«Πᾶσα ἐπιστήμη χωριζομένη άρετ ῆ ς πανουργί α και οὐ σοφία φαίνεται» (Πιάησλ, Μελέμελνο) Δίλαη ζύκκαρνο ή ερζξόο ηνπ αλζξώπνπ ε επηζηήκε;

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«Πᾶσα ἐπιστήμη χωριζομένη άρετ ῆ ς πανουργί α και οὐ σοφία φαίνεται» (Πιάησλ, Μελέμελνο) Δίλαη ζύκκαρνο ή ερζξόο ηνπ αλζξώπνπ ε επηζηήκε;"

Transcript

1 1 «Πᾶσα ἐπιστήμη χωριζομένη άρετ ῆ ς πανουργί α και οὐ σοφία φαίνεται» (Πιάησλ, Μελέμελνο) Δίλαη ζύκκαρνο ή ερζξόο ηνπ αλζξώπνπ ε επηζηήκε; Ζ επηζηεκνληθή γλψζε είλαη εζηθά νπδέηεξε. Ζ δηάζπαζε, ιφγνπ ράξε, ηνπ αηφκνπ απηή θαζαπηήλ δελ είλαη νχηε θαιή νχηε θαθή. Αθφκε θαη ζηηο πεξηπηψζεηο πνπ θάπνηα επηζηεκνληθή γλψζε αλαθαιχπηεηαη κε θαθή πξφζεζε, ε εζηθή αλήθεη ζηελ πξόζεζε, όρη ζηε γλώζε. Σν ίδην ηζρχεη θαη γηα ηε ρξεζηκνπνίεζε ηεο επηζηεκνληθήο γλψζεο εζηθφο ή αλήζηθνο είλαη ν ηξφπνο κε ηνλ νπνίν ή ν ζθνπ φο γηα ηνλ νπνίν ρξεζηκνπνηείηαη, φρη ε ίδηα ε γλψζε. Δπνκέλσο, ν θίλδπλνο δελ είλαη ε επηζηήκε. Ζ επηζηήκε απνηειεί θίλδπλν γηα ηνλ άλζξσπν κφλν εάλ δελ είλαη νινθιεξσκέλε. Αληίζεηα, φπνπ είλαη ηειεηνπνηεκέλε, κεηαηξεπφκελε ζε δεκηνπξγία, ηνλ σθειεί, φπσο είδακε, πνιιαπιά. Όκσο, ε επηζηήκε θαη ε ηερλνινγία δελ είλαη απηφλνκεο δξαζηεξηφηεηεο ηνπ αλζξψπνπ, αιιά άκεζα ζπλδεδεκέλεο κε ηηο αλάγθεο κηαο θνηλσλίαο, κε ηνπο ζθνπνύο πνπ επηδηώθεη, κε ηηο αμίεο πνπ έρεη. Κνηλσλία, επηζηήκε θαη ηερλνινγία βξίζθνληαη ζε ζρέζε αιιειεπίδξαζεο ηφζν, πνπ ε θνηλσλία κε ηηο θξαηνχζεο αμίεο ηεο λα θαηεπζχλεη ηελ έξεπλα ηεο επηζηήκεο θαη ηηο εθαξκνγέο ηεο επηζηεκνληθήο γλψζεο. Σε δεκηνπξγία, επνκέλσο, δελ ηελ θαηεπζχλεη κφλν ε γλψζε. Αλά κεζα ζηε γλψζε θαη ζηε δεκηνπξγία παξεκβάιιεηαη απνθαζηζηηθά ε αλζξψπηλε ζέιεζε. Απηφ ζεκαίλεη φηη θχξηνο παξάγνληαο γηα ηελ νξ ζφηεηα, απφ εζηθή άπνςε, ηεο δεκηνπξγίαο δελ είλαη ε γλψζε αιιά ε βνύιεζε. Αλ, ινηπφλ, ε αλζξψπηλε δεκηνπξγηθφηεηα δελ πεηζαξρήζεη ζηηο αμίεο ηεο δηθαηνζχλεο, ηεο ειε πζεξίαο θαη ηεο εηξήλεο θαη, αληί λα νδεγήζεη ζηελ επηπρία ηνπ αλζξψπνπ, θαηαιήμεη ζηνλ αθαληζκφ ηνπ, ηελ επζχλε δε ζα ηε θέξεη ε επηζηήκε αιιά ε βνχιεζε πνπ ζα επηθξαηήζεη, ηειηθά, ζηελ αλζξσπφηεηα. Σελ επζχλε ζα ηελ έθεξε ε επηζηήκε, αλ ε θαηαζηξνθηθή ζπλέπεηα πξνεξρφηαλ απφ ζθάικα δηθφ ηεο, απφ αηειή δειαδή γλψζε. Γελ είλαη, φκσο, απηφο ν θίλδπλνο. Καη φζνη βιέπνπλ εδψ ηνλ θίλδπλν, ην θάλνπλ ή απφ άγλνηα ή γηα λα ζηξέςνπλ ηελ πξνζνρή ησλ αλζξψπσλ καθξηά απφ ηνλ αιεζηλφ θίλδπλν. Γελ επζχλεηαη, ινηπφλ, ε επηζηήκε γηα ηα ζχγρξνλα κεγάια πξνβιήκαηα. Αιιά απηά ππάξρνπλ. Δίλαη δεδνκέλα θαη γλσζηά, φρη, φκσο, άιπηα θαη αλαπφηξεπηα. Με δπζνίσλεο πξνβιέςεηο, κε ηε κεκςηκνηξία, κε επρέο θαη εμνξθηζκνχο ηα πξνβιήκαηα απηά δελ αληηκεησπίδνληαη. Αλ δελ αλαζεσξήζνπκε ηηο πξνηεξαηφηεηεο πνπ έρνπκε, αλ δελ θαηαγγείινπκε ηνπο ππαίηηνπο θαη δελ θαηαινγίζνπκε ηηο επζχλεο πνπ αλήθνπλ ζηνλ θαζέλα, ψζηε λα επηθξαηήζεη σο θπξίαξρε βνχιεζε ην θαιφ φισλ ησλ αλζξψπσλ, ηφηε είλαη πνιχ πηζαλφ ηα δχζθνια πξνβιήκαηα πνπ αληηκεησπίδνπκε ζήκεξα λα γίλνπλ αχξην κνηξαία. Μεγαιχηεξε απ' φινπο επζύλε γη' απηφ έρνπλ νη πλεπκαηηθνί άλζξσπνη θαη εηδηθόηεξα νη επηζηήκνλεο, πνπ θαηέρνπλ ηε γλψζε. Να γξάςεηε ηα ζπλώλπκα ησλ ππνγξακκηζκέλσλ ιέμεσλ. Δπηζηήκε θαη εζηθή Αλάκεζα ζηελ επηζηήκε θαη ζηελ εζηθή, δχν θνξπθαία δηαλνεηηθά επηηεχγκαηα ηνπ αλζξψπνπ, ππάξρνπλ ζεκαληηθέο δηαθνξέο. Οη δηαθνξέο απηέο ζα θαηαδεηρηνχλ επθξηλέζηεξα, αλ νξίζνπκε ηηο έλλνηεο. χκθσλα, ινηπφλ, κε ηα ιεμηθά επηζηήκε είλαη νη γλψζεηο πνπ πξνθχπηνπλ απφ ηε κεζνδηθή έξεπλα ησλ θπζηθψλ θαη θνηλσληθψλ θαηλνκέλσλ. Αληίζεηα, ε εζηθή νξίδεηαη σο έλα ζχλνιν αμηψλ θαη θαλφλσλ κε ηνπο νπνίνπο νξίδεηαη ηη επηηξέπεηαη, ηη απαγνξεχεηαη θαη ηη νθείινπκε λα θάλνπκε ζηηο ζρέζεηο καο κε ηνπο άιινπο αλζξψπνπο. Πξψηε νινθάλεξε, εμ νξηζκνχ, δηαθνξά αλάκεζα ζηηο δπν έλλνηεο είλαη ν ζθνπφο γηα ηνλ νπνίν θαζεκηά δεκηνπξγήζεθε. θνπφο ηεο επηζηήκεο είλαη ε κειέηε θαη ε γλψζε ηνπ θφζκνπ -θπζηθνχ θαη θνηλσληθνχ- ζηνλ νπνίν δνχκε είλαη, θαηαξρήλ, ε αλαδήηεζε ηεο αιήζεηαο θαη ε ηθα λνπνίεζε ηεο θπζηθήο επηζπκίαο ηνπ αλζξψπνπ λα καζαίλεη (θχζεη ὀξέγεηαη ηνῦ εἰδέλαη). Απφ ηελ άιιε πιεπξά ε εζηθή δεκηνπξγήζεθε κε ζθνπφ λα θαλνλίδεη (κε φιε ηε ζεκαζία ηεο ιέμεο) ηηο αλζξψπηλεο ζρέζεηο. Με εξεπλεηηθφ, ινηπφλ, ραξαθηήξα ε επηζηήκε, κε επηηαθηηθφ ε εζηθή. Γηαθνξεηηθή, επίζεο, είλαη θαη ε πξνέιεπζε θαζεκηάο. Ζ επηζηήκε πξνέξρεηαη θαη ζπγθξνηείηαη χζηεξα απφ κεζνδηθή έξεπλα, χζηεξα απφ παξαηήξεζε θαη πείξακα. Γηα ηελ πξνέιεπζε ηεο εζηθήο ηα πξάγκαηα δελ είλαη ηφζν απιά. Αθφκα θη αλ δε δερηνχκε φηη είλαη ζεφζηαιηε θαη ππεξβαηηθή, δχζθνια ζα απνδείμνπκε πψο δεκηνπξγήζεθε θαη πψο ζπγθξνηήζεθε ζε θψδηθα κε ηζρχ πνπ ππεξβαίλεη αθφκα θαη απηφλ ηεο επηζηήκεο. Αξθεί, γη' απηφ λα αλαινγηζηνχκε ηε δηαρξνληθή θαη θαζνιηθή ηζρχ πνπ έρεη κηα απφ ηηο θνξπθαίεο εζηθέο αμίεο, ε δηθαηνζχλε. Ζ πην ζεκαληηθή, σζηφζν, δηαθνξά είλαη ν ηξφπνο κε ηνλ νπνίν θαζεκηά πξνζεγγίδεη ηε δσή. Γηα ηελ επηζηήκε θαη, γηα λα αθξηβνινγνχκε, γηα ηνλ επηζηήκνλα ζεκαζία έρνπλ ηα γεγνλφηα θαη ε πξαγκαηηθφ ηεηα. Ζ πξαγκαηηθφηεηα γπκλή απφ ηδέεο, απφ πξνθαηαιήςεηο θαη ηδενινγήκαηα, φπσο δειαδή είλαη θαη φρη φπσο ελδερνκέλσο ηε θαληάδνληαη ή ζα ήζειαλ λα είλαη φζνη ηε κειεηνχλ. Δπνκέλσο, ε επηζηεκνληθή γλψζε δχζθνια ακθηζβεηείηαη, εθφζνλ είλαη αληηθεηκεληθή. Απελα ληίαο, γηα ηελ εζηθή δελ έρεη ηφζν αμία ε γλψζε ηεο πξαγκαηηθφηεηαο, ηνπ γεγνλφηνο, φζν ην πνηφλ ηνπ, αλ δειαδή είλαη θαιφ ή θαθφ, δίθαην ή άδηθν, επηηξεπηφ ή αλεπίηξεπην. Γηα παξάδεηγκα, ε Άισζε ηεο Πφιεο απφ ηνπο Σνχξθνπο δελ είλαη γηα ηνλ ηζηνξηθφ παξά κφλν

2 έλα γεγνλφο. Αλ πξνζεγγίζεη ην γεγνλφο απηφ σο ρξηζηηαλφο ή σο κνπζνπικάλνο ή αμηνινγψληαο ην αλ ήηαλ θαιφ ή θαθφ, δίθαην ή άδηθν, ηφηε ζπζηάδεη ηελ επηζηεκνληθή αιήζεηα ζε αιιφηξηνπο ζθνπνχο ή ζθνπηκφηεηεο θαη παχεη λα είλαη επηζηήκνλαο. Σν ίδην κπνξνχκε λα ηζρπξηζηνχκε αθφκα θαη γηα γεγνλφηα πνπ ζεσξνχληαη φηη έρνπλ εγγελψο εζηθή πνηφηεηα, φπσο είλαη έλαο πφιεκνο. Γηαηί, αλ θάζε επηζηήκνλαο πξνζέγγη δε θαη εξκήλεπε ηα γεγνλφηα κε ηα δηθά ηνπ ηδενινγηθά θαη εζηθά θξηηήξηα, ζα είρακε ηφζεο «επηζηεκνληθέο αιήζεηεο», φζα είλαη θαη ηα θξηηήξηα απηά. Γη' απηφ, φηαλ ε εζηθή ππεηζέξρεηαη ζηελ επηζηεκνληθή έξεπλα, ηφηε δελ αιινηψλεηαη απιψο ε έξεπλα, αιιά θαηαξγείηαη, γηαηί αθπξψλεηαη ε πξσηαξρηθή πξνυπφζεζή ηεο, ε αληηθεηκεληθφηεηα. Απελαληίαο, φηαλ ε επηζηήκε ππεηζέξρεηαη ζε ζέκαηα πνπ είλαη αξκνδηφηεηα ηεο εζηθήο, φρη κφλν δελ ηελ αλαηξεί, αιιά ζπκβάιιεη θαζνξηζηηθά ζηελ νξζή εζηθή απνηίκεζε πξάμεσλ θαη γεγνλφησλ, γηαηί ε αιεζηλή γλψζε δελ κπνξεί πνηέ λα αληίθεηηαη ζηελ εζηθή. Απφ απηή ηελ άπνςε, ζα ηνικνχζακε λα πνχκε φηη ε αιήζεηα, ε επηζηεκνληθή, δειαδή, γλψζε, πξνεγείηαη θαη άξα θαζνξίδεη -πξέπεη λα θαζνξίδεη- ηελ εζηθή θαη ηηο αμίεο ηεο. Ζ αληίζηξνθε ζεηξά είλαη πξσζχζηεξε. Σέινο, έλα άιιν επίκαρν ζεκείν είλαη ε ζρέζε ηεο γλψζεο κε ηελ εζηθή. Με απιά ιφγηα, ε γλψζε είλαη εζηθά νπδέηεξε ή θάζε γλψζε έρεη απφ ηε θχζε ηεο θαη πνηφηεηα εζηθή; Ζ απάληεζε ζην εξψηεκα απηφ είλαη πσο ε γλψζε είλαη εζηθά νπδέηεξε. Γελ έρεη εζηθή ε θχζε νχηε ε λνκνηέιεηα πνπ ηε δηέπεη, φπσο δελ έρνπλ εζηθή ηα ζπκβάληα θαη ηα γεγνλφηα ηεο δσήο. Ζ βαξχηεηα, ν ζεηζκφο, ην γνληδίσκα, ην κφξην θαη ην άηνκν, ε Βηνκεραληθή θαη ε Γαιιηθή Δπαλάζηαζε, νη Βαιθαληθνί πφιεκνη θαη ν Δκθχιηνο ζηελ Διιάδα απφ κφλα ηνπο δελ είλαη νχηε θαιά νχηε θαθά νχηε εζηθά νχηε αλήζηθα. Δίλαη απιψο θάηη πνπ ππάξρεη ή πνπ έγηλε. Ζζηθφο ή αλήζηθνο είλαη ν δεκηνπξγφο ή ν δξάζηεο, αλ πξφθεηηαη γηα δεκηνχξγεκα, γηα πξάμε, γηα γεγνλφο θνηλσληθφ ή πνιηηηθφ. Αιιά θαη ε εζηθφηεηα ή ε αλεζηθφηεηα, ζε θάζε πεξίπησζε, ηνπ ξέθηε θξίλε ηαη -πξέπεη λα θξίλεηαηδεπηεξνγελψο, αθνχ δειαδή γλσξίζνπκε κε αθξίβεηα θαη αληηθεηκεληθφηεηα ηη αθξηβψο έγηλε θαη γηαηί έγηλε. Έηζη, βέβαηα, δελ πξνζηαηεχνπκε, ίζσο, ηελ αλζξσπφηεηα απφ ελέξγεηεο αλή ζηθσλ αλζξψπσλ, φπσο γηα παξάδεηγκα κπνξεί λα ζπκβεί κε εθαξκνγέο ηεο θισλνπνίεζεο, αιιά δελ ηεο ζηεξνχκε θαη ηελ επεξγεηηθή πξνζθνξά εζηθψλ αλζξψπσλ, πνπ κπνξεί λα απνδεηρηεί πνιχ ζεκαληηθή γηα ην κέιινλ ηεο. Ζ επηζηεκνληθή, ινηπφλ, γλψζε, θαζψο εξκελεχεη ηελ νπζία, ηα αίηηα, ηε ιεηηνπξγία θαη ηε ζρέζε ησλ θαηλνκέλσλ κε αληηθεηκεληθφ ηξφπν, είλαη εζηθά νπδέηεξε. Όπσο ε πξαγκαηηθφηεηα πνπ εξκελεχεη είλαη εζηθά νπδέηεξε, έηζη εζηθά νπδέηεξε είλαη θαη ε γλψζε ηεο, ην είδσιν δειαδή ηεο πξαγκαηηθφηεηαο απηήο ζηελ αλζξψπηλε λφεζε. Αλ έηζη έρνπλ ηα πξάγκαηα, κπνξνχκε, ηειηθά, λα ππνζηεξίμνπκε φηη ε επηζηήκε είλ αη δξαζηεξηφηεηα απηφλνκε απφ ηελ εζηθή; Καη παξαπέξα, κπνξνχκε λα ππνζηεξίμνπκε φηη ν επηζηήκνλαο είλαη εζηθά αλεχζπλνο γηα φζα εξεπλά, γηα ηα πνξίζκαηα ησλ εξεπλψλ ηνπ θαη πξνπαληφο γηα ηελ εθαξκνγή ησλ πνξηζκάησλ απηψλ; Όηη κπνξεί ζην φλνκα ηεο επηζηήκεο λα θάλεη φ,ηη ζέιεη; Όρη βέβαηα. Γηαηί κηα ζεηηθή απάληεζε ζηα εξσηήκαηα απηά ζα ήηαλ αληίζεηε κε ηελ πξαγκαηηθφηεηα, κάξηπξεο ηεο νπνίαο είκαζηε φινη. νβαξά πξνβιήκαηα ηεο δσήο καο νθείινληαη ζηελ εθκεηάιιεπζε ηεο επηζηεκνληθήο γλψζεο θαη ζηε ρξήζε ε πηζηεκνληθψλ επηηεπγκάησλ κε ηξφπν πνπ αληηβαίλεη ζηηο αμίεο θαη ζηνπο θαλφλεο ηεο εζηθήο. Όκσο γη' απηή ηε ρξήζε δελ είλαη «ππεχζπλε» ε γλψζε. Ζ πξνζσπν πνίεζε ζ' απηή ηελ πεξίπησζε είλαη ζεκαληηθφ εθθξαζηηθφ ιάζνο. Ζζηθή επζχλε έρεη, φπσο είπακε, κφλν ν άλζξσπνο, θαη κάιηζηα ν ειεχζεξνο. Ζ γλψζε είλαη κελ δχλακε, αιιά είλαη άςπρν κέζν πνπ κπνξεί λα ρξεζηκνπνηεζεί εζηθά ή αλήζηθα απφ ηνλ άλζξσπν. Δπνκέλσο, ε επζχλε αλήθεη ζ' απηφλ θαη εηδηθφηεξα ζηνλ επηζηήκνλα γηα ηελ πξφζεζε κε ηελ νπνία εξεπλά θαη αλαθαιχπηεη κηα γλψζε θαη πξνπαληφο γηα ηνλ ηξφπν κε ηνλ νπνίν ηε ρξεζηκνπνηεί. Γελ πξέπεη, ινηπφλ, λα γίλεηαη ζχγρπζε: άιιν πξαγκαηηθφηεηα, άι ιν γλψζε θη άιιν βνχιεζε ηνπ αλζξψπνπ. Απφ απηά ζηελ εζηθή ππφθεηηαη κφλν ε ειεχζεξε αλζξψπηλε βνχιεζε, γηαηί απφ απηήλ εμαξηάηαη ζε θάζε πεξίπησζε ε εζηθή πνηφηεηα ησλ αλζξψπηλσλ ελεξγεηψλ, είηε πξφθεηηαη γηα γεγνλφο είηε γηα επηζηεκνληθή έξεπλα είηε γηα επηζηεκνληθφ θαη ηερλνινγηθφ επίηεπγκα. Καη φπσο ζε θάζε άιιε πεξίπησζε, έηζη θαη ζηελ επηζηήκε ε ππεπζπλφηεηα ηνπ επηζηήκνλα απνξξέεη απφ ηελ ειεπζεξία ηνπ λα νξίδεη πξνζσπηθά ν ίδηνο θαη θαλέλαο άιινο ην ζθνπφ ηεο επηζηεκνληθήο ηνπ έξεπλαο ή ηνλ ηξφπν κε ηνλ νπνίν εθαξκφδεη επηζηεκνληθά πνξίζκαηα θαη γλψζεηο θαη λα θξίλεη αλ απηά ζπκθσλνχλ κε ηελ αιήζεηα -άξα θαη κε ηελ εζηθή-ηελ νπνία σο πλεπκαηηθφο άλζξσπνο είλαη ηαγκέλνο λα δηαθνλεί. 1. Πώο αλαπηύζζεηαη ε πξώηε παξάγξαθνο ηνπ θεηκέλνπ; 2. Να απαξηζκήζεηε ηηο δηαθνξέο αλάκεζα ζηελ επηζηήκε θαη ηελ εζηθή. 3. Να γξάςεηε πώο ζπλδένληαη νη παξάγξαθνη ηνπ θεηκέλνπ. 4. Να γξάςεηε ηα ζπλώλπκα ησλ ππνγξακκηζκέλσλ ιέμεσλ. Γηάθξηζε θαη ζρέζε επηζηεκώλ Μπνξνχκε λα δηαθξίλνπκε ηηο επηζηήκεο ζε θπζηθέο θαη ζε θνηλσληθέο ή αλζξσπηζηηθέο. Οη κελ εξεπλνχλ ηνπο λφκνπο ηεο θχζεο, νη δε κειεηνχλ ηελ θνηλσληθή δσή θαη ηνλ άλζξσπν. Ζ αλάπηπμε ησλ θπζηθψλ θαη θνηλσληθψλ επηζηεκψλ ζε κηθξφηεξν ή κεγαιχηεξν βαζκφ θαζνξίδεηαη απφ ηηο άκεζεο αλάγθεο ηνπ αλζξψπνπ 2

3 θαη ηηο πξνηεξαηφηεηεο πνπ ζέηεη. ηελ επνρή καο επηθξαηνχλ νη θπζηθέο επηζηήκεο, επεηδή ην θχξνο ησλ πνξηζκάησλ ηνπο πνιχ πην δχζθνια κπνξεί λα ακθηζβεηεζεί θαη επεηδή δίλνπλ ζηνλ άλζξσπν ηε δπλαηφηεηα λα αμηνπνηεί ηε θχζε, λα παξάγεη άθζνλα αγαζά, λα θάλεη άλεηε ηε δσή ηνπ. Απηφ, φκσο, δε ζε καίλεη φηη πξέπεη λα επηρεηξείηαη νπνηαδήπνηε αμηνινγηθή ηεξάξρεζε αλάκεζα ηνπο. Καη νη δχν απνβιέ πνπλ ζηνλ ίδην ζθνπφ, λα βειηηψζνπλ ηε δσή ησλ αλζξψπσλ, λα ηελ εθπνιηηίζνπλ. Καη, αζθαιψο, πνιηηηζκφο δελ είλαη κνλφπιεπξε, αιιά αλάινγε ηθαλνπνίεζε ησλ πιηθψλ θαη πλεπ καηηθψλ αλαγθψλ. Τπάξρνπλ πνιιά παξαδείγκαηα πνπ επηβεβαηψλνπλ ηηο ζπλέπεηεο πνπ ππάξρνπλ, φηαλ δελ ηεξείηαη απηή ε αλαινγία. Δπηζηήκε θαη άλζξσπνο Θα πξνζπαζήζνπκε λα απαληήζνπκε ζε έλα θαίξην εξψηεκα. Πνηα είλαη ε επζχλε ηνπ επηζηήκνλα γηα ηα απνηειέζκαηα ηεο δεκηνπξγηθφηεηαο ηεο επηζηήκεο ηνπ; Πνηα είλαη ε επζχλε ηνπ γηα ηε κνξθή πνπ πή ξε θαη πνπ παίξλεη ε «ζπγθξνηεκέλε πξαγκαηηθφηεηα»; Ζ πξψηε επζχλε ινηπφλ ηνπ επηζηήκνλα αλάγεηαη ζηελ επηζηεκνληθή ηνπ γλψζε: Αλ ρξεζηκνπνίεζε ζσζηά ηελ επηζηεκνληθή κέζνδν ή αλ έθαλε ζθάικαηα, αλ απέθπγε ηνλ ππνθεηκεληζκφ, ηελ πιάλε, ηελ πξφσξε γελίθεπζε, ηελ επηπφιαηε επαγσγή, ηελ εζθαικέλε αλαγσγή, παξαγσγή, ζχλζεζε, ηε κνλνιηζηθφηεηα θαη ην δνγκαηηζκφ ή αλ ππέπεζε ζ' απηά. Απηή ε επζχλε είλαη αλεμάξηεηε απφ ηελ θαιή ή θαθή ηνπ ζέιεζε, Δηδηθφηεξα, απηή ε επζχλε θαιείηαη επηζηεκνληθή. Πέξα φκσο απφ ηελ επηζηεκνληθή επζχλε γηα ην πψο εθάξκνζε ηε γλψζε ηνπ ζηε ζπγθεθξηκέλε πεξίπησζε, ν επηζηήκνλαο επζχλεηαη εζηθά θαη πνιηηηθά γηα ηε δεκηνπξγηθφηεηά ηνπ. ην ζεκείν απηφ ζα θξηζεί ε πξάμε ηνπ φρη κε ην επηζηεκνληθφ θξηηήξην ηεο νξζήο ρξεζηκνπνίεζεο ηεο επ ηζηεκνληθήο κεζφδνπ, αιιά κε ην εζηθφ θξηηήξην (γηα ηελ εζηθή δηθαίσζή ηνπ) θαη κε ην πνιηηηθφ θξηηήξην (γηα ηελ πνιηηηθή ηνπ δηθαίσζε). Ζ επζχλε ηνπ επηζηήκνλα απφ εζηθή ή πνιηηηθή άπνςε δελ αλάγεηαη πηα ζηε γλψζε, αιιά ζηε βνχιεζή ηνπ. Όπσο ζηελ επηζηεκνληθή επζχλε θξηηήξην απνηειεί ε ζπκθσλία ηεο αηνκηθήο επηζηεκνληθήο γλψζεο κε ηελ αλαγλσξηδφκελε ζε δεδνκέλε επνρή σο νξζή (θαη θαζνιηθήο παξαδνρήο) γλψζε, θαη κέηξν απνηεινχλ νη θαλφλεο ηεο επηζηεκνληθήο κεζφδνπ, φπσο γεληθά δηακνξθψζεθαλ θαη θαζνιηθά ηζρχνπλ, έηζη θαη ζηελ εζηθή θαη πνιηηηθή επζχλε θξηηήξην ζα πξέπεη λα απνηειέζεη ε ζπκθσλία ηεο αηνκηθήο βνχιεζεο ηνπ επηζηήκνλα κε ηελ θαζνιηθή βνχιεζε (γηα ηελ εζηθή επζχλε) θαη κε ηελ θπξίαξρε βνχιεζε πνπ ηζρχεη ζην δεδνκέ λν ρψξν θαη ρξφλν ελέξγεηαο ή κε ηελ αληηπνιηηεπφκελε βνχιεζε θνηλσληθήο νκάδαο ή ηάμεο (γηα ηελ πνιηηηθή επζχλε). Αθνχ ε βνχιεζε απνηειεί ηε δπλακηθή έθθξαζε ηνπ ζπκθέξνληνο, ζα κπνξνχζακε λα πνχκε πσο εζηθά δηθαηώλεηαη εθείλνο ν επηζηήκνλαο πνπ ελεξγεί ζύκθσλα κε ην θαζνιηθό ζπκθέξ νλ, δειαδή ό επηζηήκνλαο πνπ ε αηνκηθή ηνπ βνύιεζε ζπκπίπηεη κε ηελ θαζνιηθή. Καη θαζνιηθφ ζπκθέξνλ είλαη απηφ πνπ αλαθέξεηαη ζε φινπο ηνπο αλζξψπνπο, αλεμάξηεηα απφ ην ρξψκα, ηε θπιή, ηελ εζληθφηεηα, ηελ ππεθνφηεηα ή ηελ νηθνλνκηθή θαη θνηλσληθή ρνπο θαηάζηαζε. Καζνιηθό είλαη, ζα ιέγακε, ην ζπκθέξνλ ηεο αλζξσπόηεηαο. Έηζη, θαζνιηθό είλαη ην ζπκθέξνλ γηα ηελ εηξήλε, ηελ ειεπζεξία, ηελ πγεία, ηε κόξθσζε, ηελ επηπρία όισλ ησλ αλζξώπσλ.(ι. Μαλσιεδάθεο). Να γξάςεηε ηελ πεξίιεςε ηνπ θεηκέλνπ (100 ιέμεηο). *Σα παξαπάλσ θείκελα πξνέξρνληαη από ην βηβιίν: π. Κνύηξαο, Πεηζηηθόο Λόγνο, η. Β, εθδ. αββάιαο 3

4 OI ΣΤΟΧΟΗ ΤΖΣ ΔΠΗΣΤΖΜΖΣ ΣΤΟΝ KAINOYPIO ΑΗΩΝΑ [Σν θείκελν πνπ αθνινπζεί είλαη ε νκηιία κε ηνλ ηίηιν «Δπηζηήκε θαη Αλζξσπηζκόο» ηελ νπνία εθθώλεζε ζηηο 30 Γεθεκβξίνπ 2003 ζηελ Αζήλα ν θαζεγεηήο θ. Γξ. Γ. θαιθέαο σο πξόεδξνο ηεο Αθαδεκίαο Αζελώλ θαηά ηελ ηειεηή απνλνκήο ησλ εηήζησλ βξαβείσλ ηνπ αλώηαηνπ πλεπκαηηθνύ ηδξύκαηνο ηεο ρώξαο ] H επηζηήκε, σο αέλανο αγψλαο ηνπ αλζξψπνπ γηα ηελ θαηάθηεζε ηεο γλψζεσο, κε ηνλ δηαινγηζκφ, ηελ νμπδεξθή παξαηήξεζε, ηε δηαίζζεζε θαη ηελ έξεπλα, αλνίγεη ζπλερψο λένπο νξίδνληεο θαη θσηίδεη ηνλ λνπ. Οη θιαζηθνί έιιελεο θηιφζνθνη, πνπ είραλ αλαπηχμεη ζε χςηζην βαζκφ ηνλ ζεσξεηηθφ ζηνραζκφ, ηεο απέδσζαλ θαζαξψο ζεσξεηηθφ ζθνπφ θαη παξαζεψξεζαλ ηελ αμία θαη ηε ζεκαζία ηεο εκπεηξηθήο γλψζεσο, ε νπνία θαη' απηνχο δελ είρε «ιφγνλ δηδφλαη». Αιιά, θαζψο ήηαλ αλαπφθεπθην, δελ άξγεζε λα επηζπκβεί ε πξαθηηθή εθαξκνγή ηνπ επηζηεκνληθνχ ιφγνπ - κε ηνλ Αξρηκήδε θαη ηνπο δηαδφρνπο ηνπ γηα παξάδεηγκα - ψζηε ζηνπο θαηξνχο καο λα εμειηρζεί ζε αλαπφζπαζην κέινο ηεο επηζηήκεο θαη λα θπξηαξρήζεη ζηελ νηθνπκέλε φιε σο ηερλνινγία. Δπηζηήκε, βέβαηα, θαη ηερλνινγία δελ ηαπηίδνληαη, δηφηη ε επηζηήκε παξακέλεη πξνζεισκέλε ζηελ φιν θαη πην βαζηά θαηάθηεζε ηεο γλψζεσο, ελψ ε ηερλνινγία έρεη σο επηδίσμε ηελ αμηνπνίεζε ηεο επηζηεκνληθήο γλψζεσο ζε κέζνλ γηα ηελ ππεξέηεζε ησλ ηξερνπζψλ, πξαθηηθψλ αλαγθψλ ηνπ αλζξψπνπ. Πνιχ ραξαθηεξηζηηθά, ν Ατλζηάηλ είρε ηνλίζεη: «H επηζηήκε δελ κπνξεί λα δεκηνπξγήζεη ζθνπνχο, αιιά λα πξνζθέξεη, ην πνιχ, ηα κέζα γηα ηελ αλάπηπμε θάπνησλ ζθνπψλ, νη νπνίνη έρνπλ ζπιιεθζεί απφ πξνζσπηθφηεηεο πνπ δηαζέηνπλ πςειφηεξα εζηθά ηδαληθά». Έζπεπζε σζηφζν λα ζεκεηψζεη πσο «ε επνρή καο είλαη ε επνρή ησλ ηειείσλ κέζσλ θαη ησλ ζπγθερπκέλσλ ζθνπ ώλ». Απηή ε ηειεπηαία ξήζε πξνθαιεί έλαλ επίκνλν πξνβιεκαηηζκφ, θαη είλαη απηφο ν πξνβιεκαηηζκφο πνπ κε νδήγεζε ζηελ απνςηλή, βξαρεία νκηιία κνπ. Δάλ, βέβαηα, ν Ατλζηάηλ είρε δήζεη φινλ ηνλ πξνεγνχκελν αηψλα, έλαλ αηψλα αλζξψπηλεο θαθνπξγίαο, κε επαλαζηάζεηο, παγθνζκίνπο ζεξκνχο θαη ςπρξνχο πνιέκνπο, αιιά θαη δνμαζκέλν απφ ηε ξαγδαία αλάπηπμε ησλ ζεηηθψλ επηζηεκψλ θαη ηεο ηερλνινγίαο, ίζσο πξνβιεκαηηδφηαλ πεξηζζφηεξν. H πξνψζεζε ησλ θπζηθψλ επηζηεκψλ θαη ε έθξεμε ηεο ηερλνινγίαο, ε νπνία έρεη πξνζιάβεη θξελήξεηο ξπζκνχο ζηελ επνρή καο, εγείξνπλ απνξίεο θαη ζπγθινληζηηθά εξσηήκαηα. H επηζηήκε αλαπηχζζεηαη ζπλήζσο ζε ζρέζε κε ηηο πξαθηηθέο αλάγθεο ησλ αλζξψπσλ, αθνινπζεί φκσο βαζηθά ηελ εμέιημε κηαο θνηλσλίαο θαη αληηθαηνπηξίδεη ην ζπγθεθξηκέλν πλεπκαηηθφ θα η εζηθφ ηεο επίπεδν. Πνην είλαη φκσο ζήκεξα, ζηηο αξρέο ηνπ 21νπ αηψλα, ην πλεπκαηηθφ θαη εζηθφ επίπεδν ηεο θνηλσλίαο καο; Ο πιηζηηθφο επδαηκνληζκφο, πνπ θπξηαξρεί ζηα πξνεγκέλα νηθνλνκηθψο θξάηε, ζε ζπλδπαζκφ κε ηα αμηνζαχκαζηα επηζηεκνληθά θαη ηερλνινγηθά επηηεχγκαηα, πνπ πνιιαπιαζηάδνληαη ξαγδαίσο, δελ αθήλεη ζηνλ άλζξσπν ηνλ αλαγθαίν ρξφλν, γηα λα αζρνιεζεί, ζνβαξά θαη επίκνλα, κε ηνλ εζσηεξηθφ ηνπ εαπηφ, ψζηε λα επηηχρεη φρη κφλν ηε δηαλνεηηθή θαη γεληθφηεξα εγθπθινπαηδηθή ηνπ ζπγθξφηεζε, αιιά γηα λα θαηνξζψζεη ηελ εζηθή νινθιήξσζε ηεο πξνζσπηθφηεηάο ηνπ σο Αλζξψπνπ. ήκεξα, «ν άλζξσπνο βνπβαίλεηαη πξνο ηα κέζα θαη ζαπκάδεη πξνο ηα έμσ» θαηά ηνλ βαζχ ιφγν ηνπ Θενδσξαθφπνπινπ. H ηερλνινγία, πνπ βειηίσζε ζεκαληηθά ηηο ζπλζήθεο ηεο δσήο καο, βνήζεζε ή ε κπφδηζε ηνλ άλζξσπν λα γίλεη πεξηζζφηεξν Άλζξσπνο; Ηδνχ ην θξίζηκν εξψηεκα. Σν αλζξψπηλν νλ εμαθνινπζεί λα απνηειεί απηνγελή θαη απηαπφδεηθηε, ππέξηαηε αμία ηεο δσήο ή έρεη βαζχηαηα θαηαξξαθσζεί θαη ππνβηβαζζεί έλαληη ησλ ζχγρξνλσλ πιηζηηθψλ αμηψλ, επηθπξψλνληαο ηελ θνβεξή ξήζε ηνπ Νίηζε γηα ηε «κεηαμίσζε ησλ αμηώλ» ζηελ επνρή καο; Σα επγελή ηδεψδε ηνπ αλζξσπηζκνχ, πνπ βιαζηάλνπλ, θπζηνινγηθά ζα έιεγα, ζην πνιίηεπκα κηαο απζεληηθήο Γεκνθξαηίαο - πνπ έρεη σο ζηαζεξφ ππξήλα ηεο ηελ αμία ηνπ Αλζξψπνπ -, δηαζχξζεθαλ θαη θαηαηξέρηεθαλ ζηηο εκέξεο καο. Ο κεραλνπνηεκέλνο θαη θαηαθεξκαηηζκέλνο ραξαθηήξαο ηεο εξγαζίαο ζηηο ηερλνθξαηηθέο θνηλσλίεο ζήκεξα έρεη σο απνηέιεζκα ηελ απνμέλσζε ηνπ αλζξψπνπ-δεκηνπξγνχ απφ ηα δεκηνπξγήκαηά ηνπ. H ζχγρπζε πξαγκαηηθψλ θαη πιαζκαηηθψλ αλαγθψλ, ε πληγεξή εληαηηθνπνίεζε ηνπ ξπζκνχ ηεο δσήο ζηηο κεγαινππφιεηο, ε εζσηεξηθή κνλαμηά, ην άγρνο θαη ε αγσλία αιινηξηψλνπλ βαζχηαηα θαη παξεκπνδίδνπλ ηελ πλεπκαηηθή νινθιήξσζε ησλ αλζξψπσλ σο Αλζξψπσλ απζεληηθψλ. Έηζη πιήηηεηαη βαξηά ν Αλζξσ πηζκφο θαη δεκηνπξγείηαη κηα εζηθή, ηδενινγηθή θαη ηειηθά ππαξμηαθή ζχγρπζε ηνπ φληνο. Καη βέβαηα, ε ηάζε ηεο πξνζειψζεσο ζηελ χιε, πνπ παξαηεξείηαη, θαη ε απμαλφκελε πλεπκαηηθή αδξάλεηα, ζε ζπλδπαζκφ κε ηελ απίζρλαλζε ηεο βνπιήζεσο γηα βαζχηεξν δηαζηνραζκφ ηνπ κπζηεξίνπ ηνπ αλζξψπνπ, νθείινληαη ζηελ θπξηαξρία ηνπ νξζνινγηζκνχ θαη ζηελ ηπθιή πξαθηηθφηεηα ηνπ ζχγρξνλνπ πιηζηηθνχ πνιηηηζκνχ. 4

5 Μέζα ζην θιίκα απηφ δεη, κεγαιψλεη θαη εξγάδεηαη ν ζχγρξνλνο επηζηήκνλαο, κε απνηέιεζκα ην έξγν ηνπ λα εληάζζεηαη επηηαθηηθά ζηηο γεληθφηεξεο απηέο ηάζεηο ηεο επνρήο. H έληαμε φκσο απηή εγείξεη - νθείιεη λα εγείξεη - ζηε ζπλείδεζή ηνπ ην πξφβιεκα ηεο εζηθήο επζχλεο, αμηψλνληαο ηελ άκεζε, ππεχζπλε αληηκεηψπηζή ηνπ. Ο επηζηήκνλαο βαξύλεηαη κε πνιύκνξθε επζύλε γηα ηε γλώζε πνπ θαηά θάπνηνλ ηξόπν παξάγεη θαη νθείιεη λα πξνβιέπεη νπνηνδήπνηε πηζαλό θίλδπλν πνπ ζα κπνξνύζε λα πξνέιζεη από ηε ρξήζε ηεο - ή ηελ θαηάρξεζή ηεο - ζην κέιινλ γηα ηνλ άλζξσπν θαη γηα ηελ νηθνπκέλε. Πξέπεη λα απνθαζίδεη κε άγξππλε ζπλείδεζε θαη ππεπζπλφηεηα εάλ ηα απνηειέζκαηα ησλ εξεπλψλ ηνπ πξέπεη ηειηθά λα εθαξκνζζνχλ. Κάζε επηζηεκνληθφ επίηεπγκα θξνλψ πσο πξέπεη λα εμεηάδεηαη φρη κφλν σο γλσζηηθή ή πιηθή θαηάθηεζε, αιιά θαη γηα ην αλ ζα απνβεί επεξγεηηθφ ή επηδήκην, ή θαη θαηαζηξεπηηθφ, γηα ηελ χπαξ με ηνπ αλζξψπνπ. Σνλ έιεγρν απηφ νπδείο άιινο κπνξεί ή επηηξέπεηαη λα επηβάιιεη ζηε ζπλεηδεηή ειεπζεξία ηνπ επηζηήκνλα παξά κφλνλ ε ζπλαίζζεζε ηεο αλζξψπηλεο θαη γεληθά ηεο θνηλσληθήο ηνπ επζχλεο. Γπζηπρψο, φκσο, νη απνθάζεηο γηα ηε ρξεζηκνπνίεζε απφ ηε ζχγρξνλε ηερλνινγία επηζηεκνληθψλ γλψζεσλ θαη αλαθαιχςεσλ δελ αλήθνπλ πάληνηε ζηελ απφθαζε ή ζηε ζχκθσλε γλψκε εθείλσλ πνπ ηηο αλαθάιπςαλ, νχηε νη πνιιαπιέο ζπλέπεηεο απφ ηε ρξήζε ηνπο έρνπλ φζν θαη φπσο ζα άξκνδε ππνινγηζζεί. Γηα ηνχην, ζπρλά νη ζηφρνη κηαο εξεπλεηηθήο πνξείαο δηαζπείξνληαη. Πνιινί δηάζεκνη εξεπλεηέο, φπσο ν Henri Becquerel, ν Heinrich Hertz θαη άιινη ηζάμηνί ηνπο, δελ κπφξεζαλ λα πξνβιέςνπλ ηηο πξαθηηθέο εθαξκνγέο ησλ αλαθαιχςεψλ ηνπο. Καη ν Oppenheimer, φηαλ πιεξνθνξήζεθε ηελ θαηαζηξνθή η εο Υηξνζίκα, έλησζε βαξηέο ηχςεηο ζπλεηδήζεσο, δηφηη είρε ηφζν απνθαζηζηηθά ζπκβάιεη ζηε δηάζπαζε ηνπ αηφκνπ, πνπ βέβαηα δφμαζε θαη ηελ επηζηήκε θαη ην φλνκά ηνπ, αιιά δηέζπαζε θαη ην ηεξφ θχξνο ηνπ Αλζξψπνπ, πξνζθέξνληάο ηνπ ηε θνληθφηεξε δχλακε. Καη αξγφηεξα, ν Υάηληεγθεξ, φηαλ πιεξνθνξήζεθε ηελ άισζε ηνπ γελεηηθνχ κπζηεξίνπ ηνπ αλζξψπνπ, είπε πσο «ηώξα κόλν έλαο Θεόο κπνξεί λα ζώζεη ηελ αλζξσπόηεηα». Ωο ηειηθόο ζθνπόο ηεο επηζηήκεο αλαθύπηεη ζηαζεξά ν εμαλζξσπηζκόο ηεο δσήο θαη σο ζθνπόο ηεο δσήο ν εμαλζξσπηζκόο ηεο επηζηήκεο, ώζηε λα ππεξεηείηαη ν Άλζξσπνο. Γηφηη κφλν κε ηνλ απφιπην ζεβαζκφ πξνο ηνλ Άλζξσπν κπνξεί λα αληηκεησπηζηεί απνηειεζκαηηθά ν πιηζκφο θαη ν ππέξκεηξνο επδαηκνληζκφο πνπ θπξηαξρεί θαη νξίδεη ηελ επνρή καο, θαη κφλν έηζη κπνξεί λα ηηζ αζεπζεί ε επηζηεκνληθή αλαξρία. Ο επηζηήκνλαο νθείιεη λα ζπλεηδεηνπνηήζεη φηη πάλσ απφ φια βξίζθεηαη, ακεηάζεηνο θαη αλαληηθαηάζηαηνο, ν Άλζξσπνο. Καη φπσο, πνιχ εχζηνρα, φξηζε ν Καλη: «ν άλζξσπνο δελ πξέπεη λα ρξεζηκνπνηείηαη πνηέ σο κέζνλ, γηα θάπνην ζθνπό, αιιά λα ζεσξείηαη απηόο, ν ίδηνο, ν ηειηθόο ζθνπόο». Γηα λα παξακείλνπλ φκσο νη ζηόρνη ηεο επηζηήκεο αλζξσπνθεληξηθνί, θξίλεηαη απνιχησο αλαγθαίνο ν επαλαθαζνξηζκφο ηνπο απφ «πξνζσπηθόηεηεο κε πςειά εζηθά ηδαληθά», θαηά ηνλ Ατλζηάηλ, δειαδή απφ έληηκνπο, πςειόθξνλεο, ζπλεπείο θαη αληδηνηειείο, δηνξαηηθνύο, εηιηθξηλείο θαη αληηθεηκεληθνύο αλζξώπνπο-επηζηήκνλεο. Καη γηα ηνλ κεγάιν θαη θξίζηκν απηφ ζθνπφ, θξίλεηαη απαξαίηεηε ε αλζξσπηζηηθή ηνπο ζπγθξφηεζε θαη θαιιηέξγεηα, ε βαζηά γλψζε ηνπ δηθαίνπ θαη ηνπ εζηθνχ ηνπο θαζήθνληνο, ε νξζή αληίιεςε πεξί ηνπ αιεζηλά ζπκθέξνληνο ηνλ Άλζξσπν, θαζψο θαη κηα αλεπηπγκέλε θνηλσληθή ζπλείδεζε εζηθήο θαη αιιειεγγχεο. Γηφηη ζηφρνη ακεηαθίλεηνη ηεο επηζηήκεο πξέπεη, θξνλψ, λα είλαη ε βειηίσζε ησλ ζπλζεθψλ ηεο δσήο ηνπ α λζξψπνπ ζε φιεο ηηο εθθάλζεηο ηεο, ε κεηάδνζε ηεο γλψζεσο, ε θαηαπνιέκεζε ηεο ακάζεηαο θαη ησλ πξνιήςεσλ, ε νιφπιεπξε θαιιηέξγεηα ζε βάζνο ηνπ αλζξψπνπ, κε θαηάιεμε ηνλ ζηαζεξφ θσηηζκφ ηεο ζπλεηδήζεψο ηνπ, ε θξνληίδα γηα ην πεξηβάιινλ, ε δηαζθάιηζε ηεο εηξήλεο ηνπ θφζκνπ, ηεο δηθαηνζχλεο θαη ηνπ ζεβαζκνχ ησλ αλζξσπίλσλ δηθαησκάησλ, ζε ζπλδπαζκφ κε ηνλ δξαζηηθφ πεξηνξηζκφ ηεο δπζηπρίαο, νπνπδήπνηε γεο. Όια φκσο απηά κπνξνχλ λα επηηεπρζνχλ κφλν κέζα απφ αλζξσπνθεληξηθφηεξε ζθέςε θαη ζεψξεζε ηνπ επηζηήκνλα. Καη εδψ αθξηβψο εληνπίδεηαη ε επηηαθηηθή αλάγθε ηεο ζπλδξνκήο ηνπ αλζξσπηζκνύ σο ηνπ πςίζηνπ ζθνπνύ ηεο επηζηήκεο. Γηφηη ε νξζή ιεηηνπξγία κηαο αλζξψπηλεο θνηλσλίαο θνξπθψλεηαη ζηνλ βαζχ εμαλζξσπηζκφ ηνπ αλζξψπνπ, ζηελ εζηθή νινθιήξσζε ησλ κειψλ ηεο. Παξά ηελ πνιπκνξθία ησλ θαηεπζχλζεσλ θαη ησλ πξαγκαηψζεσλ πνπ θαιχπηεη ν φξνο αλζξσπηζκφο, ζην βάζνο ηνπ παξακέλεη νπζηαζηηθά αλαιινίσηνο. Καη ζε ηνχην ην κέγηζην επίηεπγκα πάιη ε Αξραία Διιάδα άλνημε ηνλ δξφκν, ζεζπίδνληαο ηνλ άλζξσπν-βηνινγηθφ νλ πξνο ηνλ άλζξσπν-ζεσξεηηθφ νλ κέηξν ησλ πάλησλ. Σν πιάζκα πνπ αλαθαιχπηεη ηελ αμία ηνπ λνπ, ηνπ ιφγνπ, θαη ηνλ ζέηεη θπβεξλήηε ηεο ζεσξίαο, αιιά θαη ηεο δσήο ηνπ αλζξψπνπ. Γηα λα έιζεη αξγφηεξα ε ζξεζθεία ηνπ Ναδσξαίνπ θαη λα ηνλ πςψζεη κε ην πλεχκα ηεο αγάπεο. Αιιά θαη ηα πλεπκαηηθά θηλήκαηα πνπ αθνινχζεζαλ ησλ ρξφλσλ ηεο Αλαγελλήζεσο, θαζψο θαη ηνπ 18νπ θαη 19νπ αηψλα, λνζηάιγεζαλ ηηο αξρέο ηνπ θιαζηθνχ αλζξσπηζκνχ, κε ηνλ αλαιινίσην ππξήλα ηνπ. 5

6 ήκεξα, πνπ ν άλζξσπνο ππνβηβάδεηαη θαη γίλεηαη αληηθείκελν, αξηζκφο, πνπ πσινχληαη θαη αγνξάδνληαη νη ππαξθηηθέο ηνπ αλάγθεο θαη ηα ηδαληθά ηνπ, απνηειεί θξηζηκφηαην ρξένο ηνπ αηψλα καο λα ζπλεηδεηνπνηήζεη ε θνηλφηεηα ησλ επηζηεκφλσλ ηνλ θίλδπλν θαη λα αληηδξάζεη απνηειεζκαηηθά, δακάδνληαο ηελ ηερλνθξαηία, κεηαιιάζζνληαο απνθαζηζηηθά ην πιηζηηθφ ππφβαζξν ηεο θνηλσλίαο θαη απνθαζηζηψληαο ηνλ αλζξσπηζκφ σο απαξαίηεηε αμίσζε ηνπ αλζξσπίλνπ φληνο γηα θάζε επνρή. «Ο αλζξσπηζκόο», καο ιέγεη ν θαζεγεηήο Σαηάθεο, «πνπ ζέινπκε λα πξαγκαηώζνπκε, λα έρεη πάιη ηόζν πιάηνο θαη βάζνο, ώζηε λα πεξηιάβεη όια ηα έξγα ηνπ αλζξώπνπ, βάδνληαο ην θαζέλα ζηε ζσζηή ηνπ ζέζε». H αλαγέλλεζε, ινηπφλ, απηνχ ηνπ λένπ αλζξσπηζκνχ, πνπ αμηψλνπκε φινη, ζπληζηά - φπσο ζα παξαηεξνχζε εχζηνρα ν Erich Fromm - «κηα αληίδξαζε ζηελ απεηιή ελαληίνλ ηνπ αλζξώπνπ, κηα απεηιή πνπ νινέλα κεγαιώλεη». Απηφο ν λένο αλζξσπηζκφο νθείιεη λα ζπκβηψζεη θαη λα ιεηηνπξγήζεη αξκνληθά κε ηε ζχγρξνλε, πνιχκνξθε θαη πνιπδχλακε επηζηήκε, θαη ζην εζηθφ θαη ζην δηαλνεηηθφ θαη ζην πιηθφ πεδίν ηνπ ζεκεξηλνχ αλζξψπνπ. Γηφηη δελ απνξξίπηεη ηνλ ηερληθφ πνιηηηζκφ κε ηηο ηερλνινγηθέο ηνπ θνξπθψζεηο, αιιά ηνλ αμηνπνηεί, ηνλ πξνάγεη, ηνλ εμαλζξσπίδεη. H επηζηήκε θαη ε ηερλνινγία νθείινπλ λα απνθαηαζηήζνπλ κηα γόληκε ζύδεπμε κε ηα θειεύζκαηα ηνπ αλζξσπηζκνύ, ώζηε λα αληηθξίζνπλ ηνλ άλζξσπν σο ςπρνζσκαηηθό νλ. Έλα ηέηνην ζπλεηδεηφ αληίθξηζκα ζεκαίλεη πσο ν ηερλνινγηθφο πνιηηηζκφο δελ βξίζθεηαη ζε δηάζηαζε κε ηνλ πλεπκαηηθφ πνιηηηζκφ, αιιά πσο θαη νη δχν ρξεηάδνληαη, θαη νθείινπλ, λα ζπλεξγαζζνχλ γηα ην θαιφ ηνπ αλζξψπνπ, ηνπ φληνο, πνπ βξίζθεηαη απφ θαηαβνιήο ηνπ θφζκνπ επηθεθαιήο ηεο Γεκηνπξγίαο φιεο. πλεηδεηνπνηψληαο ν ζχγρξνλνο επηζηήκνλαο ηελ άπνςε απηή, νθείιεη λα θαηεπζχλεη ηελ έξεπλα θαη ηελ φιε δξάζε ηνπ πξνο ηε ζηαζεξή πξναγσγή θαη αλχςσζε ηνπ αλζξψπνπ. Έηζη ζα ηνλ πξνθπιάμεη θαη απφ ηελ αιινηξίσζε, πνπ ηνλ νδεγεί ζηνλ νληνινγηθφ ηνπ ππνβηβαζκφ, θαη απφ ηε κεραλνπνίεζε ηνπ βίνπ ηνπ θαη απφ ηνλ πιηζηηθφ ηνπ ελαγθαιηζκφ, απνζαθελίδνληαο ηνπο «ζπγθερπκέλνπο ζθνπνύο» ησλ θαηξψλ καο, θαηά Ατλζηάηλ, θαη επαλαηνπνζεηψληαο, σο χςηζην αίηεκα ηεο Ηζηνξίαο, ηνλ ζπλερή εμαλζξσπηζκφ ηνπ αλζξψπνπ. Γηαθνξεηηθά, ε δσή ζα θαηαληήζεη έλαο δηαξθήο εθηάιηεο... ΓΡ. Γ. ΚΑΛΚΔΑ ΣΟ ΒΗΜΑ, Κπξηαθή 18 Ιαλνπαξίνπ 2004 (Ο θ. Γξεγόξηνο Γ. θαιθέαο είλαη θαζεγεηήο ηεο Ιαηξηθήο ρνιήο ηνπ Παλεπηζηεκίνπ Αζελώλ θαη Αθαδεκατθόο.) 1. Πνηα ε δηαθνξά αλάκεζα ζηελ επηζηήκε θαη ζηελ ηερλνινγία; 2. «ε επνρή καο είλαη ε επνρή ησλ ηειείσλ κέζσλ θαη ησλ ζπγθερπκέλσλ ζθνπώλ»: λα αλαπηχμεηε ζε κία παξάγξαθν 100 ιέμεσλ ηελ παξαπάλσ πξφηαζε. 3. «ν άλζξσπνο βνπβαίλεηαη πξνο ηα κέζα θαη ζαπκάδεη πξνο ηα έμσ»: λα αλαπηχμεηε ζε κία παξάγξαθν 100 ιέμεσλ ηελ παξαπάλσ πξφηαζε. 4. Πνηνη παξάγνληεο παξεκπνδίδνπλ ηελ πλεπκαηηθή νινθιήξσζε ησλ αλζξώπσλ σο Αλζξώπσλ απζεληηθώλ; 5. Να γξάςεηε ηα ζπλώλπκα ησλ ππνγξακκηζκέλσλ ιέμεσλ. Ζ δσή σο εκπόξεπκα Eίλαη έλα επίηεπγκα πνπ ζα κείλεη ζηελ Ηζηνξία δίπια ζηε ζεσξία ηνπ Κνπέξληθνπ, ηα έξγα ηνπ αίμπεξ θαη ηε κνπζηθή ηνπ Βάγθλεξ». Με απηά ηα ιφγηα ππνδέρζεθε θνξπθαίνο επηζηήκνλαο ηελ απνθσδηθνπνίεζε ηνπ αλζξψπηλνπ γνληδηψκαηνο. Γελ πξφθεηηαη γηα ππεξβνιή: Γηα πξψηε θνξά ζηα ρξφληα ηεο εμέιημήο ηνπ, ν homo sapiens έρεη ζηα ρέξηα ηνπ ην «βηβιίν νδεγηψλ» ηεο ίδηαο ηεο χπαξμήο ηνπ. Ωζηφζν, ε δηθαηνινγεκέλε επθνξία δελ κπνξεί λα παξακεξίζεη ηα ελνριεηηθά εξσηήκαηα. Αίθλεο, πνηνη ζα επσθειεζνχλ απφ ηελ θπνθνξνχκελε θνζκνγνλίαο Ζ κεζζηαληθή ζξηακβνινγία ηνπ Μπηι Κιίληνλ -«ν. άλζξσπνο δηαβάδεη ηε γιψζζα ηνπ Θενχ»-δελ αθνχγεηαη παξήγνξε γηα ηα εθαηνκκχξηα «παηδηά θαηψηεξσλ ζεψλ», πνπ εμαθνινπζνχλ λα απνδεθαηίδνληαη απφ αζζέλεηεο ζεσξεηηθά μεπεξαζκέλεο. ηε Ρσζία ε θπκαηίσζε θάλεη ζξαχζε θαη ν πιεζπζκφο κεηψλεηαη θαηά έλα εθαηνκκχξην θάζε δε θαπέληε κήλεο, ελψ ε Αθξηθή ζεξίδεηαη απφ ηελ εινλνζία. Έπεηηα, πνηνη ζα θξαηνχλ ηα θιεηδηά ηνπ Παξαδείζνπ; Οξαηφο είλαη ν θίλδπλνο λα αλαιάβνπλ ην πεδάιην ηα ζηελά ζπκθέξνληα ησλ ηδησηηθψλ επηρεηξήζεσλ. Όπσο ηεο «Celera Genomics», έκβιεκα ηεο νπνίαο είλαη «ε ηαρχηεηα κεηξάεη». Δλίνηε, φκσο, ζθνηψλεη. Ηδίσο φηαλ, ππφ ην άγρνο ηεο γξήγνξεο θεξδνθνξίαο, δηνρεηεχνληαη ζηελ αγνξά θάξκαθα θαη ζεξαπείεο ρσξίο ηνλ απαηηνχκελν, εμνλπρηζηηθφ έιεγρν. Μφλν ε Γαιιία έρεη ζεζπίζεη, ήδε απφ ην 1994, λνκνζεζία πνπ απαγνξεχεη ηελ ε κπνξεπκαηνπνίεζε ηεο αλζξψπηλεο δσήο. Αληίζεηα, νη ΖΠΑ επηηξέπνπλ ηηο επξεζηηερλίεο πάλσ ζηηο αλαθαιχςεηο ηεο γελεηηθήο, ελψ πξφζθαηνο λφκνο ηεο θπβέξλεζεο Μπιεξ επηηξέπεη ζηηο αζθαιηζηηθέο εηαηξεί εο λα δεηνχλ απφ ηνπο ππνςήθηνπο πειάηεο γελεηηθά ηεζη. Ζ απεηιή ηνπ «θνηλσληθνχ Γαξβηληζκνχ» θάζε άιιν παξά ξεηνξηθή εκθαλίδεηαη. 6

7 Όια απηά δελ κπνξνχλ λα κεηψζνπλ ηε ζεκαζία ηεο λέαο επηζηεκνληθήο επνπνηίαο. Απφ ηηο επηινγέο ησλ πνιηηηθψλ εγεζηψλ ζα εμαξηεζεί αλ δηαβάζνπκε, γηα ην θαιχηεξν, ην «Βηβιίν ηεο Εσήο» ή αλ αλνίμνπκε αζπιιφγηζηα ην «Κνπηί ηεο Παλδψξαο». Δπηηέινπο, ην ακάξηεκα ηεο Δχαο δελ ήηαλ φηη ζέιεζε λα απνθηήζεη πξφζβαζε ζηνλ θαξπφ ηεο γλψζεο. Ήηαλ φηη ζέιεζε λα ηνλ θαηαβξνρζίζεη κε βνπιηκία, αληί λα ηνλ θαιιηεξγήζεη κε ζχλεζε. Καη κε δηθαηνζχλε...(π. Παπαθσλζηαληίλνπ, από ηνλ ηύπν). 1. Τη ζεκαίλνπλ νη ιέμεηο: επθνξία, κεζζηαληθή, εμνλπρηζηηθό, επξεζηηερλία, επνπνηία, πξόζβαζε 2. Πνηνη θίλδπλνη ειινρεύνπλ από ηε λέα επηζηεκνληθή επνπνηία; Ε ε η ν ύ λ η α η κ ε η α θ ξ α ζ η έ ο... ε θάπνηα γσληά ηνπ νπξαλνχ, ν Σδνξληάλν Μπξνχλν* δε ζα μέξεη ηψξα αλ πξέπεη λα ραξεί ή λα αξρίζεη λα ιέεη ηα παξάπνλά ηνπ. Απηφλ νη θχιαθεο ησλ ηεξψλ θαη ησλ ζεζθάησλ ηνλ πέηαμαλ λα ηαΐζεη ηε θσηηά, θη αο είρε κηιήζεη κε ζεκλφηεηα γηα πξάγκαηα πνπ ε αλζξψπηλε ζθέςε ηα επεμεξγαδφηαλ επί αηψλεο. Καη ζήκεξα, ν πιαλεηάξρε.ο, ιίγν πξηλ απφ ηελ έμνδφ ηνπ πξνο ηελ αλσλπκία, δηαβεβαηψλεη ην νηθνπκεληθφ θνηλφ ηνπ πσο «αξρίζακε λα καζαίλνπκε ηε γιψζζα κε ηελ νπνία δεκηνχξγεζε ηνλ θφζκν ν Θεφο». Καη δελ θηλδπλεχεη θπζηθά λα θξηζεί βιάζθεκνο, παξφηη ζηελ ίδηα ηνπ ηε ρψξα δελ πάλε ηξηάληα ρξφληα πνπ εί ρε μεζπάζεη ζθάλδαιν κέγα, κε δίθεο θαη θαηαδίθεο (ε πεξίθεκε ππφζεζε ησλ πηζήθσλ), φηαλ ζε θάπνηα ζρνιεία απνθάζηζαλ λα δηδάζθνπλ θαη ηε δαξβηληθή ζεσξία πεξί ηεο θαηαγσγήο ηνπ αλζξψπνπ θαη φρη κφλν ηελ εθδνρή ηεο Βίβινπ. Ναη, ζε θάπνηα πξάγκαηα έρνπκε πξννδεχζεη. Αιιά κάζακε ζη' αιήζεηα ηε «γιψζζα ηνπ Θενχ» ή ηεο θχζεο; Καη, αλεβαίλνληαο ζηε δηπιή ζθαισζηά ηνπ DΝΑ, ζα θηάζνπκε νπσζδήπνηε ζην ζψθν ηεο παληνγλσζίαο θαη ηεο παληνδπλακίαο θαη ζα ληθήζνπκε ην ζά λαην, φπσο ζέινπκε λα πηζηεχνπκε Μάιινλ ζα ήηαλ θξνληκφηεξν λα κελ παξνπζηάδνπκε ηελ απνθσδηθνπνίεζε ηνπ αλζξψπηλνπ γνληδηψκαηνο ζαλ παλάθεηα άκεζεο ηζρχνο. Γελ πξφθεηηαη γηα θάπνην «ζαχκα» ζαλ ην «ήιηνλ», ην δηαβφεην λεξφ ηνπ Κακαηεξνχ, άξα φηαλ αθνχκε ηηο ππνζρέζεηο ησλ πνιηηηθψλ φηη ζε κεξηθά ρξφληα ν θαξθίλνο ζα είλαη απιψο φλνκ α θάπνηνπ αζηεξηζκνχ», νθείινπκε λα είκαζηε επηθπιαθηηθνί θαη δχζπηζηνη φπσο είκαζηε θαη απέλαληη ζηηο ηππηθέο πνιηηηθέο ππνζρέζεηο ηνπο, θη αο ζπεχδνπλ απηνί, κε ηελ πξνπέηεηα ηνπ παηέξα -αθέληε, λα θαηαγξαθνχλ παξεκπηπηφλησο ζηε Μεγάιε Ηζηνξία ζαλ πλεπκαηηθνί «ρνξεγνί». Ναη, ηα γξάκκαηα ηνπ γελεηηθνχ αιθαβήηνπ είλαη εδψ, ηα πεξηζζφηεξα έζησ. Αιιά ιείπεη κηα ζηήιε ηεο Ρσζέηηεο, ζαλ θη εθείλε πνπ είρε αλαθαιχςεη ν ακπνιηφλ, ε νπνία ζα καο βνεζήζεη λα κεηαγισηηίζνπκε ην ρανηηθφ θαη ζθνηεηλφ, λα απνζπάζνπκε λφεκα απφ ηα ζθφξπηα ζηνηρεία. Κη φρη κφλν θπζηθν ρεκηθφ θαη βηνινγηθφ λφεκα αιιά εζηθφ, πξνπάλησλ εζηθφ. Ώζηε ε αγγειιφκελε επαλάζηαζε λα αθνξά ην ζχλνιν ησλ αλζξψπσλ, θη φρη ηηο εηαηξείεο, πνπ βάιζεθαλ ήδε λα παηεληάξνπλ ηηο αλαθαιχςεηο ηνπο θαη λ α ππνινγίδνπλ ηα θέξδε. πλήζσο ε επηζηήκε πξνεγείηαη ηεο λνκηθήο θαη ηεο εζηθήο, ζπρλά δε νη εθαξκνγέο ηεο ππαθνχνπλ ζηνπο λφκνπο ηεο αγνξάο. Δίλαη ινηπφλ πηζαλφ φηη πνιχ πξηλ θηάζνπλ ζην θαξκαθείν ηεο γεηηνληάο ηα ζαπκαζηά αληηθαξθηληθά θάξκαθα, ν γελεηηθφο ράξηεο ηνπ θαζελφο ζα βξίζθεηαη ζηε δηάζεζε ησλ αζθαιηζηψλ θαη ησλ εξγνδνηψλ, πνπ δε ζα δηζηάζνπλ λα επηβάινπλ ηελ «εξγαζηαθή επγνληθή» ηνπο, απνθιείνληαο φζνπο ζα έρνπλ «βεβαξεκέλε πξφγλσζε». Κη ν ράξηεο ηεο ηζηνξίαο ζα κέλεη πάληα ίδηνο. ( Παλη. Μπνπθάια, ΚΑΘΗΜΔΡΙΝΗ, ) *Ο Μπξνύλν ππνζηήξηδε ηελ απεηξία ηνπ ύκπαληνο, ηελ ύπαξμε πνιιαπιώλ θόζκσλ, θαη ηελ ειηνθεληξηθή ζεσξία. Τπνζηήξηδε πσο ε ελνπνηόο νπζία ησλ πάλησλ είλαη ν Θεόο, αιιά αξληόηαλ ηε ζετθή ππόζηαζε ηνπ Ιεζνύ. Θεσξεί πσο ε ζξεζθεία είλαη κέζν θαζνδήγεζεο ησλ ακαζώλ. Καηαδηθάζηεθε ζε ζάλαην δηα ηεο ππξάο από ηελ Ιεξά Δμέηαζε ηεο Ρώκεο, ηνλ νπνίν θαη ππέζηε ζηηο 17 Φεβξνπαξίνπ ηνπ Β η ν η ε ρ λ ν ι ν γ ί α θ α η θ ί λ δ π λ ν η Σ α π ε η ξ ά κ α η α γ η α η ε λ α ι ι α γ ή η ε ο θ χ ζ ε ο η ν π α λ ζ ξ ψ π ν π π ξ έ π ε η λ α α π α γ ν ξ ε π η ν χ λ ην πξνεγνχκελν άξζξν κνπ αλίρλεπζα ηε δηαρσξηζηηθή γξακκή κεηαμχ ησλ γελεηηθψλ παξεκβάζεσλ πνπ κπνξνχλ λα ζεσξεζνχλ θνηλσληθά βειηησηηθέο θαη εθείλσλ πνπ έρνπλ ελ δπλάκεη ζνβαξέο παξελέξγεηεο. Απιψο γηα ππελζχκηζε επαλαιακβάλσ φηη ε γξακκή απηή βξίζθεηαη ζηνλ ζθνπό γηα ηνλ νπνίν γίλνληαη νη γελεηηθέο έξεπλεο. Αλ ζηφρνο ηνπο είλαη ε δσή λα γίλεη πγηέζηεξε, ηφηε είλαη αλφεην λα α ληηδξνχκε θαη λα δεηνχκε λα απαγνξεπηνχλ νη ζρεηηθέο πξνζπάζεηεο. Αληηζέησο, αλ έρνπλ σο ζηφρν λα δεκηνπξγεζνχλ παηδηά κε ραξαθηεξηζηηθά πνπ λα αληαπνθξίλνληαη ζηηο πξνδηαγξαθέο ησλ γνληψλ ηνπο, ηφηε ε γελεηηθή έξεπλα είλαη άθξσο επηθίλδπλε θαη πξέπεη λα ηεζεί άκεζα θάησ απφ ζηελή ξπζκηζηηθή επνπηεία θαη παξαθνινχζεζε εζληθψλ 7

8 θαη ππεξεζληθψλ ζεζκψλ. Αο δνχκε γηαηί. Έζησ φηη ε βηνηερλνινγία αθήλεηαη λα αλαπηπρζεί αλεμέιεγθηα. Σφηε, αξθεηνί επηζηήκνλεο ππνζηεξίδνπλ φηη ζχληνκα ζα θαηαζηεί δπλαηή ε δεκηνπξγία «παηδηψλ θαηά παξαγγειία» κε κνξθνινγηθά, δηαλνεηηθά θαη ςπρνινγηθά ραξαθηεξηζηηθά πνπ ζα ηθαλνπνηνχλ θάπνηεο επηζπκεηέο πξνδηαγξαθέο. Απηή ε εμέιημε πξέπεη λα απνηξαπεί, γηαηί ηα νηθνλνκηθά κέζα ησλ γνλέσλ ζα αξρίζνπλ λα πξνζδηνξίδνπλ ηελ θνηλσληθή επηηπ ρία ησλ παηδηψλ θαη ε αληζφηεηα ζα απμεζεί πέξα απφ ηα φξηα πνπ είλαη δπλαηφλ λα αληηζηαζκηζηνχλ κέζσ ηεο αλαδηαλνκήο ηνπ πινχηνπ θαη ηνπ εηζνδήκαηνο. Αιιά εθηφο απηήο θαη άιισλ εμίζνπ ζεκαληηθψλ παξελεξγεηψλ ππάξρεη επίζεο έλαο πνιχ ζνβαξφηεξνο θίλδπλνο. Απηφο είλαη φηη ε βηνηερλνινγία κπνξεί λα ρξεζηκνπνηεζεί απφ θάπνηα ηζρπξή ρψξα πξνθεηκέλνπ λα επηβάιεη θαζεζηψο παγθφζκηνπ νινθιεξσηηζκνχ. Δίλαη απηφ ην ελδερφκελν απίζαλν; Μάιινλ φρη. Καη ηνχην γηαηί φπσο γλσξίδνπκε απφ ην παξειζφλ νη θπβεξλήζεηο δε δεζκεχνληαη ζηε ρξήζε ησλ απνηειεζκάησλ ησλ κεγάισλ αλαθαιχςεσλ κφλν γηα ην θαιφ ηνπ αλζξψπνπ. Αλ ρξεηάδεηαη επηβεβαίσζε πεξί ηνχηνπ αξθεί λα ζπκεζνχκε πψο ρξεζηκνπνηήζεθαλ ε θσηηά, ε ππξίηηδα θαη ε αηνκηθή ελέξγεηα. πλεπψο, ην αθαλζψδεο εξψηεκα πνπ πξνθχπηε η είλαη πνχ ηξαβάκε ηελ απαγνξεπηηθή γξακκή ζηελ εμέιημε ηεο βηνηερλνινγίαο θαη πψο ειέγρνπκε ηα απνηειέζκαηα, ψζηε λα απνηξαπνχλ εθαξκνγέο, νη νπνίεο αλαηξνχλ ηε ρξεζηκφηεηα ηεο επηζηήκεο γηα ηνλ άλζξσπν; Όζνλ αθνξά ην πξψην ζθέινο ηεο εξψηεζεο, ε άπνςή κνπ είλαη φηη πξέπεη λα ηξαβήμνπκε ηε γξακκή έηζη ώζηε λα επηηξέπεηαη ε επίηεπμε απνηειεζκάησλ πνπ απνζθνπνύλ κόλν ζηελ θαηαπνιέκεζε ησλ αζζελεηώλ. Με άιια ιφγηα, ηα πεηξάκαηα πνπ απνζθνπνχλ είηε ζηελ αιιαγή ηεο θχζεο ηνπ αλζξψπνπ είηε ζηελ επίηεπμε ηεο αζαλαζίαο πξέπεη λα απαγνξεπηνχλ. Βεβαίσο, επεηδή ε απνθηνχκελε γλψζε είλαη αδχλαην λα ζηεγαλνπνηεζεί, ην εγρείξεκα ηεο δηάθξηζεο κεηαμχ ησλ δχν θαηεπζχλζεσλ βηνηερληθήο έξεπλαο είλαη εμαηξεηηθά δχζθνιν γηα ην ζρεδηαζκφ θαη ηελ εθαξκνγή απνηειεζκαηηθήο ξπζκη ζηηθήο πνιηηηθήο. Αιιά ηψξα πνπ ν πεηξαζκφο βγήθε απφ ην κπνπθάιη πξέπεη λα δνχκε πψο ζα ηνλ θάλνπκε λα δνπιέςεη ππέξ θαη φρη θαηά ηνπ αλζξψπηλνπ γέλνπο. Σέινο, αλαθνξηθά κε ην δεχηεξν ζθέινο ηεο εξψηεζεο, ην πξφβιεκα δελ αληηκεησπίδεηαη κε θάπνηεο λνκνζεηηθέο ξπζκίζεηο. Απηφ πνπ απαηηείηαη είλαη ε δεκηνπξγία πνιηηηθψλ θαη θνηλσληθψλ ζεζκψλ γηα ηνλ δεκνθξαηηθφ έιεγρν ηεο βηνηερλνινγίαο. Πην ζπγθεθξηκέλα, ζε εζληθό θαη ππεξεζληθό επίπεδν πξέπεη λα δεκηνπξγεζνύλ ζεζκνί κε ηερληθή θαη πνιηηηθή ηθαλόηεηα λα δη αθξίλνπλ κεηαμύ ησλ γελεηηθώλ αιιαγώλ πνπ πξνάγνπλ ηνλ άλζξσπν θαη εθείλσλ πνπ βάδνπλ ζε θίλδπλν ηελ αμηνπξέπεηά ηνπ. (Γ. Κ. ΜΠΗΣΡΟ,19 Ιαλνπαξίνπ 2003, ΣΟ ΒΗΜΑ) Ο θ. Γεώξγηνο Κ. Μπήηξνο είλαη θαζεγεηήο ηνπ Οηθνλνκηθνύ Παλεπηζηεκίνπ Αζελώλ. Τα πεηξάκαηα γηα ηελ αιιαγή ηεο θύζεο ηνπ αλζξώπνπ πξέπεη λα απαγνξεπηνύλ: κε πνηα επηρεηξεκαηνινγία ζηεξίδεη ν γξάθσλ ηελ παξαπάλσ ζέζε; Ό η α λ π έ ζ ε η η ν η α κ π ν ύ η ε ο θ ι σ λ ν π ν ί ε ζ ε ο Η μαζική σζηερία και ο ηθικός πανικός για ηον κλφνιζμό δεν είναι ηίποηα περιζζόηερο από ηην κοινή ζηην ιζηορία απόρριυη όλφν ηφν νέφν ηετνολογιών Πνηνο ζπκάηαη ηε Λνχηο Μπξάνπλ; Πνηνο ζπκάηαη ηνπο ζξήλνπο θαη θφβνπο πνπ δηαηππψζεθαλ ην 1978, φηαλ γελλήζεθε ην πξψην «παηδί ηνπ ζσιήλα» (φπσο είρε νλνκαζηεί απφ ηα ΜΜΔ) ή ην πξψην «παηδί απφ ηερλεηή γνληκνπνίεζε», φπσο ιέκε ζήκεξα; ήκεξα ε Λνχηο Μπξάνπλ είλαη έλα απφ ηα ρηιηάδεο παηδηά πνπ γελλήζεθαλ «in vitro», κηα ηξηαληάρξνλε κε ηα πξνβιήκαηα θαη ηηο ραξέο πνπ έρνπλ φιεο νη γπλαίθεο ζηελ ειηθία ηεο. Αλ βξεζεί ζε κπαξ θαλείο δε ζα ηε ζπκεζεί. Γελ είλαη ζε ηίπνηε μερσξηζηή απφ ηνπο άιινπο αλζξψπνπο. Πνηνο ζπκάηαη ηε «Νηνιη»; Πνηνο ζπκάηαη ηνπο ζξήλνπο θαη ηα ζελάξηα θαηαζηξνθήο πνπ γξάθηεθαλ κφιηο νη δχν θσηζέδνη επηζηήκνλεο απνθάιπςαλ ζηνλ θφζκν φηη θισλνπνίεζαλ ην πξψην ζειαζηηθφ; Γψδεθα ρξφληα κεηά νη εηδήζεηο γηα ηνλ θισληζκφ θαη άιισλ ζειαζηηθψλ πεξλνχλ ζηα ςηιά ησλ εθεκεξίδσλ. Ζ βηνηερλνινγία γίλεηαη εηδεζενγξαθηθή ξνπηίλα. Δίλαη ζίγνπξν φηη ε επφκελε κηληηαθή έθξεμε ζα γίλεη κφιηο θάπνηνο αλαθνηλψζεη φηη θισλνπνίεζε άλζξσπν. Γηα ηνλ Ρφλαιλη Γθξηλ, θαζεγεηή βηνεζηθήο ζην παλεπηζηήκην ηνπ Νηάξκνπζ, ε εκέξα απηή δελ είλαη καθξηά. Ζ ηερλνινγηθή εμέιημε είλαη ηαρχηαηε θαη ζίγνπξα θάπνηνη εηνηκάδνληαη λα δηαβνχλ ηνλ Ρνπβίθσλα. Γηα ηνλ ίδην βέβαηα ζα ήηαλ πην επηζπκεηφ λα γίλεη ε έξεπλα αλνηρηά: θάπνπ ζηηο ΖΠΑ, ζηνλ Καλαδά, ζηελ Δπξψπε ή ζηελ Ηαπσλία, φπνπ ππάξρνπλ θξαηηθέο ππεξεζίεο πνπ επηβιέπνπλ πξνζεθηηθά ηηο επηπηψζεηο ησλ πεηξακάησλ. Οη λνκηθέο απαγνξεχζεηο φκσο θάλνπλ πην πηζαλή ηε ιηγφηεξν επηζπκεηή εθδνρή: λα γίλεη απηή ε έξεπλα ιαζξαία ζε θάπνην απνκαθξπζκέλν εξγαζηήξην offshore φπνπ έλα απειπηζκέλν, γηα λα απνθηήζεη 8

9 9 παηδί, δεπγάξη ζα ελαπνζέζεη ηηο ειπίδεο ηνπ ζηα «θαιά ρέξηα» θάπνηνπ εξεπλεηή πνπ ζα επηδεηεί ηε δφμα θαη ηελ άκεζε αλαγλψξηζε. Ο Ρφλαιλη Γθξηλ πηζηεχεη φηη ζπδεηάκε ηε βηνηερλνινγία ζε ιάζνο βάζε. Δπαλαπαπηήθακε ζηνπο λνκηθνχο πεξηνξηζκνχο, ελψ ζα έπξεπε λα εμεηάδνπκε ηη ζα θάλνπκε ζαλ πέζεη ην ηακπνχ. Ζ ιατθή θαληαζία, ππξνδνηνχκελε απφ δηάθνξεο θαληαζκαγνξηθέο ηαηλίεο ηνπ Υφιηγνπλη, νξγηάδεη. Όινη βιέπνπλ ηνλ θισληζκφ αλζξψπσλ σο κηα δηαδηθαζία παξαγσγήο πνιεκηζηψλ γηα δηθηάηνξεο, ή πηζηψλ αληηγξάθσλ δηάθνξσλ πξνζσπηθνηήησλ, φπσο ν Αδφιθνο Υίηιεξ. Αλνεζίεο, ιέεη ν Γθξηλ. Ζ θισλνπνίεζε δελ κπνξεί λα παξάγεη ζηηγκηαία αληίγξαθα ελφο ππαξθηνχ ελήιηθα. Απηά πνπ παξάγεη είλαη έκβξπα. Μεηά απαηηνχληαη ρξνλνβφξεο θαη θνπηαζηηθέο δηαδηθαζίεο, γηα λα έρνπκε ελειίθνπο. Αθφκε θη αλ έλαο δηθηάηνξαο ζα ήζειε λα παξάγεη έλα ηέιεην ζηξαηφ, ζα πξέπεη λα πεξηκέλεη κηα 20εηία γηα λα ην φλεηξφ ηνπ. Απφ ηελ άιιε φζνη ζα πξνζπαζήζνπλ λα παξάγνπλ έλα πηζηφ αληίγξαθν θάπνηνπ άιινπ, ζίγνπξα ζα απνγνεηεπηνχλ. Αλ θαη ηα γνλίδηα ζπκβάιινπλ ζε κηα ζεηξά ηθαλνηήησλ ή πεξηνξηζκψλ ηνπ θαζελφο καο, κεηά ηε ζχιιεςε ε έθθξαζε (απηψλ ησλ ηθαλνηήησλ θαη πεξηνξηζκψλ) δηακνξθψλεηαη ζπλερψο απφ ην πεξηβάιινλ, απφ ηηο κνλαδηθέο εκπεηξίεο θάζε αηφκνπ, απφ απφιπηα ηπραίνπο παξάγνληεο Αθφκα θαη νη δίδπκνη (θπζηθνί θιψλνη) αλαπηχζζνπλ ζε έλα κεγάιν βαζκφ δηαθνξεηηθά θπζηθά θαη λνεηηθά ραξαθηεξηζηηθά. Πφζν πεξηζζφηεξν αιεζέο ζα είλαη απηφ γηα θιψλνπο πνπ αλαηξέθνληαη ζε άιινπο θαηξνχο θαη δηαθνξεηηθφ πεξηβάιινλ απφ ην δσξεηή ηνπ ππξεληθνχ θπηηαξηθνχ πιηθνχ «παηέξα»ο Κάπνηνο έμππλα παξαηήξεζε: αλ θάπνηνο πξνζπαζήζεη λα θισλνπνηήζεη έλα κειινληηθφ Αδφιθν Υίηιεξ, κπνξεί ζην ηέινο λα θαηαιήμεη κε κέηξην ηαιέλην δσγξαθηθήο. Αιιά αθφκε θη αλ θαηαιήμεη κε έλα πηζηφ αληίγξαθν ηνπ Υίηιεξ ε Γεξκαλία δελ έρεη ηε δεκνθξαηία ηεο Βατκάξεο, γηα λα επαλαιεθζεί ε ηζηνξία. Δίλαη αιήζεηα φηη ε επηζηήκε πάληα δεκηνπξγνύζε θόβν ζηνπο αλζξώπνπο, θόβν πνπ απνηππώζεθε αλάγιπθα ζηνλ αξραηνειιεληθό κύζν ηνπ Πξνκεζέα: Ο άλζξσπνο πνπ έθιεςε ηε γλψζε απφ ηνπο ζενχο ηηκσξήζεθε λα θξεκάηαη επί βξάρνπ αησλίσο. Μφλν πνπ ν κχζνο έρεη αλζξσπνθεληξηθή θαηάιεμε. Ο Ζξαθιήο ειεπζέξσζε ηνλ θνιαζκέλν Πξνκεζέα θαη ζηνπο αλζξψπνπο απέκεηλαλ ηα επεξγεηήκαηα θαη νη θίλδπλνη πνπ είρε ε γλψζε ηεο θσηηάο. Ζ αλζξσπφηεηα βξίζθεηαη θαη πάιη ζε ζηαπξνδξφκη. Οη αλαθνηλψζεηο ησλ επηζηεκφλσλ θαληάδνπλ σο ε χζηαηε Ύβξηο. Αληάμηα θαη κεγαιχηεξε εθείλεο ηνπ Πξνκεζέα. Πνιινί ζα ζπκεζνχλ ηνλ κχζν, αιιά φρη ηελ θαηάιεμή ηνπ. Θα κηιήζνπλ γηα ηνπο θηλδχλνπο ηεο γελεηηθήο, αιιά φρη γηα ηα σθειήκαηά ηεο. Θα θνβεζνχλ ηηο λέεο ζάιαζζεο πνπ ε αλζξσπφηεηα έρεη κπξνζηά ηεο θαη ζα πξνηηκήζνπλ ηελ αζθάιεηα ηνπ Πάινο. Μφλν πνπ ην «Πίληα», ην «Νίλα» θαη ην «άληα Μαξία» άλνημαλ παληά θαη δηαζρίδνπλ ηνλ Αηιαληηθφ. Δκείο όκσο πάληα πξέπεη λα ζπκόκαζηε όηη ε γλώζε δελ ελέρεη θηλδύλνπο. Μόλν ε εθαξκνγή ηεο. Γηαηί όπσο είρε πεη θαη ν κεγάινο Αιβέξηνο Ατλζηάηλ: «Ζ επηζηήκε δε δεκηνπξγεί λέα πξνβιήκαηα. Απιώο θάλεη πην επηηαθηηθή ηε ιύζε παιηώλ»(σνπ Πάζρνπ Μαλδξαβέιε, Καζεκεξηλή, Μάξηηνο 2008) Γ η α λ α κ ε θ η ά ζ ν π κ ε ζ η ν κ ε π ε ξ α η η έ ξ σ Ζ εμαηξεηηθά κεγάιε δχλακε ησλ ηερλνινγηψλ ηεο κνξηαθήο βηνινγίαο έρεη δψζεη ζηνλ άλζξσπν ηε δπλαηφηεηα λα παξεκβαίλεη ζηελ ίδηα ηε γελεηηθή ηνπ θιεξνλνκηά ηνπ παξέρνπλ ζρεδφλ κηα θπξηαξρία πάλσ ζηε δσή. Γηα πξψηε θνξά ίζσο ηίζεληαη ζηνπο εξεπλεηέο δύν αγσληώδε εξσηήκαηα: σο πνύ πξέπεη λα ζπλερίζνπλ ηηο έξεπλέο ηνπο θαη, θπξίσο, πώο πξέπεη λα ρξεζηκνπνηεζνχλ ηα απνηειέζκαηά ηνπο; ην πξψην πξέπεη ρσξίο δηζηαγκφ λα απαληήζνπκε φηη δελ ππάξρεη φξην ζηε γλψζε. Ζ γλψζε είλαη ηηκή θαη πεξεθάληα γηα ηνλ άλζξσπν, ην κφλν είδνο πνπ κπνξεί λα θαηαλνεί θαη λα παξεκβαίλεη ζην πεξηβάιινλ ηνπ. Οη έξεπλεο δελ πξέπεη κε θαλέλα ηξφπν λα ζηακαηήζνπλ ή αθφκα θαη λα επηβξαδπλζνχλ. Πξέπεη λα ζπλερηζηνχλ, κε ην κφλν φξν φηη νη έξεπλεο πνπ γίλνληαη γηα ηνλ ίδην ηνλ άλζξσπν ζα ζέβνληαη ηελ αμηνπξέπεηά ηνπ. Πνχ ζα βξηζθφκαζηαλ αλ είρακε ζηακαηήζεη ηελ πξφνδν ηεο κεηαιινπξγίαο, π.ρ. κε ην πξφζρεκα φηη ζα κπνξνχζε λα θαηαιήμεη ζηελ θαηαζθεπή καραηξηψλ, αιιά θαη ζηηιέησλ; ην δεχηεξν εξψηεκα, αληίζεηα, πνπ αθνξά ηε ρξεζηκνπνίεζε ησλ λέσλ γλψζεσλ, ε απάληεζε είλαη ζεσξεηηθά θαηαθαηηθή, αιιά απηφ δε ζεκαίλεη φηη δελ εγείξνληαη πνιιά θαη ζνβαξά πξνβιήκαηα. Δίλαη θαηαθαηηθή, δηφηη νη λέεο γλψζεηο πξέπεη λα εθαξκφδνληαη απνθιεηζηηθά πξνο φθεινο ηεο αλζξσπφηεηαο θαη λα κελ ηίζεληαη ζηελ ππεξεζία ζπκθεξφλησλ αηφκσλ ή νκάδσλ πνπ δελ ζέβνληαη ηα αλζξψπηλα δηθαηψκαηα. ηελ πεξίπησζε ηεο αλζξψπηλεο γελεηηθήο, κηα θαθή ρξήζε ησλ λέσλ ηερλνινγηψλ κπνξεί λα νδεγήζεη ζε επηθίλδπλεο παξεθηξνπέο. Πξνηνχ φκσο κηιήζνπκε γηα αλεζπρίεο, είλαη απαξαίηεην λα ππνγξακκίζνπκε ηα ηεξάζηηα νθέιε πνπ κπνξεί λα απνθνκίζεη ν άλζξσπνο. Αλ νη εξεπλεηέο φινπ ηνπ θφζκνπ βηάδνληαη ζήκεξα λα εληνπίζνπλ πάλσ ζηα ρξσκαηνζψκαηα, λα απνκνλψζνπλ θαη θαηφπηλ λα πξνζδηνξίζνπλ ηε ιεηηνπξγία ησλ γνληδίσλ ηνπ είδνπο

10 καο, ην θάλνπλ πξνθαλψο έρνληαο θαηά λνπ ηα εθαηνκκχξηα ησλ αξξψζησλ. Τπάξρεη έλα ηεξάζηην έξγν πνπ πξέπεη λα πξαγκαηνπνηεζεί, γηα λα πξνζηαηεπζνχλ πιεζπζκνί νιφθιεξνη απφ παξαζηηηθέο ή ηνγελείο αζζέλεηεο. Αθνχ γλσξίζνπκε ηε ιεηηνπξγία ησλ ππεχζπλσλ γνληδίσλ, ην επφκελν βήκα είλαη λα θαηαθέξνπκε λα βξαρπθπθιψζνπκε ηελ αξξψζηηα, δειαδή λα ηελ απνθχγνπκε. Θα είλαη επνκέλσο δπλαηφλ λα ηελ πξνβιέςνπκε θαη λα ζέζνπκε ζε ιεηηνπξγία ηνπο κεραληζκνχο πξφιεςήο ηεο. Απηφ είλαη ζην ζχλνιφ ηνπ ην πιαίζην γηα ηε κειινληηθή «ηαηξηθή ηεο πξφβιεςεο", ε νπνία δελ πξνβιέπεη ηε βεβαηφηεηα κηαο αξξψζηηαο, αιιά κφλν κηα νξηζκέλε ζηαηηζηηθή πηζαλφηεηα εκθάληζήο ηεο. Τπάξρεη φκσο, φπσο ζε θάζε αλζξψπηλε δξαζηεξηφηεηα, κηα αξλεηηθή πιεπξά. Μηα ηέηνηα πξνεηδνπνίεζε κπνξεί λα πξνθαιέζεη έλα αρξείαζην άγρνο, κπνξεί λα ρεηξνηεξέςεη ηελ εηθφλα πνπ δηακνξθψλεη θαλείο γηα ηνλ εαπηφ ηνπ, θαη, ζην θνηλσληθφ πεδίν, λα νδεγήζεη ζε κηα θαηάζηαζε δηαθξίζεσλ κε ζνβαξέο ζπλέπεηεο ζηελ απαζρφιεζε ή ζηελ αζθάιηζή ηνπ. Πνιχ πην ζνβαξή είλαη ε ηερληθή δπλαηφηεηα λα κεηαβιεζεί ν θιεξνλνκεκέλνο γελεηηθφο θψδηθαο ελφο αλζξψπηλνπ θπηηάξνπ είηε κε ηελ εηζαγσγή ζ' απηφ ελφο μέλνπ γνληδίνπ είηε κε ηε κεηαηξνπή ελφο γνληδίνπ πνπ ήδε ππάξρεη ζην θχηηαξν. Σν ζχλνιν ζρεδφλ ηεο επηζηεκνληθήο θνηλφηεηαο παίξλεη ζαθή ζέζε ζ' απηφ ην ζέκα. Σν λα αλνίμνπκε ζήκεξα κηα ηέηνηα δπλαηφηεηα ζηα ηδησηηθά ζπκθέξνληα ή ζηηο νινθιεξσηηθέο ηδενινγίεο ζα ήηαλ εγθιεκαηηθφ. Σν ίδην ηζρχεη θαη γηα ηνλ θισληζκφ αλζξψπηλσλ εκβξχσλ, πνπ ζα επέηξεπε λα αλαπαξαρζνχλ ζε κεγάιν αξηζκφ έκβξπα κε ηέηνηα ή άιια ραξαθηεξηζηηθά. Πνιιά άιια πξνβιήκαηα ηίζεληαη, αιιά φρη κφλν ζηνπο εξεπλεηέο φζν ζηελ θνη λσλία. Έλα απφ απηά είλαη ε δπλαηφηεηα λα παηεληάξεηαη ε αθνινπζία ησλ αλζξψπηλσλ γνληδίσλ, δειαδή ε αθξηβήο ρεκηθή ηνπο ζχλζεζε. Καη εδψ πάιη ε αξρή είλαη απιή αιιά ε εθαξκνγή πην δχζθνιε. Ζ γελεηηθή θιεξνλνκηά ηνπ αλζξψπνπ -φιν ηνπ ην ζψκα, ηα φξγαλα θαη νη ηζηνί- είλαη αλεθηίκεηε θαη δελ κπνξεί λα γίλεη πεγή θέξδνπο. Αληίζεηα, ε σθέιηκε ρξήζε ησλ γλψζεσλ πάλσ ζηε ιεηηνπξγία ελφο γνληδίνπ κπνξεί λα απνηειέζεη αληηθείκελν πλεπκαηηθήο ηδηνθηεζίαο. Βιέπνπκε ινηπφλ φηη ε επζχλε ηνπ εξεπλεηή ηεο γελεηηθήο είλαη κνηξαζκέλε αλάκεζα ζηνλ ίδην θαη ζηελ θνηλσλία. Πξάγκαηη, ν εξεπλεηήο νθείιεη, ηαπηφρξνλα αιιά αλεμάξηεηα, λα παίδεη ην ξφιν ηνπ κέζα ζηελ θνηλσλία. Ο ξφινο απηφο είλαη νπζηψδεο. Οθείιεη λα εμεγεί, πιήξσο θαη ζαθψο, ηφζν ζην κεγάιν θνηλφ φζν θαη ζ εθείλνπο πνπ ιακβάλνπλ ηηο απνθάζεηο, ηηο ζπλέπεηεο, επεξγεηηθέο ή θαη δπζκελείο, ησλ αλαθαιχςεψλ ηνπ. Γηφηη κφλν κε ηε κεζνιάβεζε ηεο δηαθσηηζκέλεο θνηλήο γλψκεο κπν ξνχλ νη αξρέο, επηρεηξεκαηηθέο ή δηνηθεηηθέο, λα πάξνπλ ελ επηγλψζεη ηηο απνθάζεηο ηνπο. Έρεη κεγάιε ζεκα ζία λα πηνζεηεζνχλ θαη λα εθαξκνζηνχλ νηθνπκεληθέο αξρέο. Υσξίο ακθηβνιία είλαη θαζήθνλ ηεο Οπλέζθν λα ην επηρεηξή ζεη θαη ειπίδνπκε λα ηα θαηαθέξεη. (ηνπ Jean Dausset, από ην πεξηνδηθό «Le monde diplomatique», η. 17, Αθηέξσκα ζηηο παξελέξγεηεο ηεο επηζηήκεο θαη ηεο ηερλνινγίαο) 700 ιέμεηο 1. Να απνδώζεηε πεξηιεπηηθά ην πεξηερόκελν ηνπ θεηκέλνπ (ζε ιέμεηο). 2. Τν παξαπάλσ θείκελν είλαη επηζηεκνληθό άξζξν πνπ δεκνζηεύηεθε ζ επηζηεκνληθό πεξηνδηθό. Να εληνπίζεηε ηα ραξαθηεξηζηηθά ηνπ επηζηεκνληθνύ ιόγνπ σο πξνο ηε γιώζζα, ηε δνκή αιιά θαη ην πεξηερόκελν. ΘΔΜΑΣΑ γηα αλάπηπμε: Σε κηα εθδήισζε πνπ νξγαλώλεηε σο ηειεηόθνηηνη ηνπ ζρνιείνπ ζαο θαη κειινληηθνί επηζηήκνλεοκε ζέκα ηνλ πξνβιεκαηηζκό ησλ λέσλ αλζξώπσλ ζρεηηθά κε ηνπο ζηόρνπο ησλ επηζηεκώλ θαη ηελ επζύλε ησλ λέσλ επηζηεκόλσλ ζα αλαπηύμεηε έλα από ηα παξαθάησ ζέκαηα: (400 ιέμεηο) 1. Οι αρχαίοι είναι πάντα επίκαιροι: «Πᾶσα ἐπιστήμη χωριζομένη άρετῆς πανουργία και οὐ σοφία φαίνεται»(πλάτων, Μενέξενος 2. Οι επιστήμονες πρέπει να είναι «προσωπικότητες με υψηλά ηθικά ιδανικά», κατά τον Αϊνστάιν. 3. Ως τελικός σκοπός της επιστήμης ανακύπτει σταθερά ο εξανθρωπισμός της ζωής και ως σκοπός της ζωής ο εξανθρωπισμός της επιστήμης, ώστε να υπηρετείται ο Άνθρωπος. ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2002(ημερήζια) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2005(εζπερινά επαν.) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008(εζπερινά επαν.) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2010(εζπερινά επαν.) 10

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12 Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 11-12 Project 6: Ταμίδη κε ηε Μεραλή ηνπ Φξόλνπ Υπεύζπλνη Καζεγεηέο: Ε. Μπηιαλάθε Φ. Αλησλάηνο Δρώηηζη 3: Πνηα από ηα παξαθάησ ΜΜΕ ηεξαξρείηε από πιεπξάο ζεκαζίαο;

Διαβάστε περισσότερα

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger

Κεθάλαιο 1. Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ. Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ. Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger Κεθάλαιο 1 Ενόηηηα 2 Πλάνο Μάρκεηινγκ Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Dr. Andrea Grimm Dr. Astin Malschinger ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 2 ΠΛΑΝΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ Κεθάιαην 1: Εξγαιεία Μάξθεηηλγθ Σπγγξαθείο: Δξ. Andrea Grimm, Δξ.

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Φξεζηκόηεηα καζεκαηηθώλ Αξρή θαηακέηξεζεο Όζα έδσζαλ νη Έιιελεο... Τξίγσλνη αξηζκνί Τεηξάγσλνη αξηζκνί Δπηκήθεηο αξηζκνί Πξώηνη αξηζκνί Αξηζκνί κε μερσξηζηέο ηδηόηεηεο Γίδπκνη πξώηνη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ 1.Απηόο πνπ ζα αλαγλσξηζηεί απνπζηάδεη γηα πνιύ θαηξό. 2.Δπηζηξέθεη κε πιαζηή ηαπηόηεηα ή κεηακνξθσκέλνο. 3.Απνκνλώλνληαη ηα δύν πξόζσπα 4.Άξζε κεηακόξθσζεο 5.Απνθάιπςε 6.Ακθηβνιίεο-απνδεηθηηθά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Σχολικό έτος: 2011-2012 Καθηγήτριες: Κεφαλληνού Λουκία- Καλλία Αθηνά ΙΙ. ΟΙ ΑΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΣΟΤ ΠΡΟΙΣΟΡΙΚΟΤ ΥΡΟΝΟΤ ΕΩ ΚΑΙ ΣΟ Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ 1. ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ηότοι εργαζηηρίοσ ην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ ζα παξνπζηαζηνύλ βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ησλ Windows XP πνπ ζρεηίδνληαη

Διαβάστε περισσότερα

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Stylianos Kalaitzis Μνλνϋβξηδηζκνο 1 Γπν γνλείο, εηεξόδπγνη γηα ηνλ αιθηζκό θάλνπλ παηδηά. Πνία ε πηζαλόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_3207/391 1. Τελ άιιε κέξα νη Τξηάθνληα, πνιύ ηαπεηλσκέλνη θαη ληώζνληαο εγθαηαιειεηκκέλνη, ζπγθεληξώζεθαλ ζην ρώξν ησλ ζπλεδξηάζεσλ παξάιιεια, νη «ηξεηο ρηιηάδεο», ζε όια ηα ζεκεία όπνπ είραλ ηνπνζεηεζεί,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1382/153 1. Καη όηαλ έγηλε ε ππνρώξεζε αξγά ην απόγεπκα, επεηδή θνβήζεθαλ νη νιηγαξρηθνί κήπσο νη δεκνθξαηηθνί, αθνύ θάλνπλ επίζεζε, θαηαιάβνπλ

Διαβάστε περισσότερα

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε.

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε. ΑΝΟΙΓΜΑ ΝΔΑ ΥΡΗΗ 1. Γεκηνπξγείηε ηε λέα ρξήζε από ηελ επηινγή «Παξάκεηξνη/Παξάκεηξνη Δηαηξίαο/Γηαρείξηζε Δηαηξηώλ». Πιεθηξνινγείηε ηνλ θσδηθό ηεο εηαηξίαο ζαο θαη παηάηε Enter. Σηελ έλδεημε «Υξήζεηο» παηάηε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΘΔΜΑ Α Α1. α. Σ β. Σ γ. Λ δ. Λ ε. Λ ζη. Σ Α2. Γ Α3. 1. γ 2. ε 3. δ 4. α Β1. ΘΔΜΑ Β Οη ηειηθνί ππνινγηζηέο παίξλνπλ απνθάζεηο δξνκνιόγεζεο κόλν γηα ηα δηθά ηνπο απηνδύλακα

Διαβάστε περισσότερα

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ.

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Μονοψϊνιο Ολιγοψώνιο Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Οπιακή αξία Δπηπξόζζεηα νθέιε από ηελ ρξήζε/θαηαλάισζε κηαο επηπξόζζεηε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΠΡΟΒΛΗΜΑ Σε έλα ηνπξλνπά βόιετ δήισζαλ ζπκκεηνρή νκάδεο Γπκλαζίσλ ηεο Κύπξνπ.

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα!

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Cpyright 2013 Λόγος & Επικοινωνία // All rights Reserved Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Αυηό ηο παιχνίδι έχει ζηόχους: 1. ηελ εθγύκλαζε ηεο αθνπζηηθήο κλήκεο ησλ παηδηώλ 2. ηελ εμάζθεζε ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π

Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π Α ο υ ι ς ε κ ς ξ μ ι κ ή ρ ύ μ θ ε ρ η 6 Τ ξ μ έ α π ΘΘΘ, X ώ ο ξ π κ α ι Δ π ι κ ξ ι μ χ μ ί α Η έ μ α : Διδάρκξμςεπ: Τξ εύοξπ ςξσ ξοίξσ Ιεοαμεικόπ

Διαβάστε περισσότερα

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H )

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H ) Ξ G O O G L E S C H O L A R Α Ο Ξ Ε Κ Ε Θ Λ Θ Α Λ Η Τ Α Μ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η Ρ Οξαγκαηνπνηώληαο αλαδήηεζε ζην GoogleScholar (http://scholar.google.com/) ν ρξήζηεο κπνξεί λα εληνπίζεη πιηθό αθαδεκαϊθνύ θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά:

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά: ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ Η Μηκή θαη ν Νηίλνο αλαξσηήζεθαλ πνην αληειηαθό πξντόλ παξέρεη ηελ θαιύηεξε πξνζηαζία ζην δέξκα ηνπο. Τα αληειηαθά πξντόληα έρνπλ έλα δείθηε αληειηαθήο πξνζηαζίαο (SPF), ν νπνίνο δείρλεη πόζν

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 Βάσεις Δεδομέμωμ Εξγαζηήξην V Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 2 Σκοπός του 5 ου εργαστηρίου Σθνπόο απηνύ ηνπ εξγαζηεξίνπ είλαη: ε κειέηε ζύλζεησλ εξσηεκάησλ ζύλδεζεο ζε δύν ή πεξηζζόηεξεο ζρέζεηο ε κειέηε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1379/50 1. Όηαλ ινηπόλ ήξζαλ [νη πξέζβεηο ζηελ Αζήλα], αθνύ ζπλέιαβαλ νη Αζελαίνη θαη ηνπο πξέζβεηο σο ππνθηλεηέο ζηάζεο θαη όζνπο έπεηζαλ [νη πξέζβεηο], ηνπο ζπγθέληξσζαλ γηα αζθάιεηα ζηελ Αίγηλα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ.

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ. ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΟΑIΤΜΘΔΘ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ 11V11 ΗΚΘΙΘΑ 6-10 ΤΠΞΜΩΜ ΛΕΘΞΜΕΙΗΛΑΑ ΞΣ ΟΑΘΤΜΘΔΘΞΣ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ ΓΘΑ ΟΑΘΙΕΡ ΗΚΘΙΘΑΡ 6-10 ΕΩΜ Η ΔΘΑΔΠΞΛΗ ΑΟΞ Η ΛΘΑ ΕΡΘΑ ΡΗΜ ΑΚΚΗ ΕΘΜΑΘ ΛΕΓΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2 TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 Δημιουργία σελίδων και βιβλίων Έλα θαηλνύξην βηβιίν πεξηέρεη κία άδεηα ζειίδα κε έλα άδεην background. Δελ κπνξνύκε λα μερσξίζνπκε

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2 ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ Τν Σρήκα 1 δείρλεη ηελ αιιαγή ηεο ζηάζκεο ηεο Λίκλεο Τζαλη, ζηε Σαράξα ηεο Βόξεηαο Αθξηθήο. Η Λίκλε Τζαλη εμαθαλίζηεθε ηειείσο γύξσ ζην 20.000 π.χ., θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ηειεπηαίαο επνρήο ησλ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ

ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ ΔΡΓΑΙΑ ΣΡΙΣΟΤ ΣΡΙΜΗΝΟΤ ΣΗΝ ΟΓΤΔΙΑ Α.Να γξάςεηε ηα ηππηθά ζηάδηα ηεο αλαγλώξηζεο ζηελ Οδύζζεηα. Το θέμα της αναγνώρισης είναι συχνό, ιδιαίτερα στις τελευταίες ραψωδίες του έπους, δηλαδή από τότε που ο Οδυσσέας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP 1 ΜΑΘΗΜΑ 6 ο Προγράμμαηα θωηογραθικών μηχανών Επιλογέας προγραμμάηων Μαο δίλεη ηε δπλαηόηεηα λα ειέγμνπκε ην άλνηγκα δηαθξάγκαηνο θαη

Διαβάστε περισσότερα

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2 ΣΡΙΓΩΝΟΜΔΣΡΙΚΔ EΞΙΩΔΙ Πνηα παξαδείγκαηα εμηζώζεσλ ή θαη πξνβιεκάησλ πηζηεύεηαη όηη είλαη θαηάιιεια γηα ηελ επίιπζε ηνπο θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο δηδαθηηθήο δηαδηθαζίαο κέζα ζηελ ηάμε; 1 ε ΓΙΓΑΚΣΙΚΗ ΩΡΑ Α.

Διαβάστε περισσότερα

Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ

Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ ΤΕΙ Δσηικής Μακεδονίας Τμήμα Βιομητανικού Στεδιαζμού Εργαζηήριο C 3 www.c3.teiwm.gr C 3 LAB www.c3.teiwm.gr 1 Εηζαγσγή Πεπιεσόμενα ύκβνια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000.

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000. ΔΕΟ 13 Ποσοτικές Μέθοδοι Σσνάρηηζη Κόζηοσς C(), μέζο κόζηος C()/. Παράδειγμα 1 Μηα εηαηξεία δαπαλά γηα θάζε πξντόλ Α πνπ παξάγεη 0.0 λ.κ. Τα πάγηα έμνδα ηεο εηαηξείαο είλαη 800 λ.κ. Ζεηείηαη 1) Να πεξηγξάςεηε

Διαβάστε περισσότερα

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ Συστήματα Αρίθμησης Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ 1 Ειζαγωγή Τν bit είλαη ε πην βαζηθή κνλάδα κέηξεζεο. Είλαη κία θαηάζηαζε on ή off ζε έλα ςεθηαθό θύθισκα. Άιιεο θνξέο είλαη κία θαηάζηαζε high ή low voltage

Διαβάστε περισσότερα

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΑ ΘΔΜΑΣΑ ΣΟ ΓΙΑΦΟΡΙΚΟ ΛΟΓΙΜΟ Μάρτιος 0 ΘΔΜΑ Να ππνινγίζεηε ηα όξηα: i ii lim 0 0 lim iii iv lim e 0 lim e 0 ΘΔΜΑ Γίλεηαη ε άξηηα ζπλάξηεζε '( ) ( ) γηα θάζε 0 * : R R γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ:

Διαβάστε περισσότερα

Οη αλζξώπηλεο ζρέζεηο

Οη αλζξώπηλεο ζρέζεηο Οη αλζξώπηλεο ζρέζεηο 2010-2011 Οκαδηθή εξγαζία Θξεζθεπηηθά Ση 1 Επηκέιεηα: θ.μνπδνύξε Άλλα Γηαηί ζηηο κέξεο καο νη άλζξωπνη δελ έρνπλ θαιέο ζρέζεηο κεηαμύ ηνπο; Σηηο κέξεο καο νη άλζξσπνη δελ έρνπλ θαιέο

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Καηαζθεπάδνπκε έλα νγθνκεηξηθό δνρείν από πιαζηηθό κπνπθάιη λεξνύ

Διαβάστε περισσότερα

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ Να σαπακηηπίζεηε ηιρ πποηάζειρ, πος ακολοςθούν, υρ ππορ ηην οπθόηηηά ηοςρ, με ηην ένδειξη Σωστό ή Λάθος 1. ηελ αξραία Ρώκε νη πιεβείνη δελ είραλ αξρηθά

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο:

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Σύνθεζη ηαλανηώζεων Α. Σύλζεζε δύν α.α.η ηεο ίδιας ζστνόηηηας Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Η απνκάθξπλζε

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα.

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα. Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα Γηαθξάγκαηα Δξγαιεία Καηαζθεπέο 2 Η θαηαζθεπή πεξηγξάθεηαη ζηελ αληίζηνηρε ελόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Οη Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα εθαξκόδνληαη γηα ηελ απνξξνθνύκελε ελέξγεηα από Αηνιηθά Πάξθα πνπ είλαη ζπλδεδεκέλα ζην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KRNUGH Γηα λα θάλνπκε απινπνίεζε κηαο ινγηθήο ζπλάξηεζεο κε πίλαθα (ή ράξηε) Karnaugh αθνινπζνύκε ηα παξαθάησ βήκαηα:. Η ινγηθή ζπλάξηεζε ζα πξέπεη λα είλαη ζε πιήξε

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD

Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Οδηγίες τρήζης για λειηοσργία μεηαθοράς καναλιών ζε υηθιακό δέκηη OST-7060 HD Γηα ηε δηεπθόιπλζή ζαο θαηά ην switch-off ηεο πεξηνρήο ηεο Πεινπνλλήζνπ έρνπκε πξνζζέζεη ζηνπο ςεθηαθνύο καο δέθηεο κία λέα,

Διαβάστε περισσότερα

(1) Γξνχηζα Αηθαηεξίλε-Εακπέιε Πππξηδνχια Π. Σζαιδάξε 75-77 Πεξηζηέξη Σει: 2105711242 www.paxat.gr

(1) Γξνχηζα Αηθαηεξίλε-Εακπέιε Πππξηδνχια Π. Σζαιδάξε 75-77 Πεξηζηέξη Σει: 2105711242 www.paxat.gr ΔΘΓΝΠΔΗΠ ΦΟΝΛΡΗΠΡΖΟΗΑ ΞΑΣΑΡΝΟΗΓΖ (1) Γξνχηζα Αηθαηεξίλε-Εακπέιε Πππξηδνχια (2) Γξνχηζα Αηθαηεξίλε-Εακπέιε Πππξηδνχια (3) Γξνχηζα Αηθαηεξίλε-Εακπέιε Πππξηδνχια (4) Γξνχηζα Αηθαηεξίλε-Εακπέιε Πππξηδνχια

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο

Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο Η Αξιολόγηζη ηηρ Πεπίλητηρ Κειμένος Παιδαγυγικό Ινζηιηούηο Οδηγίες για ηη διδαζκαλία ηων θιλολογικών μαθημάηων ζηο Ενιαίο Λύκειο (απόζπαζμα) Αθήνα 2001 ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ Α. Τν πεξηερόκελν ηεο πεξίιεςεο (0-12

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ Εδώ ζα ππνινγίζνπκε ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier κεξηθώλ αθόκα ζεκάησλ, πξνζπαζώληαο λα μεθηλήζνπκε από ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier γλσζηώλ ζεκάησλ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ύςσζε ηνπ Τηκίνπ Σηαπξνύ. 14 Σεπηεκβξίνπ

Η Ύςσζε ηνπ Τηκίνπ Σηαπξνύ. 14 Σεπηεκβξίνπ Η Ύςσζε ηνπ Τηκίνπ Σηαπξνύ 14 Σεπηεκβξίνπ Ση γηνξηάδνπκε ηελ εκέξα ηεο ύςσζεο ηνπ Σηκίνπ ηαπξνύ (1/6) Τν έηνο 326 ε Αγία Ειέλε πήγε ζηελ Ιεξνπζαιήκ γηα λα πξνζθπλήζεη ηνπο Αγίνπο Τόπνπο θαη λα επραξηζηήζεη

Διαβάστε περισσότερα

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Μαξία-Ησάλλα Αξγπξνπνύινπ Βαζίιεο Παπιόπνπινο Τνκέαο Ψπρνινγίαο, Παλεπηζηήκην Αζελώλ Αλαθνίλσζε ζην 5 ν Παλειιήλην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1 ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ Πνιινί άλζξσπνη πηζηεύνπλ όηη ν άλεκνο ζα έπξεπε λα αληηθαηαζηήζεη ην πεηξέιαην θαη ην θάξβνπλν σο πεγή ελέξγεηαο γηα ηελ παξαγσγή ειεθηξηζκνύ. Οη θαηαζθεπέο πνπ θαίλνληαη ζηελ εηθόλα είλαη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43

ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 ΕΞΟΡΤΞΗ & ΚΑΣΑΚΕΤΕ ΣΗΝ ΕΤΡΩΠΗ ΜΑΘΗΜΑ 43 Κα ακαθένεηε 5 εονςπασθέξ πώνεξ θαη κα βνείηε ημ είδμξ ημο μνοθημύ ημοξ πιμύημο. Πμημη πανάγμκηεξ επηηνέπμοκ ηεκ θαηαζθεοή μεγάιςκ ηεπκηθώκ ένγςκ; Ε ελόνολε (ελαγςγή

Διαβάστε περισσότερα

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική Δίζηε μησανικόρ διοίκηζηρ μεγάληρ καηαζκεςαζηικήρ εηαιπείαρ και καλείζηε να ςλοποιήζεηε ηο έπγο πος πεπιγπάθεηαι από ηον Πίνακα 1. Κωδ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ β. ΣΟ ΠΝΕΤΜΑΣΙΚΟ ΜΑ ΚΕΝΣΡΟ γ. Η ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΗ ΘΕΗ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ. Η Εθθιεζία ηνπ ρσξηνύ καο, ε Αγία Άλλα, είλαη θηηζκέλε πξηλ πνιιά

Διαβάστε περισσότερα

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861

Γραφεύα Επικοινωνύασ & Ενημϋρωςησ ϋρρεσ, Τψηλϊντου 4 3οσ Όροφοσ ΣΗΛ 2321023640 ΥΑΦ 2321051861 Οπγάνωζη και διοίκηζη ηοςπιζηικών επισειπήζεων (ξενοδοσεία, ηοςπιζηικά γπαθεία ) Α) ΑΔΙ ΣΔΙ και Β) ΑΠΟΦΟΙΣΟΙ ΤΠΟΥΡΔΩΣΙΚΗ ΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ και ΜΔΣΑΓΔΤΣΔΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ Ρν πξόγξακκα απηό ζρεδηάζηεθε γηα

Διαβάστε περισσότερα

1 ορ ΣΚΟΠΟΣ (1 Ο μάθημα) Αλάπηπμε θηλεηηθώλ δεμηνηήησλ θαη ηθαλνπνηεηηθή εθηέιεζε νξηζκέλσλ από απηέο Σηόχορ :1 ορ και 4 ορ

1 ορ ΣΚΟΠΟΣ (1 Ο μάθημα) Αλάπηπμε θηλεηηθώλ δεμηνηήησλ θαη ηθαλνπνηεηηθή εθηέιεζε νξηζκέλσλ από απηέο Σηόχορ :1 ορ και 4 ορ 1 ΣΚΟΠΟΣ (1 Ο μάθημα) Αλάημε θηλεηηθώλ δεμηηήησλ θαη ηθαληεηηθή εθηέιεζε ξηζκέλσλ α αηέ Σηχ :1 και 4 Γλώζε ηε άζα κε δάηια ζηελ εηζθαίξηζε. Ειδιώξει Πειεχμεα Χ 1. Τα αηδηά λα κάζλ ηελ άζα κε δάηια. 1.

Διαβάστε περισσότερα

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα «ην θνηλό θαη ην θύξην» (Γ.νισκόο) γηα λα ρηίδω πάληα κε ηνλ ίδηνλε ηξόπν, κε ηηο ίδηεο θαηαζθεπαζηηθέο θαη πιαζηηθέο πξννπηηθέο, κε ηελ ίδηαλε πάληνηε πίζηε θαη αγάπε.. Α.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟ ΤΣΖΜΑ ΔΛΑΣΖΡΗΟ - ΩΜΑ

ΣΟ ΤΣΖΜΑ ΔΛΑΣΖΡΗΟ - ΩΜΑ ΣΟ ΤΣΖΜΑ ΔΛΑΣΖΡΗΟ - ΩΜΑ Σε όια ηα πξνβιήκαηα πνπ ζα αληηκεηωπίζνπκε, ην ειαηήξην ζα είλαη αβαξέο θαη ζα ηθαλνπνηεί ην λόκν ηνπ Hooke (ηδαληθό ειαηήξην), δειαδή ε δύλακε πνπ αζθεί έλα ηδαληθό ειαηήξην έρεη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ 1) Υξηζηνπγελληάηηθα ειαηάθηα θάξηα ή θαδξάθη θάξηα ή θαδξάθη Τιηθά πνπ ζα ρξεηαζηνύκε: Υαξηί θάλζνλ καύξν γηα ην θόλην, πξάζηλν γηα ηα ειαηάθηα, θόθθηλν γηα ηα αζηεξάθηα Απιό

Διαβάστε περισσότερα

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67)

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Γηα λα επαλαθέξεηε ην FritzBox Fon WLAN 7140 ζηηο πξνεπηιεγκέλεο ηνπ ξπζκίζεηο

Διαβάστε περισσότερα

Πνηα λνκίδεηο όηη ζα είλαη ε ζπλνιηθή αληίζηαζε κηαο ζπλδεζκνινγίαο δύν αληηζηαηώλ ζπλδεδεκέλεο ζε ζεηξά; Γηαηί;...

Πνηα λνκίδεηο όηη ζα είλαη ε ζπλνιηθή αληίζηαζε κηαο ζπλδεζκνινγίαο δύν αληηζηαηώλ ζπλδεδεκέλεο ζε ζεηξά; Γηαηί;... ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Ιζοδύναμη ανηίζηαζη ζύνδεζηρ ανηιζηαηών Η δηδαζθαιία ηεο ηζνδύλακεο αληίζηαζεο γηα ζύλδεζε αληηζηαηώλ ζε ζεηξά θαη παξάιιεια ππάξρεη ζην Αλαιπηηθό Πξόγξακκα Σπνπδώλ ζηα καζήκαηα Φπζηθήο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ Σν ζύγρξνλν πξόηππν αληηκεηώπηζεο ηεο ηεξεδόλαο ελειίθσλ δελ εζηηάδεηαη κόλν ζηελ απνθαηάζηαζε ησλ ηεξεδνληθώλ βιαβώλ πνπ έρνπλ εθδεισζεί, αιιά έρεη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΣΙΚΟΣΗΣΑ Μεηαζρεκαηηζκνί Γαιηιαίνπ. (Κιαζηθή ζεώξεζε) v t. αθνύ ζύκθσλα κε ηα πεηξάκαηα Mickelson-Morley είλαη c =c.

ΥΔΣΙΚΟΣΗΣΑ Μεηαζρεκαηηζκνί Γαιηιαίνπ. (Κιαζηθή ζεώξεζε) v t. αθνύ ζύκθσλα κε ηα πεηξάκαηα Mickelson-Morley είλαη c =c. ΥΔΣΙΚΟΣΗΣΑ Μεηαζρεκαηηζκνί Γαιηιαίνπ. (Κιαζηθή ζεώξεζε) y y z z t t Σν νπνίν νδεγεί ζην όηη = - π.(άηνπν), αθνύ ζύκθσλα κε ηα πεηξάκαηα Mikelson-Morley είλαη =. Δπίζεο y = y, z = z, t = t Σν νπνίν ( t

Διαβάστε περισσότερα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα 4. ΑΝΑΠΝΟΗ Η δηάζπαζε ηεο γιπθόδεο γίλεηαη κέζα ζηα θύηηαξα, νλνκάδεηαη θπηηαξηθή αλαπλνή θαη εμαζθαιίδεη ηελ ελέξγεηα πνπ είλαη απαξαίηεηε ζην θύηηαξν. Η δηάζπαζε γίλεηαη κε ηελ παξνπζία νμπγόλνπ θαη

Διαβάστε περισσότερα

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ»

ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη. Ανθρώπινου Δυναμικοφ. «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» ACTA A.E. Αριςτο Σέλεια Πιςτοποίηςη Ανθρώπινου Δυναμικοφ «ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΤ ΔΤΝΑΜΙΚΟΤ Εξελίξεισ - Προοπτικέσ» Εταιρεία Ένταςησ Γνώςησ Αριςτοτελείου Πανεπιςτημίου Θεςςαλονίκησ Δια Βίου Μάθηςη Νόκνο:

Διαβάστε περισσότερα

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ

Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com Ώρες διδασκαλίας: 16:00 19:15 μμ ΠΑΙΓΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΙΣΟΤΣΟ ΚΤΠΡΟΤ Πξόγξακκα Δπηκόξθσζεο Τπνςεθίσλ Καζεγεηώλ Σερλνινγίαο Γελάξεο 2011 ΗΛΔΚΣΡΟΝΙΚΑ Ι (Ύιε Γπκλαζίνπ) Διδάσκων: Σαββίδης Σάββας Τηλζφωνο: 99543321 Ε-mail: savvas_email@yahoo.com

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ Κιηληθή ηαμηλόκεζε ηνπ βαζκνύ ηεξεδνληθήο βιάβεο ηωλ νπώλ θαη ζρηζκώλ καζεηηθώλ επηθαλεηώλ θαηά ICDAS 1 νο Βαζκόο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΔΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΓΗΠΔΓΟ

ΑΣΚΗΣΔΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΓΗΠΔΓΟ Α. Αεπόβια ικανόηηηα: ΑΣΚΗΣΔΙΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟ ΓΗΠΔΓΟ 1. Φόλλοος ζηα δύο καλάθια: νη αζιεηέο είλαη απέλαληη από ηα ηακπιώ ζε δπν γξακκέο. Οη πξώηνη έρνπλ από κηα κπάια. Με ην ζύλζεκα θάλνπλ θόιιννπ

Διαβάστε περισσότερα

Πως να δημιουργήσετε ένα Cross-Over καλώδιο

Πως να δημιουργήσετε ένα Cross-Over καλώδιο Πως να δημιουργήσετε ένα Cross-Over καλώδιο Τν crossover καλώδιο ρξεζηκνπνηείηαη γηα λα ζπλδεζνύλ δπν ππνινγηζηέο κεηαμύ ηνπο θαη αλ θηηάμνπλ έλα κηθξό ηνπηθό δίθηπν(lan). Έλα LAN κπνξεί λα είλαη ηόζν

Διαβάστε περισσότερα

αθώου παιχνιδιού που περιέχει και ηο πείραγμα, ή ακόμα και κάποια ζωμαηική επαθή ζηη ΔΙΑΡΚΕΙΑ και ηην ΕΝΤΑΣΗ - 2 -

αθώου παιχνιδιού που περιέχει και ηο πείραγμα, ή ακόμα και κάποια ζωμαηική επαθή ζηη ΔΙΑΡΚΕΙΑ και ηην ΕΝΤΑΣΗ - 2 - Η είδεζε έξρεηαη απφ ηνλ Βφιν. Μεξίδα γνλέσλ θαη θαζεγεηψλ ηνπ 2νπ ΓΔΛ Νέαο Ισλίαο πξνηείλνπλ λα ηνπνζεηεζνχλ θάγθεια αλάκεζα ζην 2ν ΓΔΛ Ν. Ισλίαο θαη ην 2ν ΔΠΑΛ Ν. Ισλίαο, πνπ ζπζηεγάδνληαη ζηνλ ίδην

Διαβάστε περισσότερα

ΗΡΑΚΛΔΙΣΟ. Πξφζσπα: Καζεγεηήο (κεζήιηθαο), Α, Β, Γ, (λένη πνηεηέο)

ΗΡΑΚΛΔΙΣΟ. Πξφζσπα: Καζεγεηήο (κεζήιηθαο), Α, Β, Γ, (λένη πνηεηέο) Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΗΡΑΚΛΔΙΣΟ Πξφζσπα: Καζεγεηήο (κεζήιηθαο), Α, Β, Γ, (λένη πνηεηέο) (ην κπαθγθξάνπλη, ζε βίληεν δξφκνπ κε δέληξα, θπξίσο θππαξίζηα, ν νπνίν εθηείλεηαη ζε φιν ην κήθνο ηεο ζθελήο. Δπί

Διαβάστε περισσότερα

Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η

Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η Σ Δ Υ Ν Ι Κ Η Δ Κ Θ Δ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Δ Ι Α Ο Ι Κ Ο Γ Ο Μ Ι Κ Ω Ν Τ Λ Ι Κ Ω Ν Γ Η Μ Ο Τ Β Ο Λ Β Η ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ 1. Τερληθή Έθζεζε 2. Δλδεηθηηθφο Πξνυπνινγηζκφο 3. Έληππν νηθνλνκηθήο πξνζθνξάο ΘΔΜΑ : Πξνκήζεηα

Διαβάστε περισσότερα

Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk)

Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk) Σεκηλάξην Τνκέα Λνγηζκηθνύ Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk) Περίιευε παροσζίαζες Τη είλαη ηα «Γίθηπα πνπ παξέρνληαη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Εισαγωγή στη Φωτογραυία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Εισαγωγή στη Φωτογραυία. Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Εισαγωγή στη Φωτογραυία Χριζηάκης Σαζεΐδης - EFIAP 1 ΜΑΘΗΜΑ 3 ο ΚΛΕΙΣΡΟ ΣΑΥΤΣΗΣΑ ΚΛΕΙΣΡΟΤ-ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΣΑΛΛΗΛΗ ΣΑΥΤΣΗΣΑ Σι είναι υωτογραυική μητανή; Από πνηα κέξε απνηειείηαη: 1. Φαθό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013

ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013 ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 7 ΜΑΪΟΥ 13 ΘΔΜΑ Α : (Α1) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα 33-335 (Α) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα 6 (Α3) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα (Α) α) Λάζνο β) Σωζηό γ) Σωζηό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) =

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) = ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 9. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(,y) = y.. Να ππνινγηζηνύλ ηα νινθιεξώκαηα: a) ln b) a) 3cos b) e sin 4. Να ππνινγηζηεί ην νινθιήξσκα: S ( y) 3

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΑΠΣΤΥΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΣΙΚΗ ΕΡΓΑΙΑ. Θέμα : Ο «θάναηορ ηος Θεού» ζηη θιλοζοθία ηος Nietzsche. (Έπγα: Τάδε έθη Ζαραηούζηρα και Χαρούμενη Επιζηήμη)

ΜΕΣΑΠΣΤΥΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΣΙΚΗ ΕΡΓΑΙΑ. Θέμα : Ο «θάναηορ ηος Θεού» ζηη θιλοζοθία ηος Nietzsche. (Έπγα: Τάδε έθη Ζαραηούζηρα και Χαρούμενη Επιζηήμη) Αριζηοηέλειο Πανεπιζηήμιο Θεζζαλονίκης Φιλοζοθική τολή Σμήμα Φιλοζοθίας και Παιδαγωγικής Πρόγραμμα Μεηαπηστιακών ποσδών ηοσ Σομέα Φιλοζοθίας Νικολαΐδοσ Σριανηαθσλλένια ΜΕΣΑΠΣΤΥΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΣΙΚΗ ΕΡΓΑΙΑ Θέμα

Διαβάστε περισσότερα

εκηλάξηα γηα εξγαδόκελνπο ζε κνπζεία ή ζρεηηθνύο νξγαληζκνύο, κνπζεηνιόγνπο θαη θνηηεηέο

εκηλάξηα γηα εξγαδόκελνπο ζε κνπζεία ή ζρεηηθνύο νξγαληζκνύο, κνπζεηνιόγνπο θαη θνηηεηέο εκηλάξηα γηα εξγαδόκελνπο ζε κνπζεία ή ζρεηηθνύο νξγαληζκνύο, κνπζεηνιόγνπο θαη θνηηεηέο ην Γίθηπν 'Μνπζεηνινγία' http://greekmuseologists.ning.com/ ζπδεηάκε ηελ πηζαλόηεηα νξγάλσζεο κηαο ζεηξάο ζεκαηηθώλ

Διαβάστε περισσότερα

1 Είζοδορ ζηο Σύζηημα ΣΔΕΔ ή BPMS

1 Είζοδορ ζηο Σύζηημα ΣΔΕΔ ή BPMS ΟΤΑ Επισειπηζιακή Νοημοζύνη: Οδεγίεο πξνο ηνπο εθπαηδεπόκελνπο γηα ηε ζύλδεζε κε ην ύζηεκα Γηαρείξηζεο Δπηρεηξεζηαθώλ Γηαδηθαζηώλ γηα ηελ εθηέιεζε ηωλ Πξαθηηθώλ Αζθήζεωλ ηωλ ππν(δλνηήηωλ) Bc1.1.4, Bc1.1.5,

Διαβάστε περισσότερα

Ζ ηδενινγία ησλ δηθαησκάησλ ηνπ αλζξψπνπ ζηεξίδεηαη ζε ηέζζεξα άξζξα πίζηεσο:

Ζ ηδενινγία ησλ δηθαησκάησλ ηνπ αλζξψπνπ ζηεξίδεηαη ζε ηέζζεξα άξζξα πίζηεσο: Η ΘΡΗΚΕΙΑ ΣΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΣΩΝ ΣΟΤ ΑΝΘΡΩΠΟΤ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ από stauros Απόζπαζμα από ηο βιβλίο: «Η ιδεολογία ηων δικαιωμάηων ΤΟΥ ανθρώποσ και ηο δικαίωμα ΤΩΝ ανθρώπων» ηων ΑΛΑΙΝ ΝΤΕ ΜΠΕΝΟΥΑ και ΓΚΙΓΙΩΜ ΦΕΫ. Εκδ.

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC

Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC Εθνικό Συνέδριο «Γεωθερμική Ηλεκτροπαραγωγή» Ξενοδοχείο Divani Caravel Αθήνα 20 Νοεμβρίου 2013 Ανάπτυξη Ελληνικής τεχνολογίας μηχανών ηλεκτροπαραγωγής ORC Α.Μπένου, Ι. Χωροπανίτης Τμήμα Γεωθερμικής Ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots)

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) 1.1 Σςνοπτική Πεπιγπαυή Hot Spots Σα ζεκεία αζύξκαηεο πξόζβαζεο πνπ επηιέρζεθαλ αλαθέξνληαη ζηνλ επόκελν πίλαθα θαη παξνπζηάδνληαη αλαιπηηθά ζηηο επόκελεο παξαγξάθνπο.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ιήμεο 11.00 Κάπνηνο άξρηζε λα δηαβάδεη έλα βηβιίν ηελ 1 ε Δεθεκβξίνπ. Κάζε κέξα δηάβαδε ηνλ ίδην αξηζκό ζειίδσλ

Διαβάστε περισσότερα

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code)

Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Μορθές Κακόβοσλοσ Κώδικα (Malicious Code) Page 1 Υποπλοίαρτος Ν. Πεηράκος ΠΝ Αηδένηα Γνύξεηνη Ίππνη (Trojan Horses) Ινί (Viruses) Worms Root-kit Page 2 Γνύξεηνο Ίππνο (Trojan Horse) Οξηζκόο: Πξόγξακκα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ. Νέες προθεσμίες απογραυής των επιτειρήσεων στο Γ.Ε.ΜΗ. Γηα ηηο ΑΕ, ηηο ΕΠΕ, ηηο ΟΕ θαη ηηο ΕΕ, ε πξνζεζκία ππνβνιήο νξίδεηαη ωο εμήο:

ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ. Νέες προθεσμίες απογραυής των επιτειρήσεων στο Γ.Ε.ΜΗ. Γηα ηηο ΑΕ, ηηο ΕΠΕ, ηηο ΟΕ θαη ηηο ΕΕ, ε πξνζεζκία ππνβνιήο νξίδεηαη ωο εμήο: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΣΙΑ -1980- ΔΕΛΣΙΟ ΣΤΠΟΤ Αθήνα, 4 Οκτωβρίοσ 2012 Νέες προθεσμίες απογραυής των επιτειρήσεων στο Γ.Ε.ΜΗ. Τελ παξάηαζε ηωλ πξνζεζκηώλ γηα ηελ απνγξαθή ηωλ επηρεηξήζεωλ ζην Γ.Ε.ΜΗ., απνθάζηζε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Κεφαλληνού Λουκία Το ποτάμι- Αντώνης Σαμαράκης [ I N T E R N A T I O N A L S C H O O L O F A T H E N S ] Αληώλεο Σακαξάθεο Αζήλα 1919- Πύινο Μεζζελίαο 2003 Τν πνηάκη Γραμματολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Δπώλπκν Όλνκα Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Σόπνο γελλήζεωο Ζκεξνκελία γελλήζεωο Ζκεξνκελία ζαλάηνπ Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Πξνζωπνγξαθίεο Μόληκε

Δπώλπκν  Όλνκα  Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Σόπνο γελλήζεωο  Ζκεξνκελία γελλήζεωο Ζκεξνκελία ζαλάηνπ Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Πξνζωπνγξαθίεο Μόληκε A.K. 0279 Δπώλπκν Υαξίδεκνο Όλνκα Γηώξγνο Ψεπδώλπκν/ Καιιηηερληθό όλνκα Υαξίηνο Σόπνο γελλήζεωο Κεθηζηά Ζκεξνκελία γελλήζεωο 1924 Ζκεξνκελία ζαλάηνπ 11 Απξηιίνπ 1996 Βηνγξαθηθά ζηνηρεία Ήηαλ ν πξωηόηνθνο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΗΑΓΩΛΗΠΚΑ ΠΡΝ ΚΑΘΖΚΑ ΔΞΗΙΝΓΖΠ ΑΟΣΔΠ ΝΗΘΝΛΝΚΗΘΖΠ ΘΔΩΟΗΑΠ

ΓΗΑΓΩΛΗΠΚΑ ΠΡΝ ΚΑΘΖΚΑ ΔΞΗΙΝΓΖΠ ΑΟΣΔΠ ΝΗΘΝΛΝΚΗΘΖΠ ΘΔΩΟΗΑΠ ΓΗΑΓΩΛΗΠΚΑ ΠΡΝ ΚΑΘΖΚΑ ΔΞΗΙΝΓΖΠ ΑΟΣΔΠ ΝΗΘΝΛΝΚΗΘΖΠ ΘΔΩΟΗΑΠ ΝΚΑΓΑ Α ΔΡΩΣΖΔΗ ΩΣΟΤ- ΙΑΘΟΤ 1. Γηα έλα αγαζό όηαλ ε ζηαζεξά γ είλαη ίζε κε ην κεδέλ ηόηε ε θακπύιε πξνζθνξάο δηέξρεηαη από ηελ αξρή ηωλ αμόλωλ.

Διαβάστε περισσότερα

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ.

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΓΑΘΡΙΑ Π. 1,2, ΓΑΘΡΙΑΠ Θ. 1, ΚΖΡΠΗΝ- ΓΑΘΡΙΑ Γ. 1,3,4, ΘΑΡΠΗΑΟΓΑΛΖΠ Ι. 1,5, Α ΛΑΠΡΑΠΗΝ Α. 1,4,6, ΛΗΘΝΙΑΝΠ ΠΘΔΛΡΔΟΖΠ 6. 1. Δ Ρ Α Η Ο Δ Η Α Φ Ο

Διαβάστε περισσότερα

T A E K W O N D O. Δ. ΠπθαξΨο. ΔπΫθνπξνο ΘαζεγεηΪο ΑζιεηηθΪο ΦπζηθνζεξαπεΫαο ΡΔΦΑΑ - ΑΞΘ

T A E K W O N D O. Δ. ΠπθαξΨο. ΔπΫθνπξνο ΘαζεγεηΪο ΑζιεηηθΪο ΦπζηθνζεξαπεΫαο ΡΔΦΑΑ - ΑΞΘ T A E K W O N D O Δ. ΠπθαξΨο ΔπΫθνπξνο ΘαζεγεηΪο ΑζιεηηθΪο ΦπζηθνζεξαπεΫαο ΡΔΦΑΑ - ΑΞΘ ΦΠΗΘΝΘΔΟΑΞΔΗΑ Ο Ρ Ι Μ Ο Φπζη(θ)νζεξαπεΫα εϋλαη ε επηζηϊκε, ε νπνϋα κόλν κε θπζηθψ κωζα θαη κεζόδνπο πξνζπαζεϋ λα ζεξαπεύζεη

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο 10ης διάλεξης ΒΑΙΚΔ ΑΡΥΔ ΑΘΛΗΣΙΚΟΤ ΜΑΡΚΔΣΙΝΓΚ

Περιεχόμενο 10ης διάλεξης ΒΑΙΚΔ ΑΡΥΔ ΑΘΛΗΣΙΚΟΤ ΜΑΡΚΔΣΙΝΓΚ Περιεχόμενο 10ης διάλεξης ΒΑΙΚΔ ΑΡΥΔ ΑΘΛΗΣΙΚΟΤ ΜΑΡΚΔΣΙΝΓΚ Σα βασικότεπα σαπακτηπιστικά τος αθλητισμού ωρ ςπηπεσία Είναι: άπιε βησκαηηθή δελ απνζεθεχεηαη επεξεάδεηαη θαηαλαιψλεηαη ηαπηφρξνλα κε ηελ παξαγσγή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 1. ρεδίαζε πλδπαζηηθνύ Κπθιώκαηνο Έλα ζπλδπαζηηθό θύθισκα (Κ) έρεη ηξεηο εηζόδνπο A, B θαη C θαη κία έμνδν Y Y=A B+AC Να θαηαζθεπάζεηε ην ράξηε Karnaugh. B 0

Διαβάστε περισσότερα

Το φως θερμαίνει - Ψυχρά και Θερμά χρώματα

Το φως θερμαίνει - Ψυχρά και Θερμά χρώματα ΥΤΛΛΟ ΕΡΓΑΙΑ 8 Το φως θερμαίνει - Ψυχρά και Θερμά χρώματα Α. Ψυχρά και Θερμά χρώματα Ο Ήλιος ο Ηλιάτορας Ο πετροπαιχνιδιάτορας... φωτιά ναι το πηγούνι του χρυσάφι το πηρούνι του Οδ. Ελύτης Σα χρώματα στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ

ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΣΑ Ο πολσμεριζμός Πολσμεριζμός είναι η τημική ανηίδραζη καηά ηην οποία πολλά μόρια ίδιων ή διαθορεηικών οργανικών ενώζεων, ποσ ονομάζονηαι μονομερή, ενώνονηαι και ζτημαηίζοσν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 Σν ΚΔ.ΔΛ.Π.ΝΟ., Γξαθείν Θεζζαινλίθεο θαη ε Γηεύζπλζε Γεκόζηαο Τγείαο ηεο

Διαβάστε περισσότερα

Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger

Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger 1 θύιιν ζθνιηάηαο 2 πξάζα 150 γξ. bacon 150 γξ. θέηα ΓΧΓΧΝΗ 100 γξ. γξαβηέξα ΓΧΓΧΝΗ 1 θ.ζ. ειαηόιαδν Κόβνπκε ηα πξάζα ζε ιεπηέο ξνδέιεο. Κόβνπκε ην bacon

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ

ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ ΘΕΜΑ: ΚΟΠΖ ΠΗΣΑ ΠΑΔΠΠΔ - ΔΔΓΑ Μεγάιε επηηπρία ζεκείωζε ε θνηλή εθδήιωζε γηα ηελ θνπή πίηαο γηα ην 2009, ηνπ Παλειιήληνπ πλδέζκνπ Δπηρεηξήζεωλ Πξνζηαζίαο Πεξηβάιινληνο (ΠΑΔΠΠΔ) θαη ηεο Διιεληθήο Δηαηξίαο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ 24 ο ΠΑΝΔΛΛΗΝΙΟ ΤΝΔΓΡΙΟ ΔΛΛΗΝΙΚΗ ΔΣΑΙΡΔΙΑ ΚΟΙΝΧΝΙΚΗ ΠΑΙΓΙΑΣΡΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΑΓΧΓΗ ΣΗ ΤΓΔΙΑ ΠΙΝΟΤΛΑ ΔΤΡΤΓΙΚΗ ΒΑΡΚΑΡΗ ΠΟΛΤΚΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική Ηθική Δρωτήματα και κρίσεις

Περιβαλλοντική Ηθική Δρωτήματα και κρίσεις Περιβαλλοντική Ηθική Δρωτήματα και κρίσεις Νάζηνπ Μαξηάλζε Τπεχζπλε ΚΠΔ Φηιηππηάδαο, Πξφεδξνο ΠΔΔΚΠΔ Ζπείξνπ, Μεηαπη. θνηηήηξηα Παλεπηζηεκίνπ Ησαλλίλσλ, Σκήκα Δπηζηεκψλ ηεο Αγσγήο, Δηδίθεπζε Θεηηθέο Δπηζηήκεο.

Διαβάστε περισσότερα

όπου R η ακηίνα ηου περιγεγραμμένου κύκλου ηου ηριγώνου.

όπου R η ακηίνα ηου περιγεγραμμένου κύκλου ηου ηριγώνου. ΕΩΜΕΤΡΙ ΛΥΚΕΙΟΥ - ΕΜΔ ΝΩΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΣ Ι ΤΗΝ ΛΥΣΗ ΣΚΗΣΕΩΝ ΕΜΔ Πρόηζε Ίζ πολυγωνικά χωρί έχουν ίζ εμβδά Το νηίζηροθο δεν ιζχύει ηλδή δύο ιζοεμβδικά χωρί δεν είνι κηά νάγκη ίζ Εκβδόλ ηεηργώλοσ πιεσράς Εκβδόλ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ. Ισάλλεο Παπαληθνιάνπ

ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ. Ισάλλεο Παπαληθνιάνπ ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ Ισάλλεο Παπαληθνιάνπ Η πνδειαζία είλαη κηα επράξηζηε δξαζηεξηόηεηα κε πνιιά πιενλεθηήκαηα, δηαδεδνκέλε παγθνζκίσο. Ωζηόζν, ππάξρνπλ παξάγνληεο πνπ ζέηνπλ ηελ ζσκαηηθή καο αθεξαηόηεηα ζε θίλδπλν

Διαβάστε περισσότερα

Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία

Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία Η «έμππλε» ρξεκαηνδόηεζε ηεο λεαληθήο επηρεηξεκαηηθόηεηαο Υξεκαηνδνηψληαο εθπαίδεπζε, θίλεηξα θαη εξγαιεία λεαληθήο επηρεηξεκαηηθφηεηαο Η αξρηηεθηνληθή ηεο πξώηεο επηρείξεζεο Δπηρεηξεκαηηθή ΙΓΔΑ Ο ΔΠΙΥΔΙΡΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

ΧΚΡΑΣΗ. Πξφζσπα: Καζεγεηήο παλεπηζηεκίνπ, Α, Β θαη Γ (θνηηεηέο)

ΧΚΡΑΣΗ. Πξφζσπα: Καζεγεηήο παλεπηζηεκίνπ, Α, Β θαη Γ (θνηηεηέο) Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΧΚΡΑΣΗ Πξφζσπα: Καζεγεηήο παλεπηζηεκίνπ, Α, Β θαη Γ (θνηηεηέο) (ην γξαθείν, ζην ζπίηη ηνπ θαζεγεηή) ΚΑΘΗΓΗΣΗ: Καιψο ηνπο Β: Σα θαζίθηα Αιιά ηη πεξηκέλεηο απφ θαζηζηφκνπηξα Ννκίδνπλ

Διαβάστε περισσότερα

Κρίςη για τουσ Μουςουλμάνουσ που εορτάζουν τα Χριςτοφγεννα και ςτολίζουν τα ςπίτια τουσ με μπαλόνια

Κρίςη για τουσ Μουςουλμάνουσ που εορτάζουν τα Χριςτοφγεννα και ςτολίζουν τα ςπίτια τουσ με μπαλόνια Κρίςη για τουσ Μουςουλμάνουσ που εορτάζουν τα Χριςτοφγεννα και ςτολίζουν τα ςπίτια τουσ με μπαλόνια [ يوناين Greek ] Ελληνικά Σεΐχης Μωχάμμαντ μπιν Σάλιχ Αλ-Μουνάτζιντ Μετάφραςη : EUROPEAN ISLAMIC RESEARCH

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΗΣΟΣΔΛΖ. (Πξφζσπα: θελνζέηεο, Α θαη Β (εζνπνηνί)

ΑΡΗΣΟΣΔΛΖ. (Πξφζσπα: θελνζέηεο, Α θαη Β (εζνπνηνί) Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης (Καηά ηελ δηάξθεηα ηεο πξφβαο) ΑΡΗΣΟΣΔΛΖ (Πξφζσπα: θελνζέηεο, Α θαη Β (εζνπνηνί) Α: εγψ δελ έρσ θαλέλα απνιχησο πξφβιεκα, ζαο είπα, λα ην θάλσ φπσο ην ιέηε. Δζείο είζηε ν ζθελνζέηεο,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ 1 ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ ΝΟΗΠΚΝΠ 2 Τν πεηξέιαην, πνπ κεξηθέο θνξέο ζηελ θαζεκεξηλή γιώζζα απνθαιείηαη θαη μαύπορ σπςσόρ ή τσάι τος Ρέξαρ, είλαη

Διαβάστε περισσότερα