Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΠΜΣ Ειδίκευσης στην Οικονομική Επιστήμη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΠΜΣ Ειδίκευσης στην Οικονομική Επιστήμη"

Transcript

1 Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών ΠΜΣ Ειδίκευσης στην Οικονομική Επιστήμη ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΤΗΣ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΛΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΕ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΟΟΣΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΣΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΖΕΡΒΟΓΙΑΝΝΗ ΑΘΗΝΑ ΠΑΤΡΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 009

2 Πριν την παρουσίαση της εν λόγω μελέτης θα ήταν παράλειψη να μην απευθύνω ευχαριστίες σε ορισμένους ανθρώπους οι οποίοι με την καθοδήγηση αλλά και την στήριξη τους με βοήθησαν να ολοκληρώσω την εκπόνηση της διπλωματικής μου εργασίας με τον αποδοτικότερο δυνατό τρόπο. Θα ήθελα να απευθύνω τις θερμότερες ευχαριστίες μου στην κα. Ζερβογιάννη Αθηνά για την αμέριστη συμπαράσταση και συνεργασία κατά την διάρκεια εκπόνησης της διπλωματικής μου διατριβής. Επιπλέον, θα ήθελα να ευχαριστήσω και τα έτερα μέλη της τριμελούς εξεταστικής επιτροπής, κ. Τζελέπη Δημήτριο και κ. Πολυμένη Αθανάσιο, οι οποίοι ευγενικά δέχθηκαν να αξιολογήσουν την διπλωματική μου εργασία. Στην συνέχεια θα ήθελα να ευχαριστήσω τους καθηγητές του ΠΜΣ του τμήματος Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Πατρών για την συνεργασία που είχαμε κατά την διάρκεια των τελευταίων δύο ετών, όπως επίσης και τους καθηγητές μου από το τμήμα Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Ανάπτυξης του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης και ιδιαίτερα τον κ. Γιώργο Χατζηκωνσταντίνου για τις βάσεις που μου προσέφεραν προπτυχιακώς και με βοήθησαν να ολοκληρώσω με επιτυχία τις μεταπτυχιακές μου σπουδές. Τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά την οικογένεια μου, τους γονείς μου Νίκο και Ελένη και τον αδερφό μου Παναγιώτη για την στήριξη και την βοήθεια που μου προσέφεραν δίνοντας μου δύναμη για να ολοκληρώσω την επίτευξη του στόχου μου.

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ.Εισαγωγή Θεωρητικά Υποδείγματα Οικονομικής Μεγέθυνσης Το υπόδειγμα Solow-Swan Ο «Χρυσός Κανόνας» της συσσώρευσης κεφαλαίου Σύγκλιση στο υπόδειγμα Solow-Swan....3 Τεχνολογική πρόοδος 4..4 Ανθρώπινο κεφάλαιο Το υπόδειγμα του Ramsey Υποδείγματα ενδογενούς μεγέθυνσης Το υπόδειγμα ΑΚ Το υπόδειγμα της εκμάθησης Το υπόδειγμα των δυο τομέων παραγωγής κεφαλαίου Το υπόδειγμα της διάχυσης της τεχνολογίας Η συμπεριφορά της χώρας-ηγέτη Η συμπεριφορά της χώρας-ακόλουθου Εμπειρικές εφαρμογές του υποδείγματος Solow-Swan Σύγκλιση Αποδόσεις κλίμακας Απόκτηση τεχνολογίας Σύγκλιση και εμπόριο Εφαρμογές στην Ευρωπαϊκή Ένωση Διαχρονική συμπεριφορά των παραγόντων της οικονομικής μεγέθυνσης και σύγκλισης στις χώρες της ΕΕ και του ΟΟΣΑ Εμπειρική Εφαρμογή Διαστρωματικές παλινδρομήσεις Pooled Παλινδρομήσεις. 7.3 σ-σύγκλιση. 7 8.Συμπερασματικές παρατηρήσεις.. 3 Βιβλιογραφία 33 3

4 . Εισαγωγή Οι πρώτοι επιστήμονες που ασχολήθηκαν με την θεωρία της οικονομικής μεγέθυνσης ήταν οι κλασικοί οικονομολόγοι του 8 ου και του 9 ου αιώνα, όπως ο Adam Smh (776),ο Davd Rcardo(87) και αρκετά αργότερα ο Frank Ramsey (98), ο Allyn Young (98) και ο Joseph Schumpeer (934).Oι παραπάνω οικονομολόγοι εξέτασαν τους καθοριστικούς παράγοντες της θεωρίας της οικονομικής μεγέθυνσης και προσπάθησαν να συμπεριλάβουν μέσα σε αυτούς ιδέες, όπως οι φθίνουσες οριακές αποδόσεις καθώς και το πώς σχετίζονται με τους συντελεστές της παραγωγής, την επίδραση της τεχνολογικής προόδου μέσω της εξειδίκευσης της εργασίας, τη δημιουργία νέων αγαθών αλλά και μεθόδων παραγωγής, καθώς και το κατά πόσο η μονοπωλιακή δύναμη αποτελεί κίνητρο για τεχνολογική πρόοδο. Οι θέσεις των πρώτων οικονομολόγων για την οικονομική μεγέθυνση είχαν ως κύριο στόχο την διερεύνηση της μακροχρόνιας εξέλιξης του καπιταλιστικού συστήματος και έτσι, πέρα από τα οικονομικά φαινόμενα ασχολήθηκαν και με κοινωνικά, πολιτικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά των τότε κοινωνιών, ενώ παράλληλα μια μεγάλη ποικιλία κοινωνικών, πολιτικών, ακόμη και ψυχολογικών παραγόντων αποτέλεσε κεντρικό χαρακτηριστικό των θεωριών αυτών. Ωστόσο, παρά τις εντατικές προσπάθειες των κλασικών οικονομολόγων να διερευνήσουν τα φαινόμενα της οικονομικής μεγέθυνσης, η διαδικασία αυτή ατόνησε καθώς αντιμετώπισε έντονα προβλήματα: πρώτον, την έλλειψη κατά την δεδομένη χρονική στιγμή κατάλληλων μαθηματικών τεχνικών και μεθόδων για την ανάλυση δυναμικών προβλημάτων, όπως το ζήτημα της διαχρονικής αριστοποίησης, και δεύτερον, την έλλειψη κατάλληλων στατιστικών στοιχείων, τα οποία θα αποτελούσαν το υπόβαθρο για τον έλεγχο των διαφόρων θεωριών. Η ανάπτυξη των μαθηματικών υποδειγμάτων της οικονομικής μεγέθυνσης άρχισε βασικά μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, και συμπίπτει με την προσπάθεια ανασυγκρότησης και ανάπτυξης των κατεστραμμένων από τον πόλεμο οικονομιών, καθώς πρώτος στόχος σύμφωνα με τα δεδομένα της εποχής ήταν η ανάπτυξη του κεφαλαίου με σκοπό την μεγέθυνση του ΑΕΠ, το οποίο αντανακλά την οικονομική ισχύ ενός κράτους. Τα προβλήματα που προαναφέρθηκαν ουσιαστικά ξεπεράστηκαν κατά τα 4

5 μέσα της δεκαετίας του 980, όταν η κατασκευή διαφόρων βάσεων δεδομένων αλλά και η εισαγωγή νέων μαθηματικών τεχνικών έδωσαν ώθηση, τόσο στην θεωρητική, όσο και στην εμπειρική έρευνα. Στις μέρες μας λοιπόν η οικονομική μεγέθυνση αποτελεί έναν από τους πιο δυναμικά αναπτυσσόμενους κλάδους της οικονομικής επιστήμης. Έχει κεντρίσει το ενδιαφέρον πολλών μεγάλων ερευνητών και έχει συμβάλει στην δημιουργία της νέας θεωρίας της οικονομικής μεγέθυνσης. Χρονολογικά, η δουλειά του Ramsey (98) για την διαχρονική μεγιστοποίηση των νοικοκυριών, αποτέλεσε το εφαλτήριο για τις σύγχρονες θεωρίες της οικονομικής μεγέθυνσης. Οι Solow (956) και Swan (956) χρησιμοποίησαν τη νεοκλασική συνάρτησης παραγωγής, σε συνδυασμό με την υπόθεση ενός σταθερού ρυθμού αποταμίευσης και κατασκεύασαν ένα απλό υπόδειγμα γενικής ισορροπίας, το οποίο προβλέπει την σύγκλιση των εισοδημάτων, ενώ παράλληλα τονίζει ότι χωρίς τεχνολογική πρόοδο η οικονομική μεγέθυνση θα σταματήσει. Θέλοντας να επεκτείνουν το υπόδειγμα του Solow, οι Cass (956) και Koopmans (965) κατάφεραν να καταστήσουν ενδογενή τον ρυθμό αποταμίευσης, ενώ παράλληλα διατήρησαν την υπόθεση της εξωγενούς τεχνολογικής προόδου, η οποία αποτελεί και τον καθοριστικό παράγοντα για οικονομική μεγέθυνση. Η εργασία μας αποτελείται από 8 τμήματα και σκοπός μας είναι να μελετήσουμε την θεωρητική και την εμπειρική βιβλιογραφία της οικονομικής μεγέθυνσης και στην συνέχεια να εξετάσουμε τους προσδιοριστικούς παράγοντας της οικονομικής μεγέθυνσης και της σύγκλισης χρησιμοποιώντας δεδομένα για διάφορες ευρωπαϊκές χώρες και για κάποιες χώρες μέλη του ΟΟΣΑ. Το τμήμα αναφέρεται στο απλό νεοκλασικό υπόδειγμα Solow-Swan, ενώ παράλληλα εξετάζεται και η συμπεριφορά του ίδιου υποδείγματος με την προσθήκη του ανθρώπινου κεφαλαίου και της τεχνολογικής προόδου. Στο τμήμα 3 μελετάμε το υπόδειγμα του Ramsey το οποίο συγκαταλέγεται στα υποδείγματα της εξωγενούς οικονομικής μεγέθυνσης. Στο τμήμα 4 γίνεται λόγος για τα υποδείγματα της ενδογενούς οικονομικής μεγέθυνσης και παρουσιάζονται τα σημαντικότερα από αυτά σύμφωνα με την θεωρητική βιβλιογραφία. Το υπόδειγμα ΑΚ, το υπόδειγμα της εκμάθησης, το υπόδειγμα των δύο τομέων παραγωγής κεφαλαίου και το υπόδειγμα διάχυσης της τεχνολογίας. 5

6 Το τμήμα 5 περιλαμβάνει κάποιες εμπειρικές εφαρμογές του απλού νεοκλασικού υποδείγματος Solow-Swan με σκοπό να καθορίσουμε και να αναλύσουμε τους προσδιοριστικούς παράγοντες της οικονομικής μεγέθυνσης και της σύγκλισης μέσα από τα αποτελέσματα παλαιότερων ερευνητών. Στο τμήμα 6 επικεντρωνόμαστε στην πορεία των μακροοικονομικών μεγεθών για τις χώρες του δείγματος μας. Στο τμήμα 7 παρουσιάζουμε τα εμπειρικά αποτελέσματα μας. Το τμήμα 8 ακολουθεί με συμπερασματικές παρατηρήσεις. Θεωρητικά Υποδείγματα Οικονομικής Μεγέθυνσης. Το υπόδειγμα Solow-Swan Το απλό νεοκλασικό υπόδειγμα εξωγενούς μεγέθυνσης αναπτύχθηκε από τους Solow (956) και Swan (956) και σύμφωνα με την νεοκλασική θεωρία για την οικονομική μεγέθυνση, εξετάζει ποια είναι η διαδικασία συσσώρευσης κεφαλαίου η οποία προσδιορίζει και την μεγέθυνση του πραγματικού εισοδήματος. Η διαδικασία η οποία οδηγεί την οικονομία σε μια σταθερή κατάσταση μακροχρόνιας ισορροπίας με πλήρη απασχόληση έχει ως ακολούθως. Η συσσώρευση του κεφαλαίου είναι αποτέλεσμα της αποταμίευσης η οποία χρηματοδοτεί νέες επενδύσεις. Η αύξηση των αποταμιεύσεων και κατά επέκταση των επενδύσεων, σχετίζεται με την αύξηση του κατά κεφαλήν εισοδήματος το οποίο προσδιορίζεται από την αύξηση του κεφαλαίου ανά εργαζόμενο. Όταν το κεφάλαιο ανά εργάτη αυξάνεται συνεχώς, αυτό έχει ως αποτέλεσμα την μείωση της οριακής του παραγωγικότητας. Δηλαδή κάθε επιπλέον αύξηση του κεφαλαίου, λόγω της μικρότερης αύξησης της παραγωγικότητας του, θα προκαλεί ολοένα και μικρότερη αύξηση του κατά κεφαλήν εισοδήματος. Αυτό, με την σειρά του, σημαίνει λιγότερες αποταμιεύσεις και λιγότερες επενδύσεις. Έτσι λοιπόν υπάρχει ένα σημείο πέρα από το οποίο η αύξηση των αποταμιεύσεων θα έχει σαν αποτέλεσμα τον περιορισμό του ποσοστού αύξησης των ακαθάριστων επενδύσεων οι οποίες απλά θα επαρκούν να καλύψουν το φθαρμένο κεφάλαιο και τον απαιτούμενο κεφαλαιουχικό εξοπλισμό του νέου εργατικού δυναμικού. Αυτό είναι το σημείο στο οποίο η οικονομία φτάνει στην κατάσταση μακροχρόνιας ισορροπίας, με σταθερό κατά κεφαλήν εισόδημα. 6

7 Αν θέλουμε να συνεχιστεί η μεγέθυνση του κατά κεφαλήν προϊόντος, η μόνη λύση είναι η τεχνολογική πρόοδος, η οποία δίνεται εξωγενώς και δεν προκύπτει στο πλαίσιο του υποδείγματος Solow-Swan μέσω της διαδικασίας συσσώρευσης του κεφαλαίου. Το υπόδειγμα Solow-Swan αναπτύσσεται στο πλαίσιο μιας κλειστής οικονομίας χωρίς δημόσιο τομέα, στην οποία παράγεται ένα ομοιογενές προϊόν. Η συνάρτηση παραγωγής περιλαμβάνει ως εισροές, το φυσικό κεφάλαιο, την εργασία και την τεχνολογία και γράφεται ως εξής: Ο δείκτης συμβολίζει τον χρόνο, με Υ = FKLA ( ) (.),, Υ συμβολίζεται το τελικό προϊόν, το απόθεμα του φυσικού κεφαλαίου, L είναι η εργατική δύναμη και τεχνολογίας στην οικονομία. την μορφή: K είναι A το επίπεδο της Αν αρχικά αγνοήσουμε την τεχνολογική πρόοδο, η συνάρτηση παραγωγής παίρνει Η (.) ικανοποιεί τις εξής ιδιότητες: Υ = FKL ( ) (.), () Τα οριακά προϊόντα των συντελεστών της συνάρτησης παραγωγής ως προς το φυσικό κεφάλαιο και την εργασία είναι θετικά και φθίνοντα: MPK MPL FKL ( ), = > K F( K L ), = > L 0, 0, MPK FKL ( ) = < 0 K, FKL ( ) MPL = < 0 L () Οι τεχνικές δυνατότητες της οικονομίας παριστάνονται από μια συνεχή, σταθερών αποδόσεων κλίμακας, συνάρτηση παραγωγής η οποία είναι ομογενής, πρώτου βαθμού ως προς το κεφάλαιο και την εργασία: F( λk λl) = λf( K L) όπου λ>0., (3)Η συνάρτηση παραγωγής ικανοποιεί τις συνθήκες Inada: lm ( MPK) = lm( MPL) =, lm ( MPK) = lm ( MPL) = 0 K 0 L 0 K L, 7

8 Αν υποτεθεί ότι ο συνολικός πληθυσμός της οικονομίας ταυτίζεται με τo μέγεθος της εργατικής δύναμης, η ιδιότητα των σταθερών αποδόσεων επιτρέπει να γραφεί το κατά κεφαλήν προϊόν ως συνάρτηση του λόγου κεφαλαίου-εργασίας: Όπου y Y Y L K = F, y = f( k) (.3) L = είναι το κατά κεφαλήν προϊόν, k L L K = είναι ο λόγος κεφαλαίου εργασίας, και f ( k) = F( k,), με f ( k ) > 0 και f ( k ) < 0. Για να δημιουργηθεί νέο φυσικό κεφάλαιο, ένα ποσοστό του προϊόντος που παράγεται στην οικονομία πρέπει να επενδυθεί I.Η απόσβεση (φθορά) του κεφαλαίου συμβολίζεται με δ. Επομένως η καθαρή αύξηση του κεφαλαίου σε κάθε χρονική στιγμή ισούται με την επένδυση μείον την απόσβεση του κεφαλαίου: Ο dk K = d K& = I δ K (.4) & είναι η μεταβολή στο απόθεμα του κεφαλαίου. Καθώς η οικονομία είναι κλειστή και δεν υπάρχει δημόσιος τομέας, η ισορροπία στην αγορά αγαθών εξασφαλίζεται όταν η επένδυση είναι ίση με την αποταμίευση S. Οι καταναλωτές αποταμιεύουν ένα σταθερό ποσοστό του εισοδήματος τους s, όπου 0<s<. Άρα θα ισχύει: I = S και S sy Η εξίσωση συσσώρευσης φυσικού κεφαλαίου γράφεται: = (.5) K& = sy δ K (.6) Διαιρώντας και τα δυο μέλη της εξίσωσης (.6) με L έχουμε : Εφόσον ισχύει ότι: K& Y K K& = s δ = sf( k) dk L L L L (.7) K dk dl d L K k& = k& = k (.8) d L L L L d d K& L& 8

9 Από τις (.7) και (.8) προκύπτει: L& k& = sf( k ) δ + k (.9) L Όπου Έτσι η (.9) γράφεται ως: L& = n είναι ο ρυθμός αύξησης του πληθυσμού (εξωγενής και σταθερός). L ( ) k& = sf( k ) n+δ k (.0) Αυτή είναι η βασική διαφορική εξίσωση του υποδείγματος Solow-Swan.Η λύση της διαφορικής εξίσωσης προσδιορίζει τον λόγο κεφαλαίου εργασίας σε κάθε χρονική στιγμή. Από την εξίσωση (.0) προκύπτουν οι συνθήκες μακροχρόνιας ισορροπίας: ( δ ) sf ( k ) = n + k (.) y = f( k) (.) c = ( s) f( k) (.3) Όπως προκύπτει από τις (.)-(.3) στην μακροχρόνια ισορροπία του υποδείγματος Solow-Swan, χωρίς τεχνολογική πρόοδο οι κατά κεφαλήν μεταβλητές y, c και k παραμένουν σταθερές ενώ τα μεγέθη Y, C και K αυξάνονται με ρυθμό ίσο με την αύξηση του πληθυσμού. Οι παράμετροι δ, n και s καθορίζουν την τιμή ισορροπίας του λόγου κεφαλαίουεργασίας στην εξίσωση (.) και αυξομειώσεις σε αυτές τις παραμέτρους προκαλούν μεταβολές στην τιμή ισορροπίας του λόγου αυτού. Μια αύξηση του ποσοστού αποταμίευσης από s σε s,οδηγεί σε αύξηση του λόγου κεφαλαίου-εργασίας αλλά δεν επηρεάζει τον ρυθμό οικονομικής μεγέθυνσης... Ο «Χρυσός Κανόνας» της συσσώρευσης κεφαλαίου Μια κοινωνία στα πλαίσια του υποδείγματος Solow-Swan ενδιαφέρεται για το επίπεδο κατά κεφαλήν ευημερίας, χωρίς να δίνει ιδιαίτερη σημασία στην διανομή του παραγόμενου προϊόντος. Με αλλά λόγια ο κοινωνικός σχεδιαστής επιδιώκει την μεγιστοποίηση της c,δηλαδή της κατά κεφαλήν κατανάλωσης. Η παράμετρος s,δηλαδή ο ρυθμός με τον οποίο συσσωρεύει κεφάλαιο μια οικονομία επηρεάζει με δυο 9

10 διαφορετικούς τρόπους την c. Αφενός άμεσα αρνητικά καθώς μειώνει το διαθέσιμο εισόδημα, αφετέρου όμως έμμεσα και θετικά, καθώς ενισχύει τις παραγωγικές δυνατότητες και το y της οικονομίας. Ορίζοντας ο κοινωνικός σχεδιαστής το ποσοστό αποταμίευσης, καθορίζεται ταυτόχρονα και η σταθερή κατάσταση της οικονομίας. Ωστόσο αυτό που απασχολεί τον κοινωνικό σχεδιαστή είναι η επιλογή εκείνης της σταθερής κατάστασης που μεγιστοποιεί την ευημερία των ατόμων της κοινωνίας. Το επίπεδο του κεφαλαίου k σταθερής κατάστασης που μεγιστοποιεί το επίπεδο κατανάλωσης ονομάζεται επίπεδο του χρυσού κανόνα της συσσώρευσης κεφαλαίου και συμβολίζεται με * k.αν μια οικονομία έχει περισσότερο κεφάλαιο από ότι απαιτεί το επίπεδο σταθερής κατάστασης του χρυσού κανόνα, τότε μια μείωση των αποταμιεύσεων θα αυξήσει την κατανάλωση για κάθε σημείο στο χρόνο. Αντίθετα αν η οικονομία έχει απόθεμα κεφαλαίου, μικρότερο από το επίπεδο του χρυσού κανόνα, χρειάζεται περισσότερες επενδύσεις και άρα μικρότερη κατανάλωση για την τρέχουσα γενιά. Η αύξηση του ποσοστού αποταμίευσης αυξάνει το κατά κεφαλήν εισόδημα ωστόσο οι φορείς άσκησης οικονομικής πολιτικής μπορεί να ενδιαφέρονται για την επίδραση που ασκείται στην κατανάλωση και επομένως στην ευημερία. Από τις εξισώσεις (.) και (.3), η κατά κεφαλήν κατανάλωση γράφεται: c() s = ( s) f( k()) s ή c() s = f( k()) s sf( k()) s (.4) Ωστόσο μακροχρόνια ισχύει ότι ( n+δ ) k ( s ).Επομένως έχουμε: f ( k( s)) c() s = f( k()) s ( n+ δ ) k() s (.5) Παραγωγίζοντας την εξίσωση (.0) ως προς s το άριστο επίπεδο κατανάλωσης προκύπτει από την συνθήκη: dc ds dc dk = 0 ή = [ f ( k( s)) ( n+ δ )] = 0 (.6) ds ds Έχουμε ότι dk >0, καθώς μια αύξηση στη οριακή ροπή για αποταμίευση αυξάνει ds την τιμή ισορροπίας του λόγου κεφαλαίου-εργασίας. Έτσι το άριστο επίπεδο της κατά κεφαλήν κατανάλωσης επιτυγχάνεται όταν: = + (.7) * f ( k ) n δ Η συνθήκη (.7) αποτελεί τον «χρυσό κανόνα της συσσώρευσης κεφαλαίου». 0

11 Όταν ο λόγος κεφαλαίου-εργασίας πάρει την τιμή * k τα άτομα πετυχαίνουν την μέγιστη δυνατή ευημερία. Ο χρυσός κανόνας για την συσσώρευση του κεφαλαίου προσδιορίζει την τιμή της μέσης ροπής για αποταμίευση που εξασφαλίζει την μέγιστη κατά κεφαλήν κατανάλωση. Αν ο κοινωνικός σχεδιαστής ενδιαφέρεται περισσότερα για την τρέχουσα γενιά δεν θα επιλέξει να εφαρμόσει πολιτικές που οδηγούν σε σταθερή κατάσταση. Αντίθετα αν ενδιαφέρεται για όλες τις γενιές το ίδιο, ακόμη και εάν η τρέχουσα καταναλώσει λιγότερο, αυτό θα έχει σαν αποτέλεσμα να ωφεληθεί ένας μεγάλος αριθμός μελλοντικών γενεών από την επίτευξη του χρυσού κανόνα... Σύγκλιση στο υπόδειγμα Solow-Swan: Στην οικονομική θεωρία με τον όρο σύγκλιση μιας μεταβλητής εννοείται η πορεία της προς μια συγκεκριμένη τιμή. Η σύγκλιση στην οικονομική μεγέθυνση έχει την εσωτερική διάσταση( σύγκλιση μέσα στην χώρα), την εθνική διάσταση σύγκλιση με άλλες χώρες) και την παγκόσμια διάσταση (σύγκλιση μεταξύ ομάδων χωρών).αν υποθέσουμε συνάρτηση παραγωγής Cobb-Douglas: Υ = AK L, (.8) a a ο λόγος κεφαλαίου-εργασίας στην μακροχρόνια ισορροπία είναι: sa k = n + δ ενώ το κατά κεφαλήν εισόδημα ισορροπίας δίνεται από την (.9): α (.9) y s a = A n + δ a a (.0) Από την σχέση y = Ak ο ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης g y για την χώρα a είναι: g y = ag (.) k Αν διαιρέσουμε τα δυο μέλη της εξίσωσης (.) με k προκύπτει:

12 k f( k ) g = & k s ( n ) k = k +δ (.) Στο παρακάτω διάγραμμα η απόσταση μεταξύ των δυο γραμμών ορίζει τον ρυθμό αύξησης του λόγου κεφαλαίου εργασίας. Δεξιά του σημείου τομής των δυο γραμμών k & < 0, καθώς ο λόγος κεφαλαίου εργασίας είναι υψηλός, και το μέσο προϊόν του κεφαλαίου είναι χαμηλό. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα η επένδυση ανά μονάδα κεφαλαίου f ( k ) s να μην επαρκεί να καλύψει την συνολική απόσβεση του κεφαλαίου, λόγω της k φυσικής φθοράς αλλά και της αύξησης του πληθυσμού. Αντίθετα αριστερά του σημείου k& τομής των δυο γραμμών, καθώς 0 k > όσο μικρότερος είναι ο λόγος κεφαλαίου εργασίας, τόσο μεγαλύτερος είναι ο ρυθμός αύξησης του και κατά επέκταση ο ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης της οικονομίας. ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ :Δυναμική Ανάλυση Στο Υπόδειγμα Solow-Swan k & > 0 k & < 0 n +δ k k

13 Στο σημείο ισορροπίας του υποδείγματος Solow-Swan χωρίς τεχνολογική πρόοδο ισχύει g = g = 0 για όλες τις οικονομίες, εφόσον ο λόγος κεφαλαίου εργασίας k y k αυξάνεται με φθίνοντα ρυθμό, όσο προσεγγίζει το σημείο ισορροπίας k και k(0) < k. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι χώρες με παρόμοια χαρακτηριστικά και κοινές παραμέτρους (s,n,δ,) θα έχουν το ίδιο κατά κεφαλήν εισόδημα στην μακροχρόνια ισορροπία που δίνεται από την σχέση (.0). Έτσι θα υπάρξει εξίσωση στα κατά κεφαλήν εισοδήματα. Αν ωστόσο οι χώρες έχουν διαφορετικές παραμέτρους, θα χαρακτηρίζονται και από διαφορετικά κατά κεφαλήν εισοδήματα στην μακροχρόνια ισορροπία. Επιπλέον ο ρυθμός μεγέθυνσης του λόγου κεφαλαίου-εργασίας κατά την μετάβαση στο σημείο ισορροπίας είναι: = ( + ) (.3) ( a) gk sak n δ Από τις εξισώσεις (.) και (.) θα έχουμε : ( a) gy asak a( n δ ) = + (.4) Επομένως από την (.3) προκύπτει ότι < 0,δηλαδή ο ρυθμός μεγέθυνσης την k περίοδο της μετάβασης στο σημείο μακροχρόνιας ισορροπίας είναι αντιστρόφως ανάλογος του λόγου κεφαλαίου-εργασίας. Στο απλό νεοκλασικό υπόδειγμα Solow-Swan,κάθε οικονομία θα τείνει να μεγεθύνεται πιο γρήγορα όταν έχει χαμηλό λόγο κεφαλαίου-εργασίας, σε αντίθεση με την περίπτωση που ο λόγος αυτός είναι υψηλός. Δεδομένου ότι α<, δηλαδή έχουμε φθίνουσες οριακές αποδόσεις ως προς το κεφάλαιο, όσο πιο μικρό είναι το τρέχον κατά κεφαλήν εισόδημα y, σε σχέση με το εισόδημα μακροχρόνιας ισορροπίας g y y τόσο μεγαλύτερος ο ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης. Πρέπει να τονίσουμε ότι σημασία έχει η σχετική απόσταση μεταξύ των εισοδημάτων και όχι η απόλυτη, δηλαδή προσδιοριστικός παράγοντας είναι το ποσοστό του τρέχοντος κατά κεφαλήν εισοδήματος y ως προς το εισόδημα ισορροπίας y και όχι απλώς η διαφορά τους. Μακροχρόνια οι διαφορές θα εξαλείφονται, το κατά κεφαλήν εισόδημα και ο ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης θα συγκλίνουν σταδιακά, ενώ στην ισορροπία οι χώρες θα έχουν συγκλίνει πλήρως. Γενικά, προβλέπεται ότι οι φτωχές χώρες θα παρουσιάσουν μεγαλύτερο ρυθμό οικονομικής 3

14 μεγέθυνσης από τις πλούσιες, με συνέπεια το κατά κεφαλήν εισόδημα τους να συγκλίνει με εκείνο του πλούσιων χωρών. Αυτή είναι η υπόθεση της «απόλυτης σύγκλισης». Συνήθως, οι συνθήκες που επικρατούν σε κάθε χώρα είναι πολύ διαφορετικές, κυρίως μεταξύ πλούσιων και φτωχών χωρών, καθώς έχουμε διαφορετικές συναρτήσεις παραγωγής, ποσοστό αποταμίευσης και ρυθμούς μεταβολής του πληθυσμού. Το γεγονός ότι η υπόθεση της «απόλυτης σύγκλισης» παρατηρείται μόνο μεταξύ των οικονομιών με παρόμοια χαρακτηριστικά (παραμέτρους) έκανε επιτακτική την ανάγκη για την διατύπωση της «υπό συνθήκη σύγκλισης» (condonal convergence), η οποία δηλώνει ότι οι οικονομίες θα τείνουν να συγκλίνουν στο μακροχρόνιο σημείο ισορροπίας τους, όσο μεγαλύτερη είναι η απόσταση από το σημείο αυτό. Δηλαδή η χώρα της οποίας το εισόδημα απέχει περισσότερο από το τρέχον εισόδημα θα έχει και τον μεγαλύτερο ρυθμό οικονομικής μεγέθυνσης. Αυτός ο τύπος σύγκλισης ουσιαστικά λαμβάνει υπόψιν του τις διαφοροποιήσεις μεταξύ των χωρών. Στην περίπτωση αυτή η ύπαρξη ή όχι σύγκλισης διερευνάται αφού προηγουμένως συνυπολογιστούν οι επιδράσεις των παραμέτρων (s,n,δ) που διαμορφώνουν ανόμοιες συνθήκες ανάμεσα στις χώρες και είναι υπεύθυνες για την διαφοροποίηση των μακροχρόνιων επιπέδων ισορροπίας. (.5):..3 Τεχνολογική πρόοδος Με τεχνολογική πρόοδο, μπορούμε να υποθέσουμε την συνάρτηση παραγωγής Y = F( K AL) (.5), Ο όρος AL ορίζει τον συντελεστή εργασία σε μονάδες αποτελεσματικής εργασίας, όπου Α= η τεχνολογική παράμετρος, και η τεχνολογία θεωρείται ότι επιδρά στην παραγωγικότητας της εργασίας μόνο. Η τεχνολογική πρόοδος συντελείται με σταθερό ρυθμό A& g A =, ενώ η συνάρτηση παραγωγής ικανοποιεί τις γνωστές νεοκλασικές ιδιότητες ως προς τους συντελεστές της παραγωγής, δηλαδή: Y K > 0 Y, > 0 L, Y < 0 K, Y < 0 L F( λk, A( λl )) = λf( K, AL ), λ > 0 4

15 lm0 K Y K =, Y lm = 0 K K lm0 L Y = L, Y lm = 0 L Με σταθερές αποδόσεις κλίμακας παραγωγής, το προϊόν σε όρους αποτελεσματικής εργασίας y% εκφράζεται ως: L Όπου K Y AL K = F, y% = f( k% ) (.6) AL % = είναι το κεφάλαιο ανά μονάδα αποτελεσματικής εργασίας και AL k f ( k % ) = F( k %,). Από την εξίσωση K& = sy δ K, (.7) διαιρώντας και τα δυο μέλη με τον όρο AL έχουμε: K& Y K K& = = % % (.8) AL AL AL AL s δ sy δ k Από την άλλη πλευρά, η διαχρονική μεταβολή του λόγου κεφαλαίου ανά αποτελεσματική εργασία δίνεται ως: K d AL KA & L K( AL & + AL& ) k &% K& A& L& = k &% = k% + d ( AL ) AL A L K& k &% = ( g+ n) k% (.9) AL και από τις εξισώσεις (.8) και (.9) προκύπτει ότι: k &% = sf( k% ) ( g+ n+δ ) k% (.30) Στην ισορροπία σταθερής κατάστασης k &% = 0 και επομένως θα έχουμε: sf ( k% ) = ( n + g +δ ) k% (.3) 5

16 Ενώ το προϊόν ανά μονάδα αποτελεσματικής εργασίας είναι επίσης σταθερό στο επίπεδο y% = y.το υπόδειγμα προβλέπει οικονομική μεγέθυνση στη μακροχρόνια A ισορροπία ίση με τον ρυθμό τεχνολογικής προόδου g A, αφού y& y A& = = g A A. Οποιαδήποτε μεταβολή των παραμέτρων (s,n,δ) επηρεάζει το μέγεθος των k % και y% αλλά όχι τον ρυθμό οικονομικής μεγέθυνσης, όπως και στο απλό υπόδειγμα Solow- Swan...4 Ανθρώπινο κεφάλαιο Αν υποθέσουμε ότι τα άτομα εκτός από φυσικό κεφάλαιο αποταμιεύουν και άυλο κεφάλαιο με τη μορφή γνώσεων, εξειδίκευσης, και ιδεών, δηλαδή ανθρώπινο κεφάλαιο, τότε η συνάρτηση παραγωγής της οικονομίας δίνεται από την σχέση: Y = ( K, H, L ) (.3) Y όπου > 0 K Y Y, > 0, > 0 H L, Y < 0 K, Y < 0 H, Y < 0 L και F( λk, λh, λl) = λf( K, λh λl), λ > 0 Αν υποθέσουμε ότι ένα ποσοστό του συνολικού εισοδήματος s K διοχετεύεται για αποταμίευση σε φυσικό κεφάλαιο και ένα άλλο σταθερό ποσοστό s H για αποταμίευση σε ανθρώπινο κεφάλαιο όπου s + s <,οι συναρτήσεις συσσώρευσης φυσικού και ανθρώπινου κεφαλαίου δίνονται από τις ακόλουθες εξισώσεις: κεφαλαίου. K H K& = s Y δ K (.33) K K H& = s Y δ H (.34) H H Όπου δ Κ ( δ H ) είναι το ποσοστό της απόσβεσης φυσικού και ανθρώπινου Σε κατά κεφαλήν όρους έχουμε: k& = s f( k h) ( n+δ ) k (.35) K, K h& = s f( k h) ( n+δ ) h (.36) H, H 6

17 Στη μακροχρόνιας ισορροπία, k & = h & = 0 και επομένως: s f( k, h) = ( n+ δ ) k (.37) K K s f( k, h) = ( n+ δ ) h (.38) H H Για τους τρεις παραγωγικούς συντελεστές (εργασία. φυσικό κεφάλαιο και ανθρώπινο κεφάλαιο), οι φθίνουσες οριακές αποδόσεις αναγκάζουν τις κατά κεφαλήν μεταβλητές y,k,h, να παραμένουν σταθερές στη μακροχρόνια ισορροπία, πράγμα που σημαίνει ότι τα βασικά συμπεράσματα του υποδείγματος Solow-Swan ισχύουν και μετά την προσθήκη του ανθρώπινου κεφαλαίου. Ειδικότερα από τις (.37)-(.38) έχουμε: k& sk f( k, h) = ( n +δ K ) k k h& sk f( k, h) = ( n +δ H ) h h (.39) (.40) Αν στη ισορροπία ο ρυθμός αύξησης του λόγου κεφαλαίου-εργασίας είναι θετικός k& δηλαδη > 0 θα πρέπει να ισχύει επίσης ότι: k s K f( k, h) > ( n+ δ K ) (.4) k Εξαιτίας των φθινουσών αποδόσεων ως προς το φυσικό και το ανθρώπινο κεφάλαιο, ο μόνος τρόπος να διατηρηθεί θετικός ο ρυθμός αύξησης του φυσικού κεφαλαίου, είναι το ανθρώπινο κεφάλαιο να αυξάνεται με ακόμη μεγαλύτερο ρυθμό. Διαφορετικά το αριστερό μέλος της ανισότητας (.4) θα μειωθεί, με αποτέλεσμα να αλλάξει η φορά της ανισότητας και ο ρυθμός μεταβολής του λόγου κεφαλαίου εργασίας h& k& να γίνει αρνητικός. Δηλαδή θα πρέπει > > 0. Ωστόσο κάτι τέτοιο δεν μπορεί να h k επιτευχθεί διότι θα προκαλέσει συνεχή μείωση του όρου f ( k, h) h και ο ρυθμός αύξησης του λόγου ανθρώπινου κεφαλαίου-εργασίας θα γίνει αρνητικός. Επομένως η h& k& μόνη εφικτή λύση στην ισορροπία είναι η = = 0. h k 7

18 Γενικά, η μοναδική περίπτωση που το ανθρώπινο κεφαλαίο είναι δυνατόν να αποτελέσει πηγή οικονομικής μεγέθυνσης είναι να το εισάγουμε με τέτοιο τρόπο στην συνάρτηση παραγωγής έτσι ώστε να είναι σε θέση να εξαλείψει τις φθίνουσες οριακές αποδόσεις του φυσικού κεφαλαίου. 3. Το υπόδειγμα του Ramsey Το νεοκλασικό υπόδειγμα με αριστοποίηση της διαχρονικής συμπεριφοράς των ατόμων αναπτύχθηκε αρχικά από τον Ramsey(98) και στην συνέχεια από τους Cass(965) και Koopmans(965). Τα νοικοκυριά προσδιορίζουν την ζήτηση της οικονομίας μεγιστοποιώντας την χρησιμότητα τους, ενώ οι επιχειρήσεις προσδιορίζουν την πλευρά της προσφοράς μεγιστοποιώντας τα κέρδη τους. Έτσι προσδιορίζεται η ισορροπία στην αγορά προϊόντος. Τα βασικά συμπεράσματα του υποδείγματος Ramsey δεν διαφέρουν σημαντικά από αυτά του υποδείγματος Solow-Swan.Οι φθίνουσες οριακές αποδόσεις οδηγούν την οικονομία σε μια κατάσταση που το κατά κεφαλήν εισόδημα παραμένει σταθερό, εκτός και αν υπάρχει εξωγενής τεχνολογική πρόοδος. Η κυριότερη διαφορά είναι στο άριστο επίπεδο εισοδήματος μακροχρόνιας ισορροπίας, το οποίο στο υπόδειγμα του Ramsey είναι χαμηλότερο. Αυτό οφείλεται στον συντελεστή προτίμησης στην συνάρτηση χρησιμότητας, γεγονός που κάνει τα νοικοκυριά πιο «ανυπόμονα» και οδηγεί σε χαμηλότερη συσσώρευση κεφαλαίου σε σχέση με το υπόδειγμα Solow-Swan. Στο υπόδειγμα του Ramsey υποθέτοντας μια αποκεντρωμένη οικονομία θεωρούμε νοικοκυριά τα οποία ζουν απεριόριστα Τα νοικοκυριά υπόκεινται στον παρακάτω εισοδηματικό περιορισμό: όπου B είναι περιουσιακά στοιχεία, B& = wl + rb C (3.) w είναι ο μισθός και r είναι το επιτόκιο. Αν υποθέσουμε ότι την αρχική περίοδο =0, η οικονομία αποτελείται από ένα μόνο άτομο L 0 =,ο ρυθμός αύξησης του πληθυσμού δίνεται από την εξίσωση: Σε κατά κεφαλήν όρους η εξίσωση (3.) γράφεται: L n = e (3.) b& = w + rb nb c (3.3) 8

19 Όπου b B C c =. = και L L Τα νοικοκυριά δεν μπορούν να δανείζονται έτσι ώστε στο τέλος της οικονομικής ζωής τους να βρίσκονται με χρέος. Δηλαδή: ( rs n) ds 0 lm be 0 (3.4) Υποθέτουμε ότι τα νοικοκυριά έχουν ως στόχο την μεγιστοποίηση της διαχρονικής χρησιμότητας τους (3.5): p n p ( ) ( ) 0 0 (3.5) U = u c Le d = u c e e d Όσο μεγαλύτερο είναι το p, τόσο μικρότερη αξία έχει για τα νοικοκυριά η μελλοντική κατανάλωση σε σχέση με την τρέχουσα κατανάλωση. Για την στιγμιαία συνάρτηση χρησιμότητας ισχύουν οι υποθέσεις ότι είναι αύξουσα ( u > 0) και κοίλη ( u < 0) και ικανοποιεί τις συνθήκες Inada: lm u ( c) = και lm u ( c) = 0. c 0 Αν χρησιμοποιήσουμε την εξίσωση Hamlon έχουμε την λύση του προβλήματος c μεγιστοποίησης της εξίσωσης (3.5) υπό τους περιορισμούς (3.3) και (3.4). J = u c e + v w + r n b c (3.6) ( p n) ( ) [ ( ) ] O πολλαπλασιαστής v είναι η σκιώδης τιμή του εισοδήματος σε μονάδες χρησιμότητας. Οι συνθήκες ης τάξης για την μεγιστοποίηση της αρχικής εξίσωσης του Hamlon είναι: J = 0 v= u ( c) e c ( p n) (3.7) J = v& v& = ( r n) v (3.8) b Επιπλέον θα πρέπει να ισχύει η συνθήκη: lm( vb) = 0 (3.9) Η παραπάνω συνθήκη, είναι γνωστή ως τερματική συνθήκη (raversaly condon) και δηλώνει ότι η άξια των περιουσιακών στοιχείων τείνει στο μηδέν, καθώς ο χρόνος τείνει στο άπειρο. 9

20 Διαφορίζοντας την εξίσωση (3.7) ως προς προκύπτει: v& = cu & () c e ( p n) u () c e ( p n ) ( p n) Από τις εξισώσεις (3.8) και (3.0) έχουμε: u () c c c& r = p u () c c u () c v& c& ( p n) u () c (3.0) (3.) Η εξίσωση του Euler αποτελεί την βασική συνθήκη για την άριστη επιλογή της κατανάλωσης διαχρονικά. Επιπλέον μια διαδεδομένη συνάρτηση χρησιμότητας, είναι η συνάρτηση σταθερής ελαστικότητας υποκατάστασης: θ c uc () = θ>0, θ (3.) θ Η συνάρτηση αυτή είναι γνωστή και ως συνάρτηση χρησιμότητας με σχετική αποστροφή προς τον κίνδυνο(consan relave rsk averson,crra) και παίρνει το όνομα της από τον συντελεστή αποστροφής κίνδυνου που για αυτή τη συνάρτηση χρησιμότητας είναι ο θ και είναι ανεξάρτητος του c. Απλοποιώντας την εξίσωση του Euler για αυτή την συνάρτηση χρησιμότητας, έχουμε: Ο συντελεστής θ c& = ( r p ) c θ (3.3) είναι η ελαστικότητα υποκατάστασης της κατανάλωσης ανάμεσα στις διαφορετικές χρονικές περιόδους και δείχνει την ευκολία με την οποία τα άτομα επιθυμούν να μεταφέρουν κατανάλωση, από την μια περίοδο στην άλλη. Όταν το επιτόκιο είναι υψηλό, τα άτομα είναι λιγότερο «ανυπόμονα» και τότε υπάρχει μεγαλύτερη αποταμίευση, με αποτέλεσμα ο ρυθμός μεταβολής της κατανάλωσης να είναι μεγαλύτερος. Η τάση αυτή ενισχύεται, όταν η ελαστικότητα υποκατάσταση είναι υψηλή. Από την άλλη πλευρά η παραγωγή πραγματοποιείται χρησιμοποιώντας εργασία (L) και κεφαλαίο (Κ) από τις επιχειρήσεις και η συνάρτηση παραγωγής έχει την μορφή Y = F( K, L), (3.4) 0

21 Η (3.4) ικανοποιεί τις νεοκλασικές ιδιότητες. Οι επιχειρήσεις πληρώνουν ενοίκιο για τις υπηρεσίες του κεφαλαίου που απασχολούν, με τιμή R, όποτε η καθαρή απόδοση θα είναι R-δ, λόγω της απόσβεσης του κεφαλαίου. Επιπλέον, αν επιτόκιο δανεισμού είναι r και τα δάνεια και το κεφάλαιο είναι τέλεια υποκατάστατα ως εναλλακτικές μορφές επένδυσης, θα ισχύει r =(R-δ).Έτσι το κέρδος της επιχείρησης θα είναι: π = FK (, L) ( r+ δ ) K wl (3.5) Οι συνθήκες ης τάξης για την μεγιστοποίηση των κερδών είναι.: π K π L = 0 f ( k) = r+ δ (3.6) = 0 f ( k) kf ( k) (3.7) K K Όπου k = L = L αφού οι επιχειρήσεις είναι όμοιες στην ισορροπία. Οι εξισώσεις (3.6) και (3.7) δηλώνουν ότι στην ισορροπία το οριακό προϊόν κάθε συντελεστή παραγωγής ισούται με το κατά μονάδα κόστος του. Στην ισορροπία του υποδείγματος Ramsey, τα περιουσιακά στοιχεία των νοικοκυριών θα ισούνται με τον λόγο κεφαλαίου-εργασίας. Άρα η εξίσωση (3.3) σε συνδυασμό με τις εξισώσεις (3.6) και (3.7) γράφεται: Η εξίσωση (3.3) γράφεται : k = f( k) ( n+ δ ) k c (3.8) c& = ( f ( k ) δ p ) c θ (3.9) έχουμε: Από τις (3.8) και (3.9) και εφόσον στην σταθερή κατάσταση ισχύει k & = c & = 0, c = f( k) ( n+ δ ) k (3.0) f ( k) = δ + ρ (3.) Στην μακροχρόνια ισορροπία ο ρυθμός μεταβολής της κατά κεφαλήν κατανάλωσης του λόγου κεφαλαίου-εργασίας του κατά κεφαλήν προϊόντος είναι μηδέν. Η δυναμική συμπεριφορά της ισορροπίας προκύπτει, εάν παραγωγίσουμε την (3.8) ως προς την κατανάλωση και την (3.9) ως προς το κεφάλαιο:

22 k& = (3.) c c& = f ( k) < 0 (3.3) k θ Η εξίσωση (3.) δείχνει ότι καθώς μειώνεται η κατανάλωση, ο ρυθμός συσσώρευσης του κεφαλαίου θα είναι αρχικά θετικός, μηδενικός στη ισορροπία και στην συνέχεια αρνητικός, θα παρουσιάζει δηλαδή φθίνουσα πορεία.η εξίσωση (3.3) δείχνει ότι καθώς αυξάνεται το κεφάλαιο, ο ρυθμός μεταβολής της κατανάλωσης θα είναι και αυτός επίσης φθίνων. Το επίπεδο στο οποίο ο λόγος κεφαλαίου εργασίας γίνεται άριστος δίνεται από τη σχέση (3.) από την οποία προκύπτει ότι στην μακροχρόνια ισορροπία ο λόγος κεφαλαίου-εργασίας θα είναι χαμηλότερος σε σχέση με τον χρυσό κανόνα στο υπόδειγμα Solow-Swan. Ο συντελεστής διαχρονικής προτίμησης είναι ο λόγος για τον οποίον τροποποιείται ο χρυσός κανόνας. Στο υπόδειγμα Ramsey τα νοικοκυριά αποταμιεύουν λιγότερο από τις προβλέψεις του χρυσού κανόνα στο υπόδειγμα Solow-Swan γιατί δεν συμφέρει να καταναλώσει κάποιος πολύ λιγότερο σήμερα για να πετύχει την μέγιστη δυνατή κατανάλωση που υποδεικνύει ο χρυσός κανόνας, αφού η τρέχουσα και η μελλοντική κατανάλωση δεν έχουν την ίδια χρησιμότητα. Ουσιαστικά το άριστο επίπεδο μακροχρόνιας ισορροπίας είναι χαμηλότερο λόγω της διαχρονικής προτίμησης των νοικοκυριών, της «ανυπομονησίας» των νοικοκυριών, τα οποία προτιμούν την τρέχουσα κατανάλωση σε σχέση με την μελλοντική. 4. Υποδείγματα ενδογενούς μεγέθυνσης Όλες σχεδόν οι αναπτυγμένες χώρες έχουν να επιδείξουν μια μακροχρόνια αύξηση του κατά κεφαλήν εισοδήματος για αρκετές δεκαετίες. Αυτή η εμπειρική παρατήρηση αμφισβητεί την πρόβλεψη του υποδείγματος Solow-Swan για μακροχρόνια ισορροπία και την υπόθεση των φθινουσών οριακών αποδόσεων. Τον ρόλο αυτό έχουν αναλάβει τα ενδογενή υποδείγματα της μεγέθυνσης. Η κύρια διαφορά τους με το νεοκλασικό υπόδειγμα, είναι η εισαγωγή της τεχνολογίας ως ενδογενούς μεταβλητής του υποδείγματος και η εγκατάλειψη της υπόθεσης των φθινουσών οριακών αποδόσεων.

23 4. Το υπόδειγμα ΑΚ Το πιο απλό υπόδειγμα ενδογενούς ανάπτυξης είναι το υπόδειγμα ΑΚ. Στο υπόδειγμα αυτό η συνάρτηση παραγωγής, είναι γραμμική ως προς το φυσικό κεφάλαιο: Y = AK (4.) Όπου Α είναι μια τεχνολογική σταθερά, η οποία επηρεάζει το ποσό της παραγωγής που δίνει κάθε μονάδα κεφαλαίου. Αυτή η συνάρτηση παραγωγής χαρακτηρίζεται από σταθερές οριακές αποδόσεις, αφού μια επιπλέον μονάδα κεφαλαίου παράγει Α επιπλέον μονάδες παραγωγής, ανεξάρτητα από το πόσο κεφάλαιο υπάρχει. Σε κατά κεφαλήν όρους η συνάρτηση (4.) γράφεται: Y L K = = (4.) A y Ak L Έτσι η συνάρτηση συσσώρευσης κεφαλαίου γράφεται ως: k & = sak ( δ + n) k (4.3) k& k ή ( n ) = sa +δ (4.4) Όταν sa > n + δ η παραπάνω εξίσωση προσδιορίζει ένα σταθερό και θετικό ρυθμό οικονομικής μεγέθυνσης. Το εισόδημα της οικονομίας συνεχίζει να αυξάνεται για πάντα ακόμη και χωρίς την υπόθεση της συνεχούς τεχνολογικής προόδου. Δηλαδή στο υπόδειγμα ΑΚ, η αποταμίευση και η επένδυση οδηγούν σε σταθερή μεγέθυνση. Η λύση του γραμμικού υποδείγματος φαίνεται στο διάγραμμα : 3

24 ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ :Δυναμική Ανάλυση Υποδείγματος ΑΚ sa k& k > 0 n +δ k & < 0 k 0 k Σύμφωνα με το υπόδειγμα ΑΚ, οι χώρες που παρουσιάζουν παρόμοια χαρακτηριστικά (παραμέτρους) θα έχουν πάντα διαφορετικά εισοδήματα αν ξεκίνησαν με διαφορετικό κατά κεφαλήν κεφάλαιο. Οι οικονομίες τους θα αποκλίνουν μόνιμα. Επιπλέον, το υπόδειγμα ΑΚ επιχειρεί να εξηγήσει την οικονομική μεγέθυνση με βάση μόνο την συσσώρευση του φυσικού κεφαλαίου. Μακροχρόνια μόνο το φυσικό κεφαλαίο καθορίζει τον ρυθμό μεγέθυνσης που θα έχει μια χώρα και ο ρυθμός μεγέθυνσης των διαφόρων χωρών θα παρουσιάζει ισχυρή συσχέτιση με τους ρυθμούς συσσώρευσης του φυσικού κεφαλαίου. Η συσσώρευση του φυσικού κεφαλαίου είναι ο βασικός παράγοντας που καθορίζει την μακροχρόνια ανάπτυξη της οικονομίας, αρκεί αυτοί που ασκούν οικονομική πολιτική να επιλέξουν μέσω δημόσιων δαπανών ή δημιουργώντας το κατάλληλο πλαίσιο για ιδιωτικές επενδύσεις την κατάλληλη πολιτική για να επιτύχουν τον επιθυμητό ρυθμό οικονομικής μεγέθυνσης. Δηλαδή οι μεταβολές στην οικονομική πολιτική που αυξάνουν το απόθεμα κεφαλαίου, οδηγούν σε μόνιμες μεταβολές στον ρυθμό μεγέθυνσης της οικονομίας. 4

25 Αν υποθέσουμε σταθερές οριακές αποδόσεις στο κεφάλαιο και όχι φθίνουσες, τα συμπεράσματα του υποδείγματος ΑΚ γίνονται περισσότερο κατανοητά ανάλογα με τον τρόπο που ερμηνεύουμε το Κ, δηλαδή αν θεωρούμε την γνώση ως ένα τύπο κεφαλαίου. Η γνώση αποτελεί μια σημαντική εισροή της παραγωγικής διαδικασίας, και συμβάλει τόσο στην παραγωγή αγαθών, όσο και στην δημιουργία νέας γνώσης. Έτσι δεν είναι τόσο ρεαλιστικό το ότι η γνώση πάντα παρουσιάζει φθίνουσες αποδόσεις. Αν θεωρήσουμε την γνώση ως ένα τύπο κεφαλαίου τότε το υπόδειγμα ΑΚ μπορεί να περιγράψει ίσως πιο ρεαλιστικά την επίδραση της στην οικονομική μεγέθυνση. 4. Το υπόδειγμα της εκμάθησης Το υπόδειγμα της εκμάθησης (learnng-by-dong) αναπτύχθηκε από τους Arrow (96) και Romer (986).Γίνεται η υπόθεση ότι η συνάρτηση παραγωγής των επιχειρήσεων εξαρτάται από το φυσικό κεφάλαιο Κ και το ανθρώπινο κεφάλαιο Η. Ο πληθυσμός L είναι σταθερός, οπότε οποιεσδήποτε μεταβολές στο H δείχνουν την επίδραση της συσσώρευσης ανθρώπινου κεφαλαίου. Η συνάρτηση παραγωγής είναι: Y = F( K, H ) (4.5) Όπου H = AL και L είναι ο αριθμός των εργαζομένων που εργάζονται στη επιχείρηση, και A είναι ο δείκτης που εκφράζει το επίπεδο τεχνογνωσίας. Από το υπόδειγμα ΑΚ γνωρίζουμε ότι η συνεχής (ενδογενής) μεγέθυνση εξαρτάται από την εξάλειψη των φθινουσών οριακών αποδόσεων του κεφαλαίου.oι επιχειρήσεις οι οποίες αυξάνουν το φυσικό τους κεφάλαιο είναι και σε θέση να παράγουν πιο αποτελεσματικά. Η επίδραση λοιπόν της εμπειρίας στη παραγωγική διαδικασία ονομάζεται learnng-bydong. Οι αυξήσεις του φυσικού κεφαλαίου οδηγούν σε παράλληλη αύξηση του αποθέματος τεχνογνωσίας A.Όπως υποστήριξε ο Arrow(96) οι βελτιώσεις στην τεχνογνωσία και την παραγωγικότητα προέρχονται από την επένδυση και την παραγωγική διαδικασία. Γίνεται επίσης η υπόθεση ότι η τεχνογνωσία διαχέεται σε όλη την οικονομία και είναι διαθέσιμη για είναι δημόσιο αγαθό το οποίο όλες τις επιχειρήσεις με 5

26 μηδενικό κόστος, όπου Κ είναι το κεφάλαιο που χρησιμοποιεί ολόκληρη η οικονομία και K το κεφαλαίο της επιχείρησης. εργασία Κάθε επιχείρηση λοιπόν θα έχει ως στόχο να επιλέξει το κεφάλαιο L έτσι ώστε να μεγιστοποιήσει τα κέρδη της π,δηλαδή: Σε κατά κεφαλήν όρους έχουμε : K και την max π = FK (, KL) ( r+ δ ) Κ wl (4.6) max π = L[ F( k, K) ( r+ δ ) k w] (4.7) Ο μισθός και η τιμή του κεφαλαίου θεωρούνται δεδομένα για την κάθε επιχείρηση και επίσης γίνεται η υπόθεση ότι κάθε επιχείρηση μεγιστοποιεί τα κέρδη της θεωρώντας το κεφάλαιο, Κ ως δεδομένο. k Οι συνθήκες ης τάξης για την μεγιστοποίηση των κερδών είναι: π Fk (, K) = 0 = r + δ K K π Fk (, K) = 0 Fk (, K) k = w L K (4.8) (4.9) Επιπλέον, στην ισορροπία εξαιτίας της ομογένειας των επιχειρήσεων, θα ισχύει ότι = k και συνεπώς K = kl.επειδή η συνάρτηση παραγωγής είναι ομογενής πρώτου βαθμού ως προς k, θα ισχύει: Παραγωγίζοντας προς k έχουμε: Όσον αφορά στην μεγιστοποίηση FkK (, ) K = F, = F(, L) = f( L) k k FkK (, ) k f( L) F( k, K) = = f ( L) Lf ( L) k k k (4.0) (4.) της χρησιμότητας του αντιπροσωπευτικού νοικοκυριού,η διαδικασία είναι η ίδια όπως και στο υπόδειγμα του Ramsey. Άρα εφαρμόζοντας τις εξισώσεις (4.8) και (4.9) σε αυτές του υποδείγματος του Ramsey προκύπτει: k & = f( L) k δ k c (4.) 6

27 c& = [ f ( L ) Lf ( L ) ( ρ + δ )] (4.3) c θ Από την εξίσωση (4.3) προκύπτει ότι ο ρυθμός αύξησης της κατά κεφαλήν κατανάλωσης θα είναι σταθερός, επειδή και ο πληθυσμός L είναι σταθερός. Επίσης η εξίσωση (4.) σε συνδυασμό με την τελική συνθήκη από το πρόβλημα της μεγιστοποίησης της διαχρονικής συνάρτησης χρησιμότητας των νοικοκυριών, συνεπάγεται ότι ρυθμός αύξησης του λόγου κεφαλαίου-εργασίας θα είναι σταθερός και μάλιστα ίσος με τον ρυθμό αύξησης της κατά κεφαλήν κατανάλωσης. Επομένως ο ρυθμός αύξησης του κατά κεφαλήν προϊόντος θα είναι σταθερός και δεν θα εξαρτάται από το επίπεδο ανάπτυξης της οικονομίας (αναπτυγμένες ή υπό ανάπτυξη χώρες). Κατά αυτό τον τρόπο η θετική εξωτερική επίδραση από την συσσώρευση ανθρώπινου κεφαλαίου μπορεί να προκαλέσει ενδογενή οικονομική μεγέθυνση. Η θετική σχέση η οποία προκύπτει από το υπόδειγμα ανάμεσα στο ρυθμό οικονομικής μεγέθυνσης και στο μέγεθος του πληθυσμού δημιουργεί ένα scale effec, δηλαδή αν δυο χώρες έχουν το ίδιο συνολικό κεφάλαιο η χώρα με τον μεγαλύτερο πληθυσμό θα συσσωρεύει και μεγαλύτερο ανθρώπινο κεφάλαιο. Η υπόθεση αυτή ωστόσο δεν είναι και πολύ ρεαλιστική εμπειρικά. 4.3 Το υπόδειγμα των δυο τομέων παραγωγής κεφαλαίου Στο υπόδειγμα των δυο τομέων παραγωγής γίνεται η υπόθεση, ότι απαιτούνται διαφορετικές τεχνολογίες για την παραγωγή φυσικού και ανθρώπινου κεφαλαίου. Ειδικότερα η παραγωγή φυσικού κεφαλαίου είναι εντάσεως φυσικού κεφαλαίου, ενώ η παραγωγή ανθρώπινου κεφαλαίου είναι εντάσεως ανθρώπινου κεφαλαίου. Αυτό σημαίνει ότι η παραγωγή ανθρώπινου κεφαλαίου απαιτεί αναλογικά περισσότερο κεφάλαιο από την παραγωγή φυσικού κεφαλαίου. Η διαφορά στην τεχνολογία παραγωγής φυσικού και ανθρώπινου κεφαλαίου γίνεται κατανοητή αν συγκρίνουμε ένα πανεπιστήμιο και ένα εργοστάσιο παραγωγής εργαλείων. Δηλαδή το Πανεπιστήμιο το οποίο αποτελεί έναν χώρο παραγωγής ανθρώπινου κεφαλαίου χρησιμοποιεί περισσότερο ανθρώπινο κεφαλαίο από το εργοστάσιο το οποίο είναι χώρος παραγωγής φυσικού κεφαλαίου. Η οικονομία έχει δυο τομείς τους οποίους μπορούμε να ονομάσουμε βιομηχανικές επιχειρήσεις και ερευνητικά πανεπιστήμια. Οι επιχειρήσεις παράγουν αγαθά και 7

28 υπηρεσίες που χρησιμοποιούνται για κατανάλωση και για επένδυση σε φυσικό κεφάλαιο. Τα πανεπιστήμια παράγουν ένα συντελεστή παραγωγής που ονομάζεται γνώση, η οποία κατόπιν χρησιμοποιείται ελευθέρα και στους δυο τομείς.στην γενική του μορφή έχουμε : Όπου u K και & a a K δ ( K ) ( H ) (4.4) Y = C+ I = C+ K + K = A u K u H β β H = & + δ = [( K) ] [( H) ] (4.5) I H H B u K u H u H είναι τα μερίδια του φυσικού και ανθρώπινου κεφαλαίου αντίστοιχα. Οι Α και Β είναι οι δυο τεχνολογικές σταθερές. Υποθέτουμε επίσης ότι α >β, δηλαδή η παραγωγή φυσικού κεφαλαίου είναι εντάσεως φυσικού κεφαλαίου. Ο κοινωνικός σχεδιαστής μεγιστοποιεί την παρακάτω συνάρτηση κοινωνικής χρησιμότητας: θ p C p U = u( C) e d = e d 0 0 θ (4.6) με περιορισμούς τις συναρτήσεις (4.4) και (4.5). Για να απλοποιηθούν οι υπολογισμοί εξετάζουμε μια απλούστερη μορφή του υποδείγματος, γνωστή και ως υπόδειγμα του Lucas (988). Γίνεται η υπόθεση ότι για την παραγωγή ανθρώπινου κεφαλαίου, δεν απαιτείται φυσικό κεφάλαιο Οι συναρτήσεις παραγωγής είναι: & a a δ ( H ) (4.7) Y = C+ K + K = AK u H H & + δ H = B( u ) H (4.8) H Για την συνάρτηση (4.4) η εξίσωση του Hamlon που αντιστοιχεί στο πρόβλημα του κοινωνικού σχεδιαστή είναι: θ C J = e + v AK u H K C + B u H H θ p a a [ ( H ) δ ] μ[ ( H) δ ] Οι συνθήκες ης τάξης της παραπάνω εξίσωση είναι: J p = 0 u ( C) e = v C J K = 0 v( a) A = μb uh uhh a (4.9) (4.0) (4.) H ( a) J K = v vaa δν v K & = u H & (4.) 8

29 a J K = μ ν( α) uha + μ Β ( uh) = δμ μ Η & uh H & (4.3) Στην ισορροπία οι σκιώδεις τιμές ν και μ θα μεταβάλλονται με τον ίδιο σταθερό ρυθμό. Από τις εξισώσεις (4.) και (4.3) προκύπτει: ( a) K K aa = ( α) uh A + B( uh ) uhh uhh a (4.4) Αν αντικαταστήσουμε την (4.) στην (4.4), ο λόγος φυσικού-ανθρώπινου κεφαλαίου στη ισορροπία είναι: K H aa a = uh B (4.5) Ο ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης στη ισορροπία υπολογίζεται διαφορίζοντας την εξίσωση (4.0) ως προς τον χρόνο και χρησιμοποιώντας την εξίσωση (4.) για να απαλειφθεί η σκιώδης τιμή ν και έτσι προκύπτει η έκφραση για τον ρυθμό μεταβολής της κατανάλωσης : C& C = [ Β ( ρ + δ )] θ (4.6) Εφόσον ο λόγος φυσικού-ανθρώπινου κεφαλαίου είναι σταθερός στην ισορροπία ισχύει C & K & H & Y & = = =.Ο σταθερός ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης υποδηλώνει ότι η C K H Y δυνατότητα παραγωγής νέου ανθρώπινου κεφαλαίου οδηγεί σε ενδογενή μεγέθυνση. Επιπλέον, ο ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης είναι αύξουσα συνάρτηση της τεχνολογικής σταθεράς Β στην συνάρτηση παραγωγής ανθρώπινου κεφαλαίου, δηλαδή όσο πιο υψηλή τεχνολογία έχει η οικονομία στην παραγωγή ανθρώπινου κεφαλαίου, τόσο μεγαλύτερο ρυθμό οικονομικής μεγέθυνσης είναι σε θέση να επιτύχει. 9

30 4.4 Το υπόδειγμα της διάχυσης της τεχνολογίας Το υπόδειγμα αυτό αναπτύχθηκε από τους Barro και Sala--Marn (997). Βασίζεται στο ότι οι φτωχότερες χώρες έχουν την τάση να μιμούνται τις ανακαλύψεων πλούσιων χωρών. Η διάχυση της τεχνολογίας ερμηνεύει τόσο την «υπό συνθήκη σύγκλιση» των οικονομιών αλλά και την εναλλαγή τους στο ρόλο του «παγκόσμιου ηγέτη» λόγω της τεχνολογική τους υπεροχής. Γίνεται η υπόθεση ότι η οικονομία μας αποτελείται από δυο χώρες: την χώρα «ηγέτη» (leader) και την χώρα «ακόλουθο» (follower).h πρώτη χώρα μέσω της συστηματικής έρευνας ανακαλύπτει συνεχώς νέα ενδιάμεσα αγαθά, ενώ η δεύτερη χώρα μιμείται ή υιοθετεί αυτά τα ενδιάμεσα αγαθά που έχουν ανακαλυφθεί και χρησιμοποιούνται από την πρώτη. Το τελικό προϊόν είναι το ίδιο και για τις δυο χώρες, είναι εμπορεύσιμο και χαρακτηρίζεται από κοινή παγκόσμια τιμή. Τα ενδιάμεσα αγαθά υποθέτουμε ότι δεν είναι εμπορεύσιμα. Τέλος γίνεται η υπόθεση ότι δεν υπάρχει μετακίνηση εργατικού δυναμικού από την μια χώρα στην άλλη. Η χώρα-ηγέτης 4.4. Η συμπεριφορά της χώρας-ηγέτη επιδίδεται σε έρευνα για την ανακάλυψη νέων ενδιάμεσων αγαθών. Αν N είναι ο αριθμός των ενδιάμεσων αγαθών που έχουν ανακαλυφθεί, τότε η ποσότητα του τελικού προϊόντος το οποίο θα παραχθεί από την χώρα ηγέτη είναι Y : N a j j= a Y = AL ( X ) (4.7) Όπου ο δείκτης αναφέρεται στον ηγέτη και A είναι μια τεχνολογική παράμετρος. Η παραγόμενη ποσότητα για κάθε ένα από τα ενδιάμεσα αγαθά είναι: j ( ) a X = Aa L (4.8) Αν αντικαταστήσουμε την εξίσωση (4.8) στην εξίσωση (4.7) θα προκύψει ότι το κατά κεφαλήν προϊόν που παράγει η χώρα-ηγέτης είναι: Y y = = Aa N (4.9) ( a ) L 30

31 Το επιτόκιο προκύπτει από την σχέση: L α a a r = ( Aa ) (4.30) η α ενώ ο ρυθμός μεταβολής των βασικών μεταβλητών του υποδείγματος είναι: c& y& N& L + a a = = = ( α)( Aa ) ρ (4.3) c y N θ η Ο ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης για την χώρα-ηγέτη είναι σταθερός εφόσον το μέγεθος της εργατικής δύναμης είναι σταθερό Η συμπεριφορά της χώρας-ακόλουθου Η χώρα-ακόλουθος έχει συνάρτηση παραγωγής ανάλογη με της χώρας ηγέτη: N a L X j j= a Υ =Α ( ) (4.3) όπου N N,επειδή η χώρα ακόλουθος, δεν κάνει έρευνα για ανακάλυψη νέων εισροών. Οι χώρες που καταφέρνουν να μιμηθούν ενδιάμεσα αγαθά, αποκτούν μονοπωλιακά δικαιώματα. Το κόστος απομίμησης είναι σταθερό και ίσο με ζ, ενώ υποθέτουμε ότι 0<ζ<η. Άρα το κόστος απομίμησης είναι μικρότερο από το κόστος έρευνας. Επιλύνοντας το υπόδειγμα προκύπτει ότι η τιμή κάθε ενδιάμεσου αγαθού θα ισούται με a και η παραγόμενη ποσότητα κάθε ενδιάμεσου αγαθού είναι : ( a a j ) X = Aa L (4.33) Από τις (4.3) και (4.33) προκύπτει ότι το κατά κεφαλήν προϊόν της χώραςακόλουθου είναι: Y y = = Aa N (4.34) ( a ) L Το επιτόκιο προκύπτει από την σχέση: L α a a r = ( Aa ) (4.35) ζ α ενώ ο ρυθμός μεταβολής των βασικών μεταβλητών του υποδείγματος είναι: 3

32 c& y& N& L + α α = = = ( a)( Aα ) ρ c y N θ ζ (4.36) Από τις (4.3) και (4.36) γίνεται αντιληπτό ότι ο ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης της χώρας-ακόλουθου, είναι ανάλογος της χώρας-ηγέτη. Η διαφορά στους ρυθμούς μεγέθυνσης των δυο χωρών, εξαρτάται από τις διαφορές στο μέγεθος του πληθυσμού (L), στο επίπεδο της τεχνολογίας (Α), αλλά και στην διαφορά ανάμεσα στο κόστος ανακάλυψης (η) και στο κόστος απομίμησης (ζ). Από τις (4.3) και (4.36), προκύπτει ότι: a & & ζ L A N N < > η L A N N (4.37) Δηλαδή, ανάλογα με τις παραμέτρους του υποδείγματος ο ρυθμός μίμησης της χώρας-ακόλουθου ενδέχεται να είναι μεγαλύτερος από τον ρυθμό ανακάλυψης των ενδιάμεσων εισροών από την χώρα-ηγέτη. Εφόσον οι δυο χώρες έχουν ίδιες τεχνολογικές παραμέτρους ( A = A ) και ίδιο μέγεθος πληθυσμού ( L = L ), η σχέση (4.37) γράφεται : ζ N N η < & N > & N (4.38) Δεδομένου ότι το κόστος μίμησης είναι μικρότερο από το κόστος έρευνας, η χώρα ακόλουθος έχει ένα πλεονέκτημα σε όρους κόστους, καθώς είναι σε θέση να αντιγράφει τις ανακαλύψεις της χώρας-ηγέτη με πιο γρήγορο ρυθμό από τον ρυθμό ανακάλυψης νέων εισροών από την ίδια την χώρα-ηγέτη. Αυτό θα ισχύει μόνο όταν N < N. Όταν N = N ο ρυθμός απομίμησης και ο ρυθμός ανακάλυψης θα εξισωθούν, με αποτέλεσμα ο ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης της χώρας-ακόλουθου να εξισωθεί με αυτόν της χώρας-ηγέτη. Το υπόδειγμα λοιπόν προβλέπει κάποιο είδος σύγκλισης. Ο ρυθμός μεγέθυνσης της χώρας-ακόλουθου μπορεί να ξεπερνάει τον ρυθμό μεγέθυνσης της χώρας ηγέτη, μέχρι να καταφέρει να μιμηθεί όλα τα ενδιάμεσα αγαθά που έχουν ανακαλυφθεί από την χώρα-ηγέτη. Στην συνέχεια, για κάθε ένα επιπλέον ενδιάμεσο αγαθό, θα έχουμε ταυτόχρονη μίμηση του από την χώρα ακόλουθο, με αποτέλεσμα να διατηρείται ένας σταθερός ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης και για τις δυο χώρες. 3

33 Όσον αφορά στη σύγκλιση των εισοδημάτων των δυο χωρών, από τις εξισώσεις (4.3) και (4.36), γίνεται φανερό ότι θα επιτευχθεί όταν A = A.Συγκεκριμένα, προβλέπεται ένα είδος «υπό συνθήκη σύγκλισης», καθώς οι χώρες με ίδιες τεχνολογικές παραμέτρους θα συγκλίνουν στο ίδιο επίπεδο κατά κεφαλήν εισοδήματος. Εάν A > A στην μακροχρόνια ισορροπία, η χώρα ακόλουθος θα έχει μεγαλύτερο κατά κεφαλήν εισόδημα από την χώρα-ηγέτη, και το αντίστροφο. 5. Εμπειρικές εφαρμογές του υποδείγματος Solow-Swan Το υπόδειγμα Solow-Swan μας παρέχει την δυνατότητα να εξάγουμε συμπεράσματα τα οποία μπορούν να ελεγχθούν εμπειρικά. Η μελέτη των Mankw- Romer-Wel (MRW,99) αποτελεί έως σήμερα μια από τις σημαντικότερες εμπειρικές μελέτες του υποδείγματος Solow-Swan.Υποθέτουμε συνάρτηση παραγωγής Cobb- Douglas της μορφής: Y = AL K (5.) ( ) a a Η συσσώρευση του φυσικού κεφαλαίου δίνεται από την σχέση (5.) k &% = sf( k% ) ( n+ g+δ ) k% (5.) ενώ στη μακροχρόνια ισορροπία το κεφάλαιο σε μονάδες αποτελεσματικής εργασίας και το κατά κεφαλήν εισόδημα ισορροπίας δίνονται από τις (5.3)-(5.4) s k% = (5.3) και n+ ga + δ a a s y% = (5.4) n+ ga + δ Παίρνοντας λογάριθμους και αντικαθιστώντας στο κατά κεφαλήν εισόδημα ισορροπίας και επειδή ισχύει ότι Α = Ae 0 g, έχουμε: Y a a ln = ln A0 + ga ln( s) ln( n + ga +δ ) (5.5) L a a Η σχέση (5.5) δείχνει το κατά κεφαλήν εισόδημα της οικονομίας ως θετική συνάρτηση του ποσοστού αποταμίευσης και αρνητική συνάρτηση των χαρακτηριστικών της οικονομίας (n, g, δ).σε αυτό το σημείο οι MRW υπέθεσαν ότι ο ρυθμός μεταβολής της τεχνολογικής προόδου και το ποσοστό απόσβεσης είναι παρόμοια μεταξύ των 33

34 οικονομιών, γεγονός που επιβεβαιώνεται και από τα εμπειρικά ευρήματα σχετικών μελετών. Έτσι στην εξίσωση (5.5) ο τελευταίος όρος θα διακυμαίνεται μεταξύ χωρών ανάλογα με τον ρυθμό αύξησης του εργατικού δυναμικού n. Ένα πρόβλημα το οποίο προέκυψε ήταν ότι οι προσδιοριστικοί παράγοντες του επιπέδου της τεχνολογίας μιας οικονομίας όπως τα φυσικά και πλουτοπαραγωγικά αποθέματα, το θεσμικό περιβάλλον κ.α, μπορεί να διαφέρουν σημαντικά ανάμεσα στις χώρες με αποτέλεσμα η μεταβλητή A 0 να μην μπορεί να θεωρηθεί η ίδια για όλες τις χώρες. Σαν λύση οι MRW(99) πρότειναν την σχέση: ln( A0 ) = c+ ε (5.6) Όπου c είναι μια σταθερά και ε ένας διαταρακτικός όρος προς εκτίμηση, ο οποίος διαφέρει ανάμεσα στις χώρες. Άρα για τον χρόνο = 0 η σχέση (5.6) γράφεται και: ln Y a a = c + ln( s) ln( n + g + δ ) + ε L a a (5.7) Η εξίσωση (5.7) μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να ελέγξει τις ακόλουθες υποθέσεις. Πρώτον, το εάν οι τιμές των εκτιμημένων παραμέτρων για τις μεταβλητές ln(s) και ln(n+g+δ) έχουν θετικό και αρνητικό πρόσημο αντίστοιχα, και δεύτερον αν ισούνται κατά απόλυτη τιμή. Δεδομένου το μερίδιο του κεφαλαίου α στο εισόδημα είναι σταθερό και ίσο με 0.33 αλλά και το υπόδειγμα υποθέτει ότι οι συντελεστές παραγωγής λαμβάνουν ως αμοιβή το οριακό τους προϊόν, ελέγχεται αν οι τιμές των παραμέτρων a a και a ισούνται στατιστικά με τις τιμές 0,5 και -0,5. a Η εξαρτημένη μεταβλητή η οποία αντιστοιχεί στην μεταβλητή ln Y L είναι ο λογάριθμος του εισοδήματος ανά εργαζόμενο για το έτος 985.Επιπλεον ως ανεξάρτητη μεταβλητή χρησιμοποιήθηκε ο λογάριθμος του ποσοστού των επενδύσεων στο ΑΕΠ, ως μια προσέγγιση για το ποσοστό αποταμίευσης. Για τις μεταβλητές g A και δ έγινε η υπόθεση ότι είναι οι ίδιες για όλες τις χώρες και το άθροισμα τους τέθηκε ίσο με 5%. Οι MRW (99) βασιζόμενοι στην βάση δεδομένων Penn World Table, χρησιμοποίησαν στοιχεία από ένα μεγάλο αριθμό χωρών (για την περίοδο ) τις οποίες χώρισαν και σε τρία εναλλακτικά δείγματα, με σκοπό να ελεγχθεί η σταθερότητα 34

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική Εκτίμηση του Μέγιστου Εφικτού Λόγου Μη Εργαζομένων προς Εργαζόμενους στην Ελληνική Οικονομία

Ποσοτική Εκτίμηση του Μέγιστου Εφικτού Λόγου Μη Εργαζομένων προς Εργαζόμενους στην Ελληνική Οικονομία Ποσοτική Εκτίμηση του Μέγιστου Εφικτού Λόγου Μη Εργαζομένων προς Εργαζόμενους στην Ελληνική Οικονομία Θεόδωρος Μαριόλης * 1. Εισαγωγή Ο λεγόμενος Λόγος Οικονομικής Εξάρτησης (Economic Dependency Ratio),

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

Ας δούµε τώρα πως το εν λόγω υπόδειγµα µεταχειρίζεται τη συσσώρευση κεφαλαίου.

Ας δούµε τώρα πως το εν λόγω υπόδειγµα µεταχειρίζεται τη συσσώρευση κεφαλαίου. Το υπόδειγµα οικονοµικής µεγέθυνσης του Solow σχεδιάστηκε προκειµένου να δείξει πως η µεγέθυνση του κεφαλαίου, του εργατικού δυναµικού αλλά και οι µεταβολές στην τεχνολογία αλληλεπιδρούν σε µια οικονοµία,

Διαβάστε περισσότερα

Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα

Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα Κατανάλωση, Αποταμίευση και Προσδιορισμός του Εθνικού Εισοδήματος σε Κλειστή οικονομία χωρίς Δημόσιο Τομέα -Σκοπός: Εξήγηση Διακυμάνσεων του Πραγματικού ΑΕΠ - Δυνητικό Προϊόν: Το προϊόν που θα μπορούσε

Διαβάστε περισσότερα

Υποδείγματα Επαλλήλων Γενεών. Diamond και Blanchard- Weil

Υποδείγματα Επαλλήλων Γενεών. Diamond και Blanchard- Weil Υποδείγματα Επαλλήλων Γενεών Diamond και Blanchard- Weil 1 Υπoδείγματα Επαλλήλων Γενεών Το υπόδειγμα του αντιπροσωπευτικού νοικοκυριού βασίζεται στην υπόθεση ότι όλα τα νοικοκυριά είναι πανομοιότυπα. Μία

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση. 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση. 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση 1) Χωρίς πληθωρισμό και με ονομαστικό επιτόκιο (i).03, κάποιος μπορεί να ανταλλάξει μια μονάδα σημερινής κατανάλωσης

Διαβάστε περισσότερα

Άριστες κατά Pareto Κατανομές

Άριστες κατά Pareto Κατανομές Άριστες κατά Pareto Κατανομές - Ορισμός. Μια κατανομή x = (x, x ) = (( 1, )( 1, )) ονομάζεται άριστη κατά Pareto αν δεν υπάρχει άλλη κατανομή x = ( x, x ) τέτοια ώστε: U j( x j) U j( xj) για κάθε καταναλωτή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. Κεφάλαιο 5. Οικονομικά των Επιχειρήσεων. Ε. Σαρτζετάκης 1

ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. Κεφάλαιο 5. Οικονομικά των Επιχειρήσεων. Ε. Σαρτζετάκης 1 ΘΩΡΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Κεφάλαιο 5. Σαρτζετάκης 1 Συνάρτηση παραγωγής Προσδιορίζει τις δυνατότητες παραγωγής ενός αγαθού ή υπηρεσίας (εκροής) ως συνάρτησης των παραγωγικών συντελεστών (εισροών) δεδομένης της τεχνολογίας.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 34 Ν. ΠΑΝΤΕΛΗ ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΤΟΜΟΣ 1 ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ & ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 1 ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 34 ΚΟΣΤΗ Ν.

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά

Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά Ζήτηση, Προσφορά και Ισορροπία στην Ανταγωνιστική Αγορά - Ορισμός: Η αγορά ενός αγαθού είναι η διαδικασία (θεσμικό πλαίσιο) μέσω της οποίας έρχονται σε επικοινωνία οι αγοραστές και οι πωλητές του συγκεκριμένου

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας 3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας Η νεοκλασική θεωρία της προσφοράς εργασίας που αναπτύξαμε προηγουμένως υποστηρίζει ότι οι επιλογές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΔΕΟ 34 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ 100 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΠΡΟΣ ΕΠΙΛΥΣΗ Vol. 1 ΑΘΗΝΑ ΜΑΪΟΣ 2013 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ - ΣΥΝΤΑΞΗ 1 ΤΟΜΟΣ 1 ΜIΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ 1) Εάν ο οριακός λόγος υποκατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S 3 Ασκήσεις πολλαπλής επιλογής στην 5 η ενότητα: Αµοιβές των ΠΣ διανοµή εισοδήµατος βασικά µακροοικονοµικά µεγέθη θεωρία κατανάλωσης και επένδυσης ισορροπία εισοδήµατος. Ο πραγµατικός µισθός των εργαζοµένων

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΜAΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Α ΜΕΡΟΣ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ και ΑΣΚΗΣΕΙΣ

ΜAΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Α ΜΕΡΟΣ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ και ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜAΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Α ΜΕΡΟΣ ΤΥΠΟΛΟΓΙΟ και ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΘΗΝΑ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2014 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ - ΣΥΝΤΑΞΗ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΝΙΚΟΣ 1 ΜAΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΑΕΠ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΔΑΠΑΝΗΣ Y = C + I + G + ( X M) Y

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 Μάθηµα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα 9 Ιουνίου 2008 7:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

Εισοδήματος και Απασχόλησης Determination of Income and Employment

Εισοδήματος και Απασχόλησης Determination of Income and Employment ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Προσδιορισμός Εισοδήματος και Απασχόλησης Determination of Income and Employment 1. Κεϋνσιανή θεωρία - Υπόδειγμα. Keynesian Model 1 Βασικές αρχές: Το μέγεθος του Εθνικού εισοδήματος (παραγόμενου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15

ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15 ΕΚΠΑ Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Ακ. Ετος 2014-15 ΕΝΟΤΗΤΑ Νο. 1 ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ : ΣΤΟΧΟΙ, ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ, ΒΑΣΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ & ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομία. 1 ο εξάμηνο

Μικροοικονομία. 1 ο εξάμηνο Μικροοικονομία 1 ο εξάμηνο ΘΕΩΡΙΑ ΚΟΣΤΟΥΣ Συνολικό Κόστος (TC): Το χρηματικό ποσό που απαιτείται για την απόκτηση όλων των εισροών. Συνολικό Σταθερό Κόστος (TFC ή πάγια έξοδα): Το χρηματικό ποσό που δαπανά

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική - Μικροοικονομική

Μακροοικονομική - Μικροοικονομική Μακροοικονομική Μικροοικονομική Η Μακροοικονομική είναι ο κλάδος της Οικονομικής Επιστήμης που ασχολείται με τη μελέτη του οικονομικού συστήματος στο σύνολό του ή μεγάλων επιμέρους τομέων του Η Μικροοικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics. Lecture 1: Trading in a Ricardian Model

Πάντειο Πανεπιστήμιο. Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics. Lecture 1: Trading in a Ricardian Model Πάντειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης Msc. In Applied Economics Lecture 1: Trading in a Ricardian Model Το Ρικαρδιανό υπόδειγμα με ένα συντελεστή (συνέχεια) 1. Ο μόνος σημαντικός

Διαβάστε περισσότερα

1 ου πακέτου. Βαθµός πακέτου

1 ου πακέτου. Βαθµός πακέτου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδηµαϊκό έτος 2011-2012 Τµήµα Οικονοµικών Επιστηµών Χειµώνας-Άνοιξη Μάθηµα: ηµόσια Οικονοµική ιδασκαλία: Βασίλης Θ. Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου Μετά και το 4 ο πακέτο, πρέπει να στείλετε

Διαβάστε περισσότερα

Αποτέλεσμα Υποκατάστασης και Αποτέλεσμα Εισοδήματος

Αποτέλεσμα Υποκατάστασης και Αποτέλεσμα Εισοδήματος Αποτέλεσμα Υποκατάστασης και Αποτέλεσμα Εισοδήματος (Επιπτώσεις Μεταβολής της Τιμής στη Ζητούμενη Ποσότητα) () Διαγραμματική Παρουσίαση Α. Επιπτώσεις Μεταβολής της Τιμής στα Κανονικά Αγαθά M x / p (Π)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους;

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους; Μάθημα: Εισαγωγή στα δημόσια οικονομικά Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Μαρία Καραμεσίνη Οι παρακάτω ερωτήσεις είναι οργανωτικές του διαβάσματος. Τα θέματα των εξετάσεων δεν εξαντλούνται σε αυτές, αλλά περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 Ομάδα Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η συνολική παραγωγή µιας χώρας µελετάται από τη µικροοικονοµία.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. και το Κόστος

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ. και το Κόστος ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 3 ο : Η Παραγωγή της Επιχείρησης και το Κόστος ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Παραγωγή: είναι η διαδικασία με την οποία οι διάφοροι παραγωγικοί συντελεστές

Διαβάστε περισσότερα

Case 12: Προγραμματισμός Παραγωγής της «Tires CO» ΣΕΝΑΡΙΟ (1)

Case 12: Προγραμματισμός Παραγωγής της «Tires CO» ΣΕΝΑΡΙΟ (1) Case 12: Προγραμματισμός Παραγωγής της «Tires CO» ΣΕΝΑΡΙΟ (1) Ένα πολυσταδιακό πρόβλημα που αφορά στον τριμηνιαίο προγραμματισμό για μία βιομηχανική επιχείρηση παραγωγής ελαστικών (οχημάτων) Γενικός προγραμματισμός

Διαβάστε περισσότερα

1. Με βάση τον κανόνα της ψηφοφορίας με απλή πλειοψηφία, η ποσότητα του δημόσιου αγαθού που θα παρασχεθεί είναι η κοινωνικά αποτελεσματική ποσότητα.

1. Με βάση τον κανόνα της ψηφοφορίας με απλή πλειοψηφία, η ποσότητα του δημόσιου αγαθού που θα παρασχεθεί είναι η κοινωνικά αποτελεσματική ποσότητα. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξεταστική περίοδος Ιουλίου Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Η εξέταση αποτελείται από δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2014

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2014 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση, τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr

www.onlineclassroom.gr ΜΕΡΟΣ Β Ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών Στις παρακάτω 10 ερωτήσεις, να γράψετε τον αριθμό της κάθε ερώτησης στην εργασία σας και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Η κάθε σωστή απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή και Οικονομική Μεγέθυνση

Παραγωγή και Οικονομική Μεγέθυνση Παραγωγή και Οικονομική Μεγέθυνση Κεφάλαιο 24 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Παραγωγή και Οικονομική Μεγέθυνση Ηευημερία(το βιοτικό επίπεδο)

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, ορίζεται η διαδικασία μετατροπής των παραγωγικών συντελεστών σε τελικά αγαθά προς κατανάλωση. Χαρακτηρίζεται δε από τα ακόλουθα στοιχεία :

Παραγωγή, ορίζεται η διαδικασία μετατροπής των παραγωγικών συντελεστών σε τελικά αγαθά προς κατανάλωση. Χαρακτηρίζεται δε από τα ακόλουθα στοιχεία : ΘΕΩΡΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Εισαγωγή Παραγωγή, ορίζεται η διαδικασία μετατροπής των παραγωγικών συντελεστών σε τελικά αγαθά προς κατανάλωση. Χαρακτηρίζεται δε από τα ακόλουθα στοιχεία : Συνειδητή προσπάθεια για το

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5 Νίκολσον (κεφ. 6,7,8,14 από Varian) Τα αποτελέσματα εισοδήματος και υποκατάστασης

Κεφάλαιο 5 Νίκολσον (κεφ. 6,7,8,14 από Varian) Τα αποτελέσματα εισοδήματος και υποκατάστασης Συναρτήσεις ζήτησης Κεφάλαιο 5 Νίκολσον (κεφ. 6784 από Varian) Τα αποτελέσματα εισοδήματος και υποκατάστασης Τα άριστα επίπεδα των 2 n ως συναρτήσεις όλων των τιμών και του εισοδήματος n συναρτήσεις ζήτησης

Διαβάστε περισσότερα

Κίνηση σε φθηνότερη διαδροµή µε µη γραµµικό κόστος

Κίνηση σε φθηνότερη διαδροµή µε µη γραµµικό κόστος υποδο?ών?εταφράζεταισε?ίαγενικότερηεξοικονό?ησηπαραγωγικώνπόρωνγιατηκοινωνία. τεχνικέςυποδο?ές,όπωςείναιαυτοκινητόδρο?οι,γέφυρεςκ.λ.π.ηκατασκευήτέτοιων Μιααπ τιςβασικέςλειτουργίεςτουκράτουςείναιοεφοδιασ?όςτηςκοινωνίας?εβασικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ Α

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ Α ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ Α Στις προτάσεις, από Α.1. μέχρι και Α.5., να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα σε κάθε αριθμό την ένδειξη Σωστό, αν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ, ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΓΟΡΩΝ Κεφάλαιο 7 Οικονοµικά της ευηµερίας! Τα οικονοµικά της ευηµερίας εξετάζουν τους τρόπους µε τους οποίους η κατανοµή των πόρων επηρεάζει την ευηµερία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ; Οικονοµική είναι η µελέτη του τρόπου µε τον οποίο οι άνθρωποι επιλέγουν να κατανείµουν τους σπάνιους πόρους τους. Λόγω της σπανιότητας δεν είναι δυνατόν να εκπληρωθούν όλες

Διαβάστε περισσότερα

2. Σε ένα κλάδο που υπάρχει μονοπώλιο, το βάρος από την επιβολή ενός φόρου μετακυλύεται ολόκληρο στους καταναλωτές.

2. Σε ένα κλάδο που υπάρχει μονοπώλιο, το βάρος από την επιβολή ενός φόρου μετακυλύεται ολόκληρο στους καταναλωτές. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2011-2012 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξεταστική περίοδος Ιουλίου Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Βασίλης Θ. Ράπανος Η εξέταση

Διαβάστε περισσότερα

Πόροι και Διεθνές Εµπόριο. Το Υπόδειγµα των Heckscher Ohlin

Πόροι και Διεθνές Εµπόριο. Το Υπόδειγµα των Heckscher Ohlin Πόροι και Διεθνές Εµπόριο Το Υπόδειγµα των Heckscher Ohlin 1 Το Υπόδειγµα Heckscher Ohlin η θεωρία των Heckscher Ohlin υποθέτει ότι όλοι οι συντελεστές παραγωγής µπορούν να µετακινηθούν µεταξύ των διαφόρων

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 ΤΟΜΟΣ Β ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 ΤΟΜΟΣ Β ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 ΤΟΜΟΣ Β ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ Κεφάλαιο 1 Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ Επιτόκιο: είναι η αμοιβή του κεφαλαίου για κάθε μονάδα χρόνου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής Είναι το πρώτο κεφάλαιο που εξετάζει τα οικονομικά φαινόμενα από μια διαφορετική οπτική, τη μακροοικονομική, και προσεγγίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Μάθημα 8 Προσδιορισμός τιμών και ποσοτική θεωρία Προσδιορισμός τιμών Προσδιορισμός τιμών! Ως τώρα δεν εξετάσαμε πως διαμορφώνεται το γενικό επίπεδο τιμών και πως μεταβάλλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΜΑ Α Α κ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α Α. 1. Να χαρακτηρίσετε Σωστή ή Λάθος καθεµία από τις παρακάτω προτάσεις. α. Η αύξηση του εισοδήµατος των καταναλωτών θα αυξήσει και τη ζήτηση για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (2009) ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (2009) ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (009) ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ Α Α.1. Σωστό. Α.. Λάθος. Ο πληθωρισμός πλήττει όλα τα άτομα που το χρηματικό τους εισόδημα είναι σταθερό ή αυξάνεται

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Έλλειμμα στην Ελληνική οικονομία και δομικά προβλήματα της»

Θέμα: «Έλλειμμα στην Ελληνική οικονομία και δομικά προβλήματα της» Θέμα: «Έλλειμμα στην Ελληνική οικονομία και δομικά προβλήματα της» 1 ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ-ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Έλλειμμα στην Ελληνική οικονομία και δομικά προβλήματα της Επιμέλεια κειμένου Τσιρώνης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Εξέταση στο μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Γεωργία Καπλάνογλου Εξεταστική περίοδος Φεβρουαρίου Η εξέταση αποτελείται από

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενα θέματα στο μάθημα. Αρχές Οικονομικής Θεωρίας ΟΜΑΔΑ Α

Προτεινόμενα θέματα στο μάθημα. Αρχές Οικονομικής Θεωρίας ΟΜΑΔΑ Α Προτεινόμενα θέματα στο μάθημα Αρχές Οικονομικής Θεωρίας ΟΜΑΔΑ Α Στις προτάσεις από Α.1. μέχρι και Α10 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα σε κάθε αριθμό την ένδειξη Σωστό, αν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΕΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟΤΑΜΙΕΥΣΕΩΣ

ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΕΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟΤΑΜΙΕΥΣΕΩΣ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΕΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟΤΑΜΙΕΥΣΕΩΣ Κεφάλαιο 3ο Εισαγωγή! Στο μέρος αυτό του μαθήματος θα εξετάσουμε πως προσδιορίζεται η κατανάλωση και η αποταμίευση των νοικοκυριών (τα δύο μέρη του διαθέσιμου προσωπικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α.1. Κάθε οικονομία παράγει πάντοτε τους συνδυασμούς των προϊόντων που βρίσκονται πάνω στην καμπύλη των παραγωγικών της δυνατοτήτων.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α.1. Κάθε οικονομία παράγει πάντοτε τους συνδυασμούς των προϊόντων που βρίσκονται πάνω στην καμπύλη των παραγωγικών της δυνατοτήτων. ΟΜΑΔΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1 μέχρι και Α.5 να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την ένδειξη: Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή ή Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη. Α.1.

Διαβάστε περισσότερα

H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της

H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της H Ελαστικότητα και οι Εφαρμογές της (1) Ελαστικότητα της Ζήτησης 1A. Ελαστικότητα της Ζήτησης ως προς την Τιμή - Γιαναμετρήσουμετηνευαισθησίατηςζητούμενηςποσότητας( ) στις μεταβολές της τιμής (), μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΘΕΩΡΙΑΣ-ΑΠΛΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ PASW 18 Δρ. Κουνετάς Η Κωνσταντίνος Ακαδημαϊκό Έτος 2011 2012 ΕΠΙΧ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 4ο. Πραγματική και σχεδιαζόμενη επένδυση

ΘΕΩΡΙΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ. Κεφάλαιο 4ο. Πραγματική και σχεδιαζόμενη επένδυση ΘΕΩΡΙΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ Κεφάλαιο 4ο Πραγματική και σχεδιαζόμενη επένδυση! Ως πραγματοποιούμενη (ή απλώς) επένδυση ορίζουμε την επένδυση που πραγματοποιείται κατά τη διάρκεια μιας χρονικής περιόδου! Η σχεδιαζόμενη,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Σημειώσεις

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Σημειώσεις ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Σημειώσεις Δρ. Ελευθέριος Γούλας Πάτρα, 2010 ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν (Α.Ε.Π.) Είναι η αξία όλων των τελικών αγαθών και υπηρεσιών που παράγονται σε μία οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 2 ο : Η Ζήτηση των Αγαθών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Η ελαστικότητα ζήτησης για το αγαθό "Κ" είναι ίση με 2. Αυτό σημαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Βαθμός 1 ου πακέτου. Βαθμός 2 ου πακέτου

Βαθμός 1 ου πακέτου. Βαθμός 2 ου πακέτου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Ακαδημαϊκό έτος 2013-2014 Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Χειμώνας-Άνοιξη Μάθημα: Δημόσια Οικονομική Διδασκαλία: Βασίλης Ράπανος Γεωργία Καπλάνογλου Μετά και το 4 ο πακέτο, πρέπει να στείλετε

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά Υποδείγματα: Εισαγωγικές Έννοιες - Τα οικονομικά υποδείγματα περιγράφουν τη συμπεριφορά επιχειρήσεων-καταναλωτών και την αλληλεπίδρασή

Οικονομικά Υποδείγματα: Εισαγωγικές Έννοιες - Τα οικονομικά υποδείγματα περιγράφουν τη συμπεριφορά επιχειρήσεων-καταναλωτών και την αλληλεπίδρασή Οικονομικά Υποδείγματα: Εισαγωγικές Έννοιες - Τα οικονομικά υποδείγματα περιγράφουν τη συμπεριφορά επιχειρήσεων-καταναλωτών και την αλληλεπίδρασή τους στις διάφορες αγορές. - Τα οικονομικά υποδείγματα:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΑΟΘ (16/3/2014)-ΣΕΙΡΑ Α

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΑΟΘ (16/3/2014)-ΣΕΙΡΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ ΑΟΘ (16//201)-ΣΕΙΡΑ Α ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α Α1. α. Λάθος β. Λάθος γ. Σωστό δ. Λάθος ε. Σωστό Α2. (β) Α. (γ) ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑ Β Β1.Η μεταβολή στην προσφερόμενη ποσότητα ενός αγαθού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α ΟΜΑ Α Β

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α ΟΜΑ Α Β ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Α.1: Σωστό, Α.: Λάθος, Α.: Σωστό, Α.: Λάθος, Α.5: Σωστό Α.6: β, Α.7: γ ΟΜΑ Α Β Υπάρχουν αγαθά στα οποία η τιµή του ενός αγαθού επηρεάζει τη ζήτηση ενός άλλου αγαθού. Τα αγαθά αυτά τα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. Κεφάλαιο 10. Το κόστος παραγωγής. ! Οι επιχειρήσεις επιθυµούν να παράγουν µεγαλύτερη ποσότητα, όσο υψηλότερη είναι η τιµή

ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. Κεφάλαιο 10. Το κόστος παραγωγής. ! Οι επιχειρήσεις επιθυµούν να παράγουν µεγαλύτερη ποσότητα, όσο υψηλότερη είναι η τιµή ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Κεφάλαιο 10 Το παραγωγής! Ο Νόµος της προσφοράς:! Οι επιχειρήσεις επιθυµούν να παράγουν µεγαλύτερη ποσότητα, όσο υψηλότερη είναι η τιµή! Ως εκ τούτου, η καµπύλη προσφοράς έχει αρνητική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α

ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Για τις προτάσεις από Α1 µέχρι και A5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό τη λέξη Σωστό,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Κεφάλαιο 2o (συνέχεια) b) Υπολογισμός των βασικών Μακροοικονομικών μεγεθών Συνολικό εισόδημα και συνολική δαπάνη! Για μια οικονομία συνολικά, το εισόδημα πρέπει να είναι ίσο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΜΣ: ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/11/2008 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΓΑΖΩΝΑΣ ΘΩΜΑΣ / ΜΟΥΤΖΟΥΡΗ ΕΛΕΝΗ Α.Μ: 1207Μ065

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνείς Επενδύσεις & Διεθνές Εμπόριο

Διεθνείς Επενδύσεις & Διεθνές Εμπόριο Διεθνείς Επενδύσεις & Διεθνές Εμπόριο Ενότητα 3: Θεωρία του Διεθνούς Εμπορίου Θεωρητικές προσεγγίσεις Γεώργιος Μιχαλόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα με τις οδηγίες των εκφωνήσεων. Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3 (τρεις) ώρες.

Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα με τις οδηγίες των εκφωνήσεων. Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3 (τρεις) ώρες. Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΜΠΣ Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής για Στελέχη Μάθημα: Οικονομική για Στελέχη Επιχειρήσεων Εξέταση Δεκεμβρίου 2007 Ονοματεπώνυμο: Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001

Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 Θέµατα Αρχών Οικονοµικής Θεωρίας Επιλογής Γ' Λυκείου 2001 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Στις προτάσεις, από Α.1. µέχρι και Α.6, να γράψετε τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό την ένδειξη Σωστό, αν η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α Α1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν, γράφοντας στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση, τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων

Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων Διαγράμματα διασποράς (scattergrams) Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων Η οπτική απεικόνιση δύο συνόλων δεδομένων μπορεί να αποκαλύψει με παραστατικό τρόπο πιθανές τάσεις και μεταξύ τους συσχετίσεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΟΜΑ Α Α κ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Β Α.1. Να χαρακτηρίσετε ΣΩΣΤΗ ή ΛΑΘΟΣ καθεµία από τις παρακάτω προτάσεις. Α.1.1. Η ουσία του οικονοµικού προβλήµατος των κοινωνιών οφείλεται στην έλλειψη χρηµατικού

Διαβάστε περισσότερα

www.arnos.gr κλικ στη γνώση Τιμολόγηση

www.arnos.gr κλικ στη γνώση Τιμολόγηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Τιμολόγηση Παράγοντες επηρεασμού της τιμής Στόχος της τιμολογιακής πολιτικής πρέπει να είναι ο καθορισμός μιας ιδανικής τιμής η οποία θα ικανοποιεί τόσο τους πωλητές όσο και τους αγοραστές.

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ

Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ Μέτρηση οικονομικής επιτυχίας Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ): μετρά συγχρόνως (α) το συνολικό εισόδημα που έχει αποκτηθεί από την παραγωγή του μέσα στην οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Διάκριση Τιμών 2 ου Βαθμού: Μη Γραμμική Τιμολόγηση (Nonlinear Pricing) - Η διάκριση τιμών 3 ου βαθμού προϋποθέτει ότι η μονοπωλιακή

Διάκριση Τιμών 2 ου Βαθμού: Μη Γραμμική Τιμολόγηση (Nonlinear Pricing) - Η διάκριση τιμών 3 ου βαθμού προϋποθέτει ότι η μονοπωλιακή Διάκριση Τιμών ου Βαθμού: Μη Γραμμική Τιμολόγηση (Nonlinear Pricing) -H διάκριση τιμών 1 ου βαθμού προϋποθέτει ότι η μονοπωλιακή επιχείρηση γνωρίζει τις ατομικές συναρτήσεις ζήτησης όλων των καταναλωτών.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΕΡΓΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΟΣΟΣΤΟ

ΑΝΕΡΓΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΟΣΟΣΤΟ ΑΝΕΡΓΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΟΣΟΣΤΟ Το µέσο ποσοστό ανεργίας γύρω από το οποίο η οικονοµία κυµαίνεται καλείται Φυσιολογικό Ποσοστό Ανεργίας. Το φυσιολογικό ποσοστό είναι το ποσοστό ανεργίας προς το οποίο η οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ http://www.economics.edu.gr 1 ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο : ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑΤΑ ( τρόποι επίλυσης παρατηρήσεις σχόλια ) ΑΣΚΗΣΗ 1 Έστω ο πίνακας παραγωγικών δυνατοτήτων µιας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Κεφάλαιο 5 ο : Ο Προσδιορισμός των Τιμών ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Ασκήσεις 1. Οι συναρτήσεις ζήτησης και προσφοράς ενός αγαθού είναι: =20-2P και S =5+3P αντίστοιχα.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 31 www.frontistiria-eap.gr ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΕΟ 31 ΤΟΜΟΣ Β ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 31 www.frontistiria-eap.gr ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΕΟ 31 ΤΟΜΟΣ Β ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΕΟ 31 ΤΟΜΟΣ Β ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 01 1 ΤΟΜΟΣ ΚΑΘΑΡΑ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΞΙΑ Η καθαρή Παρούσα Αξία ισούται με το άθροισμα προεξοφλημένων καθαρών ταμειακών

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 34 Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική

Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 34 Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανισμών Θεματική Ενότητα: ΔΕΟ 34 Οικονομική Ανάλυση & Πολιτική Γραπτή Εργασία # 4 (Δημόσια Οικονομική) Ακαδ. Έτος: 2006-7 Οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΟΡΩΝ

Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΟΡΩΝ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΑΓΟΡΩΝ Άντε πάλι.. Για να δούμε πόσες φορές θα κάνουμε αυτή τη δουλειά Κεφάλαιο 2 Οικονομικά των Επιχειρήσεων Ε.Σ.Σαρτζετάκης 1 Εισαγωγή? Η λειτουργία των αγορών προσδιορίζεται από δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α.1. Όταν η Κ.Π.Δ. είναι γραμμική τότε το κόστος ευκαιρίας είναι πάντοτε σταθερό και ίσο με τη μονάδα.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Α.1. Όταν η Κ.Π.Δ. είναι γραμμική τότε το κόστος ευκαιρίας είναι πάντοτε σταθερό και ίσο με τη μονάδα. ΟΜΑΔΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1 μέχρι και Α.5 να γράψετε τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την ένδειξη: Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή ή Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη. Α.1.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΖΕΙ ΤΗ ΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΑΓΑΘΑ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ; Y = C + I + G + NX. απάνες Κατανάλωσης από τα νοικοκυριά

ΤΙ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΖΕΙ ΤΗ ΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΑΓΑΘΑ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ; Y = C + I + G + NX. απάνες Κατανάλωσης από τα νοικοκυριά ΤΙ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΖΕΙ ΤΗ ΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΑΓΑΘΑ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ; Συνολική Ζήτηση για εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ/GDP) απαρτίζεται από Y = C + I + G + NX απάνες Κατανάλωσης από τα νοικοκυριά Επενδυτικές απάνες από τα νοικοκυριά

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών. ΔΠΜΣ Στην Οικονομική Επιστήμη. Διπλωματική Εργασία

Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών. ΔΠΜΣ Στην Οικονομική Επιστήμη. Διπλωματική Εργασία Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών ΔΠΜΣ Στην Οικονομική Επιστήμη Διπλωματική Εργασία Θέμα : «Ζήτηση Προθεσμιακών Καταθέσεων» Όνομα : Ελένη Ζίττη Αριθμός Μητρώου : Μ 08/04 Επιβλέπων

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της

Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της Πλεόνασμα του Καταναλωτή, Πλεόνασμα του Παραγωγού και η Αποτελεσματικότητα της Ανταγωνιστικής Αγοράς - Η αλληλεπίδραση της συνολικής ζήτησης και της προσφοράς προσδιορίζει την τιμή και την ποσότητα ισορροπίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚA ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ

ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚA ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚA ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 1 ο : Βασικές Οικονομικές Έννοιες Επαναληπτική άσκηση στο Κεφάλαιο 1 Δίνεται ο παρακάτω πίνακας

Διαβάστε περισσότερα

Για τις προτάσεις από Α1 µέχρι και Α5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι

Για τις προτάσεις από Α1 µέχρι και Α5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε αριθµό τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Για τις προτάσεις από Α1 µέχρι και Α5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς και δίπλα σε κάθε

Διαβάστε περισσότερα

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 1. Οι προσδιοριστικοί παράγοντες της συνολικής ζήτησης 2. H βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά προϊόντος 3. Η βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά περιουσιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ Ε.Σ.Δ.Δ.Α. ΔΕΙΓΜΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ Ε.Σ.Δ.Δ.Α. ΔΕΙΓΜΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ Ε.Σ.Δ.Δ.Α. ΔΕΙΓΜΑ ΣΗΜΕΙΩΣΕΩΝ ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Αντικείμενο της Πολιτικής Οικονομίας

Διαβάστε περισσότερα

Επιδράσεις εκροών ΑΞΕ στις χώρες υποδοχής

Επιδράσεις εκροών ΑΞΕ στις χώρες υποδοχής Copyright 2014 Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής & Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ) Λεωφ. Βασιλ. Σοφίας 49, 106 76 Αθήνα Τηλ.: +30 210 7257 110 Fax: +30 210 7257 114 www.eliamep.gr eliamep@eliamep.gr ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αποτροπή Εισόδου και Οριακή Τιμολόγηση

Αποτροπή Εισόδου και Οριακή Τιμολόγηση Αποτροπή Εισόδου και Οριακή Τιμολόγηση - Στη βραχυχρόνια περίοδο, υποθέτουμε ότι το πλήθος των επιχειρήσεων που συμμετέχουν στην αγορά ενός αγαθού παραμένει σταθερό. - Αντίθετα, στη μακροχρόνια περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις :

Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις : Κεφάλαιο 1. ΤΕΛΕΙΟΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Τέλειος ανταγωνισμός είναι μια ακραία συμπεριφορά της αγοράς, όπου πολλές εταιρίες ανταγωνίζονται με τις παρακάτω προϋποθέσεις : α) Υπάρχουν πολλές εταιρίες οι

Διαβάστε περισσότερα

Γραμμικός Προγραμματισμός

Γραμμικός Προγραμματισμός Γραμμικός Προγραμματισμός Εισαγωγή Το πρόβλημα του Σχεδιασμού στη Χημική Τεχνολογία και Βιομηχανία. Το συνολικό πρόβλημα του Σχεδιασμού, από μαθηματική άποψη ανάγεται σε ένα πρόβλημα επίλυσης συστήματος

Διαβάστε περισσότερα

Ελλιπή δεδομένα. Εδώ έχουμε 1275. Στον πίνακα που ακολουθεί δίνεται η κατά ηλικία κατανομή 1275 ατόμων

Ελλιπή δεδομένα. Εδώ έχουμε 1275. Στον πίνακα που ακολουθεί δίνεται η κατά ηλικία κατανομή 1275 ατόμων Ελλιπή δεδομένα Στον πίνακα που ακολουθεί δίνεται η κατά ηλικία κατανομή 75 ατόμων Εδώ έχουμε δ 75,0 75 5 Ηλικία Συχνότητες f 5-4 70 5-34 50 35-44 30 45-54 465 55-64 335 Δεν δήλωσαν 5 Σύνολο 75 Μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Μαθηματικά (Φυλλάδιο 1 ο )

Γενικά Μαθηματικά (Φυλλάδιο 1 ο ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ Γενικά Μαθηματικά (Φυλλάδιο 1 ο ) Επιμέλεια Φυλλαδίου : Δρ. Σ. Σκλάβος Περιλαμβάνει: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΜΙΑΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΠΑΡΑΓΩΓΙΣΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΝ ΜΙΑΣ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες που καθορίζουν την εξέλιξη των τιμών

Παράγοντες που καθορίζουν την εξέλιξη των τιμών Παράγοντες που καθορίζουν την εξέλιξη των τιμών 1. Τι μπορεί και τι δεν μπορεί να επιτύχει η νομισματική πολιτική Πώς μπορεί η νομισματική πολιτική να επηρεάσει τις τιμές που πληρώνουμε για τα αγαθά και

Διαβάστε περισσότερα