κράτος και ευνοούσαν τον έλεγχο της Εκκλησίας από την Πολιτεία, ο οποίος στην περίπτωση των Ορθοδόξων ήταν περισσότερο στενός, µε µόνη παραχώρηση τη δικαιοδοσία της «επικρατούσας θρησκείας». Την ιδιαίτερη αυτή µεταχείριση των Ορθοδόξων από την Ελληνική Πολιτεία θα σπεύσουν όµως να διεκδικήσουν για λογαριασµό τους και οι Ρωµαιοκαθολικοί, επικαλούµενοι τα προνόµια που απολάµβαναν στα χρόνια της οθωµανικής διακυβέρνησης και την σχεδόν αποκλειστικά φορολογική σχέση τους µε αυτήν 15. ιατείνονταν λοιπόν ότι τα προνόµια εκείνα όφειλαν να µεταβιβαστούν αυτούσια στη µετεπαναστατική εξουσία, όπως υπαγορευόταν από το Πρωτόκολλο 12 Αµπελά, ό.π., σ και 697. Στα τέλη του 19 ου αιώνα, ο άλλος ιστορικός του νησιού, ο Α. Φραγγίδης, θα επιβεβαιώσει την αυστηρή απαγόρευση «του συγχρωτισµού και της συναναστροφής µετά των ορθοδόξων», που είχε επιβληθεί στους Ρωµαιοκαθολικούς από τους επισκόπους τους, συµπεραίνοντας: «διό και ελάχιστοι εισίν οι εξωµόται εν Σύρω». Α. Φραγγίδη, Ιστορία της νήσου Σύρου, Αθήνα 1975², σ Την ίδια όµως διαπίστωση θα κάνουν και νεώτεροι ιστορικοί: «Οι καθολικοί κάτοικοι, δυσαρεστηµένοι από αυτή την εξέλιξη και φοβούµενοι ότι η Ερµούπολη µε το δυναµισµό της θα τους αφοµοιώσει, αναδιπλώθηκαν, οι περισσότεροι, στον οχυρωµένο λόφο τους και ως το τέλος του 19 ου αιώνα τουλάχιστον θα παραµείνουν, ασχολούµενοι κατ εξοχήν µε τη γεωργία και φυλάσσοντας µε ζήλο την πολιτισµική τους ιδιοµορφία, απλοί παρατηρητές των ραγδαίων αλλαγών που συντελούνταν δίπλα τους». Χρήστος Λούκος, Πεθαίνοντας στη Σύρο τον 19 ο αιώνα: Οι µαρτυρίες των διαθηκών, Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2000, σ Βλ. για την έγνοια της «αυτο-δικαιολόγησης» σε µια αστική κοινωνία στον Ζακ Ελλύλ, Μεταµόρφωση του αστού, µετ. Βασίλης Τοµανάς, εκδ. Νησίδες, Θεσσαλονίκη 2008, σ Ο επίσκοπος Alberti λ.χ. ζήτησε κάποτε από τον Πάπα να στείλει Ιδιόβουλο προς τον Όθωνα για να αποµακρυνθεί από τη Σύρο ο Ορθόδοξος Μητροπολίτης ανιήλ Κοντούδης ( ), επειδή ο τελευταίος, όπως διατεινόταν, τον εµπόδιζε στο ποιµαντικό του έργο. Ασηµάκης, ό.π., σ Είναι γεγονός ότι παρά τις ελπίδες του Πάπα ότι ο Όθωνας θα ήταν ενεργός υποστηρικτής κάθε αιτήµατος των Ρωµαιοκαθολικών, στην πραγµατικότητα ο Βαυαρός µονάρχης αποστασιοποιήθηκε εγκαίρως, κρατώντας τελικά µια ουδέτερη ή και φιλορθόδοξη στάση, διατεινόµενος πάντοτε ότι πιέζεται από τις κυβερνήσεις και το λαό του. Ασηµάκης, ό.π., σ. 333, Πάντως, ο ίδιος ο επίσκοπος Blancis θα γράψει στη Ρώµη πως «η ορθόδοξη Ιερά Σύνοδος ζητά από την Αντιβασιλεία να επιβληθεί και στην Καθολική Εκκλησία η αναδιοργάνωση που επιβλήθηκε στην ορθόδοξη (κατάργηση µονών, επισκοπών και απαλλοτρίωση εκκλησιαστικής περιουσίας». Ό. π., σ. 295, σηµ

5 του Λονδίνου (1830) 16. Προσπαθούσαν λοιπόν µε τις συνεχείς παρεµβάσεις της Αγίας Έδρας, αλλά και µε την ακαταπόνητη επικουρία των πρεσβευτών της Γαλλίας (και λιγότερο της Αυστρίας), να τροποποιήσουν τους νόµους του κράτους και να επιτύχουν µια ιδιαίτερη µεταχείριση για τον κλήρο και τα µέλη τους. Οι Γάλλοι µάλιστα πρέσβεις έφθαναν στο σηµείο να επιδιώκουν τη δηµιουργία «ενός κράτους µέσα στο κράτος», κατά την έκφραση του Αυστριακού πρέσβη Prokesch-Osten 17. Έτσι, σε µια εποχή κατά την οποία ο Ρωµαιοκαθολικισµός δεχόταν ισχυρά πλήγµατα στην Ευρώπη, εξαιτίας του ανερχόµενου ιταλικού εθνικισµού αλλά και της προϊούσας εκκοσµίκευσης, στην Ελλάδα προσπαθούσε να κερδίσει όσα µπορούσε περισσότερα από τα προεπαναστατικά του δικαιώµατα, εκµεταλλευόµενος την αδυναµία των ελληνικών κυβερνήσεων αλλά και την ποικίλη εξάρτησή τους από τις Μεγάλες υνάµεις 18. Η υποβόσκουσα λοιπόν διαπάλη των δυο αυτών ευρωπαϊσµών στο συριανό έδαφος κράτησε ζωντανή την προϋπάρχουσα θρησκευτική έριδα, στην οποία πλέον έπαιζαν σηµαντικό ρόλο αφενός το αίσθηµα υψηλοφροσύνης κατέναντι του αντιπάλου, που µοιράζονταν και οι δυο κοινότητες, και αφετέρου η επιθυµία αυτεξουσιότητας ενώπιον του νεοελληνικού κράτους που εξίσου τους κατείχε. Πάντως, η αµοιβαία καχυποψία ή περιφρόνηση των δυο κοινοτήτων έψαχνε πάντοτε ευκαιρίες για να εκδηλωθεί. Ο στόχος λ.χ. των Ερµουπολιτών ήταν κυρίως η ρωµαιοκαθολική ιεραρχία 19. Έτσι, κατά καιρούς, δηµοσιεύµατα του τύπου έφερναν στο προσκήνιο την υφιστάµενη διένεξη, διαποµπεύοντας έγκαιρα ακόµη και τις ελάχιστες ενδείξεις για το προσηλυτιστικό ενδιαφέρον των Ρωµαιοκαθολικών ή σχολιάζοντας αρνητικά δηµοσιογραφικές ειδήσεις για τον Πάπα και το Ρωµαιοκαθολικισµό στην Ευρώπη 20. Αντίθετα, οι Ορθόδοξοι ιεράρχες του νησιού, 16 Ο Ασηµάκης θα επισηµάνει ότι µε το πρωτόκολλο αυτό εξυπηρετείτο η Γαλλία και ότι «απώτερος σκοπός της γαλλικής διπλωµατίας ήταν η συνέχιση άσκησης επιρροής στο Ελληνικό κράτος, µέσω των θρησκευτικών ιδρυµάτων της». Ασηµάκης, ό.π., σ Ασηµάκης, ό.π., σ Χαρακτηριστική είναι και η αναφορά του Γάλλου προξένου στη Σύρο προς την κυβέρνησή του (1852), στην οποία αναφέρει: «Η Γαλλία έχει εµπορικό συµφέρον, και τολµώ να πω πολιτικό συµφέρον, να µην αφήσει να µειωθεί η σπουδαιότητα της Σύρου, της οποίας οι καθολικοί κάτοικοι έχουν συνηθίσει να θεωρούν τους εαυτούς τους προστατευόµενους της Γαλλίας, και αυτούς πρέπει να διατηρήσουµε µε όλα τα πρακτικά µέσα για να εξουδετερώσουµε την επιρροή της Ρωσίας, που έχει πολλές συµπάθειες στους Ερµουπολίτες». Καρδάση, ό.π., σ Βλ. και Ασηµάκης, ό.π., σ Έτσι, η εφηµερίδα της Ερµούπολης Αίολος, προσπαθώντας να δικαιώσει τη στάση της θρησκευτικής ελευθερίας που διαπνέει τους Ορθόδοξους έναντι των «Κορυφαίων Συρίων, των κατοίκων δηλαδή της Κορυφής περί την Ερµούπολιν», θα υπαινιχθεί ότι κάποιοι «µονασταί αδελφοί» της Άνω πόλης αντιτίθενται στην ένωση των δύο κοινοτήτων, την οποία η εφηµερίδα διατείνεται ότι επιθυµούν «οι φιλόνοµοι και φρόνιµοι των ορθοδόξων», συντηρώντας έτσι τον «χωρισµόν δια µικράς εκκλησιαστικάς διαφοράς». Συνεχίζοντας µάλιστα τον υπαινιγµό, προτρέπει ότι «προ πάντων δε οι πνευµατικοί αυτών ποιµένες τοιαύτας νουθεσίας και οδηγίας χρεωστούσι να δίδωσιν εις το ποίµνιον». Εφ. Αίολος, αρ. 518, 19 Αυγούστου Επίσης, η εφ. Ένωσις, την ίδια περίοδο, θα κατηγορήσει ευθέως τους «πανούργους ταραξίας Γεζουΐτας» για τον προσηλυτισµό των Ανωσυριανών, και θα εκφράσει το παράπονο των Ορθοδόξων ότι «πολλοί των Λατίνων, φανατικοί όντες, αποστρέφονται αυτούς». Στη συνέχεια όµως, θα υµνήσει το «σεβάσµιο και έµπειρο επίσκοπο αυτών» (τον Ιωσήφ Alberti) για την αγάπη και την εµπιστοσύνη που δείχνει, µαζί µε πολλούς συµπολίτες του, στους Ορθοδόξους, µην παραλείποντας εντέλει να στηλιτεύσει και πάλι όσους Ρωµαιοκαθολικούς «πράττουσι µωρώς και απαισίως κατά διαφόρους περιστάσεις». Εφ. Ένωσις, αρ. 289, 10 Ιουνίου Στην εφ. Ο Άργος (αρ. 70, 18 Οκτωβρίου 1875) παρουσιάζεται καταγγελία για προσηλυτισµό ορθόδοξης από ρωµαιοκαθολικές µοναχές σε σχολείο της Τήνου. Επίσης, η εφ. Ερµούπολη δηµοσιεύει σειρά αρνητικά φορτισµένων άρθρων για την ιστορία του Ιησουϊτισµού (Ιανουάριος Μάρτιος 1865), καθώς και άλλα αντιπαπικά άρθρα, όπως «Οι εκ της νέας πολιτικής του Βατικανού επαπειλούµενοι κίνδυνοι» (αρ. 385, 29 Απριλίου 1872) ή «Και άλλη καλογερική ασέλγεια» (αρ. 438, 26 Μαΐου 1873). Τέλος, στην εφ. Η Μέλισσα της Ερµουπόλεως (τόµ. Α, φυλλάδιο (Οκτώβριος 1879) και Ε 5

6 δεσµευµένοι από την πολιτειακή εξουσία, συνήθως κρατούσαν χαµηλά τον πήχη της διαµάχης. Κάποτε η δογµατική τους αντίθεση θα εκφραστεί µε αντιλατινικά κείµενα, τα οποία όµως θα πάρουν την αντίστοιχη απάντηση από τους Ρωµαιοκαθολικούς θεολόγους 21. Από τη µεριά τους, οι Ανωσυριανοί αναζητούσαν τρόπους εξισορρόπησης των ποικίλων δραστηριοτήτων στις οποίες οι Ορθόδοξοι πρωτοστατούσαν 22. Έτσι, η ανέγερση ορθόδοξων ναών στην Ερµούπολη τους παρότρυνε στην οικοδόµηση εκεί και ρωµαιοκαθολικών ναών, ενέργεια που είχε ως στόχο να «συµβάλλει στην τόνωση της ευλάβειας του λαού και στη µεγαλύτερη δόξα του Καθολικισµού σε ένα νησί όπου εγκαταστάθηκαν πρόσφατα πολλές χιλιάδες Ανατολικοί Έλληνες», όπως έγραφε στην Προπαγάνδα ο ίδιος ο επίσκοπος Blancis 23. Είναι γεγονός όµως ότι στη γενικότερη ακοινωνησία των δυο θρησκευτικών κοινοτήτων συνεισέφερε αποτελεσµατικά και η εντατική θρησκευτική κατήχηση, στην οποία υποβάλλονταν οι κάτοικοι της Άνω πόλης, και ιδιαίτερα η νεολαία, από Ρωµαιοκαθολικούς µοναχούς και µοναχές, συνεχίζοντας µε τον τρόπο αυτό την προεπαναστατική παράδοση. Η δραστηριότητα των Καπουτσίνων, των Ιησουιτών, των οµινικανών, των Αδελφών του Ελέους και του Αγίου Ιωσήφ, των Ουρσουλινών κλπ., ήταν εξαιρετική. Μάλιστα µαρτυρείται ότι στα τέλη του 19 ου αιώνα λειτουργούσαν στο νησί δεκατρείς αδελφότητες, οι οποίες «µόρφωσαν πνευµατικά όλες τις ηλικίες και τάξεις των κατοίκων του» 24, ενώ µια ιερατική σχολή που λειτουργούσε ήδη πριν από την Επανάσταση εφοδίαζε µε ιερείς την ευρύτερη περιοχή 25. Αποτέλεσµα αυτής της προσεκτικά οργανωµένης επιτήρησης του πληθυσµού της άνω Σύρου ήταν η θρησκευτική και ηθική ευδοκίµηση των κατοίκων της, η οποία έφθασε να αναγνωριστεί όχι µόνο από τους Ρωµαιοκαθολικούς, αλλά και από τους Ορθοδόξους και τους Προτεστάντες. Έτσι, στα τέλη της περιόδου που εξετάζουµε, ο Α. Φραγγίδης, δεν θα διστάσει να αντιδιαστείλει κατηγορηµατικά τη θρησκευτικότητα των Ορθοδόξων και των Ρωµαιοκαθολικών του νησιού. Θα επισηµάνει, ως το θεµελιώδες µειονέκτηµα των πρώτων, την έλλειψη «θρησκευτικού αισθήµατος» εξαιτίας των «δεισιδαιµόνων» µητέρων, οι οποίες «αποµιµούνται µόνον της ευσεβείας τα έργα εκ φόβου, αδιαφορούσι δε να διδάξωσι τα τέκνα την προς τον Θεόν πίστιν, την προς τον πλησίον αγάπην και την προς την πατρίδα αυταπάρνησιν». Σε αυτήν την έλλειψη θρησκευτικής, αλλά και εθνικής, κατήχησης των Ορθοδόξων, ο ( εκέµβριος 1879) καταχωρείται άρθρο µε τίτλο «Ο πόλεµος κατά της επιστήµης», όπου καταγγέλλεται η στάση της Ρωµαιοκαθολικής Εκκλησίας. Αντίθετα, η προσπάθεια για την ίδρυση Σχολής από τους Αδελφούς των Χριστιανικών Σχολών (Fréres) για την ρωµαιοκαθολική νεολαία του νησιού ( ) προσέκρουσε σε πολλά εµπόδια από µέρους των Ορθοδόξων, ώσπου µαταιώθηκε µέχρι το Βλ. την αντίδραση της εφ. Αστήρ των Κυκλάδων (αρ. 94, ) στη στάση αυτή των Ορθοδόξων στο: Ρούσσος Μελιδώνης, Syra Sacra, ό. π., σ Έτσι, όταν ο Αλέξανδρος Λυκούργος ( ) δηµοσίευσε τις απόψεις του για το λατινικό βάπτισµα, το παπικό πρωτείο κλπ., ο Ρωµαιοκαθολικός Ιησουΐτης ιερωµένος Βοναβεντούρας Aloisio έσπευσε να τον αντικρούσει εκδίδοντας τους «ιαλόγους» (1869). Μάρκος Ν. Ρούσσος Μελιδώνης, Ιησουΐτες στον ελληνικό χώρο ( ), εκδ. Κ.Ε.Ο., Αθήνα 1991, σ Η αντιπαλότητα θα συνεχιστεί και αργότερα, όταν στην κηδεία του Λυκούργου προξένησε εντύπωση η ψυχρή στάση των ρωµαιοκαθολικών ιερέων, σύµφωνα µε την εφ. Ο Άργος, αρ. 71, 25 Οκτωβρίου Αντίθετα, µετά από πέντε χρόνια, η εφ. Ερµής θα επαινέσει τους Ορθόδοξους κληρικούς που συµµετείχαν στην κηδεία του Ρωµαιοκαθολικού επισκόπου Ιωσήφ Αλβέρτη, εφόσον «οι πάντες τέκνα της αυτής εκκλησίας τυγχάνοµεν» Εφ. Ερµής, αρ. 380, Έτος Στ, 3 Απριλίου Ρούσσος Μελιδώνης, Syra Sacra, ό.π., σ. 176, Ό.π., σ Για την πλούσια οικοδοµική δραστηριότητα του επισκόπου Alberti, ό.π., σ Ρούσσος Μελιδώνης, Ιησουΐτες, ό.π., σ Η Σύρος έχει χαρακτηριστεί ως η «παππαδοµάνα» της ελληνοκαθολικής κοινότητας. Ρούσσος Μελιδώνης, Syra Sacra, ό.π., σ

7 Φραγγίδης θα αντιπαραθέσει την εξαιρετική πλησµονή του θρησκευτικού αισθήµατος των Ρωµαιοκαθολικών, η οποία οµολογεί ότι προερχόταν από την πλησµονή ακριβώς της κατήχησης που επιτελούσαν άοκνα οι ιερείς τους, όντες «εγγράµµατοι, άγαµοι, εν ιδία σχολή κατηρτισµένοι, ηθικοί, αυστηροί, απέχοντες της συχνής επικοινωνίας µετά του ποιµνίου, διδακτικοί, επιβλητικοί, συγκρατούντες υπό την ιεράν αυτών χείρα πάντας και πάσας» 26. Η προτεσταντική τώρα µαρτυρία για την ιδιαίτερη θρησκευτική καρποφορία των Ρωµαιοκαθολικών της Άνω πόλης θα προέλθει από την πέννα του Γερµανού ιεραποστόλου Fr. Hildner ( ). Ο Hildner ήταν απεσταλµένος της αγγλικής Church Missionary Society, η οποία έφτασε απρόσκλητη στο νησί το 1828 και, σε αγαστή συνεργασία µε άλλες αγγλικές και αµερικανικές εταιρείες, προσπάθησε να εκπροτεσταντίσει τους κατοίκους, έτσι ώστε να χρησιµοποιηθούν ως ιεραπόστολοι όχι µόνο της απελευθερωµένης µόλις τότε Ελλάδας, αλλά και ολόκληρης της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας. Η προσπάθεια αυτή ήταν µέρος µιας γιγαντιαίας ιεραποστολικής επιχείρησης, η οποία απλωνόταν επίσης στην Ασία, στην Αφρική, στην Αµερική και την Αυστραλία, µε στόχο την επείγουσα παγκόσµια διασπορά του µηνύµατος του Ευαγγελίου, έτσι ώστε να γίνει ολόκληρη «η οικουµένη µια ενορία», ενόψει της επικείµενης ευτέρας Παρουσίας και σύµφωνα, βεβαίως, µε τις χιλιαστικές απόψεις προτεσταντών θεολόγων του 18 ου και του 19 ου αιώνα. Έτσι, ο Γερµανός αυτός ιεραπόστολος θα αναλάβει συντονισµένες προσπάθειες για την επιτυχία αυτής της οικουµενικής αποστολής στην Ερµούπολη, έχοντας να αντιπαλέψει µε τη Σκύλλα της «δεισιδαιµονίας» και τη Χάρυβδη της «αθεΐας», όπως αποκαλούσε ο ίδιος την εκκοσµίκευση των Ορθοδόξων. Θα ασκήσει λοιπόν µια πολύ διαδεδοµένη µέχρι σήµερα ιεραποστολική µεταµφίεση, ιδρύοντας το «Φιλελληνικόν Παιδαγωγείον» 27, ένα εκπαιδευτικό ίδρυµα που περιλάµβανε νηπιαγωγεία, αλληλοδιδακτικά και Ελληνικά σχολεία αγοριών και κοριτσιών, καθώς και Σεµινάρια για την κατάρτιση δασκάλων και δασκαλισσών, εκπαιδεύοντας συνολικά πάνω από 7000 χιλιάδες ελληνόπουλα στα πενήντα περίπου χρόνια της λειτουργίας του ( ). Αρωγός σε αυτή τη εξαιρετικά µεθοδική δραστηριότητα ήταν η τεράστια επίσης διασπορά Βίβλων και προτεσταντικών και σχολικών βιβλίων, τα οποία µοιράστηκαν σε πολλά σχολεία της Ελλάδας αλλά και της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας, µε πρωτοβουλία του ίδιου του Γερµανού ιεραποστόλου αλλά και άλλων συναδέλφων του 28. Έτσι, θα µπορούσαµε να ισχυριστούµε ότι, κατά παράδοξο τρόπο, το έργο της συστηµατικής θρησκευτικής κατήχησης, που είχαν αναλάβει οι Ρωµαιοκαθολικοί µοναχοί και µοναχές στην Άνω Σύρο, το ασκούσαν για χάρη των Ορθοδόξων της Ερµούπολης, οι προτεστάντες αυτοί ιεραπόστολοι Φραγγίδη, ό.π., σ Για την ιστορία αυτού του ιδρύµατος βλ. Αντώνη Λ. Σµυρναίου, Στα ίχνη της ουτοπίας: Το Φιλελληνικόν Παιδαγωγείον Σύρου και η προτεσταντική οµογενοποίηση της οικουµένης κατά το 19 ο αιώνα, εκδ. Σύλλογος προς ιάδοσιν Ωφελίµων Βιβλίων, Αθήναι Για κάποιες άλλες όψεις της προτεσταντικής δραστηριότητας στην Ελλάδα βλ. του ιδίου, Μετέωρος Ζήλος: Προτεσταντική προπαιδεία και νεοελληνική εκπαίδευση κατά το 19 ο αιώνα, εκδ. Ψηφίδα, Αθήνα Anthony L. Smyrnaios, Manuals of conversion: Protestant missionary school-books in Greece during the 19 th century, The History of Education and Children s Literature, III, 1(2008), pp Η έλλειψη ενός µοναστικού ισοδύναµου των Ρωµαιοκαθολικών στην Ερµούπολη ήταν εµφανής, µε εξαίρεση το ησυχαστήριο της Αγίας Παρασκευής πάνω από την πόλη, στο οποίο έζησε για δεκαέξι χρόνια ( ) ο Σκιαθίτης ιεροµόναχος ιονύσιος Επιφανειάδης, θείος του Παπαδιαµάντη και του Μωραϊτίδη, επιχειρώντας να διαδώσει την κολλυβαδική κληρονοµιά του στους κατοίκους του νησιού, χωρίς όµως να γνωρίζουµε πολλά για την απήχηση που είχε. 7

8 Αν και οι αναφορές του Hildner για τους Ρωµαιοκαθολικούς ήταν περιορισµένες, µαρτυρεί πάντως ότι επρόκειτο για µια κλειστή κοινότητα µε αυστηρό ποιµενάρχη, ο οποίος έθετε προσκόµµατα στην ελεύθερη διακίνηση των προτεσταντικών βιβλίων στο αλληλοδιδακτικό σχολείο της Άνω πόλης, ενώ λίγοι µόνο πλούσιοι Ανωσυριανοί µπορούσαν να τον αψηφήσουν και να εγγράψουν τα παιδιά τους στο προτεσταντικό «Παιδαγωγείο». Αλλά απογοητευµένος από τη διαρκώς αυξανόµενη εκκοσµίκευση των κατοίκων της Ερµούπολης, ο προτεστάντης ιεραπόστολος θα αναγκαστεί να οµολογήσει ότι τα ήθη των Ρωµαιοκαθολικών, παρά το φανατισµό τους, ήταν υψηλότερα από εκείνα των Ορθοδόξων 30. Πάντως, ο φόβος της ρωµαιοκαθολικής ιεραρχίας για την αφοµοίωση του ποιµνίου της από τους Ορθοδόξους, δεν αφορούσε µόνο το δογµατικό προσεταιρισµό τους αλλά και τη σαγήνη που ασκούσε πάνω τους η εκκοσµίκευση των Ερµουπολιτών, η οποία ήταν δυνατόν να αποτελέσει την κατ εξοχήν απειλή για τους Ρωµαιοκαθολικούς, εφόσον θα διευκόλυνε την αφοµοίωσή τους από τους πρώτους µε τελική συνέπεια και την οµολογιακή τους µεταστροφή. ιότι, στα µέσα πλέον του 19 ου αιώνα η αυτοσυνειδησία των κατοίκων της Ερµούπολης για την ευρωπαϊκή προοπτική της πόλης φαινόταν να διυλίζει µε ευχέρεια τις καταβολές της παραδοσιακής θρησκευτικότητας των πρώην κατατρεγµένων προσφύγων, προσδίδοντάς τους την αύρα µιας µοντέρνας ηθικο-κοινωνικής χρησιµοθηρίας. Η συνεχώς αναπτυσσόµενη κερδοµανία των Ερµουπολιτών διαµόρφωνε πλέον τις στάσεις απέναντι σε αυτήν την παράδοση. Όπως το εχθρικό οθωµανικό παρελθόν είχε γρήγορα επαναπροσδιοριστεί µπρος στην πρόκληση των προσοδοφόρων εµπορευµατικών δικτυώσεων µε την ίδια την Οθωµανική Αυτοκρατορία 31, έτσι και η θρησκευτική κληρονοµιά, χωρίς να χάσει πλήρως τη δυναµική της, άρχιζε και εκείνη να τροποποιείται για να ανταποκριθεί στις καινούργιες απαιτήσεις. Η παλαιά ιερότητα είχε αντικατασταθεί από µια καινούργια, αναδεικνύοντας, για τους εµπόρους τουλάχιστον της πόλης, ως «το ιερώτερόν των πράγµα, τα κατάστιχα του επιτηδεύµατός των» 32. Έτσι, αν και «το να πάρει κανείς τη θρησκευτική θερµοκρασία µιας κοινότητας αν είναι θερµή, ψυχρή ή χλιαρή δεν είναι απλό ζήτηµα» 33, η αστική θρησκευτικότητα των Ερµουπολιτών φαίνεται ότι ήταν πλέον το πλαίσιο µέσα στο οποίο η αναζήτηση του Θεού θεωρείτο επιτρεπτό να λάβει χώρα 34, επιτρέποντας όµως παράλληλα την ισχυρή επιβίωση παραδοσιακών µορφών συµπεριφοράς, κυρίως στις κατώτερες τάξεις. Στη ρίζα αυτής της θρησκευτικότητας βρισκόταν οπωσδήποτε η αστική καταγωγή των περισσοτέρων από τους κατοίκους της Ερµούπολης, οι οποίοι έχοντας κάνει ήδη αρκετά από τα βήµατα του εξευρωπαϊσµού στις πατρίδες τους, υποχρεώθηκαν αίφνης να ζήσουν την εµπειρία της βίαιης ξενιτείας, τον ίλιγγο του τρόµου και της φτώχειας, βυθιζόµενοι αυθόρµητα στις ανοµίες της γρήγορης απόκτησης του πλούτου κατά την Επανάσταση. Μέσα σε αυτόν τον αντιφατικό κυκεώνα, κράτησαν ένα ίζηµα παραδοσιακής θρησκευτικότητας, αξεχώριστο πάντοτε 30 Σµυρναίου, Στα ίχνη της ουτοπίας, ό.π., σ. 192, Χρ. Αγριαντώνη, Οι απαρχές της εκβιοµηχάνισης στην Ελλάδα τον 19 ο αιώνα, έκδ. Ιστορικό Αρχείο, Εµπορική Τράπεζα της Ελλάδος, Αθήνα 1986, σ Καρδάση, ό.π., σ Peter Burke, Ιστορία και κοινωνική θεωρία, µετ. Φώτης Τερζάκης, εκδ. νήσος, Αθήνα, 2002, σ Σύµφωνα µε τον Ζακ Ελλύλ, τα δυο θεµελιώδη χαρακτηριστικά του αστού, η ιδεολογία της ευτυχίας και η αφοµοιωτική του δύναµη, σχετίζονται άµεσα µε την ανάπτυξη της οικονοµικής δραστηριότητας και καθορίζουν τον τρόπο µε τον οποίο προσεγγίζει το Θεό υποβαθµίζοντάς τον σε θρησκεία. Είναι µια θρησκεία που λειτουργεί ως «ο εγγυητής και το κίνητρο της ηθικής», ρυθµίζοντας πάντοτε το ρόλο των «θρησκευτικών καθηκόντων» και «αναγκών» του και αφαιρώντας εντέλει κάθε «αιχµή του απόλυτου». Ελλύλ, ό.π., σ , 47, 50-52, 75-78, 96. 8

9 από το πατριωτικό περίβληµα. Στην καινούργια τους πλέον πατρίδα, αυτοί οι πρόσφυγες φαίνονταν εξωτερικά να αρκούνται στη συµµετοχή τους στις τελετουργίες και στα µυστήρια, συχνά µε θορυβώδη και εµπορικό τρόπο, και να ανταποκρίνονται στην ποιµαντική προσπάθεια που κατά καιρούς κατέβαλλαν οι επίσκοποι και οι ιερείς τους. Ενδιαφέρονταν για την οικοδόµηση περικαλλών ναών, περισσότερο ίσως ως ένδειξη γοήτρου, προέβαιναν σε µια δηµοσιογραφική ρητορική περί ηθικής, ευπρέπειας και ευνοµίας, ενώ παράλληλα προσέτρεχαν ασµένως στις χοροεσπερίδες, στο θέατρο και στα καρναβάλια, γεµίζοντας τα καφενεία από το πρωί της Κυριακής 35. Σηµάδια αυτής της διάχυτης εκκοσµίκευσης θα φανούν και στη µέριµνα για τη µετά θάνατον ζωή, όπως αποτυπώνεται στις διαθήκες 36, καθώς επίσης και στην εµφανή υποχώρηση του θρησκευτικού εντύπου στο β µισό του 19 ου αιώνα, στη µειωµένη προσέλευση των κοριτσιών στον εκκλησιασµό ή στην παραµέληση του εκκλησιασµού από τους άνδρες 37. Παράλληλα, η εγχώρια αυτή θρησκευτικότητα, επιδεικνύοντας τον εκσυγχρονισµό της, έσπευδε να αποβάλλει όλες τις µηορθολογικές διαστάσεις της, καταγγέλλοντας τη «δεισιδαιµονία» 38, στην οποία περιλαµβάνονταν συνήθως οι µετάνοιες (πρβλ. τις «θεοτούµπισσες» του Ροΐδη), η νηστεία, η λατρεία των θαυµατουργών εικόνων, καθώς και η τέλεση αλλά και η διάδοση θαυµάτων. Η σύµπλευση Ορθοδόξων, Ρωµαιοκαθολικών και Προτεσταντών στη Σύρο κατά τη διάρκεια του 19 ου αιώνα ήταν οπωσδήποτε ετεροβαρής. Οι διαφοροποιήσεις µεταξύ τους πολλές. Το γεγονός ότι οι Προτεστάντες, παρά τις προσπάθειές τους, στερούνταν τυπικά αλλά και ουσιαστικά ποιµνίου, φαίνεται, κατ αρχήν, ότι τους έθετε στο περιθώριο του παγιωµένου ανταγωνισµού των άλλων δυο δογµάτων, αν και η δράση τους στο νησί λειτούργησε µάλλον ως αντηχείο στην αντίδραση των Ορθοδόξων προς τους Ρωµαιοκαθολικούς. Είναι γεγονός ότι ο προτεσταντικός εγγραµµατισµός της Ερµουπολίτικης κοινωνίας δεν κατέληξε στη δηµιουργία µιας προτεσταντικής κοινότητας από Έλληνες προσήλυτους, καθώς σχεδόν καµιά µεταστροφή στο Προτεσταντισµό δεν 35 Βλ. το σχόλιο της εφ. Ο Φερεκύδης (αρ. 5 Έτος Α, 24 Αυγούστου 1874) για τις ενέργειες του Αρχιεπισκόπου Κερκύρας να ανοίγονται τα καταστήµατα µετά το τέλος της κυριακάτικης λειτουργίας: «Εν Ερµουπόλει και οι σφόδρα ορθόδοξοι επιτρέπεται να ανοίγωσι τα καταστήµατά των από της 4 ης πρωϊνής ώρας, ή και από του µεσονυχτίου». Επίσης, βλ. το καυστικό σχόλιο της ίδιας εφηµερίδας (αρ. 33, 13 Μαρτίου 1875) για την «αγεληδόν» αποχώρηση του κόσµου από την εκκλησία, όταν ανέβαινε στον άµβωνα ο αρχιµ. Ναθαναήλ, εφόσον οι πιστοί ήταν άνθρωποι που ολόκληρη τη νύχτα χειροκροτούσαν (στο θέατρο) τον Περικλή Περικλέτο και δεν µπορούσαν να αντέξουν ένα «σεµνόν ιεροκήρυκα». Τέλος, βλ. τις περιγραφές του Α. Συγγρού για την κοσµική ζωή της ερµουπολίτικης ελίτ, καθώς και την ανάπλαση αυτής της ζωής που επιχειρεί ο Ε. Ροΐδης στην «Ψυχολογία συριανού συζύγου». Α. Συγγρός, Αποµνηµονεύµατα, τόµ. Α, εκδ. ηµιουργία, χ.χ., σ και Εµµανουήλ Ροΐδη, Άπαντα, Αθήνα 1978, τ. 5, σσ Λούκος, ό.π., σ , 243, 247, 252. Και στην περίπτωση αυτή, οι Ρωµαιοκαθολικοί διαθέτες εκφράζουν µια εντονότερη µέριµνα για τη σωτηρία της ψυχής τους από τους Ορθοδόξους, ίσως και εξαιτίας της διδασκαλίας τους περί του Καθαρτηρίου. 37 Ό.π., σ Βλ. λ.χ. τις καταγγελίες της εφ. Εωσφόρος εναντίον της εφ. Πανόπη για την υποστήριξη που η τελευταία προσέφερε στη στροφή της ερµουπολίτικης κοινωνίας προς την παραδοσιακή θρησκευτικότητα στη δεκαετία του Έτσι, σύµφωνα µε τον Εωσφόρο, η Πανόπη απέβλεπε «εις καλογεροδιδασκαλικήν τινά παντοκρατορίαν, µέλλουσαν να περισφίγξει εν τη εαυτής παλάµη την κοινωνίαν µας» και «υπέρ σχηµατισµού ιησουϊτικού τινός κέντρου, µέλλοντος να διέπη το παν εν Ερµουπόλει», ενώ «εθήλασε έλαιον αντί γάλα». Τέλος, η εφηµερίδα ανήγγειλε ότι «το θεοκρατικόν στάδιον» της Πανόπης είχε λήξει και το «εργοστάσιον θαυµάτων» των «πανοπιστών» είχε πλέον αποτύχει. Βλ. εφ. Εωσφόρος, αρ. 2, έτος Α, 23 Μαρτίου

10 επετεύχθη 39. Παρά τις ελάχιστες ταραχές που σηµειώθηκαν τις δύο πρώτες µετεπαναστατικές δεκαετίες εναντίον της προσηλυτιστικής απόπειρας των ιεραποστόλων, η αποκλειστικά εµπορευµατική στροφή των κατοίκων του νησιού, και ειδικά της άρχουσας τάξης του, κατέστησε τελικά εφικτή τη διύλιση και την αφοµοίωση του προτεσταντικού κηρύγµατος από την ερµουπολίτικη κοινωνία, χωρίς εµφανή επίδραση στη θρησκευτική της διαγωγή. Οι Ορθόδοξοι εκµεταλλεύτηκαν ασυνείδητα µόνο τον εκπαιδευτικό φλοιό του προτεσταντικού µηνύµατος, διατηρώντας το ορθόδοξο τυπικό, επενδυµένο πάντοτε µε την εθνική τήβεννο, χωρίς όµως να προσχωρήσουν σε µια πλήρη υιοθεσία του Προτεσταντισµού, η οποία θα τους έφερνε αντιµέτωπους µε το ισχυρό τότε δεσµό Ορθοδοξίας και Ελληνικότητας. Ο δεσµός αυτός λειτούργησε πράγµατι, από τη µια µεριά, ως, πιθανώς ασυνείδητο, ανάχωµα στους προτεσταντικούς προσηλυτισµούς, και από την άλλη, ως εργαλείο για την κατασκευή της ετερότητας των Ορθοδόξων απέναντι τους Ρωµαιοκαθολικούς. Έτσι, το «Φιλελληνικόν Παιδαγωγείον» αποτέλεσε το εχέγγυο ακριβώς µιας ανοιχτής κοινωνίας, η οποία, επιδιώκοντας ανυπόµονα τον εκσυγχρονισµό της, χρησιµοποίησε το προτεσταντικό εκείνο εγχείρηµα, µαζί µε την πάγια αντιλατινική απέχθεια των Προτεσταντών, ως διαφωτιστικά όπλα απέναντι στους Ρωµαιοκαθολικούς, εξασφαλίζοντας µε τον τρόπο αυτό µια εύθραυστη ισορροπία ανάµεσα στην παράδοση και στον εκσυγχρονισµό. Κατά συνέπεια, οι Ορθόδοξοι της Ερµούπολης έφθασαν στο σηµείο να µην θεωρούν τους Προτεστάντες, τους µόνους που ασκούσαν προσηλυτισµό στο νησί, ως εχθρική χριστιανική Οµολογία, αποστροφή την οποία εξακολουθούσαν να επιφυλάσσουν µόνο για τους Ρωµαιοκαθολικούς της Άνω πόλης 40. Αυτός λοιπόν ο πρωτότυπος διοµολογιακός συγχρωτισµός που έλαβε χώρα στο νησί κατά τη διάρκεια του 19 ου αιώνα διατήρησε αλλά και ανάπλασε την προεπαναστατική και επαναστατική αντιπαλότητα Ορθοδόξων και Ρωµαιοκαθολικών. Μέσα από την εµπορευµατική διύλιση των θρησκευτικών ταυτοτήτων, η οποία εξασφάλισε µια οιονεί συµµαχία Ορθοδόξων και Προτεσταντών απέναντι στους Ρωµαιοκαθολικούς, αναπτύχθηκαν δυναµικές που επέτρεψαν στους Ορθοδόξους, να συγκροτήσουν µια εκµοντερνισµένη ιδιοπροσωπία, µε ισχυρούς όµως θύλακες παραδοσιακότητας, µια ιδιοπροσωπία οδηγό στη συγκρότηση της θρησκευτικότητας ολόκληρης της ελληνικής κοινωνίας κατά τον 20ό αιώνα. 39 Η δεύτερη γυναίκα του Hildner, η δασκάλα του Φιλελληνικού Παιδαγωγείου Αγγελική Γεωργιάδου, µαρτυρείται από τον ίδιο το Γερµανό ιεραπόστολο ως η µοναδική προσήλυτη της Σύρου στον Προτεσταντισµό. Βλ. Σµυρναίου, Στα ίχνη της ουτοπίας, ό.π., σ Ό.π., σ

11 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Αβούρη Σ. Ν., Η Σύρος εις την νεοελληνικήν λογοτεχνίαν, Επετηρίς Εταιρείας Κυκλαδικών Μελετών, τόµ. Ε ( ), σ Αγριαντώνη Χρ., Οι απαρχές της εκβιοµηχάνισης στην Ελλάδα τον 19 ο αιώνα, έκδ. Ιστορικό Αρχείο, Εµπορική Τράπεζα της Ελλάδος, Αθήνα Αµπελά Τιµολέοντος., Ιστορία της νήσου Σύρου από των αρχαιοτάτων χρόνων µέχρι των καθ ηµάς, Εν Ερµουπόλει Ασηµάκης Ιωάννης, Η πορεία των σχέσεων Ελλάδος Αγίας Έδρας : Από τη γαλλική προστασία έως τη σύναψη διπλωµατικών σχέσεων, Αποστολικό Βικαριάτο Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη Burke Peter, Ιστορία και κοινωνική θεωρία, µετ. Φώτης Τερζάκης, εκδ. νήσος, Αθήνα, Ελλύλ Ζακ, Μεταµόρφωση του αστού, µετ. Βασίλης Τοµανάς, εκδ. Νησίδες, Θεσσαλονίκη Frazee Charles A., The Orthodox Church and Independent Greece , Cambridge, Cambridge University Press Frazee Charles, Catholics, στο: Richard Clogg (ed.), Minorities in Greece: aspects of a plural society, London: Hurst& Company, 2002, pp Καρδάση Βασίλη Α., Σύρος, σταυροδρόµι της Ανατολικής Μεσογείου ( ), Μ.Ι.Ε.Τ., Αθήνα Λούκος Χρήστος, Πεθαίνοντας στη Σύρο τον 19 ο αιώνα: Οι µαρτυρίες των διαθηκών, Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο Μανίκα Κωνσταντίνου Ι., Σχέσεις Ορθοδοξίας και Ρωµαιοκαθολικισµού στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της Επαναστάσεως ( ), εκδ. Σταµούλη, Αθήνα Παπαδόπουλου Θωµά, Καθολικοί και Ορθόδοξοι στις Κυκλάδες, Επετηρίς Εταιρείας Κυκλαδικών Μελετών, τόµ. ΙΕ (1995), Ανάτυπο, Αθήνα Ροΐδη Εµµανουήλ, Άπαντα, Αθήνα 1978, τ Ρούσσος Μελιδώνης Μάρκος Ν., Ιησουΐτες στον ελληνικό χώρο ( ), εκδ. Κ.Ε.Ο., Αθήνα Ρούσσος Μελιδώνης Μάρκος Ν., Syra Sacra. Θρησκευτική ιστορία της Σύρου, Κίνηση Καθολικών Επιστηµόνων και ιανοουµένων Ελλάδος, Αθήνα Σµυρναίου Αντώνη Λ., Στα ίχνη της ουτοπίας: Το Φιλελληνικόν Παιδαγωγείον Σύρου και η προτεσταντική οµογενοποίηση της οικουµένης κατά το 19 ο αιώνα, εκδ. Σύλλογος προς ιάδοσιν Ωφελίµων Βιβλίων, Αθήναι Σµυρναίου Αντώνη Λ., Μετέωρος Ζήλος: Προτεσταντική προπαιδεία και νεοελληνική εκπαίδευση κατά το 19 ο αιώνα, εκδ. Ψηφίδα, Αθήνα Smyrnaios Anthony L., Manuals of conversion: Protestant missionary schoolbooks in Greece during the 19 th century, The History of Education and Children s Literature, III, 1(2008), pp Συγγρός Α., Αποµνηµονεύµατα, τόµ. Α, εκδ. ηµιουργία, χ.χ. 20. Φραγγίδη Α., Ιστορία της νήσου Σύρου², Αθήνα Εφηµερίδες: Αίολος (1854), Ένωσις (1854), Ερµής (1880), Ερµούπολις (1865, 1872, 1873), Εωσφόρος (1874), Η Μέλισσα της Ερµουπόλεως (1879), Ο Άργος (1875) και Ο Φερεκύδης (1874, 1975). 11

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες.

Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες. Οι Προτεστάντες στην εποχή μας ΑΦΟΡΜΗΣΗ Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες. Θα μάθουμε τις βασικές αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1. Από τον Ελληνοτουρκικό Πόλεµο του 1897 στον Μακεδονικό Αγώνα (σελ )

Κεφάλαιο 1. Από τον Ελληνοτουρκικό Πόλεµο του 1897 στον Μακεδονικό Αγώνα (σελ ) Ιστορία ΣΤ τάξης 5 η Ενότητα «Η Ελλάδα στον 20 ο αιώνα» 1 Κεφάλαιο 1 Από τον Ελληνοτουρκικό Πόλεµο του 1897 στον Μακεδονικό Αγώνα (σελ. 178 181) Μετά την ήττα στον πόλεµο µε την Τουρκία, το 1897, το ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

Με ιδιαίτερη χαρά ο ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΣΥΡΙΑΝΩΝ παρουσιάζει το ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ

Με ιδιαίτερη χαρά ο ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΣΥΡΙΑΝΩΝ παρουσιάζει το ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ Ημερολόγιο 2017 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Με ιδιαίτερη χαρά ο ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΣΥΡΙΑΝΩΝ παρουσιάζει το ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ του, για το έτος 2017. Η φετινή έκδοση με τοπία, όλα επιλεγμένα από την ΠΡΩΤΟΠΟΡΟ ΕΡΜΟΥΠΟ- ΛΗ, δεν

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3. Οι Βαλκανικοί Πόλεµοι (σελ )

Κεφάλαιο 3. Οι Βαλκανικοί Πόλεµοι (σελ ) Ιστορία ΣΤ τάξης 5 η ενότητα «Η Ελλάδα στον 20 ο αιώνα» 1 Κεφάλαιο 3 Οι Βαλκανικοί Πόλεµοι (σελ. 186 189) Οι προσδοκίες, που καλλιέργησε στους υπόδουλους χριστιανικούς λαούς το κίνηµα των Νεοτούρκων το

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου «Παγκόσμια Ευρώπη: οι Διεθνείς Διαστάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης» Αθήνα 30 Ιανουαρίου 2007 1 Προσφωνήσεις. Αυτή την

Διαβάστε περισσότερα

Α ΕΞΑΜΗΝΟ. Επιλέγονται τρία (3) από τα παραπάνω προσφερόμενα μαθήματα. ΣΥΝΟΛΟ (επί των επιλεγομένων μαθημάτων) 30 Β ΕΞΑΜΗΝΟ

Α ΕΞΑΜΗΝΟ. Επιλέγονται τρία (3) από τα παραπάνω προσφερόμενα μαθήματα. ΣΥΝΟΛΟ (επί των επιλεγομένων μαθημάτων) 30 Β ΕΞΑΜΗΝΟ Το σύνολο των Πιστωτικών Μονάδων (), που απαιτούνται για την απόκτηση του Μ.Δ.Ε., ανέρχονται σε 120. Αναλυτικότερα το πρόγραμμα των μαθημάτων διαμορφώνεται ανά κατεύθυνση ως εξής: 1. ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΒΛΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

1ο Σχέδιο. δεδοµένων της Β και Γ στήλης, που αντιστοιχούν στα δεδοµένα της Α στήλης. A. Βασικοί όροι των συνθηκών Β. Συνθήκες Γ.

1ο Σχέδιο. δεδοµένων της Β και Γ στήλης, που αντιστοιχούν στα δεδοµένα της Α στήλης. A. Βασικοί όροι των συνθηκών Β. Συνθήκες Γ. . ΣΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ 1ο Σχέδιο Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 (επαναληπτικό) ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 3 ΘΕΜΑ 1ο Ι. Να συµπληρώσετε, στα κενά της Α στήλης,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Ιστορία Κεφ. 24 ΟΙ ΜΕΓΑΛΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΓΩΝΑ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Ιστορία Κεφ. 24 ΟΙ ΜΕΓΑΛΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΓΩΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Ιστορία Κεφ. 24 ΟΙ ΜΕΓΑΛΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΓΩΝΑ Αρχική αντιμετώπιση του Αγώνα Η πολιτική της Αυστρίας Η πολιτική της Ρωσίας Οι προσπάθειες του Καποδίστρια Αποτελέσματα

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Αυξάνονται και πληθύνονται οι χριστιανοί στην Κίνα. Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ο Χάο Τσαν έχει συνηθίσει να προσεύχεται μπροστά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 10 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 10 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 10 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 11 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 6 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 6 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 6 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 12 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 12 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 12 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 3 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 3 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 3 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

1 η Αιτία: 2 η Αιτία: 3 η Αιτία:

1 η Αιτία: 2 η Αιτία: 3 η Αιτία: Εικονομαχία Αιτίες Συνέπειες Ορισμός: η θρησκευτική και πολιτική διαμάχη για τη λατρεία των εικόνων. 1 η Αιτία: 1η Συνέπεια: Αντίπαλες πλευρές: εικονομάχοι > το επίσημο κράτος και τμήμα του πληθυσμού εικονόφιλοι

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΣΤΗΝ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΑΝΟΙΧΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ. Αγιά Τετράδα

ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΣΤΗΝ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΑΝΟΙΧΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ. Αγιά Τετράδα ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΣΤΗΝ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΑΝΟΙΧΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Αγιά Τετράδα Πρόλογος Ένα από τα θέματα που απασχολούν την σημερινή κοινωνία είναι εκείνο της πίστης και ο τρόπος με τον οποίο η θρησκεία επηρεάζει τις κοινωνικές

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη

Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Επανάληψη Κωνσταντίνος: από τη Ρώμη στη Νέα Ρώμη Ο Κωνσταντίνος Βυζάντιο 1. Αποφασίζει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Ανατολή κοντά στο αρχαίο Βυζάντιο: νέο διοικητικό κέντρο η Κωνσταντινούπολη 2. 313

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΑΙΤΙΑ

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΑΙΤΙΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ ΓΕΝΙΚΑ Η παγκοσμιοποίηση έχει διαταράξει την παραδοσιακή διεθνή κατάσταση. Σαρωτικές αλλαγές, οικονομικές και κοινωνικές συντελούνται ήδη, η ροή των γεγονότων έχει επιταχυνθεί και η πολυπλοκότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

Η εποχή του Διαφωτισμού

Η εποχή του Διαφωτισμού Ομαδική εργασία μαθητών Γ1 (12-01-2015) ΕΝΟΤΗΤΑ 1 Η εποχή του Διαφωτισμού ΟΜΑΔΑ 1 Κωνσταντίνος Σταύρος Χρήστος - Γιάννης Εξελίξεις στην Ευρώπη κατά τον 17 ο και 18 ο αιώνα Οικονομικές μεταβολές Αγροτική

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Δημοτικό Σχολείο Βροντάδου Χίου Οι Τρεις Ιεράρχες, η ζωή και το έργο τους. Χίος, 29 Ιανουαρίου 2016 Εκπαιδευτικός: Κωσταρή Αντωνία

3 ο Δημοτικό Σχολείο Βροντάδου Χίου Οι Τρεις Ιεράρχες, η ζωή και το έργο τους. Χίος, 29 Ιανουαρίου 2016 Εκπαιδευτικός: Κωσταρή Αντωνία 3 ο Δημοτικό Σχολείο Βροντάδου Χίου Οι Τρεις Ιεράρχες, η ζωή και το έργο τους Χίος, 29 Ιανουαρίου 2016 Εκπαιδευτικός: Κωσταρή Αντωνία Εισαγωγή Και οι τρεις γεννήθηκαν τον 4ο αιώνα μ.χ., στα Βυζαντινά Χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ "

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ "ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Κ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ" ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ 1911-1913" Κεφάλαιο 5 Ο χάρτης των Βαλκανίων

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ [επιστήμης κοινωνία]

ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ [επιστήμης κοινωνία] ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ [επιστήμης κοινωνία] ειδικές μορφωτικές εκδηλώσεις 2014 2015 www.eie.gr Νέες προσεγγίσεις στην Ιστορία του Νότου της Ρωσικής Aυτοκρατορίας, 1784-1914 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2016

ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2016 ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2016 ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ α) Απάντηση σελ. 93 σχολ. βιβλίου : «Το κόμμα των Αντιβενιζελικών.» β) Απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 7 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 7 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 7 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 4 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 4 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 4 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία

Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στη Νεοελληνική Ιστορία Ενότητα 1η: Εισαγωγή Ελευθερία Μαντά, Λέκτορας Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας Ιστορίας και Αρχαιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας ΘΕΜΑ: "Εκκλησιασμός και πρωινή προσευχή μαθητών" ΣΧΕΤ.: α) ΥΠΕΠΘ, Φ. 200.21/16/136240.26.11.1977 β) ΥΠΕΠΘ, Γ/6251/22-10-1979 γ) ΥΠΕΠΘ, Γ/2875/30-4-1981 δ) Π.Δ. 201/98 Με αφορμή ερωτήματα που τέθηκαν στο

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας είναι η συνέχεια στόχων και στρατηγικών επιλογών στη βάση των πολιτικών αντιλήψεων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 10 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 10 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 10 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΛΥΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ ΚΑΙ ΔΟΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ

Η ΠΟΛΥΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ ΚΑΙ ΔΟΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ Η ΠΟΛΥΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ ΚΑΙ ΔΟΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ Το Διαδίκτυο αποτελεί σήμερα εικόνα του πραγματικού κόσμου. Κάθε σκέψη, δράση και δραστηριότητα του ανθρώπου έχει μεταφερθεί και

Διαβάστε περισσότερα

«Από την έρευνα στη διδασκαλία» Παπαστράτειος Δημοτική Βιβλιοθήκη Αγρινίου Σάββατο 5 Νοεμβρίου 2016

«Από την έρευνα στη διδασκαλία» Παπαστράτειος Δημοτική Βιβλιοθήκη Αγρινίου Σάββατο 5 Νοεμβρίου 2016 Βιογραφικό σημείωμα Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965. Το 1986 αποφοίτησε από τη Μαράσλειο Παιδαγωγική Ακαδημία και το 1993 από το Ιστορικό-Αρχαιολογικό Τμήμα της Φιλοσοφικής Σχολής.

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6

Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Γιατί ο Ιησούς Χριστός ήταν και είναι «σημείον αντιλεγόμενον» Διδ. Εν. 6 Υπαπαντή του Κυρίου «θα είναι σημείο αντιλεγόμενο, για να φανερωθούν οι πραγματικές διαθέσεις πολλών» (Λουκ. 2, 34-35) Διχογνωμία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Σεπτέμβριος 2015 Α ΤΑΞΗ (Δίωρο πρώτο τετράμηνο) 1.(ΔΕ 2) Το νόημα και η εξέλιξη της χριστιανικής λατρείας. (ΔΕ 3) Ο Χριστός εγκαινιάζει την αληθινή λατρεία. (ΔΕ 4) Με τη λατρεία εκφράζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ "

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ "ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Κ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ" ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΚΑΙ ΕΝΩΣΗ 1911-1913" Κεφάλαιο 4 Ο πόλεμος των τριάντα

Διαβάστε περισσότερα

Ισότητα των Φύλων και Εκπαίδευση

Ισότητα των Φύλων και Εκπαίδευση Έκθεση UNICEF: ΠΡΟΟ ΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΙ ΙΑ - Νο2 Πηγή: http://www.unicef.gr/reports/pfc05a.php Ισότητα των Φύλων και Εκπαίδευση Ηµεροµηνία έκδοσης: 18 Απριλίου 2005 Η ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΤΩΝ ΚΟΡΙΤΣΙΩΝ ΕΠΕΚΤΕΙΝΕΤΑΙ ΣΕ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΔΡΥΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

Η ΙΔΡΥΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑ 3η ΕΛΠ 11 Διδάσκων Kυριακίδου Μαρία ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 15 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Η ΙΔΡΥΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΚΑΛΑΜΑΡΑ ΕΛΙΣΑΒΕΤ Α.Μ.67630 1 Περιεχόμενα ΕΡΓΑΣΙΑ 3η ΕΛΠ 11...1 Διδάσκων Kυριακίδου Μαρία...1 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987)

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Διάγραμμα Περιεχομένων ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Εισαγωγικά...23 Ι. Θρησκευτική Ελευθερία...25 Α. Γενικά...25 Β. Ελευθερία της θρησκευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

Η μετάκληση του Βενιζέλου στην Αθήνα και οι επιπτώσεις στο Κρητικό Ζήτημα

Η μετάκληση του Βενιζέλου στην Αθήνα και οι επιπτώσεις στο Κρητικό Ζήτημα Η μετάκληση του Βενιζέλου στην Αθήνα και οι επιπτώσεις στο Κρητικό Ζήτημα Λίγους μήνες μετά την ανάληψη της προεδρίας της Κρητικής Κυβέρνησης από τον Ελευθέριο Βενιζέλο, που έλεγχε τα ελληνικά πολιτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ : Εθνικόν και Καποδιαστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΑΡ. ΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ECTS ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Α/Α

ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ : Εθνικόν και Καποδιαστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΑΡ. ΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ ECTS ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ Α/Α ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ : Εθνικόν και Καποδιαστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2012-2013 _ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Α/Α ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΩΔΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥΡΚΙΑ. Αξιολογώντας το παρελθόν και το παρόν, προβλέποντας το μέλλον

ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥΡΚΙΑ. Αξιολογώντας το παρελθόν και το παρόν, προβλέποντας το μέλλον ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥΡΚΙΑ Αξιολογώντας το παρελθόν και το παρόν, προβλέποντας το μέλλον ΣΥΣΤΗΜΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΙ ΛΟΓΟΙ ΑΝΟΙΓΟΥΝ ΕΝΑ «ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΕΥΚΑΙΡΙΑΣ» ΓΙΑ ΑΛΛΑΓΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ «Το ευρωπαϊκό big-bang, η απόφαση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ

ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ ΜΥΘΟΣ, ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΊΑ,ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΘΕΏΝ Αρχαία Ελληνική θρησκεία ως "εθνική θρησκεία". Παράδοση +Συλλογική µνήµη. Ποικιλία παραδόσεων (ύθοι) + δυνατότητα πολλαπλής προσέγγισής τους Η ΦΩΩΝΗ ΤΩΩΝ ΠΟΙΗΤΩΩΝ Διάσωση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 1 Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 Αγαπητοί μου Αδελφοί, λίγες ημέρες μετά από τη λαμπρή πανήγυρη της Ανάστασης του Κυρίου, πλημμυρισμένοι από πνευματική χαρά εορτάζουμε σήμερα τον Μεγαλομάρτυρα Άγιο Γεώργιο,

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 142 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 4 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ευνοϊκές συγκυρίες για τον Ελληνισµό κατά τον 18 ο αιώνα Ο Νεοελληνικός ιαφωτισµός

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλή της Μιας Εκκλησίας είναι ο Χριστός (όλες οι τοπικές Εκκλησίες είναι Χριστοκέφαλες). Με τον όρο αυτοκέφαλο αποδίδεται, κατά τους ιερούς

Κεφαλή της Μιας Εκκλησίας είναι ο Χριστός (όλες οι τοπικές Εκκλησίες είναι Χριστοκέφαλες). Με τον όρο αυτοκέφαλο αποδίδεται, κατά τους ιερούς Η αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ελλάδας Ο ορισμός του αυτοκεφάλου Κεφαλή της Μιας Εκκλησίας είναι ο Χριστός (όλες οι τοπικές Εκκλησίες είναι Χριστοκέφαλες). Με τον όρο αυτοκέφαλο αποδίδεται, κατά τους ιερούς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 11 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Οι Άγιοι της Θεσσαλονίκης.

Οι Άγιοι της Θεσσαλονίκης. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Οι Άγιοι της. Ενότητα 1: Θεσσαλονίκη: Ιστορικά και Πολιτισµικά Χαρακτηριστικά Συµεών Πασχαλίδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Οι τρεις Ιεράρχες. 30 Ιανουαρίου

Οι τρεις Ιεράρχες. 30 Ιανουαρίου Οι τρεις Ιεράρχες 30 Ιανουαρίου Οι τρεις Ιεράρχες Ποίοι ήταν οι τρεις Ιεράρχες και γιατί τους τιμούμε; Με τον όρο Τρεις Ιεράρχες, αναφερόμαστε συνοπτικά στους τρεις επιφανείς Αγίους και θεολόγους, Βασίλειο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑ Α Α

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑ Α Α ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α 1 ΟΜΑ Α Α α. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν µε την ένδειξη Σωστό ή Λάθος. α) Το 1840 η χωρητικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας Ο Μέγας Αθανάσιος: αγωνιστής της ορθής πίστης Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πατριάρχης Αλεξανδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας των πρώτων χριστιανικών αιώνων (Μέγας Αθανάσιος,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ενότητα 8: Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΩΝ ΚΑΤΗΧΗΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 21 ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ... 37

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 21 ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ... 37 Περιεχόμενα 11 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 21 ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ... 37 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Σκοπός και αντικείμενο της εργασίας... 43 2. Ο Άρειος Πάγος...

Διαβάστε περισσότερα

Σ Υ Ν Ο Δ Ο Σ Τ Ω Ν Ε Φ Η Β Ω Ν

Σ Υ Ν Ο Δ Ο Σ Τ Ω Ν Ε Φ Η Β Ω Ν ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΗΣ ΝΕΟΤΗΤΟΣ Σ Υ Ν Ο Δ Ο Σ Τ Ω Ν Ε Φ Η Β Ω Ν ( οδηγίες για τους μαθητές) Φεβρουάριος 2012 1. Τι είναι η «Σύνοδος των Εφήβων»

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω διεθνών συµφωνιών: α. Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου (1878) β. Σύµφωνο Μολότοφ Ρίµπεντροπ (1939) γ. Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΥΚΛΑ ΩΝ Επιτροπή των Περιφερειών ιάσκεψη µε θέµα Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

2ο Γυμνάσιο Χαϊδαρίου. Μοναχισμός

2ο Γυμνάσιο Χαϊδαρίου. Μοναχισμός 2ο Γυμνάσιο Χαϊδαρίου Μοναχισμός Της Μαργαρίτας Βελέντζα Γ1 2011-2012 Με τον όρο μοναχισμός στον Χριστιανισμό εννοείται το θρησκευτικό κίνημα των λαϊκών -κυρίως- που με βάση το κήρυγμα του Ιησού και την

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT Β 1 ΓΕΛ. Θέμα: Μετανάστευση Καθηγήτρια: Στέλλα Τσιακμάκη

PROJECT Β 1 ΓΕΛ. Θέμα: Μετανάστευση Καθηγήτρια: Στέλλα Τσιακμάκη PROJECT Β 1 ΓΕΛ Θέμα: Μετανάστευση Καθηγήτρια: Στέλλα Τσιακμάκη ΟΡΙΣΜΟΣ Μετανάστευση ονομάζεται η γεωγραφική μετακίνηση ανθρώπων είτε μεμονωμένα είτε κατά ομάδες. Υπάρχουν δυο είδη μετανάστευσης : 1. Η

Διαβάστε περισσότερα

Ποιο άτομο θεωρείται παιδί;

Ποιο άτομο θεωρείται παιδί; Ποιο άτομο θεωρείται παιδί; Παιδιά θεωρούνται όλα τα αγόρια και τα κορίτσια από 0 έως 18 ετών. Ποια είναι τα δικαιώματα του παιδιού; Σύμφωνα με την Σύμβαση για τα Δικαιώματα των παιδιών Απαγόρευση διακρίσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ 1. ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 1925 Ιδρύεται το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. 1942 Αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912)

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι 1912-1913 Ιστορία Γ Γυμνασίου Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Χρονολόγιο 1897-1908 Μακεδόνικος Αγώνας 1912-1913 Βαλκανικοί πόλεμοι 1914-1918 Α' Παγκόσμιος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και καθολικών πριν τεθεί σε ισχύ ο Αστικός Κώδικας

Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και καθολικών πριν τεθεί σε ισχύ ο Αστικός Κώδικας Αθήνα, 12.05.2010 Α.Π.: 10100/08/2.3 Χειριστής: Λάμπρος Μπαλτσιώτης Τηλ.: 210-7289709 Φαξ: 210-7289643 Διεύθυνση Ιθαγένειας Τμήμα Α Υπουργείο Εσωτερικών Σταδίου 31 ΑΘΗΝΑ Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ. Της Μαρίας Αποστόλα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Της Μαρίας Αποστόλα Η Ελλάδα υπήρξε από τους πρώτους δέκτες του Χριστιανισμού και τα μνημεία της ελληνικής ορθοδοξίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής κληρονομιάς, αποτελώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΞΗΓΗΣΕΙΣ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ

ΕΠΕΞΗΓΗΣΕΙΣ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ ΕΠΟ 10-1 η Γραπτή Εργασία 2008-2009 Εξετάστε τις σχέσεις κοσμικής και εκκλησιαστικής εξουσίας στην Καθολική Δύση από τον 5ο έως και τον 13ο αιώνα. Ενισχύεται ή αποδυναμώνεται η εκκλησιαστική εξουσία σε

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Ποιο άτομο θεωρείται παιδί;

Ποιο άτομο θεωρείται παιδί; Ποιο άτομο θεωρείται παιδί; Παιδιά θεωρούνται όλα τα αγόρια και τα κορίτσια από 0 έως 18 ετών. Ποια είναι τα δικαιώματα του παιδιού; Σύμφωνα με την Σύμβαση για τα Δικαιώματα των παιδιών Απαγόρευση διακρίσεων

Διαβάστε περισσότερα

4. Η διάδοση του Χριστιανισμού στους Μοραβούς και τους Βουλγάρους

4. Η διάδοση του Χριστιανισμού στους Μοραβούς και τους Βουλγάρους I. ΠΑΓΙΩΣΗ ΤΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΚΑΙ ΤΗ Μ. ΑΣΙΑ 4. Η διάδοση του Χριστιανισμού στους Μοραβούς και τους Βουλγάρους (σελ. 39-40) Ο Μιχαήλ Γ ως αρματοδρόμος στα ανάκτορα του Αγίου Μάμαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στο ΠΕΣΥ 29 Οκτωβρίου 2015, με θέμα «Προσφυγικό Μεταναστευτικό»

Ομιλία στο ΠΕΣΥ 29 Οκτωβρίου 2015, με θέμα «Προσφυγικό Μεταναστευτικό» Ομιλία στο ΠΕΣΥ 29 Οκτωβρίου 2015, με θέμα «Προσφυγικό Μεταναστευτικό» Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, Τα γεγονότα που εκτυλίσσονται τούτες τις ημέρες μπροστά στα μάτια μας, με τη θάλασσα της Μεσογείου να

Διαβάστε περισσότερα

Β Ι Ο - Ε Ρ Γ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και διαμένει στη Θεσσαλονίκη. Είναι έγγαμος με ένα παιδί. ΣΠOYΔEΣ AKAΔHMAΪKOI TITΛOI

Β Ι Ο - Ε Ρ Γ Ο Γ Ρ Α Φ Ι Α. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και διαμένει στη Θεσσαλονίκη. Είναι έγγαμος με ένα παιδί. ΣΠOYΔEΣ AKAΔHMAΪKOI TITΛOI APIΣTOTEΛEIO ΠANEΠIΣTHMIO ΘEΣΣAΛONIKHΣ ΘEOΛOΓIKH ΣXOΛH TMHMA ΠOIMANTIKHΣ KAI KOINΩNIKHΣ ΘEOΛOΓIAΣ ΤΟΜΕΑΣ ΔΙΚΑΙΟ, ΟΡΓΑΝΩΣΗ, ΖΩΗ ΚΑΙ ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΩΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Γάμος Οικογένεια. Οικογενειακή Αγωγή I Καζέλα Αργυρώ

Κεφάλαιο 1: Γάμος Οικογένεια. Οικογενειακή Αγωγή I Καζέλα Αργυρώ Κεφάλαιο 1: Γάμος Οικογένεια Οικογενειακή Αγωγή I Καζέλα Αργυρώ Στόχοι Οι μαθητές να: αναφέρουν και επεξηγούν ανάγκες που ικανοποιούνται μέσα από το γάμο. δικαιολογούν τη σημασία που έχει ο γάμος ως κοινωνικός

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ»

«Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» «Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΜΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» Dr. Ηλίας Γαλανός Δημοτικός Σύμβουλος Φραγκφούρτης Πρόεδρος Συντονιστικής Επιτροπής Δικτύου Ελλήνων Αποδήμων Αιρετών Αυτοδιοίκησης της Ευρώπης Αξιότιμοι

Διαβάστε περισσότερα

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843)

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) μεγάλες εδαφικές απώλειες ενίσχυση ελληνικότητας νέοι θεσμοί πλαίσιο μέσα στο οποίον το Βυζάντιο

Διαβάστε περισσότερα

Καλούµαστε να είµαστε λαός της πίστης και της ελπίδας, και έχουµε τις ρίζες µας σε κάθε τόπο. Γνωρίζουµε τις καρδιές και τις επιθυµίες του λαού µας,

Καλούµαστε να είµαστε λαός της πίστης και της ελπίδας, και έχουµε τις ρίζες µας σε κάθε τόπο. Γνωρίζουµε τις καρδιές και τις επιθυµίες του λαού µας, Ανακοινωθέν Το Παγκόσµιο Συµβούλιο Εκκλησιών, η Ευαγγελική Λουθηρανική Εκκλησία της Βαυαρίας και η Ευαγγελική Εκκλησία στη Γερµανία (EKD) φιλοξένησαν από κοινού την Διάσκεψη Εκκλησιαστικών Ηγετών για την

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ- ΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ Χρήσιµες Οδηγίες για την τέλεση του Γάµου Α) ΜΕΤΑΞΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΟΡΘΟ ΟΞΩΝ Όταν και οι δύο Μελλόνυµφοι θέλουν να τελεστεί το Μυστήριον του Γάµου στο Ναό µας,για να εκδοθεί η Άδεια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις αντίστοιχες φράσεις α, β,

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Συνέλευση. Πέμπτη, 24 Ιουνίου Ομιλία του Προέδρου, κ. ΒΑΣΙΛΗ Θ. ΡΑΠΑΝΟΥ

Γενική Συνέλευση. Πέμπτη, 24 Ιουνίου Ομιλία του Προέδρου, κ. ΒΑΣΙΛΗ Θ. ΡΑΠΑΝΟΥ Γενική Συνέλευση Πέμπτη, 24 Ιουνίου 2010 Ομιλία του Προέδρου, κ. ΒΑΣΙΛΗ Θ. ΡΑΠΑΝΟΥ Κύριε Υπουργέ, Κυρίες και κύριοι, Η σημερινή ετήσια γενική συνέλευση της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών γίνεται σε μια περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Μετανάστευση. Ορισμός Είδη Ιστορική αναδρομή

Μετανάστευση. Ορισμός Είδη Ιστορική αναδρομή Μετανάστευση Ορισμός Είδη Ιστορική αναδρομή ΟΡΙΣΜΟΣ Μετανάστευση Μετακίνηση ανθρώπων μεμονωμένα ή κατά ομάδες Σε χώρους διαφορετικούς από την κατοικία τους Λόγοι οικονομικοί, κοινωνικοί, εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Η αλματώδης εξέλιξη της τεχνολογίας και η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας διαμορφώνουν νέα δεδομένα σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης

Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης Εισαγωγή στην Κ.Δ. και ιστορία εποχής της Καινής Διαθήκης Μάθημα 6 : Σωτήριος Σ. Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΙΙ (Λουκάς-Πράξεις) 2 Ευαγγέλιο = χαρμόσυνη αγγελία

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΦΩΤΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΡΟΥΠΗ ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΤΟΠΤΣΗ ΜΑΡΙΑ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΦΩΤΗΣ ΝΙΦΟΡΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Η ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΑ Είναι η τέχνη της απεικόνισης ιερών προσώπων ή θρησκευτικών σκηνών Είναι η ζωγραφική παράσταση θρησκευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ Γ Α Σ Ι Α Σ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Το Υπουργείο Τουρισμού εκπροσωπούμενο από την Υπουργό Τουρισμού,

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

Β Παγκόσµιος Πόλεµος Ο.Η.Ε.

Β Παγκόσµιος Πόλεµος Ο.Η.Ε. Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Α Παγκόσµιος Πόλεµος Κ.Τ.Ε. Β Παγκόσµιος Πόλεµος Ο.Η.Ε. Να συνθέσετε ένα κείµενο 150 περίπου λέξεων στο οποίο να αναφερθείτε στους αρχικούς στόχους και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ (Έκδοση: ) - Αριθµ. Σελ.: 13

ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ (Έκδοση: ) - Αριθµ. Σελ.: 13 ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 016-017 (Έκδοση: 07.10.16) - Αριθµ. Σελ.: 13 ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟΥ Κωδικός Μάθηµα Αίθουσα Ηµέρα Διδασκαλίας Διδακτικές Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Το τέλος της Επανάστασης και η ελληνική ανεξαρτησία (σελ )

Το τέλος της Επανάστασης και η ελληνική ανεξαρτησία (σελ ) Ιστορία ΣΤ τάξης Γ Ενότητα «Η Μεγάλη Επανάσταση (1821-1830)» 1 Κεφάλαιο 18 Το τέλος της Επανάστασης και η ελληνική ανεξαρτησία (σελ. 142 145) Μετά τη Ναυµαχία του Ναυαρίνου, οι διπλωµατικές ενέργειες για

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ. LOGO

Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ. LOGO Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ. LOGO Γιατί να επιλέξω το Τμήμα Θεολογίας; Τι σπουδές θα κάνω; Θα βρω μετά δουλειά; Προβληματική Προοπτικές Το Τμήμα Θεολογίας αποτελεί, μαζί με το Τμήμα Κοινωνικής και Ποιμαντικής

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ (Έκδοση: ) - Αριθµ. Σελ.: 12 ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ (Έκδοση: ) - Αριθµ. Σελ.: 12 ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 016-017 (Έκδοση: 8.09.16) - Αριθµ. Σελ.: 1 ΩΡΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟΥ Κωδικός Μάθηµα Αίθουσα Ηµέρα Ώρες Διδασκαλίας Διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα