Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 13. Ο σεβασµός της ανθρώπινης ζωής 1. ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 13. Ο σεβασµός της ανθρώπινης ζωής 1. ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ"

Transcript

1 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 13 Ο σεβασµός της ανθρώπινης ζωής 1. ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 1.1. Ερωτήσεις ανάπτυξης 1. Τι επιβεβαιώνει συνήθως το ερώτηµα για το ποιο είναι το νόηµα της ζωής; Σε τι διαφέρει η ζωή του ανθρώπου από εκείνη των ζώων; 2. Πώς τεκµηριώνεται βιολογικά η ζωή και ο θάνατος; 3. Ποια είναι η αιτία προέλευσης της ζωής κατά την Εκκλησία και ποιες ηθικές συνέπειες προκύπτουν από αυτήν την αιτία; 4. Πώς προσδιορίζεται η ζωή αν λάβουµε υπόψη τις φράσεις της Καινής ιαθήκης «εγώ είµαι η ζωή», ο Χριστός είναι «αρχηγός της ζωής» και «η ζωή σας»; 1.2. Ερωτήσεις σύντοµης απάντησης 1. Γιατί ο Χριστός θεωρείται ο άρτος του Θεού που κατέβηκε από τον ουρανό (Ιωάν. 6,33); 2. Τι κρύβει η απαίτηση του ανθρώπου για µια απάντηση στο ερώτηµα «τι είναι η ζωή»; 3. Πώς προσδιορίζεται βιολογικά η ζωή; 4. Τι είναι η ζωή κατά τη διδασκαλία της Εκκλησίας; 5. Τι παραπάνω από τη βιολογική έννοια περιέχει ο όρος «ζωή» για την Εκκλησία; 6. Ποιες διαστάσεις παίρνει ή ζωή στο πρόσωπο του Χριστού; 7. Ποιες διαστάσεις παίρνει η ζωή στην Καινή ιαθήκη; 89

2 1.3. Συνδυασµός ερωτήσεων ανάπτυξης και σύντοµης απάντησης 1. Είναι πολύ δύσκολο να απαντηθεί το ερώτηµα τι είναι η ζωή. Συνήθως οι απαντήσεις προσδιορίζουν µέρος αυτού του θέµατος. α. Πώς προσδιορίζεται από τη βιολογική και ιατρική άποψη; β. Ποια είναι τα όρια έξω από τα οποία δεν υπάρχει η ζωή; 2. Με αφορµές από την καθηµερινή ζωή ο άνθρωπος συχνά θέτει ερωτήµατα που έχουν σχέση µε την ύπαρξή του. α. Ποιες αφορµές προκαλούν συνήθως ερωτήµατα γύρο από το νόηµα της ζωής; β. Γιατί δεν υπάρχει σταθερή και ενιαία απάντηση στο τι είναι ζωή; 1.4. Ερωτήσεις κλειστού ή αντικειµενικού τύπου α) Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Να βάλετε σε κύκλο τη σωστή απάντηση. 1. Θεµελιώδης διαφορά ανάµεσα στη ζωή του ανθρώπου και του ζώου είναι ότι: α. ο άνθρωπος θέλει να προσδιορίσει την ύπαρξή του µε το ερώτηµα «γιατί ζω». β. ο άνθρωπος έχει σχέση µε το περιβάλλον του, ενώ δεν συµβαίνει το ίδιο µε τα ζώα. γ. τα ζώα σχετίζονται πιο πολύ µε άλλα ζώα του ίδιου είδους και πολύ λίγο µε τον άνθρωπο. 2. Ζωή σηµαίνει ενέργεια και σχέση. Εποµένως ο Θεός είναι το πρότυπο της ζωής γιατί: α. δηµιούργησε τη ζωή από το µηδέν, αλλά δεν ενδιαφέρεται πλέον γι αυτήν β. δηµιούργησε τη ζωή, αλλά και επιδιώκει τη σχέση µε εκείνα τα όντα που µπορούν να συνάψουν σχέση µαζί του. γ. δείχνει µε τον τρόπο αυτόν ότι όλα τα έµβια όντα πρέπει να επιδιώκουν ηθικές σχέσεις µε το περιβάλλον τους. 90

3 β) Ερωτήσεις διάταξης Κατά την εξέλιξη της ζωής του ανθρώπου αναπτύσσονται βαθµιαία οι σχέσεις του µε το περιβάλλον. Βρείτε τη σωστή σειρά. Λανθασµένη σειρά α) επιδίωξη σχέσεων αγάπης α). Σωστή σειρά β) συνειδητή ζωή β). γ) ώριµη σχέση µε το Θεό γ). δ) επιδίωξη σχέσης µε το περιβάλλον δ). ε) εµβρυακή ζωή ε). γ) Ερωτήσεις αντιστοίχισης ή σύζευξης Να ενώσετε µε µια γραµµή τα στοιχεία της στήλης Α µε τα στοιχεία της στήλης Β. (Σε κάθε στοιχείο της στήλης Α αντιστοιχεί ένα µόνο στοιχείο της στήλης Β) Α σχέση και ενέργεια αγάπη εµβρυακή ζωή αγαπώ «Ο ΩΝ» δ) Ερωτήσεις συµπλήρωσης κενού Β αληθινή ζωή ζωή ασυνείδητη ζωή πηγή της ζωής υπάρχω αγώνας επιβίωσης ζωή µε ανέσεις Να συµπληρώσετε τα κενά του αποσπάσµατος που ακολουθεί, βάζοντας στην κατάλληλη θέση τις παρακάτω λέξεις: επιβίωση, αγαθών, πραγµατική, γλυκιά, αγάπη, στεφάνι, ανώτερη Η αγάπη σηµαίνει... ζωή, όχι απλά..., και ο Θεός είναι η πηγή των δυο αυτών..., της ζωής και της αγάπης..... Ας ακούσουµε δυο σχετικές µαρτυρίες. Η µια προέρχεται από τα ασκητικά ενός περίφηµου βυζαντινού θεολόγου, του Ισαάκ του Σύρου: «Η αγάπη είναι πιο... κι απ τη ζωή».κι η άλλη ανήκει στον Ντοστογιέφσκι: «Η αγάπη είναι... απ τη ζωή, η... είναι το... της ζωής και πώς είναι δυνατό να µην το προσκυνήσει η ζωή»; 91

4 ε) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου σωστό-λάθος Χαρακτηρίστε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασµένες, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράµµα (Σ για το σωστό, Λ για το λάθος). 1. Το ερώτηµα γιατί ζω που θέτει ο άνθρωπος δηλώνει τη διαφορά του από τα άλλα ζώα. Σ Λ 2. Η Εκκλησία θεωρεί ως ζωή το γεγονός της σχέσης και της ενέργειας των όντων µέσα στη φύση. Σ Λ 3. Για την ιατρική θάνατος είναι η ανυπαρξία σκέψης στον άνθρωπο. Σ Λ 4. Εγώ είµαι η ζωή είναι φράση που είπε ο Θεός κατά την ηµιουργία του κόσµου. Σ Λ 5. Η αγάπη ενός σκύλου προς τον άνθρωπο είναι δηλωτική αληθινής ζωής, όπως την ερµηνεύει η Εκκλησία. Σ Λ 6. Ο Χριστός σταυρώθηκε από αγάπη προς τον κόσµο για να του χαρίσει την αιώνια ζωή. Σ Λ 7. Η ζωή αποκτά νόηµα όταν ο άνθρωπος υποτάσσεται στην Εκκλησία. Σ Λ 8. Κατά Χριστόν ζωή σηµαίνει σχέση αγάπης µε τον συνάνθρωπο. Σ Λ 1.5. Συνδυασµός ερωτήσεων αντικειµενικού τύπου και ανοικτής απάντησης Κυκλώστε το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση, αιτιολογώντας µε συντοµία την απάντησή σας. α. Σχέση και ενέργεια είναι στοιχεία που δηλώνουν το δεσµό του ανθρώπου µε τη ζωή, όπως την αντιλαµβάνεται ο Χριστιανισµός. β. Η αληθινή ζωή είναι αυτή που εκδηλώνεται µε σχέση προς το Θεό και αγάπη προς τους άλλους. γ. Η αγάπη για τη ζωή είναι αγάπη προς την κοσµική ζωή. 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ 92

5 Να δοθούν για επεξεργασία στην τάξη τα παρακάτω κείµενα µε σκοπό να επισηµανθούν τα στοιχεία που ορίζουν τη ζωή, αλλά και εκείνα τα στοιχεία που συνθέτουν το σεβασµό στον άνθρωπο και τη ζωή. α) «Τι είναι λοιπόν ένα ανθρώπινο πρόσωπο; Είναι το σύνολο των ανθρώπινων σκέψεων, βουλήσεων, συναισθηµάτων, πράξεων, φαντασιών, ονείρων και σχέσεων ενός υποκειµένου, που βιώνονται πάντοτε σε αδιάσπαστη όσµωση και αλληλεπίδραση µε το ανθρώπινο φυσικό, οικογενειακό, φιλικό, κοινωνικό, οικονοµικό, ιδεολογικό και θεσµικό περιβάλλον. Η ικανότητα ετεροαναφορικότητας και συσχετισµού αποτελεί συστατική κατηγορία του ανθρώπινου προσώπου, πολύ περισσότερο είναι αυτό καθεαυτό το ανθρώπινο πρόσωπο. Εάν τέτοιο είναι το ανθρώπινο πρόσωπο, τότε ο άνθρωπος δεν υπάρχει µεµονωµένα και ατοµοκεντρικά, ως αυτονοµηµένο σώµα ή ως ανεξάρτητη, αποσαρκωµένη ψυχή. Με αυτήν την έννοια οι εφκ (εµµενούς φυτικής κατάστασης) ασθενείς στερούνται τα συστατικά χαρακτηριστικά της προσωπικής ζωής, βιώνουν δηλ. κατά ένα µη συνειδητό τρόπο µια λανθάνουσα ή εν αναστολή τελούσα προσωπική ύπαρξη». Και παρακάτω: «...τίθεται το κρίσιµο ερώτηµα, τι θεωρούµε σήµερα θάνατο; Την πλήρη νέκρωση του εγκεφαλικού στελέχους µόνο ή το θρυµµατισµό της συνδροµής εκείνης των χαρακτηριστικών που συναποτελούν την προσωπική ύπαρξη του καθενός µας; Για να το διατυπώσουµε λίγο προκλητικά, είναι ο ασθενής το σώµα του, ταυτίζεται ο άνθρωπος µε το σκήνωµά του ή η προσωπική ιστορία, βιογραφία και κοινωνική συσχετικότητα του καθενός µας διέπει, συγκροτεί και εγγράφει το σώµα µας;» (Πέτρου Γιατζάκη, Η ζωή ως επιβίωση και ο θάνατος ως τραγωδία, περ. Σύναξη, τευχ. 68, σελ ). (Ο καθηγητής µπορεί να επιλέξει και άλλα αποσπάσµατα από το ίδιο άρθρο για εργασίες στο σπίτι). β) «Γνώρισα µια µάνα, µια γυναίκα απλή, πρόσφυγα µέσα στη δύνη αυτού του κόσµου, που δεν της έφθανε η αγωνία της επιβίωσης, αλλά έχει και ένα παιδί µε σύνδροµο Down. Πολλές φορές αναρωτήθηκα τι µπορεί να σηµαίνει αγάπη και σχέση ανάµεσα σε δυο ανθρώπους, που καλά καλά δεν µπορούν να επικοινωνήσουν µε λόγια, έστω µ αυτά τα ξερά και 93

6 ανούσια λόγια που χρησιµοποιεί ο καθένας µας καθηµερινά για να εκφράσει τις ανάγκες του, τη χαρά, τη λύπη, τους φόβους του. Βλέποντας όµως την έκφραση που παίρνει το πρόσωπο του παιδιού αυτού, όταν του µιλά η µάνα του, καταλαβαίνω ότι µια βαθιά επικοινωνία υπάρχει ανάµεσά τους. Για µένα το παιδί αυτό είναι ένα πρόβληµα, ένα γενετικό λάθος της φύσης... για τη µάνα του είναι ένας ολόκληρος κόσµος που τον περιδιαβαίνει καθηµερινά, τον αγκαλιάζει, τον φιλά, τον χαίρεται. Είναι ένας µικρός και εύθραυστος κόσµος που βγήκε από µέσα της και δε θα πάψει ποτέ να υπάρχει γι αυτήν. Θα ζει για πάντα, ως την αιωνιότητα». 3. ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Απόσπασµα από τον Όρκο του Ιπποκράτη (µετάφρ. Στέφ. Καραχάλια): «Ορκίζοµαι στον Απόλλωνα τον γιατρευτή και στον Ασκληπιό και στην Υγεία και στην Πανάκεια και σ όλους τους θεούς και σ όλες τις θεές, και µάρτυρες τους βάζω, πως θα εκτελέσω τον όρκο µου αυτό κι αυτό µου το συµβόλαιο όσο οι δυνάµεις και η κρίση µου το επιτρέπουν. [...] Συνταγές θα δίνω ιατρικές που θα είναι, όσο από τη δύναµη και τη δική µου κρίση εξαρτάται, µόνο για το καλό του αρρώστου, και θα φυλάγοµαι µη δώσω συνταγή για το κακό ή για να τον βλάψω. Και να µου το ζητήσουν, φάρµακο θανατηφόρο σε κανέναν δε θα δώσω, κι ούτε θα βγει από µένα µια τέτοια συµβουλή. Ούτε θα δώσω σε γυναίκα φάρµακο να καταστρέψει το βλαστό της. Αγνή και καθαρή θα φυλάξω τη ζωή και την τέχνη µου. ε θα εγχειρήσω ούτε άνθρωπο που υποφέρει από πέτρα. Εργα τέτοια θα τα αφήνω σε ανθρώπους που είναι σ αυτά εξασκηµένοι. Σε όποιο σπίτι θα µπαίνω, για το καλό θα µπαίνω των ανθρώπων. Θα µένω µακριά από κάθε αδικία θεληµατική και από κάθε βλάβη. [...] Όσο τον όρκο µου αυτό θα τον κρατώ και δε θα τον καταπατώ, πάντοτε να χαίροµαι τη ζωή και την τέχνη µου, έχοντας πάντα καλό όνοµα ανάµεσα στους ανθρώπους. Αν όµως παραβώ τον όρκο µου και τον πατήσω, να µου συµβούν ακριβώς τα αντίθετα». Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 14 94

7 Βιοϊατρική και ηθική 1. ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 1.1. Ερωτήσεις ανάπτυξης 1. Πώς και σε ποιες περιπτώσεις η βιοτεχνολογία γίνεται ανεπιθύµητη και απαράδεκτη; 2. Ποιες είναι οι προϋποθέσεις που θα πρέπει να πληρούνται κατά την εφαρµογή της βιοτεχνολογίας στη ζωή του ατόµου σε συνάρτηση και µε τους όρους που θέτει η χριστιανική ηθική; Αναφέρετε παραδείγµατα. 3. Γιατί η εξέλιξη και οι εφαρµογές των «βιοεπιστηµών» καθιστούν επιτακτική την ανάγκη ύπαρξης της βιοηθικής; 4. Τι είναι η βιοηθική; Γιατί η ύπαρξή της καθίσταται απαραίτητη και µάλιστα τόσο περισσότερο, όσο εξελίσσονται οι «βιοεπιστήµες»; 5. Ποια είναι τα πιο γνωστά σήµερα επιτεύγµατα της βιοϊατρικής και µε ποιους τρόπους θα µπορούσε η βιοηθική να παρέµβει; 6. Τι λέγεται βιοηθική και ποιο µέρος της βιοϊατρικής καλείται σήµερα να προσδιορίσει σε συνάρτηση µε την χριστιανική ηθική; εν αρκούν οι νοµοθετικές ρυθµίσεις; 7. Με ποια κριτήρια αντιµετωπίζει η χριστιανική ηθική τις επιστηµονικές εξελίξεις γενικά και ιδιαίτερα αυτές των ηµερών µας; Ποιος είναι ο τελικός σκοπός της βιοηθικής; 1.2. Ερωτήσεις σύντοµης απάντησης 1. Ποιος είναι ο σκοπός των παρεµβάσεων της βιοηθικής στη βιοεπιστηµονική εξέλιξη; 2. Ποιους όρους θέτει ή χριστιανική ηθική που θα πρέπει να πληρούνται για βιολογικές παρεµβάσεις στον άνθρωπο; 3. Μπορεί ο καθορισµός του φύλου να προεξοφλήσει πόσο ευτυχισµένο θα είναι ένα παιδί, ως αγόρι ή ως κορίτσι; Αιτιολογήστε την απάντησή σας. 95

8 5. Η αφαίρεση και µεταµόσχευση οργάνων είναι σωτήρια για την επιβίωση. Με ποια θετικά κριτήρια αντιµετωπίζει την εξέλιξη αυτή η χριστιανική ηθική; 6. Η εξέλιξη των βιοεπιστηµών κρύβει συγχρόνως το καλό και το κακό. Με ποια κριτήρια τα αντιµετωπίζει η χριστιανική ηθική; 7. Ποια γενική αρχή θα πρέπει να επικρατεί σε όλες τις περιπτώσεις εφαρµογής των επιστηµονικών επιτευγµάτων; 8. Σε τι διαφέρει η φυσική σύλληψη ενός παιδιού από εκείνη, στη οποία οι µελλοντικοί γονείς καθορίζουν το φύλο του παιδιού τους; 1.3. Συνδυασµός ερωτήσεων ανάπτυξης και σύντοµης απάντησης 1. Η βιοηθική φαίνεται ότι παίζει ρόλο ελεγκτή στα επιτεύγµατα των βιοεπιστηµών. α. Πρόκειται τελικά για έλεγχο ή είναι απαραίτητη η συµβολή της; β. Τι καλείται να προσδιορίσει µε την παρέµβασή της; 2. Η εφαρµογή της βιοτεχνολογίας δεν θα πρέπει να επιτρέπεται, όταν αυτή εξυπηρετεί ατοµικές επιδιώξεις και οφέλη. α. Με ποιους όρους διαφυλάσσεται η σωστή εφαρµογή της; β. Γιατί κατά τη χριστιανική ηθική προτιµάται η υιοθεσία από την τεχνητή γονιµοποίηση; 1.4. Ερωτήσεις κλειστού ή αντικειµενικού τύπου α) Ερώτηση πολλαπλής επιλογής Να βάλετε σε κύκλο τη σωστή απάντηση. 1. Οι ιατρικές εφαρµογές της βιολογίας δεν προσβάλλουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, όταν: α. διαφυλάσσονται η ελευθερία, η συνειδητή και εκούσια επιλογή του ανθρώπου β. προάγεται η επιστηµονική έρευνα γ. λαµβάνονται υπόψη µόνο τα αµιγή επιστηµονικά δεδοµένα 2. Η βιοηθική καλείται να θέσει τα όρια ανάµεσα στις θετικές και αρνητικές συνέπειες της επιστήµης στη ζωή του ανθρώπου. Ως κριτήριο θέτει: 96

9 α. την αποδοχή των επιστηµονικών εξελίξεων από την παγκόσµια επιστη- µονική κοινότητα β. τα επιτεύγµατα αυτά να υπηρετούν την αλήθεια, να γίνονται από αγάπη προς τον άνθρωπο και µε θέληση ελεύθερη από ατοµικά οφέλη γ. την υλική ευτυχία του ατόµου β) Ερωτήσεις αντιστοίχισης ή σύζευξης Να ενώσετε µε µια γραµµή τα στοιχεία της στήλης Α µε τα στοιχεία της στήλης Β. (Σε κάθε στοιχείο της στήλης Α αντιστοιχεί ένα µόνο στοιχείο της στήλης Β) Α Β καταχρήσεις βιοτεχνολογίας βιολογία µεταµόσχευση οργάνων κλωνοποίηση βιοηθική γ) Ερωτήσεις συµπλήρωσης κενού έρευνα ηθικών προβληµάτων βιολογίας µελέτη ζωικού βασιλείου παραγωγή «άριστου» απογόνου ευεργετική εφαρµογή βιοτεχνολογίας έλλειψη σεβασµού στο άτοµο σκοπός της διαβίωσης άνθρωποι - πειραµατόζωα Να συµπληρώσετε τα κενά του αποσπάσµατος που ακολουθεί, βάζοντας στην κατάλληλη θέση τις παρακάτω λέξεις: επίγεια εικόνα, όρος, εκούσια, ανίατων, ιατρική, ελευθερία, διαδικασία Η δυνατότητα του ανθρώπινου προσώπου να επιλέγει..., συνειδητά και ελεύθερα, είναι ο απαράβατος... που η χριστιανική ηθική απαιτεί να τηρείται σε περιπτώσεις πρόληψης ή θεραπείας... νοσηµάτων και πρέπει να λαµβάνονται υπόψη και τρίτα πρόσωπα που εµπλέκονται σε µια βιοϊατρική..., όπως τα παιδιά που πρόκειται να γεννηθούν. Γενική αρχή σε κάθε περίπτωση πρέπει να είναι ότι η... εφαρµογή της βιολογίας δεν µπορεί να πλήττει την αλήθεια, την... και την ανθρωπιά του ανθρώπου, δηλαδή την του Θεού. δ) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου σωστό-λάθος 97

10 Χαρακτηρίστε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασµένες, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράµµα (Σ για το σωστό, Λ για το λάθος). 1. Βιολογία είναι η επιστήµη που µελετά το ζωικό βασίλειο. Σ Λ 2. Ο καθορισµός του φύλου και η βελτίωση του ανθρώπινου είδους είναι επιτρεπτά από την ηθική. Σ Λ 3. Η βιοηθική καλείται να θέσει όρια στις θετικές και αρνητικές συνέπειες της επιστήµης. Σ Λ 4. Τα βιοϊατρικά επιτεύγµατα τα κρίνουµε µε βάση τη χριστιανική πίστη και παράδοση. Σ Λ 5. Για τη βελτίωση της ιατρικής πρέπει να γίνονται πειράµατα σε ανθρώπους. Σ Λ 6. Πειράµατα που γίνονται σε ανθρώπους έχουν ως αποτέλεσµα την βελτίωση της ιατρικής. Σ Λ 7. Η ατοµική εφαρµογή της βιοτεχνολογίας θα πρέπει να γίνεται µόνο µε τη σύµφωνη γνώµη του προσώπου που θίγεται απ αυτήν. Σ Λ 8. Η γενετική επιλογή κρύβει κινδύνους για την υγεία του ανθρώπου. Σ Λ 1.5. Συνδυασµός ερωτήσεων αντικειµενικού τύπου και ανοικτής απάντησης Α. Χαρακτηρίστε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασµένες, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράµµα (Σ για το σωστό, Λ για το λάθος). Αιτιολογήστε τις επιλογές σας. 1. Η βιοηθική καλείται να προσδιορίσει τις ενέργειες και τις παρενέργειες της βιοϊατρικής. Σ Λ 2. Είναι δικαίωµα του ατόµου να επιλέξει την εφαρµογή ενός επιτεύγµατος της βιοϊατρικής (π.χ. την τεχνητή γονιµοποίηση). Σ Λ 98

11 Β. Χαρακτηρίστε την παρακάτω πρόταση ως σωστή ή λανθασµένη, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράµµα (Σ για το σωστό, Λ για το λάθος). Αιτιολογήστε την επιλογή σας. Η χριστιανική ηθική συναινεί στην αφαίρεση και µεταµόσχευση οργάνων κάτω από ορισµένες προϋποθέσεις και για συγκεκριµένο σκοπό. Σ Λ 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ Οι παρακάτω θέσεις µπορούν να χρησιµοποιηθούν ως αφορµή για συζήτηση στην τάξη ή για έρευνα µέσα από πληροφορίες που δηµοσιεύονται στον Τύπο για το ζήτηµα των περίπλοκων επιδράσεων που ασκεί η βιοτεχνολογία στη ζωή του σύγχρονου ανθρώπου: α) «εν υπάρχει αµφιβολία ότι η τεχνική αυτή ανάπτυξης µοσχευµάτων δια του κλωνισµού θα σώσει χιλιάδες ζωές.... Οι επιστήµονες προσπαθούν να είναι ψύχραιµοι: θα είναι µόνο µια παραγωγή ιστών και οργάνων. Όµως υπάρχει και ο αντίλογος: Αν κάποιος αρχίσει να δηµιουργεί τέρατα;» (Τασούλας Καραϊσκάκη, «Μικροί θεοί, µεγάλα διλήµµατα», εφ. Καθηµερινή, ). β) «... ηµιουργία λοιπόν ακέφαλων βατράχων σήµερα και ακέφαλων ανθρώπων αύριο. Και όλα αυτά στο βωµό της προόδου. Μα είναι πρόοδος ή οπισθοδρόµηση το κόψιµο της κεφαλής; Εδώ πρέπει να µπουν τα κεφάλια µας στη θέση τους. Και ένα άµεσο ερώτηµα που αναβλύζει αυθόρµητα είναι γιατί γίνονται αυτά τα πειράµατα; Και γιατί δεν απαγορεύεται δια νόµου η βάναυση αυτή παρέµβαση σε αυτό που λέµε ζωή; εν µπορεί να χει αποτελέσµατα καµιά ποινικοποίηση επιστηµονικού έργου, όπως ήδη µερικοί θα το ήθελαν. Και είναι θανάσιµο λάθος µια τέτοια προσέγγιση. Γιατί το πρόβληµα δε λύνεται έτσι. (Σταµ. Ν. Αλαχιώτη, Καθ. Γενετικής, Το µεγαλείο του ανθρώπου, εφ. Καθηµερινή, ). 99

12 γ) «Οι εξελίξεις της γενετικής τεχνολογίας κλονίζουν εκ βάθρων πεποιθήσεις και αρχές οι οποίες θεωρούσαµε ότι µας συνέχουν. ηλαδή τι λογίζεται ως ανθρώπινη ζωή (ως ον και ως βίος) τι σηµαίνει αξιοπρέπεια και αυταξία του ανθρώπου. Αυτή η υπονόµευση της ηθικής µας σφαίρας είναι που δηµιουργεί και τα αισθήµατα αποτροπιασµού» (Βάσως Κιντή, Καθ. Φιλοσοφίας, Ανάγκη για µακροβιότητα, εφ. Καθηµερινή, ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Αφιέρωµα του περ. Σύναξη: ιλήµµατα Βιοηθικής, αρ. τεύχ. 68, Αθήνα Το κείµενο που ακολουθεί µπορεί να χρησιµοποιηθεί για κατανοµή εργασιών σε οµάδες µαθητών και να αποτελέσει αφορµή για έρευνα στον ηµερήσιο και περιοδικό Τύπο. Μπορούν να βρεθούν και νεότερα στοιχεία γύρω από τις εξελίξεις στο θέµα του κλωνισµού και στο υπό αναµόρφωση ηθικό υπόβαθρο του σύγχρονου αυτού επιστηµονικού δεδοµένου. Επίσης, µπορεί να γίνει στατιστική έρευνα µε σκοπό να δηµοσιευθούν τα στοιχεία αυτά στον τοπικό Τύπο, σε ραδιοφωνικό Σταθµό της πόλης σας ή σε εφη- µερίδα του Σχολείου σας. «Με µεγάλη προσοχή και µάλιστα από τον Θεολόγο πρέπει να αντιµετωπίζεται η εξέλιξη µιας επιστήµης, όπως η Γενετική. ιότι κάθε πρόχειρη τοποθέτηση ή συναγωγή συµπερασµάτων δεν µένει χωρίς συνέπειες. Η µέθοδος του «κλωνισµού» («κλωνοποίησης») πάντως θέτει πρόβληµα ορίων, που δεν εξασφαλίζονται τόσο µε την κρατική νοµοθεσία, όσο µε τον αυτοπεριορισµό των ίδιων των επιστηµόνων. Γι αυτό προσβλέπω µε κάποια αισιοδοξία στην επιστήµη της «βιοηθικής». Ως Θεολόγος διακρίνω τις ακόλουθες όψεις στο πρόβληµα! α) Την πνευµατική. Η ανάπτυξη και εξάπλωση µεθόδων, όπως η υπο συζήτηση, αναιρεί τη φυσική οδό και κατά τον Πατερικό λόγο «παν το κατά φύσιν φίλον τη φύσει»! Η παράταση της ζωής του ανθρώπου από πνευµατικής πλευράς και µάλιστα σε παρόµοιες µεθόδους (δεν εννοώ απόρριψη της ιατρικής), δεν είναι βέβαιο, ότι «ωφελεί» τον άνθρωπο στο 100

13 ζήτηµα της σωτηρίας. Εξάλλου, η τεχνητή επιµήκυνση της ζωής δεν σηµαίνει και νίκη πάνω στο θάνατο. β) Την ηθική. Η ανάγκη εξεύρεσης ανταλλακτικών για την αποκατάσταση της υγείας δεν σηµαίνει ότι µπορεί να ευτελιστεί ο άνθρωπος, εκλαµβανό- µενος ως απλή «σάρκα» και καθιστάµενος «αποθήκη ανταλλακτικών». Ισως θα µπορούσε να στραφεί η επιστήµη σε άλλη κατεύθυνση, σε τεχνητά δηλαδή όργανα. ιαβλέπω έκπτωση της αξίας του ανθρώπου. γ) Την πολιτική. Μια τέτοια µέθοδος µόνο φρικίαση προκαλεί, διότι ανακαλεί στη µνήµη την περίπτωση του «Φραγκεστάιν». Και αναλογίζοµαι, πού µπορεί να οδηγήσει η πολιτική «χρήση» της µεθόδου και ποιος κόσµος µπορεί να προέλθει από αυτή την (κατά)χρηση. ιότι κάτι, που µπορεί να χρησιµοποιηθεί «για το καλό», εύκολα µπορεί να χρησιµοποιηθεί και «για το κακό». Να γιατί είπα στην αρχή ότι είναι πρόβληµα ορίων» (Πρωτοπρ. Γεωργίου Μεταλληνού, Καθ. Παν. Αθηνών, «Ελπίδες στη βιοηθική», εφ. Καθηµερινή, ). 101

14 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 15 Παραβίαση και περιφρόνηση της ανθρώπινης ζωής (Φόνος - Θανατική Ποινή - Βασανιστήρια) 1. ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 1.1. Ερωτήσεις ανάπτυξης 1. Ποιες µορφές θανάτου χαρακτηρίζονται ως βίαιοι τρόποι τελευτής του ανθρώπου; Γιατί καταδικάζονται τέτοια φαινόµενα; 2. Η Εκκλησία καταδικάζει το φόνο. Ποια περίπτωση εξαιρείται από τον κανόνα και γιατί; 3. Ποια στοιχεία κάνουν ανεκτό το φόνο σε έναν αµυντικό πόλεµο και ποια στάση τηρεί η Εκκλησία σ αυτή την περίπτωση; 4. Ποια στάση τηρεί η Εκκλησία απέναντι στη θανατική ποινή και γιατί; 5. Ποιες µορφές βίας εκδηλώνονται ακόµη και σήµερα ανά τον κόσµο και πώς συµβάλλει η Εκκλησία στην εξάλειψή τους; Ποια είναι η αιτία ύπαρξης τέτοιων φαινοµένων; 6. Φόνος, νόµιµη άµυνα, δίκαιος πόλεµος: Τι κοινό υπάρχει ανάµεσά τους και ποιες είναι οι διαφορές τους; 7. Ποιος πόλεµος χαρακτηρίζεται ως αµυντικός και ποια είναι η στάση της Εκκλησίας σ ένα τέτοιο γεγονός; 1.2. Ερωτήσεις σύντοµης απάντησης 1. Ποιοι τρόποι τελευτής του ανθρώπου χαρακτηρίζονται ως βίαιος θάνατος; 2. Με ποιους τρόπους παραβιάζεται η ζωή µε αποτέλεσµα το θάνατο; 3. Τι αρνείται εκείνος που ασκεί βία κατά του συνανθρώπου του; 4. Ποια αρνητικά στοιχεία προβάλλονται κατά την άσκηση βίας στον συνάνθρωπο; 5. Ποια είναι η απαξία σε πράξεις στέρησης της ελευθερίας; 102

15 6. Ποιες είναι οι ηθικές και υλικές συνέπειες από την άσκηση βασανιστηρίων στον άνθρωπο; 7. Ποια θέση επέχει η λεγόµενη «δικαστική πλάνη» στον αγώνα για την κατάργηση της θανατικής ποινής; 8. Ποιος είναι ο κύριος λόγος για τον οποίο η Εκκλησία εναντιώνεται στη θανατική ποινή; 9 «Για την Ορθόδοξη Εκκλησία, ο σκοπός δεν αγιάζει τα µέσα». Πώς ερµηνεύεται αυτό στην περίπτωση της θανατικής ποινής και των βασανιστηρίων; 10. Ποια είναι η στάση της Ορθόδοξης Ελληνικής Εκκλησίας απέναντι στους απελευθερωτικούς αγώνες του Γένους; 11. Πώς ενεργεί η Εκκλησία, ώστε να διαφυλάσσει τον κληρικό από ασυµβίβαστες µεταξύ τους πράξεις, όπως είναι ο πόλεµος και τα ιερά Μυστήρια; Θα δικαιολογούσατε την ένοπλη συµµετοχή κληρικού σε έναν πόλεµο; 12. Πώς δικαιολογείται ο φόνος κατά τη νόµιµη άµυνα ενός ατόµου ή ενός έθνους; 13. Τι είναι τα βασανιστήρια και από ποιους µεθοδεύονται συνήθως; 14. Ο λόγος του Χριστού είναι θεραπευτικός αλλά και προληπτικός απέναντι στο φόνο. Τι µπορεί να σηµαίνει αυτό; 1.3. Συνδυασµός ερωτήσεων ανάπτυξης και σύντοµης απάντησης 1. Η Εκκλησία εναντιώνεται στη θανατική ποινή. α. Ποιος είναι ο κύριος λόγος της αντίθεσής της στην πρακτική αυτή; β. Ποιοι άλλοι σοβαροί λόγοι συνηγορούν στη θέση της Εκκλησίας; 2. Η θέση της Εκκλησίας απέναντι στο φόνο φαίνεται ότι είναι «επιλεκτική». Για το λόγο αυτό έχει κατηγορηθεί από διάφορες κοινωνικές οµάδες. α. Ποιες είναι οι περιπτώσεις στις οποίες δείχνει ανεκτικότητα στο φόνο χωρίς όµως να ταυτίζεται µε αυτόν; β. Ποια είναι η στάση της απέναντι σ αυτόν που υπέπεσε σε τέτοιο σφάλµα; 1.4. Ερωτήσεις κλειστού ή αντικειµενικού τύπου 103

16 α) Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Να βάλετε σε κύκλο τη σωστή απάντηση. 1. Περιφρόνηση και παραβίαση της ανθρώπινης ζωής εκφράζονται µε: α. την πρόκληση βίαιου θανάτου και τα βασανιστήρια β. τον αµυντικό πόλεµο γ. τη δικαστική πλάνη 2. Η νόµιµη άµυνα ή ο αµυντικός πόλεµος χαρακτηρίζονται από την Εκκλησία ως «αναγκαίο κακό». α. Αυτό σηµαίνει ότι η Εκκλησία συνηγορεί υπέρ του φόνου υπό ορισµένες συνθήκες β. Είναι κακό που γίνεται κατ ανάγκη, αλλά δεν συµφωνεί σ αυτό η Εκκλησία γ. Γι αυτό οι χριστιανοί προτρέπονται σε θυσίες, τις οποίες επιβάλλει ένας πόλεµος β) Ερώτηση αντιστοίχισης ή σύζευξης Να ενώσετε µε µια γραµµή τα στοιχεία της στήλης Α µε τα στοιχεία της στήλης Β. (Σε κάθε στοιχείο της στήλης Α αντιστοιχεί ένα µόνο στοιχείο της στήλης Β) Α Β πόλεµος στέρηση µετάνοιας θανατική ποινή αναγκαίο κακό αµυντικός πόλεµος νόµιµη άµυνα ζωή αφαίρεση ζωής κώλυµα ιεροσύνης δώρο του Θεού θανάσιµη αµαρτία άρνηση µετανοίας σταύρωση ειρήνη γ) Ερώτηση συµπλήρωσης κενού 104

17 Να συµπληρώσετε τα κενά του αποσπάσµατος που ακολουθεί, βάζοντας στην κατάλληλη θέση τις παρακάτω λέξεις: αυτοπροστασίας, ανεκτός, άδικη, θανάτωση αποδεκτός,, νόµιµη, πόλεµο Μια µοναδική εξαίρεση υπάρχει, όπου ο φόνος γίνεται... από την Εκκλησία, χωρίς όµως ποτέ να θεωρείται...: πρόκειται για τη... άµυνα και τη συµµετοχή σε δίκαιο.... Περίπτωση νόµιµης άµυνας υπάρχει όταν συντρέχουν οι παρακάτω προϋποθέσεις: η ζωή µας απειλείται σοβαρά από την... επιβουλή ενός κατά πολύ ισχυρότερου από εµάς αντιπάλου για την αντιµετώπιση του οποίου δεν διαθέτουµε πια κανένα άλλο αποτελεσµατικό µέσο παρά µόνο τη... του. Πρόκειται για το δικαίωµα... του αθώου θύµατος απέναντι στον άδικο θύτη. δ) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου σωστό-λάθος Χαρακτηρίστε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασµένες, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράµµα (Σ για το σωστό, Λ για το λάθος). 1. Βίαιη τελευτή του ανθρώπου είναι αυτή που οφείλεται π.χ. σε αυτοκινητιστικό ατύχηµα. Σ Λ 2. Στη θανατική καταδίκη υπεύθυνος είναι ο αµετανόητος κακοποιός. Σ Λ 3. Ο φόνος είναι ανεκτός από την Εκκλησία, αλλά όχι αποδεκτός. Σ Λ 4. Νόµιµη άµυνα υπάρχει, όταν απειλείται η περιουσία του ατόµου. Σ Λ 5. Φόνος, νόµιµη άµυνα και δίκαιος πόλεµος έχουν ως κοινό χαρακτηριστικό την απονοµή δικαιοσύνης. Σ Λ 6. Η Εκκλησία εναντιώνεται στη θανατική ποινή µόνο για ανθρωπιστικούς λόγους. Σ Λ 7. Για την Εκκλησία είναι απαράδεκτη η θανατική ποινή. Σ Λ 8. Για τη χριστιανική ηθική κάθε βασανιστής είναι βλάσφηµος, γιατί τελικά περιφρονεί το ηµιουργό. Σ Λ 1.5. Συνδυασµός ερωτήσεων αντικειµενικού τύπου και ανοικτής απάντησης 105

18 Α. Χαρακτηρίστε την παρακάτω ερώτηση ως σωστή ή λανθασµένη, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράµµα (Σ για το σωστό, Λ για το λάθος). Αιτιολογήστε τις επιλογές σας. Η Εκκλησία εναντιώνεται στη θανατική ποινή, επειδή αυτή στερεί από τον άνθρωπο τη δυνατότητα να µετανοήσει και να σωθεί. Σ Λ Β. Κυκλώστε το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση, αιτιολογώντας µε συντοµία την απάντησή σας. Προϋπόθεση της µετάνοιας είναι η συνέχιση της ζωής. Για το σκοπό αυτό η Εκκλησία εύχεται: α. να τίθεται σε εφαρµογή η θανατική ποινή κατά περίπτωση β. να µετανοεί ο κατάδικος πριν την εκτέλεση της θανατικής ποινής γ. να ζει ο καθένας ειρηνικά, να µετανοεί για τα λάθη του και να έχει ανώδυνο τέλος 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ 1. Στο διήγηµα Η φόνισσα του Αλέξανδρου Παπαδιαµάντη γίνεται λεπτοµερής ανάλυση των κινήτρων για το φόνο που θα διαπράξει η ηρωίδα. Προηγούµενες αγιάτρευτες πληγές, χαίνουσες µέσα στην ψυχή της θα την ωθήσουν στην κάθαρση που αυτή πιστεύει ως τη µόνη λύση στην τραγωδία της ζωής της, δηλαδή στο φόνο της µικρής της εγγονής, αλλά και άλλων παιδιών, όλων κοριτσιών. Πρόκειται για κίνητρα που προκύπτουν από τις ταλαιπωρίες και την κακοµεταχείριση της γυναίκας επί γενεές γενεών. Όµως αυτή η σκληρή πραγµατικότητα γίνεται κάποια στιγµή µοχλός που ωθεί τη γυναικεία φύση στο ρόλο του θύτη. Να παραβληθεί το 106

19 φαινόµενο της φόνισσας µε εκείνο της Μήδειας (από την οµώνυµη τραγωδία του Ευριπίδη). Να δοθούν αποσπάσµατα του πιο πάνω διηγήµατος του Αλ. Παπαδιαµάντη σε οµάδες µαθητών µε σκοπό: α) να εντοπισθούν τα ακριβή κίνητρα των φόνων πού διέπραξε η Φραγκογιαννού. β) Να σχολιαστεί το γεγονός ότι τα κίνητρα, όσο ισχυρά και αν είναι, δεν µπορούν να αποτελούν δικαιολογία ή ιδεολογία για τη διάπραξη φόνου. γ) Να απαντηθεί το ερώτηµα, αν ο φόνος φέρνει τη λύση σε προβλήµατα προσωπικά ή ευρύτερα κοινωνικά. δ) Να ερευνηθεί η περίπτωση δικαιολόγησης του φόνου που γίνεται κάτω από συνθήκες περιστασιακής απώλειας της συνείδησης. ε) Να ερευνηθεί αν τα ποικίλα ελαφρυντικά που επικαλείται ο δικανικός λόγος (βρασµός ψυχής, µέθη, πάθος σεξουαλικό, πάθος πλεονεξίας) µπορούν να χρησιµεύσουν ουσιαστικά, ώστε να δικαιολογηθεί ηθικά ένας φόνος; 2. «Ο δήµιος µολονότι έχει την εξουσιοδότηση της πολιτείας να σκοτώνει, ήταν πάντα ένας άνθρωπος κοινωνικά απόβλητος. Απόβλητος ήταν και για τη λογοτεχνία. Ο Ντοστογιέφσκι βάζει στο στόµα του πρίγκιπα Κίσκιν, στον Ηλίθιο, λόγια αλησµόνητα, λόγια που πρέπει να περιλαµβάνει κάθε διακήρυξη για την κατάργηση της ποινής του θανάτου: Να σκοτώνεις εκείνον που έχει σκοτώσει είναι µια τιµωρία που δεν µπορεί να συγκριθεί µε το ίδιο το έγκληµα. Ο νόµιµος φόνος είναι πολύ πιο αποτρόπαιος από το φόνο που κάνει ο κακοποιός. Από τότε που γράφτηκαν αυτά τα λόγια, έχει γίνει πια συνείδηση των πιο φωτισµένων ανθρώπων πως η ποινή του θανάτου πρέπει να καταργηθεί. Ολοένα και περισσότερες χώρες προχωρούν στην κατάργησή της. Μα όσο περισσότερες γίνονται αυτές, τόσο πιο χτυπητή είναι η απουσία της Αµερικής ανάµεσά τους» (Ρούσσου Βρανά, εφ. Τα Νέα, ). 3. «Όποια και αν είναι η τιµωρία, ο άνθρωπος έχει επίγνωση για την κατάστασή του, λέει ο Μπόµπιο. Στην περίπτωση της θανατικής ποινής, δεν πεθαίνει µονάχα, µα έχει επίγνωση του θανάτου. Το χειρότερο βασανιστήριο είναι η επίγνωση του βέβαιου θανάτου, είχε πεί ο καθηγητής Φαίδων 107

20 Βεγλερής. Ο θανατοποινίτης φαντάζεται και ζει προκαταβολικά την εκτέλεσή του, πεθαίνει χίλιες φορές µέχρι τον θάνατό του» (Ρούσσου Βρανά, εφ. Τα Νέα, ). 3. ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Να δοθούν στους µαθητές εργασίες µε θέµατα που θα ληφθούν από τα παρακάτω: Γεν. 4, 8-16, ο φόνος του Άβελ από τον Κάιν. Ποινικός Κώδικας, κεφ. 15 ο, άρθρο 299 (Προµελετηµένος φόνος). Ποινικός Κώδικας, άρθρ. 301, άρθρ. 28, άρθρ. 67 (Φόνος από αµέλεια). Γ. Κουµάντου, Εγκλήµατα και τιµωρίες, εφ. Καθηµερινή, Να δοθεί ως εργασία η εξεύρεση στοιχείων για τα βασανιστήρια που γίνονται σε κρατούµενους από τις Αρχές πολλών χωρών του κόσµου, ιδιαίτερα σε χώρες µε τυραννικά καθεστώτα. Η έρευνα για τα βασανιστήρια να επεκταθεί, κατά το δυνατόν, και για χώρες στις οποίες ισχύει ο ισλαµικός νόµος (σαρία), όπου αυτά πραγµατοποιούνται µε νόµιµο τρόπο, και µάλιστα σε δηµόσιους χώρους, κάτω από τα βλέµµατα των πολιτών. (Παρουσίαση τέτοιων θεµάτων έχει γίνει από το περ. «Ε» της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας όπου και µπορεί να αναζητηθεί υλικό. Πληροφορίες για το θέµα της παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωµάτων µπορούν οι µαθητές µε τη βοήθεια του καθηγητή της τάξης να απευθυνθούν στα Γραφεία της ιεθνούς Αµνηστίας). 108

21 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 16 Άρνηση και υποτίµηση της ανθρώπινης ζωής (Αυτοκτονία - Αυτοθυσία - Ευθανασία - Άµβλωση) 1. ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 1.1. Ερωτήσεις ανάπτυξης 1. Ποια είναι τα αίτια της αυτοκτονίας και γιατί η Εκκλησία παίρνει αρνητική στάση στο θέµα αυτό; 2. Πού εντοπίζεται η διαφορά ανάµεσα στην αυτοθυσία και την αυτοκτονία και ποια είναι η στάση της Εκκλησίας προς τους αυτόχειρες; 3. Ποια αίτια συνήθως προκαλούν το δίληµµα της ευθανασίας και ποια κίνητρα µπορεί να κρύβονται σε µια τέτοια απόφαση; 4. Ποιες πράξεις χαρακτηρίζονται ως ενεργητική ή παθητική ευθανασία και ποια κίνητρα τις κατευθύνουν; 5. Ποιοι λόγοι οδηγούν στην άµβλωση και πόσο σοβαροί µπορεί να είναι αυτοί; Πώς επέδρασε η Εκκλησία στη διαµόρφωση µιας ηθικής συνείδησης επάνω στο θέµα της ενδοµήτριας ζωής; 6. Ποια είναι η θέση της Εκκλησίας απέναντι στην άµβλωση; Πώς αντιµετωπίζει η Εκκλησία στην πράξη οριακά διλήµµατα, όπως αυτά της ζωής ή του θανάτου; 1.2. Ερωτήσεις σύντοµης απάντησης 1. Ποιες είναι οι τραγικές συνέπειες της αποµάκρυνσης του ανθρώπου από το Θεό και πώς ο Χριστός τις ακύρωσε; 2. Ποια είναι τα αίτια που συνήθως οδηγούν στην επιλογή της διακοπής της κύησης; 3. Ποιος είναι ο κύριος λόγος που κάνει την Εκκλησία αρνητική προς την άµβλωση; 109

22 4. Γιατί η ευθανασία έχει χαρακτηριστεί σαν «δολοφονία» ή σαν «αυτοκτονία»; 5. Ποια στοιχεία χαρακτηρίζουν την πράξη αυτοθυσίας; 6. Ποια µέτρα παίρνει η Εκκλησία και γιατί είναι τόσο σκληρή η στάση της απέναντι στον αυτόχειρα; Πώς αντιµετωπίζει η Εκκλησία τον αυτόχειρα και γιατί; 7. Ποια είναι τα συνήθη αίτια που οδηγούν στην αυτοκτονία; 1.3. Συνδυασµός ερωτήσεων ανάπτυξης και σύντοµης απάντησης 1. Η ζωή δεν µας ανήκει, αλλά είναι δώρο του Θεού και δικό Του χάρισµα. α. Ποια θέση παίρνει η Εκκλησία απέναντι στην αυτοκτονία; β. Ποια είναι η διαφορά ανάµεσα στην αυτοκτονία και την αυτοθυσία; 2. Η ευθανασία είναι πράξη διακοπής της ζωής µε ποικίλα χαρακτηριστικά ως προς τα κίνητρα. α. Ποια είναι τα κίνητρα που οδηγούν στην επιτέλεση µιας τέτοιας πράξης; β. Πώς αντιµετωπίζει το γεγονός αυτό η Εκκλησία; 3. Η άµβλωση είναι ένα θέµα για το οποίο η Εκκλησία έχει διατυπώσει µε σαφήνεια τη θέση της. α. ΓιαΤι αρνείται να δεχθεί την άµβλωση; β. Πώς την αντιµετωπίζει στην πράξη; 1.4. Ερωτήσεις κλειστού ή αντικειµενικού τύπου α) Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Να βάλετε σε κύκλο τη σωστή απάντηση. 1. Η Εκκλησία καταδικάζει την αυτοκτονία ως πράξη η οποία αντιβαίνει στην οµαλή σχέση του ανθρώπου µε το Θεό και εκφράζει: α. αυτοκαταστροφικότητα, απιστία και απουσία της χριστιανικής ελπίδας β. τη µοναδική αντίδραση των νέων ανθρώπων απέναντι στις κοινωνικές δοµές του σύγχρονου κόσµου γ. µια στείρα σχέση του ανθρώπου µε το φυσικό κόσµο 110

23 2. Η αυτοθυσία είναι προσφορά της ζωής για έναν ιερό σκοπό ή τη σωτηρία κάποιου συνανθρώπου που κινδυνεύει. εν πρέπει να συγχέεται µε την αυτοκτονία γιατί: α. γίνεται από αγάπη, µε ανιδιοτέλεια και συχνά για να µείνει αδούλωτη η ανθρώπινη αξιοπρέπεια β. περιέχει κίνητρα που αποσκοπούν στον παραδειγµατισµό των άλλων γ. γίνεται για να λυτρωθεί κάποιος από τις δυσχέρειες της ζωής β) Ερωτήσεις αντιστοίχισης ή σύζευξης Να ενώσετε µε µια γραµµή τα στοιχεία της στήλης Α µε τα στοιχεία της στήλης Β. (Σε κάθε στοιχείο της στήλης Α αντιστοιχεί ένα µόνο στοιχείο της στήλης Β) Α Β αυτοθυσία πράξη αφαίρεσης ζωής αυτοκτονία αυτοκαταστροφή ευθανασία ανιδιοτελής προσφορά ζωής άµβλωση διακοπή µηχανικής υποστήριξης παθητική ευθανασία τεχνητή διακοπή κύησης «ποιµαντική» της Εκκλησίας αντιµετώπιση κατά περίπτωση τραγική συνέπεια της πτώσης ολοκλήρωση της ζωής γ) Ερωτήσεις συµπλήρωσης κενού Να συµπληρώσετε τα κενά του αποσπάσµατος που ακολουθεί, βάζοντας στην κατάλληλη θέση τις παρακάτω λέξεις: απιστία, αυτοκτονία, χριστιανική, τελευταία, αυτόχειρας, µετάνοια, κίνητρα, δώρο Η Εκκλησία µας καταδικάζει την..., επειδή είναι η αυτοκαταστροφή του ανθρώπου,... στο Θεό και την πρόνοιά του, απουσία της... ελπίδας. Ο..., εκείνος δηλαδή που αυτοκτονεί, καταστρέφει τον εαυτό του και έτσι 111

24 αρνείται το... της ζωής. Επιπλέον µε την αυτοκτονία διαπράττει την... του πράξη, αποχωρίζεται από την πηγή της ζωής, το Θεό, χωρίς να έχει τη δυνατότητα.... Η διαφορά ανάµεσα στην αυτοκτονία και την αυτοθυσία βρίσκεται στα.... δ) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου σωστό-λάθος Χαρακτηρίστε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασµένες, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράµµα (Σ για το σωστό, Λ για το λάθος). 1. Ο θάνατος και η φθορά είναι συνέπειες της αυτοκτονίας. Σ Λ 2. Η αυτοθυσία έχει µικρή διαφορά από την αυτοκτονία. Σ Λ 3. Η Εκκλησία καταδικάζει την αυτοκτονία, επειδή είναι η αυτοκαταστροφή του ανθρώπου. Σ Λ 4. Η διαφορά ανάµεσα στην αυτοθυσία και την αυτοκτονία βρίσκεται στα κίνητρα. Σ Λ 5. Η ευθανασία επικροτείται από την Εκκλησία ως πράξη θανάτωσης για ανθρωπιστικούς λόγους. Σ Λ 6. Η ευθανασία κρίνεται κατά περίπτωση είτε ως «δολοφονία» είτε ως «αυτοκτονία». Σ Λ 7. Η έκτρωση δεν γίνεται δεκτή από την Εκκλησία, ακόµη και αν συντρέχουν σοβαροί λόγοι(π.χ. κίνδυνος ζωής της µητέρας). Σ Λ 8. Η πρόωρη διακοπή της κύησης µε τεχνητά µέσα λέγεται άµβλωση ή έκτρωση, γεγονός στο οποίο αντιτίθεται η Εκκλησία. Σ Λ 112

25 1.5. Συνδυασµός ερωτήσεων αντικειµενικού τύπου και ανοικτής απάντησης Α. Κυκλώστε το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση, αιτιολογώντας µε συντοµία την απάντησή σας. Στην πράξη η Εκκλησία ποτέ δεν αντιµετωπίζει απρόσωπα σοβαρά προβλήµατα όπως η αυτοκτονία, η ευθανασία, η έκτρωση. α. Προσεγγίζει κάθε περίπτωση ως ιδιαίτερο περιστατικό µε σεβασµό στην ανθρώπινη ύπαρξη και ενισχύει τον άνθρωπο, ώστε να ακολουθήσει ελεύθερα τη διδασκαλία της. β. Η ευθανασία αποτελεί πρόβληµα στο οποίο η Εκκλησία διατηρεί θετική στάση. γ. Η αυτοθυσία είναι µια πράξη για την οποία δεν συµφωνεί η Εκκλησία. Β. Χαρακτηρίστε την παρακάτω πρόταση ως σωστή ή λανθασµένη, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράµµα (Σ για το σωστό, Λ για το λάθος). Αιτιολογήστε την επιλογή σας. Η ζωή δεν µας ανήκει αλλά µας χαρίστηκε από το Θεό. Εποµένως η στάση µας θα πρέπει να είναι κατηγορη- µατικά αρνητική απέναντι σε πράξεις που απειλούν τη ζωή, όπως η αυτοκτονία, ή έκτρωση, η ευθανασία. Σ Λ 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ 1. Να συζητηθούν στην τάξη θέµατα που έχουν άµεση σχέση µε την ευθανασία. Προτείνονται: α) ενεργητική ή θετική και παθητική ή αρνητική ευθανασία, β) η ευθανασία ως πρόβληµα ηθικό, θρησκευτικό, νοµικό και κοινωνικό, γ) η ευθανασία σε υπερήλικα άτοµα, 113

26 δ) η αντίληψη ότι σήµερα µετρά περισσότερο η ποιότητα ζωής και η αξιοπρέπεια στο θάνατο από τη διατήρηση της ζωής µε κάθε µέσον, ε) η ευθανασία ως αποτέλεσµα εξοικονόµησης πόρων για να προστατευτεί η υγεία των ήδη υγιών ή για να θεραπευτούν από µια ασθένεια άτοµα που έχουν ελπίδες να επιβιώσουν, στ) η εφαρµογή της ευθανασίας σε νεογνά και βρέφη που γεννιούνται µε έλλειψη ικανότητας να επικοινωνήσουν µε το περιβάλλον (ανεγκέφαλα, παιδιά µε σύνδροµο Down) και η χρήση των οργάνων τους για µεταµοσχεύσεις σε παιδιά που υποφέρουν από κάποια ασθένεια, αλλά έχουν πιθανότητες να ζήσουν µια υγιή ζωή. Για τα παραπάνω θέµατα να ληφθεί υπόψη το άρθρο του Εµµανουήλ. Παναγόπουλου, Ευθανασία, περ. Σύναξη, τεύχ. 68, σελ Να γίνει επεξεργασία του παρακάτω κειµένου από οµάδα µαθητών και να εξαχθούν συµπεράσµατα σχετικά µε τη θέση που κατέχουν στην κοινωνία µας άτοµα µε αδυναµία στην επικοινωνία. Να τεθεί το ερώτηµα κατά πόσο τέτοια άτοµα µπορούν να διατηρούν το δικαίωµα στη ζωή και την υποχρέωση απέναντι στην κοινωνική προσφορά και αν αυτές οι παράµετροι µόνο µπορούν να καθορίσουν την αξία της ζωής τους. «... ο άνθρωπος, και όταν ακόµη φαίνεται ότι ζει µόνον βιολογικά, δεν παύει να είναι έµψυχον ον, αληθινή ανθρώπινη ύπαρξη και κανείς δεν µπορεί να αποκλείσει την ύπαρξη εσωτερικών βιωµάτων, εσωτερικών εµπειριών και ψυχικών διεργασιών, που όµως δεν είναι δυνατόν να γίνουν αντιληπτές από εµάς λόγω έλλειψης επικοινωνίας προς τον έξω κόσµο...» (Εµµ.. Παναγόπουλου, Ευθανασία, περ. Σύναξη, σελ. 37). 3. Για το θέµα της αυτοθυσίας µπορούν να χρησιµοποιηθούν τα: Ιωάν. 15, 13: «Μείζονα ταύτης αγάπην ουδείς έχει, ίνα την ψυχήν αυτού θη υπέρ των φίλων αυτού». Ρωµ. 5,7: «µόλις γάρ υπέρ δικαίου τις αποθανείται. Υπέρ γαρ του αγαθού τάχα τις και τολµά αποθανείν». 3. ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 114

27 1. Να σχολιαστεί το άρθρο µε θέµα: «Πρέπει να κηδεύονται οι αυτόχειρες;» του Ηλία Βουλγαράκη, Καθ. Παν Αθηνών, εφ. Εκκλησιαστική Αλήθεια, φ , , , Από το κεφάλαιο µε τίτλο Η κούραση και η φυγή του βιβλίου του Χρ. Γιανναρά, Πείνα και δίψα, εκδ. Γρηγόρη, Αθήνα 1981 (σελ ) να δοθούν αποσπάσµατα µε σκοπό να γίνει κατανοητή η διαφορά που υπάρχει ανάµεσα στη φυγή που εµφανίζει το θάνατο ως πέρασµα προς την αιωνιότητα από τη µια πλευρά και το θάνατο ως δειλία για τη ζωή που σπρώχνει στο θάνατο (αυτοκτονία). Αντιπροσωπευτικά παρατίθεται το παρακάτω απόσπασµα: «Ο πόθος του θανάτου είναι µια µορφή φυγής που µπροστά της στέκοµαι µε σεβασµό. Γιατί µαρτυράει πως ο κόπος έφτασε σε όρια έσχατα. Όµως, όποιος βλέπει το θάνατο σαν λύση φυγής δε βρίσκεται στην αλήθεια. Οποιος κοιτάζει το θάνατο σαν ξεκούραση δε βλέπει σωστά. Ο θάνατος είναι µια αλλαγή, το κατώφλι µιας βαθειάς αλλαγής, η παράδοση σε µια άλλη Αγάπη. Όλα αυτά όµως είναι µια κατάκτηση κι όχι µια κατάσταση. Γι αυτό ο θάνατος είναι το τέρµα του αγώνα και όχι η διέξοδος της φυγής. [...] Κάθε λύση φυγής σου στερεί το πιο σηµαντικό απ όσα κατέχεις σαν άνθρωπος: Να υπάρχεις! Και να υπάρχεις σηµαίνει να ζεις συνειδητά την τραγική αντινοµία του µέσα σου και του γύρω σου κόσµου». 3. Πρωτοπρ. Γεωργίου Μεταλληνού, Το ράσο στη θυσία για την ελευθερία, εφ. Εκκλησιαστική Αλήθεια, Να σχολιαστεί. 115

28 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 17 Το πρόβληµα των ναρκωτικών (Η αναζήτηση του νοήµατος της ζωής) 1. ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 1.1. Ερωτήσεις ανάπτυξης 1. Ποια σχέση αλλά και ποιες διαφορές υπάρχουν ανάµεσα στον παράδεισο της Βίβλου και τον «τεχνητό παράδεισο» των ναρκωτικών; 2. Πώς ξεκίνησαν και σε ποιες διαπιστώσεις κατέληξαν άνθρωποι που γνώρισαν τα ναρκωτικά; 3. Ποιες είναι οι επιπτώσεις κάθε είδους ναρκωτικών στην υγεία; Ποια είναι η αλήθεια σχετικά µε τη χρήση «µαλακών» ναρκωτικών; 4. Τι επισηµαίνει και τι προτείνει η Εκκλησία γύρω από το πρόβληµα των ναρκωτικών; 5. Πώς θα µπορούσε να παροµοιαστεί η ζωή του ναρκοµανούς και ποιες επιπτώσεις έχει στην κοινωνική του ζωή; 6. Ποιοι είναι οι φανατικοί κατήγοροι και ποιοι οι υποστηρικτές στο θέµα της διάδοσης των ναρκωτικών; Ποιοι λόγοι υπαγορεύουν τη στάση τους αυτή; 7. Ποιοι λόγοι (κύριοι και δευτερεύοντες) παρακινούν συνήθως το άτοµο στη δοκιµή και χρήση των ναρκωτικών; 8. Πώς µπορεί η κοινωνικότητα να βοηθήσει κάποιον ενάντια στη ροπή προς τα ναρκωτικά; 9. Ποια γνωρίσµατα περιείχε ο τρόπος ζωής των πρωτοπλάστων; Έχουν κάποια σχέση τα γνωρίσµατα αυτά µε όσα υπόσχεται ο «τεχνητός παράδεισος» των ναρκωτικών; 10. Θα µπορούσε η ευφορία των ναρκωτικών να συγκριθεί µε τα στοιχεία που είχε η ζωή των πρωτοπλάστων, όπως φαίνεται στη Βίβλο; Αιτιολογήστε την απάντησή σας. 11. Ποιες θεµελιώδεις αρχές θέτει η Εκκλησία ως αρωγή στον αγώνα του νέου ανθρώπου να κρατηθεί µακριά από τα ναρκωτικά; 116

29 1.2. Ερωτήσεις σύντοµης απάντησης 1. Ποιος είναι ο «παράδεισος» που προτείνει η Εκκλησία απέναντι σ εκείνον των ναρκωτικών; 2. Γιατί η ζωή του ναρκοµανούς µοιάζει µε ναρκοπέδιο; 3. Ποιες είναι οι επιπτώσεις στον οργανισµό του ναρκοµανούς από τη χρήση ναρκωτικών ουσιών; 4. Γιατί είναι δύσκολη και κάποτε ακατόρθωτη η επαναφορά στη φυσική ζωή κάποιου που ξεκινά να γνωρίσει τον κόσµο των τοξικών ουσιών; 5. Θα µπορούσε να ισχύει η άποψη ότι τα λεγόµενα «µαλακά» ναρκωτικά δεν βλάπτουν; 6. Ποια κενά προσπαθεί να καλύψει αυτός που αποφασίζει να χρησιµοποιήσει παραισθησιογόνες ουσίες; 7. Ποια θα µπορούσε να είναι η τραγικότερη διαπίστωση ενός τοξικοµανούς, όσο παραµένει εξαρτηµένος; 8. Τι προσδοκά να καλύψει ο νέος άνθρωπος µέσα στον «τεχνητό παράδεισο» των ναρκωτικών; 9. Τι αναζητεί ο νέος άνθρωπος µε αποτέλεσµα να οδηγείται συχνά στον «τεχνητό παράδεισο» των ναρκωτικών; 10. Γιατί οι µαρτυρίες όλων σχεδόν των χρηστών καταλήγουν στο ότι τα ναρκωτικά προσφέρουν ψεύτικη λύση στην αναζήτηση της αληθινής ζωής; 11. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά που έχει ο ψεύτικος παράδεισος των ναρκωτικών; 12. Πώς θα δικαιολογούσες το γεγονός ότι οι ναρκωτικές ουσίες είναι παγίδες λευκού θανάτου από τους εµπόρους ναρκωτικών; 13. Ποια είναι η αλήθεια σχετικά µε τη χρήση ελαφρών τοξικών ουσιών; Μπορεί να µείνει κανείς ως εκεί; 14. Τι είναι αυτό που κάνει οδυνηρές και δύσκολες τις επιλογές ενός τοξικοµανούς; 15. Γιατί δεν υπάρχει ικανοποίηση από τη χρήση των ναρκωτικών ουσιών; 16. Ποια σχέση ή ποιες διαφορές µπορούν να έχουν ναρκωτικά, αλκοόλ και κάπνισµα; 17. Ποια κατάσταση επιβάλλεται να ακολουθεί την προσπάθεια αποτοξίνωσης; (δες ΚΕΙΜΕΝΑ: Olivier Clement, Η αλήθεια ελευθερώσει υµάς) Συνδυασµός ερωτήσεων ανάπτυξης και σύντοµης απάντησης 117

30 1. Η καχυποψία αποτελεί πιθανώς στοιχείο αντικοινωνικής συµπεριφοράς και φόβου. α. Πότε µια τέτοια συµπεριφορά θα µπορούσε να αποβεί όπλο στην άµυνα κατά των ναρκωτικών; β. Σε αντίθεση µε την καχυποψία ποιο νόηµα ορίζουν οι λέξεις ζω, αγαπώ, ελευθερώνοµαι; Πώς σχετίζονται µε τον αγώνα ενάντια στους «τεχνητούς παραδείσους»; 2. Η ανακάλυψη του χαµένου παράδεισου είναι το όνειρο κάθε ανθρώπου. Συνήθως όµως στη θέση του βρίσκεται ο πόνος της φθοράς. α. Μπορεί να πουλιέται ή να αγοράζεται ο παράδεισος; β. Ποιο νόηµα δίνει η Εκκλησία σε φράσεις όπως: ο παράδεισος δεν βρίσκεται στο «εγώ» αλλά είναι στο «εµείς» ; 1.4. Ερωτήσεις κλειστού ή αντικειµενικού τύπου α) Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Να βάλετε σε κύκλο τη σωστή απάντηση. 1. Στο δρόµο προς τα ναρκωτικά οδηγεί: α. η έλλειψη της επικοινωνίας και αγάπης που χρειάζονται οι νέοι στον αγώνα για επιβεβαίωση β. η αναζήτηση θρησκευτικών εµπειριών γ. η ενασχόληση µε την τεχνολογία 2. Στον αγώνα κατά της χρήσης ναρκωτικών η Εκκλησία προτρέπει µεταξύ άλλων: α. σε καλλιέργεια σχέσεων αµοιβαίας εµπιστοσύνης και αγάπης β. σε µια γενική καχυποψία έναντι των κοινωνικών σχέσεων γ. στην παραδειγµατική καταδίκη όλων των χρηστών 118

31 β) Ερωτήσεις αντιστοίχισης ή σύζευξης Να ενώσετε µε µια γραµµή τα στοιχεία της στήλης Α µε τα στοιχεία της στήλης Β. (Σε κάθε στοιχείο της στήλης Α αντιστοιχεί ένα µόνο στοιχείο της στήλης Β) Α Β στερητικό σύνδροµο θανατηφόρες ουσίες ναρκωτικά σύνολο επώδυνων συµπτωµάτων ωφέλειες από ναρκωτικά πλουτισµός εµπόρων ναρκωτικών δεινοί κατήγοροι των ναρκωτικών πρόωρος θάνατος απειλή από ναρκωτικά χρήστες βασανιστικό ερώτηµα αληθινή ζωή γ) Ερωτήσεις συµπλήρωσης κενού Να συµπληρώσετε τα κενά του αποσπάσµατος που ακολουθεί, βάζοντας στην κατάλληλη θέση τις παρακάτω λέξεις: συµπαράσταση, παράδεισος, τοξικές, κατήγοροι, κόλαση, διάδοση, απελπισία Είναι στ αλήθεια άξιο πολλής προσοχής, ότι ποτέ κανείς δεν υπερασπίστηκε τη... των ναρκωτικών, παρά µόνο όποιος εµπορεύτηκε... ουσίες και πλούτισε από αυτές σε βάρος των συνανθρώπων του. Οι πιο δεινοί, φοβεροί... των ναρκωτικών, είναι οι ίδιοι οι χρήστες: όσοι δοκίµασαν παραισθησιογόνα έγιναν οι πιο αµείλικτοι εχθροί τους. ΓιαΤι άραγε; Μα είναι ολοφάνερο: ζητώντας τον... του νοήµατος της ζωής ανακάλυψαν την... των ναρκωτικών. Από κει κάτω υψώνουν κραυγή διαµαρτυρίας και φωνή.... Χρέος µας είναι να τους ακούµε και να δείχνουµε τη... µας, παραδειγµατιζόµενοι από τις οδυνηρές µαρτυρίες και τα επώδυνα µαρτύριά τους. 119

32 δ) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου σωστό-λάθος Χαρακτηρίστε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασµένες, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράµµα (Σ για το σωστό, Λ για το λάθος). 1. Ανικανοποίητοι παραµένουν οι χρήστες ναρκωτικών σ όλη τη διάρκεια λήψης των ουσιών αυτών. Σ Λ 2. Η χρήση των λεγόµενων «µαλακών» ναρκωτικών δεν αποκλείει την επέκταση και στη χρήση σκληρών τοξικών ουσιών. Σ Λ 3. Το στερητικό σύνδροµο προτρέπει τον χρήστη στην παύση των ναρκωτικών. Σ Λ 4. Οι ωφέλειες από τα ναρκωτικά είναι µόνο οικονοµικές και αφορούν τους εµπόρους του λευκού θανάτου και µόνον αυτούς. Σ Λ 5. Η χρήση ναρκωτικών δεν επηρεάζει την υγεία των ναρκοµανών. Σ Λ 6. Οι πιο φοβεροί κατήγοροι των ναρκωτικών είναι οι ίδιοι οι χρήστες. Σ Λ 7. Η ευτυχία δεν πουλιέται. Όσοι λένε ότι µπορούν να την προσφέρουν δεν πρέπει να γίνονται πιστευτοί. Σ Λ 8. Η Εκκλησία προτείνει στους νέους να καλλιεργούν σχέσεις αγάπης και αµοιβαίας εµπιστοσύνη αντί της µοναξιάς που µπορεί να οδηγήσει στα ναρκωτικά. Σ Λ 1.5. Συνδυασµός ερωτήσεων αντικειµενικού τύπου και ανοικτής απάντησης Α. Κυκλώστε το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση, αιτιολογώντας µε συντοµία την απάντησή σας. Η καθηµερινή ζωή περιέχει νόηµα και αληθινή χαρά, όταν υπάρχουν αυθεντικές σχέσεις αγάπης ανάµεσα στους ανθρώπους. Αυτή η πραγµατικότητα κατευθύνει προς: α. την αναζήτηση «τεχνητών παραδείσων» µε τη βοήθεια των παραισθησιογόνων. 120

33 β. µια ζωή που δεν έχει ανάγκη από «τεχνητούς παραδείσους». γ. µια µοναχική ζωή, αποµακρυσµένη από τον κίνδυνο των ναρκωτικών. Β. Χαρακτηρίστε την παρακάτω πρόταση ως σωστή ή λανθασµένη, βάζοντας σε κύκλο το αντίστοιχο γράµµα (Σ για το σωστό, Λ για το λάθος). Αιτιολογήστε την επιλογή σας. 1. Η αληθινή ευτυχία την οποία αναζητεί ο άνθρωπος δεν είναι εµπορεύσιµο αντικείµενο. Σ Λ 2. Ο χαµένος παράδεισος βρίσκεται κρυµµένος µέσα µας και µέσα στους ανθρώπους που βρίσκονται γύρο µας. Σ Λ 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ 1. Σε ανύποπτο χρόνο µπορεί να µάθει κάποιος τον πόνο που κατακλύζει την ψυχή εκείνων, των οποίων αγαπηµένα τους πρόσωπα έτυχε να πέσουν θύµατα των ναρκωτικών. Μέσα σε µια έκθεσή του ένας µικρός µαθητής από τη Νότια Ιταλία γράφει: «Θέµα: Αφηγήσου ένα θαύµα του Χριστού. Ο Χριστός έκανε πολλά θαύµατα, τον τυφλωµένο, το λεπρό, τον παράλυτο, τη φρεναρισµένη καταιγίδα, το περπάτηµα στα νερά, κλπ. Αλλά ένα θαύµα δεν το έκανε, δεν έσωσε τον αδελφό µου από τα ναρκωτικά. Αλλά σας παρακαλώ, µη διαβάσετε αυτή την έκθεση στην τάξη» (Επιµέλεια: Μαρτσέλο Ντ Ορτα, Ο Θεός µας έπλασε τζάµπα, εκδ. «Γνώση», Αθήνα 1993). Ποιες αλήθειες θα µπορούσαν να αναδυθούν µέσα από την παραπάνω σύντοµη αλλά γεµάτη παράπονο ιστορία; 3. ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 121

34 1. Να δοθεί το άρθρο του Μητροπ. Ναυπάκτου & Αγ. Βλασίου κ. Ιεροθέου, Η θεολογία της εξάρτησης και η θεραπεία των εξαρτηµένων, (κεντρικά σηµεία), εφ. Εκκλησιαστική Αλήθεια, για µελέτη και εξαγωγή συµπερασµάτων σχετικών µε τη φύση των ναρκωτικών και τις επιδράσεις τους στο αυτεξούσιο του ανθρώπου. 2. Να γίνει έρευνα - έκθεση από οµάδες µαθητών όπου θα αναζητούνται οι λόγοι που ωθούν τους νέους στη χρήση τοξικών ουσιών. Για την πληρότητα µιας τέτοιας έρευνας - έκθεσης καλό είναι να ακολουθήσουν και προτάσεις από τους µαθητές, σχετικές µε όσα θα πρέπει να ξέρει και να προσέχει κάποιος, ώστε να µη πέσει στα δίχτυα της εξάρτησης από τις ποικίλες τοξικές ουσίες. 122

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού με απλά λόγια Όλα τα παιδιά έχουν δικαιώματα που προβλέπονται από νόμους και διεθνείς συμβάσεις. Το σημαντικότερο κείμενο για τα δικαιώματα των παιδιών,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις ΜΑΘΗΜΑ 10 Ο ΠΡΟΣΚΥΝΟΥΜΕΝ ΣΟΥ ΤΑ ΠΑΘΗ,ΧΡΙΣΤΕ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί μια λέξη. «Η Μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου Ηθική και Λογοτεχνία* Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων Σεπτέμβριος 2013 *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου 1 Λογοτεχνία σημαίνοναισθητικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΟΗΕ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Η ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΟΗΕ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Η ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΟΗΕ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 1. Ταυτότητα, Παιδική Ηλικία, Ελευθερία Έκφρασης. Άρθρο 1 : Ορισμός του Παιδιού Άρθρο 7 : Όνομα και εθνικότητα Άρθρο 8 : Κατοχύρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 4 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 29 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) Ο Φραντς Κάφκα στη σκιαγραφία του σύγχρονου ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την:

ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ: ΟΝΟΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ: Ένας οδηγός για τα δικαιώματα των παιδιών σε συνεργασία με την: Μάθε για τη σύμβαση. Γνώρισε τα δικαιώματά σου. Το βιβλιαράκι που κρατάς στα χέρια σου περιέχει 54 άρθρα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Χριστός Ανέστη. Έχουμε αληθινό πρόβλημα όταν έρχεται στην διαχείριση των χρημάτων. Οι περισσότεροι από μας είμαστε σοβαρά χρεωμένοι.

Χριστός Ανέστη. Έχουμε αληθινό πρόβλημα όταν έρχεται στην διαχείριση των χρημάτων. Οι περισσότεροι από μας είμαστε σοβαρά χρεωμένοι. Αγαπημένοι μου εν Χριστώ Χριστός Ανέστη Χρειαζόμαστε απεγνωσμένα αλλαγή όσον αφορά στο θέμα της διαχείρισης χρημάτων. Οι στατιστικές των χρεών στις ΗΠΑ (Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής) είναι συγκλονιστικές.

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Φιλία Προϋποθέσεις ορθής φιλίας: Σεβασμός στην προσωπικότητα του άλλου. Ειλικρίνεια και τιμιότητα. Κατανόηση προβλημάτων. Αλληλοβοήθεια. Κοινά ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΕΠΑΛ Α. Ο συγγραφέας στο απόσπασµα αυτό αναφέρεται στη διαφήµιση. Στην αρχή πιστοποιεί την κυριαρχία της σε όλους τους

Διαβάστε περισσότερα

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Προσαρµογή για παιδιά Εισαγωγή Η γη είναι το σπίτι µας - Ζούµε σε µια πολύ σηµαντική εποχή και πρέπει να προστατεύσουµε τη Γη. - Όλοι οι λαοί του κοσµού φτιάχνουν µια µεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου

Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου Σχέδιο Μαθήµατος Τι σηµαίνει πρόσφυγας και ποια τα δικαιώµατα του Γ Γυµνασίου Γ Λυκείου Σκοπιµότητα Πρόσφυγας δεν είναι απλώς κάθε ξένος που ζητά να µείνει στη χώρα µας, αλλά ένας από τους πιο ευάλωτους,

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Εξυπηρετώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Εξυπηρετώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η εξυπηρέτηση ως το πλέον δυναμικό

Διαβάστε περισσότερα

για την προαγωγή της Δωρεάς Οργάνων

για την προαγωγή της Δωρεάς Οργάνων Το ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ. αρωγός στην προσπάθεια του Εθνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων για την προαγωγή της Δωρεάς Οργάνων 1 EΥΡΗΜΑΤΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ιούλιος Σεπτέμβριος 2011 2 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΥΡΥ ΚΟΙΝΟ:ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΣΥΖΗΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

«Ευθανασία - Ένα κατ' εξοχήν βιοηθικό πρόβλημα»

«Ευθανασία - Ένα κατ' εξοχήν βιοηθικό πρόβλημα» «Ευθανασία - Ένα κατ' εξοχήν βιοηθικό πρόβλημα» Διονύσιος Ραζής ιατρός παθολόγος - ογκολόγος Το πρόβλημα της ευθανασίας είναι πολύ παλιό. Υπάρχει απ' όταν ο άνθρωπος οργανώθηκε σε κοινωνίες. Σήμερα όμως

Διαβάστε περισσότερα

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Οι όροι «εκφοβισµός» (bullying) και «θυµατοποίηση» (victimization)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση Όταν, σε ηλικία 11 ετών, µου ανακοίνωσαν ότι πάσχω από Κυστική Ίνωση, µια ασθένεια παντελώς άγνωστη σε µένα µέχρι τότε, είναι αλήθεια πως δεν θορυβήθηκα

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: 3 η ΤΑΞΗ ΕΠΑ.Λ. (Α ΟΜΑ Α) ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 6 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Ο συντάκτης θίγει το πρόβληµα της ανθρώπινης προσέγγισης

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Β ΤΑΞΗ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Β ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 IOYNIOY 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Με µεγάλη λύπη διαπιστώνουµε

Διαβάστε περισσότερα

Σηµαντικά σηµεία της τεκµηρίωσης και αξιολόγησης των προγραµµάτων εργασίας µε άντρες δράστες ενδοοικογενειακής βίας

Σηµαντικά σηµεία της τεκµηρίωσης και αξιολόγησης των προγραµµάτων εργασίας µε άντρες δράστες ενδοοικογενειακής βίας WWP Work with Perpetrators of Domestic Violence in Europe Daphne II Project 2006-2008 1 Σηµαντικά σηµεία της τεκµηρίωσης και αξιολόγησης των προγραµµάτων εργασίας µε άντρες δράστες ενδοοικογενειακής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ. 5.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ. 5.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ 5.1 Εισαγωγή Στην ενότητα αυτήν θα παρουσιάσουµε µία αναλυτική περιγραφή της γνώµης των Ευρωπαίων πολιτών σχετικά µε τα ναρκωτικά. Καθώς είναι γνωστό, στις µέρες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΗ 1 ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) Οκτώβριος 2010 Η 17χρονη σήμερα Α, δημοσιεύει,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ. Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις»

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ. Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις» ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις» Θέµα: Τροποποίηση άρθρου 200 Α Κώδικα Ποινικής ικονοµίας Α. Αιτιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Dies Domini ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ της Ποιμαντικής Ενότητας της Καθολικής Μητροπόλεως Νάξου Αρ. 30 5-19 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ & ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Προσφιλείς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη 1 ΤΑ ΦΥΛΑ ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΗΣ Η συγκλίνουσα άποψη των ερμηνευτών πατέρων της εκκλησίας μας είναι ότι κατά το σχέδιο του Θεού, αν δεν συνέβαινε

Διαβάστε περισσότερα

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας.

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας. Αθήνα Μάρτιος 2011 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ & ΨΥΛΛΑ 2 105 57 ΑΘΗΝΑ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Email: adedy@adedy.gr, adedy1@adedy.gr ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4. Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.2000 Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Χειριστής: Γιώργος Καµίνης

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Όπως όλοι γνωρίζουμε η εφηβεία είναι η περίοδος μετάβασης από την παιδική ηλικία στην ενήλικη ζωή. Γίνονται γρήγορες αλλαγές στο σώμα και στο

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήριο smartclass.gr

Φροντιστήριο smartclass.gr Πανελλήνιες Εξετάσεις Ημερήσιων Γενικών Λυκείων Εξεταζόμενο Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα Ενδεικτικές Απαντήσεις Θεμάτων Α.1. Ο συγγραφέας στο συγκεκριμένο απόσπασμα καταθέτει τον προβληματισμό του αναφορικά

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, !! Ἡ μήτηρμουἐκρέμασετὴνκεφαλήν,ὡςκατάδικος,ὅστιςἴσταται πληκτικῆςσιωπῆς. ἐνώπιοντοῦκριτοῦτουμὲτὴνσυναίσθησιντρομεροῦτινὸςἐγκλήματος. -Μάλιστα,μητέρα!Πῶςδὲντὸ'θυμοῦμαι!ἦτανἡμόνημαςἀδελφὴ, -Τὸ'θυμᾶσαιτὸἈννιώ

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους

Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους Χρήσιµες ληροφορίες σε εφήβους 12-15 ετών γιατο ώς να κυκλοφορούν µε ασφάλεια στους δρόµους Γραμματεία Διυπουργικής Επιτροπής Οδικής Ασφάλειας 19/03/2014 Πόσα παιδιά (

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ-ΕΚΦΡΑΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ-ΕΚΦΡΑΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΣΥΜΒΟΛΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ-ΕΚΦΡΑΣΗ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Τμήματα:Γ 1,2,3,5 Πεύκης Γ 1,2,5 Λυκόβρυσης ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ: ΚΕΙΜΕΝΟ: Το κύμα βίας που αναστατωμένη ζει η ανθρωπότητα τα τελευταία ετούτα χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΘΕΣΗ

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΘΕΣΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΘΕΣΗ Ο ψηφιακός κόσµος των παιδιών Κάποτε τα παιδιά χάνονταν όλη µέρα στους δρόµους, σήµερα χάνονται στις λεωφόρους του διαδικτύου. Ο µέσος 11χρονος σε µια δυτική χώρα έχει το δικό

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννης Π. Τσαχαγέας, 2006, «Η ανθρωπότητα σε κρίση θεσμών και αξιών», Εκδόσεις Γκοβόστη, Αθήνα (Διασκευή).

Ιωάννης Π. Τσαχαγέας, 2006, «Η ανθρωπότητα σε κρίση θεσμών και αξιών», Εκδόσεις Γκοβόστη, Αθήνα (Διασκευή). ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας «Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας Οι παππούδες κ οι γιαγιάδες ανά τον κόσμο Κοινό εύρημα ότι όλοι επιθυμούν

Διαβάστε περισσότερα

Εξαρτησιογόνες ουσίες

Εξαρτησιογόνες ουσίες Ναρκωτικά Ναρκωτικά-Εξάρτηση Ο όρος ναρκωτικά χρησιµοποιείται για να χαρακτηρίσει όλες τις τοξικές ψυχοτρόπες ουσίες που διακινούνται παρανόµως και προκαλούν σοβαρή διαστρέβλωση της προσωπικότητας του

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3089 (ΦΕΚ Α 327/23-12-2002) ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΒΟΗΘΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ.

ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3089 (ΦΕΚ Α 327/23-12-2002) ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΒΟΗΘΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3089 (ΦΕΚ Α 327/23-12-2002) ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΒΟΗΘΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. Άρθρο πρώτο Στη θέση των ήδη καταργηµένων µε το άρθρο 17 του Ν. 1329/1983 άρθρων 1455-1460 του Αστικού Κώδικα

Διαβάστε περισσότερα

Λέμε ΟΧΙ στις διακρίσεις στο σχολείο

Λέμε ΟΧΙ στις διακρίσεις στο σχολείο πρόγραμμα Ίρις καταπολεμώντας τα στερεότυπα και τις διακρίσεις: Δράσεις για τη συμμετοχή, την ένταξη και την εκπαίδευση Λέμε ΟΧΙ στις διακρίσεις στο σχολείο Όλοι έχουν δικαιώματα Είμαστε όλοι μοναδικοί

Διαβάστε περισσότερα

Ευαγγελία Μισραχή - ΚΙΡΚΗ συνθήκες τις θυσίες. Είναι ένας πόνος τόσο αβάστακτος το να ζεις με άλλη και η καρδιά σου ν' ανήκει αλλού. Κι ο χρόνος αντί να αμβλύνει και να επουλώνει την πληγή, να επιμένει

Διαβάστε περισσότερα

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;»

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» «Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» Οπου (Α) ο καλούµενος - χρήστης της υπ' αριθ. 698... (µέλος της Χ.Α.) Οπου (Β) ο καλών Ηµεροµηνία: 20/09/2013 Εναρξη: 22:12':00''

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Η νομική διάσταση των σπάνιων νοσημάτων.

Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Η νομική διάσταση των σπάνιων νοσημάτων. 1 Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Θέμα ημερίδας: Χρόνος ημερίδας: Σπάνια νοσήματα και Ε.Σ.Υ. 21-6-09, ώρα 09:30 π.μ. 13:30 μ.μ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΧΩΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΧΩΜΑΤΟΣ ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΧΩΜΑΤΟΣ Μαρτυρία της νεαρής Σοφίας από την Αθήνα για το θαύμα που έζησε, στο οποίο ξαφνικά βρέθηκε να τρώει χώμα στο περιστατικό που περιγράφει αναλυτικά η ίδια, επιβεβαιβεώνοντας τα προφητικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ Κύρια έννοια: Φιλία ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ «Ποια πρέπει να είναι τα κριτήρια επιλογής των φίλων µας;» ευτερεύουσες έννοιες: Κριτήρια επιλογής Ζητούµενο: Το θέµα Φιλία αποκαλείται το κοινωνικό συναίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ. Ευαγγελία Ανδρουλάκη Χριστίνα Κατάκη Χρήστος Παπαδόπουλος. Επιστημονικά Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Χριστίνα Ζαραφωνίτου

ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ. Ευαγγελία Ανδρουλάκη Χριστίνα Κατάκη Χρήστος Παπαδόπουλος. Επιστημονικά Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Χριστίνα Ζαραφωνίτου ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ Ευαγγελία Ανδρουλάκη Χριστίνα Κατάκη Χρήστος Παπαδόπουλος ΠΜΣ «Η σύγχρονη εγκληματικότητα και η αντιμετώπισή της» Πάντειο Πανεπιστήμιο Επιστημονικά Υπεύθυνη Καθηγήτρια: Χριστίνα Ζαραφωνίτου

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο Κεφάλαιο τρίτο Αυτό που ξέρουµε σαν αρρώστια είναι το τελικό στάδιο µιας βαθύτερης ανωµαλίας και είναι φανερό ότι για να εξασφαλίσουµε πλήρη επιτυχία στη θεραπεία, το ν' αντιµετωπίσουµε µόνο το τελικό

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ενότητα: Κοινωνικές σχέσεις (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ

ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ANTIKOIΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ KAI TΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΔΙΑΓΩΓΗΣ ΟΡΙΣΜΟΣ: Σύμφωνα με το Διαγνωστικό και στατιστικό εγχειρίδιο για τις ψυχικές νόσους DSM-IV,το κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 19 Α ΜΕΡΟΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ 1. Ἡ πρόοδος τῆς Ἰατρικῆς Βιοτεχνολογίας... 29 2. Προκλήσεις γιά τήν ἀρχή τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς... 36 3. Προκλήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κυριε Γενικέ Πρόξενε. Αγαπητες φιλες και φιλοι

Κυριε Γενικέ Πρόξενε. Αγαπητες φιλες και φιλοι Κυριε Γενικέ Πρόξενε Αγαπητες φιλες και φιλοι Όταν πριν από πολλα χρονια, περιπου στην ηλικια των 7 χρονων, ο πατερας μου Ζαχαριας Δουλαμης αποφασισε να μας στειλει, εμενα και την αδερφη μου, να μαθουμε

Διαβάστε περισσότερα

TΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ. Η Εξομολόγηση

TΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ. Η Εξομολόγηση TΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ Η Εξομολόγηση Η ιερή εξομολόγηση ήταν πράξη γνωστή στήν Παλαιά Διαθήκη (Λευϊτ. ε' 5-6. Άριθ. ε' 5-7. Παροιμ. κη' 13). Γι' αυτό και οι άνθρωποι προσέρχονταν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. Οι φορείς της αγωγής στην Αθήνα Βαθμίδες αγωγής Παιδευτικά μέσα A).. α).......

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

37η ιδακτική Ενότητα ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ( ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΙΚΑΙΟ) Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις

37η ιδακτική Ενότητα ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ( ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΙΚΑΙΟ) Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις 37η ιδακτική Ενότητα ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΕ ΧΕΕΙ ( ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΙΚΑΙΟ) ΓΑΜΟ - ΧΕΕΙ ΥΖΥΓΩΝ - ΙΑΖΥΓΙΟ Παρατηρήσεις, χόλια, Επεξηγήσεις τις οικογενειακές σχέσεις είναι ενδιαφέρουσα η αναφορά και σύγκριση των νοµικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΝΑΣΗΣ ΣΕΦΕΡΛΗΣ συγγραφέας του βιβλίου ΚΑΡΚΙΝΟΣ: ΔΑΣΚΑΛΟΣ & ΦΙΛΟΣ

ΘΑΝΑΣΗΣ ΣΕΦΕΡΛΗΣ συγγραφέας του βιβλίου ΚΑΡΚΙΝΟΣ: ΔΑΣΚΑΛΟΣ & ΦΙΛΟΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΣΕΦΕΡΛΗΣ συγγραφέας του βιβλίου ΚΑΡΚΙΝΟΣ: ΔΑΣΚΑΛΟΣ & ΦΙΛΟΣ 15 Views December 18, 2014 Συνέντευξη στην Ιουλία Ιωάννου «Η γνώση είναι προσωπική εμπειρία, όλα τα άλλα είναι απλώς πληροφορίες». Το

Διαβάστε περισσότερα

πίστη είναι κάτι ανεξήγητο. Αυτός είναι ο Θεός στην Ευρύτερη Κοινότητα. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσετε.

πίστη είναι κάτι ανεξήγητο. Αυτός είναι ο Θεός στην Ευρύτερη Κοινότητα. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσετε. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΟΣ; ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ, Ο ΘΕΟΣ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ. Στην Ευρύτερη Κοινότητα, ο Θεός είναι εμπειρία. Στην Ευρύτερη Κοινότητα, ο Θεός είναι επικοινωνία βαθιών ενοράσεων και αναγνώρισης του ενός

Διαβάστε περισσότερα

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου 1 Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου Στο διεθνές σύστηµα δεν υπάρχουν µόνο οι µεγάλες δυνάµεις αλλά επίσης υπάρχουν µεσαίες, µικρές ή και πολύ µικρές δυνάµεις. Βέβαια η διαµόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Ε Θ Ν Ι Κ Η Ε Π Ι Τ Ρ Ο Π Η Β Ι Ο Η Θ Ι Κ Η Σ Γ Ν Ω Μ Η ΜΕΤΑ ΟΤΙΚΑ ΛΟΙΜΩ Η ΝΟΣΗΜΑΤΑ: ΗΜΟΣΙΟ ΣΥΜΦΕΡΟΝ ΚΑΙ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ

Ε Θ Ν Ι Κ Η Ε Π Ι Τ Ρ Ο Π Η Β Ι Ο Η Θ Ι Κ Η Σ Γ Ν Ω Μ Η ΜΕΤΑ ΟΤΙΚΑ ΛΟΙΜΩ Η ΝΟΣΗΜΑΤΑ: ΗΜΟΣΙΟ ΣΥΜΦΕΡΟΝ ΚΑΙ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ Ε Θ Ν Ι Κ Η Ε Π Ι Τ Ρ Ο Π Η Β Ι Ο Η Θ Ι Κ Η Σ Γ Ν Ω Μ Η ΜΕΤΑ ΟΤΙΚΑ ΛΟΙΜΩ Η ΝΟΣΗΜΑΤΑ: ΗΜΟΣΙΟ ΣΥΜΦΕΡΟΝ ΚΑΙ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ Η Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής, σε επανειληµµένες συνεδριάσεις, εξέτασε το ζήτηµα των αποδεκτών

Διαβάστε περισσότερα

Βία κατά των γυναικών: Ένα διαχρονικό πρόβλημα, πολλές όψεις

Βία κατά των γυναικών: Ένα διαχρονικό πρόβλημα, πολλές όψεις «Βία κατά των γυναικών: Ένα πρόβλημα, πολλές όψεις» Συνέδριο ΓΓΙΦ - ΥΠΕΣ Αθήνα 25/11/2014 Βία κατά των γυναικών: Ένα διαχρονικό πρόβλημα, πολλές όψεις Θεοδώρα Κατσιβαρδάκου Προϊστάμενη Διεύθυνσης Υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΠΡΩΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ(Διαφ.1) Στη 10χρονη εμπειρία μου με χρήστες ηρωίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ του Prem Rawat TΙΣ ΠΡΟΑΛΛΕΣ σκεφτόμουν τι είναι η ειρήνη. Και κατάλαβα κάτι: η ειρήνη είναι το άρωμα. Όταν ο Θεός βρίσκεται κοντά σου, αναδύεται αυτό το άρωμα. Είναι εξαίσιο. Είναι όμορφο.

Διαβάστε περισσότερα

ΣχολικήΔιαμεσολάβηση. Πως λειτουργεί ο θεσμός σήμερα σε σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της Ελλάδας

ΣχολικήΔιαμεσολάβηση. Πως λειτουργεί ο θεσμός σήμερα σε σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της Ελλάδας ΣχολικήΔιαμεσολάβηση Πως λειτουργεί ο θεσμός σήμερα σε σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της Ελλάδας Ο Συνήγορος του Πολίτη, στο πλαίσιο της αποστολής του ως Συνήγορος του Παιδιού, προσκάλεσε σχολεία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑ Α Α Α.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων της Στήλης Α και δίπλα το γράµµα της θέσης που αποδίδεται στον καθένα από αυτούς από τη Στήλη Β.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΜΑΛΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΜΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΜΑΛΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΜΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΜΑΛΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΜΑΣ A. ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ 1. Το σχολείο είναι χώρος όπου αναγνωρίζεται, διαμορφώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ Τάξη: Γ ΕΠΑΛ Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Κείμενο «Όπλο επιβίωσης» η δια βίου εκπαίδευση και η κατάρτιση. Στο ευρωπαϊκό προσκήνιο τίθεται

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net ΝΟΟΖ.GR Political Map Lesvosnews.net Οι εκλογές της 6ης Μαΐου έχουν χαρακτηριστεί ως οι πιο σημαντικές Εθνικές εκλογές στη Μεταπολίτευση. Έχοντας αυτό ως βάση, το Nooz.gr φιλοδοξεί να βοηθήσει τους αναγνώστες

Διαβάστε περισσότερα

Η Τεχνολογία στην Ιατρική

Η Τεχνολογία στην Ιατρική Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Τεχνολογία στην Ιατρική Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β2 pc27

Διαβάστε περισσότερα

Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος

Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος Εκπαιδευτήριο TO ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΝ Σχολικό Έτος 2007-2008 Συνθετικές εργασίες στο μάθημα Πληροφορική Τεχνολογία της Β Γυμνασίου: Όψεις της Τεχνολογίας Θέμα: Η Μόλυνση του Περιβάλλοντος Τμήμα: ΗΥ: Ομάδα: Β1 pc25

Διαβάστε περισσότερα