ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΑΘΟΥΜΕ ΑΠΟ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΤΟΥ 1937; ΠΟΙΕΣ ΟΙ ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΛΕΩΝΙΔΟΥ ΣΤΑΥΡΟΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΑΘΟΥΜΕ ΑΠΟ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΤΟΥ 1937; ΠΟΙΕΣ ΟΙ ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΛΕΩΝΙΔΟΥ ΣΤΑΥΡΟΣ"

Transcript

1 ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΑΘΟΥΜΕ ΑΠΟ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΤΟΥ 1937; ΠΟΙΕΣ ΟΙ ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕ ΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ; ΛΕΩΝΙΔΟΥ ΣΤΑΥΡΟΣ Αθήνα, Φεβρουάριος 2015

2 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1. Εισαγωγή Η «Μεγάλη Ύφεση» Τι Πρέπει να Μάθουμε από τα Γεγονότα του Η Ύφεση του Αίτια της Ύφεσης Μαθήματα πολιτικής από την εμπειρία του Ομοιότητες και Διαφορές των Γεγονότων του 1937 με τη Σημερινή Κρίση στην Ευρώπη Η κρίση στην Ευρώπη Σύγκριση με τα Γεγονότα του Συμπεράσματα...17 Βιβλιογραφία

3 1. Εισαγωγή Η Ευρώπη σήμερα βρίσκεται σε περίοδο βαθιάς κρίσης, η οποία ξεκίνησε στη στεγαστική αγορά των ΗΠΑ και στη συνέχεια έφτασε στην Ευρώπη και στις χώρες του Νότου της Ευρωζώνης μέχρι το Η ύφεση στην οποία έχει επέλθει η οικονομία θεωρείται από πολλούς η χειρότερη μετά από τη «Μεγάλη Ύφεση» του 1929 στις ΗΠΑ. Οι χώρες της Ευρωζώνης, προσπαθώντας να περιορίσουν την έκταση της κρίσης αυτής και να προστατέψουν τα μέλη της που επηρεάστηκαν περισσότερο, εφήρμοσαν το 2010 μια σειρά από μέτρα δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής. Τα μέτρα αυτά έφεραν κάποια αποτελέσματα, όμως πλέον υπάρχει διάχυτη ανησυχία στην Ευρωζώνη όσον αφορά τη στρατηγική εξόδου από την κρίση, καθώς κάποιοι φοβούνται ότι μια πρόωρη διακοπή της δημοσιονομικής και νομισματικής υποστήριξης της οικονομίας μπορεί να οδηγήσει σε μια νέα ύφεση. Οι φόβοι αυτοί ενισχύονται από τις αρκετές ομοιότητες της σημερινής κρίσης με τη «Μεγάλη Ύφεση» στις ΗΠΑ. Το 1937, την ανάκαμψη από την ύφεση του διέκοψε απότομα μια νέα ύφεση ακόμη πιο έντονη και πολλοί οικονομολόγοι φοβούνται το ενδεχόμενο να γίνονται και σήμερα τα ίδια λάθη που έγιναν στη δεκαετία του 1930 και επέφεραν αυτό το αποτέλεσμα. Σκοπός της συγκεκριμένης εργασίας είναι να εξετάσει την πιθανή σχέση μεταξύ της σημερινής κατάστασης της οικονομία στην Ευρώπη και της κατάστασης που επικρατούσε στην οικονομία των ΗΠΑ το Πιο συγκεκριμένα, θα εξεταστούν τυχόν ομοιότητες ανάμεσα στις δύο περιόδους, καθώς και διδάγματα από τα γεγονότα του 1937 που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην αποτελεσματική αντιμετώπιση της σημερινής κρίσης. Η εργασία ξεκινά με μια σύντομη αναφορά στη «Μεγάλη Ύφεση». Στη συνέχεια, ακολουθεί μια ιστορική αναδρομή στα γεγονότα που οδήγησαν στην ύφεση του Έπειτα, εξετάζονται οι απόψεις σημαντικών ακαδημαϊκών σχετικά με τα αίτια που οδήγησαν την οικονομία των ΗΠΑ σε μια νέα ύφεση μέσα σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα. Στη συνέχεια, εξετάζεται το τι μπορούν να διδαχθούν οι υπέυθυνοι για την άσκηση πολιτικής σήμερα από τα γεγονότα του 1937 και εξετάζονται οι ομοιότητες και οι διαφορές ανάμεσα στα γεγονότα αυτά και στη σημερινή κρίση στην Ευρώπη. Η εργασία ολοκληρώνεται με τα συμπεράσματα που προκύπτουν από την εξέταση του θέματος. 3

4 2. Η «Μεγάλη Ύφεση» Η «Μεγάλη Ύφεση» ξεκίνησε το 1929 στις ΗΠΑ και συνολικά κράτησε τουλάχιστον 12 χρόνια. Προκάλεσε αύξηση της ανεργίας ύψους 25%, πτώση του ΑΕΠ κατά 1/3, ενώ οδήγησε το ένα τρίτο περίπου των τραπεζών σε κατάρρευση και τη χρηματιστηριακή αγορά σε ελεύθερη πτώση που άγγιξε το 90%. Η κρίση ακολουθήθηκε από μια άνιση κατανομή της οικονομικής δύναμης μεταξύ των κυρίων βιομηχανικών κρατών. Οι ρυθμοί ανάπτυξης της παραγωγής ήταν ανόμοιοι, ενώ υπήρχαν σημαντικές ανισορροπίες στο διεθνές εμπόριο και στις πληρωμές. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, οι ΗΠΑ αποτελούσαν τη μεγαλύτερη βιομηχανική χώρα, συνεισφέρωντας αντίστοιχα το 42% και 33% της παγκόσμιας παραγωγής κατά τα έτη 1928 και 1933 αντίστοιχα. Επιπλέον, οι ΗΠΑ ήταν και η κύρια πηγή δανεισμού και ζήτησης για εισαγωγές διεθνώς. Όσων αφορά τις εισαγωγές, οι περισσότερες αφορούσαν την Ευρώπη. Μετά το τέλος του Α Παγκοσμίου Πολέμου, οι ΗΠΑ έλαβαν μεγάλες εισροές χρυσού που προέρχονταν από τα εμπορικά πλεονάσματα στα χρόνια που εφαρμόσθηκε ο κανόνας χρυσού. Από την άλλη πλευρά ήταν η Γερμανία, η ηττημένη του πολέμου, η οποία για να χρηματοδοτήσει τις βαριές αποζημιώσεις που όφειλε και οι οποίες ανέρχονταν σε 1,5 φορές το εθνικό της εισόδημα, κατέφευγε στον εξωτερικό δανεισμό. Από τις υπόλοιπες βιομηχανικές χώρες, οι Συμμαχικές Δυνάμεις, Βρετανία και Γαλλία, είχαν την υποχρέωση να εξοφλήσουν ένα χρέος πολέμου προς τις ΗΠΑ, ενώ η ηττημένη Γερμανία πλήρωνε βαριές αποζημιώσεις στις Συμμαχικές Δυνάμεις. Για να δώσουν λύση στο πρόβλημα που είχε δημιουργηθεί λόγω της αδυναμίας της Γερμανίας να ανταποκριθεί σε αυτές τις αποζημιώσεις, οι ΗΠΑ δημιούργησαν ένα σχέδιο που περιελάμβανε παροχή δανείων στη Γερμανία. Όμως, το σχέδιο αυτό απέτυχε με την περίφημη κατάρρευση του χρηματιστηρίου των ΗΠΑ 1, η οποία συνέβη τον Οκτώβριο του 1929 και σηματοδότησε την αρχή της δεκαετούς παγκόσμιας οικονομικής ύφεσης που επηρέασε πολλά βιομηχανικά δυτικά κράτη (Óscar Dejuán et all, 2011). 1 Γνωστή και ως «κραχ της Γουόλ Στριτ» ή «Μαύρη Τρίτη» 4

5 3. Τι Πρέπει να Μάθουμε από τα Γεγονότα του Η Ύφεση του Η ύφεση του συνέβη λίγα χρόνια μετά τη «Μεγάλη Ύφεση» στις ΗΠΑ, με την αμερικάνικη οικονομία να μην έχει ακόμη ανακάμψει πλήρως και την ανεργία να βρίσκεται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα. Έτσι, όπως είναι λογικό τα αποτελέσματά της ήταν ακόμη πιο καταστροφικά, καθώς κάθε πρόοδος που είχε γίνει από το τέλος της «Μεγάλης Ύφεσης» και μετά πήγε χαμένη. Χαρακτηριστικά, το πραγματικό ΑΕΠ σημείωσε μια πτώση της τάξεως του 11% και η βιομηχανική παραγωγή μειώθηκε κατά 32%. Πριν εξετάσουμε τα αίτια αυτής της «ύφεσης μέσα στην ύφεση» όπως έγινε γνωστή αργότερα, ας δούμε πρώτα τι συνέβη (Irwin, 2011). Το 1937 λοιπόν, τα μέτρα που είχε πάρει η κυβέρνηση από το 1929 φαινόταν ότι έχουν πετύχει το σκοπό τους, που ήταν να βγάλουν τη χώρα από την ύφεση δίνοντας ένα ερέθισμα για ανάπτυξη της οικονομίας (Business Insider, 2011). Ο ρυθμός αύξησης του ετήσιου πραγματικού ΑΕΠ είχε σταθεροποιηθεί στο 9%, η ανεργία είχε πέσει από το 25% που βρισκόταν το 1933 στο 14% και οι ΗΠΑ ποτέ άλλοτε δεν είχαν βιώσει μια τόσο ραγδαία ανάπτυξη (Romer, 2009). Την περίοδο εκείνη το 85% της νομισματικής βάσης των ΗΠΑ αποτελούνταν από αποθέματα χρυσού. Η αμερικανική κυβέρνηση όμως, λόγω του προβληματισμού της για πιθανή αύξηση του πληθωρισμού έδωσε εντολή για «αποστείρωση» όλων των εισροών χρυσού, οι οποίες κρατούνταν σε ένα ανενεργό λογαριασμό και δεν γίνονταν μέρος της νομισματικής βάσης και της προσφοράς χρήματος των ΗΠΑ (Irwin, 2011). Η ενέργεια αυτή της κυβέρνησης είχε σκοπό τον ισοσκελισμό του προϋπολογισμού, καθώς οι πολιτικές που είχαν εφαρμοσθεί για έξοδο από τη «Μεγάλη ύφεση» είχαν οδηγήσει σε ένα μεγάλο έλλειμμα στον προϋπολογισμό, με το εθνικό χρέος να ανέρχεται στο 40% του ΑΕΠ στις αρχές του Επιπλέον, το 1937 καταργήθηκε ένα επίδομα προς τους βετεράνους του 1 ου Παγκοσμίου Πολέμου, ενώ συλλέχθηκαν για πρώτη φορά φόροι κοινωνικών ασφαλίσεων. Αυτά τα πρόσθετα έσοδα προορίζονταν για τη χρηματοδότηση ενός συνταξιοδοτικού συστήματος. Το αποτέλεσμα αυτών των δύο πρόσθετων εσόδων ήταν να αυξηθεί το πλεόνασμα ως ποσοστό του ΑΕΠ από -4.4% που ήταν το 1936 σε -2.2% το Κατά την ίδια περίοδο, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα διπλασίασε τα υποχρεωτικά ελάχιστα αποθεματικά. Ο λόγος που προέβη σε αυτή την απόφαση ήταν η έντονη ανησυχία της για τα πλεονάζοντα αποθεματικά που 5

6 βρίσκονταν σε ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο το 1936, με την Ομοσπονδιακή Τράπεζα να θέλει να τα μετατρέψει σε υποχρεωτικά αποθεματικά. Η ενέργεια αυτή όμως μείωσε σημαντικά την προσφορά χρήματος, καθώς οι τράπεζες επιθυμούσαν να διακρατούν πλεονάζοντα αποθεματικά. Έτσι, οι τράπεζες προχώρησαν σε μείωση του δανεισμού ούτως ώστε τα αποθεματικά τους να υπερβαίνουν το νέο απαιτούμενο επίπεδο (Romer, 1992). Επίσης, το Υπουργείο Οικονομικών άρχισε να περιορίζει την προσφορά χρήματος, με αποτέλεσμα μεταξύ 1937 και 1938 να ξεσπάσει η ύφεση, με μείωση του πραγματικού ΑΕΠ ύψους 11% (The Economist, 2011). Το Φεβρουάριο του 1938 και αφού συνειδητοποίησε το λάθος του, το Υπουργείο Οικονομικών τερμάτισε την αποθεματοποίηση των εισροών χρυσού και επανέφερε τα ανενεργά αποθεματικά χρυσού στη νομισματική βάση, ενώ οι κρατικές δαπάνες αυξήθηκαν κατά 2 εκατομμύρια δολάρια, με αποτέλεσμα ο Ιούνιος του 1938 να σηματοδοτεί το τέλος της ύφεσης και την αρχή ανάκαμψης της οικονομίας. Τα αποτελέσματα των αλλαγών αυτών στη νομισματική βάση των ΗΠΑ παρουσιάζονται στο παρακάτω διάγραμμα, που απεικονίζει την νομισματική βάση και τα αποθέματα χρυσού των ΗΠΑ για τα έτη (Irwin, 2011): Figure 2. US monetary base and gold stock, Πηγή: Vox 6

7 Όπως βλέπουμε στο διάγραμμα, τα αποθέματα χρυσού και η νομισματική βάση αυξάνονταν παράλληλα μεταξύ 1934 και Τα αποθέματα χρυσού συνέχισαν να αυξάνονται, όμως η νομισματική βάση έμεινε στάσιμη το 1937 εξαιτίας της αποθεματοποίησης του χρυσού. Τα αποθέματα χρυσού που δεν «αποστειρώθηκαν» παρέμειναν στάσιμα, μέχρις ότου το Υπουργείο Οικονομικών τερμάτισε την πολιτική αυτή τον Απρίλιο του 1938 (Irwin, 2011). Οι συνέπειες που προέκυψαν από αυτά τα μέτρα λιτότητας ήταν αρκετές. Αρχικά, κλονίστηκε η εμπιστοσύνη προς τις χρηματοπιστωτικές αγορές, λόγω και της μεγάλης αστάθειας που τις χαρακτήριζε. Οι περικοπές στον προϋοπολογισμό των ΗΠΑ προκάλεσαν μια κατακόρυφη πτώση στην οικονομία της χώρας με αποτέλεσμα να οδηγηθεί σε αυτή τη δεύτερη ύφεση. Επιπρόσθετα, το χρηματιστήριο κατέρρευσε. Μέσα σε λίγους μήνες, ο βιομηχανικός δείκτης Dow Jones έπεσε κατά 48% από την κορύφωσή του στην οποία είχε φτάσει το 1937 και έπειτα συνέχισε να πέφτει απότομα, με αποτέλεσμα να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη στο χρηματιστήριο και να εξαλείψει την όποια επίδραση στον πλούτο από την αύξηση των τιμών, ξυπνώντας μνήμες από τη «Μεγάλη Ύφεση». Μέσα στο 1938, το ετήσιο ΑΕΠ των ΗΠΑ σημείωσε πτώση μεγαλύτερη από 3%, ενώ η βιομηχανική παραγωγή έπεσε κατά 40%, με την πτώση να είναι αρκετά μεγαλύτερη και από την περίοδο Επιπλέον η ανεργία, η οποία μετά από αρκετή προσπάθεια είχε κατέβει στο 14% από το 25% που είχε φτάσει στις αρχές τις δεκαετίας του 30, ανέβηκε και πάλι κατά 4 εκατομμύρια, φτάνοντας οριακά στο 20%. Όσον αφορά τις τιμές, σημείωσαν συνεχή πτώση οδηγώντας σε αντιπληθωρισμό. Κατά μία έννοια, η εμπλοκή των ΗΠΑ στο 2 ο Παγκόσμιο Πόλεμο στα χρόνια που ακολούθησαν έσωσε την οικονομία της, καθώς οι τεράστιες κυβερνητικές δαπάνες και τα μεγάλα ελλείμματα προϋπολογισμού που απαιτούσε ο πόλεμος αποδείχθηκαν ικανά για να οδηγήσουν σε πραγματική αύξηση στην απασχόληση, στη βιομηχανική παραγωγή, στις χρηματοοικονομικές αγορές, καθώς και στο ΑΕΠ (Business Insider, 2011). 3.2 Αίτια της Ύφεσης Υπάρχουν διάφορες απόψεις για τα αίτια της ύφεσης, η οποία συνήθως αποδίδεται στη «σφιχτή» δημοσιονομική και νομισματική πολιτική που ακολουθήθηκε. Οι οικονομολόγοι διαιρούνται κατά βάση σε δύο κατηγορίες, σε 7

8 αυτούς που θεωρούν ότι ευθύνεται πρωτίστως η Ομοσπονδιακή Τράπεζα και σε εκείνους που υποδεικνύουν το Υπουργείο Οικονομικών και, κατ επέκταση τον τότε πρόεδρο Roosevelt ως υπεύθυνους για την ύφεση. Παρακάτω παρουσιάζονται κάποιες προσεγγίσεις για τον προσδιορισμό του τι έφταιξε και η οικονομία των ΗΠΑ οδηγήθηκε σε ύφεση, λίγα χρόνια αφότου είχε ξεπεράσει τη «Μεγάλη Ύφεση». Σύμφωνα με τον καθηγητή Douglas Irwin, η μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος και η απόφαση της Ομοσπονδιακής Τράπεζας να διπλασιάσει τα υποχρεωτικά ελάχιστα αποθεματικά δε συνιστούν ενέργειες ικανές να δημιουργήσουν μια ύφεση τέτοιου μεγέθους όπως αυτής του Όπως λέει χαρακτηριστικά, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι υπήρξε ένα ισχυρό νομισματικό σοκ. Ενώ η προσφορά χρήματος αρχικά αυξανόταν με ένα σταθερό ρυθμό της τάξεως του 12% ετησίως μεταξύ 1934 και 1936, η αύξηση αυτή διακόπηκε απότομα στις αρχές του 1937 και αργότερα μέσα στο έτος η προσφορά άρχισε να πέφτει. Αυτό φαίνεται και στο παρακάτω διάγραμμα, που απεικονίζει την προσφορά χρήματος στις ΗΠΑ για τα έτη : Figure 1. US money supply (M2), Πηγή: Vox 8

9 Όπως τονίζει, το νομισματικό αυτό σοκ δεν ήταν αποτέλεσμα της απόφασης της Ομοσπονδιακής Τράπεζας να αυξήσει τα αποθεματικά, αλλά της απόφαση του Υπουργείου Οικονομικών το Δεκέμβριο του 1936 για αποθεματοποίηση του χρυσού. Ο Irwin θεωρεί ότι η πολιτική του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ ήταν λανθασμένη, καθώς δε μείωσε απλά το ρυθμό αύξησης της νομισματικής βάσης, αλλά σταμάτησε εντελώς την αύξησή της. Έτσι, συμπεραίνει ότι αυτός ήταν ο λόγος που προκλήθηκε η ύφεση του (Irwin, 2011). Σύμφωνα με την ειδικό Christina Romer, το βασικό αίτιο που προκάλεσε τη δεύτερη ύφεση ήταν μια ατυχής στροφή σε «σφιχτή» δημοσιονομική και νομισματική πολιτική. Όπως τονίζει, η κατάργηση του επιδόματος προς βετεράνους του πρώτου παγκοσμίου πολέμου, σε συνδυασμό με την εφαρμογή για πρώτη φορά φόρων κοινωνικής ασφάλισης οδήγησαν σε πολύ μικρή μείωση του ελλείμματος ύψους 2,5% του ΑΕΠ και δημιούργησαν έντονες συσταλτικές πιέσεις. Οι αμερικανικές τράπεζες είχαν μεγάλα αποθεματικά που ξεπερνούσαν το νομοθετικό όριο. Οι ασκούντες νομισματική πολιτική φοβήθηκαν ότι τα πλεονάζοντα αποθεματικά αυτά θα έκαναν δύσκολη μια «σφιχτή» πολιτική σε περίπτωση πληθωρισμού και έτσι οδηγήθηκαν στην απόφαση να διπλασιάσουν τα υποχρεωτικά ελάχιστα αποθεματικά. Όμως, οι τράπεζες ήθελαν να κρατήσουν μεγαλύτερα αποθεματικά για λόγους ασφαλείας, καθώς οι μνήμες ήταν ακόμη νωπές από τον οικονομικό πανικό στις αρχές της δεκαετίας του Έτσι, όταν αυτό τους απαγορεύτηκε, προσπάθησαν να αντισταθμίσουν τον κίνδυνο μειώνοντας το δανεισμό, οδηγώντας σε νομισματική συστολή η οποία ήταν το κύριο αίτιο της ύφεσης του , με τη Romer να επικαλείται και μια κλασσική έρευνα των Milton Friedman και Anna Schwartz που καταλήγει στο ίδιο συμπέρασμα (Romer, 2009). Ένα άρθρο του Business Insider σχετικά με τα γεγονότα του 1937 συμφωνεί εν μέρει με τη Romer, καθώς πιστεύει ότι η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ με τη μείωση στην παροχή πίστωσης και το διπλασιασμό των υποχρεωτικών ελάχιστων αποθεματικών σίγουρα είχε μερίδιο ευθύνης στην επιστροφή της οικονομίας σε ύφεση. Τονίζει δε ότι το λάθος που έγινε το 1937 ήταν η προληπτική σύσφιξη δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής μέσα σε ένα «εύθραυστο» οικονομικό περιβάλλον (Business Insider, 2011). 9

10 Σύμφωνα με την εταιρία διαχείρισης επενδύσεων American Century, τα αίτια της ύφεσης ήταν αρκετά. Αρχικά, επιρρίπτει ευθύνες σε κάποιους από τους συνεργάτες του Roosevelt και κυρίως στο γραμματέα του υπουργείου οικονομικών Henry Morgenthau, καθώς αυτοί δε συμφωνούσαν με τη συντήρηση ελλείμματος μακροπρόθεσμα και πίεσαν προς την κατεύθυνση ενός ισοσκελισμένου προϋπολογισμού, κάτι που επετεύχθει το 1938 με τις γνωστές συνέπειες. Επιπλέον, τονίζει ότι σημαντική ήταν και η επιλογή πολιτικής που έγινε από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ το 1936 με σκοπό τη μείωση της προσφοράς χρήματος. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα επέλεξε να εφαρμόσει πολιτική αύξησης των υποχρεωτικών ελάχιστων αποθεματικών, τη στιγμή που κάλλιστα θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει πολιτική ανοιχτής αγοράς, με σταδιακή αύξηση των επιτοκίων για την αποτελεσματική συγκράτηση των πληθωριστικών τάσεων. Σύμφωνα με την American Century, σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση της ύφεσης έπαιξαν και οι φορολογικές μεταρρυθμίσεις που εφαρμόσθηκαν το Πρώτη ήταν μια σημαντική αύξηση του φόρου εισοδήματος που αφορούσε τους οικονομικά επιφανείς, με το φόρο αυτό να αυξάνεται από 59% σε 75%. Επίσης, ο πρόεδρος Roosevelt εφήρμοσε ένα φόρο πάνω στα αδιανέμητα κέρδη των εταιριών, καθώς θεωρούσε ότι οι τελευταίες αρνούνταν να αυξήσουν τα μερίσματα, προσπαθώντας να προστατέψουν τα εισοδήματα των στελεχών τους. Τέλος, τον Ιανουάριο του 1937 εφαρμόσθηκε το νέο πρόγραμμα κοινωνικής ασφάλισης με 2% μείωση μισθών και με εργοδότες και εργαζομένους να μοιράζονται το κόστος αυτό. Τελευταίος παράγοντας που συνέβαλλε στην ύφεση, πάντα σύμφωνα με την American Century, ήταν οι αρκετές νομοθετικές και ρυθμιστικές αλλαγές που έλαβαν χώρα. Μία από αυτές ήταν η Πράξη Εθνικών Εργασιακών Σχέσεων, η οποία ψηφίστηκε τον Ιούλιο του 1935 και αύξησε σε μεγάλο βαθμό τη διαπραγματευτική δύναμη των συνδικάτων, αναγκάζοντας τις επιχειρήσεις να τα αναγνωρίζουν και να διαπραγματεύονται μαζί τους τους όρους των εργασιακών συμβάσεων. Μετά την ψήφιση αυτής της νομοθετικής πράξης, οι πραγματικοί μισθοί αυξήθηκαν σημαντικά, αλλά το ίδιο συνέβη και με τον αριθμό των απεργιών και των στάσεων εργασίας (Pragmatic Capitalism, 2010). 10

11 3.3 Μαθήματα πολιτικής από την εμπειρία του 1937 Αρκετοί θεωρούν ότι η ύφεση του μπορεί να χρησιμεύσει σαν «παράδειγμα προς αποφυγή» για τη σημερινή Ευρώπη. Ενώ σε άλλο μέρος της παρούσης εργασίας θα εξετασθεί κατά πόσον ισχύει αυτό, το σίγουρο είναι ότι υπάρχουν κάποια γενικά διδάγματα που προέκυψαν από τα γεγονότα του 1937 και τα οποία οφείλουν να εξετασθούν από τους ασκώντες πολιτική ανά τον κόσμο ώστε να αποφευχθούν παρόμοια λάθη στο μέλλον. Η Christina Romer τονίζει σε άρθρο της ότι τα γεγονότα του 1937 «κρύβουν» πολλά μηνύματα. Αρχικά, τονίζει ότι πάντα μετά από την έξοδο από μια περίοδο κρίσης, οι υπέυθυνοι για την άσκηση πολιτικής βιάζονται να επαναφέρουν την οικονομία σε κανονικούς ρυθμούς. Αυτό όμως πρέπει να γίνεται αφού πρώτα η οικονομία πλησιάσει και πάλι στην πλήρη απασχόληση. Όπως λέει χαρακτηριστικά, οι οικονομικές κρίσεις συνήθως αφήνουν πίσω τους κάποια «σημάδια» τα οποία κάνουν τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, τα νοικοκυριά αλλά και τις εταιρίες να συμπεριφέρονται με διαφορετικό τρόπο απ ότι συνήθως. Έτσι, αν η κυβέρνηση αποσύρει τη στήριξη πολύ νωρίς, είναι πιθανό να επακολουθήσει επιστροφή σε ύφεση ή ακόμη και πανικός. Επομένως, η Romer τονίζει ότι όχι μόνο δεν πρέπει να διακοπεί απότομα αυτό το κυβερνητικό πρόγραμμα στήριξης, αλλά η κυβέρνηση οφείλει να σχεδιάσει προσεκτικά το διάστημα μέχρι να το αποσύρει. Ένα πιο σημαντικό μήνυμα από τα γεγονότα του 1937, όπως αναφέρεται στο άρθρο, αφορά και πάλι τους υπεύθυνους για την άσκηση πολιτικής, και τους προτρέπει να βρουν δημιουργικούς τρόπους να απαντήσουν στην πίεση που υπάρχει για διακοπή των κυβερνητικών δαπανών. Η Romer αναφέρει και ένα παράδειγμα τέτοιου δημιουργικού τρόπου. Κατά τη διάρκεια της κρίσης, ο ισολογισμός της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ τουλάχιστον διπλασιάστηκε, κάτι που όπως είναι λογικό απέσπασε την προσοχή όλων. Οι υπεύθυνοι για τη νομισματική πολιτική ξεκαθάρισαν αμέσως ότι θεωρούσαν πως η συνεχής νομισματική διευκόλυνση ήταν η κατάλληλη πολιτική. Επιπρόσθετα, τα πιστωτικά προγράμματα της Ομοσπονδιακής Τράπεζας έως κάποιο βαθμό αλληλοεξουδετερώνονται: καθώς η ζήτηση για τις ειδικές πιστωτικές διευκολύνσεις της τράπεζας συρρικνώνεται, το ίδιο συμβαίνει και με τον ισολογισμό της. Εκεί είναι που η Ομοσπονδιακή Τράπεζα χρειάζεται κάποια «εργαλεία» που θα βοηθήσουν τον ισολογισμό της να συρρικνωθεί μετά την 11

12 ανάκαμψη της οικονομίας. Όπως αναφέρει η Romer, έχει προταθεί από κάποιους η ιδέα η Ομοσπονδιακή Τράπεζα να έχει τη δυνατότητα να εκδώσει χρέος, όπως κάνουν άλλωστε πολλές άλλες κεντρικές τράπεζες. Αυτό θα βελτίωνε σε μεγάλο βαθμό την ικανότητά της να αποσύρει υπερβάλλοντα αποθέματα μετρητών από το οικονομικό σύστημα. Η παροχή τέτοιων πρόσθετων εργαλείων θα παρείχε μια σιγουριά ότι η Ομοσπονδιακή Τράπεζα θα μπορούσε να ενεργήσει αποτελεσματικά σε περίπτωση εμφάνισης πληθωριστικών πιέσεων, χωρίς να χρειάζεται να καταφύγει σε πρόωρα περιοριστικά μέτρα για να παρέχει αυτή τη σιγουριά (Romer, 2009). Σε ένα άλλο άρθρο, οι καθηγητές οικονομικών Nicholas Crafts και Peter Fearon τονίζουν ότι η «κληρονομιά» που αφήνουν τα γεγονότα του 1937 στους σημερινούς υπευθύνους χάραξης πολιτικής δεν είναι η αναβολή της δημοσιονομικής εξυγίανσης. Πιστεύουν πως το πραγματικό μήνυμα της ύφεσης είναι ότι η πολιτική εξόδου πρέπει να εστιάζει στην παροχή νομισματικής στήριξης στη συνολική ζήτηση, καθώς το δημοσιονομικό «ερέθισμα» θα αποσύρεται. Μάλιστα, υπογραμμίζουν ότι η στρατηγική αυτή ήταν μέρος των πρόσφατων επιτυχημένων προσπαθειών οικονομιών του ΟΟΣΑ για την επίτευξη δημοσιονομικής εξυγίανσης, με τις μειώσεις των επιτοκίων να αποτελούν μέρος των μέτρων που πάρθηκαν (Crafts and Fearon, 2010). 4. Ομοιότητες και Διαφορές των Γεγονότων του 1937 με τη Σημερινή Κρίση στην Ευρώπη 4.1 Η Κρίση στην Ευρώπη Η χρηματοπιστωτική κρίση, η οποία εκδηλώθηκε αρχικά τον Αύγουστο του 2007 στις ΗΠΑ και επιδεινώθηκε ραγδαία το φθινόπωρο του 2008 με την κατάρρευση της επενδυτικής τράπεζας Lehman Brothers, μετεξελίχθηκε σε παγκόσμια οικονομική κρίση στο πλαίσιο μιας παγκοσμιοποιημένης οικονομίας, προκαλώντας τη μεγαλύτερη οικονομική ύφεση από τη δεκαετία του 1930 και σοβαρή δημοσιονομική επιδείνωση στις περισσότερες χώρες. Η παρούσα εργασία εστιάζει στην κρίση στην Ευρώπη και κυρίως σε αυτή που δημιουργήθηκε εντός της Ευρωζώνης. 12

13 Η κρίση έφτασε στην Ευρώπη τον Οκτώβριο του Η Ευρωζώνη και το Ευρώ αντιμετώπισαν την κλιμακούμενη αμφισβήτηση των αγορών. Όσον αφορά τις μακροοικονομικές συνθήκες, το εκτιμώμενο δημοσιονομικό έλλειμμα της Ευρωζώνης προσέγγιζε το 4,7% το 2011, ενώ κατά το ίδιο έτος ο λόγος δημοσίου χρέους προς Α.Ε.Π. στο χώρο της Ευρωζώνης άγγιξε το 87%. Υπάρχουν αποκλίνουσες απόψεις όσον αφορά τη φύση και τα αίτια της κρίσης στην Ευρωζώνη. Κάποιοι βλέπουν ως γενεσιουργό αιτία τη δημοσιονομική απειθαρχία, άλλοι δίνουν έμφαση στην υπερβολική ιδιωτική μόχλευση, ενώ υπάρχουν και αυτοί που εστιάζουν στις εξωτερικές ανισορροπίες ή στην αποκλίνουσα ανταγωνιστικότητα λόγω των σταθερών συναλλαγματικών ισοτιμιών (Martin and Philippon, 2014). 4.2 Σύγκριση με τα Γεγονότα του 1937 Οι πολιτικές αυστηρής λιτότητας, που εφαρμόζονται σε όλες τις Ευρωπαϊκές χώρες και στο πλαίσιο μιας ήδη εξασθενημένης οικονομίας έχουν ανοίξει μια δημόσια συζήτηση που αφορά το κατά πόσο η σημερινή κατάσταση θυμίζει την κατάσταση που επικρατούσε το 1937 και οδήγησε την οικονομία των ΗΠΑ σε μία «ύφεση μέσα στην ύφεση». Στη συνέχεια παρουσιάζονται οι απόψεις ακαδημαϊκων, οι οποίες και σε αυτή την περίπτωση διίστανται. Το άρθρο του Business Insider παρατηρεί ότι οι οικονομικές συνθήκες του 1937 είχαν πολλές ομοιότητες με αυτές του σήμερα. Οι τιμές των εμπορευμάτων αυξάνονταν και υπήρχε έντονη ανησυχία για τον πληθωρισμό και τα ελλείμματα. Τότε όπως και τώρα, οι υπεύθυνοι για την άσκηση πολιτικής προβληματίζονταν σχετικά με το πώς και πότε θα τερματίσουν τις δημοσιονομικές δαπάνες και τη νομισματική ελάφρυνση, μέτρα που χρησιμοποίησαν για την αντιμετώπιση της κρίσης σε πρώτο χρόνο. Σύμφωνα με το άρθρο, ο πιο ανησυχητικός παραλληλισμός μεταξύ δεκαετίας του 1930 και σημερινής κρίσης είναι η κλονισμένη εμπιστοσύνη των επενδυτών στη χρηματιστηριακή αγορά. Όπως υπογραμμίζει, η μελλοντική ανάπτυξη σε όλους τους τομείς μιας οικονομίας στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στους επενδυτές και στην προθυμία τους να επενδύσουν σε περιουσιακά στοιχεία υψηλού κινδύνου, όπως οι μετοχές και τα εταιρικά ομόλογα. Αυτό που συμβαίνει όμως είναι το ακριβώς αντίθετο, με συνεχή πτώση στις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων, χρηματοοικονομικές αγορές που είναι ευμετάβλητες και παρουσιάζουν πτωτική τάση 13

14 και υψηλές τιμές στα πολύτιμα μεταλλεύματα, όπως ο χρυσός και το ασήμι. Στο άρθρο τονίζεται ότι αυτή η αστάθεια των αγορών ζημιώνει περισσότερους επενδυτές από όσους ευνοεί, με αποτέλεσμα οι τελευταίοι να παρουσιάζονται διστακτικοί τη στιγμή που η οικονομία τους χρειάζεται περισσότερο από ποτέ (Business Insider, 2011). Ο συγγραφέας Cullen Roche σε άρθρο του τονίζει ότι η σημερινή κατάσταση είναι αρκετά διαφορετική από αυτή του 1937, όσων αφορά την αντιμετώπισή της από την κυβέρνηση. Επιχειρηματολογεί σημειώνωντας ότι σήμερα τα κράτη έχουν πολύ μεγαλύτερα ελλείμματα, η νομισματική πολιτική αναμένεται να συνεχίσει να χρησιμοποιείται για τη διευκόλυνση της μετάβασης από την κρίση, ενώ θεωρεί ότι οι νομοθετικές και κανονιστικές ρυθμίσεις έχουν συμβάλλει ελάχιστα στη βελτίωση των συνθηκών που ευνόησαν την εμφάνιση της κρίσης αυτής. Ο Roche δε θεωρεί ότι η οικονομία μπαίνει σε μια νέα ύφεση, ούτε και ότι επαναλαμβάνονται τα λάθη του παρελθόντος. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, πιστεύει ότι βρισκόμαστε απλά σε μια παρατεταμένη ύφεση, σε μια περίοδο δηλαδή με ανάπτυξη χαμηλότερη από την τάση που υπάρχει στην οικονομία, κάτι που αποδίδει στην απομόχλευση του νοικοκυριού. Το περιβάλλον αυτό θα μας κάνει ιδιαίτερα ευάλωτους σε εξωγενείς κινδύνους, οπότε θεωρεί ότι ο κίνδυνος για μία «τεχνητή» διπλή ύφεση στο μέλλον είναι αρκετά μεγάλος (Pragmatic Capitalism, 2010). Σύμφωνα με τους καθηγητές Nicholas Crafts και Peter Fearon, η «επιθετική» πολιτική που εφαρμόσθηκε για την αντιμετώπιση της παρούσας κρίσης αποτελεί σαφή βελτίωση σε σχέση με τα λάθη που έγιναν στις αρχές της δεκαετίας του 1930 που αποδείχθηκαν καταστροφικά. Θεωρούν δηλαδή ότι η σωστή ερμηνεία της οικονομικής θεωρίας βοήθησε στην όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της κρίσης και περιορισμό των συνεπειών της (Crafts and Fearon, 2010). Σε ένα άρθρο του, το έγκυρο περιοδικό The Economist κάνει μια ενδελεχή σύγκριση ανάμεσα στο τότε και στο τώρα. Όπως αναφέρει, το σοκ που επήλθε στην παγκόσμια οικονομία το 2008 θύμιζε έντονα εκείνο του Στους επόμενους 12 μήνες, σημειώθηκε πτώση στη βιομηχανική παραγωγή που ήταν παρόμοιου μεγέθους με την πτώση της κατά τον πρώτο χρόνο της «Μεγάλης Ύφεσης». Οι τιμές των μετοχών και το παγκόσμιο εμπόριο έπεσαν ακόμη περισσότερο. Όμως, αυτή τη φορά δεν ακολούθησε «ύφεση μέσα στην ύφεση». Αν και η πτώση ύψους έως και 13% στην παγκόσμια βιομηχανική παραγωγή ήταν ιδιαίτερα μεγάλη και προκάλεσε βαθιά 14

15 ύφεση, δε μπορεί να συγκριθεί με την τεράστια πτώση ύψους 40% που σημειώθηκε στη δεκαετία του Επιπλέον, το ποσοστό ανεργίας στην Ευρώπη αυξήθηκε περίπου 10% στην πρόσφατη κρίση, όταν στη δεκαετία του 1930 η αύξηση αυτή υπολογίζεται στο 25%. Όπως υπογραμμίζεται, αυτή η σημαντική διαφορά στα αποτελέσματα δε μπορεί παρά να οφείλεται κατά κύριο λόγο στη μελέτη και αποφυγή των λαθών που έγιναν κατά το παρελθόν (The Economist, 2011). Στη συνέχεια του άρθρου του Economist, ενισχύεται ακόμη περισσότερο η θέση ότι η αντίδραση στην κρίση του 2008 ήταν αρκετά καλύτερη από αυτή του Όπως είδαμε και πιο πάνω, αρκετοί οικονομολόγοι θεωρούν ότι το ταυτόχρονο «σφίξιμο» δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής το 1937 έφερε την οικονομία των ΗΠΑ σε ακόμη δυσχερέστερη θέση. Το 2008, οι κυβερνήσεις δεν επανέλαβαν το ίδιο λάθος. Ενώ στη δεκαετία του 1930 είχαμε δραστική μείωση των προϋπολογισμών και οι κεντρικές τράπεζες αύξησαν τα επιτόκια, η πολιτική στην Ευρώπη ήταν σχεδόν από κοινού επεκτατική μετά την κατάρρευση του Με άλλα λόγια, όταν κατά τη «Μεγάλη Ύφεση» η διεθνής συνεργασία κατέρρευσε, οδηγώντας σε ανταγωνισμό νομισματικών ισοτιμιών και πολιτικές προστατευτισμού, οι ηγέτες της Ευρώπης παρέμειναν ενωμένοι. Όπως αναφέρεται στο άρθρο, το ότι δεν έγιναν κάποια λάθη του παρελθόντος ακόμα δε σημαίνει ότι δε θα γίνουν και στο άμεσο μέλλον. Υπάρχει ακόμη ο κίνδυνος το «σφίξιμο» της δημοσιονομικής πολιτικής να έχει τις ίδιες επιπτώσεις που είχε και στις ΗΠΑ το Άλλωστε, όπως αναφέρθηκε και στην αρχή της εργασίας, η σημερινή κρίση στην Ευρώπη θυμίζει σε ανησυχητικό βαθμό την οικονομική αναταραχή της περιόδου όπου οι οικονομίες άρχισαν να πέφτουν σαν ντόμινο υπό την πίεση των μέτρων λιτότητας που είχαν ληφθεί, της χρηματικής στενότητας και της έλλειψης ενός δανειστή ύστατης ανάγκης, ρόλος που σήμερα έχει αναλάβει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Οι υπεύθυνοι για την άσκηση πολικής τη δεκαετία του 1930 έχουν ένα ελαφρυντικό, όπως υπογραμμίζεται στο άρθρο. Ήταν πολύ πιο εύκολη η τόνωση της οικονομίας στη δεκαετία του 2000 απ ότι σε αυτήν του Τα δίκτυα κοινωνικής προστασίας, που ήρθαν στο προσκήνιο μετά τη «Μεγάλη Ύφεση», δίνουν τη δυνατότητα στους ανέργους να διαθέτουν κάποια χρήματα και τους προστατεύουν έως ένα βαθμό από την ύφεση χωρίς κάποια παρέμβαση στην οικονομία. Τα κράτη 15

16 έχουν συνηθίσει στη συντήριση μεγάλων ελλειμμάτων και ελέγχουν πολύ μεγαλύτερο μέρος των εθνικών οικονομιών. Ένα άλλο σημαντικό γεγονός το οποίο αναφέρεται στο συγκεκριμένο άρθρο είναι ότι η σημερινή νομισματική πολιτική, αντίθετα με εκείνη της δεκαετίας του 1930, δεν είναι συσταλτική. Το Δεκέμβριο του 2011 που γράφτηκε το παρόν άρθρο, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αναμενόταν να ανακοινώσει μια περαιτέρω μείωση των επιτοκίων (The Economist, 2011). Το 2009 δημοσιεύτηκε μια εργασία των Alberto Alesina και Silvia Ardagna του Harvard όπου υποστήριζαν ότι και η λιτότητα μπορεί να γίνει επεκτατική, εφόσον εστιάσει σε περικοπές των δαπανών και όχι αύξηση φόρων. Οι περικοπές στον προϋπολογισμό που μειώνουν το επιτόκιο παρέχουν κίνητρα για ιδιωτικό δανεισμό και επένδυση και, αλλάζοντας τις προσδοκίες για μελλοντικές φορολογικές επιβαρύνσεις, οι κυβερνήσεις μπορούν να τονώσουν και την ανάπτυξη. Ο Roberto Perotti του πανεπιστημίου Bocconi μελέτησε τέτοια παραδείγματα περιπτώσεων επέκτασης σε περιόδους λιτότητας και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι πάντα αφορούν αύξηση των εξαγωγών μέσω υποτίμησης του εθνικού νομίσματος. Τη δεκαετία του 1930, η συσταλτική επίδραση των περικοπών στις κρατικές δαπάνες είχε μετριασθεί έως ένα βαθμό από μια βελτίωση στις καθαρές εξαγωγές. Το εμπορικό ισοζύγιο των ΗΠΑ μετατράπηκε από έλλειμμα ύψους 0,2% του ΑΕΠ σε πλεόνασμα που έφτανε το 1,1% του ΑΕΠ μέσα στη διετία Σήμερα, η πλειοψηφία των κρατών παγκοσμίως κάνουν περικοπές στον προϋοπολογισμό τους και δεν έχουν όλες οι οικονομίες τη δυνατότητα να μετριάσουν τη δημοσιονομική πολιτική με μια βελτίωση στις εξαγωγές (The Economist, 2011). Ο γνωστός νομπελίστας οικονομολόγος Paul Krugman με άρθρο του στην εφημερίδα «The New York Times» σχολιάζει τις ενέργειες που έγιναν το 2009 από τους ευρωπαίους ηγέτες. Όπως τονίζει, το 2009 υπήρξε για λίγο πολιτική συναίνεση υπέρ μιας ενεργής δημοσιονομικής πολιτικής για την αντιμετώπιση της ύφεσης. Όμως, υπήρχαν αρκετές φωνές εντός Ευρώπης που προειδοποιούσαν για το ενδεχόμενο να επαναληφθεί το περιβόητο λάθος που έγινε το 1937, όταν η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ πείστηκε να δώσει προτεραιότητα στον ισοσκελισμό του προϋπολογισμού τη στιγμή που η οικονομία ήταν ακόμη αδύναμη, με συνέπεια να διακοπεί απότομα η ανάκαμψη και να οδηγηθούν οι ΗΠΑ σε μια δεύτερη ύφεση. Και όπως λέει χαρακτηριστικά, οι υπεύθυνοι για την άσκηση πολιτικής κατέληξαν να κάνουν το ίδιο ακριβώς λάθος (The New York Times, 2012). 16

17 5. Συμπεράσματα και Προτάσεις Η μελέτη των γεγονότων που οδήγησαν στην ύφεση του 1937 και η σύγκρισή τους με τη σημερινή κρίση στην Ευρώπη έδειξε ότι υπάρχουν αρκετές ομοιότητες ανάμεσα στις δύο αυτές περιόδους. Σίγουρα, η μελέτη του παρελθόντος βοήθησε τους υπεύθυνους για την άσκηση πολιτικής στην Ευρώπη να καθορίσουν τη στρατηγική τους με τέτοιο τρόπο ώστε να αποφύγουν κάποια από τα λάθη που έγιναν το Όμως, ο κίνδυνος για μια νέα ύφεση είναι ακόμη υπαρκτός και οι ασκούντες νομισματική και δημοσιονομική πολιτική οφείλουν να αναζητήσουν κι άλλα σημαντικά διδάγματα που προκύπτουν από τα γεγονότα της δεκαετίας του 1930 ώστε να αποφύγουν τυχόν καταστροφικά λάθη του παρελθόντος. Το κύριο δίδαγμα που αντλείται από την εμπειρία του 1937 αφορά τους υπευθύνους για την άσκηση δημοσιονομικής πολιτικής και συνίσταται στο ότι η απλή αναβολή της δημοσιονομικής εξυγίανσης δεν είναι η λύση. Περισσότερο σημαντική είναι σαφώς η στρατηγική που θα ακολουθηθεί για τον περιορισμό των δημοσιονομικών δαπανών και η οποία θα πρέπει να περιλαμβάνει κάποια μορφή νομισματικής στήριξης στη συνολική ζήτηση. Άλλωστε, αρκετά κρατή-μέλη του ΟΟΣΑ προχώρησαν σε επιτυχημένη δημοσιονομική εξυγίανση στο πρόσφατο παρελθόν χρησιμοποιώντας ανάλογες στρατηγικές που περιελάμβαναν και μείωση των επιτοκίων. Όσον αφορά τη νομισματική πολιτική, προκύπτει το συμπέρασμα ότι σήμερα, όπως και στη δεκαετία του 1930, δεν υπάρχει περιθώριο για περικοπή των ονομαστικών επιτοκίων. Η περικοπή αυτή είναι προτιμότερο να γίνει στα πραγματικά επιτόκια και να γίνει προσπάθεια για ενίσχυση των προσδοκιών ότι οι τιμές θα ανέβουν. Αυτό συνεπάγεται ότι ίσως είναι απαραίτητη περισσότερη ποσοτική χαλάρωση, καθώς και ότι πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο να εγκαταλειφθούν οι στόχοι που αφορούν τον πληθωρισμό και να αντικατασταθούν με στόχους που αφορούν το επίπεδο των τιμών. 17

18 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΗ Crafts, N., Fearon, P., (2010), A recession to remember: Lessons from the US, , VoxEu.org, 23 November. Dejuán, Ó., Febrero, E., and Marcuzzo, M. C., (2011), The First Great Recession of the 21 st Century Competing Explanations, Edward Elgar Publishing Limited, pp Irwin, D. (2011), What caused the recession of ?, 11 September, VoxEu.org. Philippe, M., Philippon, T., (2014), What caused the great recession in the Eurozone? What could have avoided it?, VoxEu.org, 11 November. Romer, C., (2009), The lessons of 1937, The Economist, Jun 18th Romer, C. D., (1992), What ended the great depression, The Journal of Economic History, December 1992, Paper Number 4, pp.765. ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗ Business Insider (2006), Article, retrieved in August 2011 from Pragmatic Capitalism (2010), Article, retrieved in October 2010 from The Economist (2011), Article, retrieved in December 2011 from The New York Times (2012), Article, retrieved in October 2012 from 18

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ

Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE. του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ Η ΧΡΗΜΑΤΟΠIΣΤΩΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΟΠTΙΚΕΣ ΤΟΥ REAL ESTATE του ΙΩΑΝΝΗ Α. ΜΟΥΡΜΟΥΡΑ Καθηγητή Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Προέδρου ΣΟΕ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Έχουν ήδη περάσει δύο χρόνια από την έναρξη της παγκόσμιας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ

ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΤΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ Oι συναλλαγές μιας χώρας με τον υπόλοιπο κόσμο, συμπεριλαμβανομένων τόσο των εμπορικών όσο και των χρηματοοικονομικών ροών, καταγράφονται στο ισοζύγιο διεθνών πληρωμών. Oι συναλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ

ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονομικών Μονάδων & Οργανισμών (ΔΔΟΜΟ)» με κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση" Θεματική Ενότητα 2 ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ Ακαδημαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Αγορές. in DEEP ANALYSIS. Μείωση του Συστημικού Κινδύνου στις Διεθνείς Αγορές. Α γ ο ρ έ ς. Κύρια Σημεία

Αγορές. in DEEP ANALYSIS. Μείωση του Συστημικού Κινδύνου στις Διεθνείς Αγορές. Α γ ο ρ έ ς. Κύρια Σημεία Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Αγορές Μείωση του Συστημικού Κινδύνου στις Διεθνείς Αγορές του Στρατή Κωνσταντίνου in DEEP ANALYSIS Η κατανομή του πλούτου μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ Χωρίζεται σε δύο μεγάλες περιοχές: -ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ -ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΙΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Η συμπεριφορά της οικονομικής μονάδας (καταναλωτής, νοικοκυριό, επιχείρηση, αγορά). Εξετάζει θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld

Διεθνής Οικονομική. Paul Krugman Maurice Obsfeld Paul Krugman Maurice Obsfeld Διεθνής Οικονομική Κεφάλαιο 21 Η Διεθνής Αγορά Κεφαλαίου και τα κέρδη από το Εμπόριο Διεθνής Τραπεζική Λειτουργία και Διεθνής Κεφαλαιαγορά Φιλίππου Ευαγγελία Α.Μ. 1207 Μ069

Διαβάστε περισσότερα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα ΣΥΝΟΨΗ 21 ΣΥΝΟΨΗ Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα 1. Η αναταραχή στην Ευρωζώνη οφείλεται στην παγκόσμια κρίση χρηματιστικοποίησης η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ:

ΔΟΜΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Θέματα Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 24 ος Διαγωνισμός Εξεταζόμενο μάθημα: Μικροοικονομική Μακροοικονομική και Δημόσια Οικονομική Θέμα 3ο (κληρώθηκε) α) Ποια μέσα διαθέτει η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Στην Ελλάδα η μη ρεαλιστική πρόβλεψη του ταμειακού ελλείμματος κατά το έτος 2009, εξαιτίας της υπερεκτίμησης των εσόδων και της αύξησης των

Διαβάστε περισσότερα

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012

Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών. Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Ίδρυµα Οικονοµικών & Βιοµηχανικών Ερευνών Τριµηνιαία Έκθεση για την Ελληνική Οικονοµία 01-2012 Το διεθνές περιβάλλον επιδεινώνεται 2011 Νέα επιβράδυνση ανάπτυξης παγκόσµιας οικονοµίας στο δ τρίµηνο του

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

Eurochambers Economic Survey 2011. Οκτώβριος 2010. TNS ICAP 154A, Sevastoupoleos St., Athens 11526 T: (+30)210 7260600 E: tnsicap@tnsicap.

Eurochambers Economic Survey 2011. Οκτώβριος 2010. TNS ICAP 154A, Sevastoupoleos St., Athens 11526 T: (+30)210 7260600 E: tnsicap@tnsicap. 1 Eurochambers Economic Survey 2011 Οκτώβριος 2010 TNS ICAP 154A, Sevastoupoleos St., Athens 11526 T: (+30)210 7260600 E: tnsicap@tnsicap.gr GALLUP INTERNATIONAL ASSOCIATION 2 ΠΙΚΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1. Η

Διαβάστε περισσότερα

το ταγκό των αγορών & ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΚΟΛΠΟ 1 Διάγραμμα 1: Βασικοί κάτοχοι κρατικού χρέους ΗΠΑ.

το ταγκό των αγορών & ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΚΟΛΠΟ 1 Διάγραμμα 1: Βασικοί κάτοχοι κρατικού χρέους ΗΠΑ. το ταγκό των αγορών & ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΚΟΛΠΟ 1 Διάγραμμα 1: Βασικοί κάτοχοι κρατικού χρέους ΗΠΑ. 2 ΠΑΝΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Διάγραμμα 2: Ανάπτυξη αγοράς CDS. το ταγκό των αγορών & ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΚΟΛΠΟ 3 Διάγραμμα 3: Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

10 Δεκεμβρίου 2009. Πανεπιστήμιο Κύπρου

10 Δεκεμβρίου 2009. Πανεπιστήμιο Κύπρου Η οικονομική κρίση και το μέλλον της Κυπριακής οικονομίας 10 Δεκεμβρίου 2009 Πανεπιστήμιο Κύπρου Δημόσια Οικονομικά 2009 Έσοδα 2009 2008 2009 2009 εκ. εκ. 2008 εκ. 2008 (%) ΤΕΠ 1.460,0 1.718,5 258,5 15,0

Διαβάστε περισσότερα

Σε σύγκριση με τις περισσότερες άλλες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, η Πολωνία αναμένεται να γνωρίσει ήπια ύφεση.

Σε σύγκριση με τις περισσότερες άλλες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, η Πολωνία αναμένεται να γνωρίσει ήπια ύφεση. IMF Survey ΕΛΕΓΧΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Πολωνία: Ένα φωτεινό σημείο στην πληγείσα από την ύφεση Ευρώπη Ευρωπαϊκό τμήμα του ΝΤ 13 Αυγούστου 2009 Εργοστάσιο στο Rzeszow, Πολωνία, όπου η εγχώρια οικονομία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013 NUNTIUS ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΕΠΕΥ ΤΜΗΜΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΤΗΛ: 210-3350599 ΦΑΞ: 210-3254846 E-MAIL: nunt12@otenet.gr WEBSITE: www.nuntius.gr Αθήνα, 31/03/2010 ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο

ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο ΑΛΒΑΝΙΑ Οικονομία & Εξωτερικό Εμπόριο Ιανουάριος Σεπτέμβριος 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Διάρθρωση Παρουσίασης Α. Γιατί επιδιώκεται η ένταξη στη Ζώνη του Ευρώ από μικρές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 5. Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 5 Αποταμίευση και επένδυση σε μια ανοικτή οικονομία Περίγραμμα κεφαλαίου Ισοζύγιο Πληρωμών Ισορροπία της αγοράς αγαθών σε μια ανοικτή οικονομία Αποταμίευση και επένδυση σε μια μικρή ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές για την Αποδοτικότερη Αξιοποίηση των Επενδύσεων

Βασικές Αρχές για την Αποδοτικότερη Αξιοποίηση των Επενδύσεων Βασικές Αρχές για την Αποδοτικότερη Αξιοποίηση των Επενδύσεων 1 Θέματα παρουσίασης Η Παγκόσμια Αγορά ο κύκλος της οικονομίας και των επενδύσεων Το Τρίπτυχο της Επένδυσης : Κατανομή Διασπορά Χρονικός Ορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ. 8 Ιουνίου, 2012

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ. 8 Ιουνίου, 2012 Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ 8 Ιουνίου, 2012 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Διαστάσεις της κρίσης Γενεσιουργές Αιτίες & Συστημικές Αδυναμίες Προσπάθειες Επίλυσης Γιατί η ύφεση είναι τόσο βαθειά & παρατεταμένη;

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ. ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΚΔΙΔΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ αρ. 30, ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Σύμφωνα με την έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ & EBRD INDICATORS ΓΙΑ ΕΣΘΟΝΙΑ ΚΑΙ ΛΕΤΟΝΙΑ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ & EBRD INDICATORS ΓΙΑ ΕΣΘΟΝΙΑ ΚΑΙ ΛΕΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ & EBRD INDICATORS ΓΙΑ ΕΣΘΟΝΙΑ ΚΑΙ ΛΕΤΟΝΙΑ Οι βασικότεροι οικονομικοί δείκτες είναι οι : GDP Per Capita GDP Growth FDI Privatization volume Debt over GDP Deficit/Surplus over GDP

Διαβάστε περισσότερα

Οι δηµοσιονοµικές εξελίξεις στις χώρες της Ε.Ε Γιώργος Σταθάκης Το θέµα το όποιο θα ήθελα να θίξω στην σύντοµη αυτή παρέµβαση αφορά στην εικόνα που παρουσιάζουν οι προϋπολογισµοί των άλλων χωρών της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1. Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 152 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του ΚΠΣ III Η εκ των προτέρων αξιολόγηση των µακροοικονοµικών επιπτώσεων του 3 ου ΚΠΣ µπορεί να πραγµατοποιηθεί µε τρόπους οι οποίοι

Διαβάστε περισσότερα

Ελλάδα: Κριτικές του Παρελθόντος και ο Δρόμος προς τα Εμπρός

Ελλάδα: Κριτικές του Παρελθόντος και ο Δρόμος προς τα Εμπρός Ελλάδα: Κριτικές του Παρελθόντος και ο Δρόμος προς τα Εμπρός Από τον Ολιβιέ Μπλανσάρ 9 Ιουλίου 2015 Τα μάτια όλου του κόσμου είναι καρφωμένα στην Ελλάδα, καθώς τα εμπλεκόμενα μέρη συνεχίζουν τις προσπάθειες

Διαβάστε περισσότερα

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού Κανόνας Χρυσού Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1870-1973 Βασικές αρχές λειτουργίας Ιστορικά (ποια περίοδο καλύπτει) Εξωτερική ισορροπία (ισοζύγιο πληρωμών ισοσκελισμένο)

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και

Μακροοικονομική. Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική. Αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός κλάδος: Γιατί μελετάμε ακόμη την. Μακροοικονομική Θεωρία και Μακροοικονομική Θεωρία και Πολιτική Εισαγωγή: με τι ασχολείται Ποια είναι η θέση της μακροοικονομικής σήμερα; Χρησιμότητα - γιατί μελετάμε την μακροοικονομική θεωρία; Εξέλιξη θεωρίας και σχέση με την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική.! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική! Καθ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντικείμενο Διεθνούς Μακροοικονομικής Η διεθνής μακροοικονομική ασχολείται με το προσδιορισμό των βασικών μακροοικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Οι μακροοικονομικές προβλέψεις για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα κάτω τόσο για το 2012 όσο και για το

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. Ενότητα 3: Αγορά Χρήματος και επιτόκια. Γεώργιος Μιχαλόπουλος Τμήμα Λογιστικής-Χρηματοοικονομικής

ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. Ενότητα 3: Αγορά Χρήματος και επιτόκια. Γεώργιος Μιχαλόπουλος Τμήμα Λογιστικής-Χρηματοοικονομικής Ενότητα 3: Αγορά Χρήματος και επιτόκια Τμήμα Λογιστικής-Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, που

Διαβάστε περισσότερα

Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»*

Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»* Η ΥΠΟΘΕΣΗ «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ» 13 Αντί Εισαγωγής Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»* Στο διάστημα από τον Οκτώβριο του 2009 μέχρι το Μάιο του 2010, η Ελλάδα δέχτηκε μια πρωτοφανή χρηματοπιστωτική επίθεση, που οδήγησε

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών! «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &!Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)»! µε κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση"!

Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών! «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &!Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)»! µε κατεύθυνση τη Στρατηγική Διοίκηση! Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Διοίκηση και Διαχείριση Οικονοµικών Μονάδων &Οργανισµών (ΔΔΟΜΟ)» µε κατεύθυνση τη "Στρατηγική Διοίκηση" Θεµατική Ενότητα 1 ΟΙΚΟΝOMIKA ΓΙΑ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Ακαδηµαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων

Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων Προτάσεις πολιτικής για τη διαχείριση προβληµατικών χαρτοφυλακίων δανείων Κερασίνα Ραυτοπούλου Σύµβουλος Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης στον Χρηµατοπιστωτικό Τοµέα 1 Εισαγωγή Στην Ελλάδα η οικονοµική κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1

(Πολιτική. Οικονομία ΙΙ) Τμήμα ΜΙΘΕ. Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος. Αρχές Οικονομικής ΙΙ. 14/6/2011Εαρινό Εξάμηνο 2010-2011. (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος Τμήμα ΜΙΘΕ Καθηγητής Σπύρος Βλιάμος 2010-2011 Αρχές Οικονομικής ΙΙ (Πολιτική Οικονομία ΙΙ) 1 Θεματικές Ενότητες Επισκόπηση της Μακροοικονομικής-Τα

Διαβάστε περισσότερα

«Το Eurogroup καλωσορίζει τη συμφωνία ανάμεσα στην Ελλάδα και τους Ευρωπαϊκούς Θεσμούς με την προσθήκη του ΔΝΤ για το πρόγραμμα του ESM. ΤΟ Eurogroup συγχαίρει τις ελληνικές αρχές για την ισχυρή δέσμευση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 2010

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 2010 ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ Διεύθυνση Στρατηγικής και Οικονομικής Ανάλυσης ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΕΛΠΙΔΕΣ ΑΝΑΚΑΜΨΗΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 1 Η οικοδομή έχει εισέλθει σε περίοδο σημαντικής διόρθωσης Η οικοδομική

Διαβάστε περισσότερα

Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα με τις οδηγίες των εκφωνήσεων. Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3 (τρεις) ώρες.

Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα με τις οδηγίες των εκφωνήσεων. Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3 (τρεις) ώρες. Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΜΠΣ Χρηματοοικονομικής και Τραπεζικής για Στελέχη Μάθημα: Οικονομική για Στελέχη Επιχειρήσεων Εξέταση Δεκεμβρίου 2007 Ονοματεπώνυμο: Να απαντήσετε τα παρακάτω θέματα σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών - Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών Σύμφωνα με προσωρινά στοιχεία, το δ τρίμηνο 2014, το βουλγαρικό ΑΕΠ ενισχύθηκε κατά 1,3% σε ετήσια βάση και κατά 0,4% σε τριμηνιαία βάση. Σε ό,τι αφορά το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070 ΠΕΡΙΛΗΨΗ (2 ου μέρους κεφαλαίου 12 ( από το 12.4. και μετά, του βιβλίου Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές, του D. Mc Aleese) Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες Βασικά Σημεία : *Κεντρικές Τράπεζες,

Διαβάστε περισσότερα

Η στάση των Ελλήνων πολιτών απέναντι στη διεθνή οικονομική κρίση, το Ευρώ & τις σχέσεις Κράτους - Οικονομίας

Η στάση των Ελλήνων πολιτών απέναντι στη διεθνή οικονομική κρίση, το Ευρώ & τις σχέσεις Κράτους - Οικονομίας Η στάση των Ελλήνων πολιτών απέναντι στη διεθνή οικονομική κρίση, το Ευρώ & τις σχέσεις Κράτους - Οικονομίας Δεκέμβριος 2008 0840 / Διάγραμμα 1 Public Issue: Πηγές στοιχείων Κλίμακα στάσεων απέναντι στον

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής

Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Η Ελλάδα δεν είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση: Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης, η κατάρρευση των περιφερειακών οικονομιών και οι επιλογές πολιτικής Ηλίας Κικίλιας Διευθυντής Ερευνών Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικό Παράρτημα Α. Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα

Ειδικό Παράρτημα Α. Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα Ειδικό Παράρτημα Α Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα 2013 Ετήσια έκθεση ελληνικού εμπορίου Α. Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα Στο παράρτημα αυτό παρουσιάζεται ξεχωριστά για κάθε κλάδο

Διαβάστε περισσότερα

Συναθροιστική ζήτηση και προσφορά

Συναθροιστική ζήτηση και προσφορά Συναθροιστική ζήτηση και Κεφάλαιο 31 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Βραχυχρόνιες οικονομικές διακυμάνσεις Η οικονομική δραστηριότητα παρουσιάζει

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ»

«ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ» «ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ» ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Β.5.7 Μελέτη Εξελίξεων και Τάσεων της Αγοράς Σεπτέμβριος 214 ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία

Πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Σύμφωνα με το πιο πρόσφατο ενημερωτικό δελτίο του αρμόδιου Υπουργείου Οικονομικών (web: http://www.minfin.bg/en/page/542) και τα ενημερωμένα στατιστικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία υπουργού Οικονομικών και Προέδρου του ECOFIN Γ.Στουρνάρα. Πέμπτη, 10.04.2014. Ημέρα Ανταγωνισμού- Εναρκτήρια Ομιλία

Ομιλία υπουργού Οικονομικών και Προέδρου του ECOFIN Γ.Στουρνάρα. Πέμπτη, 10.04.2014. Ημέρα Ανταγωνισμού- Εναρκτήρια Ομιλία Ομιλία υπουργού Οικονομικών και Προέδρου του ECOFIN Γ.Στουρνάρα Πέμπτη, 10.04.2014 Ημέρα Ανταγωνισμού- Εναρκτήρια Ομιλία Επίτροπε, Υπουργοί, αγαπητοί σύνεδροι Με μεγάλη χαρά και ικανοποίηση σας καλωσορίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

«Η πορεία της Ελλάδας. πριν και μετά το Μνημόνιο»

«Η πορεία της Ελλάδας. πριν και μετά το Μνημόνιο» ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πτυχιακή εργασία «Η πορεία της Ελλάδας πριν και μετά το Μνημόνιο» Προπτυχιακή φοιτήτρια: ΝΙΚΙΑ ΕΛΕΝΗ Επιβλέπων καθηγητής: ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ. ΔΕΣ ερωτήματα στο μάθημα ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ από το βιβλίο των PAUL R. KRUGMAN & «ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Θεωρία και Πολιτική» MAURICE

Διαβάστε περισσότερα

Απότηνπρώτηστηδεύτερηπετρελαϊκήκρίση, δια μέσου της μεταπολίτευσης

Απότηνπρώτηστηδεύτερηπετρελαϊκήκρίση, δια μέσου της μεταπολίτευσης Κρίσεις και μεταρρυθμίσεις στην ελληνική οικονομία, τέλη 19 ου 21 ος αιώνας Απότηνπρώτηστηδεύτερηπετρελαϊκήκρίση, δια μέσου της μεταπολίτευσης Γιώργος Προγουλάκης (Πανεπιστήμιο Αθηνών) Σχολιαστής: Χρυσάφης

Διαβάστε περισσότερα

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ

Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα. Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Από το Διμεταλλισμό στο Ευρώ Το Τρίληµµα των Ανοικτών Οικονοµιών 1. Σταθερότητα και Ελεγχος Συναλλαγματικής Ισοτιμίας 2. Χρήση Νομισματικής Πολιτικής για Εσωτερική Ισορροπία

Διαβάστε περισσότερα

Πτώση στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Ιούλιο του 2011 για τον χρυσό

Πτώση στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Ιούλιο του 2011 για τον χρυσό Weekly Financial Report Δευτέρα 15- -04-2013 Πτώση 4,1% στο χαμηλότερο επίπεδο από την 1η Ιουλίου του 2011 σημείωσε ο χρυσός καθώς τα στοιχεία για τις λιανικές πωλήσεις και την καταναλωτική εμπιστοσύνη

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης

Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης 1. Εισαγωγή Οι προβλεπόμενες υψηλές χρηματοδοτικές ανάγκες του Ελληνικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης στο μέλλον καθιστούν επιτακτική την αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους

Κεφάλαιο 15. Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Κεφάλαιο 15 Οι δηµόσιες δαπάνες και ηχρηµατοδότησή τους Ο κρατικός προϋπολογισµός: εδοµένα και αριθµοί Συνολικές δηµόσιες δαπάνες: τρειςκατηγορίεςδηµοσίων δαπανών ηµόσιες δαπάνες (G) Μεταβιβαστικές πληρωµές

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση. 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση

Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση. 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση Μακροοικονομική Κεφάλαιο 4 Κατανάλωση, αποταμίευση και επένδυση 4.1 Κατανάλωση και αποταμίευση 1) Χωρίς πληθωρισμό και με ονομαστικό επιτόκιο (i).03, κάποιος μπορεί να ανταλλάξει μια μονάδα σημερινής κατανάλωσης

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών

Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες. Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών Σχετικά Επίπεδα Τιμών και Συναλλαγματικές Ισοτιμίες Μακροχρόνιοι Προσδιοριστικοί Παράγοντες των Συναλλαγματικών Ισοτιμιών 1 Ισοτιµία Δολαρίου Στερλίνας, 1870-2011 $6.00$$ $5.00$$ $4.00$$ $3.00$$ $2.00$$

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ 16 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΜΣ: ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/11/2008 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: ΓΑΖΩΝΑΣ ΘΩΜΑΣ / ΜΟΥΤΖΟΥΡΗ ΕΛΕΝΗ Α.Μ: 1207Μ065

Διαβάστε περισσότερα

Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008

Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008 Επισκόπηση Αλβανικής Οικονομίας 2008 Υπεύθυνος Έκδοσης: Χρήστος Φαρµάκης-Συµβουλος ΟΕΥ Α Επιµέλεια:Σπυρίδων Οικονόµου, Γραµµατέας ΟΕΥ Α - Sonila-Sofia Kisi Πρεσβεία της Ελλάδας Γραφείο Οικονομικών & Εμπορικών

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ Κυρίες και κύριοι, φίλες και φίλοι, Ευχαριστώ για την παρουσία σας σημερινή εκδήλωση. Ευχαριστώ επίσης την Ο.Κ.Ε. και το Πρόεδρό της, κ. Πολυζωγόπουλο, για την τιμή που μου έκαναν να μου ζητήσουν να μιλήσω

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οικονομία και Αγορές. Δημήτρης Μαλλιαρόπουλος 7 Ιουνίου 2007

Διεθνής Οικονομία και Αγορές. Δημήτρης Μαλλιαρόπουλος 7 Ιουνίου 2007 Διεθνής Οικονομία και Αγορές Δημήτρης Μαλλιαρόπουλος 7 Ιουνίου 2007 1 Διεθνής Οικονομία: Ανάπτυξη - Επιτόκια Η παγκόσμια ανάπτυξη θα παραμείνει ισχυρή παρά την επιβράδυνση στις ΗΠΑ (decoupling). Η επιβράδυνση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ Χρήστος Σταϊκούρας Βουλευτής Φθιώτιδας ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ Χρήστος Σταϊκούρας Βουλευτής Φθιώτιδας ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Δευτέρα, 27 Ιουλίου 2015 ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΤΑΪΚΟΥΡΑΣ: ΑΥΤΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ 6ΜΗΝΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΣΥΡΙΖΑ/ΑΝ.ΕΛ Συμπληρώθηκαν 6 μήνες διακυβέρνησης της χώρας από τη συνεργασία του ΣΥΡΙΖΑ και των ΑΝΕΛ. Έξι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1

Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ. Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Η ΧΡΗΜΑΤΟΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ: ΑΙΤΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Συνοπτικό συμπέρασμα Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Οκτώβριος 2008 1. Η κρίση είναι αμερικανική και όχι παγκόσμια. Όμως γίνεται παγκόσμια αν δεν αντιμετωπιστεί

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ PETER SANFEY REGIONAL ECONOMIST FOR SOUTHEASTE EUROPE AND GREECE, EBRD TO THE EVENT «RESURRECTING THE GREEK ECONOMY: GREAT EXPECTATIONS?» ΠΕΜΠΤΗ 9 ΙΟΥΛΙΟΥ 2015 THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κυπριακή οικονομία: προκλήσεις και προοπτικές

Κυπριακή οικονομία: προκλήσεις και προοπτικές Κυπριακή οικονομία: προκλήσεις και προοπτικές Εισαγωγική ομιλία του Αθανάσιου Ορφανίδη, Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, στο επιμορφωτικό σεμινάριο του Συνδέσμου Οικονομολόγων Καθηγητών Κύπρου

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012

Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012 Αποτελέσματα Α Τριμήνου 2012 Ανακεφαλαιοποίηση 4δισ. από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας με το Δείκτη Συνολικής Κεφαλαιακής Επάρκειας να διαμορφώνεται στο 9,0% και αντίστοιχη βελτίωση της ρευστότητας

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα

Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα Αποταμίευση, Επένδυση και το Χρηματοπιστωτικό σύστημα Κεφάλαιο 25 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Το χρηματοπιστωτικό σύστημα Το χρηματοπιστωτικό

Διαβάστε περισσότερα

GREEK AMERICAN NEWS AGENCY. COM

GREEK AMERICAN NEWS AGENCY. COM ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Βερολίνο, 6/5/2010 Αρ. πρωτ. Φ. 2705/2146 Προς: ΥΠΕΞ Β4 Δ/νση Kοιν.: ΥΠΕΞ - Δ.Γ. κ. ΥΦΥΠΕΞ - Γρ. κ. Γ.Γ. Δ.Ο.Σ. & Α.Σ. - Γρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2011 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 6 Ιουνίου 2011

Διαβάστε περισσότερα

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 1. Οι προσδιοριστικοί παράγοντες της συνολικής ζήτησης 2. H βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά προϊόντος 3. Η βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά περιουσιακών

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτική χαλάρωση στην ευρωζώνη: Μακροοικονομική θεωρία, προβλήματα ασυμμετρίας και πολιτικοί περιορισμοί

Ποσοτική χαλάρωση στην ευρωζώνη: Μακροοικονομική θεωρία, προβλήματα ασυμμετρίας και πολιτικοί περιορισμοί Ποσοτική χαλάρωση στην ευρωζώνη: Μακροοικονομική θεωρία, προβλήματα ασυμμετρίας και πολιτικοί περιορισμοί Μανούζας Ζήσης Υποψήφιος Διδάκτορας Πανεπιστημίου Αθηνών Δεκέμβριος 2015 Πεδίο ανάλυσης: Το πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

1 Δεκεµβρίου 2012: Ωριµάζει, λήγει, οµόλογο αξίας 250 εκατοµµυρίων Ευρώ.

1 Δεκεµβρίου 2012: Ωριµάζει, λήγει, οµόλογο αξίας 250 εκατοµµυρίων Ευρώ. ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΠΟΥ ΕΠΙΤΕΥΧΘΗΚΕ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΩΝ ΕΤΑΙΡΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΔΝΤ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΣΤΙΣ 26 27 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2012 Α. Οι δόσεις θα καταβληθούν στις 13 Δεκεµβρίου 2012. Οι δόσεις που θα

Διαβάστε περισσότερα

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ

2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ 2009-2011: ΠΤΩΣΗ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ - ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Σύνοψη και συμπέρασμα Αντώνης Τορτοπίδης, οικονομολόγος 1 Φεβρουάριος 2009 Η σημερινή ύφεση της οικοδομικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 Οκτωβρίου 2010. Θέμα: Ισοζύγιο Πληρωμών: ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 Οκτωβρίου 2010. Θέμα: Ισοζύγιο Πληρωμών: ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 20 Οκτωβρίου 2010 Θέμα: Ισοζύγιο Πληρωμών: ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2010 Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών Τον Αύγουστο του 2010 το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών διαμορφώθηκε σε 259 εκατ.

Διαβάστε περισσότερα

ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πειραιάς, 17 Ιουλίου 2013 (Πηγή: Icap) ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Η ελληνική οικονομία εξακολούθησε να λειτουργεί υπό καθεστώς βαθειάς ύφεσης και το 2012, η έκταση της

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομία. in DEEP ANALYSIS. H Ύφεση στην Κύπρο. Μ ακρ οοικονομία. Κύρια Σημεία. Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες,

Μακροοικονομία. in DEEP ANALYSIS. H Ύφεση στην Κύπρο. Μ ακρ οοικονομία. Κύρια Σημεία. Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Μακροοικονομία H Ύφεση στην Κύπρο Πετράκης Παναγιώτης (Καθηγητής ΕΚΠΑ), Κωστής Παντελής (Υπ. Διδάκτωρ ΕΚΠΑ), Βαλσαμής Διονύσης (Ερευνητής

Διαβάστε περισσότερα

www.icap.gr Η Ελλάδα σε Αριθµούς 2014 TMHMA A Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΕΤΑΙΡΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ: 2011-2012

www.icap.gr Η Ελλάδα σε Αριθµούς 2014 TMHMA A Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΕΤΑΙΡΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ: 2011-2012 TMHMA A Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΕΤΑΙΡΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ: 2011-2012 Εισαγωγικό Σηµείωµα Η ελληνική οικονοµία συνεχίζει να λειτουργεί υπό καθεστώς βαθειάς ύφεσης, η διάρκεια της οποίας έχει ξεπεράσει όλες τις προβλέψεις. Η

Διαβάστε περισσότερα

Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες

Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες Σχίζας Παναγιώτης* Η διάχυση της κρίσης της στεγαστικής αγοράς των ΗΠΑ στην Ευρώπη οδήγησε τις αγορές στην επαναξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

: Οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πορεία διμερών οικονομικών και εμπορικών σχέσεων, κατά το α 6μηνο 2008 (προσωρινά στοιχεία)

: Οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πορεία διμερών οικονομικών και εμπορικών σχέσεων, κατά το α 6μηνο 2008 (προσωρινά στοιχεία) ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗ ΣΟΦΙΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ EMBASSY OF GREECE IN SOFIA OFFICE FOR ECONOMIC & COMMERCIAL AFFAIRS Evlogi Georgiev 103, Sofia 1504, Bulgaria, tel.: (003592) 9447959,

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ;

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλά επίπεδα επενδύσεων. Απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΩΡΓΟΥ ΖΑΝΙΑ PRESIDENT, HELLENIC BANK ASSOCIATION, CHAIRMAN OF THE BOARD OF DIRECTORS, NATIONAL BANK OF GREECE CREDIT RISK MANAGEMENT FOR BANKING & BUSINESS FINDING LIQUIDITY

Διαβάστε περισσότερα

Γράφημα 1: Ανεργία (στοιχεία εποχικά προσαρμοσμένο), 1990-2015

Γράφημα 1: Ανεργία (στοιχεία εποχικά προσαρμοσμένο), 1990-2015 Απασχόληση Ο ιδιωτικός τομέας των ΗΠΑ προσέθεσε 252.000 νέες θέσεις εργασίας τον Δεκέμβριο, βάσει στοιχείων του Υπουργείου Εργασίας των ΗΠΑ. Η αύξηση των θέσεων εργασίας και των μισθών αντανακλά την ενίσχυση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ ΚΟΤΙΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τµήµα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών (ΔΕΣ) Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Ειδίκευσης στις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές Εργασία στο µάθηµα «Γεωπολιτική των

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012 Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012 Κεφαλαιακή Επάρκεια: Ο συνολικός δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας διαμορφώνεται στο 8,1% μετά την καταβολή από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας κεφαλαιακής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Ενότητα 11: Η σχέση πληθωρισμού και ανεργίας. Γεώργιος Μιχαλόπουλος Τμήμα Λογιστικής-Χρηματοοικονομικής

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Ενότητα 11: Η σχέση πληθωρισμού και ανεργίας. Γεώργιος Μιχαλόπουλος Τμήμα Λογιστικής-Χρηματοοικονομικής Ενότητα 11: Η σχέση πληθωρισμού και ανεργίας Τμήμα Λογιστικής-Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες,

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013.

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013. Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Ενέργεια Παγκόσμιες Ενεργειακές Ανάγκες της Περιόδου 2010-2040 του Ιωάννη Γατσίδα και της Θεοδώρας Νικολετοπούλου in DEEP ANALYSIS

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση για το Δολάριο 1ο Τρίμηνο 2013. Των Jamie Saettele, Senior Technical Strategist και David Rodriguez, Quantitative Strategist

Ανάλυση για το Δολάριο 1ο Τρίμηνο 2013. Των Jamie Saettele, Senior Technical Strategist και David Rodriguez, Quantitative Strategist Ανάλυση για το Δολάριο 1ο Τρίμηνο 2013 Των Jamie Saettele, Senior Technical Strategist και David Rodriguez, Quantitative Strategist Δολάριο: Γεμάτο προκλήσεις το α τρίμηνο του 2013 Των Jamie Saettele,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΕΙΣΗΓΜΕΝΩΝ ΣΤΟ Χ.Α.Α ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΒΑΤΗΓΟΥ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΑΚΤΟΠΛΟΪΑΣ

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΕΙΣΗΓΜΕΝΩΝ ΣΤΟ Χ.Α.Α ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΒΑΤΗΓΟΥ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΑΚΤΟΠΛΟΪΑΣ ΤΩΝ ΕΙΣΗΓΜΕΝΩΝ ΣΤΟ Χ.Α.Α ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΒΑΤΗΓΟΥ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΑΚΤΟΠΛΟΪΑΣ Μελέτη του γενικότερου οικονομικού περιβάλλοντος, τόσο της διεθνούς, όσο και της εγχώριας οικονομίας, ανάλυση του κλάδου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

www.onlineclassroom.gr

www.onlineclassroom.gr ΕΡΩΤΗΣΗ 2 (25 μονάδες) Υποθέστε ότι η Κεντρική Τράπεζα της χώρας Lowland ασκεί πολιτική ανοικτής αγοράς με στόχο την διευκόλυνση της οικονομικής μεγέθυνσης. α) Παρουσιάστε διαγραμματικά την πιθανή επίπτωση

Διαβάστε περισσότερα