È ÛÎ Ï ÛÂ ÔÌ Â ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È EÏ ÓË XÔÓÙÔÏ Ô. À, ÓÂ ÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "È ÛÎ Ï ÛÂ ÔÌ Â ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È EÏ ÓË XÔÓÙÔÏ Ô. À, ÓÂ ÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó"

Transcript

1 :32 Page 2 È ÛÎ Ï ÛÂ ÔÌ Â EÏ ÓË XÔÓÙÔÏ Ô ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È EXOFILA 6*** Ú ÍË Û Á ÚËÌ ÙÔ ÔÙÂ Ù È Î Ù 80% fi ÙÔ Úˆ Îfi ÔÈÓˆÓÈÎfi ÌÂ Ô Î È Î Ù 20% fi ıóèîô fiÚÔ. À, ÓÂ ÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó

2 ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΠΑΙ ΩΝ Κλειδιά και Αντικλείδια ιδακτική Μεθοδολογία ιδασκαλία σε οµάδες Ελένη Χοντολίδου ΥΠΕΠΘ Πανεπιστήµιο Αθηνών Αθήνα 2007

3 Μέτρο 1.1. ΕΠΕΑΕΚ II Εκπαίδευση Μουσουλµανοπαίδων Β έκδοση: 2007 Α έκδοση: 2004 Επιστηµονική υπεύθυνη της σειράς «Κλειδιά και Αντικλείδια» Αλεξάνδρα Ανδρούσου Η Ελένη Χοντολίδου είναι Επίκουρη Καθηγήτρια στον Τοµέα Παιδαγωγικής της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης.

4 . Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΣΕ ΟΜΑ ΕΣ Κλειδιά και Αντικλείδια Eίναι άραγε δυνατόν να δουλέψει κανείς αποτελεσµατικά σε ένα αποµονωµένο, ορεινό χωριό της Θράκης, όταν νιώθει αδυναµία επικοινωνίας λόγω γλώσσας; Πώς βρίσκει ένας εκπαιδευτικός ισορροπία ανάµεσα στους κανόνες του σχολικού θεσµού, στις απαιτήσεις των εξετάσεων, στα περιεχόµενα του αναλυτικού προγράµµατος και στις ανάγκες των παιδιών; Πώς διδάσκει κανείς ελληνικά, όταν πάνω από τα µισά παιδιά στην τάξη είναι αλλόγλωσσα; Yπάρχουν τρόποι να κινητοποιήσουµε τα παιδιά ώστε να ενδιαφερθούν για το σχολείο; Πώς αξιολογούµε εάν οι µαθητές έµαθαν ή όχι ιστορία; Aντέχεται η σιωπή των µαθητών από το δάσκαλο; Πώς διορθώνουµε τα λάθη των παιδιών; Πώς επικοινωνούµε σε µια σχολική τάξη; Yπάρχει χώρος για ευχαρίστηση στο σηµερινό σχολείο; Tα παραπάνω ερωτήµατα και πολλά άλλα απασχολούν τους εκπαιδευτικούς και συνδέονται άµεσα µε την καθη- µερινή διδακτική τους πράξη. Kάθε τάξη ορίζεται ως συνάντηση υποκειµένων µε διαφορετική το καθένα προσωπική ιστορία που καλούνται να δράσουν σε ένα ενιαίο πλαίσιο. Aυτή η συνάντηση δεν είναι εύκολη ούτε ανέ- 3

5 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ φελη και δεν υπακούει σε προδιαγεγραµµένους κανόνες. Aντιθέτως, είναι γεµάτη συγκρούσεις, δυσκολίες, συγκινήσεις, απογοητεύσεις, ικανοποιήσεις και δηµιουργεί συνεχώς νέα ερωτήµατα που αναζητούν απαντήσεις. Tα Kλειδιά και Aντικλείδια δεν πρόκειται να αποπειραθούν να δώσουν απαντήσεις, αλλά εργαλεία που θα επιτρέψουν στους αναγνώστες/χρήστες τους να συνθέσουν τις δικές τους λύσεις που αντιστοιχούν στη δική τους πραγµατικότητα. Αυτό βασίζεται στην αρχή ότι η σχολική πραγµατικότητα είναι πολύπλοκη, δυναµική, απρόβλεπτη και κυρίως µοναδική. Άρα, δεν υπάρχει µία µόνο λύση, µία συνταγή µαγική που λύνει τα προβλήµατα. Kάθε εκπαιδευτικό πλαίσιο έχει τις δικές του παραµέτρους που πρέπει πριν από όλα να εντοπιστούν για να αναζητηθούν στη συνέχεια οι κατάλληλες λύσεις. Tα Kλειδιά και Aντικλείδια είναι εργαλεία ανάγνωσης της σχολικής πραγµατικότητας. ηλαδή, κάθε κείµενο που έχετε στα χέρια σας αποτελεί µια προσπάθεια σύντοµης απάντησης σε ένα ερώτηµα (π.χ. πώς µαθαίνουν τα παιδιά;) από τη σκοπιά µιας επιστηµονικής προσέγγισης (π.χ. της γνωστικής ψυχολογίας). Mπορεί ωστόσο σε άλλο κείµενο να συναντήσετε απάντηση στο ίδιο ερώτηµα από διαφορετική επιστηµονική σκοπιά (π.χ. την 4

6 . Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΣΕ ΟΜΑ ΕΣ κοινωνιολογία). Tα κείµενα, γραµµένα από εκπαιδευτικούς και πανεπιστηµιακούς διάφορων ειδικοτήτων, ακολουθούν την ίδια δοµή: ξεκινούν από µια σκηνή σε ένα σχολικό πλαίσιο, αναλύουν τι συµβαίνει και ύστερα διατυπώνουν απαντήσεις στηριγµένες σε µία επιστήµη. ηλαδή, µε αφετηρία την εκπαιδευτική πράξη, περνούν µέσα από µια διαδικασία ανάλυσης και σύνθεσης από τη θεωρία, για να καταλήξουν στα χέρια σας σαν κλειδιά για τη δική σας διδακτική πρακτική. Tα κείµενα συνδέονται λειτουργικά µεταξύ τους γιατί καθένα αναδεικνύει και µια ξεχωριστή ψηφίδα από την πραγµατικότητα της εκπαιδευτικής πράξης. Mελετώντας και δουλεύοντας πάνω στον τρόπο µε τον οποίο τα κεί- µενα συνδέονται µεταξύ τους, φανταστήκαµε πολλά από τα κλειδιά που µπορούν να ξεκλειδώσουν πολλά από τα φαινόµενα που αναλύουµε. Ωστόσο, µόνο εσείς µπορείτε να κατασκευάσετε τα αντικλείδια που έχουν νόηµα τη συγκεκριµένη στιγµή για το δικό σας πλαίσιο, που κάνουν... κλικ και ανοίγουν µια «πόρτα» που οδηγεί σε δικές σας λύσεις. Aυτή η πολυπρισµατική, διεπιστηµονική προσέγγιση της καθηµερινής εκπαιδευτικής πράξης είναι προφανές ότι χρησιµοποιεί ως έναυσµα µια ευρεία ποικιλία αναφορών 5

7 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ σε σχολικές πραγµατικότητες: τάξεις στην πόλη, στο βουνό, µονοθέσια σχολεία, µειονοτικά σχολεία της Θράκης, σχολεία µε πολλούς αλλόγλωσσους µαθητές, σχολεία σηµερινά, στην Eλλάδα και αλλού, άλλοτε και τώρα. Eίναι κοινή πεποίθηση όλων όσοι συµµετέχουµε σε αυτή τη σειρά ότι συχνά βοηθάει να αναγνώσει κανείς τη δική του εκπαιδευτική πραγµατικότητα βλέποντας κάτι ανάλογο που συµβαίνει σε µια άλλη τάξη, σε ένα άλλο πλαίσιο, ώστε µέσα από την ανάλυση και την κατανόησή του να µεταφέρει την εµπειρία αυτής της γνώσης στη δική του πραγµατικότητα, στο δικό του πλαίσιο. H απόσταση από τα δικά µας πράγµατα τελικά βοηθάει να τα καταλάβουµε καλύτερα. Tρεις θεµατικές ενότητες, η ιδακτική Μεθοδολογία, το Κοινωνικοπολιτισµικό πλαίσιο της εκπαίδευσης και τα ζητήµατα Ταυτότητας και Ετερότητας, αποτελούν τον καµβά πάνω στον οποίο, µέσα από διαφορετικές επιστη- µονικές προσεγγίσεις, προσπαθούµε να απαντήσουµε στα ερωτήµατα της καθηµερινής εκπαιδευτικής πρακτικής. εν κρύβουµε τις δυσκολίες ούτε αποσιωπούµε τα όρια των προτάσεων που κάνουµε και δεν πιστεύουµε ότι η ευθύνη για τις λύσεις είναι µόνο στα χέρια των εκπαιδευτικών. Yποστηρίζουµε όµως ότι µπορούν οι εκπαιδευτικοί να πάρουν στα χέρια τους τα εργαλεία που 6

8 . Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΣΕ ΟΜΑ ΕΣ θα τους επιτρέψουν να καταλάβουν καλύτερα το πλαίσιο µέσα στο οποίο εργάζονται, να το βελτιώσουν και να αντλήσουν ικανοποίηση από τη δουλειά τους. Tα Kλειδιά και Aντικλείδια ευτύχησαν να συναντήσουν στη διαδροµή τους άξιους τεχνίτες που τόσο στην έντυπη όσο και στην ηλεκτρονική µορφή τα έκαναν ανθεκτικά, λειτουργικά και έτοιµα να ξεκλειδώσουν. Tους ευχαριστώ όλους και όλες θερµά. Aλεξάνδρα Aνδρούσου Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Νοέµβριος

9 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ Από τη σειρά «Κλειδιά και Αντικλείδια» κυκλοφορούν τα βιβλία: θεµατικό πεδίο ιδακτική Μεθοδολογία ιδάσκοντας ιστορία Αβδελά Ε. Κίνητρο στην εκπαίδευση Ανδρούσου Α. Ανάγνωση και ετερότητα Αποστολίδου Β. Εµψύχωση στην τάξη (Α και Β µέρος) ηµητρίου Α., Λαγοπούλου Β., Νικολάου Β. Κοινωνικό πλαίσιο και διδακτική πράξη Ζωγραφάκη Μ. Η επικοινωνιακή προσέγγιση του γλωσσικού µαθήµατος Ιορδανίδου Α., Σφυρόερα Μ. ηµιουργικές δραστηριότητες και διαδικασίες µάθησης Κουτσούρη Α. Για τη µέθοδο project Μάγος Κ. Μαθαίνοντας και διδάσκοντας µαθηµατικά Σακονίδης Χ. ιαθεµατική προσέγγιση της γνώσης Σφυρόερα Μ. ιαφοροποιηµένη παιδαγωγική Σφυρόερα Μ. Η επεξεργασία της εικόνας στη σχολική τάξη Σφυρόερα Μ. Το λάθος ως εργαλείο µάθησης και διδασκαλίας Σφυρόερα Μ. 8

10 . Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΣΕ ΟΜΑ ΕΣ Φυσικές Επιστήµες: διδασκαλία και εκπαίδευση Τσελφές Β. Μουσική στο σχολείο Τσιρίδης Π. ιδασκαλία και αξιολόγηση της επίδοσης των µαθητών Χοντολίδου Ε. ιδασκαλία σε οµάδες Χοντολίδου Ε. Η επανατροφοδότηση των µαθητών στα γραπτά τους κείµενα Χοντολίδου Ε. θεµατικό πεδίο Κοινωνικοπολιτισµικό πλαίσιο της εκπαίδευσης Κοινωνικές ανισότητες στο σχολείο Ασκούνη Ν. Οικογένεια και σχολείο ραγώνα Θ. Στερεότυπα και προκαταλήψεις ραγώνα Θ. Η µη λεκτική επικοινωνία στο σχολείο Κούρτη Ε. Πολιτισµός και σχολείο Πλεξουσάκη Ε. Η µειονοτική εκπαίδευση της Θράκης Τσιτσελίκης Κ. Γλώσσα του σπιτιού και γλώσσα του σχολείου Φραγκουδάκη Α. Η εθνική ταυτότητα, το έθνος και ο πατριωτισµός Φραγκουδάκη Α. Η ικανότητα του λόγου και η γλωσσική διδασκαλία Φραγκουδάκη Α. 9

11 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ θεµατικό πεδίο Ταυτότητες και Ετερότητες Ετερογένεια και σχολείο Ανδρούσου Α., Ασκούνη Ν. «Εµείς» και οι «άλλοι»: εµπειρίες εκπαιδευτικών ηµητρίου Α., Λαγοπούλου Β., Πετρίδης Τ. Ταυτότητα και εκπαίδευση ραγώνα Θ. Επικοινωνία και ταυτότητες σε µια πολύγλωσση οικογένεια Μανουσοπούλου Α. Γλωσσική ετερότητα στην Ελλάδα Μπαλτσιώτης Λ. Ταυτότητες και λογοτεχνία στο σχολείο Χοντολίδου Ε. ηµιουργώντας γέφυρες Ανδρούσου Α., Πανούτσος Α. Για περισσότερα «Κλειδιά και Αντικλείδια»: 10

12 . Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΣΕ ΟΜΑ ΕΣ ιδασκαλία σε οµάδες 1 Σκηνή 1η Η Μυρσίνη είναι φιλόλογος σε σχολείο της ορεινής Ξάνθης. Είναι πρωτοδιόριστη και η µόνη διδακτική εµπειρία που έχει είναι από φροντιστήριο. Είναι «ορεξάτη» και ικανή εκπαιδευτικός, ετοιµάζεται πολύ για το καθηµερινό της µάθηµα, παραδίδει πολύ καλά, κοπιάζει, αλλά έχει αποθαρρυνθεί πάρα πολύ από τη δουλειά της στο σχολείο, καθώς αντιµετωπίζει τα γνωστά προβλήµατα: διαφορετικό επίπεδο µεταξύ των µαθητών, έλλειψη συµµετοχής και ενδιαφέροντος εκ µέρους των µαθητών για το µάθηµα, κακές εργασίες από τους περισσότερους (όταν και αν παραδοθούν), χαµηλή ως επί το πλείστον ελληνοµάθεια, µικρά, ανόρεκτα και ανορθόγραφα κείµενα στο γλωσσικό µάθηµα, αδιαφορία για το µάθηµα της 1 Το κείµενο αυτό θα είχε γραφτεί διαφορετικά αν δεν είχα την εµπειρία συνδιδασκαλίας (στο πλαίσιο των επιµορφωτικών συναντήσεων για το µάθηµα της λογοτεχνίας στο Πρόγραµµα Εκπαίδευσης Μουσουλµανοπαίδων ) µε τον αγαπητό φίλο, συνάδελφο και συνεργάτη τα τελευταία δέκα χρόνια, Γρηγόρη Πασχαλίδη, Επίκουρο Καθηγητή στο Τµήµα ηµοσιογραφίας και Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας του ΑΠΘ. Και από τη θέση αυτή τον ευχαριστώ θερµά. 11

13 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ λογοτεχνίας που τόσο αγαπά η ίδια. Και όµως, η Μυρσίνη είναι «καλή καθηγήτρια», οι µαθητές και οι µαθήτριές της στο φροντιστήριο ήταν πολύ ευχαριστηµένοι µαζί της... Η Μυρσίνη παρακολουθεί τις επιµορφωτικές συναντήσεις του Προγράµµατος Εκπαίδευσης Μουσουλµανοπαίδων ανελλιπώς και εκεί ακούει για πρώτη φορά (στο πλαίσιο των επιµορφωτικών συναντήσεων της λογοτεχνίας) µια εισήγηση, η οποία ακολουθείται από βιωµατικό εργαστήριο, για την οµαδική διδασκαλία και τη διαφοροποίηση της σχολικής εργασίας. εν έχει τίποτε να χάσει και ακολουθεί τις προτάσεις των επιµορφωτών. Χωρίζει την τάξη της σε τρεις οµάδες, ανάλογα µε την ελληνοµάθεια των µαθητών της στο γλωσσικό µάθηµα και ανάλογα µε το ενδιαφέρον τους για τα µικρά λογοτεχνικά κείµενα στο µάθηµα της λογοτεχνίας, και επιχειρεί να αναθέσει διαφορετικές εργασίες σε κάθε οµάδα. Στο γλωσσικό µάθηµα ετοιµάζει διαφορετικά είδη κειµένων (περιγραφή, επιστολή, αφίσα) και στη λογοτεχνία ζητάει από τους µαθητές διαφορετικές δραστηριότητες για το κείµενο που έχει διαβάσει κάθε οµάδα. Τα αποτελέσµατα είναι πολύ καλά: την ώρα που ή ίδια κατευθύνει τη δουλειά µιας οµάδας, οι άλλες δύο έχουν χρόνο για διάβασµα και γράψιµο στο σχολείο. Καθώς οι εργασίες είναι διαφορετικές ανάλογα µε την ελληνοµά- 12

14 . Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΣΕ ΟΜΑ ΕΣ θεια της οµάδας, η απόδοση των µαθητών ανεβαίνει στο γλωσσικό µάθηµα, και στο µάθηµα της λογοτεχνίας αρχίζουν να εµφανίζονται εργασίες που µοιάζει να έχουν νόηµα. Βέβαια, οι ερωτήσεις που βάζει στους µαθητές της χαµηλότερης οµάδας είναι πολύ εύκολες, οι εργασίες των µαθητών δεν είναι υψηλού επιπέδου, αλλά πάντως κατατίθενται πραγµατικές εργασίες και το ενδιαφέρον των µαθητών της για το µάθηµα αυξάνεται. Η τάξη είναι πιο θορυβώδης από ό,τι ήταν πριν και µερικοί συνάδελφοι που κάνουν µάθηµα στις διπλανές τάξεις παραπονιούνται. Κάποιοι άλλοι που κάνουν µάθηµα στην ίδια τάξη ενοχλούνται από το γεγονός ότι πρέπει να αναδιατάξουν τα θρανία πριν αρχίσουν το δικό τους µάθηµα. Η Μυρσίνη όµως δεν αποθαρρύνεται και, όταν στο τέλος του τριµήνου οι βαθµοί των µαθητών της στη γλώσσα και στη λογοτεχνία έχουν ανεβεί αισθητά, ο σύλλογος το προσέχει και θέλει να µάθει «το πώς και το γιατί». Η Μυρσίνη τους εξηγεί ότι αυτό οφείλεται... στη φασαρία και στα διαφορετικά τοποθετηµένα θρανία. Ο διευθυντής του σχολείου ζητά από τη Μυρσίνη να κάνει µία µικρή ενηµερωτική εισήγηση για τη διδασκαλία σε οµάδες. Το επόµενο εξάµηνο και κάποιοι άλλοι συνάδελφοι της Μυρσίνης επιχειρούν διδασκαλία σε οµάδες. Τα παράπονα είναι λιγότερα, καθώς και άλλες τάξεις «θορυβούν» και δε χρειάζεται πάντοτε να αλλάζουν τα θρανία. 13

15 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ Σκηνή 2η Η Ελένη είναι παιδαγωγός και καλείται, µε την ιδιότητά της ως αξιολογήτριας, από οµάδα που έχει σχεδιάσει ένα πρωτότυπο πρόγραµµα δράσης για την περιβαλλοντική εκπαίδευση στη Λειβαδιά 2. Το πρόγραµµα γίνεται κατά 2 «Εισαγωγή των νέων των αποµακρυσµένων περιοχών στις µεθόδους των ηλεκτρονικών µέσων µαζικής επικοινωνίας», πρόγραµµα επιδοτούµενο από την ΕΟΚ (Β4 3062/91/10294) υπό τη διεύθυνση της καθηγήτριας κ. Μίκας Χαρίτου-Φατούρου (1992). Το πρόγραµµα απέβλεπε στην εξοικείωση των νέων µε τις έννοιες και τις τεχνικές των σύγχρονων µέσων µαζικής επικοινωνίας και της ηλεκτρονικής δηµοσιογραφίας, καθώς και µε έννοιες της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και της προστασίας του περιβάλλοντος, ούτως ώστε οι νέοι να ευαισθητοποιηθούν απέναντι σε κάθε δραστηριότητα που αποσκοπεί στη διατήρηση του φυσικού, ανθρωπογενούς και πολιτιστικού περιβάλλοντος. Ως παραδείγµατα επιλέχθηκαν η ηλεκτρονική δηµοσιογραφία και η ιδέα των εγγραφών για ένα βίντεο-µουσείο. Ειδικότερα, το πρόγραµµα επιχείρησε να ενθαρρύνει τα παιδιά εντός της χρονικής διάρκειας της µισής ώρας βιντεοκασέτας να εγγράψουν και να παρουσιάσουν κάτι που πίστευαν ότι θα έπρεπε να διατηρηθεί από το φυσικό, το ανθρωπογενές, το πολιτισµικό τους οικείο περιβάλλον. Η επιλογή των θεµάτων αποφασίστηκε από τα ίδια τα παιδιά, σε συνεργασία µε το συντονιστή της οµάδας. Η ιδέα του βίντεο-µουσείου πηγάζει από το σκοπό της ερευνητικής οµάδας να εγκαθιδρύσει µία νέα αντίληψη στην καταγραφή και παρουσίαση του περιβάλλοντος η οποία θα 14

16 . Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΣΕ ΟΜΑ ΕΣ τη διάρκεια των διακοπών του Πάσχα και συµµετέχουν εθελοντικά όσοι µαθητές του Γυµνασίου το επιθυµούν. Συµµετέχει ένα ποσοστό 90% του µαθητικού πληθυσµού µε συγκινητική αφοσίωση και ωριµότητα. Η Ελένη συµµετέχει στις οµάδες των εµψυχωτών που συγκροτούνται, προκειµένου οι µαθητές να επιλέξουν ελεύθερα το θέµα που θα αποτυπώσουν στο βίντεο. Στην οµάδα της υπάρχει ένα ζωντανό, απείθαρχο παιδί µε αθλητικό παρουσιαστικό, µε µαλλί βουτηγµένο στο ζελέ για να σχηµατίζει «καρφάκια». Ας τον ονοµάσουµε Παντελή. Είναι 13 χρονών, µιλάει συνεχώς, κάνει φασαρία, είναι σαφές ότι αναζητά την προσοχή της εµψυχώτριας. Κάποιος συντηρητικός από παιδαγωγική άποψη «καλοθελητής» ενηµερώνει την Ελένη: «Ο Παντελής είναι ο χειρότερος µαθητής του σχολείου, κρίµα που συµµετέχει στο πρόγραµµα, θα σας το χαλάσει, να τον προσέχεις...». Αυτό κάνει και η Ελένη αµέσως: προσέχει µπορούσε να εκφραστεί στο επίπεδο της συνειδητοποίησης και ενεργού συµµετοχής των ατόµων που µετέχουν σ αυτήν. Τις ευχαριστίες µου και από τη θέση αυτή θα ήθελα να εκφράσω στην οµότιµη πλέον καθηγήτρια του ΑΠΘ Μίκα Χαρίτου-Φατούρου για τη δυνατότητα που µου έδωσε να συµµετάσχω στο πρόγραµµα αυτό, στο Μένη Θεοδωρίδη, συντονιστή του προγράµµατος, στους συναδέλφους εµψυχωτές για τις δύσκολες και όµορφες στιγµές που περάσαµε µαζί και στον «Παντελή» που µου έµαθε σπουδαίο και ανθρώπινο µάθηµα. 15

17 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ τον Παντελή και όταν οι οµάδες χωρίζονται η δική της οµάδα µε τον προστατευόµενο άτακτο, κινητικό, πανέξυπνο και ευαίσθητο Παντελή αποφασίζει να καταγράψει στο βίντεο το Τρίχινο γεφύρι της πόλης. Η Ελένη ρωτά: «Σε πόση απόσταση από το σχολείο είναι το Τρίχινο γεφύρι;». Και παίρνει αντιφατικές απαντήσεις: «Μία ώρα, κυρία!», «Μισή ώρα, κυρία!», «Τρία τέταρτα, κυρία!». Τότε η Ελένη απευθύνεται αποφασιστικά στον Παντελή και του αναθέτει να βαδίσει µε αργό βήµα στο Τρίχινο γεφύρι και να αναφέρει πόση ώρα κράτησε το περπάτηµά του. Του δείχνει το ρυθµό βηµατισµού και ο Παντελής τρέχει «βολίδα». Επιστρέφει ανακοινώνοντας την ακριβή ώρα: «25 λεπτά, κυρία!». Τις υπόλοιπες 10 µέρες ο Παντελής είναι πανταχού παρών, έτοιµος να ακολουθήσει όποια οδηγία της Ελένης, να συµµετάσχει σε κάθε οµαδική δραστηριότητα που είναι σε θέση να διεκπεραιώσει. Κουβαλά υλικά, µαθαίνει τη χρήση της κάµερας, κάθεται στο µοντάζ µέχρι τις πολύ βραδινές ώρες. Στην αξιολόγηση της οµάδας του είναι πολύ αυστηρός και δίκαιος και αποδίδει τις ευθύνες µε ωριµότητα που ξαφνιάζει. Στο γραπτό ερωτηµατολόγιο αξιολόγησης είναι πολύ επικοινωνιακός, συγκινητικά ζεστός και ακριβοδίκαιος µε όλη την οµάδα. 16

18 . Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΣΕ ΟΜΑ ΕΣ Τι συνέβη στις περιπτώσεις αυτές; Περίπτωση πρώτη Η εκπαιδευτικός είναι έµπειρη και καλοπροαίρετη φιλόλογος, µε όρεξη για δουλειά, µόνο που έρχεται από ένα εκπαιδευτικό περιβάλλον (το φροντιστήριο) µε σχεδόν απολύτως οµοιογενή µαθητικό πληθυσµό, µε υψηλά κίνητρα µάθησης. Εκεί η µετωπική διδασκαλία αποδίδει, ενώ εδώ, στο περιβάλλον των δίγλωσσων και τρίγλωσσων παιδιών µε διαφορετικό επίπεδο ελληνοµάθειας και έλλειψη αναγνωστικής εµπειρίας, δεν αποδίδει. Οι µαθητές στο φροντιστήριο είναι λίγο έως πολύ συνειδητοποιηµένοι για τους εκπαιδευτικούς τους στόχους. Οι µαθητές εδώ είναι, κατά τεκµήριο, χωρίς βοήθεια από το σπίτι και χωρίς ξεκάθαρους εκπαιδευτικούς στόχους. Οι περισσότεροι µαθητές δεν καταλαβαίνουν καλά καλά την εκφώνηση των ασκήσεων στο γλωσσικό µάθηµα, και στη λογοτεχνία δεν µπορούν να παρακολουθήσουν τη στοιχειώδη πλοκή. Η µετωπική διδασκαλία βυθίζει όλη την τάξη σε «βαθιά χασµουρητά» και τη φιλόλογο σε απόγνωση. Μόλις δηµιουργούνται οι οµάδες επίδοσης στη γλώσσα και οι ασκήσεις γίνονται κατανοητές, το ενδιαφέρον και 17

19 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ η αυτοπεποίθηση των µαθητών αυξάνονται. Στη λογοτεχνία τα µικρότερα κείµενα που επιλέγονται από τους µαθητές γίνονται κατανοητά και, καθώς βοηθάει ο ένας τον άλλο, τα πράγµατα είναι ακόµη καλύτερα. Εξάλλου, και η καθηγήτρια βρίσκεται συνεχώς δίπλα στις οµάδες και εξηγεί αυτά που τους ζητά να κάνουν. Η αλλαγή της µεθόδου διδασκαλίας όντως δηµιουργεί προβλήµατα στους άλλους συναδέλφους, γιατί πραγµατικά, σε σύγκριση µε τη µετωπική διδασκαλία που κρατά την τάξη σε «άκρα του τάφου σιωπή...», στη διδασκαλία σε οµάδες η τάξη, από «νεκροταφείο κοιµισµένων µαθητών», γίνεται δηµιουργικό εργαστήριο ζωντανών εφήβων που συνοµιλούν µεταξύ τους, σηκώνονται από τα θρανία τους, συµβουλεύονται τα βιβλία αναφοράς της τάξης. Τα θρανία πρέπει να τοποθετούνται κάθε φορά που γίνεται το µάθηµα µε τη φιλόλογο αυτή σε τετράγωνη διάταξη, ώστε να µπορούν οι µαθητές πραγµατικά να συνεργάζονται και να συνοµιλούν. Την επόµενη ώρα πρέπει να αλλάξουν ξανά, ώστε να εξυπηρετούν τις ανάγκες της µετωπικής διδασκαλίας. Το µεγαλύτερο όµως πρόβληµα το οποίο η νεοφερµένη Μυρσίνη δη- µιουργεί στο σχολείο της είναι ότι επιχειρεί να αλλάξει πράγµατα σε έναν παγιωµένο θεσµό. Και οι αλλαγές προκαλούν µία φυσιολογική αντίσταση σ αυτές. Είναι το 18

20 . Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΣΕ ΟΜΑ ΕΣ γνωστό φαινόµενο που αναφέρεται στη βιβλιογραφία ως «αντίσταση του εκπαιδευτικού µηχανισµού στις µεταρρυθµίσεις». 3 Aυτός όµως που πραγµατικά ανθίσταται στις εκπαιδευτικές µεταρρυθµίσεις δεν είναι τόσο ο εκπαιδευτικός, όσο ο ίδιος ο θεσµός του σχολείου, µε τους οικονοµικούς, πολιτικούς και πολιτισµικούς του προσδιορισµούς και περιορισµούς. Eίναι τα πλαίσια και τα περιθώρια του σχολείου τα οποία πρέπει να διευρυνθούν, προκειµένου να πραγµατοποιηθούν κάποιες µεταρρυθµίσεις, εκτός και αν αναφερόµαστε σε διοικητικού τύπου αλλαγές, οι οποίες πραγµατοποιούνται αυτοµάτως. Στο παράδειγµά µας η Μυρσίνη έχει τα εξής εφόδια: είναι νέα στο θεσµό, εργατική και καλή εκπαιδευτικός, ανοικτή στις αλλαγές και έχει στα χέρια της καλά αποτελέσµατα. Με τον τρόπο αυτό οι συµµαχίες της µε τους άλλους συναδέλφους και το διευθυντή είναι λιγότερο επώδυνες από ό,τι σε άλλες περιπτώσεις. Η βελτίωση των επιδόσεων των µαθητών λειτούργησε ως καταλύτης 3 Βλ. Fullan M., The meaning of educational change, Teachers College Press, Columbia University, 1982 και Sarason S.B., The culture of the school and the problem of change, Allyn and Bacon, Boston,

21 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ τόσο για τους άλλους εκπαιδευτικούς όσο και για το διευθυντή, γεγονός που αποδεικνύει ακόµη µία φορά ότι οι πραγµατικές αλλαγές συµβαίνουν όταν οι άνθρωποι πειστούν για τα ευεργετικά αποτελέσµατά τους. Περίπτωση δεύτερη Ο Παντελής όπως όλα τα παιδιά της ηλικίας του είναι ζωντανός και απείθαρχος. Αργότερα, στη φάση της αξιολόγησης, η Ελένη παίρνει συνέντευξη από τον Παντελή και διαπιστώνει ότι ο πατέρας του είναι αλκοολικός και η µητέρα του εργάζεται πολλές ώρες για να καλύψει τις οικονοµικές ανάγκες της οικογένειας. Ο Παντελής αναζητά στο σχολείο την προσοχή που δεν έχει στο σπίτι και δεν τη βρίσκει γιατί χρησιµοποιεί λάθος κώδικα. Αν ήταν καλός µαθητής, θα είχε κάποιες ελπίδες τώρα, απλώς µε τη φασαρία, δεν έχει καµία. Είναι πολύ ζεστό και συναισθηµατικό παιδί και αναζητά την αναγνώριση και την υποστήριξη από τους ενηλίκους. Ανοίγεται εύκολα στους άλλους και µιλά για τα προβλή- µατά του µε µία επίγνωση που δε φαίνεται να διαθέτει καταρχήν στις επαφές του, έξω από τη συνέντευξη. Είναι πολύ πιο ώριµος από την ηλικία του. Με ποιον τρόπο, αν όχι µε διδασκαλία σε οµάδες, η οποία αναγνωρίζει τα ταλέντα και τις ικανότητες όλων των παιδιών, θα αναδεικνύονταν τα χαρίσµατα του Παντελή; Η 20

22 . Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΣΕ ΟΜΑ ΕΣ µετωπική, ακαδηµαϊκού τύπου, διδασκαλία µπορεί να έχει αποτελέσµατα σε παιδιά που παρακολουθούνται από τους γονείς τους συστηµατικά στο σπίτι, που έχουν ισχυρά εσωτερικά και εξωτερικά κίνητρα µάθησης. Με τα υπόλοιπα παιδιά τι γίνεται; Πώς θα καταστεί σ αυτά τα παιδιά ελκυστικό το σχολείο; Πώς θα τους δώσουµε κίνητρα για µάθηση, αν δεν ξεκινήσουµε υπογραµµίζοντας και χρησιµοποιώντας µε τον καλύτερο δυνατό τρόπο τις δεξιότητές τους, αρχίζοντας από τα απλά και πηγαίνοντας, µε σταδιακά βήµατα, στα απαιτητικότερα και πιο δύσκολα; Η εµψυχώτρια, στη συγκεκριµένη περίπτωση, χρησιµοποίησε την προθυµία του Παντελή για να τον εντάξει στις δραστηριότητες της οµάδας, µε πολύ καλά αποτελέσµατα. Θέµατα που απασχολούν τους εκπαιδευτικούς πριν προ[σ]χωρήσουν στη διδασκαλία σε οµάδες Οι µαθητές µου δεν έχουν συνηθίσει στην οµαδική εργασία από την Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση. Ίσως δεν αντιµετωπίσουν µε σοβαρότητα αυτό τον τρόπο εργασίας. 21

23 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ Οι καθηγητές των άλλων ειδικοτήτων ίσως δε συνηγορούν υπέρ του χωρισµού των µαθητών σε οµάδες. Πρέπει να υπάρξει συλλογική απόφαση-συµφωνία µε τις άλλες ειδικότητες και υποστήριξη από το διευθυντή του σχολείου. εν ευνοεί η αίθουσα διδασκαλίας που έχω. Είναι πολύ µικρή, τα θρανία δεν είναι καλά ώστε να µετακινηθούν και να φτιάξουµε τους χώρους των οµάδων. Αισθάνοµαι ανασφαλής γιατί δεν έχω δουλέψει ποτέ µε αυτό τον τρόπο. Πώς θα ελέγχω την ατοµική συµµετοχή και επίδοση των µαθητών µέσα στην οµάδα; Πώς θα χωρίσω τους µαθητές µου σε οµάδες; Με ποια κριτήρια (αριθµός, φύλο, επίδοση, χαρακτήρας, διαφορετική προέλευση [από άλλα χωριά]...); Ή θα αφήσω τους ίδιους να συστήσουν τις οµάδες µόνοι τους; Ποιοι είναι οι κίνδυνοι και οι δυσκολίες για κάθε περίπτωση; Πώς θα πείσω τους µαθητές µου να δουλέψουν οµαδικά; Πώς θα αποκτήσουν οµαδικότητα και συνεργατικό χαρακτήρα; Απαιτείται χρόνος, κάποιο διάστηµα πειραµατισµού; Στην περίπτωση που ως γλώσσα επικοινωνίας και συνεννόησης µέσα στην οµάδα επικρατήσει η µητρική των µαθητών µου (στην περίπτωση των σχο- 22

24 . Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΣΕ ΟΜΑ ΕΣ λείων στα οποία δουλεύουν οι εκπαιδευτικοί του Προγράµµατος Εκπαίδευσης Μουσουλµανοπαίδων η τουρκική), πώς θα το αντιµετωπίσω; Πώς θα αντιµετωπίσω τα παιδιά που είναι συνεσταλ- µένα και εσωστρεφή ή αυτά που είναι κοινωνικά, υπερισχύουν και επιβάλλονται στα άλλα; Πόσο χρόνο θα δουλεύουν οι οµάδες µόνες τους; Θα απευθύνοµαι στην τάξη ως σύνολο ή η τάξη θα έχει χάσει αυτή τη συνολική εικόνα για τον εαυτό της; Θα ανακύψουν ίσως ζητήµατα ανταγωνιστικότητας µεταξύ των οµάδων; Τι κάνουµε µε τα διαφορετικά µαθησιακά επίπεδα καθώς και µε το θέµα αγόρια-κορίτσια; Στα σχολεία της Θράκης αυτό δεν είναι ήσσονος σηµασίας; Πώς επεµβαίνω στο χωρισµό των οµάδων; Ποιος είναι ο ρόλος µου; Πώς διαπραγµατεύεται η οµάδα τις δυσκολίες της; Πώς αξιολογείται µια οµαδική δουλειά, σε σχέση µε τον κάθε µαθητή κ.λπ.; «Σπάµε» τις παρέες και τις φιλίες που υπάρχουν στην τάξη ή τις αξιοποιούµε; Πώς διαχειριζόµαστε τη δυσλειτουργία µιας οµάδας; Π.χ. οµάδες όπου όλα τα κάνει ένας, ο οποίος «καπελώνει» τους άλλους, ή οµάδες όπου δεν αναλαµβάνει κανείς πρωτοβουλία. 23

25 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ Πόσο παρεµβατικός είναι ο εκπαιδευτικός; Ποιος είναι ο ρόλος του; Τι ακριβώς σηµαίνει «εµψυχώνω» µια οµάδα; Αγωνιώ µήπως χάσω τον έλεγχο της τάξης. Πώς ελέγχω τις οµάδες; Πώς καταφέρνω να γίνεται δουλειά και να µη γίνεται υπερβολική φασαρία; Πώς ελέγχω το έργο που παράγεται; Η διδασκαλία σε οµάδες Οι έννοιες οµαδοποίηση και διαφοροποίηση της διδασκαλίας είναι συνώνυµες και σηµαίνουν το χωρισµό της τάξης σε οµάδες, οποιουδήποτε µεγέθους, ακολουθώντας ένα ή περισσότερα κριτήρια διαφοροποίησης, µε στόχο την επίτευξη ορισµένων στόχων µάθησης. Ο όρος εµφανίστηκε για πρώτη φορά στην παιδαγωγική στα τέλη του 19ου αιώνα. Μπορούµε να ισχυριστούµε πως µία µορφή οµαδικής διδασκαλίας ήταν η αλληλοδιδακτική µέθοδος, η οποία εφαρµόστηκε σε σχολεία της Γερµανίας, της Αγγλίας, της Γαλλίας και της Ελλάδας, µε τους πρωτόσχολους 4. Στη διάρκεια του 18ου έως και 4 Μεγαλύτεροι σε ηλικία µαθητές αναλαµβάνουν να διδάξουν µικρότερους σε ηλικία συµµαθητές τους, µε την καθοδήγηση του ενός και µοναδικού δασκάλου στην τάξη. 24

26 . Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΣΕ ΟΜΑ ΕΣ τον 20ό αιώνα η διδασκαλία σε οµάδες εφαρµόστηκε στην Αµερική µε κύριο εκπρόσωπο τον Τζον Ντιούι και το περίφηµο βραχύβιο σχολείο του, στη Σοβιετική Ένωση µε το Mακαρένκο, στη Γαλλία µε τον Κουζινέ και στη Γερµανία µε τον Πέτερσεν. Στην Ελλάδα οι δηµοτικιστές υποστηρίζουν (Μιχάλης Παπαµαύρος, Μυρσίνη Κλεάνθους-Παπαδηµητρίου) και εφαρµόζουν, όπου µπορούν και όποτε τους δίνεται η ευκαιρία, τη διδασκαλία σε οµάδες: ο Αλέξανδρος ελµούζος στο σχολείο του Βόλου και στο Μαράσλειο, ο Μίλτος Κουντουράς στο περίφηµο διδασκαλείο της Θεσσαλονίκης. Η διδασκαλία σε οµάδες είναι µία διδακτική µέθοδος που έχει πολλά κοινά χαρακτηριστικά µε τη µέθοδο σχεδίου εργασίας (project), µε την έννοια ότι η µέθοδος σχεδίου εργασίας βάζει τα παιδιά να δουλέψουν σε οµάδες. Στις µέρες µας η διδασκαλία σε οµάδες είναι πολύ δηµοφιλής, καθώς οι σχολικές τάξεις είναι συνήθως ανοµοιογενείς (µετανάστες, πρόσφυγες, παλιννοστούντες...) και η µετωπική διδασκαλία είναι εντελώς αναποτελεσµατική από παιδαγωγική άποψη. Ο χωρισµός σε οµάδες είναι ένα πολύ σηµαντικό βήµα που έχει να κάνει ο δάσκαλος της τάξης. Τα κύρια κριτήρια για την οµαδοποίηση των µαθητών κατά περί- 25

27 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ πτωση είναι: νοηµοσύνη, σχολική επίδοση, ηλικία, φύλο, ενδιαφέροντα. Ανεξάρτητα από τα κριτήρια αυτά οι οµάδες µπορεί να είναι οµοιογενείς ή ανοµοιογενείς, σταθερές ή µεταβλητές, ελεύθερες ή καθορισµένες. Βασικό ρόλο στο πώς θα χωριστούν οι οµάδες παίζει η εµπειρία του εκπαιδευτικού και η παιδαγωγική του στόχευση, καθώς και το είδος του µαθήµατος. Λ.χ. σε ένα µάθηµα µαθηµατικών, στο οποίο θέλει ο εκπαιδευτικός να κινητοποιηθούν όλοι οι µαθητές, αλλά ταυτοχρόνως να λύσουν τις ασκήσεις τους, ο χωρισµός σε οµάδες µε κριτήριο τη σχολική επίδοση µοιάζει φυσικός, αρκεί να µη σταθεροποιηθεί. Στο µάθηµα της λογοτεχνίας, όµως, οι οµάδες είναι συνήθως καλό να σχηµατίζονται µε κριτήριο το ενδιαφέρον των µαθητών για τα προτεινόµενα για διδασκαλία κείµενα. Από την άλλη, στο µάθηµα της λογοτεχνίας πάλι, µπορεί να αναθέσουµε σε µικτές οµάδες αγοριών-κοριτσιών ή σε αµιγείς οµάδες αγοριών και κοριτσιών να επεξεργαστούν κείµενα που έχουν «έµφυλο» προβληµατισµό και θεµατική, προκειµένου να δούµε τον τρόπο πρόσληψης των κειµένων από παιδιά των δύο φύλων. Σταθερός γνώµονας για το χωρισµό σε οµάδες είναι να µην παγιωθούν κατά τη διάρκεια όλης της σχολικής χρονιάς, ούτως ώστε να δοθεί η ευκαιρία σε όλα τα παι- 26

28 . Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΣΕ ΟΜΑ ΕΣ διά να συνεργαστούν µεταξύ τους και να µη δηµιουργηθούν «κλίκες», ούτε να ενισχυθούν περισσότερο από όσο πρέπει οι ήδη υπάρχουσες φιλίες. Οι οµάδες δεν πρέπει να υποκαταστήσουν σε καµία περίπτωση την ολοµέλεια της τάξης. Γι αυτό πάντοτε, στο τέλος της οµαδικής εργασίας, κύριο µέληµά µας είναι η αναφορά όλων µας στο σύνολο της τάξης. Μόνο τότε µπορούµε να πούµε πως έχει ολοκληρωθεί µε επιτυχία η διδασκαλία σε οµάδες. Το θέµα του φύλου των µαθητών σε κοινότητες όπως οι τάξεις στα σχολεία της ορεινής κυρίως Θράκης (λόγω της µουσουλµανικής θρησκείας) ο δάσκαλος το αντιµετωπίζει µε παιδαγωγικό τακτ και σεβασµό. εν προτρέχει να θεωρήσει τη δηµιουργία µικτών οµάδων απαγορευτική, αλλά δεν την επιβάλλει όταν το αντιληφθεί. Ενθαρρύνει λεκτικά και µη λεκτικά τη συνεργασία µεταξύ των δύο φύλων, αλλά δεν την επιβάλλει. Συζητά για τις έµφυλες ταυτότητες µε σεβασµό στη διαφορετικότητα των µαθητών και µαθητριών του, λαµβάνοντας υπ όψιν τις θρησκευτικές και πολιτισµικές διαφορές. Οι οµάδες δεν µπορεί να είναι πολυπληθείς, αλλά δε νοείται και οµάδα των δύο ατόµων. Κάθε εκπαιδευτικός κρίνει κατά περίπτωση το µέγεθος που πρέπει να έχει η 27

29 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ οµάδα εργασίας. Αν η εργασία η οποία έχει ανατεθεί απαιτεί συγκεκριµένα ταλέντα, δεξιότητες και ικανότητες, ο εκπαιδευτικός φροντίζει ώστε να υπάρχουν σε κάθε οµάδα µαθητές µε αυτές τις ικανότητες και τα ταλέντα. Αν, από την άλλη πλευρά, η εργασία που έχει ανατεθεί είναι µικρής διάρκειας, µία µεγάλη οµάδα δε θα είναι λειτουργική. Στις περιπτώσεις των σχολείων στα οποία τα παιδιά είναι από διαφορετικά χωριά, ένα κριτήριο θα ήταν η σύνθεση των οµάδων µε γνώµονα είτε την ευκολία συνάντησης των µαθητών και εκτός σχολείου, οπόταν συγκροτούµε οµάδες µαθητών από το ίδιο χωριό, είτε την καταγραφή διαφορετικών ηθών και εθίµων (λ.χ. σε πρόγραµµα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης) από διάφορα χωριά, οπόταν επιδιώκουµε ανάµειξη µαθητών από διαφορετικά χωριά. Στην περίπτωση που οι µαθητές µας αρχίσουν να µιλάνε µεταξύ τους τουρκικά και εµείς δεν καταλαβαίνουµε τη γλώσσα, τους εξηγούµε ευγενικά αλλά σταθερά πως δεν είναι σωστό να δουλεύουµε σε οµάδες και να αφήνουµε απέξω κάποιους. εν αντιδρούµε σπασµωδικά όµως. Τα τουρκικά δεν είναι απαγορευµένη γλώσσα στο σχολείο, απλώς στο σχολείο ενισχύουµε την ελληνοµάθεια. Χρησιµοποιούµε όµως τα τουρκικά όπου και όπως πιστεύ- 28

30 . Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΣΕ ΟΜΑ ΕΣ ουµε ότι µπορούµε να βοηθήσουµε την πορεία του µαθήµατος. 5 Aς θυµηθούµε ότι και εµείς, όταν µαθαίνουµε µία ξένη γλώσσα, θέλουµε πού και πού να µιλάµε στη γλώσσα µας και να ανατρέχουµε σε ελληνικά λεξικά. Βασικός κανόνας είναι ότι η λογική χωρισµού σε οµάδες πρέπει να είναι ξεκάθαρη στο µυαλό των εκπαιδευτικών (να γνωρίζουν οι εκπαιδευτικοί πολύ καλά τι επιδιώκουν µε το χωρισµό σε οµάδες, όχι απλώς και µόνο να πραγ- µατοποιούν µία κενή περιεχοµένου καινοτοµία), σπανίως να αφήνεται στην τύχη και να υπηρετεί παιδαγωγικά και όχι άλλα κριτήρια (λ.χ. φυλετικά, εθνικά, εθνοτικά...). Είναι ανεπίτρεπτο να διαχωρίζω φυλετικά ή εθνικά τους µαθητές µου, εκτός και αν για πολύ σύντοµο χρονικό διάστηµα αυτό υπηρετεί τον παιδαγωγικό στόχο που έχω θέσει, όπως ισχύει και για τον παράγοντα φύλο. Η εργασία σε οµάδες µπορεί να γίνεται είτε αναθέτοντας το ίδιο καθήκον σε όλες τις οµάδες της τάξης είτε αναθέτοντας διαφορετικό έργο σε κάθε οµάδα. Γνώµονας είναι πάντως η συνεργασία και η αλληλοβοήθεια µεταξύ 5 Εξάλλου, το Πρόγραµµα Εκπαίδευσης Μουσουλµανοπαίδων θα εκδώσει δίγλωσσα λεξικά (ελληνικά και τουρκικά) και τρίγλωσσα λεξικά ορολογίας (ελληνικά, τουρκικά και αγγλικά). 29

31 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ των µαθητών, η πρόοδός τους και η καλύτερη διεκπεραίωση του µαθήµατος. Φιλοσοφικές και ιδεολογικές προκείµενες 6 Η εργασία στην τάξη µε οµάδες συνεπάγεται και µία βασική µεθοδολογική προκείµενη, που είναι η µεταφορά του βάρους από τη διδασκαλία στη µάθηση και στην ανακάλυψη, τόσο για τους µαθητές όσο και για τους δασκάλους τους. Η διδασκαλία σε οµάδες είναι πολύ πρόσφορη, καθώς προϋποθέτει την ανάληψη πρωτοβουλίας εκ µέρους των µαθητών, την ανακαλυπτική µάθηση (discovery learning), τη συνέχεια της σχολικής εργασίας σε περισσότερες από µία σχολικές ώρες, την τελική της παρουσίαση στη στενότερη (τάξη ή και σχολείο) ή και την ευρύτερη κοινότητα (γειτονιά, πόλη ), την αλλαγή του ρόλου του δασκάλου από κύριο καθοδηγητή σε συντονιστή και εµψυχωτή της σχολικής ερ- 6 Για το κεφάλαιο αυτό βλ. Χοντολίδου Ε., «Παιδαγωγικές αρχές του προγράµµατος», στο Οµάδα Έρευνας για τη ιδασκαλία της Λογοτεχνίας, ιαβάζοντας λογοτεχνία στο σχολείο: µια νέα πρόταση διδασκαλίας, Β. Αποστολίδου, Β. Καπλάνη & Ε. Χοντολίδου (επιµ.), Τυπωθήτω Γιώργος αρδανός, Αθήνα, 2000, σ

32 . Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΣΕ ΟΜΑ ΕΣ γασίας. Με τη µέθοδο διδασκαλίας σε οµάδες και τη µέθοδο σχεδίου εργασίας πριµοδοτείται η παραγωγή πρωτότυπου υλικού, η έρευνα στο «πεδίο» ή τις βιβλιοθήκες, το άνοιγµα του σχολείου στην κοινότητα εντός της οποίας αυτό λειτουργεί. Επίσης, πράγµα που θεωρούµε ουσιώδες, η διδασκαλία σε οµάδες και η µέθοδος project αναδεικνύουν τα ταλέντα και τις ικανότητες όλων των µαθητών: τόσο των «ακαδηµαϊκά ικανών» όσο και των «αδύνατων» 7 µαθητών, αναδεικνύουν αυτούς που γράφουν και µιλούν ορθά, αλλά και αυτούς που εκφράζονται αµήχανα ή και ποιητικά, αυτούς που είναι οργανωµένοι αλλά και τους αφηρηµένους ονειροπόλους, τους χειρωνακτικά ικανούς αλλά και τους λιγότερο ικανούς, τους κοινωνικούς αλλά και τους στοχαστικούς µαθητές, τους έξυπνους αλλά και τους λιγότερο έξυπνους, τους επιδέξιους αλλά και τους αδέξιους. Προκειµένου µία τάξη να είναι σε θέση να διεκπεραιώσει ένα µάθηµα οµαδικής διδασκαλίας σωστά, θα χρειαστεί τα ταλέντα και τις ικανότητες όλων των µαθητών της. Η διδασκαλία σε οµάδες λειτουργεί ως µικρογραφία της κοινωνίας και βασίζεται σε δύο πολύ 7 Οι όροι χρησιµοποιούνται συµβατικά µε την προεπιστηµονική και καθηµερινή τους σηµασία. Η φύση του κειµένου δεν επιτρέπει την ενδελεχή ανάπτυξη των απόψεών µας. 31

33 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ σηµαντικές αρχές: αυτήν της κοινωνικής συσχέτισης και αλληλεπίδρασης και αυτήν της διεπιστηµονικότητας. εν είναι τυχαίο πως τόσο η διδασκαλία σε οµάδες όσο και η µέθοδος σχεδίου εργασίας αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του σχολείου εργασίας και χρησιµοποιήθηκαν ευρύτατα στο εξωτερικό αλλά και την Ελλάδα από τους εκπαιδευτικούς που διδάσκουν περιβαλλοντική εκπαίδευση. Στην Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση, η εφαρµογή της µεθόδου project είναι πιο εύκολη, καθώς υπάρχει µόνο ένας δάσκαλος που διδάσκει όλα τα αντικείµενα και είναι σε θέση να ελέγχει απόλυτα το χρόνο του και την κατανοµή της εργασίας των µαθητών του. Στη βαθµίδα αυτή η διεπιστηµονικότητα (ή, πιο ορθά, η διακλαδικότητα) είναι πολύ εµφανής. Λ.χ. στην ενότητα «Η ζωή των άλλων λαών» στο µάθηµα της λογοτεχνίας, τα θρησκευτικά, η γεωγραφία, η ιστορία και η γλώσσα είναι παραπάνω από χρήσιµα µαθήµατα. Στη λογοτεχνική ενότητα για τον «ξένο» πάλι, οι γονείς και οι συγγενείς θα βοηθήσουν τα παιδιά στη συλλογή πληροφοριών σχετικά µε την καταγωγή τους, οι βιβλιοθήκες θα δώσουν τα κεί- µενα και οι δισκοθήκες των βιβλιοθηκών, των γονιών, των φίλων θα προµηθεύσουν την τάξη µε τραγούδια για τον ξένο, τους µετανάστες κ.λπ. Τότε το µάθηµα της 32

34 . Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΣΕ ΟΜΑ ΕΣ µουσικής θα λειτουργήσει βοηθητικά για την καλύτερη πρόσληψη του υλικού µας. Στην ιστορία θα δούµε τις µετακινήσεις των λαών και θα ανιχνεύσουµε τα αίτια και τους λόγους µετανάστευσης. Θα δούµε φωτογραφίες από λευκώµατα, θα ακούσουµε δηµοτικά τραγούδια, θα δραµατοποιήσουµε τα κείµενα που επιλέξαµε. Στο τέλος της χρονιάς θα εκθέσουµε το υλικό µας και, ενδεχοµένως, θα κάνουµε µία θεατρική παράσταση (full ή semistaged) µε βάση την εργασία µας όλη τη χρονιά. Στη βαθµίδα αυτή τα όρια µεταξύ των διάφορων µαθη- µάτων είναι πολύ ρευστά, γι αυτό και η διδασκαλία σε οµάδες και η µέθοδος project είναι κυρίαρχες και εφαρ- µόζονται µε πιστότητα. Όσο προχωρούµε όµως στις επόµενες βαθµίδες της εκπαίδευσης, αρχίζει η εξειδίκευση των εκπαιδευτικών και η διακλαδικότητα υποχωρεί. εν είναι αναγκαίο όµως να µη συνεργάζονται οι εκπαιδευτικοί της βαθµίδας του Γυµνασίου. Το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο σήµερα επιδιώκει να συµβάλει στην υποστήριξη και καλλιέργεια της διακλαδικότητας και σ αυτήν τη βαθµίδα. Εξάλλου, έχουµε πολλά παραδείγ- µατα τέτοιων συνεργασιών, κυρίως µέσω των προγραµ- µάτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. 33

35 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ Φάσεις στη διδασκαλία µε οµάδες εργασίας Οι φάσεις της διδασκαλίας σε οµάδες είναι οι εξής: γίνεται προετοιµασία της διδασκαλίας στην ολοµέλεια της τάξης (προβληµατισµός για το θέµα που επιλέξαµε, διατύπωση του θέµατος, διάλογος για τον τρόπο επεξεργασίας του). Ακολουθεί η εργασία στις οµάδες, µε την οργάνωση της εργασίας και την ανάληψη διάφορων ρόλων από τους µαθητές. Ακολουθεί συστηµατοποίηση των αποτελεσµάτων µε όλη την τάξη, µε παρουσίαση της εργασίας κάθε οµάδας, συζήτηση, συσχέτιση και επεξεργασία των εργασιών, ανακεφαλαίωση, σύνοψη των συ- µπερασµάτων. Τέλος, ακολουθεί η αξιολόγηση της εργασίας είτε από τους ίδιους τους µαθητές είτε από τους συµµαθητές τους. 8 Στην οµαδική εργασία ο εκπαιδευτικός έχει λιγότερο σαφή εικόνα για κάθε µαθητή ξεχωριστά. Αυτό όµως δε δηµιουργεί πρόβληµα, αφενός γιατί αυτός ο τρόπος διδασκαλίας δεν είναι ο µοναδικός που χρησιµοποιείται και αφετέρου γιατί το σχολείο πρέπει να κοινωνικοποιεί τους µαθητές ενθαρρύνοντάς τους να 8 Βλ. Κανάκης Ι., Η οργάνωση της διδασκαλίας-µάθησης µε οµάδες εργασίας: θεωρητική θεµελίωση και πρακτική εφαρ- µογή, Αθήνα, 1987, σ

36 . Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΣΕ ΟΜΑ ΕΣ συµµετέχουν σε οµαδικές εργασίες και να αναπτύσσουν συνεργατικές δεξιότητες. Κατ αναλογία και ο ρόλος του δασκάλου στις διάφορες φάσεις των εργασιών είναι διαφορετικός. Στη φάση της προετοιµασίας προγραµµατίζει και οργανώνει, µόνος του ή σε συνεργασία µε τους µαθητές του, τις δραστηριότητες κάθε οµάδας. Στη δεύτερη φάση (εργασία στις οµάδες) της διδασκαλίας, όταν οι οµάδες αρχίσουν να εργάζονται, ο ρόλος του δασκάλου είναι καθοδηγητικός, συµβουλευτικός και βοηθητικός. Εδώ ο εκπαιδευτικός κινείται σε µία πολύ λεπτή ισορροπία: δεν πρέπει να χάσει τον έλεγχο της τάξης, δεν πρέπει στο όνοµα της συνεργασίας να γίνεται υπερβολική φασαρία, αλλά ούτε και να είναι ο εκπαιδευτικός υπερβολικά καθοδηγητικός (από φόβο µήπως χάνεται χρόνος, µήπως γίνεται φασαρία...). Κατά τη διάρκεια της συστηµατοποίησης των αποτελεσµάτων στην ολοµέλεια της τάξης αναλαµβάνει το ρόλο του συντονιστή της συζήτησης. Υπενθυµίζει τους κανόνες της συζήτησης σε όσους τους παραβαίνουν και ενθαρρύνει τους µαθητές να εκφράσουν τη γνώµη τους. Κάθε γνώµη γίνεται αποδεκτή ή απορρίπτεται ύστερα από συζήτηση. Με τον τρόπο αυτό αποφεύγεται η επίδειξη των ικανοτήτων των «καλών» µαθητών και µόνο αυτών. 35

37 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ Στην τελευταία φάση, της αξιολόγησης της εργασίας, ο ρόλος του δασκάλου διαφοροποιείται ανάλογα µε τη φύση της εργασίας. Σε κάθε περίπτωση πάντως υποβοηθά τους µαθητές να αξιολογήσουν τις εργασίες τους και να αντιληφθούν αν πέτυχαν το σκοπό τους. 9 Προϋποθέσεις για την επιτυχία της διδασκαλίας σε οµάδες Για να είναι µία διδασκαλία σε οµάδες επιτυχηµένη πρέπει να εξασφαλιστούν οι παρακάτω προϋποθέσεις: ένας κατάλληλος χώρος (αίθουσα µε µετακινούµενα θρανία σε σχήµα κύκλου ώστε να επικοινωνούν οι µαθητές), κατάλληλος χρόνος για την εργασία των µαθητών (τα γνωστά 45λεπτα µαθήµατα δεν είναι ό,τι καλύτερο, γι αυτό πολλές φορές τα συνεχόµενα δίωρα είναι µία πρόσφορη λύση), η συναίνεση και η κατανόηση του διευθυντή του σχολείου και των άλλων συναδέλφων, η κατανόηση της σηµασίας της διδασκαλίας σε οµάδες από την πλευρά των µαθητών αλλά και των γονιών τους. (Η εργασία σε οµάδες είναι χρονοβόρα καταρχήν και τα αποτελέσµατά της φαίνονται πολύ αργότερα. Γι αυτό πρέπει 9 Ό.π., σ

38 . Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΣΕ ΟΜΑ ΕΣ τόσο οι µαθητές όσο και οι γονείς τους να είναι πεπεισµένοι για την καινοτοµία αυτή. Αλλιώς, πριν καλά καλά αρχίσουν να φαίνονται τα αποτελέσµατα της µεθόδου, θα αρχίσουν οι διαµαρτυρίες για το «χαµένο χρόνο» 10 στις συζητήσεις και στις χρονοβόρες µεν, αλλά από παιδαγωγική άποψη πολύ σηµαντικές, διαδικασίες.) Η διδακτέα ύλη, από την άλλη, πρέπει να προσφέρεται για διδασκαλία σε οµάδες, καθώς η µέθοδος αυτή (όπως και όλες οι διδακτικές µέθοδοι) δεν αποτελεί πανάκεια για όλα τα προβλήµατα που έχουµε στην τάξη. εν µπορεί, λ.χ., να υποκαταστήσει εντελώς τη διδασκαλία ενοτήτων ή τη µετωπική διδασκαλία. Χρειάζεται µεγάλη προετοιµασία από την πλευρά του εκπαιδευτικού, µεγαλύτερη από την απλή παράδοση µε µετωπική διδασκαλία µιας ενότητας. Για να είναι επιτυχηµένη µία διδασκαλία σε οµάδες πρέπει να γνωρίζονται καλά µεταξύ τους οι µαθητές και αυτό, αν βρισκόµαστε στην αρχή της χρονιάς, δεν είναι 10 Το ζήτηµα του «χαµένου χρόνου» στα ελληνικά σχολεία και ειδικότερα στα σχολεία της Θράκης είναι µία µεταβλητή πολύ ενδιαφέρουσα, που αξίζει να µελετηθεί συστηµατικά. «Χαµένος» είναι ο χρόνος για τις συζητήσεις, αλλά όχι ο χρόνος των διπλών και τριπλών εορτών και εκδηλώσεων... 37

39 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ πάντοτε βέβαιο. Ο εκπαιδευτικός, λοιπόν, µπορεί να δη- µιουργήσει οµαδικό κλίµα µε παιχνίδια γνωριµίας κ.λπ. Επίσης, θα πρέπει να έχει ασκήσει τους µαθητές του στο διάλογο και στην επίλυση διαπροσωπικών συγκρούσεων, αλλιώς κινδυνεύει η διδασκαλία να καταλήξει σε παταγώδη αποτυχία. Ακόµη, από την αρχή ο εκπαιδευτικός πρέπει να καταστήσει σαφή τη στόχευση της οµαδικής εργασίας. Πρέπει να παρακολουθεί συστηµατικά την πορεία εργασιών των οµάδων, να κατανείµει σωστά τους ρόλους στους µαθητές (λ.χ. δεν µπορεί πάντοτε ο ίδιος µαθητής να είναι γραµµατέας ούτε συντονιστής...). Ανακεφαλαιώνοντας, θα λέγαµε ότι η διδασκαλία σε οµάδες είναι πολύ πρόσφορη παιδοκεντρική µέθοδος διδασκαλίας, καλλιεργεί τη συνεργασία, την οµαδικότητα και την άµιλλα, κοινωνικοποιεί τους µαθητές, κάνοντας ακόµη και τους αδύναµους να συµµετέχουν δίνοντάς τους κίνητρα, προωθεί την ενεργητική µάθηση, ενθαρρύνει την ανάδειξη ενδιαφερόντων, συντελεί στην αναβάθµιση της αυτοεικόνας και της αυτοπεποίθησης των µαθητών, δίνει τη δυνατότητα στους µαθητές να εκφράζουν ελεύθερα τη γνώµη τους στην υποοµάδα και δίνει την ευκαιρία στον εκπαιδευτικό να αυτενεργεί. Ειδικότερα, ενδυναµώνει το ενδιαφέρον των µαθητών για το συγκεκριµένο διδακτικό αντικείµενο, αυξάνει τη διά- 38

40 . Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΣΕ ΟΜΑ ΕΣ θεση και την ικανότητα των υποοµάδων να παρουσιάζουν τις προσωπικές απόψεις και τα συµπεράσµατά τους, οι µαθητές µαθαίνουν ο ένας από τον άλλο, αναπτύσσουν κριτική σκέψη, βελτιώνουν τον προφορικό τους λόγο. Ακόµη, προσφέρει ευκαιρίες διατοµικής επικοινωνίας, προάγει τη συνεργατική ικανότητα, ασκεί τη δηµοκρατική συµπεριφορά, εξασφαλίζει θετικές εµπειρίες από την κοινωνική ζωή, αυξάνει το σεβασµό των µαθητών για όλους τους συµµαθητές τους, συµβάλλει στην αποδοχή των µειονοτικών µαθητών. Οι δυσκολίες στην εφαρµογή της, οι οποίες αναφέρθηκαν προηγου- µένως, αντισταθµίζονται από τα θετικά της αποτελέσµατα που είναι πολύ σηµαντικά και, πολλές φορές, εντυπωσιακά, αρκεί ο εκπαιδευτικός να είναι καλά προετοιµασµένος και να µη θεωρεί τη διδασκαλία σε οµάδες εύκολη συνταγή για την επίλυση όλων του των προβλη- µάτων. 39

41 . ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ Βιβλιογραφία Frey K., Η µέθοδος «project», µτφρ. Κλ. Μάλλιου, Κυριακίδης, Θεσσαλονίκη, 1986 Fullan M., The meaning of educational change, Teachers College Press, Columbia University, 1982 Hopf D., ιαφοροποίηση της σχολικής εργασίας, µτφρ. Β. εληγιάννη-κουϊµτζή, Κυριακίδης, Θεσσαλονίκη, 1982 Meyer E., Οµαδική διδασκαλία: θεµελίωση και παραδείγµατα, µτφρ. Λ. Κουτσούκης, Κυριακίδης, Θεσσαλονίκη, 1987 Sarason S.B., The culture of the school and the problem of change, Allyn and Bacon, Boston, 1982 Xρυσαφίδης Κ., Βιωµατική επικοινωνιακή διδασκαλία, η εισαγωγή της µεθόδου project στο σχολείο, Αθήνα, 1994 Κανάκης Ι., Η οργάνωση της διδασκαλίας-µάθησης µε οµάδες εργασίας: θεωρητική θεµελίωση και πρακτική εφαρµογή, Αθήνα, 1987 Ματσαγγούρας Η., Οµαδοκεντρική διδασκαλία και µάθηση, Αθήνα, 1987 Ματσαγγούρας Η., Οµαδοσυνεργαστική διδασκαλία, Αθήνα, 1998 Χαραλαµπόπουλος Β.Ι., Οργάνωση της διδασκαλίας και της µάθησης γενικά, Gutenberg, Αθήνα, Χοντολίδου Ε., «Παιδαγωγικές αρχές του προγράµµατος», στο Οµάδα Έρευνας για τη ιδασκαλία της Λογοτεχνίας, ιαβάζοντας λογοτεχνία στο σχολείο: µια νέα πρόταση διδασκαλίας, Β. Αποστολίδου, Β. Καπλάνη & Ε. Χοντολίδου (επιµ.), Τυπωθήτω Γιώργος αρδανός, Αθήνα,

42

43 Επιµέλεια κειµένου: Μαρία Ζωγραφάκη Τυπογραφική επιµέλεια: Παναγιώτα ιδάχου Σελιδοποίηση: Ειρήνη Μίχα Εξώφυλλο: άφνη Κονταργύρη, Ειρήνη Μίχα Eκτύπωση και βιβλιοδεσία: On Demand A.E.

44

45

ιδασκαλία σε οµάδες ιδακτική Μεθοδολογία Ελένη Χοντολίδου Κλειδιά και Αντικλείδια ΥΠΕΠΘ Πανεπιστήµιο Αθηνών Αθήνα 2004

ιδασκαλία σε οµάδες ιδακτική Μεθοδολογία Ελένη Χοντολίδου Κλειδιά και Αντικλείδια ΥΠΕΠΘ Πανεπιστήµιο Αθηνών Αθήνα 2004 ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΠΑΙ ΩΝ 2002-2004 Κλειδιά και Αντικλείδια ΕΜ ιδακτική Μεθοδολογία ιδασκαλία σε οµάδες Ελένη Χοντολίδου ΥΠΕΠΘ Πανεπιστήµιο Αθηνών Αθήνα 2004 Μέτρο 1.1. ΕΠΕΑΕΚ II Εκπαίδευση Μουσουλµανοπαίδων

Διαβάστε περισσότερα

Το μάθημα της λογοτεχνίας στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση

Το μάθημα της λογοτεχνίας στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Το μάθημα της λογοτεχνίας στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση Ενότητα 6: Μέθοδος project - Πολιτισμός και σχολείο - Διδασκαλία σε ομάδες Ελένη

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE)

ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE) ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE) Βασιλοπούλου Ευαγγελία, Γιαννακόπουλος ηµήτρης, Εκπαιδευτικοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. ΜΟΙΡΑΖΟΜΑΣΤΕ ΙΔΕΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. ΜΟΙΡΑΖΟΜΑΣΤΕ ΙΔΕΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 1 η ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ (ΑΛΛΗΛΟ-)ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. ΜΟΙΡΑΖΟΜΑΣΤΕ ΙΔΕΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2012-2013. Διοργάνωση: Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Β. Καλοκύρη Παρασκευή 14 - Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία

Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία Συμμετοχή στο Πρόγραμμα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΜΕΣΩ ΕΡΕΥΝΑΣ-ΔΡΑΣΗΣ Σχολική χρονιά: 2015-2016 ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η εισήγηση Η τεχνική του καταιγισμού ιδεών (Brainstorming). Η μελέτη περίπτωσης. Παίξιμο ρόλων-τα παιχνίδια προσομοίωσης, ρόλων,

Η εισήγηση Η τεχνική του καταιγισμού ιδεών (Brainstorming). Η μελέτη περίπτωσης. Παίξιμο ρόλων-τα παιχνίδια προσομοίωσης, ρόλων, Η εισήγηση Η τεχνική του καταιγισμού ιδεών (Brainstorming). Η μελέτη περίπτωσης. Παίξιμο ρόλων-τα παιχνίδια προσομοίωσης, ρόλων, αντιπαράθεσης απόψεων. Εννοιολογική χαρτογράφηση -Ο χάρτης εννοιών (concept

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Ορισμός αυθεντικής μάθησης Αυθεντική μάθηση είναι η μάθηση που έχει

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. O ρόλος του εκπαιδευτικού στο µαθητοκεντρικό σχολείο. Βοηθητικός ρόλος

Θέµατα της παρουσίασης. O ρόλος του εκπαιδευτικού στο µαθητοκεντρικό σχολείο. Βοηθητικός ρόλος ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Θέµατα της παρουσίασης O ρόλος του εκπαιδευτικού στο µαθητοκεντρικό σχολείο Σακελλαρίου Κίµων Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 1: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας l Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Δρ Κωνσταντίνα Κηροποιού Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Καβάλας ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Ομαδοσυνεργατική μάθηση. Γιατί; Στη σύγχρονη εποχή, κοινωνικοί παράγοντες, όπως

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Παρουσίαση ομαδοσυνεργατικής διδασκαλίας της ΔΕ 10: Ο λαός της Διαθήκης γεννιέται, καθώς πορεύεται στην έρημο

Ε. Παρουσίαση ομαδοσυνεργατικής διδασκαλίας της ΔΕ 10: Ο λαός της Διαθήκης γεννιέται, καθώς πορεύεται στην έρημο Ε. Παρουσίαση ομαδοσυνεργατικής διδασκαλίας της ΔΕ 10: Ο λαός της Διαθήκης γεννιέται, καθώς πορεύεται στην έρημο 1 η διδακτική ώρα 1 Φάση αφόρμησης / εξέταση της προηγούμενης ΔΕ Τρεις μήνες πέρασαν μετά

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

Οµαδικές Εργασίες Σπουδαστών και ιδακτικές Πρακτικές Βελτίωσης. Σοφία Ασωνίτου Τµήµα ιοίκησης Επιχειρήσεων ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ

Οµαδικές Εργασίες Σπουδαστών και ιδακτικές Πρακτικές Βελτίωσης. Σοφία Ασωνίτου Τµήµα ιοίκησης Επιχειρήσεων ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ Οµαδικές Εργασίες Σπουδαστών και ιδακτικές Πρακτικές Βελτίωσης Τµήµα ιοίκησης Επιχειρήσεων ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ 20/2/2013 1 Περιγραφή της έρευνας Ερευνητικό υπόβαθρο Επιτυχηµένη Οµάδα Τι σηµαίνει; Ερευνητική στρατηγική

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική Υ.Α Γ2/6646/20-11-97 Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική ΥΠΕΠΘ-Γ2/6646120.Ι 1.97 Ενηµέρωση για το πρόγραµµα επιµόρφωσης Καθηγητών στο Σχολικό Επαγγελµατικό Προσανατολισµό και

Διαβάστε περισσότερα

Μαθητές και πολιτισµική ετερότητα: Εµπειρίες, αντιλήψεις και στάσεις των µαθητών απέναντι στο διαφορετικό 2. Ιωάννινα 2004

Μαθητές και πολιτισµική ετερότητα: Εµπειρίες, αντιλήψεις και στάσεις των µαθητών απέναντι στο διαφορετικό 2. Ιωάννινα 2004 Αθανάσιος E. Γκότοβος 1 Μαθητές και πολιτισµική ετερότητα: Εµπειρίες, αντιλήψεις και στάσεις των µαθητών απέναντι στο διαφορετικό 2 Ιωάννινα 2004 1 Για τις επιστηµονικές θέσεις και απόψεις που διατυπώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Project: Η Αναζήτηση της Αλήθειας από Φιλοσόφους, Τραγικούς Ποιητές, ιδασκάλους άλλων Θρησκειών

Project: Η Αναζήτηση της Αλήθειας από Φιλοσόφους, Τραγικούς Ποιητές, ιδασκάλους άλλων Θρησκειών ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΠΠΣ ΚΑΙ ΤΑ ΑΠΣ (12-14 ΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2005) Project: Η Αναζήτηση της Αλήθειας από Φιλοσόφους, Τραγικούς Ποιητές,

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Οι ερωτήσεις στη διδασκαλία Α) Η ερώτηση του εκπαιδευτικού Β) Η ερώτηση του μαθητή Α) Η

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Εφαρμογή της Πολιτικής για Επαγγελματική Ανάπτυξη και Μάθηση

Πιλοτική Εφαρμογή της Πολιτικής για Επαγγελματική Ανάπτυξη και Μάθηση Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πιλοτική Εφαρμογή της Πολιτικής για Επαγγελματική Ανάπτυξη και Μάθηση 390 παιδιά Το πλαίσιο εφαρμογής 18 τμήματα Μονάδα Ειδικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

MÔ ÛÈÎ ÛÙÔ Û ÔÏÂ Ô ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È Ó ÁÈÒÙË TÛÈÚ Ë. À, ÓÂ ÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó

MÔ ÛÈÎ ÛÙÔ Û ÔÏÂ Ô ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È Ó ÁÈÒÙË TÛÈÚ Ë. À, ÓÂ ÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó 25-04-07 10:19 Page 2 MÔ ÛÈÎ ÛÙÔ Û ÔÏÂ Ô Ó ÁÈÒÙË TÛÈÚ Ë ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È EXOFILA 6* Ú ÍË Û Á ÚËÌ ÙÔ ÔÙÂ Ù È Î Ù 80% fi ÙÔ Úˆ Îfi ÔÈÓˆÓÈÎfi ÌÂ Ô Î È Î Ù 20% fi ıóèîô fiÚÔ. À, ÓÂ ÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

«Η εξοικείωση των Διευθυντών (εκπαιδευτικών) με τη δυναμική της ομάδας με έμφαση στη βελτίωση της επικοινωνίας και των σχέσεων στη σχολική κοινότητα».

«Η εξοικείωση των Διευθυντών (εκπαιδευτικών) με τη δυναμική της ομάδας με έμφαση στη βελτίωση της επικοινωνίας και των σχέσεων στη σχολική κοινότητα». «Η εξοικείωση των Διευθυντών (εκπαιδευτικών) με τη δυναμική της ομάδας με έμφαση στη βελτίωση της επικοινωνίας και των σχέσεων στη σχολική κοινότητα». ΣΩΤΗΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 1 ης ΠΕΡΙΦ.

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη Επαγγελματικής Μάθησης «Διδασκαλία Κατανόηση Γραπτού Λόγου

Υποστήριξη Επαγγελματικής Μάθησης «Διδασκαλία Κατανόηση Γραπτού Λόγου Υποστήριξη Επαγγελματικής Μάθησης «Διδασκαλία Κατανόηση Γραπτού Λόγου Ανάγκη εκπαιδευτικών για αυτοαξιολόγηση σχολικής μονάδας Ανάγκη για αξιολόγηση δράσης για σχολική βελτίωση (2013-14) με τη βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία Ελλάδα

Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία Ελλάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ (Θεωρητική Κατεύθυνση) Η κοινωνική και πολιτική οργάνωση στην Αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Στόχοι της εισήγησης: Επισήμανση βασικών σημείων από τις οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

EÙÂÚÔÁ ÓÂÈ Î È Û ÔÏÂ Ô

EÙÂÚÔÁ ÓÂÈ Î È Û ÔÏÂ Ô 25-04-07 11:05 Page 2 EÙÂÚÔÁ ÓÂÈ Î È Û ÔÏÂ Ô AÏÂÍ Ó Ú AÓ ÚÔ ÛÔ N ÏÏË AÛÎÔ ÓË ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È EXOFILA 2* Ú ÍË Û Á ÚËÌ ÙÔ ÔÙÂ Ù È Î Ù 80% fi ÙÔ Úˆ Îfi ÔÈÓˆÓÈÎfi ÌÂ Ô Î È Î Ù 20% fi ıóèîô fiÚÔ. À, ÓÂ ÈÛÙ ÌÈÔ

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα. Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: εκπαιδευτική πολιτική, κοινωνία, σχολείο ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Ημερίδα. Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: εκπαιδευτική πολιτική, κοινωνία, σχολείο ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Έργο: Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο) Επιστημονική υπεύθυνη: Καθηγήτρια Ζωή Παπαναούμ Ημερίδα Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: εκπαιδευτική

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η δημιουργική γραφή στο δημοτικό σχολείο είναι μια προσπάθεια να ξυπνήσουμε στο παιδί τα συναισθήματα και τις σκέψεις του,

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων

Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων. Ταυτότητα της Έρευνας Το Πρόγραμμα της Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων και Νεοεισερχομένων Εκπαιδευτικών προσφέρεται κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΩΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ» Συντάκτης: Βάρδα Αλεξάνδρα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΩΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ» Συντάκτης: Βάρδα Αλεξάνδρα ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΩΤΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: «ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ» Συντάκτης: Βάρδα Αλεξάνδρα ΕΡΩΤΗΜΑ 1 ο : Σύμφωνα με το Δ.Ε.Π.Π.Σ., ο παιδαγωγικός ρόλος ανανεώνεται, αναθεωρείται, αναβαθμίζεται, προκειμένου να ανταποκριθεί

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 10: Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της Εποχής του Χαλκού;

Διδακτική πρόταση 10: Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της Εποχής του Χαλκού; Πώς οργανωνόμαστε; Διδακτική πρόταση 10: Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της Εποχής του Χαλκού; Ερώτημα-κλειδί Πόσο μεγάλες ήταν οι ομάδες των ανθρώπων της Εποχής του Χαλκού και ποιοι έπαιρναν τις αποφάσεις;

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ξένων Γλωσσών

Κέντρο Ξένων Γλωσσών Κέντρο Ξένων Γλωσσών Αυτή η περίοδος για τους κηδεμόνες των μαθητών/τριών είναι περίοδος σχολαστικής αναζήτησης και έρευνας. Είναι περίοδος άγχους ποιο Κέντρο Ξένων Γλωσσών θα διαλέξουν προκειμένου τα

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Στο σχέδιο της αξιολόγησης το μεγαλύτερο μέρος (περισσότερες από 5.000 λέξεις!) καταλαμβάνεται από αναλυτικές οδηγίες για το πώς ο διδάσκων μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας. Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο:

Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας. Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο: Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο: 2231081842 Χώρος υλοποίησης: ΕΚΦΕ Φωκίδας Υπεύθυνος: Μπεμπή Ευαγγελία Τηλέφωνο επικοινωνίας:

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα Ι. Κλίμακα Διερεύνησης Προσδοκιών. Ερωτηματολόγιο Οι Προσδοκίες μου από το σεμινάριο

Παράρτημα Ι. Κλίμακα Διερεύνησης Προσδοκιών. Ερωτηματολόγιο Οι Προσδοκίες μου από το σεμινάριο Παράρτημα Ι Κλίμακα Διερεύνησης Προσδοκιών Ερωτηματολόγιο Οι Προσδοκίες μου από το σεμινάριο Σημειώστε τον βαθμό συμφωνίας ή διαφωνίας σας με τις παρακάτω προτάσεις, με βάση την επεξήγηση που ακολουθεί:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά)

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά) ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Διεξαγωγή μικρής έρευνας στο Γυμνάσιο Β' Γυμνασίου Διδάσκουσα: Ασπράκη Γαβριέλλα Νεοελληνική Γλώσσα email: gabby.aspraki@gmail.com ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Ενότητα 09: Σχεδιασμός και Οργάνωση ενός Προγράμματος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΙΙ Πολυξένη

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη διδασκαλία στο νηπιαγωγείο

Διαφοροποιημένη διδασκαλία στο νηπιαγωγείο Διαφοροποιημένη διδασκαλία στο νηπιαγωγείο Βασίλης Οικονομίδης Διαφοροποιημένη διδασκαλία είναι η διδακτική εκείνη προσέγγιση κατά την οποία ο εκπαιδευτικός λαμβάνοντας υπόψη τη μαθησιακή ετοιμότητα, τα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Επιθυµητής Συµπεριφοράς Στη Σχολική Τάξη

Ανάπτυξη Επιθυµητής Συµπεριφοράς Στη Σχολική Τάξη Ανάπτυξη Επιθυµητής Συµπεριφοράς Στη Σχολική Τάξη Ελισάβετ Γεωργίου D.Ed.-M.A. Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. «Ουδείς εκών κακός» Σωκράτης Εάν ανατρέξουµε στην ιστορία της σχολικής µάθησης, θα δούµε ότι από αρχαιοτάτων

Διαβάστε περισσότερα

Ετερογένεια και σχολείο

Ετερογένεια και σχολείο ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΠΑΙ ΩΝ 2002-2004 Κλειδιά και Αντικλείδια ΕΜ Ταυτότητες και Ετερότητες Ετερογένεια και σχολείο Αλεξάνδρα Ανδρούσου Νέλλη Ασκούνη ΥΠΕΠΘ Πανεπιστήµιο Αθηνών Αθήνα 2004 Μέτρο 1.1. ΕΠΕΑΕΚ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 757 Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική αγωγή δε συνηθίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση προλογοσ Το βιβλίο αυτό αποτελεί καρπό πολύχρονης ενασχόλησης με τη θεωρητική μελέτη και την πρακτική εφαρμογή του παραδοσιακού χορού και γράφτηκε με την προσδοκία να καλύψει ένα κενό όσον αφορά το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ -----

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Π.Ε. ΤΜΗΜΑ Α ΣΠΟΥΔΩΝ & ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Μέθοδος Project Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΕΣΣ Φωτίζοντας τη διδασκαλία: Σύγχρονες Διδακτικές Προσεγγίσεις Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή ΚΟΡΙΝΘΟΣ 2013 Μπιλιούρη Αργυρή Δ/ντρια 5 ου Δημ.Σχ.Ναυπλίου ΜSc Διδακτική Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

H ÌÂÈÔÓÔÙÈÎ ÂÎ Â ÛË ÙË Ú ÎË

H ÌÂÈÔÓÔÙÈÎ ÂÎ Â ÛË ÙË Ú ÎË 25-04-07 10:19 Page 3 H ÌÂÈÔÓÔÙÈÎ ÂÎ Â ÛË ÙË Ú ÎË KˆÓÛÙ ÓÙ ÓÔ TÛÈÙÛÂÏ ÎË ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È EXOFILA 6* Ú ÍË Û Á ÚËÌ ÙÔ ÔÙÂ Ù È Î Ù 80% fi ÙÔ Úˆ Îfi ÔÈÓˆÓÈÎfi ÌÂ Ô Î È Î Ù 20% fi ıóèîô fiÚÔ. À, ÓÂ ÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó

Διαβάστε περισσότερα

WICHTIGER HINWEIS: Bitte fertigen Sie keine Kopien dieses Fragebogens an!

WICHTIGER HINWEIS: Bitte fertigen Sie keine Kopien dieses Fragebogens an! Test-Umfrage Αγαπητές μαθήτριες και αγαπητοί μαθητές, η γνώμη σας είναι σημαντική για εμάς! Θέλουμε να βελτιώσουμε το σχολείο μας. Για να βρούμε ποια είναι τα δυνατά σημεία του σχολείου μας και που θα

Διαβάστε περισσότερα

Στη σηµερινή εποχή της εικόνας ασκήθηκαν στο να διαβάζουν µια εικόνα (οπτικός γραµµατισµός). Τα παιδιά βρήκαν πολύ ενδιαφέρουσα την εργασία σε οµάδες.

Στη σηµερινή εποχή της εικόνας ασκήθηκαν στο να διαβάζουν µια εικόνα (οπτικός γραµµατισµός). Τα παιδιά βρήκαν πολύ ενδιαφέρουσα την εργασία σε οµάδες. Φιλοθέη Κολίτση ΑΝΑΣΤΟΧΑΣΜΟΣ 2 ου Ι ΑΚΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 1. Υλοποιήθηκε το σενάριο σύµφωνα µε το σχεδιασµό και τους στόχους του; Το σενάριο υλοποιήθηκε µε σχετική επιτυχία καθώς κάποιοι από τους

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή

Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή Διδακτική πρόταση 2 1 : Οι μετακινήσεις ανθρώπων σε άλλες περιοχές της γης κατά την Αρχαϊκή Εποχή Ερώτημα-κλειδί 2 Οι άνθρωποι της Αρχαϊκής Εποχής μετακινούνταν για τους ίδιους λόγους και με τον ίδιο τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ 1. Τίτλος ΟΙ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ 2. Εµπλεκόµενες γνωστικές περιοχές Γεωγραφία, Γλώσσα 3. Γνώσεις και πρότερες ιδέες ή αντιλήψεις τ

ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ 1. Τίτλος ΟΙ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ 2. Εµπλεκόµενες γνωστικές περιοχές Γεωγραφία, Γλώσσα 3. Γνώσεις και πρότερες ιδέες ή αντιλήψεις τ ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Οι συγκοινωνίες» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η τάξη µου» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργατική Μάθηση στο Περιβάλλον του Edmodo

Συνεργατική Μάθηση στο Περιβάλλον του Edmodo Συνεργατική Μάθηση στο Περιβάλλον του Edmodo Citation (ΑΡΑ format): Μουζάκης, Χ. (2017, 2 Μαρτίου). Συνεργατική Μάθηση στο Περιβάλλον του Edmodo [Webinar], Στο: Webinars ΠΕ19-20 Ιστο-διαλέξεις για καθηγητές

Διαβάστε περισσότερα

Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες

Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες Σημερινή ημερομηνία Παρακαλείσθε όπως συμπληρώσετε. Αριθμός ερωτηματολογίου Συμπληρώνεται από το σχολείο. Αγαπητοί γονείς, αγαπητοί

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

«Θάλασσα Οικολογία» Καθηγητής: Αναστασιάδης Παναγιώτης

«Θάλασσα Οικολογία» Καθηγητής: Αναστασιάδης Παναγιώτης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Ι ΑΣΚΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Προηγµένες Μαθησιακές Τεχνολογίες ιαδικτύου και Εκϖαίδευση αϖό Αϖόσταση ΤΕΛΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ

Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις των Κινητικών Παιχνιδιών ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ την ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ενός ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ Σκοποί της παρουσίασης Παρουσίαση των Ψυχοκινητικών, γνωστικών και συναισθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

Να εξοικειωθούν µε την εύρεση, αξιολόγηση και αξιοποίηση πληροφοριών µέσω του διαδικτύου. Να ενηµερωθούν για τα µέρη από τα οποία αποτελείται ο σκελετ

Να εξοικειωθούν µε την εύρεση, αξιολόγηση και αξιοποίηση πληροφοριών µέσω του διαδικτύου. Να ενηµερωθούν για τα µέρη από τα οποία αποτελείται ο σκελετ Τίτλος διδακτικού σεναρίου Τα οστά Πώς κινούµαστε Εµπλεκόµενες γνωστικές περιοχές Μελέτη Περιβάλλοντος Τάξεις στις οποίες απευθύνεται ηµοτικού Συµβατότητα µε το αναλυτικό πρόγραµµα Το σενάριο είναι συµβατό

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός. A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης

Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός. A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης 1. MΕΘΟΔΟΣ Ο όρος μέθοδος, έτσι όπως χρησιμοποιείται στην Εφαρμοσμένη Γλωσσολογία, έχει ποικίλες σημασίες. Διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη. Διδακτικοί Στόχοι. Α) Ως προς το γνωστικό αντικείμενο:

Περίληψη. Διδακτικοί Στόχοι. Α) Ως προς το γνωστικό αντικείμενο: Περίληψη Προτείνεται ένα διδακτικό σενάριο για το μάθημα των Κειμένων Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στη Γ Γυμνασίου με τη χρήση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας, συγκεκριμένα με το λογισμικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ 1 ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ Στο 1 ο Δημοτικό Σχολείο Γλυφάδας εφαρμόστηκε για πρώτη φορά πρόγραμμα προαγωγής ψυχικής υγείας, το οποίο σχεδιάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικό Εργαστήριο Φυσικής. ρακόπουλος Γρηγόρης, ΠΕ04, Ελληνογαλλική Σχολή Καλαµαρί,

Ηλεκτρονικό Εργαστήριο Φυσικής. ρακόπουλος Γρηγόρης, ΠΕ04, Ελληνογαλλική Σχολή Καλαµαρί, P P Μαθητής/τρια Ηλεκτρονικό Εργαστήριο Φυσικής ρακόπουλος Γρηγόρης, ΠΕ04, Ελληνογαλλική Σχολή Καλαµαρί, drakopoulos@kalamari.gr Τίκβα Χριστίνα, ΠΕ19, Ελληνογαλλική Σχολή Καλαµαρί, christinatikva@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕ 1301 «ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

10o Μάθημα. Εφαρμογή καλών πρακτικών στη διδασκαλία

10o Μάθημα. Εφαρμογή καλών πρακτικών στη διδασκαλία 10o Μάθημα Εφαρμογή καλών πρακτικών στη διδασκαλία Καλή πρακτική (best practice)?? Ό,τι «δουλεύει» σε μία κατάσταση ή σε ένα περιβάλλον Καλή πρακτική στη εκπαίδευση Δράση που δίνει ευκαιρίες σε όλους τους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Αγαπητέ μαθητή/ αγαπητή μαθήτρια, Διεξάγουμε μια έρευνα και θα θέλαμε να μάθουμε την άποψή σου για τo περιβάλλον μάθησης που επικρατεί στην τάξη σου. Σε παρακαλούμε

Διαβάστε περισσότερα

È ÙË Ì ıô Ô project ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È KÒÛÙ M ÁÔ. À, ÓÂappleÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó

È ÙË Ì ıô Ô project ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È KÒÛÙ M ÁÔ. À, ÓÂappleÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó È ÙË Ì ıô Ô project KÒÛÙ M ÁÔ ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È appleú ÍË Û Á ÚËÌ ÙÔ ÔÙÂ Ù È Î Ù 80% applefi ÙÔ Úˆapple Îfi ÔÈÓˆÓÈÎfi ÌÂ Ô Î È Î Ù 20% applefi ıóèîô fiúô. À, ÓÂappleÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει

Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν. Χαιρετισµός. κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου. Προέδρου του ΣΕΒ. στην Ηµερίδα που διοργανώνει Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Χαιρετισµός κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλου Προέδρου του ΣΕΒ στην Ηµερίδα που διοργανώνει το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο µε θέµα: «Οικονοµία Επιχειρηµατικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη της Αυτογνωσίας και της ηµιουργικότητας. των Μαθητών του Λυκείου: Μία έρευνα ράση

Ανάπτυξη της Αυτογνωσίας και της ηµιουργικότητας. των Μαθητών του Λυκείου: Μία έρευνα ράση Ανάπτυξη της Αυτογνωσίας και της ηµιουργικότητας των Μαθητών του Λυκείου: Μία έρευνα ράση Στόχοι και άξονες της έρευνας-δράσης Στόχος του προγράµµατος ήταν η επιµόρφωση εκπαιδευτικών ευτεροβάθ- µιας εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Κιουτσιούκη Δήμητρα, 485 Τελική δραστηριότητα Φάση 1 :Ατομική μελέτη 1. Πώς θα περιγράφατε το ρόλο της τεχνολογίας στην εκπαιδευτική καινοτομία; Οι Web

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήρια Επιµόρφωσης του Προσωπικού του Σχολείου

Εργαστήρια Επιµόρφωσης του Προσωπικού του Σχολείου Εργαστήρια Επιµόρφωσης του Προσωπικού του Σχολείου 2 3 Εισαγωγή για τον εκπαιδευτή του προσωπικού Εάν διαβάζετε το παρόν έγγραφο, υποθέτουµε ότι θα θέλατε να επιµορφώσετε τα µέλη του προσωπικού ενός σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

Η επιμόρφωση εκπαιδευτικών για το πολυπολιτισμικό σχολείο: εφαρμογές οφέλη συνέχεια

Η επιμόρφωση εκπαιδευτικών για το πολυπολιτισμικό σχολείο: εφαρμογές οφέλη συνέχεια ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η Πράξη "Εκπαίδευση Αλλοδαπών & Παλιννοστούντων Μαθητών" υλοποιείται μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος "Εκπαίδευση και Διά Βίου Μάθηση" και συγχρηματοδοτείται

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. Αναλύοντας τις ανάγκες και τις δυνατότητες των µαθητών. Ερωτήµατα που αφορούν το διδακτικό τρίγωνο

Θέµατα της παρουσίασης. Αναλύοντας τις ανάγκες και τις δυνατότητες των µαθητών. Ερωτήµατα που αφορούν το διδακτικό τρίγωνο ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Αναλύοντας τις ανάγκες και τις δυνατότητες των µαθητών ιγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Θέµατα της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 7: Η οργάνωση του μαθήματος της λογοτεχνίας Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση»

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές και πρακτικές. Δρ Χρυσάνθη Κουμπάρου Σχολική Σύμβουλος Πρόεδρος ΠΑΝ.Σ.ΜΕ.ΚΑ.Δ.Ε.

Αρχές και πρακτικές. Δρ Χρυσάνθη Κουμπάρου Σχολική Σύμβουλος Πρόεδρος ΠΑΝ.Σ.ΜΕ.ΚΑ.Δ.Ε. Αρχές και πρακτικές Δρ Χρυσάνθη Κουμπάρου Σχολική Σύμβουλος Πρόεδρος ΠΑΝ.Σ.ΜΕ.ΚΑ.Δ.Ε. «Βίωμα» Η έννοια του βιώματος συνδέεται με το συγκινησιακό φαινόμενο. Βίωμα είναι η προσωπική εμπειρία που συγκινεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ηλεκτρονική πλατφόρμα εξ αποστάσεως επιμόρφωσης για εκπαιδευτικούς ΠΕΑΠ

Η ηλεκτρονική πλατφόρμα εξ αποστάσεως επιμόρφωσης για εκπαιδευτικούς ΠΕΑΠ Υποέργο 3: Πολιτική ξενόγλωσσης Εκπαίδευσης στο Σχολείο: Η Εκμάθηση της Αγγλικής στην Πρώιμη Παιδική Ηλικία» Η ηλεκτρονική πλατφόρμα εξ αποστάσεως επιμόρφωσης για εκπαιδευτικούς ΠΕΑΠ Ευδοκία Καραβά, Επίκουρη

Διαβάστε περισσότερα

Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια. Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος. του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό.

Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια. Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος. του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό. Δομές Ειδικής Αγωγής στην Δευτεροβάθμια 1 Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Ηγεσία: ο ρόλος του Διευθυντή μέσα από το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο Δρ. Αργύριος Θ. Αργυρίου Διευθυντής Εκπαίδευσης Περιφερειακής ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α)

Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α) Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α) Ποιους καλούμαι να διδάξω και ποιες παραδοχές θα πρέπει να λάβω υπόψη σε σχέση με αυτό; ποιες οι ομάδες-στόχοι ως προς την προέλευση και τα επίπεδα

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα