ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΑΠΟΣΤΑΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΑΠΟΣΤΑΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΑΠΟΣΤΑΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ P-INF-003 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΓΕΝΕΤΙΚΟΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΕΞΕΛΙΞΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΟΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ : Σ. ΛΥΚΟΘΑΝΑΣΗΣ ΕΠ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΜΗΧ/ΚΩΝ Η/Υ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Ε. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ Η/Υ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ - ΠΑΤΡΑ

2 Επισκόπηση Κεφαλαίου Το κεφάλαιο αυτό αποτελεί ουσιαστικά µια εκτεταµένη εισαγωγή στους Γενετικούς Αλγορίθµους. Επαναλαµβάνοντας κάποιες από τις εισαγωγικές έννοιες του πρώτου κεφαλαίου συνεχίζει µε θέµατα που έχουν να κάνουν µε την περιγραφή του τρόπου λειτουργίας των Γενετικών Αλγορίθµων και τελειώνει µε µια θεωρητική τεκµηρίωση της λειτουργίας τους. Αναλυτικότερα η πρώτη ενότητα αποτελεί µια γενική εισαγωγή στους Γενετικούς Αλγορίθµους. Αρχικά δίνει κάποια στοιχεία για την ιστορία και την χρονική εξέλιξη των Γενετικών Αλγορίθµων και γενικότερα των µεθόδων που βασίζονται στην βιολογική εξελικτική διαδικασία, καθώς και τη βασική ορολογία που χρησιµοποιείται σε αυτού του είδους τους αλγορίθµους. Ακολουθεί η παρουσίαση των πλεονεκτηµάτων των Γ.Α., ενώ στη συνέχεια αναφέρονται δύο προβλήµατα που δηµιουργούν δυσπιστία, σχετικά µε την χρησιµότητά τους και τα αντίστοιχα αντεπιχειρήµατά τους. Η ενότητα τελειώνει µε τα χαρακτηριστικά που κάνουν τους Γενετικούς Αλγορίθµους πολύ αποτελεσµατικούς στην επίλυση µιας µεγάλης γκάµας προβληµάτων. Στη δεύτερη ενότητα περιγράφεται ο τρόπος λειτουργίας των Γενετικών Αλγορίθµων και αναλύονται οι βασικοί γενετικοί τελεστές, µέσα από ένα παράδειγµα βελτιστοποίησης συνάρτησης πολλών µεταβλητών. Ακολουθεί η αναλυτική παρουσίαση ενός παραδείγµατος µεγιστοποίησης συνάρτησης που κάνει αντιληπτή τη θεωρία. Στην τρίτη ενότητα παρουσιάζονται ορισµένα βασικά θέµατα της θεωρητικής θεµελίωσης των Γενετικών Αλγορίθµων. Το κεφάλαιο τελειώνει µε τα συµπεράσµατα και την παράθεση της βασικής βιβλιογραφίας. Στο τέλος κάθε ενότητας δίνετε ικανός αριθµός ασκήσεων αυτοαξιολόγησης οι οποίες έχουν σχεδιαστεί 2

3 έτσι ώστε αφενός µεν να βοηθούν στην καλύτερη κατανόηση και εµπέδωση της ύλης που παρουσιάστηκε στην ενότητα και αφετέρου δε να την συµπληρώνουν. Στόχοι Βασικός στόχος του κεφαλαίου είναι να εισάγει των αναγνώστη στον πολύ ελκυστικό χώρο των Γενετικών Αλγορίθµων παρουσιάζοντας του µε απλό και κατανοητό τρόπο κάποιες βασικές έννοιες, αρχικά, και στη συνέχεια περιγράφοντας µε λεπτοµέρεια τον τρόπο λειτουργίας τους µέσα από παραδείγµατα, ενώ ολοκληρώνει, αυτή την πρώτη επαφή µε τους Γενετικούς Αλγορίθµους, µε τη θεωρητική θεµελίωση της λειτουργίας τους. Λέξεις Κλειδιά Γενετικοί Αλγόριθµοι, Εξελικτικοί Αλγόριθµοι, Γενετικοί Τελεστές, Εξέλιξη, Αρχικοποίηση, Επιλογή, Αναπαραγωγή, Μετάλλαξη, Χρωµόσωµα, Αντικειµενική Συνάρτηση, Βελτιστοποίηση, Σχήµα, Θεώρηµα σχηµάτων. Προσδοκώµενα Αποτελέσµατα Όταν θα έχετε τελειώσει τη µελέτη αυτού του κεφαλαίου, θα µπορείτε να: περιγράψετε το τι είναι ένας Γενετικός Αλγόριθµος. απαριθµήσετε τα πλεονεκτήµατα των Γενετικών Αλγορίθµων. περιγράψετε τα κύρια χαρακτηριστικά ενός Γενετικού Αλγορίθµου. περιγράψετε τα βασικά δοµικά στοιχεία ενός Γενετικού Αλγορίθµου. περιγράψετε τους βασικούς γενετικούς τελεστές. περιγράψετε τα βήµατα κωδικοποίησης ενός προβλήµατος βελτιστοποίησης, µε σκοπό της επίλυσή του µε Γενετικό Αλγόριθµο. ορίσετε τα σχήµατα οµοιότητας και να διατυπώσετε το θεώρηµα των σχηµάτων, ορίσετε ποσοτικά την επίδραση της επιλογής στην επιβίωση των σχηµάτων, ορίσετε ποσοτικά την επίδραση των γενετικών τελεστών στην επιβίωση των σχηµάτων ορίσετε την υπόθεση δοµικών στοιχείων, 3

4 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα τελευταία τριάντα χρόνια, παρατηρείται ένα συνεχώς αυξανόµενο ενδιαφέρον για την ανάπτυξη συστηµάτων επίλυσης προβληµάτων βασισµένων στις αρχές της Φυσικής Εξέλιξης. Τα συστήµατα αυτού του είδους λειτουργούν διατηρώντας έναν πληθυσµό κωδικοποιηµένων πιθανών λύσεων του προβλήµατος που προσπαθούµε να επιλύσουµε, και εφαρµόζοντας πάνω σε αυτόν διάφορες διαδικασίες εµπνευσµένες από τη βιολογική εξέλιξη. Έτσι, περνώντας από γενιά σε γενιά, τα συστήµατα αυτά δηµιουργούν συνεχώς νέους πληθυσµούς πιθανών λύσεων εξελίσσοντας τους προηγούµενους πληθυσµούς. Οι Γενετικοί Αλγόριθµοι (Genetic Algorithms) είναι ένα παράδειγµα τέτοιου συστήµατος που µαζί µε τον Εξελικτικό Προγραµµατισµό (Evolutionary Programming.), τις Στρατηγικές Εξέλιξης (Evolution Strategies), τα Συστήµατα Ταξινόµησης (Classifier Systems) και το Γενετικό Προγραµµατισµό (Genetic Programming) αποτελούν µια κατηγορία συστηµάτων επίλυσης προβληµάτων που είναι ευρύτερα γνωστή µε τον όρο Εξελικτικοί Αλγόριθµοι (Evolutionary Algorithms). Η πρώτη εµφάνιση των Γενετικών Αλγόριθµων (Γ.Α.) χρονολογείται στις αρχές του 1950, όταν διάφοροι επιστήµονες από το χώρο της βιολογίας αποφάσισαν να χρησιµοποιήσουν υπολογιστές στην προσπάθειά τους να προσοµοιώσουν πολύπλοκα βιολογικά συστήµατα. Η συστηµατική τους ανάπτυξη όµως, που οδήγησε στην µορφή µε την οποία είναι γνωστοί σήµερα, πραγµατοποιήθηκε στις αρχές του 1970 από τον John Holland [Holland 1975] και τους συνεργάτες του στο Πανεπιστήµιο του Michigan. Η βασική ιδέα που κρύβεται πίσω από τους Γ.Α. είναι η µίµηση των µηχανισµών της βιολογικής εξέλιξης που απαντώνται στη φύση. Ας πάρουµε, για παράδειγµα, τους λαγούς και τον τρόπο που αναπαράγονται και εξελίσσονται από γενιά σε γενιά [Michalewicz, 1996]. Έστω ότι αρχίζουµε να παρατηρούµε ένα συγκεκριµένο πληθυσµό από λαγούς σε ένα οικοσύστηµα. Όπως είναι φυσικό, κάποιοι από αυτούς θα είναι πιο γρήγοροι και πιο εύστροφοι από άλλους. Αυτοί οι λαγοί έχουν περισσότερες πιθανότητες να επιβιώσουν 4

5 στο φυσικό τους περιβάλλον (δηλαδή να εξασφαλίζουν τροφή και να ξεφεύγουν από τα διάφορα αρπακτικά που τους καταδιώκουν, όπως για παράδειγµα τις αλεπούδες) από ότι κάποιοι πιο αργοί ή λιγότερο έξυπνοι λαγοί. Φυσικά δεν είναι λίγοι οι αργοί ή λιγότερο έξυπνοι λαγοί που καταφέρνουν να επιβιώνουν εξαιτίας της τύχης ή άλλων παραγόντων. Όλοι αυτοί οι λαγοί, που καταφέρνουν να επιβιώσουν, θα αρχίσουν την παραγωγή της επόµενης γενιάς τους, µιας γενιάς που θα συνδυάζει µε διάφορους τρόπους όλα τα χαρακτηριστικά των µελών της προηγούµενης. Έτσι, µερικοί αργοί λαγοί θα αναµειχθούν µε κάποιους γρήγορους, κάποιοι γρήγοροι µε άλλους γρήγορους, κάποιοι εύστροφοι λαγοί µε κάποιους µη εύστροφους και ούτω καθεξής, δηµιουργώντας έτσι σταδιακά έναν πληθυσµό που απαρτίζεται από λαγούς που κατά µέσο όρο είναι εξυπνότεροι και ταχύτεροι από τους προγόνους τους. Ευτυχώς όµως, για τη διατήρηση της φυσικής ισορροπίας, και τα αρπακτικά υφίστανται την ίδια διαδικασία εξέλιξης από γενιά σε γενιά, διαφορετικά οι λαγοί θα γίνονταν υπερβολικά γρήγοροι και έξυπνοι για να µπορούν να τους πιάσουν. Οι Γ.Α. χρησιµοποιούν ορολογία δανεισµένη από το χώρο της Φυσικής Γενετικής. Αναφέρονται σε άτοµα (individuals) ή γενότυπους (genotypes) µέσα σε ένα πληθυσµό. Κάθε άτοµο ή γενότυπος αποτελείται από χρωµοσώµατα (chromosomes). Στους Γ.Α. αναφερόµαστε συνήθως σε άτοµα µε ένα µόνο χρωµόσωµα. Τα χρωµοσώµατα αποτελούνται από γονίδια (genes) που είναι διατεταγµένα σε γραµµική ακολουθία. Κάθε γονίδιο επηρεάζει την κληρονοµικότητα ενός ή περισσότερων χαρακτηριστικών. Τα γονίδια που επηρεάζουν συγκεκριµένα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα του ατόµου βρίσκονται και σε συγκεκριµένες θέσεις του χρωµατοσώµατος που καλούνται loci. Κάθε χαρακτηριστικό γνώρισµα του ατόµου (όπως για παράδειγµα το χρώµα µαλλιών) έχει τη δυνατότητα να εµφανιστεί µε διάφορες µορφές, ανάλογα µε την κατάσταση στην οποία βρίσκεται το αντίστοιχο γονίδιο που το επηρεάζει. Οι διαφορετικές αυτές καταστάσεις που µπορεί να πάρει το γονίδιο καλούνται alleles (τιµές χαρακτηριστικού γνωρίσµατος). Κάθε γενότυπος αναπαριστά µια πιθανή λύση σε ένα πρόβληµα. Το «αποκωδικοποιηµένο» περιεχόµενο ενός συγκεκριµένου χρωµοσώµατος καλείται φαινότυπος (phenotype) (π.χ. ένας ζωντανός οργανισµός είναι ο φαινότυπος των 5

6 χρωµοσωµάτων του). Μια διαδικασία εξέλιξης που εφαρµόζεται πάνω σε ένα πληθυσµό αντιστοιχεί σε ένα εκτενές ψάξιµο στο χώρο των πιθανών λύσεων. Απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχηµένη έκβαση ενός τέτοιου ψαξίµατος αποτελεί η εξισορρόπηση δύο διαδικασιών που είναι προφανώς αντικρουόµενες, της εκµετάλλευσης και διατήρησης των καλύτερων λύσεων, και της όσο το δυνατόν καλύτερης εξερεύνησης όλου του διαστήµατος. Οι Γ.Α. διατηρούν έναν πληθυσµό πιθανών λύσεων, του προβλήµατος που µας ενδιαφέρει, πάνω στον οποίο δουλεύουν, σε αντίθεση µε άλλες µεθόδους αναζήτησης που επεξεργάζονται ένα µόνο σηµείο του διαστήµατος αναζήτησης. Ετσι ένας Γ.Α. πραγµατοποιεί αναζήτηση σε πολλές κατευθύνσεις και υποστηρίζει καταγραφή και ανταλλαγή πληροφοριών µεταξύ αυτών των κατευθύνσεων. Ο πληθυσµός υφίσταται µια προσοµοιωµένη γενετική εξέλιξη. Σε κάθε γενιά, οι σχετικά "καλές" λύσεις αναπαράγονται, ενώ οι σχετικά "κακές" αποµακρύνονται. Ο διαχωρισµός και η αποτίµηση των διαφόρων λύσεων γίνεται µε την βοήθεια µιας αντικειµενικής συνάρτησης (objective ή fitness function), η οποία παίζει το ρόλο του περιβάλλοντος µέσα στο οποίο εξελίσσεται ο πληθυσµός. Η δοµή ενός απλού Γ.Α. έχει σε γενικές γραµµές ως εξής [Michalewicz, 1996]: Κατά την διάρκεια της γενιάς t, ο Γ.Α. διατηρεί ένα πληθυσµό P(t) από n πιθανές λύσεις (individuals): P(t)={x t 1,.,x t t n}. Κάθε individual x i αποτιµάται και δίνει ένα µέτρο της καταλληλότητας και ορθότητάς του. Αφού ολοκληρωθεί η αποτίµηση όλων των µελών του πληθυσµού, δηµιουργείται ένας νέος πληθυσµός (γενιά t+1) που προκύπτει από την επιλογή των πιο κατάλληλων στοιχείων του πληθυσµού της προηγούµενης γενιάς. Μερικά µέλη από τον καινούργιο αυτό πληθυσµό υφίστανται αλλαγές µε την βοήθεια των γενετικών διαδικασιών της διασταύρωσης και της µετάλλαξης σχηµατίζοντας νέες πιθανές λύσεις. Η διασταύρωση συνδυάζει τα στοιχεία των χρωµοσωµάτων δύο γονέων για να δηµιουργήσει δύο νέους απογόνους ανταλλάσσοντας κοµµάτια από τους γονείς. Για παράδειγµα, έστω ότι δύο γονείς αναπαριστώνται µε χρωµατοσώµατα πέντε γονιδίων (a 1,b 1,c 1,d 1,e 1 ) και (a 2,b 2,c 2,d 2,e 2 ) αντίστοιχα, τότε οι απόγονοι που θα προκύψουν από διασταύρωση µε σηµείο διασταύρωσης (crossover point) το σηµείο 2 είναι οι 6

7 (a 1,b 1,c 2,d 2,e 2 ) και (a 2,b 2,c 1,d 1,e 1 ). ιαισθητικά µπορούµε να πούµε ότι η διασταύρωση εξυπηρετεί την ανταλλαγή πληροφοριών µεταξύ διαφορετικών πιθανών λύσεων. Η διαδικασία της µετάλλαξης αλλάζει αυθαίρετα ένα ή περισσότερα γονίδια ενός συγκεκριµένου χρωµοσώµατος. Πραγµατοποιείται µε τυχαία αλλαγή γονιδίων µε πιθανότητα ίση µε το ρυθµό µετάλλαξης (mutation rate). Για παράδειγµα, έστω ότι ένας individual αναπαρίσταται µε το διάνυσµα πέντε διαστάσεων (a 1,b 1,c 1,d 1,e 1 ), τότε ο individual που θα προκύψει µε µετάλλαξη στη δεύτερη και στην τέταρτη διάσταση είναι ο (a 1,b 1,c 1,d 1,e 1 ). ιαισθητικά µπορούµε να πούµε ότι η µετάλλαξη εξυπηρετεί την εισαγωγή νέων πιθανών λύσεων, διαφορετικών από τις υπάρχουσες, στον ήδη υπάρχοντα πληθυσµό. Συνοψίζοντας µπορούµε να πούµε ότι ένας Γ.Α. για ένα συγκεκριµένο πρόβληµα πρέπει να αποτελείται από τα παρακάτω πέντε συστατικά: 1. Μια γενετική αναπαράσταση των πιθανών λύσεων του προβλήµατος. 2. Έναν τρόπο δηµιουργίας ενός αρχικού πληθυσµού από πιθανές λύσεις (αρχικοποίηση). 3. Μια αντικειµενική συνάρτηση αξιολόγησης των µελών του πληθυσµού, που παίζει το ρόλο του περιβάλλοντος. 4. Γενετικούς τελεστές για τη δηµιουργία νέων µελών (λύσεων). 5. Τιµές για τις διάφορες παραµέτρους που χρησιµοποιεί ο Γ.Α. (µέγεθος πληθυσµού, πιθανότητες εφαρµογής των γενετικών τελεστών, κ.τ.λ.). 1.1 Πλεονεκτήµατα των Γενετικών Αλγορίθµων Μερικά από τα σηµαντικότερα πλεονεκτήµατα που έχει η χρήση Γ.Α. για την επίλυση προβληµάτων είναι τα εξής: 1) Μπορούν να επιλύουν δύσκολα προβλήµατα γρήγορα και αξιόπιστα. Ένας από τους σηµαντικούς λόγους χρήσης των Γ.Α. είναι η µεγάλη τους αποδοτικότητα. Τόσο η θεωρία, όσο και η πράξη έχουν δείξει ότι προβλήµατα που έχουν πολλές, δύσκολα προσδιορισµένες λύσεις µπορούν να αντιµετωπιστούν καλύτερα από Γ.Α. Είναι δε 7

8 αξιοσηµείωτο ότι συναρτήσεις που παρουσιάζουν µεγάλες διακυµάνσεις και καθιστούν ανεπαρκείς άλλες µεθόδους στην εύρεση των ακρότατών τους, για τους Γ.Α. δεν αποτελούν σηµεία δυσχέρειας. 2) Μπορούν εύκολα να συνεργαστούν µε τα υπάρχοντα µοντέλα και συστήµατα. Οι Γ.Α. προσφέρουν το σηµαντικό πλεονέκτηµα της χρήσης τους µε προσθετικό τρόπο στα µοντέλα που χρησιµοποιούνται σήµερα, µη απαιτώντας την επανασχεδίασή τους. Μπορούν εύκολα να συνεργαστούν µε τον υπάρχοντα κώδικα, χωρίς µεγάλο κόπο. Αυτό συµβαίνει, διότι χρησιµοποιούν µόνο πληροφορίες της διαδικασίας ή συνάρτησης που πρόκειται να βελτιστοποιήσουν, δίχως να ενδιαφέρει άµεσα ο ρόλος της µέσα στο σύστηµα ή η όλη δοµή του συστήµατος. 3) Είναι εύκολα επεκτάσιµοι και εξελίξιµοι. Όπως θα γίνει σαφές στα επόµενα κεφάλαια, οι Γ.Α. δεν αντιστέκονται σε αλλαγές, επεκτάσεις και µετεξελίξεις, ανάλογα µε την κρίση του σχεδιαστή. Σε πολλές εφαρµογές, έχουν αναφερθεί λειτουργίες των Γ.Α. που δεν είναι δανεισµένες από τη φύση ή που έχουν υποστεί σηµαντικές αλλαγές, πάντα προς όφελος της απόδοσης. Παραλλαγές στο βασικό σχήµα δεν είναι απλά αναγκαίες, αλλά σε ορισµένες περιπτώσεις επιβάλλονται. 4) Μπορούν να συµµετέχουν σε υβριδικές µορφές µε άλλες µεθόδους. Αν και η ισχύς των Γ.Α. είναι µεγάλη, σε µερικές ειδικές περιπτώσεις προβληµάτων, όπου άλλες µέθοδοι συµβαίνει να έχουν πολύ υψηλή αποδοτικότητα, λόγω εξειδίκευσης, υπάρχει η δυνατότητα χρησιµοποίησης ενός υβριδικού σχήµατος Γ.Α. µε άλλη µέθοδο. Αυτό είναι αποτέλεσµα της µεγάλης ευελιξίας των Γ.Α. 5) Εφαρµόζονται σε πολύ περισσότερα πεδία από κάθε άλλη µέθοδο. Το χαρακτηριστικό που τους εξασφαλίζει αυτό το πλεονέκτηµα είναι η ελευθερία επιλογής των κριτηρίων που καθορίζουν την επιλογή µέσα στο τεχνικό περιβάλλον. Έτσι, Γ.Α. µπορούν να χρησιµοποιηθούν στην οικονοµία, στο σχεδιασµό µηχανών, στην επίλυση µαθηµατικών εξισώσεων, στην εκπαίδευση Νευρωνικών ικτύων και σε πολλούς άλλους τοµείς. 8

9 6) εν απαιτούν περιορισµούς στις συναρτήσεις που επεξεργάζονται. Ο κύριος λόγος που καθιστά τις παραδοσιακές µεθόδους δύσκαµπτες και ακατάλληλες για πολλά προβλήµατα είναι η απαίτησή τους για ύπαρξη περιορισµών, όπως ύπαρξη παραγώγων, συνέχεια, όχι "θορυβώδεις" συναρτήσεις κ.τ.λ. Τέτοιου είδους ιδιότητες είναι αδιάφορες για τους Γ.Α. πράγµα που τους κάνει κατάλληλους για µεγάλο φάσµα προβληµάτων. 7) εν ενδιαφέρει η σηµασία της υπό εξέταση πληροφορίας. Η µόνη "επικοινωνία" του Γ.Α. µε το περιβάλλον του είναι η αντικειµενική συνάρτηση. Αυτό εγγυάται την επιτυχία του ανεξάρτητα από την σηµασία του προβλήµατος. Βέβαια, δεν σηµαίνει ότι δεν υπάρχουν άλυτα προβλήµατα για τους Γ.Α. Όπου όµως δεν τα καταφέρνουν, η αιτία είναι η φύση του χώρου που ερευνούν και όχι το πληροφοριακό περιεχόµενο του προβλήµατος. 8) Έχουν από τη φύση τους το στοιχείο του παραλληλισµού. Οι Γ.Α. σε κάθε τους βήµα επεξεργάζονται µεγάλες ποσότητες πληροφορίας, αφού κάθε άτοµο θεωρείται αντιπρόσωπος πολλών άλλων. Έχει υπολογιστεί ότι η αναλογία αυτή είναι της τάξεως O(n 3 ), δηλαδή 10 άτοµα αντιπροσωπεύουν περίπου Είναι, λοιπόν, προφανές ότι µπορούν να καλύψουν µε αποδοτικό ψάξιµο µεγάλους χώρους σε µικρούς χρόνους. 9) Είναι µία µέθοδος που κάνει ταυτόχρονα εξερεύνηση του χώρου αναζήτησης και εκµετάλλευση της ήδη επεξεργασµένης πληροφορίας. Ο συνδυασµός αυτός σπάνια συναντάται σε οποιαδήποτε άλλη µέθοδο. Με το τυχαίο ψάξιµο γίνεται καλή εξερεύνηση του χώρου, αλλά δεν γίνεται εκµετάλλευση της πληροφορίας. Αντίθετα, µε το hill-climbing γίνεται καλή εκµετάλλευση της πληροφορίας, αλλά όχι καλή εξερεύνηση. Συνήθως τα δύο αυτά χαρακτηριστικά είναι ανταγωνιστικά και το επιθυµητό είναι να συνυπάρχουν και τα δύο προς όφελος της όλης διαδικασίας. Οι Γ.Α. επιτυγχάνουν το βέλτιστο συνδυασµό εξερεύνησης και εκµετάλλευσης, πράγµα που τους κάνει ιδιαίτερα αποδοτικούς και ελκυστικούς. 9

10 10) Επιδέχονται παράλληλη υλοποίηση. Οι Γ.Α. µπορούν να εκµεταλλευτούν τα πλεονεκτήµατα των παράλληλων µηχανών, αφού λόγω της φύσης τους, εύκολα µπορούν να δεχτούν παράλληλη υλοποίηση. Το χαρακτηριστικό αυτό αυξάνει ακόµη περισσότερο την απόδοσή τους, ενώ σπάνια συναντάται σε ανταγωνιστικές µεθόδους. 1.2 Τι Προκαλεί υσπιστία Η τεχνολογία των Γ.Α., αν και δεν αποτελεί πρόσφατη ανακάλυψη, άρχισε ουσιαστικά να εφαρµόζεται τα τελευταία χρόνια. Η δυσπιστία µε την οποία αντιµετώπιζαν οι επιστήµονες το όλο θέµα έχει αρχίσει πλέον να υποχωρεί.. Ποιοι είναι όµως οι κυριότεροι λόγοι που ίσως θα µπορούσαν να σταθούν εµπόδιο στην εξάπλωση αυτής της τεχνολογίας; 1) Προβλήµατα εξοικείωσης µε τη Γενετική. Για τους περισσότερους, που ασχολούνται µε την Επιστήµη των Υπολογιστών, οι έννοιες της Εξέλιξης και της Φυσικής Επιλογής µπορεί να µην ηχούν παράξενα, αλλά δεν είναι και από τις πιο οικείες. Η Βιολογία δεν έχει άµεση σχέση µε τους υπολογιστές, γι' αυτό και οι γνώσεις σχεδόν όλων είναι σε πολύ γενικό επίπεδο. Παρ' όλ' αυτά, δεν απαιτούνται γνώσεις Γενετικής και Βιολογίας. Εκείνο που συµβαίνει µε τους Γ.Α. είναι ότι µιµούνται µε αφαιρετικό τρόπο κάποιες διαδικασίες που παρατηρούνται στη φύση, χωρίς να ενδιαφέρει σε µεγάλο βαθµό λεπτοµέρειας η λειτουργία τους και χωρίς να είναι απαραίτητο το γνωστικό υπόβαθρο που έχουν οι βιολόγοι για να µελετήσουν αυτά τα φαινόµενα. Οι όροι είναι δανεισµένοι από τη βιολογία µε σκοπό την καλύτερη εισαγωγή και κατανόηση του θέµατος και όχι την παραποµπή του µελετητή στα άγνωστα πεδία µιας ξένης επιστήµης και, τελικά, τη σύγχυσή του. Θα µπορούσε ίσως, να παραληφθεί η αναφορά στη Γενετική και να γίνει µια παρουσίαση των Γ.Α. ως "προσωπικές διαδικασίες για αναζήτηση και βελτιστοποίηση", αυτό όµως µάλλον θα έκανε τα πράγµατα δυσκολότερα. Εξάλλου, είναι συνηθισµένο το φαινόµενο θεωρίες που είναι δανεισµένες από άλλες επιστήµες να διατηρούν την αυθεντική τους ορολογία (π.χ. στα Νευρωνικά ίκτυα: νευρώνες, συνάψεις, κ.τ.λ.). Επιπλέον, το 10

11 µέλλον και η εξέλιξη των Γ.Α. δεν εξαρτώνται σε καµία περίπτωση από τις αντίστοιχες θεωρίες της Βιολογίας. Το αρχικό µοντέλο είναι δανεισµένο από εκεί, όµως η εφαρµογή του στα Τεχνητά Συστήµατα έγινε µε πλήθος διαφοροποιήσεων, προσαρµόσεων και "παρεκτροπών" µε στόχο πάντα τη βελτίωση της απόδοσης. Πλέον, µπορούµε να µιλάµε για εξέλιξη και απογόνους των πρώτων Γ.Α. και για µια πορεία τους στο χρόνο που είναι πλήρως ανεξάρτητη και αυτοδύναµη. 2) Το πρόβληµα του χρόνου. Στη φύση ως γνωστό, η εξέλιξη λειτουργεί µε ρυθµούς πολύ αργούς. Χρειάζονται να περάσουν χιλιάδες γενιές, άρα και αρκετός χρόνος, για να αλλάξουν τα χαρακτηριστικά των ειδών και να διαφοροποιηθούν οι ικανότητες και η συµπεριφορά τους. Θέτουν έτσι ορισµένοι το ερώτηµα: πώς είναι δυνατό ένα µοντέλο αναζήτησης λύσεων να έχει καλές επιδόσεις χρόνου, όταν είναι εµπνευσµένο από µια φυσική διαδικασία που εξελίσσεται µε ρυθµούς απίστευτα αργούς; Η απάντηση εδώ είναι απλή. Κατ' αρχήν, ακόµη και στη φύση, η εξέλιξη δεν είναι από µόνη της µια αργή διαδικασία. Εξέλιξη των ειδών συµβαίνει όταν αλλάζει τα περιβάλλον τους και πρέπει να προσαρµοστούν στα καινούργια δεδοµένα, ώστε να επιβιώσουν. Αλλαγές όµως του περιβάλλοντος γίνονται µε πολύ αργούς ρυθµούς και κατά συνέπεια και η εξέλιξη ακολουθεί αυτούς τους ρυθµούς. Αν οι αλλαγές του περιβάλλοντος γίνονται µε γρηγορότερο τρόπο, τότε επιταχύνεται και η εξέλιξη. Αυτό άλλωστε παρατηρείται και στα βιολογικά εργαστήρια, όπου µικροοργανισµοί αλλάζουν την συµπεριφορά τους αµέσως, όταν τοποθετούνται σε νέες συνθήκες. Επιπλέον, στο πεδίο των υπολογιστών τα άτοµα κωδικοποιούνται συνήθως ως συµβολοσειρές και οι συνθήκες του περιβάλλοντος µοντελοποιούνται µε απλές µαθηµατικές σχέσεις. Έτσι, το µοντέλο µε το οποίο δουλεύει ο υπολογιστής δεν παρουσιάζει ιδιαίτερο υπολογιστικό φόρτο, συγκρινόµενο πάντα µε αντίστοιχες µεθόδους. Το πλήθος των ατόµων που κάθε φορά εξετάζεται είναι από λίγες δεκάδες έως µερικές χιλιάδες, δηλαδή αρκετές τάξεις µεγέθους κάτω από το πλήθος των γονιδίων των χρωµοσωµάτων µιας έµβιας οντότητας. Ο ρυθµός που µπορούν να ζευγαρώνουν τα άτοµα στους πιο γρήγορους υπολογιστές µπορεί να φτάσει το ένα εκατοµµύριο ανά δευτερόλεπτο. Όσο µεγάλος και αν είναι ο χώρος που καλείται ο αλγόριθµος να ψάξει, η επεξεργασία µερικών µόνο ατόµων αρκεί, γιατί, όπως θα 11

12 αναπτυχθεί και παρακάτω, τα άτοµα αυτά θεωρούνται αντιπρόσωποι ολόκληρων κλάσεων. Έτσι λοιπόν, οι ταχύτητες που µπορούν να επιτύχουν οι Γ.Α. είναι πολύ υψηλές. 1.3 Βασικά Χαρακτηριστικά Γενετικών Αλγορίθµων Όπως αναφέρθηκε, οι Γ.Α. πλεονεκτούν αισθητά στη λύση προβληµάτων αναζήτησης και βελτιστοποίησης από τις παραδοσιακές µεθόδους. Αυτό συµβαίνει, διότι διαφέρουν θεµελιωδώς από αυτές. Τα κυριότερα νέα χαρακτηριστικά που τους διαφοροποιούν, αλλά και τους δίνουν υπεροχή, σύµφωνα µε τον D. Goldberg [Goldberg, 1989], είναι τα εξής: 1) Οι Γ.Α. δουλεύουν µε µια κωδικοποίηση του συνόλου τιµών που µπορούν να λάβουν οι µεταβλητές και όχι µε τις ίδιες τις µεταβλητές του προβλήµατος: Για παράδειγµα, αναφέρεται το εξής πρόβληµα βελτιστοποίησης: Έστω ένα µαύρο κουτί µε πέντε δυαδικούς διακόπτες (on-off). Για κάθε συνδυασµό s των διακοπτών παράγεται µία έξοδος f(s). Ζητείται ο συνδυασµός των διακοπτών που µεγιστοποιεί την έξοδο. Με τις παραδοσιακές µεθόδους, το µέγιστο θα εντοπιζόταν µε "παίξιµο" των διακοπτών πηγαίνοντας από συνδυασµό σε συνδυασµό µε ψάξιµο στα τυφλά, καθ ότι δεν είναι γνωστός ο τύπος της συνάρτησης. Σε ένα Γ.Α. όµως, η πρώτη ενέργεια είναι η κωδικοποίηση των διακοπτών ως συµβολοσειρές πεπερασµένου µήκους. Μια απλή κωδικοποίηση θα µπορούσε να γίνει θεωρώντας µια δυαδική συµβολοσειρά µήκους πέντε, όπου η κάθε θέση αναπαριστά ένα διακόπτη. Το 0 αντιστοιχεί στη θέση off και το 1 στη θέση on. ηλαδή, η συµβολοσειρά κωδικοποιεί το συνδυασµό κατά τον οποίο οι πρώτοι τέσσερις διακόπτες είναι on και ο τελευταίος off. Η κωδικοποίηση δεν είναι απαραίτητο να είναι πάντα δυαδική. Όπως θα φανεί και αργότερα, µπορεί να γίνει µε πολλούς τρόπους, αρκετοί από τους οποίους ίσως και να µην είναι προφανείς. Το στοιχείο της κωδικοποίησης, όπως εξηγείται παρακάτω, είναι εκείνο που επιτρέπει στους Γ.Α. να κάνουν παράλληλη επεξεργασία δεδοµένων. 12

13 2) Οι Γ.Α. κάνουν αναζήτηση σε πολλά σηµεία ταυτόχρονα και όχι µόνο σε ένα: Σε πολλές µεθόδους βελτιστοποίησης, η επεξεργασία γίνεται βήµα προς βήµα, πηγαίνοντας προσεκτικά από σηµείο σε σηµείο του πεδίου ορισµού του προβλήµατος. Αυτό το βήµα προς βήµα ενέχει αρκετούς κινδύνους, ο κυριότερος από τους οποίους είναι να περιοριστεί η αναζήτηση σε µια περιοχή τοπικού ακρότατου, που δεν είναι ολικό. Οι Γ.Α. εξαλείφουν αυτόν τον κίνδυνο ενεργώντας ταυτόχρονα πάνω σε ένα ευρύ σύνολο σηµείων (σύνολο από συµβολοσειρές). Έτσι µπορούν να "ανεβαίνουν" πολλούς λόφους (hill-climbing) την ίδια στιγµή, ελαχιστοποιώντας την πιθανότητα να βρουν µια λάθος κορυφή. Γυρίζοντας στο παράδειγµα µε το µαύρο κουτί, οι κλασσικές µέθοδοι θα ξεκινούσαν το ψάξιµο από ένα συνδυασµό των διακοπτών και στη συνέχεια, εφαρµόζοντας κάποιο κανόνα µετάβασης, θα δοκίµαζαν τον επόµενο (ψάξιµο δηλαδή σηµείο προς σηµείο). Αντιθέτως, ένας Γ.Α. αρχίζει το ψάξιµό του από ένα πληθυσµό συνδυασµών συµβολοσειρών και κατόπιν παράγει διαδοχικά καινούριους. Ένας αρχικός πληθυσµός θα µπορούσε να είναι, π.χ , 11000, και Έπειτα, "τρέχοντας" ο αλγόριθµος δηµιουργεί νέους πληθυσµούς που συγκλίνουν προς την επιθυµητή λύση. ιαλέγοντας ένα πληθυσµό που να καλύπτει αντιπροσωπευτικά ένα µεγάλο εύρος τιµών µπορούν να προκύψουν ικανοποιητικά αποτελέσµατα. 3) Οι Γ.Α. χρησιµοποιούν µόνο την αντικειµενική συνάρτηση και καµία επιπρόσθετη πληροφορία: Πολλές µέθοδοι αναζήτησης απαιτούν αρκετές βοηθητικές πληροφορίες για τη συνάρτηση που επεξεργάζονται. Τέτοιου είδους πληροφορίες δεν προαπαιτούνται από τους Γ.Α. Το ψάξιµό τους είναι κατά κάποιο τρόπο "τυφλό". Αξιοποιούν µόνο όση πληροφορία περιέχεται στην αντικειµενική συνάρτηση πράγµα που τους προσδίδει µεγάλη ευελιξία. Έτσι όµως, προκύπτει το ερώτηµα αν συµφέρει να αγνοούνται οι βοηθητικές πληροφορίες. Γι' αυτό ακριβώς το λόγο έχουν αναπτυχθεί µορφές Γ.Α. που αξιοποιούν και τέτοιου είδους πληροφορίες (Knowledge-Based Genetic Algorithms). 4) Οι Γ.Α. χρησιµοποιούν πιθανοθεωρητικούς κανόνες µετάβασης και όχι ντετερµινιστικούς: H χρήση πιθανοτικών κανόνων µετάβασης είναι κυρίαρχο 13

14 γνώρισµα των Γ.Α., χωρίς αυτό να σηµαίνει ότι η όλη διαδικασία βαδίζει στην τύχη. ε λαµβάνονται αποφάσεις µε το "στρίψιµο ενός νοµίσµατος". Το στοιχείο της τύχης χρησιµοποιείται ως οδηγός για αναζήτηση σε περιοχές που αναµένεται να δώσουν καλά αποτελέσµατα. Τα τέσσερα προαναφερθέντα χαρακτηριστικά συµβάλουν αποφασιστικά ώστε να έχουν οι Γ.Α. την πολυπόθητη ιδιότητα της ευρωστίας. 14

15 Ασκήσεις Λύνοντας αυτές τις ασκήσεις θα είστε σε θέση να γνωρίζεται αν έχεται κατανοήσει τις έννοιες που παρουσίαστηκαν στην ενότητα 1. Ολες οι ακήσεις έχουν ώς στόχο την ανακεφαλαίωση όσων παρουσιάστηκαν στην ενότητα 1. Άσκηση Αυτοαξιολόγησης 1.1 (Επίπεδο δυσκολίας 1): ώστε µε τη µορφή διαγράµµατος ροής τη µορφή ενός απλού Γενετικού Αλγορίθµου. Άσκηση Αυτοαξιολόγησης 1.2 (Επίπεδο δυσκολίας 1): Ποια είναι τα πέντε βασικά συστατικά ενός Γενετικού αλγορίθµου. Άσκηση Αυτοαξιολόγησης 1.3 (Επίπεδο δυσκολίας 1): Αναφέρεται µερικά από τα πλεονεκτήµατα των Γενετικών Αλγορίθµων που κάνουν ιδιαίτερα ελκυστική τη χρήση τους σε διάφορα προβλήµατα. Άσκηση Αυτοαξιολόγησης 1.4 (Επίπεδο δυσκολίας 1): Ποια είναι τα βασικά επιχειρήµατα των πολέµιων των Γενετικών Αλγορίθµων; Άσκηση Αυτοαξιολόγησης 1.5 (Επίπεδο δυσκολίας 1): Ποιά είναι τα κυριότερα χαρακτηριστικά που διαφοροποιούν τους Γενετικούς Αλγορίθµους από τις παραδοσιακές µεθόδους βελτιστοποίησης; Απαντήσεις Απάντηση (Άσκηση Αυτοαξιολόγησης 1.1): Από την ενότητα 1 διαβάστε την περιγραφή ενός απλού Γενετικού Αλγορίθµου και αποδώστε τη διαγραµµατικά. 15

16 Απάντηση (Άσκηση Αυτοαξιολόγησης 1.2): 1. Μια γενετική αναπαράσταση των πιθανών λύσεων του προβλήµατος. 2. Έναν τρόπο δηµιουργίας ενός αρχικού πληθυσµού από πιθανές λύσεις (αρχικοποίηση). 3. Μια αντικειµενική συνάρτηση αξιολόγησης των µελών του πληθυσµού, που παίζει το ρόλο του περιβάλλοντος. 4. Γενετικούς τελεστές για τη δηµιουργία νέων µελών (λύσεων). 5. Τιµές για τις διάφορες παραµέτρους που χρησιµοποιεί ο Γ.Α. (µέγεθος πληθυσµού, πιθανότητες εφαρµογής των γενετικών τελεστών, κ.τ.λ.). Απάντηση (Άσκηση Αυτοαξιολόγησης 1.3): 1. Μπορούν να επιλύουν δύσκολα προβλήµατα γρήγορα και αξιόπιστα. 2. Μπορούν εύκολα να συνεργαστούν µε τα υπάρχοντα µοντέλα και συστήµατα. 3. Είναι εύκολα επεκτάσιµοι και εξελίξιµοι. 4. Μπορούν να συµµετέχουν σε υβριδικές µορφές µε άλλες µεθόδους. 5. Εφαρµόζονται σε πολύ περισσότερα πεδία από κάθε άλλη µέθοδο. 6. εν απαιτούν περιορισµούς στις συναρτήσεις που επεξεργάζονται. 7. εν ενδιαφέρει η σηµασία της υπό εξέταση πληροφορίας. 8. Έχουν από τη φύση τους το στοιχείο του παραλληλισµού. 9. Είναι µία µέθοδος που κάνει ταυτόχρονα εξερεύνηση του χώρου αναζήτησης και εκµετάλλευση της ήδη επεξεργασµένης πληροφορίας. 10. Επιδέχονται παράλληλη υλοποίηση. Απάντηση (Άσκηση Αυτοαξιολόγησης 1.4): 1. Προβλήµατα εξοικείωσης µε τη Γενετική. 2. Το πρόβληµα του χρόνου. Απάντηση (Ασκήση Αυτοαξιολόγησης 1.5): 1. Οι Γ.Α. δουλεύουν µε µια κωδικοποίηση του συνόλου τιµών που µπορούν να λάβουν οι µεταβλητές και όχι µε τις ίδιες τις µεταβλητές του προβλήµατος. 2. Οι Γ.Α. κάνουν αναζήτηση σε πολλά σηµεία ταυτόχρονα και όχι µόνο σε ένα. 16

17 3. Οι Γ.Α. χρησιµοποιούν µόνο την αντικειµενική συνάρτηση και καµία επιπρόσθετη πληροφορία. 4. Οι Γ.Α. χρησιµοποιούν πιθανοθεωρητικούς κανόνες µετάβασης και όχι ντετερµινιστικούς. 17

18 2. ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΝΕΤΙΚΟΥ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥ Σε αυτή την ενότητα θα παρουσιάσουµε τα βασικά χαρακτηριστικά ενός απλού Γενετικού Αλγορίθµου µέσα από την επίλυση ενός προβλήµατος βελτιστοποίησης. Έστω ότι το πρόβληµα βελτιστοποίησης που θέλουµε να επιλύσουµε είναι ένα πρόβληµα µεγιστοποίησης µιας συνάρτησης f - στην περίπτωση τώρα που αντιµετωπίζουµε ένα πρόβληµα ελαχιστοποίησης µιας συνάρτησης f, αυτό µπορούµε να το µετασχηµατίσουµε σε πρόβληµα µεγιστοποίησης της συνάρτησης g = -f. Επιπλέον, υποθέτουµε ότι η αντικειµενική συνάρτηση f παίρνει µόνο θετικές τιµές - διαφορετικά µπορούµε να εισάγουµε µια θετική σταθερά C, έτσι ώστε max g(x) = max {f(x) + C} Έστω, λοιπόν, ότι θέλουµε να µεγιστοποιήσουµε µια συνάρτηση k µεταβλητών, f(x 1,,x k ):R k R. Κάθε µεταβλητή x i παίρνει τιµές στο διάστηµα D i =[a i,b i ] R και f(x i,,x k )>0, x i D i, i=1,,k.. Επιθυµούµε να βελτιστοποιήσουµε την f µε κάποια απαιτούµενη ακρίβεια q δεκαδικών ψηφίων για κάθε µεταβλητή. Ενα από τα βασικά χαρακτηριστικά του γενετικού αλγορίθµου είναι η γενετική αναπαράσταση των υποψηφίων λύσεων, η οποία στο συγκεκριµένο πρόβληµα θα είναι η δυαδική. Για να επιτευχθεί η ζητούµενη ακρίβεια, θα πρέπει κάθε διάστηµα τιµών D i =[a i, b i ] να διαχωριστεί σε (b i -a i ) 10 q ίσα υποδιαστήµατα. Έστω m i ο µικρότερος ακέραιος για q i τον οποίο ισχύει ( b ) 10 2 m 1. Τότε, η αναπαράσταση των µεταβλητών σαν i a i δυαδικές συµβολοσειρές µήκους m i ικανοποιεί την απαίτηση για ακρίβεια q δεκαδικών ψηφίων. Η ακόλουθη σχέση µετατρέπει κάθε τέτοια δυαδική συµβολοσειρά bin_str στον αντίστοιχο πραγµατικό αριθµό: bi ai x i = ai + decimal( bin _ str), m 2 i 1 όπου decimal(bin_str) επιστρέφει την αντίστοιχη δεκαδική τιµή για το δυαδικό αριθµό που περιέχει η bin_str. 18

19 Κατ' αυτόν τον τρόπο, κάθε χρωµόσωµα αναπαρίσταται από µια δυαδική συµβολοσειρά µήκους m = k m i i= 1. Τα πρώτα m 1 δυαδικά ψηφία κωδικοποιούν τη µεταβλητή x 1, δηλαδή το διάστηµα [a 1, b 1 ], τα επόµενα m 2 κωδικοποιούν τη x 2 στο διάστηµα [a 2, b 2 ], κ.ο.κ. Τα βασικά βήµατα του απλού Γενετικού Αλγορίθµου, που επιλύει το παραπάνω πρόβληµα µεγιστοποίησης, είναι τα εξής: 1. ηµιουργία, µε τυχαίο τρόπο, ενός αρχικού πληθυσµού δυνατών λύσεων (Αρχικοποίηση - Initialization). 2. Αξιολόγηση κάθε λύσης χρησιµοποιώντας τη συνάρτηση f σαν αντικειµενική συνάρτηση. 3. Επιλογή ενός νέου πληθυσµού µε βάση την απόδοση κάθε µέλους (δυνατής λύσης) του προηγούµενου πληθυσµού (Επιλογή - Selection). 4. Εφαρµογή στον πληθυσµό που προκύπτει µετά τη διαδικασία της επιλογής των γενετικών τελεστών της διασταύρωσης (Crossover) και της µετάλλαξης (Mutation). 5. Με την ολοκλήρωση του προηγούµενου βήµατος, έχει δηµιουργηθεί η επόµενη γενιά, οπότε επιστρέφουµε στο βήµα Μετά από κάποιον αριθµό γενιών, και αφού καµιά βελτίωση δεν παρατηρείται πλέον, ο Γενετικός Αλγόριθµος τερµατίζεται. Το καλύτερο χρωµόσωµα αντιστοιχεί σε µια βέλτιστη λύση (πιθανώς καθολικά βέλτιστη). Στη συνέχεια θα περιγράψουµε πιο αναλυτικά τα βήµατα του αλγορίθµου. Αρχικοποίηση Στη φάση της αρχικοποίησης δηµιουργούµε έναν αρχικό πληθυσµό από δυνατές λύσεις. Αυτό γίνεται παράγοντας τυχαία (pop_size m) δυαδικά ψηφία., όπου pop_size είναι το µέγεθος του πληθυσµού που θα επεξεργαστεί ο Γ.Α. Το µέγεθος του πληθυσµού παραµένει σταθερό καθ όλη τη διάρκεια λειτουργίας του Γ.Α. Επιλογή 19

20 Για τη διαδικασία επιλογής ενός νέου πληθυσµού χρησιµοποιείται µια ρουλέτα µε σχισµές (slotted roulette wheel). Η επιλογή γίνεται µε βάση την απόδοση κάθε µέλους (ατόµου - δυνατής λύσης) του πληθυσµού, έτσι όσο καλύτερο είναι κάποιο µέλος τόσο µεγαλύτερη πιθανότητα έχει να επιλεγεί και να περάσει στην επόµενη γενεά. Τα διάφορα µέλη του πληθυσµού τοποθετούνται στη ρουλέτα ανάλογα µε την απόδοσή τους (µέλη µε µεγάλη απόδοση κατέχουν µεγαλύτερες σχισµές της ρουλέτας). Η κατασκευή µιας τέτοιας ρουλέτας γίνεται ως εξής: Υπολογίζουµε την απόδοση eval(v i ) κάθε µέλους v i, i=1,,pop_size του πληθυσµού. pop _ size Υπολογίζουµε τη συνολική απόδοση του πληθυσµού F = eval( v i ). Υπολογίζουµε την πιθανότητα επιλογής p i κάθε µέλους v i, i=1,,pop_size: p = eval( v ) F. i i / Τέλος, υπολογίζουµε την αθροιστική (cumulative) πιθανότητα q i κάθε µέλους v i, i= 1 i=1,,pop_size: q i = p j. i j= 1 Για την επιλογή των µελών του νέου πληθυσµού εκτελούµε pop_size περιστροφές της ρουλέτας. Αυτό γίνεται ως εξής: 1. Επιλέγουµε τυχαία έναν πραγµατικό αριθµό r µεταξύ 0 και Αν r<q 1, τότε επιλέγουµε το πρώτο χρωµόσωµα v 1, διαφορετικά επιλέγουµε το v i (2 i pop_size), έτσι ώστε (q i-1 < r q i ). Προφανώς, µε αυτή τη µέθοδο επιλογής είναι δυνατόν κάποια µέλη του πληθυσµού να επιλεχθούν περισσότερες από µία φορές, µε αυτά που είχαν την καλύτερη απόδοση στην προηγούµενη γενιά να έχουν τις περισσότερες πιθανότητες γι αυτό. ιασταύρωση Στη συνέχεια, εφαρµόζεται ο τελεστής της διασταύρωσης - ο οποίος στο συγκεκριµένο Γ.Α. είναι διασταύρωση ενός σηµείου - στο νέο πληθυσµό. Θεωρούµε ότι η πιθανότητα 20

21 κάθε µέλους του πληθυσµού να επιλεγεί για διασταύρωση είναι p c. Για κάθε µέλος του πληθυσµού κάνουµε τα εξής: Επιλέγουµε τυχαία έναν πραγµατικό αριθµό r µεταξύ 0 και 1. Αν r<p c, επιλέγουµε το τρέχον µέλος του πληθυσµού για διασταύρωση. Μετά την επιλογή µελών του πληθυσµού για διασταύρωση (ο αναµενόµενος αριθµός αυτών των µελών είναι p c pop_size), σχηµατίζουµε ζευγάρια από µέλη και για κάθε ζευγάρι επιλέγεται τυχαία ένας ακέραιος αριθµός pos στο διάστηµα [1, m-1], όπου m είναι το µήκος σε δυαδικά ψηφία του (µοναδικού στην περίπτωσή µας) χρωµοσώµατος κάθε µέλους. Ο αριθµός pos προσδιορίζει το σηµείο διασταύρωσης. Τα επιλεγµένα ζευγάρια διασταυρώνονται και την θέση τους στον πληθυσµό την παίρνουν οι απόγονοί τους. Ετσι, η διασταύρωση των δυο παρακάτω ατόµων: θα δώσει το ακόλουθο ζευγάρι απογόνων: ( bbkb b Kb ) 1 2 pos pos + 1 m ( cckc c Kc ) 1 2 pos pos + 1 m ( bbkb c Kc ) 1 2 pos pos + 1 m ( cckc b Kb ) 1 2 pos pos + 1 m. Απόγονοι οι οποίοι θα αντικαταστήσουν τους «γονείς» τους στον πληθυσµό. Μετάλλαξη Η µετάλλαξη επιλέγει µε τυχαίο τρόπο γονίδια από τα χρωµοσώµατα των µελών του πληθυσµού και µεταβάλει την τιµή τους. Επειδή στο συγκεκριµένο Γ.Α. τα γονίδια παίρνουν µόνο δυαδικές τιµές ο τελεστής της µετάλλαξης απλώς τα αντιστρέφει. Ετσι στο Γ.Α. που παρουσιάζουµε η µετάλλαξη αντιµετωπίζει τον πληθυσµό των ατόµων σαν µια ακολουθία από δυαδικά ψηφία. Κάθε δυαδικό ψηφίο έχει την ίδια πιθανότητα να επιλεγεί προκειµένου να µεταλλαχθεί. Η πιθανότητα αυτή ισούται µε την πιθανότητα µετάλλαξης p m. Ο αναµενόµενος αριθµός των ανεστραµµένων ψηφίων µετά τη διαδικασία της µετάλλαξης θα είναι (p m m pop_size). Η διαδικασία έχει ως εξής: Για κάθε χρωµόσωµα µέλους και κάθε γονίδιο µέσα στο χρωµόσωµα: 21

22 Επιλέγουµε τυχαία έναν πραγµατικό αριθµό r µεταξύ 0 και 1. Αν r<p m, τότε µεταλλάζουµε το γονίδιο (αντιστρέφουµε το δυαδικό ψηφίο). 22

23 2.1 ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΓΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ Στην ενότητα αυτή θα εφαρµόσουµε τον Γ.Α., που περιγράψαµε παραπάνω, για τη µεγιστοποίηση της συνάρτησης: f ( x1, x2 ) = x1 sin(4 π x1 ) + x2 sin(20 π x2 ), µε 3.0 x και 4.1 x Yποθέτουµε ότι το µέγεθος του πληθυσµού που θα επεξεργαστεί ο Γ.Α. είναι pop_size=20, και οι πιθανότητες διασταύρωσης και µετάλλαξης είναι p c =0.25 και p m =0.01 αντίστοιχα. Εστω ότι η επιθυµητή ακρίβεια για κάθε µεταβλητή είναι τέσσερα δεκαδικά ψηφία. Το διάστηµα τιµών της µεταβλητής x 1 έχει µήκος 15.1(=12.1-(-3.0)), οπότε το διάστηµα [- 3.0, 12.1] θα πρέπει να διαχωριστεί σε ίσα υποδιαστήµατα. Αυτό σηµαίνει ότι απαιτούνται 18 δυαδικά ψηφία για τη δυαδική αναπαράσταση της x 1 (και τα οποία θα αποτελούν το πρώτο τµήµα του χρωµοσώµατος κάθε ατόµου), αφού: < Με παρόµοιο τρόπο υπολογίζουµε ότι για τη δυαδική αναπαράσταση της x 2 απαιτούνται 15 δυαδικά ψηφία (Επαληθεύστέ το). Εποµένως, το συνολικό µήκος του µοναδικού χρωµοσώµατος κάθε µέλους του πληθυσµού θα είναι m = = 33 δυαδικά ψηφία. Έστω λοιπόν το ακόλουθο άτοµο: ( ) Τα πρώτα 18 δυαδικά ψηφία ( ) αναπαριστούν το δεκαδικό αριθµό: 15.1 x 1 = = = , και τα επόµενα 15 δυαδικά ψηφία ( ) τον αριθµό x 2 = (Επαληθεύστέ το). ηλαδή, το άτοµο αυτό αντιστοιχεί στο ζεύγος x 1,x 2 = , Η απόδοση αυτού του ατόµου είναι f( , ) = (Επαληθεύστέ το). 23

24 Εδώ θα πρέπει να σηµειώσουµε ότι µιας και τα άτοµα που επεξεργάζεται ο Γ.Α. αποτελούνται από ένα µόνο χρωµόσωµα στη συνέχεια όταν αναφερόµαστε σε άτοµα ή χρωµοσώµατα θα εννοούµε το ίδιο πράγµα. Αρχικοποίηση Υποθέτουµε ότι µετά την αρχικοποίηση προκύπτει ο ακόλουθος πληθυσµός: v 1 = ( ) v 2 = ( ) v 3 = ( ) v 4 = ( ) v 5 = ( ) v 6 = ( ) v 7 = ( ) v 8 = ( ) v 9 = ( ) v 10 = ( ) v 11 = ( ) v 12 = ( ) v 13 = ( ) v 14 = ( ) v 15 = ( ) v 16 = ( ) v 17 = ( ) v 18 = ( ) v 19 = ( ) v 20 = ( ) 24

25 Επιλογή Αρχικά αποκωδικοποιούµε κάθε χρωµόσωµα και υπολογίζουµε την απόδοσή του. Ετσι έχουµε: eval(v 1 ) = f( , ) = eval(v 2 ) = f( , ) = eval(v 3 ) = f( , ) = eval(v 4 ) = f( , ) = eval(v 5 ) = f( , ) = eval(v 6 ) = f( , ) = eval(v 7 ) = f( , ) = eval(v 8 ) = f( , ) = eval(v 9 ) = f( , ) = eval(v 10 ) = f( , ) = eval(v 11 ) = f( , ) = eval(v 12 ) = f( , ) = eval(v 13 ) = f( , ) = eval(v 14 ) = f( , ) = eval(v 15 ) = f( , ) = eval(v 16 ) = f( , ) = eval(v 17 ) = f( , ) = eval(v 18 ) = f( , ) = eval(v 19 ) = f( , ) = eval(v 20 ) = f( , ) = Είναι εµφανές ότι το άτοµο v 15 είναι αυτό µε την καλύτερη απόδοση και το άτοµο v 2 µε τη χειρότερη απόδοση στον αρχικό πληθυσµό. Στην συνέχεια κατασκευάζουµε µια ρουλέτα (roulette wheel). Η συνολική απόδοση (fitness) του πληθυσµού είναι: 25

26 F = 20 i= 1 eval( v i ) = Η πιθανότητα επιλογής p i κάθε µέλους το πληθυσµού v i, i=1,,20, είναι: p 1 = eval(v 1 )/F = p 11 = eval(v 11 )/F = p 2 = eval(v 2 )/F = p 12 = eval(v 12 )/F = p 3 = eval(v 3 )/F = p 13 = eval(v 13 )/F = p 4 = eval(v 4 )/F = p 14 = eval(v 14 )/F = p 5 = eval(v 5 )/F = p 15 = eval(v 15 )/F = p 6 = eval(v 6 )/F = p 16 = eval(v 16 )/F = p 7 = eval(v 7 )/F = p 17 = eval(v 17 )/F = p 8 = eval(v 8 )/F = p 18 = eval(v 18 )/F = p 9 = eval(v 9 )/F = p 19 = eval(v 19 )/F = p 10 = eval(v 10 )/F = p 20 = eval(v 20 )/F = Οι αθροιστικές πιθανότητες (cumulative probabilities) q i για κάθε άτοµο v i,i=1,,20 του πληθυσµού είναι: q 1 = q 6 = q 11 = q 16 = q 2 = q 7 = q 12 = q 17 = q 3 = q 8 = q 13 = q 18 = q 4 = q 9 = q 14 = q 19 = q 5 = q 10 = q 15 = q 20 = Τώρα είµαστε έτοιµοι να περιστρέψουµε τη ρουλέτα 20 φορές; σε κάθε περιστροφή επιλέγουµε και ένα άτοµο για το νέο πληθυσµό. Υποθέτουµε ότι έχουµε παράγει την εξής ακολουθία 20 τυχαίων αριθµών στο διάστηµα [0, 1]:

27 Ο πρώτος αριθµός r = είναι µεγαλύτερος του q 10 και µικρότερος του q 11, γεγονός που σηµαίνει ότι το άτοµο v 11 επιλέγεται για να «περάσει» στο νέο πληθυσµό. Ο δεύτερος αριθµός r = είναι µεγαλύτερος του q 3 και µικρότερος του q 4, οπότε το άτοµο v 4 επιλέγεται για το νέο πληθυσµό. Συνεχίζοντας µε τον ίδιο τρόπο κατασκευάζουµε το νέο πληθυσµό: v 1 v 2 v 3 v 4 v 5 v 6 v 7 v 8 v 9 v 10 v 11 v 12 v 13 v 14 v 15 v 16 v 17 v 18 v 19 v 20 = ( ) (v 11 ) = ( ) (v 4 ) = ( ) (v 7 ) = ( ) (v 11 ) = ( ) (v 19 ) = ( ) (v 4 ) = ( ) (v 15 ) = ( ) (v 5 ) = ( ) (v 11 ) = ( ) (v 3 ) = ( ) (v 15 ) = ( ) (v 9 ) = ( ) (v 6 ) = ( ) (v 8 ) = ( ) (v 20 ) = ( ) (v 1 ) = ( ) (v 10 ) = ( ) (v 13 ) = ( ) (v 15 ) = ( ) (v 16 ) ιασταύρωση 27

28 Στο νέο πληθυσµό που έχει προκύψει εφαρµόζουµε τον τελεστή της διασταύρωσης. Έχουµε αρχικά υποθέσει ότι η πιθανότητα διασταύρωσης είναι p c =0.25, οπότε περιµένουµε ότι κατά µέσο όρο το 25% των µελών του πληθυσµού µας θα επιλεγούν για τη διαδικασία της διασταύρωσης. Για το συγκεκριµένο µέγεθος πληθυσµού (20) περιµένουµε να επιλεγούν κατά µέσο όρο 5 άτοµα. Έτσι, για κάθε µέλος του πληθυσµού διαλέγουµε έναν τυχαίο πραγµατικό αριθµό r στο διάστηµα [0,1]. Αν r<0.25 τότε επιλέγουµε το συγκεκριµένο άτοµο. Ας υποθέσουµε, λοιπόν, ότι παράχθηκε η παρακάτω ακολουθία τυχαίων αριθµών: Άρα τα άτοµα v 2, v 11, v 13 και v 18 επιλέγονται για διασταύρωση. Στο σηµείο αυτό σταθήκαµε τυχεροί µιας και ο αριθµός των ατόµων που επιλέχθηκαν είναι άρτιος, οπότε το ζευγάρωµα τους είναι εύκολο. Αν ο αριθµός τους ήταν περιττός θα έπρεπε, είτε να επιλέξουµε (τυχαία πάντα) ένα άτοµο ακόµα από τον πληθυσµό, είτε να απορρίψουµε κάποιο από τα ήδη επιλεγµένα. Στη συνέχεια ζευγαρώνουµε τα επιλεγµένα άτοµα τυχαία; έστω λοιπόν ότι ζευγαρώνουν το v 2 µε το v 11 και το v 13 µε το v 18. Για καθένα από τα δύο ζευγάρια παράγουµε τυχαία έναν ακέραιο αριθµό pos στο διάστηµα [1, 32] (το συνολικό µήκος, δηλαδή ο συνολικός αριθµός bits, κάθε χρωµατοσώµατος είναι 33). Ο αριθµός pos καθορίζει το σηµείο διασταύρωσης (crossing point) του χρωµατοσώµατος. Έστω λοιπόν ότι για το πρώτο ζευγάρι (v 2, v 11 ) επιλέχθηκε σηµείο διασταύρωσης pos = 9: v 2 = ( ) v 11 = ( ) Αυτά τα χρωµοσώµατα θα «κοπούν» µετά το 9 ο bit και θα αντικατασταθούν από το ακόλουθο ζεύγος απογόνων: 28

29 v 2 = ( ) v 11 = ( ) Έστω τώρα ότι για το δεύτερο ζευγάρι (v 13, v 18 ) επιλέχθηκε σηµείο διασταύρωσης, pos = 20: v 13 = ( ) v 18 = ( ) Αυτά τα χρωµοσώµατα θα «κοπούν» µετά το 20 ο bit και θα αντικατασταθούν από το ακόλουθο ζεύγος απογόνων: v 13 = ( ) v 18 = ( ) Οπότε, η τρέχουσα µορφή του πληθυσµού θα είναι ως εξής: v 1 v 2 v 3 v 4 v 5 v 6 v 7 v 8 v 9 v 10 v 11 v 12 v 13 v 14 v 15 v 16 = ( ) = ( ) = ( ) = ( ) = ( ) = ( ) = ( ) = ( ) = ( ) = ( ) = ( ) = ( ) = ( ) = ( ) = ( ) = ( ) 29

30 v 17 v 18 v 19 v 20 = ( ) = ( ) = ( ) = ( ) Μετάλλαξη Η µετάλλαξη πραγµατοποιείται bit-by-bit. ηλαδή ο τελεστής της µετάλλαξης αντιµετωπίζει ολόκληρο τον πληθυσµό σαν ένα συρµό από δυαδικά ψηφία όπου κάθε ψηφίο έχει την ίδια πιθανότητα να µεταλλαχθεί. Έτσι µε δεδοµένο ότι η πιθανότητα µετάλλαξης είναι p m = 0.01 αναµένουµε ότι κατά µέσο όρο το 1% όλων των binary bits του πληθυσµού θα αντιστραφούν. Ο πληθυσµός µας αποτελείται από m pop_size = = 660 δυαδικά ψηφία, άρα αναµένουµε κατά µέσο όρο 6.6 µεταλλάξεις σε κάθε γενιά. Για κάθε δυαδικό ψηφίο, παράγουµε έναν τυχαίο πραγµατικό αριθµό r στο διάστηµα [0,1]. Εάν r<0.01, τότε αντιστρέφουµε το δυαδικό ψηφίο. Έτσι πρέπει να παράγουµε συνολικά 660 τυχαίους αριθµούς στο διάστηµα [0, 1]. Σε ένα δοκιµαστικό τρέξιµο παράχθηκαν 5 αριθµοί µικρότεροι από Οι αριθµοί αυτοί, οι θέσεις στον πληθυσµό των δυαδικών ψηφίων που επιλέχθηκαν, ο αριθµός του ατόµου που αντιστοιχούν, καθώς και η θέση τους στα αντίστοιχα άτοµα φαίνονται στον παρακάτω πίνακα: Τυχαίος Θέση Ψηφίου στον Αριθµός ατόµου Θέση Ψηφίου στο Αριθµός Πληθυσµό (χρωµοσώµατος) Χρωµόσωµα

31 Αυτό σηµαίνει ότι τέσσερα άτοµα του πληθυσµού θα υποστούν µετάλλαξη - στο 13 ο άτοµο µεταλλάσσονται δύο ψηφία. Οπότε ο πληθυσµός που προκύπτει µετά και τη διαδικασία της µετάλλαξης είναι ο ακόλουθος (τα ψηφία που έχουν µεταλλαχθεί είναι bold): v 1 = ( ) v 2 = ( ) v 3 = ( ) v 4 = ( ) v 5 = ( ) v 6 = ( ) v 7 = ( ) v 8 = ( ) v 9 = ( ) v 10 = ( ) v 11 = ( ) v 12 = ( ) v 13 = ( ) v 14 = ( ) v 15 = ( ) v 16 = ( ) v 17 = ( ) v 18 = ( ) v 19 = ( ) v 20 = ( ) Μόλις τελειώσαµε, λοιπόν, την πρώτη γενεά του Γ.Α. Είναι ενδιαφέρον να δούµε την απόδοση των µελών του πληθυσµού που προέκυψε στο τέλος αυτής της πρώτης γενεάς. 31

32 eval(v 1 ) = f( , ) = eval(v 2 ) = f( , ) = eval(v 3 ) = f( , ) = eval(v 4 ) = f( , ) = eval(v 5 ) = f( , ) = eval(v 6 ) = f( , ) = eval(v 7 ) = f( , ) = eval(v 8 ) = f( , ) = eval(v 9 ) = f( , ) = eval(v 10 ) = f( , ) = eval(v 11 ) = f( , ) = eval(v 12 ) = f( , ) = eval(v 13 ) = f( , ) = eval(v 14 ) = f( , ) = eval(v 15 ) = f( , ) = eval(v 16 ) = f( , ) = eval(v 17 ) = f( , ) = eval(v 18 ) = f( , ) = eval(v 19 ) = f( , ) = eval(v 20 ) = f( , ) = Παρατηρούµε ότι η συνολική απόδοση F του νέου πληθυσµού είναι , πολύ µεγαλύτερη από τη συνολική απόδοση του αρχικού πληθυσµού που ήταν Επίσης, το χρωµόσωµα (v 11 ) µε την καλύτερη απόδοση ( ) στον τρέχοντα πληθυσµό, έχει υψηλότερη απόδοση από το χρωµόσωµα (v 15 ) µε την καλύτερη απόδοση ( ) στον αρχικό πληθυσµό. Ο Γ.Α. συνεχίζει µε τη φάση της επιλογής και τα διάφορα βήµατα (επιλογήδιασταύρωση-µετάλλαξη) επαναλαµβάνονται κυκλικά έως ότου ικανοποιηθεί το κριτήριο τερµατισµού του αλγορίθµου. Συνήθως, το κριτήριο τερµατισµού ενός Γ.Α. είναι είτε ένας συγκεκριµένος (µέγιστος) αριθµός γενεών, είτε ένα συγκεκριµένο ποσοστό 32

33 βελτίωσης του καλύτερου ατόµου ή του συνολικού πληθυσµού σε σχέση µε κάποιον αριθµό προηγούµενων γενεών. Ετσι στο συγκεκριµένο Γ.Α. αν θεωρήσουµε ως συνθήκη τερµατισµού τις 1000 γενέες ο τελικός πληθυσµός (ο πληθυσµός στο τέλος της 1000στης γενεάς) θα έχει ώς εξής: v 1 = ( ) v 2 = ( ) v 3 = ( ) v 4 = ( ) v 5 = ( ) v 6 = ( ) v 7 = ( ) v 8 = ( ) v 9 = ( ) v 10 = ( ) v 11 = ( ) v 12 = ( ) v 13 = ( ) v 14 = ( ) v 15 = ( ) v 16 = ( ) v 17 = ( ) v 18 = ( ) v 19 = ( ) v 20 = ( ) Οι αντίστοιχες αποδόσεις είναι: eval(v 1 ) = f( , ) = eval(v 2 ) = f( , ) =

34 eval(v 3 ) = f( , ) = eval(v 4 ) = f( , ) = eval(v 5 ) = f( , ) = eval(v 6 ) = f( , ) = eval(v 7 ) = f( , ) = eval(v 8 ) = f( , ) = eval(v 9 ) = f( , ) = eval(v 10 ) = f( , ) = eval(v 11 ) = f( , ) = eval(v 12 ) = f( , ) = eval(v 13 ) = f( , ) = eval(v 14 ) = f( , ) = eval(v 15 ) = f( , ) = eval(v 16 ) = f( , ) = eval(v 17 ) = f( , ) = eval(v 18 ) = f( , ) = eval(v 19 ) = f( , ) = eval(v 20 ) = f( , ) = Η συνολική απόδοση F του τελικού πληθυσµού ειναι πολύ υψηλότερη από την απόδοση του πληθυσµού στο τέλος της πρώτης γενεάς ( ). Η απόδοση του καλύτερου µέλους του τελικού πληθυσµού είναι

Εισαγωγή στους Γενετικούς Αλγορίθμους

Εισαγωγή στους Γενετικούς Αλγορίθμους ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ ΠΡΟΤΥΠΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Τμήμα Μηχανικών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών & Πληροφορικής Τομέας Εφαρμογών και Θεμελιώσεων της Επιστήμης των Υπολογιστών. Διευθυντής

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογιστική Νοηµοσύνη

Υπολογιστική Νοηµοσύνη Υπολογιστική Νοηµοσύνη Σηµερινό Μάθηµα Η θεωρία της Εξέλιξης των Ειδών οµή Γενετικού Αλγόριθµου Κύρια χαρακτηριστικά ενός Γενετικού Αλγορίθµου (ΓΑ) Γενετική ιαδικασία 1 Η θεωρία της Εξέλιξης των Ειδών

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση των Γενετικών Αλγορίθµων

Ανάλυση των Γενετικών Αλγορίθµων Ανάλυση των Γενετικών Αλγορίθµων Σηµερινό Μάθηµα ΠρόβληµαΒελτιστοποίησης Βελτιστοποίηση συνάρτησης µιας µεταβλητής Βελτιστοποίηση συνάρτησης k µεταβλητών Περιορισµοίτουπεδίουορισµού Περιορισµοί πλεοναζουσών

Διαβάστε περισσότερα

Τυπικά θέματα εξετάσεων. ΠΡΟΣΟΧΗ: Οι ερωτήσεις που παρατίθενται ΔΕΝ καλύπτουν την πλήρη ύλη του μαθήματος και παρέχονται απλά ενδεικτικά

Τυπικά θέματα εξετάσεων. ΠΡΟΣΟΧΗ: Οι ερωτήσεις που παρατίθενται ΔΕΝ καλύπτουν την πλήρη ύλη του μαθήματος και παρέχονται απλά ενδεικτικά ΤΕΙ Κεντρικής Μακεδονίας Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής ΤΕ Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Τηλεπικοινωνιών & Πληροφορικής Μάθημα : 204a Υπολογιστική Ευφυία Μηχανική Μάθηση Καθηγητής : Σπύρος Καζαρλής Ενότηα : Εξελικτική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ σε ΓΕΝΕΤΙΚΟΥΣ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ σε ΓΕΝΕΤΙΚΟΥΣ ηµήτρης Ψούνης ΠΛΗ31, Απαντήσεις Quiz Γενετικών Αλγορίθµων 1 ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ σε ΓΕΝΕΤΙΚΟΥΣ ΚΩ ΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΡΩΤΗΜΑ 1.1 Ο φαινότυπος ενός ατόµου α.αναπαριστά ένα άτοµο στο χώρο λύσεων του προβλήµατος β.κωδικοποιεί

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΥΡΕΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟ ΟΥΣ

PROJECT ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΥΡΕΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟ ΟΥΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Η/Υ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ PROJECT ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΥΡΕΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟ ΟΥΣ ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ Πολίτη Όλγα Α.Μ. 4528 Εξάµηνο 8ο Υπεύθυνος Καθηγητής Λυκοθανάσης

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Συστημάτων Υδατικών Πόρων

Τεχνολογία Συστημάτων Υδατικών Πόρων Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Τομέας Υδατικών Πόρων και Περιβάλλοντος Τεχνολογία Συστημάτων Υδατικών Πόρων Βελτιστοποίηση:Προχωρημένες Μέθοδοι Χρήστος Μακρόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΕΜΠ Σχολή Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Επιχειρηματικής Ευφυίας

Συστήματα Επιχειρηματικής Ευφυίας Συστήματα Επιχειρηματικής Ευφυίας Γενετικοί αλγόριθμοι (GA) : Από τον Δαρβίνο (1859) στον J. Holland (1975). (Ένα ταξίδι στον υπέροχο κόσμο της επιλογής, της διασταύρωσης και της μετάλλαξης). Charles Darwin

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ ΘΕΜΑ 1 ο (2.5 µονάδες) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ Τελικές εξετάσεις 21 Σεπτεµβρίου 2004 ιάρκεια: 3 ώρες Το παρακάτω σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Θεµελίωση Γενετικών Αλγορίθµων

Θεµελίωση Γενετικών Αλγορίθµων Θεµελίωση Γενετικών Αλγορίθµων Σηµερινό Μάθηµα Προβληµατισµοί Σχήµατα Τάξη Οριστικό Μήκος ΘεώρηµατωνΣχηµάτων Υπόθεση δοµικών Στοιχείων Πλάνη 1 Προβληµατισµοί Τι προβλέψεις µπορούν να γίνουν για τη χρονική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7. Γενετικοί Αλγόριθµοι. Τεχνητή Νοηµοσύνη - Β' Έκδοση Ι. Βλαχάβας, Π. Κεφαλάς, Ν. Βασιλειάδης, Φ. Κόκκορας, Η.

Κεφάλαιο 7. Γενετικοί Αλγόριθµοι. Τεχνητή Νοηµοσύνη - Β' Έκδοση Ι. Βλαχάβας, Π. Κεφαλάς, Ν. Βασιλειάδης, Φ. Κόκκορας, Η. Κεφάλαιο 7 Γενετικοί Αλγόριθµοι Τεχνητή Νοηµοσύνη - Β' Έκδοση Ι. Βλαχάβας, Π. Κεφαλάς, Ν. Βασιλειάδης, Φ. Κόκκορας, Η. Σακελλαρίου Εισαγωγή Σε αρκετές περιπτώσεις το µέγεθος ενός προβλήµατος καθιστά απαγορευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΙΙ

ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΙΙ http://prlab.ceid.upatras.gr/courses/simeiwseis/yp2/chap1.htm Page 1 of 1 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΥΣ ΓΕΝΕΤΙΚΟΥΣ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΥΣ Οι Γενετικοί Αλγόριθμοι (Genetic Algorithms) είναι ένα μοντέλο μηχανισμού μάθησης του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ ΘΕΜΑ ο (2.5 µονάδες) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ Τελικές εξετάσεις 25 Αυγούστου 26 :-4: Κατασκευάστε έναν αισθητήρα (perceptron)

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνητή Νοημοσύνη (ΥΠ23) 6 ο εξάμηνο Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεματικής Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Ουρανία Χατζή

Τεχνητή Νοημοσύνη (ΥΠ23) 6 ο εξάμηνο Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεματικής Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Ουρανία Χατζή Τεχνητή Νοημοσύνη (ΥΠ23) 6 ο εξάμηνο Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεματικής Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Ουρανία Χατζή raniah@hua.gr 1 Προβλήματα Βελτιστοποίησης Περιγραφή προβλήματος με αρχική κατάσταση, τελική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΘΕΜΑ ο (.5 µονάδες) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ Τελικές εξετάσεις Πέµπτη 7 Ιανουαρίου 8 5:-8: Σχεδιάστε έναν αισθητήρα (perceptron)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ ΘΕΜΑ ο (2.5 µονάδες) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ Τελικές εξετάσεις Παρασκευή 9 Ιανουαρίου 2007 5:00-8:00 εδοµένου ότι η

Διαβάστε περισσότερα

Ε ανάληψη. Α ληροφόρητη αναζήτηση

Ε ανάληψη. Α ληροφόρητη αναζήτηση ΠΛΗ 405 Τεχνητή Νοηµοσύνη Το ική Αναζήτηση Local Search Τµήµα Ηλεκτρονικών Μηχανικών και Μηχανικών Υ ολογιστών Πολυτεχνείο Κρήτης Ε ανάληψη Α ληροφόρητη αναζήτηση σε πλάτος, οµοιόµορφου κόστους, σε βάθος,

Διαβάστε περισσότερα

Γενετικοί Αλγόριθμοι. Εισαγωγή

Γενετικοί Αλγόριθμοι. Εισαγωγή Τεχνητή Νοημοσύνη 08 Γενετικοί Αλγόριθμοι (Genetic Algorithms) Εισαγωγή Σε αρκετές περιπτώσεις το μέγεθος ενός προβλήματος καθιστά απαγορευτική τη χρήση κλασικών μεθόδων αναζήτησης για την επίλυσή του.

Διαβάστε περισσότερα

Νευρωνικά ίκτυα και Εξελικτικός. Σηµερινό Μάθηµα. επανάληψη Γενετικών Αλγορίθµων 1 η εργασία Επανάληψη νευρωνικών δικτύων Ασκήσεις εφαρµογές

Νευρωνικά ίκτυα και Εξελικτικός. Σηµερινό Μάθηµα. επανάληψη Γενετικών Αλγορίθµων 1 η εργασία Επανάληψη νευρωνικών δικτύων Ασκήσεις εφαρµογές Νευρωνικά ίκτυα και Εξελικτικός Προγραµµατισµός Σηµερινό Μάθηµα επανάληψη Γενετικών Αλγορίθµων η εργασία Επανάληψη νευρωνικών δικτύων Ασκήσεις εφαρµογές Κωδικοποίηση Αντικειµενική Συνάρτ Αρχικοποίηση Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΟΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ: θεωρητικό Πλαίσιο

ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΟΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ: θεωρητικό Πλαίσιο ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΟΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ: θεωρητικό Πλαίσιο EVOLOTIONARY ALGORITHMS 1 ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΟΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ Η Λογική (1/2) Ο Εξελικτικός Υπολογισµός (evolutionary computation) χρησιµοποιεί τα υπολογιστικά µοντέλα εξελικτικών

Διαβάστε περισσότερα

Οι Εξελικτικοί Αλγόριθμοι (ΕΑ) είναι καθολικοί στοχαστικοί αλγόριθμοι βελτιστοποίησης, εμπνευσμένοι από τις βασικές αρχές της φυσικής εξέλιξης.

Οι Εξελικτικοί Αλγόριθμοι (ΕΑ) είναι καθολικοί στοχαστικοί αλγόριθμοι βελτιστοποίησης, εμπνευσμένοι από τις βασικές αρχές της φυσικής εξέλιξης. Οι Εξελικτικοί Αλγόριθμοι (ΕΑ) είναι καθολικοί στοχαστικοί αλγόριθμοι βελτιστοποίησης, εμπνευσμένοι από τις βασικές αρχές της φυσικής εξέλιξης. Ένα από τα γνωστότερα παραδείγματα των ΕΑ είναι ο Γενετικός

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Τομέας Υδατικών Πόρων και Περιβάλλοντος. Τεχνολογία Συστημάτων Υδατικών Πόρων

Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Τομέας Υδατικών Πόρων και Περιβάλλοντος. Τεχνολογία Συστημάτων Υδατικών Πόρων Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Τομέας Υδατικών Πόρων και Περιβάλλοντος Τεχνολογία Συστημάτων Υδατικών Πόρων Βελτιστοποίηση Προχωρημένες Μέθοδοι Προβλήματα με την «κλασική» βελτιστοποίηση Η αντικειμενική συνάρτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ ΘΕΜΑ ο (2.5 µονάδες) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ Τελικές εξετάσεις 26 Ιανουαρίου 2004 ιάρκεια: 2 ώρες (9:00-:00) Στην παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνητή Νοημοσύνη. 5η διάλεξη ( ) Ίων Ανδρουτσόπουλος.

Τεχνητή Νοημοσύνη. 5η διάλεξη ( ) Ίων Ανδρουτσόπουλος. Τεχνητή Νοημοσύνη 5η διάλεξη (2017-18) Ίων Ανδρουτσόπουλος http://www.aueb.gr/users/ion/ 1 Οι διαφάνειες αυτής της διάλεξης βασίζονται στα βιβλία Τεχνητή Νοημοσύνη των Βλαχάβα κ.ά., 3η έκδοση, Β. Γκιούρδας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Κύκλος Ζωής Εφαρμογών ΕΝΟΤΗΤΑ 2. Εφαρμογές Πληροφορικής. Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Κύκλος Ζωής Εφαρμογών ΕΝΟΤΗΤΑ 2. Εφαρμογές Πληροφορικής. Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών 44 Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών Διδακτικοί στόχοι Σκοπός του κεφαλαίου είναι οι μαθητές να κατανοήσουν τα βήματα που ακολουθούνται κατά την ανάπτυξη μιας εφαρμογής.

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη εξελικτικών αλγορίθμων εκπαίδευσης για Ασαφή Γνωστικά Δίκτυα ΚΑΡΝΑΒΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Α.Μ 104

Μελέτη εξελικτικών αλγορίθμων εκπαίδευσης για Ασαφή Γνωστικά Δίκτυα ΚΑΡΝΑΒΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Α.Μ 104 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΜΕ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ Μελέτη εξελικτικών αλγορίθμων εκπαίδευσης για Ασαφή Γνωστικά Δίκτυα ΚΑΡΝΑΒΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Α.Μ 104 ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Υπεύθυνος Παπαγεωργίου

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Φροντιστήριο Υπολογιστική Νοημοσύνη 2

1 ο Φροντιστήριο Υπολογιστική Νοημοσύνη 2 1 ο Φροντιστήριο Υπολογιστική Νοημοσύνη 2 Άσκηση Δίνεται ο αρχικός πληθυσμός, στην 1 η στήλη στον παρακάτω πίνακα και οι αντίστοιχες καταλληλότητες (στήλη 2). Υποθέστε ότι, το ζητούμενο είναι η μεγιστοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ ΘΕΜΑ 1 ο (2,5 µονάδες) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ Τελικές εξετάσεις Πέµπτη 19 Ιουνίου 2008 11:00-14:00 Έστω το παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμητική Ανάλυση & Εφαρμογές

Αριθμητική Ανάλυση & Εφαρμογές Αριθμητική Ανάλυση & Εφαρμογές Διδάσκων: Δημήτριος Ι. Φωτιάδης Τμήμα Μηχανικών Επιστήμης Υλικών Ιωάννινα 2017-2018 Υπολογισμοί και Σφάλματα Παράσταση Πραγματικών Αριθμών Συστήματα Αριθμών Παράσταση Ακέραιου

Διαβάστε περισσότερα

4 η ΕΝΟΤΗΤΑ ΜΕΤΑΕΥΡΕΤΙΚΟΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΕΝΟΣ ΚΡΙΤΗΡΙΟΥ

4 η ΕΝΟΤΗΤΑ ΜΕΤΑΕΥΡΕΤΙΚΟΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΕΝΟΣ ΚΡΙΤΗΡΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΜΠ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗN ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ 4 η ΕΝΟΤΗΤΑ ΜΕΤΑΕΥΡΕΤΙΚΟΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΕΝΟΣ ΚΡΙΤΗΡΙΟΥ Μ. Καρλαύτης Ν. Λαγαρός Άδεια Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΛΑΧΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΛΑΧΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΛΑΧΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ Ελαχιστοποίηση κόστους διατροφής Ηεπιχείρηση ζωοτροφών ΒΙΟΤΡΟΦΕΣ εξασφάλισε µια ειδική παραγγελίααπό έναν πελάτη της για την παρασκευή 1.000 κιλών ζωοτροφής, η οποία θα πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη εξελικτικού αλγορίθμου για πολυκριτηριακή βελτιστοποίηση

Ανάπτυξη εξελικτικού αλγορίθμου για πολυκριτηριακή βελτιστοποίηση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ Ανάπτυξη εξελικτικού αλγορίθμου για πολυκριτηριακή βελτιστοποίηση ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ ΘΕΜΑ ο (.5 µονάδες) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ Τελικές εξετάσεις Τετάρτη Ιουνίου 7 :-4: Κατασκευάστε έναν αισθητήρα (perceptron)

Διαβάστε περισσότερα

5.1 Θεωρητική εισαγωγή

5.1 Θεωρητική εισαγωγή ΨΗΦΙΑΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 5 ΚΩ ΙΚΟΠΟΙΗΣΗ BCD Σκοπός: Η κατανόηση της µετατροπής ενός τύπου δυαδικής πληροφορίας σε άλλον (κωδικοποίηση/αποκωδικοποίηση) µε τη µελέτη της κωδικοποίησης BCD

Διαβάστε περισσότερα

Υπολογιστικό Πρόβληµα

Υπολογιστικό Πρόβληµα Υπολογιστικό Πρόβληµα Μετασχηµατισµός δεδοµένων εισόδου σε δεδοµένα εξόδου. Δοµή δεδοµένων εισόδου (έγκυρο στιγµιότυπο). Δοµή και ιδιότητες δεδοµένων εξόδου (απάντηση ή λύση). Τυπικά: διµελής σχέση στις

Διαβάστε περισσότερα

ιοίκηση Παραγωγής και Υπηρεσιών

ιοίκηση Παραγωγής και Υπηρεσιών ιοίκηση Παραγωγής και Υπηρεσιών Προγραµµατισµός Παραγωγής Προβλήµατα µε πολλές µηχανές Γιώργος Ιωάννου, Ph.D. Αναπληρωτής Καθηγητής Σύνοψη διάλεξης Προβλήµατα Παράλληλων Μηχανών Ελαχιστοποίηση χρόνου ροής

Διαβάστε περισσότερα

Γενετικοί αλγόριθµοι - ΓΑ Genetic algorithms - GA

Γενετικοί αλγόριθµοι - ΓΑ Genetic algorithms - GA Γενετικοί αλγόριθµοι - ΓΑ Genetic algorithms - GA ΕΦΑΡΜΟΓΗ στην ΕΠΕΞΕΡΓΑΣIΑ ΣΗΜΑΤΟΣ και στην ΑΣΑΦΗ ΛΟΓIΚΗ Σ. Φωτόπουλος ΠΑΝΕΠ. ΠΑΤΡΩΝ Τµ. ΦΥΣΙΚΗΣ ΠΜΣ ΗΕΠ ΓΑ - Εισαγωγικά Γενετικοί αλγόριθµοι (Genetic algorithms)

Διαβάστε περισσότερα

Γενετικοί Αλγόριθμοι (ΓΑ) Genetic Algorithms (GAs) Είναι το πιο αντιπροσωπευτικό και δημοφιλές είδος Εξελικτικού Αλγόριθμου Χρησιμοποιούνται κυρίως

Γενετικοί Αλγόριθμοι (ΓΑ) Genetic Algorithms (GAs) Είναι το πιο αντιπροσωπευτικό και δημοφιλές είδος Εξελικτικού Αλγόριθμου Χρησιμοποιούνται κυρίως Σπύρος Καζαρλής Γενετικοί Αλγόριθμοι (ΓΑ) Genetic Algorithms (GAs) Είναι το πιο αντιπροσωπευτικό και δημοφιλές είδος Εξελικτικού Αλγόριθμου Χρησιμοποιούνται κυρίως ως αλγόριθμοι γενικής βελτιστοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων ΙΙ Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος

Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων ΙΙ Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων ΙΙ Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος Χιωτίδης Γεώργιος Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ ΘΕΜΑ ο 2.5 µονάδες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ Τελικές εξετάσεις 7 Ιανουαρίου 2005 ιάρκεια εξέτασης: 5:00-8:00 Έστω ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΘΕΜΑ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΘΕΜΑ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΘΕΜΑ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΑ ΦΑΣΕΟΛΟΓΙΑ ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ ΦΩΤΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 18 Μηχανική Μάθηση Ένα φυσικό ή τεχνητό σύστηµα επεξεργασίας πληροφορίας συµπεριλαµβανοµένων εκείνων µε δυνατότητες αντίληψης, µάθησης, συλλογισµού, λήψης απόφασης, επικοινωνίας και δράσης

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήµη των υπολογιστών ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Εισαγωγή στην επιστήµη των υπολογιστών ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στην επιστήµη των υπολογιστών ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 1 Αριθµητικό Σύστηµα! Ορίζει τον τρόπο αναπαράστασης ενός αριθµού µε διακεκριµένα σύµβολα! Ένας αριθµός αναπαρίσταται διαφορετικά σε κάθε σύστηµα,

Διαβάστε περισσότερα

Δοµές Δεδοµένων και Αλγόριθµοι - Εισαγωγή

Δοµές Δεδοµένων και Αλγόριθµοι - Εισαγωγή Δοµές Δεδοµένων και Αλγόριθµοι - Εισαγωγή Στην ενότητα αυτή θα µελετηθούν τα εξής επιµέρους θέµατα: Εισαγωγή στις έννοιες Αλγόριθµοι και Πολυπλοκότητα, Οργάνωση Δεδοµένων και Δοµές Δεδοµένων Χρήσιµοι µαθηµατικοί

Διαβάστε περισσότερα

Γραµµικός Προγραµµατισµός - Μέθοδος Simplex

Γραµµικός Προγραµµατισµός - Μέθοδος Simplex Γραµµικός Προγραµµατισµός - Μέθοδος Simplex Η πλέον γνωστή και περισσότερο χρησιµοποιηµένη µέθοδος για την επίλυση ενός γενικού προβλήµατος γραµµικού προγραµµατισµού, είναι η µέθοδος Simplex η οποία αναπτύχθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Παναγιώτης Αδαµίδης

Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Παναγιώτης Αδαµίδης Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Εισαγωγή Παναγιώτης Αδαµίδης Θεσσαλονίκη, Μάιος 1999 Περιεχόµενα 1. Εισαγωγή 1 2. Βιολογικό υπόβαθρο 2 3. Απλό παράδειγµα 4 4. Βασικά Μοντέλα Εξελικτικών Αλγόριθµων

Διαβάστε περισσότερα

J-GANNO. Σύντοµη αναφορά στους κύριους στόχους σχεδίασης και τα βασικά χαρακτηριστικά του πακέτου (προέκδοση 0.9Β, Φεβ.1998) Χάρης Γεωργίου

J-GANNO. Σύντοµη αναφορά στους κύριους στόχους σχεδίασης και τα βασικά χαρακτηριστικά του πακέτου (προέκδοση 0.9Β, Φεβ.1998) Χάρης Γεωργίου J-GANNO ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΟ ΠΑΚΕΤΟ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΕΧΝΗΤΩΝ ΝΕΥΡΩΝΙΚΩΝ ΙΚΤΥΩΝ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ JAVA Σύντοµη αναφορά στους κύριους στόχους σχεδίασης και τα βασικά χαρακτηριστικά του πακέτου (προέκδοση 0.9Β,

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

Αριθµητική Ανάλυση 1 εκεµβρίου / 43

Αριθµητική Ανάλυση 1 εκεµβρίου / 43 Αριθµητική Ανάλυση 1 εκεµβρίου 2014 Αριθµητική Ανάλυση 1 εκεµβρίου 2014 1 / 43 Κεφ.5. Αριθµητικός Υπολογισµός Ιδιοτιµών και Ιδιοδιανυσµάτων ίνεται ένας πίνακας A C n n και Ϲητούνται να προσδιορισθούν οι

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνητή Νοημοσύνη. 5η διάλεξη ( ) Ίων Ανδρουτσόπουλος.

Τεχνητή Νοημοσύνη. 5η διάλεξη ( ) Ίων Ανδρουτσόπουλος. Τεχνητή Νοημοσύνη 5η διάλεξη (2016-17) Ίων Ανδρουτσόπουλος http://www.aueb.gr/users/ion/ 1 Οι διαφάνειες αυτής της διάλεξης βασίζονται στα βιβλία Τεχνητή Νοημοσύνη των Βλαχάβα κ.ά., 3η έκδοση, Β. Γκιούρδας

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογίες παρεµβολής σε DTM.

Μεθοδολογίες παρεµβολής σε DTM. Μάθηµα : Αλγοριθµικές Βάσεις στη Γεωπληροφορική ιδάσκων : Συµεών Κατσουγιαννόπουλος Μεθοδολογίες παρεµβολής σε DTM.. Μέθοδοι παρεµβολής. Η παρεµβολή σε ψηφιακό µοντέλο εδάφους (DTM) είναι η διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΜΣΕ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΟΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΜΣΕ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΟΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΜΣΕ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΟΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΟΜΑ Α ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΑΣΚΗΣΗ Στην εικόνα παρακάτω φαίνεται ένα νευρωνικό

Διαβάστε περισσότερα

Μη Συµβολικές Μέθοδοι

Μη Συµβολικές Μέθοδοι Μη Συµβολικές Μέθοδοι! Η Συµβολική (symbolic AI): # Προσοµοιώνει τον τρόπο σκέψης του ανθρώπου, χρησιµοποιώντας ως δοµικές µονάδες τα σύµβολα. # Ένα σύµβολο µπορεί να αναπαριστά µία έννοια ή µία σχέση

Διαβάστε περισσότερα

Βασίλειος Μαχαιράς Πολιτικός Μηχανικός Ph.D.

Βασίλειος Μαχαιράς Πολιτικός Μηχανικός Ph.D. Βασίλειος Μαχαιράς Πολιτικός Μηχανικός Ph.D. Μη γραμμικός προγραμματισμός: μέθοδοι μονοδιάστατης ελαχιστοποίησης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σχολή Θετικών Επιστημών ΤμήμαΠληροφορικής Διάλεξη 6 η /2017 Τι παρουσιάστηκε

Διαβάστε περισσότερα

Μια TM µπορεί ένα από τα δύο: να αποφασίζει µια γλώσσα L. να αναγνωρίζει (ηµιαποφασίζει) µια γλώσσα L. 1. Η TM «εκτελεί» τον απαριθµητή, E.

Μια TM µπορεί ένα από τα δύο: να αποφασίζει µια γλώσσα L. να αναγνωρίζει (ηµιαποφασίζει) µια γλώσσα L. 1. Η TM «εκτελεί» τον απαριθµητή, E. Οι γλώσσες των Μηχανών Turing Αποφασισιµότητα / Αναγνωρισιµότητα Μια TM µπορεί ένα από τα δύο: να αποφασίζει µια γλώσσα L Αποδέχεται όταν (η είσοδος στην TM) w L. Ορέστης Τελέλης telelis@unipi.gr Τµήµα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ ΘΕΜΑ ο 2.5 µονάδες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ Τελικές εξετάσεις 2 Οκτωβρίου 23 ιάρκεια: 2 ώρες Έστω το παρακάτω γραµµικώς

Διαβάστε περισσότερα

Μία μέθοδος προσομοίωσης ψηφιακών κυκλωμάτων Εξελικτικής Υπολογιστικής

Μία μέθοδος προσομοίωσης ψηφιακών κυκλωμάτων Εξελικτικής Υπολογιστικής Μία μέθοδος προσομοίωσης ψηφιακών κυκλωμάτων Εξελικτικής Υπολογιστικής Βασισμένο σε μια εργασία των Καζαρλή, Καλόμοιρου, Μαστοροκώστα, Μπαλουκτσή, Καλαϊτζή, Βαλαή, Πετρίδη Εισαγωγή Η Εξελικτική Υπολογιστική

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης. Επισκόπηση μοντέλων λήψης αποφάσεων Τεχνικές Μαθηματικού Προγραμματισμού

Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης. Επισκόπηση μοντέλων λήψης αποφάσεων Τεχνικές Μαθηματικού Προγραμματισμού Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης Επισκόπηση μοντέλων λήψης αποφάσεων Τεχνικές Μαθηματικού Προγραμματισμού Σημασία μοντέλου Το μοντέλο δημιουργεί μια λογική δομή μέσω της οποίας αποκτούμε μια χρήσιμη άποψη

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις Φροντιστηρίου «Υπολογιστική Νοηµοσύνη Ι» 7ο Φροντιστήριο 15/1/2008

Ασκήσεις Φροντιστηρίου «Υπολογιστική Νοηµοσύνη Ι» 7ο Φροντιστήριο 15/1/2008 Ασκήσεις Φροντιστηρίου «Υπολογιστική Νοηµοσύνη Ι» 7ο Φροντιστήριο 5//008 Πρόβληµα ο Στα παρακάτω ερωτήµατα επισηµαίνουµε ότι perceptron είναι ένας νευρώνας και υποθέτουµε, όπου χρειάζεται, τη χρήση δικτύων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Τεχνικές κατασκευής δένδρων επιθεµάτων πολύ µεγάλου µεγέθους και χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ

ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΑΓΩΓΟΙ & ΙΑΝΥΣΜΑΤΙΚΟΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΕ ΑΓΩΓΟΥΣ & ΜΕΓΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΥΨΗΛΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΧΡΟΝΟΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΣΕ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΧΡΟΝΟΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΣΕ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΧΡΟΝΟΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΣΕ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ Ηλίας Κ. Ξυδιάς 1, Ανδρέας Χ. Νεάρχου 2 1 Τμήμα Μηχανικών Σχεδίασης Προϊόντων & Συστημάτων, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Σύρος

Διαβάστε περισσότερα

Ελεγκτικής. ΤΕΙ Ηπείρου (Παράρτηµα Πρέβεζας)

Ελεγκτικής. ΤΕΙ Ηπείρου (Παράρτηµα Πρέβεζας) Πληροφοριακά Συστήµατα ιοίκησης Management Information Systems Εργαστήριο 2 Τµήµα Χρηµατοοικονοµικής και Ελεγκτικής ΤΕΙ Ηπείρου (Παράρτηµα Πρέβεζας) ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ: Προσοµοίωση (Simulation) και τυχαίες µεταβλητές

Διαβάστε περισσότερα

4.3. Γραµµικοί ταξινοµητές

4.3. Γραµµικοί ταξινοµητές Γραµµικοί ταξινοµητές Γραµµικός ταξινοµητής είναι ένα σύστηµα ταξινόµησης που χρησιµοποιεί γραµµικές διακριτικές συναρτήσεις Οι ταξινοµητές αυτοί αναπαρίστανται συχνά µε οµάδες κόµβων εντός των οποίων

Διαβάστε περισσότερα

Βασική Εφικτή Λύση. Βασική Εφικτή Λύση

Βασική Εφικτή Λύση. Βασική Εφικτή Λύση Αλγεβρική Μορφή Γενική Μορφή Γραµµικού Προγραµµατισµού n µεταβλητών και m περιορισµών Εστω πραγµατικοί αριθµοί a ij, b j, c i R µε 1 i m, 1 j n Αλγεβρική Μορφή Γενική Μορφή Γραµµικού Προγραµµατισµού n

Διαβάστε περισσότερα

Επίλυση Γραµµικών Συστηµάτων

Επίλυση Γραµµικών Συστηµάτων Κεφάλαιο 3 Επίλυση Γραµµικών Συστηµάτων 31 Εισαγωγή Αριθµητική λύση γενικών γραµµικών συστηµάτων n n A n n x n 1 b n 1, όπου a 11 a 12 a 1n a 21 a 22 a 2n A [a i j, x a n1 a n2 a nn x n, b b 1 b 2 b n

Διαβάστε περισσότερα

Γενετικοί Aλγόριθµοι και Eφαρµογές

Γενετικοί Aλγόριθµοι και Eφαρµογές Γενετικοί Aλγόριθµοι και Eφαρµογές ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Σχολή Θετικών Επιστηµών και Τεχνολογίας Πρόγραµµα Σπουδών ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Θεµατική Ενότητα TΕΧΝΗΤΗ NΟΗΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ EΦΑΡΜΟΓΕΣ Τόµος Γ' Γενετικοί

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Πληροφορικής

Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Πληροφορικής Νικόλαος - Σπυρίδων Αναστασίου Πανεπιστήμιο Πειραιώς Τμήμα Πληροφορικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Πληροφορική» Μεταπτυχιακή Διατριβή Τίτλος Διατριβής Χρήση Εξελικτικών Αλγορίθμων για την εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

11 Το ολοκλήρωµα Riemann

11 Το ολοκλήρωµα Riemann Το ολοκλήρωµα Riem Το πρόβληµα υπολογισµού του εµβαδού οποιασδήποτε επιφάνειας ( όπως κυκλικοί τοµείς, δακτύλιοι και δίσκοι, ελλειπτικοί δίσκοι, παραβολικά και υπερβολικά χωρία κτλ) είναι γνωστό από την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΘΕΜΑ 1 ο (2,5 μονάδες) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΝΕΥΡΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ Τελικές εξετάσεις Πέμπτη 21 Ιουνίου 2012 16:30-19:30 Υποθέστε ότι θέλουμε

Διαβάστε περισσότερα

Αριθµητική Ολοκλήρωση

Αριθµητική Ολοκλήρωση Κεφάλαιο 5 Αριθµητική Ολοκλήρωση 5. Εισαγωγή Για τη συντριπτική πλειοψηφία των συναρτήσεων f (x) δεν υπάρχουν ή είναι πολύ δύσχρηστοι οι τύποι της αντιπαραγώγου της f (x), δηλαδή της F(x) η οποία ικανοποιεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΕΠΙΛΥΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ. nn n n

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΕΠΙΛΥΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ. nn n n ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΕΠΙΛΥΣΗ ΓΡΑΜΜΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ 3 Ο αλγόριθµος Gauss Eστω =,3,, µε τον όρο γραµµικά συστήµατα, εννοούµε συστήµατα εξισώσεων µε αγνώστους της µορφής: a x + + a x = b a x + + a x = b a

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Στις Αρχές Της Επιστήμης Των Η/Υ. Η έννοια του Προβλήματος - ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2

Εισαγωγή Στις Αρχές Της Επιστήμης Των Η/Υ. Η έννοια του Προβλήματος - ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Εισαγωγή Στις Αρχές Της Επιστήμης Των Η/Υ Η έννοια του Προβλήματος - ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 2. Η έννοια του προβλήματος 2 2. Η έννοια του προβλήματος 2.1 Το πρόβλημα στην επιστήμη των Η/Υ 2.2 Κατηγορίες προβλημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος Η έννοια πρόβληµα Ανάλυση προβλήµατος Με τον όρο πρόβληµα εννοούµε µια κατάσταση η οποία χρήζει αντιµετώπισης, απαιτεί λύση, η δε λύση της δεν είναι γνωστή ούτε προφανής. Μερικά προβλήµατα είναι τα εξής:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόβληµα 2 (15 µονάδες)

Πρόβληµα 2 (15 µονάδες) ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΡΥΠΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ, 2013-2014 ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Ε. Μαρκάκης Πρόβληµα 1 (5 µονάδες) 2 η Σειρά Ασκήσεων Προθεσµία Παράδοσης: 19/1/2014 Υπολογίστε

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Ι Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος

Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Ι Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων Ι Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος Χιωτίδης Γεώργιος Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα, αλγόριθμοι, ψευδοκώδικας

Προβλήματα, αλγόριθμοι, ψευδοκώδικας Προβλήματα, αλγόριθμοι, ψευδοκώδικας October 11, 2011 Στο μάθημα Αλγοριθμική και Δομές Δεδομένων θα ασχοληθούμε με ένα μέρος της διαδικασίας επίλυσης υπολογιστικών προβλημάτων. Συγκεκριμένα θα δούμε τι

Διαβάστε περισσότερα

5. Γεννήτριες Τυχαίων Αριθµών.

5. Γεννήτριες Τυχαίων Αριθµών. 5. Γεννήτριες Τυχαίων Αριθµών. 5.1. Εισαγωγή. Στο Κεφάλαιο αυτό θα δούµε πώς µπορούµε να δηµιουργήσουµε τυχαίους αριθµούς από την οµοιόµορφη κατανοµή στο διάστηµα [0,1]. Την κατανοµή αυτή, συµβολίζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Search and Replication in Unstructured Peer-to-Peer Networks

Search and Replication in Unstructured Peer-to-Peer Networks Search and Replication in Unstructured Peer-to-Peer Networks Presented in P2P Reading Group in 11/10/2004 Abstract: Τα µη-κεντρικοποιηµένα και µη-δοµηµένα Peer-to-Peer δίκτυα όπως το Gnutella είναι ελκυστικά

Διαβάστε περισσότερα

min f(x) x R n b j - g j (x) = s j - b j = 0 g j (x) + s j = 0 - b j ) min L(x, s, λ) x R n λ, s R m L x i = 1, 2,, n (1) m L(x, s, λ) = f(x) +

min f(x) x R n b j - g j (x) = s j - b j = 0 g j (x) + s j = 0 - b j ) min L(x, s, λ) x R n λ, s R m L x i = 1, 2,, n (1) m L(x, s, λ) = f(x) + KΕΦΑΛΑΙΟ 4 Κλασσικές Μέθοδοι Βελτιστοποίησης Με Περιορισµούς Ανισότητες 4. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΜΕ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ Ζητούνται οι τιµές των µεταβλητών απόφασης που ελαχιστοποιούν την αντικειµενική συνάρτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Η γλώσσα προγραμματισμού C ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 3: Πίνακες, βρόχοι, συναρτήσεις 1 Ιουνίου 2017 Το σημερινό εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Το µαθηµατικό µοντέλο του Υδρονοµέα

Το µαθηµατικό µοντέλο του Υδρονοµέα Ερευνητικό έργο: Εκσυγχρονισµός της εποπτείας και διαχείρισης του συστήµατος των υδατικών πόρων ύδρευσης της Αθήνας Το µαθηµατικό µοντέλο του Υδρονοµέα Ανδρέας Ευστρατιάδης και Γιώργος Καραβοκυρός Τοµέας

Διαβάστε περισσότερα

ιδάσκων: ηµήτρης Ζεϊναλιπούρ

ιδάσκων: ηµήτρης Ζεϊναλιπούρ Κεφάλαιο 1.3-1.4: Εισαγωγή Στον Προγραµµατισµό ( ιάλεξη 2) ιδάσκων: ηµήτρης Ζεϊναλιπούρ Περιεχόµενα Εισαγωγικές Έννοιες - Ορισµοί Ο κύκλος ανάπτυξης προγράµµατος Παραδείγµατα Πότε χρησιµοποιούµε υπολογιστή?

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων

Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ενότητα 2: Γραφική επίλυση προβληµάτων γραµµικού προγραµµατισµού(γ.π.) ιδάσκων: Βασίλειος Ισµυρλής Τηλ:6979948174, e-mail: vasismir@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή

ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Αθανάσιος Γαγάτσης Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής Πανεπιστήµιο Κύπρου Χρήστος Παντσίδης Παναγιώτης Σπύρου Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ιδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ & ΤΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ 2006-2007 2η Σειρά Ασκήσεων ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ & ΤΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ 2006-2007 2η Σειρά Ασκήσεων ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ & ΤΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ 2006-2007 2η Σειρά Ασκήσεων ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1. ίνεται το γνωστό πρόβληµα των δύο δοχείων: «Υπάρχουν δύο δοχεία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ Επιµέλεια Σηµειώσεων : Βασιλειάδης Γεώργιος Θεσσαλονίκη 2012 2 Περιεχόµενα 1 υναµικός

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΥΡΕΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ"

PROJECT ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΥΡΕΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Η/Υ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ PROJECT ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ "ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΕΥΡΕΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ" ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ Υπεύθυνος Καθηγητής Λυκοθανάσης Σπυρίδων Ακαδημαικό Έτος: 2011-2012

Διαβάστε περισσότερα

15 εκεµβρίου εκεµβρίου / 64

15 εκεµβρίου εκεµβρίου / 64 15 εκεµβρίου 016 15 εκεµβρίου 016 1 / 64 Αριθµητική Ολοκλήρωση Κλειστοί τύποι αριθµητικής ολοκλήρωσης Εστω I(f) = b µε f(x) C[a, b], τότε I(f) = F(b) F(a), όπου F(x) είναι το αόριστο ολοκλήρωµα της f(x).

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ III ΒΑΣΙΚΕΣ ΜΕΘΟ ΟΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΕΝΟΤΗΤΑ III ΒΑΣΙΚΕΣ ΜΕΘΟ ΟΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ III ΒΑΣΙΚΕΣ ΜΕΘΟ ΟΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Βασικός τελικός στόχος κάθε επιστηµονικής τεχνολογικής εφαρµογής είναι: H γενική βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος Η βελτίωση της ποιότητας ζωής Τα µέσα µε τα

Διαβάστε περισσότερα

ιοίκηση Παραγωγής και Υπηρεσιών

ιοίκηση Παραγωγής και Υπηρεσιών ιοίκηση Παραγωγής και Υπηρεσιών Το Πρόβληµα Μεταφοράς Άλλες µέθοδοι επιλογής τοποθεσίας Γιώργος Ιωάννου, Ph.D. Αναπληρωτής Καθηγητής Σύνοψη διάλεξης Ορισµός του προβλήµατος µεταφοράς συσχέτιση µε πρόβληµα

Διαβάστε περισσότερα

Q 12. c 3 Q 23. h 12 + h 23 + h 31 = 0 (6)

Q 12. c 3 Q 23. h 12 + h 23 + h 31 = 0 (6) Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Πολιτικών Μηχανικών Τοµέας Υδατικών Πόρων Μάθηµα: Τυπικά Υδραυλικά Έργα Μέρος 2: ίκτυα διανοµής Άσκηση E0: Μαθηµατική διατύπωση µοντέλου επίλυσης απλού δικτύου διανοµής

Διαβάστε περισσότερα

11, 12, 13, 14, 21, 22, 23, 24, 31, 32, 33, 34, 41, 42, 43, 44.

11, 12, 13, 14, 21, 22, 23, 24, 31, 32, 33, 34, 41, 42, 43, 44. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΤΑΜΕΤΡΗΣΗΣ Η καταµετρηση ενος συνολου µε πεπερασµενα στοιχεια ειναι ισως η πιο παλια µαθηµατικη ασχολια του ανθρωπου. Θα µαθουµε πως, δεδοµενης της περιγραφης ενος συνολου, να µπορουµε να ϐρουµε

Διαβάστε περισσότερα

Γενικό πλάνο. Μαθηµατικά για Πληροφορική. Παράδειγµα αναδροµικού ορισµού. οµική επαγωγή ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑ. 3ο Μάθηµα

Γενικό πλάνο. Μαθηµατικά για Πληροφορική. Παράδειγµα αναδροµικού ορισµού. οµική επαγωγή ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑ. 3ο Μάθηµα Γενικό πλάνο Μαθηµατικά για Πληροφορική 3ο Μάθηµα Ηλίας Κουτσουπιάς, Γιάννης Εµίρης Τµήµα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Πανεπιστήµιο Αθηνών 14/10/2008 1 Παράδειγµα δοµικής επαγωγής 2 Ορισµός δοµικής

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Δομή υπολογιστή Συστήματα αρίθμησης

Περιεχόμενο: Δομή υπολογιστή Συστήματα αρίθμησης Περιεχόμενο: Δομή υπολογιστή Συστήματα αρίθμησης ΟΜΗ ΤΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ Ένας υπολογιστής αποτελείται από την Κεντρική Μονάδα Επεξεργασίας (ΚΜΕ), τη µνήµη, τις µονάδες εισόδου/εξόδου και το σύστηµα διασύνδεσης

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΕ 43: ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΟΔΗΓΟΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΚΩΣΤΑΣ ΜΠΟΥΡΤΖΗΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ

ΦΥΕ 43: ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΟΔΗΓΟΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΚΩΣΤΑΣ ΜΠΟΥΡΤΖΗΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΦΥΕ 43: ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΟΔΗΓΟΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΚΩΣΤΑΣ ΜΠΟΥΡΤΖΗΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 Χρήσιμες οδηγίες για την επίλυση ασκήσεων Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

Αλγόριθµοι και Πολυπλοκότητα

Αλγόριθµοι και Πολυπλοκότητα Αλγόριθµοι και Πολυπλοκότητα Ν. Μ. Μισυρλής Τµήµα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών, Πανεπιστήµιο Αθηνών Καθηγητής: Ν. Μ. Μισυρλής () Αλγόριθµοι και Πολυπλοκότητα 15 Ιουνίου 2009 1 / 26 Εισαγωγή Η ϑεωρία

Διαβάστε περισσότερα

Δύο είναι οι κύριες αιτίες που μπορούμε να πάρουμε από τον υπολογιστή λανθασμένα αποτελέσματα εξαιτίας των σφαλμάτων στρογγυλοποίησης:

Δύο είναι οι κύριες αιτίες που μπορούμε να πάρουμε από τον υπολογιστή λανθασμένα αποτελέσματα εξαιτίας των σφαλμάτων στρογγυλοποίησης: Ορολογία bit (binary digit): δυαδικό ψηφίο. Τα δυαδικά ψηφία είναι το 0 και το 1 1 byte = 8 bits word: η θεμελιώδης μονάδα σύμφωνα με την οποία εκπροσωπούνται οι πληροφορίες στον υπολογιστή. Αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα