Το δίκτυο των ορεινών µονοπατιών στα Ζαγοροχώρια της Ηπείρου Ανάδειξη και αξιοποίηση στον 21 ο αιώνα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Το δίκτυο των ορεινών µονοπατιών στα Ζαγοροχώρια της Ηπείρου Ανάδειξη και αξιοποίηση στον 21 ο αιώνα"

Transcript

1 Το δίκτυο των ορεινών µονοπατιών στα Ζαγοροχώρια της Ηπείρου Ανάδειξη και αξιοποίηση στον 21 ο αιώνα Μ. Μπαλοδήµου, Αρχιτέκτων Μηχανικός Α.Π.Θ., MSc K.U.Leuven, Υποψήφια ιδάκτωρ, Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών Ε.Μ.Π. Περίληψη Η παρούσα ανακοίνωση αφορά στην περιγραφή και ανάλυση του ιδιαίτερου δικτύου επικοινωνίας µεταξύ των χωριών του ορεινού συµπλέγµατος του Ζαγορίου στην Ήπειρο µέσω των µονοπατιών. Επιχειρείται µια ιστορική αναδροµή της δηµιουργίας τους και της εξέλιξής τους, καταλήγοντας στο πως έχουν διαµορφωθεί σήµερα µε την χάραξη των αµαξιτών δρόµων και πως εµπλέκονται το παλιό µε το νέο δίκτυο. Μετά από µια σύντοµη περιγραφή της ιστορικής εξέλιξης των οικισµών και του δικτύου επικοινωνίας, σε πρώτη φάση περιγράφεται η οδική σύνδεση του Ζαγορίου ως συνόλου µε τους οδικούς άξονες γύρω του και σε δεύτερη φάση το εσωτερικό δίκτυο επικοινωνίας µεταξύ των χωριών που το αποτελούν. Στην συνέχεια περιγράφονται κάποια χαρακτηριστικά παραδείγµατα διαδροµών µονοπατιών τα οποία έχουν σχέση µε το παλιό υφιστάµενο δίκτυο αλλά και τουριστικές διαδροµές που προσελκύουν τους επισκέπτες, παρουσιάζοντας κατά το δυνατό την σηµερινή τους κατάσταση. Τέλος σηµειώνονται κάποια συµπεράσµατα για την κατάσταση στην οποία βρίσκονται και εκφράζονται κάποιες σκέψεις και προτάσεις για την αξιοποίηση και ανάδειξή τους. 1. Εισαγωγή Ήπειρος, «Άπειρος: η χώρα χωρίς πέρατα», όνοµα που δόθηκε στην περιοχή από τους θαλασσοπόρους που διασχίζανε την Αδριατική θάλασσα 1, κοιτάζοντας το ορεινό ανάγλυφο της οροσειράς της Πίνδου. (Χάρτης 1) Χάρτης 1. Η Ήπειρος στην Ελλάδα Map 1. Epirus in Greece Χάρτης 2. Το Ζαγόρι στην Ήπειρο Map 2. Zagori in Epirus 1 Σακελλαρίου Μ.Β., (επιµ.) Ήπειρος 4000 Χρόνια Ελληνικής ιστορίας και πολιτισµού, Συλλογικός τόµος, εκδοτική Αθηνών Α.Ε., Αθήνα 1997, σελ. 28 1

2 Είναι ένας τόπος εντυπωσιακός, µε ογκώδεις και ψηλές οροσειρές, ποτάµια, χαράδρες, φαράγγια, δάση, οροπέδια, παραλίες αλλά και οικισµούς. Το µεγαλύτερο τµήµα της Ηπείρου είναι ορεινό, αλλά έχει και αξιοσηµείωτα παράλια, στα οποία εκβάλουν πολλά από τα ποτάµια της δηµιουργώντας εύφορες πεδιάδες. Οι παραθαλάσσιες πόλεις της από την αρχαιότητα λειτουργούσαν ως λιµάνια εξυπηρετώντας τους θαλάσσιους δρόµους κάθε ιστορικής εποχής. Στο ορεινό τµήµα της Ηπείρου κυριαρχεί η οροσειρά της Πίνδου. Στο βόρειο τµήµα της, τα µεγάλα όρη είναι ο Σµόλικας, ο Γράµµος, η Τύµφη και το Μιτσικέλι (απέναντι και Β- Α των Ιωαννίνων), ενώ στο νότιο τµήµα τα Τζουµέρκα, το Μακρυνόρος και ο Τυµφρηστός. Τα βασικά ποτάµια που διασχίζουν τα όρη αυτά είναι ο Αώος, ο Άραχθος, ο Καλαµάς, ο Αχέροντας και ο Λούρος, µαζί βέβαια µε πολλούς παραπόταµους. Το πολύπλοκο σύστηµα του ρου των ποταµών αυτών, το οποίο διαβρώνει µε τα χρόνια τους ορεινούς όγκους για να βρει το δρόµο του προς την θάλασσα, έχει διαµορφώσει κατά πολύ την γεωµορφολογία του τόπου, η οποία επηρεάζει πολλούς παράγοντες όπως την επικοινωνία, το εµπόριο, τους οικισµούς και την ενασχόληση των κατοίκων ανά τους αιώνες. Το αντικείµενο της παρούσας εισήγησης αφορά στον τοµέα της επικοινωνίας µέσω των χερσαίων µονοπατιών στην γεωγραφική ενότητα του Ζαγορίου της οποίας τα βασικά χαρακτηριστικά είναι τα όρη, τα ποτάµια και το δίκτυο των οικισµών. 2. Τα Ζαγοροχώρια µια σύντοµη περιγραφή Στην καρδιά του ορεινού αυτού ανάγλυφου, ανάµεσα από τις κορυφές της Τύµφης και του Μιτσικελίου, τον ποταµό Αώο, τον παλαιό εθνικό δρόµο Ιωαννίνων - Μετσόβου και τον δρόµο Ιωαννίνων Κόνιτσας, βρίσκονται τα χωριά του Ζαγορίου σε υψόµετρο που κυµαίνεται από τα 650 έως τα 1340 µέτρα µε µέσο υψόµετρο στο Κεντρικό Ζαγόρι τα 1000 περίπου µέτρα 2. (Σκαρίφηµα 1) Σκαρίφηµα 1. Γεωγραφική οριοθέτηση του Ζαγορίου Sketch 1. Geographical boundaries of Zagori 2 Χρηστίδης,Β., Η Αρχιτεκτονική του Κ.Ζαγορίου - το παράδειγµα του Κουκουλίου, τοµ Α, Ριζάρειον Ίδρυµα, Αθήνα 2004, σελ 25. 2

3 Κατηγοριοποιούνται γεωγραφικά σε Ανατολικό (ή Βλαχοζάγορο 3 ), υτικό (ή Παπιγγινό 4 ) και Κεντρικό (ή Βοϊνίκο 5 ) και ο αριθµός τους ανέρχεται σήµερα σε 45 χωριά. Από την µελέτη των ιστορικών πηγών παρατηρείται ότι τα γεωγραφικά όρια του Ζαγορίου παραµένουν περίπου ίδια στο πέρασµα των χρόνων, ενώ ο αριθµός τους µεταβάλλεται. (Σκαρίφηµα 2) Ποταμός Αώος Δ Κ Α Εθνικός δρόμος Ιωαννίνων-Κόνιτσας Σκαρίφηµα 2. Γεωγραφική κατηγοριοποίηση χωριών Ζαγορίου Sketch 2. Geographical location of villages in Zagori Παλιός Εθνικός δρόμος Ιωαννίνων- Μετσόβου Νέα Εγνατία οδός Στο πλαίσιο της παρούσας εισήγησης δεν εµπίπτει η αναλυτική περιγραφή της ιστορικής εξέλιξης των οικισµών. Κρίνεται όµως σκόπιµο, για να υπάρχει µια εικόνα του τι κατάσταση επικρατούσε µέχρι τη σηµερινή εποχή, να αναφερθούν τα παρακάτω συνοπτικά ιστορικά στοιχεία. Η πρώτη γραπτή αναφορά για τα Ζαγοροχώρια είναι το 1319 σε Χρυσόβουλο του Ανδρόνικου Β και η τεκµηριωµένη ιστορία των οικισµών του Ζαγορίου ουσιαστικά ξεκινά το 1430 µε την κατάκτηση της Ηπείρου από τους Οθωµανούς. Οι βασικές πηγές 3 Στα χωριά αυτά είχαν εγκατασταθεί Βλάχοι και τα περισσότερα ήταν βλαχόφωνα. 4 Αναφορές για το Πάπιγκο υπήρχαν από τον 14ο αιώνα και ως ξεχωριστή επαρχία από το Ζαγόρι 5 Στο Κεντρικό Ζαγόρι ανήκουν τα περισσότερα χωριά που υπέγραψαν την συνθήκη του Βοϊνίκου το 1431, ενώ αργότερα ενσωµατώθηκαν σε αυτή και τα υπόλοιπα χωριά του Ζαγορίου. 3

4 πληροφόρησης για την ιστορία των Ζαγοροχωρίων είναι τα βιβλία των Π.Αραβαντινού 6 (1856) και του Ι.Λαµπρίδη 7 (1889), οι οποίοι αντλούν µεγάλο µέρος του υλικού τους από χρονικά πόλεων και µοναστηριών, Οθωµανικά διατάγµατα και φορολογικά κατάστιχα (δεφτέρια defter) καθώς και σαλναµέδες (επετηρίδες) 8. Οι πληροφορίες που αντλούνται από το παραπάνω υλικό είναι ότι η περιοχή κατοικείται συνεχώς από τον 6 ο αι., το 1204 ανήκει στο εσποτάτο της Ηπείρου και από τον 16 ο έως τον 18 ο αι. παρατηρούνται οι µεγαλύτερες οικιστικές µεταβολές. Πιο συγκεκριµένα είναι γνωστό ότι το 1431, υπήρχαν στο κεντρικό και ανατολικό Ζαγόρι τουλάχιστον 14 χωριά, αυτά που συµµετείχαν στην Συνθήκη του Βοϊνίκου 9. Από τα Οθωµανικά φορολογικά κατάστιχα (defter), τα αυτοκρατορικά διατάγµατα και τα χρονικά, τεκµηριώνεται ότι το 1564 τα Ζαγοροχώρια ήταν 58, το 1678 ήταν 60 και τον 18 ο αι. έγιναν 46 (περίπου όσα είναι και σήµερα). Υπήρξαν µετακινήσεις πληθυσµών, διάλυση χωριών ή ενσωµάτωσή τους σε άλλα, φαινόµενα τα οποία οφείλονταν κυρίως σε ληστρικές επιδροµές, οικονοµικούς παράγοντες, εδαφικά προβλήµατα, λειψυδρία, κακό κλίµα και θανατηφόρες επιδηµίες. Σήµερα, ο ήµος Ζαγορίου στην επίσηµη ιστοσελίδα του αναφέρει 45 τοπικές κοινότητες που απαρτίζουν τα Ζαγοροχώρια. 3. Το δίκτυο επικοινωνίας στο παρελθόν και σήµερα Επειδή τα γεωγραφικά όρια του Ζαγορίου είναι πάρα πολύ σαφή, είτε γίνεται αναφορά στο παρελθόν είτε στο παρόν, πάντα αυτή η περιοχή αντιµετωπίζεται ως ένα αυτόνοµο σύνολο ή οµάδα χωριών. Οπότε, δεν θα µπορούσε να αποκλίνει από αυτήν την αντιµετώπιση και η περιγραφή του οδικού δικτύου (αµαξιτών δρόµων, µουλαρόδροµων και µονοπατιών). Το οδικό δίκτυο επικοινωνίας µπορεί να χωριστεί σε δύο βασικές κατηγορίες και να αναλυθεί η κάθε µία χωριστά. ύο πρώτοι χαρακτηρισµοί που µπορούν να δοθούν σε αυτές τις δύο κατηγορίες είναι: Το εξωτερικό και το εσωτερικό δίκτυο, εννοώντας ως εξωτερικό την σύνδεση τµηµάτων του Ζαγορίου µε πόλεις και πρωτεύοντες οδικούς άξονες της Ηπείρου και ως εσωτερικό την επικοινωνία µεταξύ των χωριών, προς βοσκοτόπια, καλλιέργειες και µύλους (τα τρία τελευταία περισσότερο στο παρελθόν). Στο σηµείο αυτό κρίνεται σκόπιµο να αναφερθεί ότι οι εµπορικές ρότες των καραβανιών δεν διέσχιζαν το Ζαγόρι λόγω της γεωµορφολογίας του, παρόλο που την εποχή της εµπορικής και οικονοµικής άνθησης του Ζαγορίου (18 ος 19 ος αιω.) ένα πολύ µεγάλο µέρος του εµπορίου των Ιωαννίνων ήταν στα χέρια των Ζαγορίσιων. Το µεγάλο εµπορικό κέντρο ήταν τα Ιωάννινα τα οποία είχαν χερσαία και θαλάσσια σύνδεση µε άλλα µεγάλα αστικά και εµπορικά κέντρα της εποχής. Τα λιµάνια της Σαλαώρας, της Σαγιάδας και των Αγ. Σαράντα εξυπηρετούσαν τη σύνδεση µε την Ιταλία και την Κέρκυρα. Για την Μακεδονία και τα Βαλκάνια οι δρόµοι ήταν µέσω Κόνιτσας ή Γρεβενών, για Θεσσαλία µέσω Μετσόβου ή τα βουνά των Τζουµέρκων και για πιο νότιους προορισµούς µέσω Άρτας. (Σκαρίφηµα 3) 6 Αραβαντινός, Π., Χρονογραφία της Ηπείρου των τε οµόρων Ελληνικών και Ιλλυρικών χωρών, τοµ. Α + Β, τυπ. Σ.Κ.Βλαστού, εν Αθήναις Λαµπρίδης, Ι., Ηπειρωτικά Μελετήµατα, (Ιωάννινα - Αλή Πασάς Κούρεντα και Τσαρκοβίτσα Καστανοχώρια Μαλακάσι Ιερά Σκηνώµατα Πωγώνι Ζαγόρι Σούλι), τοµ.β, τεύχη 1-10, β έκδοση, εκδ. Ε.Η.Μ., Ιωάννινα Μεγάλο µέρος του υλικού αυτού έχει χαθεί ή καταστραφεί σήµερα και τα µόνο τεκµήρια που έχουµε είναι οτι έχουν καταγράψει και αποδελτιώσει στα βιβλία τους οι Αραβαντινός και Λαµπρίδης. 9 Συνθήκη µεταξύ Καρά Σινάν Πασά και 14 χωριών του Ζαγορίου µε την οποία δήλωσαν υποταγή στέλνοντας κάθε χρόνο στην Κωνσταντινούπολη χρηµατα και έναν αριθµό ανδρών οι οποίοι θα υπηρετούσαν ως ιπποκόµοι (βοϊνάκ) τον στρατό του Σουλτάνου για 1 µε 2 µήνες, µε αντάλλαγµα την αυτοδιοίκηση και άλλα προνόµια. 4

5 ΠΡΟΣ Κ. ΕΥΡΩΠΗ ΠΡΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΑΛΒΑΝΙΑ ΚΟΝΙΤΣΑ ΑΓ.ΣΑΡΑΝΤΑ ΣΑΓΙΑΔΑ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑ ΙΩΑΝΝΙΝΑ ΜΕΤΣΟΒΟ ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΑΡΤΑ ΣΑΛΑΩΡΑ Σκαρίφηµα 3. Οι δρόµοι των εµπορικών καραβανιών του 19 ου αι. από τα Ιωάννινα Sketch 3. Routes used for commerce from Ioannina in the 19 th century. 3α. Το εξωτερικό δίκτυο Όπως έχει ήδη αναφερθεί το Ζαγόρι χωρίζεται σε τρεις ενότητες: Ανατολικό, υτικό και Κεντρικό. Κάθε µια από αυτές είχε πρόσβαση προς και από τους πρωτεύοντες οδικούς άξονες που οδηγούσαν στα Ιωάννινα ή σε άλλα αστικά κέντρα. Η οικονοµία του Ζαγορίου ήταν προσανατολισµένη περισσότερο προς τα Ιωάννινα, οπότε οι περισσότεροι και βασικότεροι δρόµοι ήταν προς τα εκεί. Αυτό δεν σηµαίνει ότι δεν υπήρχαν και συνδέσεις µε άλλους προορισµούς όπως η Κόνιτσα και τα Γρεβενά, στα οποία θα γίνει αναφορά στη συνέχεια. Το Ανατολικό Ζαγόρι ή Βλαχοζάγορο, είναι σήµερα το λιγότερο "τουριστικό" τµήµα του Ζαγορίου, παρόλο που δεν υστερεί σε φυσικό κάλος. Βρίσκεται στην ένωση των δύο µεγάλων φυσικών ρυµών, Αώου και Βάλια-Κάλντα και τα χωριά που το απαρτίζουν είναι πιο διάσπαρτα και καταλαµβάνουν µια µεγάλη γεωγραφική ενότητα. Από αυτήν την ενότητα του Ζαγορίου ο συντοµότερος δρόµος για τα Ιωάννινα ήταν στο νότιο τµήµα µέσω του χωριού ρίσκος, µετά στο Ντουραχάνι για να καταλήξει στην ανατολική πλευρά της λίµνης των Ιωαννίνων απ όπου µε καΐκια την διέσχιζαν και έφταναν στην Σκάλα, κοντά στα ταµπάκικα της Σιαράβας και το Νοτιοδυτικό άκρο του φρουρίου 10. (Σκαρίφηµα 4) 10 Παπαβρανούσης, Σ., Οι συγκοινωνίες, οι δρόµοι και τα γεφύρια στο Ζαγόρι άλλοτε και τώρα, σελ

6 Ένας άλλος δρόµος στην βόρεια άκρη του Αν. Ζαγορίου και µέσω του χωριού της Βωβούσας ήταν η σύνδεση µε τα Γρεβενά και την υτική Μακεδονία. Από τον δρόµο αυτό ανεφοδιαζόταν το Ζαγόρι και τα Ιωάννινα µε σιτηρά και οικοδοµική ξυλεία. Ήταν ένας πολύ δύσκολος δρόµος που διέσχιζε τα βουνά της Πίνδου στις χαµηλότερες διαβάσεις (έως τα 1500µ) αλλά λειτουργούσε µόνο τους θερινούς µήνες διότι τον χειµώνα ήταν απροσπέλαστος. 11 Αξίζει να σηµειωθεί ότι στην νότια συνέχεια της αρτηρίας αυτής έως τα Ιωάννινα µέσω Τριστένου και όλιανης υπήρχαν πολλά γεφύρια και σηµεία της ήταν λιθοστρωµένα. Σκαρίφηµα 4. Σύνδεση Ανατολικού Ζαγορίου µε Ιωάννινα και Γρεβενά Sketch 4. Connection of Eastern Zagori with Ioannina and Grevena Για το Κεντρικό Ζαγόρι ή Βοϊνίκο η πρόσβαση από τον πρωτεύοντα οδικό άξονα Ιωαννίνων - Καλπακίου µπορούσε να γίνει από δύο σηµεία ανάλογα µε τα χωριά προορισµού. Για τα χωριά που βρίσκονται στην βόρεια πλευρά του Μιτσικελίου ( ίκορφο, Μανασσή, Καλωτά κλπ) λίγο πριν το σηµερινό χωριό Ασφάκα ακολουθούσε ανατολικά (δηλ. δεξιά του δρόµου από Ιωάννινα για Καλπάκι) το µονοπάτι προς το χωριό Περίβλεπτος και Πρακτικά Β Συµπόσιου Λόγου ο Λόγος για το Ζαγόρι, εκδ. Το Ζαγόρι µας, Ιωάννινα Νοεµβρίου 1988, σελ Παπαβρανούσης, Σ., Ο.π. σελ

7 ανέβαινε στο Μιτσικέλι από ένα λιθόστρωτο καλντερίµι αποκαλούµενο «Καγκέλια» 12 για να φτάσει στο ύψος του χωριού ίκορφο και µετά να κατευθυνθεί και στα υπόλοιπα χωριά του Κεντρικού Ζαγορίου. Η άλλη πρόσβαση ήταν δεξιά λίγο µετά την σηµερινή διασταύρωση για το Ζαγόρι µετά το χωριό Μεταµόρφωση (πρώην Καρυές) στο σηµείο της «Βρύσης του Πασά». Μέσω της τοποθεσίας «Ραντοβάνι» 13 γινόταν η ανάβαση από χαµηλότερα σηµεία του Μιτσικελίου για να καταλήξει στο χωριό Ασπράγγελοι από όπου πλέον άρχιζε το εσωτερικό δίκτυο µονοπατιών για όλα τα υπόλοιπα χωριά. (Σκαρίφηµα 5) Σκαρίφηµα 5. Προσβάσεις προς Κεντρικό Ζαγόρι Sketch 5. Access to central Zagori 12 Λαµπρίδης, Ι., Περί των εν Ηπείρω Αγαθοεργηµάτων, Μέρος δεύτερον, εν Αθήναις τύποις Γεωργίου Κιούση, 1880, σελ Παπαβρανούσης, Σ., ο.π., σελ 170 7

8 Στο υτικό Ζαγόρι ή Παπιγγινό µπορούσε κανείς να φτάσει µέσω του κεντρικού δρόµου Ιωαννίνων Κόνιτσας από την περιοχή της Καλλιθέας, εάν ερχόταν από την Κόνιτσα, ή όπως αναφέρει και ο Σ. Παπαβρανούσης από την κοιλάδα του Βοϊδοµάτη την οποία θεωρεί ως παλιότερη και πιο φυσική πρόσβαση. Ερχόµενοι όµως από τα Ιωάννινα και σύµφωνα µε τον χάρτη του Χρυσοχόου του 1897 ο δρόµος για την Αρίστη διερχόταν από τον Πρωτόπαπα και τους Νεγράδες, χωριά που σήµερα βρίσκονται δυτικά και εκτός του κεντρικού δρόµου Ιωαννίνων Καλπακίου Κόνιτσας. Από τους Νεγράδες δείχνει να υπάρχει κατευθείαν δρόµος προς την Αρίστη. (Σκαρίφηµα 6) Σκαρίφηµα 6. Προσβάσεις προς υτικό Ζαγόρι Sketch 6. Access to western Zagori 8

9 Χάρτης 3. Απόσπασµα από τον χάρτη του Χρυσοχόου 1897 Map 3. Part of Chrysohoos map β. Το εσωτερικό δίκτυο Μετά την συνοπτική περιγραφή της σύνδεσης των ενοτήτων του Ζαγορίου µε τους πρωτεύοντες οδικούς άξονες γύρω από αυτό, εξετάζεται και ο πυρήνας αυτού του κλειστού δικτύου το οποίο σε πάρα πολλά σηµεία εξυπηρετεί τελείως διαφορετικούς σκοπούς και ανάγκες. Το δίκτυο των αµαξιτών δρόµων στα Ζαγοροχώρια είναι σχετικά πρόσφατο. Η διάνοιξή τους άρχισε την εποχή του µεσοπολέµου ξεκινώντας για το Κεντρικό Ζαγόρι και ακολουθώντας την χάραξη που είχε το µονοπάτι από το Ραντοβάνι προς τους Ασπραγγέλους όπως αναφέρθηκε προηγουµένως. Ο πρώτος αυτός αµαξιτός δρόµος έφτασε λίγο πριν το 1940 στο γεφύρι του Κοκκόρου (µετά την διασταύρωση για το χωριό ίλοφο και πριν την διασταύρωση για Κήπους και Καπέσοβο) και το σηµείο αυτό λεγόταν «Τέρµα Ζαγορίου». Την ίδια εποχή διανοίχτηκε από τον στρατό στοιχειωδώς µια διακλάδωση, µετά τους Ασπραγγέλους, προς τα Κάτω Πεδινά και τον Ελαφότοπο 14. Η διάνοιξη του δρόµου προς τα υπόλοιπα χωριά έγινε µετά το Στο Βραδέτο, που έχει και το µεγαλύτερο υψόµετρο 1340µ. το αυτοκίνητο έφτασε την δεκαετία του (Σκαρίφηµα 7) 14 Παπαβρανούσης,η Σ., Ο.π., σελ

10 Σκαρίφηµα 7. Τα χωριά και το δίκτυο των αµαξιτών δρόµων Sketch 7. Villages and roads in Zagori Μέχρι την διάνοιξη των αµαξιτών δρόµων τον 20 ο αιώνα, η επικοινωνία διεξαγόταν αποκλειστικά µέσω των µονοπατιών ή των µουλαρόδροµων που σηµαίνει ότι υπάρχουν εδώ και πολλές εκατοντάδες χρόνια, από τότε που κατοικήθηκε η περιοχή και δηµιουργήθηκαν οι οικισµοί. Πολλοί από τους νέους δρόµους διανοίχθηκαν πάνω στις παλιές χαράξεις των µονοπατιών και άλλοι σε νέες. Αυτό εν µέρει συµβαίνει διότι τα µονοπάτια µπορούσαν να ακολουθήσουν σύντοµες γεωγραφικά διαδροµές µε έντονες υψοµετρικές διαφορές, ενώ οι αµαξιτοί δρόµοι προσαρµόζονται, αναγκαστικά, περισσότερο στο ανάγλυφο του εδάφους. Οι αλλαγές που προέκυψαν στο δίκτυο είχαν και τα εξής αποτελέσµατα ή συνέπειες: - Μονοπάτια τα οποία συνέδεαν χωριά, µετατράπηκαν σε δρόµους. - Μονοπάτια πάνω στα οποία δεν ήταν δυνατή η χάραξη του νέου δρόµου, µπήκαν σε αχρηστία ή µειώθηκε κατά πολύ η χρήση τους. Λιγότερο απ όλα επηρεάστηκαν τα µονοπάτια για την διακίνηση των αιγοπροβάτων και των βοοειδών, ιδίως στα µεγάλα υψόµετρα. Η εικόνα που προκύπτει σήµερα από το οδικό δίκτυο στο εσωτερικό του Ζαγορίου είναι µια «µίξη» των παλιών και των νέων χαράξεων. Το ζητούµενο τώρα πλέον είναι, εάν και πως είναι δυνατόν να αναδειχθεί το εξαιρετικό παλαιό δίκτυο των µονοπατιών, ακολουθώντας τις ανάγκες του ανθρώπου που ζει στον 21 ο αιώνα. Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι ο κόσµος που θα θελήσει να διαβεί τα µονοπάτια αυτά δεν θα το κάνει από την ανάγκη 10

11 της µετάβασης για λόγους επιβίωσης ή από τις απαιτήσεις της καθηµερινής ζωής. Θα το κάνει για αναψυχή ή για µελέτη της περιοχής για διάφορους επιστηµονικούς σκοπούς. Ποιοι ήταν όµως οι δρόµοι στο Ζαγόρι πριν τον 20 ο αιώνα; Μια έρευνα πάνω στα µονοπάτια µέσα από τις ιστορικές πηγές θα βοηθούσε πολύ στην προσπάθεια της ανάδειξης των υπαρχόντων και στην ανεύρεση ίσως των εγκαταλελειµµένων και χαµένων µέσα στην οργιώδη βλάστηση του τόπου. Πολύ συνοπτικά αναφέρονται παρακάτω τα δεδοµένα από τα ιστορικά στοιχεία (βιβλία και χάρτες) που βοήθησαν στο να υπάρχει σήµερα µια εικόνα του δικτύου των µονοπατιών αυτών. Θα περίµενε κανείς να βρεθούν πολύτιµες πληροφορίες από τα κείµενα των Ευρωπαίων περιηγητών του 18 ου και ιδίως του 19 ου αιώνα, εάν βέβαια διέσχιζαν το Ζαγόρι. Οι διαδροµές που ακολουθούσαν κατά κανόνα ήταν οι ρότες των καραβανιών και οι δρόµοι που συνέδεαν τα αστικά κέντρα της εποχής. Αναφορές υπάρχουν για το Ζαγόρι αλλά όχι λεπτοµερής περιγραφή του οδικού του δικτύου. Τα χωριά που αναφέρονται είναι λίγα και αυτά που είχαν άµεση σύνδεση µε τους πρωτεύοντες οδικούς άξονες εκτός Ζαγορίου. Αντιθέτως οι Έλληνες Ηπειρώτες λόγιοι του 19 ου αι. (Ι.Λαµπρίδης και Π.Αραβαντινός) µας δίνουν πολύτιµες πληροφορίες. Ειδικά ο Ι.Λαµπρίδης µε το δίτοµο έργο του, του 1880 «Περί των εν Ηπείρω Αγαθοεργηµάτων» στο οποίο καταγράφει για όλη την Ήπειρο, εκτός των άλλων και τις δωρεές που έγιναν για δηµόσια έργα όπως κατασκευή λιθόστρωτων µονοπατιών και γεφυρών. Ενδεικτικά αξίζει να σηµειωθεί το παρακάτω απόσπασµα από τον δεύτερο τόµο του έργου του στο κεφάλαιο περί των Γενικών Αγαθοεργηµάτων του Τµήµατος Ζαγορίου, όπου περιγράφει την κατασκευή ή επισκευή τεσσάρων οδών στο Ζαγόρι: «...η από της καλούµενης γέφυρας του Εβραίου αρχοµένη, διήκουσα δε δι όλου του Ξηροποτάµου, ήτις απολήγει πλησίον της οβράς. Ταύτην κατασκεύασε µεν δια γρόσια (1846) ο εκ Νεγάδων Γεώργιος Καραστάθης, κακώς επιστατήσαντος του εκ κώµης Κουκούλιον Κ. Χατζιόγλου, επισκεύασε δε (1872) η αυτή κυρία Αλ. Παπάζογλου...» 15 Τα ίχνη αυτής της «οδού» σήµερα είναι σχεδόν ανύπαρκτα, αλλά ο αµαξιτός δρόµος χαράχτηκε και ανοίχτηκε ακριβώς δίπλα της. Εκτός από τα κείµενα βοηθούν στην αναγνώριση και οι παλιοί χάρτες των περιηγητών και των χαρτογράφων κάθε εποχής. Συνδυάζοντας όµως τις πληροφορίες από όλες αυτές τις πηγές µαζί µε την επιτόπια παρατήρηση µπορούν να βγουν συµπεράσµατα. Είναι αυτονόητο ότι σε όλα τα χωριά κατέληγε τουλάχιστον ένα µονοπάτι. Ανάλογα µε την θέση τους και το πόσο σηµαντικά ήταν, σε µερικά από αυτά οδηγούσαν δύο ή και τρία µονοπάτια. Επίσης στα χωριά κοντά στους πρόποδες των ψηλών δυσδιάβατων βουνών τα µονοπάτια τερµάτιζαν, ενώ στα πιο κεντρικά χωριά τα µονοπάτια τα διέσχιζαν και συνεχιζόταν η πορεία προς άλλους προορισµούς. Από τα κείµενα που καταγράφουν τα έργα και τις δαπάνες, προκύπτει ότι αρκετά από τα µονοπάτια ήταν λιθόστρωτα. Τα ίχνη τους σήµερα είναι σχεδόν ανύπαρκτα µε ελάχιστες εξαιρέσεις σε τµήµατά τους. Τα έργα όµως που έχουν διατηρηθεί και συντηρηθεί είναι οι δύο «σκάλες» που υπάρχουν στο Ζαγόρι. Του Βραδέτου και της Βίτσας. Ονοµάζονται «σκάλες» διότι καλύπτουν µεγάλες υψοµετρικές διαφορές και το καλντερίµι τους έχει αναβαθµούς µε πέτρες σφηνωµένες κάθετα στο έδαφος προς διευκόλυνση της ανάβασης ή κατάβασης και αποφυγή του ολισθήµατος. Ειδικά η σκάλα του Βραδέτου είναι ένα εξαιρετικό έργο µε αισθητική και απόλυτη προσαρµογή στο φυσικό περιβάλλον. (Φωτογραφίες 1-2) 15 Λαµπρίδης, Ι., Περί των εν Ηπείρω Αγαθοεργηµάτων, Μέρος δεύτερον, εν Αθήναις τύποις Γεωργίου Κιούση, 1880, σελ

12 Φωτογραφία 1. Η Σκάλα του Βραδέτου Picture 1. The stepped path to Vradeto Φωτογραφία 2. Άποψη της Σκάλας του Βραδέτου από τον Νότο Picture 2. South view of the stepped path to Vradeto 12

13 εν θα πρέπει να παραληφθεί και µια αναφορά στα άλλα λιθόκτιστα έργα που συναντά κανείς στα µονοπάτια του Ζαγορίου, τα πέτρινα Γεφύρια. Είναι από τα λίγα µέρη στην Ελλάδα όπου υπάρχει τόσο πυκνή συγκέντρωση γεφυριών. Εκτός του ότι σήµερα πλέον έχουν γίνει τοπόσηµα και έχουν αποκτήσει τουριστικό ενδιαφέρον, στην µελέτη του δικτύου των µονοπατιών µας βοηθούν µε τον εξής απλό τρόπο: Για να υπάρχει γεφύρι, υπήρχε δρόµος που το διάβαινε. Αυτό βέβαια ισχύει στις περιπτώσεις που βρίσκονται γεφύρια σε σηµεία που σήµερα δεν υπάρχει προφανής λόγος για την ύπαρξή τους στην θέση αυτή. Βάζοντας λοιπόν όλα αυτά τα δεδοµένα σε έναν χάρτη είναι δυνατόν να εξαχθούν κάποια ασφαλή συµπεράσµατα για την ύπαρξη µονοπατιών που σήµερα δεν είναι ορατά. Ποια όµως είναι η εικόνα του δικτύου των µονοπατιών σήµερα, τον 21 ο αι.; Εκτός από αυτά που χάθηκαν διότι «πάτησε» επάνω τους ο αµαξιτός δρόµος, σε τι κατάσταση είναι το υπόλοιπο δίκτυο; Όπως έχει ήδη αναφερθεί, τα µονοπάτια σήµερα χρησιµοποιούνται µε διαφορετικό τρόπο και για άλλες ανάγκες από αυτές των προηγούµενων αιώνων. Το Ζαγόρι πλέον είναι ένας τόπος µε ελάχιστους µόνιµους κατοίκους αλλά µε πολύ µεγάλο αριθµό επισκεπτών όλη την διάρκεια του έτους. Ένα µεγάλο ποσοστό το επισκέπτεται για τις ορειβατικές και πεζοπορικές διαδροµές που προσφέρει. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται µια πολύ µεγάλη ανάπτυξη στις υποδοµές που αφορούν στη διαµονή και στην εστίαση η οποία είναι σχετικά άνιση ως προς την προβολή και οργάνωση των υποδοµών που απαιτούνται για τον πιο φυσιολατρικό και «κινητικό» τουρισµό. Αναφερόµαστε στις βασικές υποδοµές για τη σήµανση και συντήρηση των µονοπατιών µεταξύ των χωριών και προς τα σηµεία τουριστικού ενδιαφέροντος. εν αρκεί να οργανώνονται ορειβατικοί µαραθώνιοι µια φορά το χρόνο για τους οποίους να γίνεται µια πρόχειρη σήµανση µε σπρέι πάνω σε πέτρες και πλαστικές κορδέλες πάνω στα δέντρα, οι οποίες µετά των πέρας των αγώνων αφήνονται στα δάση να κρέµονται ή τις βρίσκει κανείς κοµµένες και πατηµένες πάνω στις διαδροµές µαζί µε πλαστικά µπουκάλια. Πρέπει να υπάρχει µια συνέπεια και οργάνωση καθ όλη την διάρκεια του χρόνου και για πάντα. Επειδή στο πλαίσιο της παρούσας ανακοίνωσης δεν είναι δυνατή η περιγραφή όλων των διαδροµών, θα γίνει µια επιλεκτική αναφορά σε κάποιες χαρακτηριστικές διαδροµές από το Κεντρικό Ζαγόρι όπου υπάρχει η µεγαλύτερη συγκέντρωση χωριών, γεφυρών και περιοχών ιδιαίτερου φυσικού κάλους. Ένα εξαιρετικό παράδειγµα τουριστικής διαδροµής είναι η διάσχιση του φαραγγιού του Βίκου. Ξεκινώντας από το χωριό Βίκο, κατεβαίνει κανείς στο φαράγγι όπου είναι και οι πηγές του Ποταµού Βοϊδοµάτη, και µπορεί να καταλήξει σε πολλά χωριά του κεντρικού Ζαγορίου ανάλογα την κατεύθυνση που θα ακολουθήσει βγαίνοντας από τη στενωπό του φαραγγιού. Ένα πρώτο χωριό είναι το Μονοδέντρι. Η διαδροµή αυτή ΒΙΚΟΣ ΦΑΡΑΓΓΙ ΒΙΚΟΥ ΜΟΝΟ ΕΝΤΡΙ (Σκαρίφηµα 8 διαδροµή 1) έχει καθαρά τουριστικό χαρακτήρα και µέχρι τώρα δεν έχει παρατηρηθεί κάποια αναφορά σε αυτήν στα ιστορικά κείµενα. Είναι γύρω στα 12,5 χλµ και χρειάζεται περίπου 5-6 ωρ. για να ολοκληρωθεί. Η διαδροµή είναι εξαιρετικού φυσικού κάλους αλλά θα πρέπει να σηµειωθεί ότι απαιτείται ο σωστός εξοπλισµός και κάποια εµπειρία στο ορεινό περπάτηµα για την ολοκλήρωσή της. Υπάρχουν απόκρηµνα σηµεία τα οποία χρειάζονται κάποια προσοχή. Στην αρχή και το τέλος της διαδροµής υπάρχουν και µεγάλες υψοµετρικές διαφορές Στα 2/3 περίπου της διαδροµής, πριν την ανάβαση προς το Μονοδέντρι σε ένα απόκρηµνο σηµείο κοντά στην κοίτη του ποταµού υπήρχε σιδερένια σκάλα η ανάβαση της οποίας απαιτούσε και την χρήση των χεριών. Σχετικά πρόσφατα, πληροφορηθήκαµε από τον ορειβάτη και οδηγό διαδροµών Μανώλη ιαµαντόπουλο οτι αντικαταστάθηκε από κτιστή πέτρινη σκάλα. 13

14 Σκαρίφηµα 8. ιαδροµές µονοπατιών και δρόµων σε τµήµα του Ζαγορίου Sketch 8. Paths and roads at a part of Zagori Μια από αυτές είναι κάτω από τις επιβλητική κορφή της Αστράκας στην Τύµφη και ακολουθεί την διαδροµή: ΚΑΠΕΣΟΒΟ ΣΚΑΛΑ ΒΡΑ ΕΤΟΥ ΒΡΑ ΕΤΟ ΜΠΕΛΟΗ. (Σκαριφηµα 8 διαδροµή 2) Το Καπέσοβο είναι ένα χωριό το οποίο επικοινωνεί µε το Τσεπέλοβο, το Κουκούλι και το Μονοδέντρι, ενώ το Βραδέτο µπορεί να χαρακτηριστεί ως «τερµατικό» χωριό µε τα δεδοµένα του παλιού δικτύου. Το τέλος της διαδροµής που ονοµάζεται «Μπελόη» δεν είναι χωριό αλλά µια τοποθεσία στην άκρη του οροπεδίου µε θέα όλη την χαράδρα του Βίκου. Είναι εντυπωσιακό, προκαλεί δέος και λέγεται και «µπαλκόνι του Ζαγορίου». Είναι µια διαδροµή που συνδυάζει βόλτα πάνω στο παλιό δίκτυο των οικισµών περνώντας από δύο µικρά γεφύρια και από την κτιστή στα βράχια «Σκάλα του Βραδέτου» αλλά έχει και τουριστικά χαρακτηριστικά µε το τέρµα της στο Μπελόη. Το τµήµα από το Καπέσοβο µέχρι το Βραδέτο ανήκει στην κατηγορία της ορεινής πεζοπορίας και έχει µήκος περίπου 3,5 χλµ. µε µέγιστη υψοµετρική διαφορά από το χαµηλότερο σηµείο γύρω στα 300µ. Από το Βραδέτο στο σηµείο Μπελόη είναι µια οµαλή, χωρίς κλίσεις διαδροµή, πάνω σε ένα οροπέδιο γύρω στα 1400µ. και διαρκεί περίπου

15 Μια άλλη διαδροµή πιο ελεύθερη και µε πολλές επιλογές κατεύθυνσης είναι µεταξύ ορισµένων γεφυριών ανάµεσα από τα χωριά Βίτσα Κουκούλι Κήποι και ίλοφο. Σήµερα έχει αποκτήσει τουριστικό χαρακτήρα µε στόχο την περιήγηση σε υπέροχα γεφύρια. Η αρχική της χάραξη είχε ως σκοπό την επικοινωνία των χωριών σε ένα τοπίο µε πολλά ποτάµια και ρέµατα που οδήγησαν και στους λόγους κατασκευής τόσο πολλών πέτρινων γεφυριών. Είναι µια διαδροµή που συνδυάζει οικισµούς, λιθόστρωτα καλντερίµια, πέρασµα γεφυρών, περπάτηµα σε κοίτες, σε δάση, µε υψοµετρικές διαφορές αλλά και οµαλά τµήµατα. Μπορεί να γίνει κυκλικά αλλά και από χωριό σε χωριό µε πολλούς συνδυασµούς. Οι επιλογές είναι πολλές για να περιγραφούν αναλυτικά η καθεµία αλλά ένα χαρακτηριστικό παράδειγµα, διάρκειας περίπου 2-3 ωρών, θα µπορούσε να είναι: ΒΙΤΣΑ ΣΚΑΛΑ ΒΙΤΣΑΣ ΓΕΦ. ΜΙΣΙΟΥ ΓΕΦ. ΚΟΚΟΡΟΥ ΓΕΦ. ΠΛΑΚΙ Α - ΚΗΠΟΙ - ΓΕΦ. ΚΟΝΤΟ ΗΜΟΥ ΚΟΥΚΟΥΛΙ (Σκαρίφηµα 8 διαδροµή 3) Η σκάλα της Βίτσας είναι λιθόστρωτη και κάθε γεφύρι είναι τελείως διαφορετικό και µοναδικό. Είναι εύκολη διαδροµή που συνδυάζει αρκετές εναλλαγές στο τοπίο µε µόνο ίσως µειονέκτηµα, για τους φανατικούς φυσιολάτρες, την µη αποφυγή της συνάντησης µε τον σύγχρονο αµαξιτό δρόµο. 4. Συµπεράσµατα Γεννιέται σήµερα το ερώτηµα του πως θα συντηρηθούν, αξιοποιηθούν και αναδειχθούν τα µονοπάτια αυτά που βρίσκονται µέσα σε ένα εξαιρετικό φυσικό τοπίο, συνδέουν χωριά παραδοσιακής αρχιτεκτονικής και διαβαίνουν πέτρινα γεφύρια µοναδικού χαρακτήρα. Ο ορεινός τουρισµός, ο οικοτουρισµός και οι αθλητικές δραστηριότητες είναι πλέον διαδεδοµένα στα Ζαγοροχώρια. Ο προβληµατισµός όµως είναι εάν οι δραστηριότητες αυτές προστατεύουν ή καταστρέφουν, τη φύση, τα χωριά, τα µονοπάτια, τα γεφύρια και ότι άλλο υπάρχει σε αυτό το ορεινό σύµπλεγµα εδώ και αιώνες. Τα τελευταία χρόνια µε πρωτοβουλία τοπικών συλλόγων και αθλητικών - ορειβατικών οργανώσεων διανοίγονται και καθαρίζονται τα µονοπάτια έτσι ώστε να είναι εφικτοί από απλοί περίπατοι έως και ορεινοί µαραθώνιοι. Εξαιρετική πρωτοβουλία που χρειάζεται στήριξη και συνειδητοποίηση των συµµετεχόντων και των οργανωτών σχετικά µε τον σεβασµό για την φύση και το τοπίο που τους προσφέρουν αυτές τις απολαυστικές διαδροµές. Πρέπει να υπάρχει στήριξη και χρηµατοδότηση από την πολιτεία, ενηµέρωση για ευρωπαϊκά προγράµµατα και προπαντός σωστή αξιοποίηση των κονδυλίων που διατίθενται για την αποκατάσταση και συντήρησή τους. Οι µεµονωµένες και σποραδικές ενέργειες δυστυχώς δεν αρκούν και δεν έχουν διάρκεια. Η εικόνα που υπάρχει σήµερα στα περισσότερα από τα µονοπάτια δεν είναι ικανοποιητική για ένα τόπο µε τόσο τουριστικό ενδιαφέρον. Η σηµατοδότηση είναι ανεπαρκής και η διάνοιξη και συντήρησή τους δεν είναι οργανωµένη αλλά περιστασιακή. Το Ζαγόρι έχει ανάγκη την δέουσα προσοχή µας για την σωστή αξιοποίηση του ορεινού αυτού τόπου που είναι και ο λόγος που απέκτησε και τον χαρακτηρισµό «τόπος ιδιαίτερου φυσικού κάλους και αρχιτεκτονικής». 15

16 Βιβλιογραφία Leake, W.M., Travels in Northern Greece, Vol. I-II-III-IV, J.Rodwell New Bond Street London, 1835 Αραβαντινός, Π., Χρονογραφία της Ηπείρου των τε οµόρων Ελληνικών και Ιλλυρικών χωρών, τοµ. Α + Β, τυπ. Σ.Κ.Βλαστού, εν Αθήναις Γλυκή, Μ., ροµοδείκτης των ακολούθων οκτώ ηµερών. Μεθ αξιόλογων υποσηµειώσεων του καθενός µέρους, Πελοποννήσου, Βοιωτίας, Αττικής, Θεσσαλίας, Ηπείρου, Μπόσνας, Μακεδονίας και Θράκης, Εν Βενετία 1829 αλκαβούκης, Β., Μετοικεσίες Ζαγορισίων ( ): Προσεγγίσεις στις διαδικασίες προσαρµογής µιας τοπικής κοινωνίας στην ιστορική συγκυρία, Εκδ. Ριζαρείου Σχολής, Θεσσαλονίκη Κοσµά, Θ. Αθανασίου Ψ., Γεωγραφία Αλβανίας και Ηπείρου. Εξ ανεκδότου χειρογράφου του Κοσµά Θεσπρωτού µε τοπογραφικά σκαριφήµατα και γεωγραφικούς χάρτας του ιδίου, προλεγόµενα και σηµειώσεις Αθ. Χ. Παπαχαρίση, Β έκδοση, Εκδ. Ε.Η.Μ, Ιωάννινα Λαµπρίδης, Ι., Ζαγοριακά, οις προσετέθησαν και τινά περί Ηπείρου, εν Αθήναις εκ του τυπογραφείου της Αυγής, Λαµπρίδης, Ι., Ηπειρωτικά Μελετήµατα, (Ιωάννινα - Αλή Πασάς Κούρεντα και Τσαρκοβίτσα Καστανοχώρια Μαλακάσι Ιερά Σκηνώµατα Πωγώνι Ζαγόρι Σούλι), τοµ. Β, τεύχη 1-10, β έκδοση, εκδ. Ε.Η.Μ., Ιωάννινα Λαµπρίδης, Ι., Περί των εν Ηπείρω Αγαθοεργηµάτων, Μέρος δεύτερον, εν Αθήναις τύποις Γεωργίου Κιούση, Μακρής, Γ., Παπαγεωργίου, Σ., Το χερσαίο δίκτυο επικοινωνίας στο κράτος του Αλή Πασά Τεπελενλή: Ενίσχυση της κεντρικής εξουσίας και απόπειρα δηµιουργίας ενιαίας αγοράς, εκδ. Παπαζήση, Αθήνα Μαντάς, Σ., Χαµάκος, Θ., Η Σκάλα του Βραδέτου, οδοιπορώντας στο Ζαγόρι, εκδ. Ελληνική Παιδεία, Αθήνα Παπαβρανούσης. Σ., Οι συγκοινωνίες, οι δρόµοι και τα γεφύρια στο Ζαγόρι άλλοτε και τώρα, σελ , Πρακτικά Β Συµπόσιου Λόγου ο Λόγος για το Ζαγόρι, εκδ. Το Ζαγόρι µας, Ιωάννινα Νοεµβρίου 1988 Παπαγεωργίου, Γ., Οικονοµικοί και κοινωνικοί µηχανισµοί στον ορεινό χώρο: Ζαγόρι (µέσα 18 ου αρχές 20 ου αι.), Εκδ. Ριζαρείου Σχολής, Ιωάννινα Πουκεβίλ, Φ.Κ.Ο.Λ., Ταξίδι στην Ελλάδα: Ήπειρος, εκδ. Συλλογή, Αθήνα Σακελλαρίου Μ.Β., (επιµ.) Ήπειρος 4000 Χρόνια Ελληνικής ιστορίας και πολιτισµού, Συλλογικός τόµος, Εκδοτική Αθηνών Α.Ε., Αθήνα 1997 Σαρηγιάννης, Γ., «Η εξέλιξη του οικιστικού δικτύου του Ζαγορίου», Πρακτικά πρώτου Συµποσίου Λόγου Ο Λόγος για το Ζαγόρι, Ιωάννινα 1986, σελ Χαρίσης, Β., Ζαγοροχώρια Μελέτη Προστασίας, εκδ. Γενικής ιευθύνσεως Οικισµού Υπουργ. ηµ. Έργων, Αθήνα Χρηστίδης,Β., Η Αρχιτεκτονική του Κ.Ζαγορίου - το παράδειγµα του Κουκουλίου, τοµ Α, Ριζάρειον Ίδρυµα, Αθήνα Πηγές φωτογραφιών και χαρτών Αρχείο Μ. Μπαλοδήµου Περιφέρεια Ιωαννίνων Προφορικές Πηγές ιαµαντόπουλος Μανώλης Τοπικός οδηγός µονοπατιών, rafting, canyoning, σπηλαιολογίας στο Ζαγόρι Ιωαννίνων 16

17 Mountainous path networks in Zagorohoria, Epirus, Greece Their enhancement and contemporary use in the 21 st century M. Balodimou, Architect Eng., MSc K.U.Leuven, PhD candidate, School of Architecture, NTUA. Abstract This paper describes and analyses the unique network of pathways forming links between villages and settlements in the mountainous area of Zagori in Epirus, North West Greece. Initially a historical review is made attempting to show the origins of their creation and development in relation to the old cart links and the more contemporary vehicular roads. Following a brief description of the historical development of villages and settlements, the links of Zagori as a whole to the surrounding area are investigated. Next, the internal route network between the villages is described. Examples of typical routes and mountainous paths that relate to the old existing network, but also newer routes that currently attract visitors are shown. Finally, conclusions are drawn regarding the condition of the mountainous paths and thoughts and proposals are presented regarding their contemporary use and enhancement. 17

τον Τόμαρο και εκβάλλει στον Αμβρακικό και ο Άραχθος πηγάζει από τον Τόμαρο και εκβάλλει επίσης στον Αμβρακικό (Ήπειρος, Ζαγόρι).

τον Τόμαρο και εκβάλλει στον Αμβρακικό και ο Άραχθος πηγάζει από τον Τόμαρο και εκβάλλει επίσης στον Αμβρακικό (Ήπειρος, Ζαγόρι). Γεωγραφικά στοιχεία και κλίμα. Τα κυριότερα μορφολογικά χαρακτηριστικά του νομού Ιωαννίνων είναι οι ψηλές επιμήκεις οροσειρές και οι στενές κοιλάδες. Το συγκεκριμένο μορφολογικό ανάγλυφο οφείλεται αφενός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΕΤΡΟΓΕΦΥΡΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΤΑ ΠΕΤΡΟΓΕΦΥΡΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΤΑ ΠΕΤΡΟΓΕΦΥΡΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΡΟΤΥΠΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Περιβαλλοντική ομάδα σχ. έτος 2015-2016 Υπεύθυνοι καθηγητές: o Λινάρδος Νικόλαος o Αθανασόπουλος Λάμπρος o Διαμαντής Παντελής o Παπαδάκη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Για να γνωρίσει κάποιος τα Μετέωρα και να βιώσει τη μαγεία του πέτρινου δάσους, ο καλύτερος και μοναδικός τρόπος είναι να πεζοπορήσει ανάμεσα στους Μετεωρίτικους πύργους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΤΟΥ 1ου MΑΡΑΘΩΝΙΟΥ AΓΩΝΑ OΡΕΙΝΟΥ TΡΕΞΙΜΑΤΟΣ ΖΑΓΟΡΙΟΥ

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΤΟΥ 1ου MΑΡΑΘΩΝΙΟΥ AΓΩΝΑ OΡΕΙΝΟΥ TΡΕΞΙΜΑΤΟΣ ΖΑΓΟΡΙΟΥ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΤΟΥ 1ου MΑΡΑΘΩΝΙΟΥ AΓΩΝΑ OΡΕΙΝΟΥ TΡΕΞΙΜΑΤΟΣ ΖΑΓΟΡΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 24 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 Χαράδρα του Βίκου - Γεφύρι Κόκκορη Ο ήμος Ζαγορίου διοργανώνει τον 1ο Μαραθώνιο Αγώνα Ορεινού Τρεξίματος με επίκεντρο

Διαβάστε περισσότερα

Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία. Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά

Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία. Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά Νέοι τόποι Περιπέτεια Φύση Παράδοση Ιστορία Πολιτισμός Ζωή Μνημεία Ασφάλεια Χαρά 1 2 Η Εγνατία Οδός δίνει άλλες διαστάσεις και ευκαιρίες στην επισκεψιμότητα. Η δυνατότητα του επισκέπτη να διασχίσει όλη

Διαβάστε περισσότερα

Αλεξάνδρα Παπιγκιώτη Υπεύθυνη Τμήματος Πληροφόρησης, Δημοσιότητας & Εκπαίδευσης

Αλεξάνδρα Παπιγκιώτη Υπεύθυνη Τμήματος Πληροφόρησης, Δημοσιότητας & Εκπαίδευσης Δράσεις Ενημέρωσης - Ευαισθητοποίησης για την προστατευόμενη περιοχή του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου - Ο ρόλος του Φορέα Διαχείρισης στην ανάδειξη και προβολή της περιοχής Αλεξάνδρα Παπιγκιώτη Υπεύθυνη

Διαβάστε περισσότερα

Ταξιδεύοντας στην ηπειρωτική Ελλάδα. Τάξη Φύλλο Εργασίας 1 Μάθημα Ε Δημοτικού Διαιρώντας την Ελλάδα σε διαμερίσματα και περιφέρειες Γεωγραφία

Ταξιδεύοντας στην ηπειρωτική Ελλάδα. Τάξη Φύλλο Εργασίας 1 Μάθημα Ε Δημοτικού Διαιρώντας την Ελλάδα σε διαμερίσματα και περιφέρειες Γεωγραφία Ταξιδεύοντας στην ηπειρωτική Ελλάδα Τάξη Φύλλο Εργασίας 1 Μάθημα Ε Δημοτικού Διαιρώντας την Ελλάδα σε διαμερίσματα και περιφέρειες Γεωγραφία Ταξιδεύουμε στην ηπειρωτική Ελλάδα, χρησιμοποιώντας διαφορετικά

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυασμένα Συστήματα Μεταφορών στον Τουρισμό

Συνδυασμένα Συστήματα Μεταφορών στον Τουρισμό Έξυπνες λύσεις για την προώθηση του θεματικού τουρισμού στην περιοχή της Ηπείρου Ιωάννινα, 29 Μαρτίου 2016 Συνδυασμένα Συστήματα Μεταφορών στον Τουρισμό Γιώργος Γιαννής, Καθηγητής ΕΜΠ, www.nrso.ntua.gr/geyannis

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ /ΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ Παραδοσιακοί Οικισµοί Περιφέρειας Ηπείρου

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ /ΝΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΧΩΡΟΤΑΞΙΑΣ Παραδοσιακοί Οικισµοί Περιφέρειας Ηπείρου 1 Αγιά. Πάργας Πρέβεζας 2 Άγιοι Απόστολοι. Περάµατος Ιωαννίνων 3 Άγιος Μηνάς. Κεντρικού Ζαγορίου Ιωαννίνων 4 Άµπελος Γρεβενιτίου. Ανατολικού Ζαγορίου Ιωαννίνων 5 Αµφιθέα. Περάµατος Ιωαννίνων 6 Ανθρακίτης.

Διαβάστε περισσότερα

Τα σπίτια του Ζαγορίου

Τα σπίτια του Ζαγορίου Τα σπίτια του Ζαγορίου Του ΒΑΣΙΛΗ ΧΡΗΣΤΟΥ Ιωάννινα 2007 Ιστορία Τα Ζαγοροχώρια εδώ και χίλια περίπου χρόνια, αποτελούν μια ξεχωριστή οικιστική, ιστορική και πολιτιστική περιφέρεια 46 χωριών, βόρεια από

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΖΑΓΟΡΙΟΥ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΝΑΔΕΙΞΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΟΛΗΣ. Με την υποστήριξη

ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΖΑΓΟΡΙΟΥ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΝΑΔΕΙΞΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΟΛΗΣ. Με την υποστήριξη ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΖΑΓΟΡΙΟΥ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΝΑΔΕΙΞΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΟΛΗΣ Με την υποστήριξη Απρίλιος 2016 Οικομουσείο Ζαγορίου / Paths of Greece Κείμενα: Πάρις Ζωγράφος, Γεωργία Κανελλοπούλου, Φοίβος Τσαραβόπουλος Φωτογραφίες:

Διαβάστε περισσότερα

Τετραήμερη εξόρμηση στα Τζουμέρκα

Τετραήμερη εξόρμηση στα Τζουμέρκα 25-28 Δεκεμβρίου 2014 1 η Ημέρα: Πέμπτη 25/12/14: Αναχώρηση από το Πεδίον του Άρεως στις 07:00 με προορισμό τα Τζουμέρκα (432 χμ.) στην Νότια Πίνδο. Τα Τζουμέρκα αποτελούν έναν από τους μεγαλύτερους ορεινούς

Διαβάστε περισσότερα

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Το όρος Πίνοβο είναι ένα σχετικά άγνωστο βουνό. Ο ορεινός του όγκος απλώνεται στα βορειοδυτικά του νομού Πέλλας, ανάμεσα στα όρη Βόρας (Καϊμακτσαλάν) και Τζένα.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΛΥΒΟΣ ΕΦΤΑΛΟΥ - ΣΚΑΛΑ ΣΥΚΑΜΙΑΣ ΣΥΚΑΜΙΑ - ΛΕΠΕΤΥΜΝΟΣ ΑΡΓΕΝΟΣ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΚΑΤΣΙΛΕΜΟΝΑ ΒΑΦΕΙΟΣ - ΜΟΛΥΒΟΣ

ΜΟΛΥΒΟΣ ΕΦΤΑΛΟΥ - ΣΚΑΛΑ ΣΥΚΑΜΙΑΣ ΣΥΚΑΜΙΑ - ΛΕΠΕΤΥΜΝΟΣ ΑΡΓΕΝΟΣ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΚΑΤΣΙΛΕΜΟΝΑ ΒΑΦΕΙΟΣ - ΜΟΛΥΒΟΣ ΜΟΛΥΒΟΣ ΕΦΤΑΛΟΥ - ΣΚΑΛΑ ΣΥΚΑΜΙΑΣ ΣΥΚΑΜΙΑ - ΛΕΠΕΤΥΜΝΟΣ ΑΡΓΕΝΟΣ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΚΑΤΣΙΛΕΜΟΝΑ ΒΑΦΕΙΟΣ - ΜΟΛΥΒΟΣ 1. ΜΟΛΥΒΟΣ ("Αλώνια") Αρχή διαδρομής Το σημείο έναρξης ή λήξης της διαδρομής. Η διαδρομή είναι κυκλική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται

ΜΑΘΗΜΑ 1 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται ΜΑΘΗΜΑ 1 Π. Γ Κ Ι Ν Η Σ 1. Να γνωρίζεις τις έννοιες γεωγραφικό πλάτος, γεωγραφικό μήκος και πως αυτές εκφράζονται 2. Να μπορείς να δώσεις την σχετική γεωγραφική θέση ενός τόπου χρησιμοποιώντας τους όρους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ Απόσταση: 19 km Διάρκεια: 7 8 ώρες The Friends of Mount Athos, 2007 2014. All rights reserved. Version 1.1 ΠΡΟΣΟΧΗ: Μεγάλο τμήμα της διαδρομής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ

ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΠΙΝΔΟΥ Γεωγραφικά στοιχεία Ο Εθνικός Δρυμός Πίνδου, γνωστός και ως Βάλια Κάλντα βρίσκεται σε ιδιαίτερα δυσπρόσιτη περιοχή της οροσειράς της Πίνδου στα όρια μεταξύ των νομών Γρεβενών και

Διαβάστε περισσότερα

Η βόρεια ράχη του Χατζή

Η βόρεια ράχη του Χατζή Η βόρεια ράχη του Χατζή Το Χατζή αποτελεί ένα μεγάλο ορεινό όγκο στο νοτιοδυτικό τμήμα του Νομού Τρικάλων με ψηλότερη κορυφή το Χατζή 2038μ και άλλες ψηλές κορυφές όπως το Κάστρο 1963μ, η Βρωμέρη 1955μ

Διαβάστε περισσότερα

Το νησάκι της Δοκού απέχει 7 ναυτικά μίλια από το

Το νησάκι της Δοκού απέχει 7 ναυτικά μίλια από το ΔΙΑΔΡΟΜΗ 5 ΝΗΣΟΣ ΔΟΚΟΣ Προβλήτα στο ΚΑΣΤΕΛΛΙ ΚΑΣΤΡΟ Κορυφή ΔΟΚΟΥ Μήκος διαδρομής Χρόνος χωρίς στάσεις Ομορφιά διαδρομής 5,8 χλμ. 2 ώρ. 05 3 * Το νησάκι της Δοκού απέχει 7 ναυτικά μίλια από το λιμάνι της

Διαβάστε περισσότερα

VIVIANNA A METALLINOU Architect, Environmental Historian YPERIA 2013, AMORGOS

VIVIANNA A METALLINOU Architect, Environmental Historian YPERIA 2013, AMORGOS VIVIANNA A METALLINOU Architect, Environmental Historian YPERIA 2013, AMORGOS W A L K t h e B L U E Η γεωγραφική θέση των Κυκλάδων, google earth -2- Περιδιαβαίνοντας τον Ασφοντυλίτη Αιγιάλη Μινώα Αρκεσίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ : Κείμενο του ενημερωτικού εντύπου

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ : Κείμενο του ενημερωτικού εντύπου ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ : Κείμενο του ενημερωτικού εντύπου [ΕΓΝΑΤΙΑ - κείμενο εντύπου.doc] ΑΝΚΟ σελ 1/5 ΕΓΝΑΤΙΑ, ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Η Εγνατία οδός είναι ένα έργο εξαιρετικά σημαντικό για την ανάπτυξη του τόπου. Ένας αυτοκινητόδρομος

Διαβάστε περισσότερα

Η μικρότερη από τις τέσσερις διαδρομές κινείται

Η μικρότερη από τις τέσσερις διαδρομές κινείται ΔΙΑΔΡΟΜΗ 4 ΧΩΡΑ ΜΑΝΤΡΑΚΙ Εκκλησάκι ΣΤΑΥΡΟΥ ΧΩΡΑ Στοιχεία με την επίσκεψη στο κάστρο του Μανδρακίου Μήκος διαδρομής Χρόνος χωρίς στάσεις Ομορφιά διαδρομής 6,9 χλμ. 2 ώρ. 36 3 &4 * Η μικρότερη από τις τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Κ.Π.Ε. Μακρινίτσας Σεμινάριο : Τα Πετρογέφυρα της Ελλάδας

Κ.Π.Ε. Μακρινίτσας Σεμινάριο : Τα Πετρογέφυρα της Ελλάδας ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΟΝΙΤΣΑΣ ΠΡΑΜΑΝΤΩΝ Κ.Π.Ε. Μακρινίτσας Σεμινάριο : Τα Πετρογέφυρα της Ελλάδας Γεφύρι Η κατασκευή ενός γεφυριού είχε ανέκαθεν μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Ο δρόμος του αλατιού

Ο δρόμος του αλατιού Ο δρόμος του αλατιού Το Μέγα γεφύρι, βρισκόταν πάνω από τον Μέγδοβα, στα όρια Ευρυτανίας και Καρδίτσας, στη περιοχή Κοκκινέϊκα.. Πάνω από την Μαυρομμάτα όπου υπήρχε το γεφύρι της Κότσιτας, ήταν το μοναδικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ» «Η ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ» ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ : ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΥ ΠΟΛΥΞΕΝΗ ΠΕ05 ΓΙΑΤΡΑ ΚΑΤΙΝΑ ΠΕ06 ΓΕΛ ΓΑΣΤΟΥΝΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : 2013-2014

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) - ΒΑΦΕΙΟΣ ΣΤΥΨΗ ΠΕΤΡΙ ΠΕΤΡΑ ΜΟΛΥΒΟΣ. 1. ΜΟΛΥΒΟΣ ("Αλώνια") Αρχή διαδρομής

ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) - ΒΑΦΕΙΟΣ ΣΤΥΨΗ ΠΕΤΡΙ ΠΕΤΡΑ ΜΟΛΥΒΟΣ. 1. ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) Αρχή διαδρομής ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) - ΒΑΦΕΙΟΣ ΣΤΥΨΗ ΠΕΤΡΙ ΠΕΤΡΑ ΜΟΛΥΒΟΣ 1. ΜΟΛΥΒΟΣ ("Αλώνια") Αρχή διαδρομής Το σημείο έναρξης ή λήξης της διαδρομής. Η διαδρομή είναι κυκλική με μήκος 24.340 μέτρα, επομένως το σύνολο της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΤΟΠΙΟΥ ΣΤΑ ΖΑΓΟΡΟΧΩΡΙΑ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΒΙΤΣΑΣ

ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΤΟΠΙΟΥ ΣΤΑ ΖΑΓΟΡΟΧΩΡΙΑ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΒΙΤΣΑΣ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΒΙΤΣΑΣ Άρης Σαπουνάκης Δρ Αρχιτέκτων Πολεοδόμος Αναπληρωτής Καθηγητής του Τμήματος Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Karystos Beach Front - Εύβοια. οικολογικό συγκρότημα

Karystos Beach Front - Εύβοια. οικολογικό συγκρότημα Karystos Beach Front - Εύβοια οικολογικό συγκρότημα Περιγραφή συγκροτήματος Συγκρότημα τεσσάρων οικολογικών και βιοκλιματικών εξοχικών κατοικιών σε οργανωμένο παραθεριστικό οικισμό, με άμεση πρόσβαση στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΔΟΧΕΙΑΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΙΜΜ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΟΥ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΔΟΧΕΙΑΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΙΜΜ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΟΥ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΔΟΧΕΙΑΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΙΜΜ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΟΥ Απόσταση: 9.7 Km Διάρκεια: 3 ½ 4 ώρες The Friends of Mount Athos, 2007 2014. All rights reserved. Version 1.1.1 Μεγάλο μέρος αυτής της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ)

ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ) ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ) 1. ΠΕΤΡΑ (ΟΤΕ). Αρχή διαδρομής Το σημείο έναρξης ή λήξης της διαδρομής. Η διαδρομή είναι διάσχισης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ ΣΤΗΝ ΙΜ ΚΩΝΣΤΑΜΟΝΙΤΟΥ

ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ ΣΤΗΝ ΙΜ ΚΩΝΣΤΑΜΟΝΙΤΟΥ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ ΣΤΗΝ ΙΜ ΚΩΝΣΤΑΜΟΝΙΤΟΥ Απόσταση: 10,2 km Διάρκεια: 4 4½ ώρες The Friends of Mount Athos, 2007 2017. All rights reserved. Version 1.0 ΠΡΟΣΟΧΗ: Η διαδρομή από την

Διαβάστε περισσότερα

Εκδρομή εσωτερικού στον Αώο ποταμό (φράγμα Κόνιτσα) 5.6-05-2012

Εκδρομή εσωτερικού στον Αώο ποταμό (φράγμα Κόνιτσα) 5.6-05-2012 Εκδρομή εσωτερικού στον Αώο ποταμό (φράγμα Κόνιτσα) 5.6-05-2012 Στα πλαίσια των δραστηριοτήτων η ΜΕΤΑΒΑΣΗ διοργανώνει την εκδρομή εσωτερικού στον Αώο ποταμό. Η συγκεκριμένη εκδρομή θα πραγματοποιηθεί το

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΡΕΜΑ ΤΟΥ ΚΗΦΙΣΟΥ. Περίληψη. Ε.Θ.ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑΣ 7 ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΥΠ.ΚΑΘ. :Τ. ΚΟΣΜΑΚΗ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΣΠΟΥ.

ΤΟ ΡΕΜΑ ΤΟΥ ΚΗΦΙΣΟΥ. Περίληψη. Ε.Θ.ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑΣ 7 ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΥΠ.ΚΑΘ. :Τ. ΚΟΣΜΑΚΗ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΣΠΟΥ. ΤΟ ΡΕΜΑ ΤΟΥ ΚΗΦΙΣΟΥ Περίληψη Ε.Θ.ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΛΕΟ ΟΜΙΑΣ 7 ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΥΠ.ΚΑΘ. :Τ. ΚΟΣΜΑΚΗ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΣΠΟΥ. : ΖΙΟΥΝΑ ΑΓΓΕΛΙΚΗ 1 Το νερό, ως βασικό στοιχείο της ζωής, αποτελεί καθοριστικό παράγοντα

Διαβάστε περισσότερα

Τοπική Ιστορία Γ Γυμνασίου - σχ.έτος: ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Θέμα: «Σχεδιασμός και σύνταξη τουριστικού οδηγού για το διευρυμένο Δήμο Ζηρού»

Τοπική Ιστορία Γ Γυμνασίου - σχ.έτος: ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Θέμα: «Σχεδιασμός και σύνταξη τουριστικού οδηγού για το διευρυμένο Δήμο Ζηρού» ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Θέμα: «Σχεδιασμός και σύνταξη τουριστικού οδηγού για το διευρυμένο Δήμο Ζηρού» Είναι μια εναλλακτική προσέγγιση, αφού δίνει τη δυνατότητα να γίνει η κλασσική διδασκαλία των μαθημάτων με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ ΣΤΗΝ ΙΜ ΧΙΛΑΝΔΑΡΙΟΥ

ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ ΣΤΗΝ ΙΜ ΧΙΛΑΝΔΑΡΙΟΥ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ ΣΤΗΝ ΙΜ ΧΙΛΑΝΔΑΡΙΟΥ Απόσταση: 19.5 km Διάρκεια: 7 8 ώρες The Friends of Mount Athos, 2007 2016. All rights reserved. Version 1.4 ΠΡΟΣΟΧΗ: Μεγάλο τμήμα της διαδρομής

Διαβάστε περισσότερα

οκ _ τόπους παρεμβάσεις τοπίου για την ανάδειξη του παραλιακού μετώπου του Ναυπλίου

οκ _ τόπους παρεμβάσεις τοπίου για την ανάδειξη του παραλιακού μετώπου του Ναυπλίου Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών Ε.Μ.Π. τομέας Ι _ αρχιτεκτονικών συνθέσεων Ιούλιος 2012 Σπουδαστική ομάδα _ Αγαπητού-Κυρίτση Αλεξάνδρα-Νιόβη Χουντάλα Παναγιώτα Επιβλέποντες καθηγητές _ Καρβουντζή Βαλεντίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΙΑ ΡΟΜΗΣ ΠΑΡΑΝΕΣΤΙΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ 2014 (PARANESTI PATH 2014)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΙΑ ΡΟΜΗΣ ΠΑΡΑΝΕΣΤΙΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ 2014 (PARANESTI PATH 2014) ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΙΑ ΡΟΜΗΣ ΠΑΡΑΝΕΣΤΙΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ 2014 (PARANESTI PATH 2014) 1. ΠΑΡΑΝΕΣΤΙ ΘΟΛΟΣ - PORCEL (5.539 µ, 240+ 135-) Εκκίνηση από την πλατεία του σιδηροδροµικού σταθµού Παρανεστίου στις 07:00 πµ του Σαββάτου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΤΑΞΙΝΟΝΗΣΗ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΤΑΞΙΝΟΝΗΣΗ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΤΑΞΙΝΟΝΗΣΗ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ Το κλίμα μιας γεωγραφικής περιοχής διαμορφώνεται κατά κύριο λόγο από τους 3 παρακάτω παράγοντες: 1)το γεωγραφικό πλάτος 2)την αναλογία ξηράς/θάλασσας 3)το

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Στράτος 29-12 - 2011 ΝΟΜΟΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ Αριθμ. Πρωτ.: ΔΗΜΟΣ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟΥ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟY ΠΛΗΡ: Πατσέας Αναστάσιος ΤΗΛ: 6978558904 Π Ρ Ο Σ Κο Αντιδήμαρχο

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνητή λίμνη Πουρναρίου

Τεχνητή λίμνη Πουρναρίου Τεχνητή λίμνη Πουρναρίου Κείμενο-φωτό: Παναγιώτης Κρητικάκος Την Παρασκευή 11 Νοεμβρίου του 2011 οργανώθηκε εξερευνητική επίσκεψη στην τεχνητή λίμνη Πουρναρίου, ως μέρος του προγράμματος Άδηλα Ύδατα. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΧΙΛΑΝΔΑΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΙΜΜ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕΣΩ ΙΜ ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΧΙΛΑΝΔΑΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΙΜΜ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕΣΩ ΙΜ ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΧΙΛΑΝΔΑΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΙΜΜ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕΣΩ ΙΜ ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ Απόσταση: 12.8 km Χρόνος: 3 ¾ 4 ¼ ώρες The Friends of Mount Athos, 2007 2017. All rights reserved. Version 1.4.1

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ENV03: ΣΥΝΟΧΗ ΑΠΟΚΟΠΗ ΟΙΚΙΣΜΩΝ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ENV03: ΣΥΝΟΧΗ ΑΠΟΚΟΠΗ ΟΙΚΙΣΜΩΝ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Η διαμπερής κυκλοφορία αποτελεί έναν από τα βασικότερα εμπόδια στη συνοχή των οικισμών, πολύ περισσότερο όταν αυτή περιλαμβάνει και διαμπερείς μετακινήσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που. Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα

Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που. Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΑΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ Τα σημαντικότερα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης εκτυλίσσονται στην περιοχή που ονομάζεται ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ Η Μέση Ανατολή στην αρχαιότητα Ποια σύγχρονα κράτη αποτελούν την περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ "ΟΙ ΣΗΡΑΓΓΕΣ ΤΗΣ ΕΓΝΑΤΙΑΣ ΟΔΟΥ"

ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΟΙ ΣΗΡΑΓΓΕΣ ΤΗΣ ΕΓΝΑΤΙΑΣ ΟΔΟΥ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ "ΟΙ ΣΗΡΑΓΓΕΣ ΤΗΣ ΕΓΝΑΤΙΑΣ ΟΔΟΥ" ΒΟΡΕΙΑ ΧΑΡΑΞΗ ΜΕΤΣΟΒΟΥ: ΣΥΛΛΗΨΗ - ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ - ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ Εισηγητές : Χ. Γεωργανόπουλος Θεσσαλονίκη, 15-16/10/99 ΕΟΑΕ και ΕΕΣΥΕ ΒΟΡΕΙΑ ΧΑΡΑΞΗ ΜΕΤΣΟΒΟΥ: ΣΥΛΛΗΨΗ-

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ Στο δρόµο Τρικάλων- Καλαµπάκας, 3 χιλιόµετρα πριν από ταμετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

12. ΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΙΚΤΥΩΝ ΠΡΑΣΙΝΟΥ

12. ΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΙΚΤΥΩΝ ΠΡΑΣΙΝΟΥ 45 12. ΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΙΚΤΥΩΝ ΠΡΑΣΙΝΟΥ Η ιδέα της διαµόρφωσης δικτύων πρασίνου στη Θεσσαλονίκη αναπτύχθηκε αρχικά κατά τον ανασχεδιασµό της πόλης από τους πολεοδόµους Ernest Hebrard και Κωνσταντίνο Κιτσίκη και

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΟΣ ΑΜΥΝΤΑΙΟΥ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΚ ΡΟΜΩΝ ΜΕ ΤΟ ΤΡΑΙΝΟ

ΗΜΟΣ ΑΜΥΝΤΑΙΟΥ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΚ ΡΟΜΩΝ ΜΕ ΤΟ ΤΡΑΙΝΟ ΗΜΟΣ ΑΜΥΝΤΑΙΟΥ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΚ ΡΟΜΩΝ ΜΕ ΤΟ ΤΡΑΙΝΟ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Η ανάπτυξη του εναλλακτικού τουρισµού στην περιοχή του ήµου Αµυνταίου αποτελεί βασική προτεραιότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ TRA10: ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΟΔΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ TRA10: ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΟΔΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης εκτιμά την πυκνότητα όλου του οδικού δικτύου, καταταγμένου κατά κατηγορία, στη ζώνη των Περιφερειών διέλευσης της Εγνατίας Οδού και των κάθετων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΚΟ-Π-3: ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΙΜΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΚΟ-Π-3: ΠΡΟΣΠΕΛΑΣΙΜΟΙ ΤΟΠΟΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει τους τόπους τουριστικού ενδιαφέροντος της Ζώνης ΙΙ που είναι προσπελάσιμοι μέσω κάποιου κόμβου του άξονα, καθώς και την απόστασή

Διαβάστε περισσότερα

Ορειβατική αποστολή στα Ινδικά Ιμαλάια 2016

Ορειβατική αποστολή στα Ινδικά Ιμαλάια 2016 Ορειβατική αποστολή στα Ινδικά Ιμαλάια 2016 Ανάβαση στις κορυφές Stok Kangri 6123μ, Mentok I 6282μ, Mentok II 6248μ και Mentok III 6153μ και προσέγγιση της ασκαρφάλωτης κορυφής Nya Kangri 6480μ μέχρι τα

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Χωροταξικού Σχεδιασμού

Εργαστήριο Χωροταξικού Σχεδιασμού ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική ομάδα: Ελένη Ανδρικοπούλου, Γρηγόρης Καυκαλάς 1η Διάλεξη Α. Τέσσερα Σχέδια για τη Θεσσαλονίκη Χωροταξική Μελέτη (1966-1968)

Διαβάστε περισσότερα

Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ 1. ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ 1.1 Πληθυσµός Κατά την εκπόνηση του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΛΕΥΣΙΝΑ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑ ΙΙ: ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΑΣΤΙΚΟ ΧΩΡΟ Ε.Μ.Π. ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

Η ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΛΕΥΣΙΝΑ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑ ΙΙ: ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΑΣΤΙΚΟ ΧΩΡΟ Ε.Μ.Π. ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Η ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΛΕΥΣΙΝΑ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑ ΙΙ: ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΑΣΤΙΚΟ ΧΩΡΟ Ε.Μ.Π. ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΑΝΘΙΜΟΥ ΕΛΕΝΑ-04107602, ΓΕΩΡΓΙΑΔΟΥ ΙΩΑΝΝΑ-04107601 6 Ο ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: Σ.ΑΥΓΕΡΙΝΟΥ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΜΕΓΙΣΤΗΣ ΛΑΥΡΑΣ ΚΑΙ ΤΗ ΣΚΗΤΗ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΣΤΗ ΣΚΗΤΗ ΑΓΙΑΣ ΑΝΝΗΣ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΜΕΓΙΣΤΗΣ ΛΑΥΡΑΣ ΚΑΙ ΤΗ ΣΚΗΤΗ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΣΤΗ ΣΚΗΤΗ ΑΓΙΑΣ ΑΝΝΗΣ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΜΕΓΙΣΤΗΣ ΛΑΥΡΑΣ ΚΑΙ ΤΗ ΣΚΗΤΗ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΣΤΗ ΣΚΗΤΗ ΑΓΙΑΣ ΑΝΝΗΣ Απόσταση: Από Μεγίστη Λαύρα 12,7 km, από Τιμίου Προδρόμου 10,4 km Διάρκεια: 5-6 ώρες The Friends

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΘΕΜΑ: ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΒΙΚΟΥ-ΑΩΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΟΤΑΜΙΑ - ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Εθνικός Δρυμός Βίκου-Αώου

ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΘΕΜΑ: ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΒΙΚΟΥ-ΑΩΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΟΤΑΜΙΑ - ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. Εθνικός Δρυμός Βίκου-Αώου ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΘΕΜΑ: ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΒΙΚΟΥ-ΑΩΟΥ:ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΟΤΑΜΙΑ - ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Εθνικός Δρυμός Βίκου-Αώου Εθνικός Δρυμός Βίκου-Αώου Εθνικός Δρυμός Βίκου-Αώου O Εθνικός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΛΑΤΕΙΑ //ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΛΑΤΕΙΑ //ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΛΑΤΕΙΑ ΚΟΣΥΝΘΟΣ //ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ η περιοχή μελέτης γειτνιάζει με: _τα όρια της παλιάς (Σαμακώβ) με τη σύγχρονη πόλη _το χείμαρρο Κόσυνθο _με εκτάσεις πρασίνου (Λιμνίο, Δημοτικός Κήπος) _με

Διαβάστε περισσότερα

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014 Σίνα 14 & Ακαδημίας, τηλ. 210 3642707, φαξ. 201-3642707 e-mail: info@cosmorama.gr Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες 18 22 Απριλίου 2014 Μόνο σε εμάς θα βρείτε: Πλούσιες πρωινές ξεναγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Απόστολος Ντάνης. Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής

Δρ. Απόστολος Ντάνης. Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φυσικής Αγωγής *Βασικές μορφές προσανατολισμού *Προσανατολισμός με τα ορατά σημεία προορισμού στη φύση *Προσανατολισμός με τον ήλιο *Προσανατολισμός από τη σελήνη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα διπλωµατική εργασία µε τίτλο «Η πόλη της Καστοριάς ως τουριστικός προορισµός», µελετάται η σχέση τουρισµού και πόλης, εξετάζοντας αν η αλλαγή που παρατηρείται σήµερα στη φυσιογνωµία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΧΙΛΑΝΔΑΡΙΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΧΙΛΑΝΔΑΡΙΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΧΙΛΑΝΔΑΡΙΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ Απόσταση: 19.5 km Διάρκεια: 7 8 ώρες The Friends of Mount Athos, 2007 2016. All rights reserved. Version 1.4 ΠΡΟΣΟΧΗ: Μεγάλο τμήμα της διαδρομής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜΜ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΟΥ ΣΤΗΝ ΙΜ ΧΙΛΑΝΔΑΡΙΟΥ ΜΕΣΩ ΙΜ ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜΜ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΟΥ ΣΤΗΝ ΙΜ ΧΙΛΑΝΔΑΡΙΟΥ ΜΕΣΩ ΙΜ ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜΜ ΒΑΤΟΠΑΙΔΙΟΥ ΣΤΗΝ ΙΜ ΧΙΛΑΝΔΑΡΙΟΥ ΜΕΣΩ ΙΜ ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ Απόσταση: 12.8 km. Διάρκεια: 3¾ 4¼ ώρες The Friends of Mount Athos, 7 2017. All rights reserved. Version 1.4.1 Η

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώτη από τις δύο μεγάλες διαδρομές που

Η πρώτη από τις δύο μεγάλες διαδρομές που ΔΙΑΔΡΟΜΗ 2 Οικισμός ΥΔΡΑ ΚΑΜΙΝΙΑ ΒΛΥΧΟΣ - ΕΠΙΣΚΟΠΗ Εκκλησάκι ΑΓ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΠΙΣΤΙ Μήκος διαδρομής Χρόνος χωρίς στάσεις Ομορφιά διαδρομής 12,4 χλμ. 4 ώρ. 37 3 & 4 * Η πρώτη από τις δύο μεγάλες διαδρομές

Διαβάστε περισσότερα

Περιβάλλον και Πολιτισμός «Φωνές νερού μυριάδες» Έκθεση «Τα υδροκίνητα παραδοσιακά συγκροτήματα στον Ελλαδικό χώρο»

Περιβάλλον και Πολιτισμός «Φωνές νερού μυριάδες» Έκθεση «Τα υδροκίνητα παραδοσιακά συγκροτήματα στον Ελλαδικό χώρο» Περιβάλλον και Πολιτισμός 2010-2011 «Φωνές νερού μυριάδες» Έκθεση «Τα υδροκίνητα παραδοσιακά συγκροτήματα στον Ελλαδικό χώρο» Φ1 Νερόμυλος στον Μυλοπόταμο Κέας Οι νερόμυλοι, κυρίως άλεσης των σιτηρών,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΟ ΟΡΟΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ (ΛΑΚΜΟΣ)

ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΟ ΟΡΟΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ (ΛΑΚΜΟΣ) ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΟ ΟΡΟΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ (ΛΑΚΜΟΣ) Θεσσαλονίκη 2011 Η απόφαση για μια αναγνωριστική αποστολή πάνω από το χωριό Χαλίκι, στο όρος Λάκμος ή Περιστέρι, πάρθηκε κατά τη διάρκεια της αποστολής του συλλόγου

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Σκεπτικό Με τη δραστηριότητα χαρτογράφησης της Ανατολικής Μεσογείου σε µία εποχή έντονων συγκρούσεων για την κυριαρχία στην περιοχή, επιδιώκεται ο

1.3 Σκεπτικό Με τη δραστηριότητα χαρτογράφησης της Ανατολικής Μεσογείου σε µία εποχή έντονων συγκρούσεων για την κυριαρχία στην περιοχή, επιδιώκεται ο 1 Χαρτογραφώντας την κυριαρχία στην ανατολική Μεσόγειο από το 13 ο έως το 18 ο αι. 1.1 Περίληψη Οι µαθητές καλούνται να δηµιουργήσουν χάρτες της Ανατολικής Μεσογείου που να απεικονίζουν τις αλλαγές στην

Διαβάστε περισσότερα

Γ.2.11 - Αναπτυγμένες Δραστηριότητες: Δραστηριότητα 11

Γ.2.11 - Αναπτυγμένες Δραστηριότητες: Δραστηριότητα 11 Ομάδα Εργασίας: εωγραφία Δημοτικής Εκπαίδευσης ΕΩ1_Κ07Δ.2.11 - Αναπτυγμένες Δραστηριότητες: Δραστηριότητα 11 Μάθημα Τίτλος Δραστηριότητας Τάξη εωγραφία ΕΛΛΑΔΑ: ΕΩΡΑΦΙΚΗ ΘΕΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ Δ Ενότητα

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο κατακόρυφος διαμελισμός;

Τι είναι ο κατακόρυφος διαμελισμός; ΟΡΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Τι είναι ο κατακόρυφος διαμελισμός; Διαμελισμός Κατακόρυφος είναι: Τα βουνά, οι πεδιάδες, οι λόφοι, οι κοιλάδες, τα φαράγγια και γενικά το ανάγλυφο μιας περιοχής. Άλπεις Οι Άλπεις είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΤRΑ14: ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΩΝ ΕΠΙ ΤΟΥ ΑΞΟΝΑ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΤRΑ14: ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΩΝ ΕΠΙ ΤΟΥ ΑΞΟΝΑ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΤRΑ14: ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΕΩΝ ΕΠΙ ΤΟΥ ΑΞΟΝΑ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης εκτιμά τα χαρακτηριστικά των μετακινήσεων επί του άξονα και ειδικότερα τα ακόλουθα: α) προέλευση-προορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη σκοπιμότητας «Διεύρυνση του αυτοκινητόδρομου A4 σε 2x3 λωρίδες» στην περιοχή του Eisenach, (Γερμανία)

Μελέτη σκοπιμότητας «Διεύρυνση του αυτοκινητόδρομου A4 σε 2x3 λωρίδες» στην περιοχή του Eisenach, (Γερμανία) Ηλίας Τζιµογιάννης ιπλωµατούχος Πολιτικός Μηχανικός Technische Universität Darmstadt ΟΙΚΟ ΟΜΙΚΕΣ Α ΕΙΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ Συνοπτική περίληψη έργου στα πλαίσια επαγγελµατικής δραστηριότητας Μελέτη σκοπιμότητας

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ της Ηπείρου»

«ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ της Ηπείρου» 2ο ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΜΑ «ΠΕΤΡΙΝΑ ΓΕΦΥΡΙΑ της Ηπείρου» Ομάδα εργασίας: Α. Υπεύθυνοι καθηγητές: 1. Γιαλτρινός Γεώργιος ΠΕ11 2. Δερεχάνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ 2009-2012 Ιούνιος 2014

ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ 2009-2012 Ιούνιος 2014 Το παρόν κείμενο εργασίας παρουσιάζει τα αποτελέσματα επεξεργασίας δεδομένων της ΕΛΣΤΑΤ για την εξέλιξη της ιδιωτικής οικοδομικής δραστηριότητας στις Περιφέρειες διέλευσης της Εγνατίας Οδού και των καθέτων

Διαβάστε περισσότερα

Google Earth. Τσαγκαλίδης Κωνσταντίνος Πληροφορική 29/11/2014

Google Earth. Τσαγκαλίδης Κωνσταντίνος Πληροφορική 29/11/2014 2014 Google Earth Τσαγκαλίδης Κωνσταντίνος Πληροφορική 29/11/2014 2 Περιεχόμενα Πίνακας περιεχομένων Εξώφυλλο... 1 Περιεχόμενα... 2 Εισαγωγή... 3 Βασικά Εργαλεία... 4 -Search Panel -Overview Map - Hide/Show

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Συμβούλιο. Οργανωτική Επιτροπή

Διοικητικό Συμβούλιο. Οργανωτική Επιτροπή Διοικητικό Συμβούλιο Επίτιμος Πρόεδρος: Χ. Τούντας Πρόεδρος: Ε.Α. Σκληρός Γεν. Γραμματέας: Σ. Στεργιόπουλος Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Π. Μερκούρης Ε. Χανιωτάκης Γ. Αθανασόπουλος Βάρδα Α. Βασιμπόσης

Διαβάστε περισσότερα

ENOTHTA 1: ΧΑΡΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

ENOTHTA 1: ΧΑΡΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ 1 ENOTHTA 1: ΧΑΡΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Μάθημα 1: Οι έννοιες και θέση 1. Τι ονομάζεται σχετική θέση ενός τόπου; Να δοθεί ένα παράδειγμα. Πότε ο προσδιορισμός της σχετικής θέσης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΕΙΔΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΑΕΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΚΑΙ ΛΙΒΑΔΙΩΝ

ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΕΙΔΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΑΕΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΚΑΙ ΛΙΒΑΔΙΩΝ ΣΧΕΔΙΟ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΕΙΔΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΑΕΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΚΑΙ ΛΙΒΑΔΙΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Δήμος Λάρνακας Δήμος Λιβαδιών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ENV03: ΣΥΝΟΧΗ ΑΠΟΚΟΠΗ ΟΙΚΙΣΜΩΝ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ENV03: ΣΥΝΟΧΗ ΑΠΟΚΟΠΗ ΟΙΚΙΣΜΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ Ο δείκτης προσδιορίζει τα ενδεχόμενα προβλήματα αποκοπής επικοινωνίας οργανωμένων οικισμών (δηλαδή οικισμών με κάποιου είδους θεσμοθετημένα όρια) ή πυκνοδομημένων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ NATURE TRAIL 2013

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ NATURE TRAIL 2013 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ NATURE TRAIL 2013 1. ΠΑΡΑΝΕΣΤΙ ΘΟΛΟΣ - PORCEL (5.539 μ, 240+, 135-) Εκκίνηση από την πλατεία του σιδηροδρομικού σταθμού Παρανεστίου στις 07:00πμ του Σαββάτου 26 Οκτωβρίου. Η αρχή της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΑΚΑ ΚΕΝΤΡΑ

ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΑΚΑ ΚΕΝΤΡΑ Ο επιχειρηματικός τουρισμός αποτελεί έναν από τους πιο ισχυρούς τομείς της τουριστικής αγοράς παγκοσμίως. Συνέργιες Αγορών Ο επιχειρηματικός τουρισμός αποτελεί έναν από τους πιο ισχυρούς τομείς της τουριστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΚΩΝΣΤΑΜΟΝΙΤΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΚΩΝΣΤΑΜΟΝΙΤΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΚΩΝΣΤΑΜΟΝΙΤΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ Απόσταση: 10,2 km Διάρκεια: 4 4½ ώρες The Friends of Mount Athos, 2007 2017. All rights reserved. Version 1.0 ΠΡΟΣΟΧΗ: Η διαδρομή από την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ 1ης ημερας

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ 1ης ημερας ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ 1ης ημερας Σημειο εκκινησης φετος θα ειναι τα Goodys - BP στην Ανθηλη της Λαμιας εκκινηση μεχρι τις 09:00 το τελευταιο group αναβατων Ξεκιναμε πισω απο τα goodys απο τον παραδρομο της εθνικης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΑΒΑΣΕΩΝ 2016

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΑΒΑΣΕΩΝ 2016 3/1/2016 - Κυριακή - ΑΣΚΙΟ Τσιλιμίγκας 1400μ - κορυφή ΆΣΚΙΟ 2111μ Ώρες πορείας 4 - ΒΔ 3 - Υ.Δ 711μ θα κοπή η πίτα κορυφής ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΑΒΑΣΕΩΝ 2016 Χειμερινή ανάβαση (γκέτες - γκραμπόν- πιολέ) Ν. Κοζάνης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΙΑ ΡΟΜΗΣ NATURA TRAIL RACE 2014

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΙΑ ΡΟΜΗΣ NATURA TRAIL RACE 2014 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΙΑ ΡΟΜΗΣ NATURA TRAIL RACE 2014 1. ΠΑΡΑΝΕΣΤΙ ΘΟΛΟΣ - PORCEL (5.539 µ, 240+, 135-) Εκκίνηση από την πλατεία του σιδηροδροµικού σταθµού Παρανεστίου στις 07:00 πµ του Σαββάτου 25 Οκτωβρίου. Η αρχή

Διαβάστε περισσότερα

23-24 Ιουλίου 2016 Ζαγόρι Ήπειρος Ελλάδα

23-24 Ιουλίου 2016 Ζαγόρι Ήπειρος Ελλάδα Τσεπέλοβο 22/7/ 16 23-24 Ιουλίου 2016 Ζαγόρι Ήπειρος Ελλάδα Αγώνες Νικητές Γενικής 2014 & 2015: 10 χλµ(+)336µ (-) 336µ : 2014 Καραγιώργος Μιχάλης 44 :17 2015 Σπύρος Γκίνης 45 :26 21χλµ (+)1089µ (-)1089µ:

Διαβάστε περισσότερα

...Ο μύθος. ...Μια ιστορία με πρωταγωνιστή τον Πίνδο. το βασιλόπουλο από τη γενιά του ία ή του Αιόλου που. ...λάτρευε το κυνήγι στα δάση των βουνών,

...Ο μύθος. ...Μια ιστορία με πρωταγωνιστή τον Πίνδο. το βασιλόπουλο από τη γενιά του ία ή του Αιόλου που. ...λάτρευε το κυνήγι στα δάση των βουνών, ...Ο μύθος...μια ιστορία με πρωταγωνιστή τον Πίνδο το βασιλόπουλο από τη γενιά του ία ή του Αιόλου που...λάτρευε το κυνήγι στα δάση των βουνών,...δεν φοβήθηκε τον δράκο της περιοχής,...του πρόσφερε το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ BIG FOOT. ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ n 2

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ BIG FOOT. ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ n 2 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ BIG FOOT ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ n 2 Συμμετοχική Χαρτογράφηση διαβούλευση με τις τοπικές κοινότητες Διαγενεακή προσέγγιση μάθησης μεθοδολογία για την προσέγγιση Παρουσίαση κοινότητας περιοχή Τρικάλων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΕ ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΕ ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΜΕ ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΝΑ ΤΑΞΙ ΕΥΟΥΝ ΑΠΡΟΣΚΟΠΤΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΘΕΟ ΩΡΟΣ ΠΑΤΣΟΥΛΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ, ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το τσακάλι, τόσο κοντινό μα τόσο ντροπαλό! (Ανακαλύπτοντας το τσακάλι)

Το τσακάλι, τόσο κοντινό μα τόσο ντροπαλό! (Ανακαλύπτοντας το τσακάλι) Το τσακάλι, τόσο κοντινό μα τόσο ντροπαλό! (Ανακαλύπτοντας το τσακάλι) ΗΛΙΚΙΑ: 7-12 ΕΠΟΧΗ: Φ, Χ, Α, Κ. ΙΑΡΚΕΙΑ: 1 ώρα προετοιμασία στην τάξη, 1 ώρα έρευνα στο σπίτι, 3-4 εβδομάδες έρευνας. ΥΛΙΚΑ: Ερωτηματολόγιο,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Μη σωστή αξιοποίηση των πόρων που διαθέτει ο δήμος. Μη σωστή χρήση της προώθησης του τοπικού τουρισμού

ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Μη σωστή αξιοποίηση των πόρων που διαθέτει ο δήμος. Μη σωστή χρήση της προώθησης του τοπικού τουρισμού ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ Με μια πρώτη ματιά και συζήτηση καταλήγουμε σε κάποια πρώτα εμφανή συμπεράσματα τα οποία είναι πως πολλοί δεν γνωρίζουν τη γεωγραφική θέση ή και σε άλλες περιπτώσεις την ύπαρξη του Δήμου Αγιάς.

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων. Λόφος Μουσών. Φύλλα εργασίας

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων. Λόφος Μουσών. Φύλλα εργασίας Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Δραπετσώνας & Τροιζήνας Μεθάνων Λόφος Μουσών Φύλλα εργασίας Στόχος των φύλλων εργασίας είναι να ανιχνευθούν βιωματικά στον χώρο τα κυριότερα στοιχεία της ανάπλασης του

Διαβάστε περισσότερα

Ο αρχαίος Ναός Δήμητρας και Κόρης στο Θορικό (Γιώργος Πρίμπας)

Ο αρχαίος Ναός Δήμητρας και Κόρης στο Θορικό (Γιώργος Πρίμπας) Ο αρχαίος Ναός Δήμητρας και Κόρης στο Θορικό (Γιώργος Πρίμπας) (1) εγκαταστάσεις ΔΕΗ και βιομηχανίας χημικών (2) Ι Ν Αγίου Νικολάου (3) θολωτοί μυκηναϊκοί τάφοι (4) κορυφή λόφου Βελατούρι (5) αρχαία πόλη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) ΛΙΜΝΟΔΕΞΑΜΕΝΗ ΜΙΞΕΣ ΒΑΦΕΙΟΣ - ΑΓ. ΙΩΑΝΝΗΣ - ΑΓΙΑ ΡΟΔΟΤΟΥ ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια)

ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) ΛΙΜΝΟΔΕΞΑΜΕΝΗ ΜΙΞΕΣ ΒΑΦΕΙΟΣ - ΑΓ. ΙΩΑΝΝΗΣ - ΑΓΙΑ ΡΟΔΟΤΟΥ ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) ΛΙΜΝΟΔΕΞΑΜΕΝΗ ΜΙΞΕΣ ΒΑΦΕΙΟΣ - ΑΓ. ΙΩΑΝΝΗΣ - ΑΓΙΑ ΡΟΔΟΤΟΥ ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) 1. ΜΟΛΥΒΟΣ ("Αλώνια") Αφετηρία διαδρομής Το σημείο έναρξης ή λήξης της διαδρομής. Η διαδρομή είναι κυκλική με

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET09: ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET09: ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης προσδιορίζει τον πληθυσμό και τη μεταβολή του ανά Περιφέρεια, Νομό, ΟΤΑ και Δημοτικό Διαμέρισμα (Δ.Δ.). Η βελτίωση της μεταφορικής υποδομής επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΘΕΜΑΤΑ. ήταν ο κάθε ένας από αυτούς και σε ποιον από αυτούς σχηματίστηκε η Ελλάδα;

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΘΕΜΑΤΑ. ήταν ο κάθε ένας από αυτούς και σε ποιον από αυτούς σχηματίστηκε η Ελλάδα; ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ 1 ο (Μονάδες 3,3) 1. Ποια είναι η διοικητική ιεραρχία των πόλεων στην Ελλάδα; Πως λέγεται ο διοικητής του κάθε διοικητικού τομέα; 2. Ποιους γεωλογικούς αιώνες περιλαμβάνει η γεωλογική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΗ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΟ ΑΖΕΡΜΠΑΪΤΖΑΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΗ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΟ ΑΖΕΡΜΠΑΪΤΖΑΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΗ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΟ ΑΖΕΡΜΠΑΪΤΖΑΝ Το φετινό καλοκαίρι (2013), το διάστημα 29 Αυγούστου έως και 7 Σεπτεμβρίου μια 6μελής ελληνική ορειβατική αποστολή ταξίδεψε στο Αζερμπαϊτζάν με στόχο τα βουνά

Διαβάστε περισσότερα

Δήμος Μαστοροχωρίων. Συλλογικό έργο. Μαστοροχώρια. Τρίκαλα 2005

Δήμος Μαστοροχωρίων. Συλλογικό έργο. Μαστοροχώρια. Τρίκαλα 2005 Βιβλιογραφία Βιβλιογραφία. Μακρής Κίτσος. Χιονιαδίτες ζωγράφοι. Αθήνα 1981. Εξάρχου Χρήστος. Η Φούρκα της Ηπείρου. Τουφίδης Σωτήρης. Η Κόνιτσα και τα χωριά της.κόνιτσα 1994. Δήμος Μαστοροχωρίων. Συλλογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ, ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ Α.Ε.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ, ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ Α.Ε. ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ, ΕΓΝΑΤΙΑ ΟΔΟΣ Α.Ε. Ιαν. 2016 ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ: Χωρική διάρθρωση και εξέλιξη της οικοδομικής δραστηριότητας στη Ζώνη Επιρροής της Εγνατίας Οδού, 2004-2014 ΓΕΩΧΩΡΟΣ Α.Ε., Σύμβαση: Παροχή υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ Ε.ΚΟ.Γ.Ι. 2012

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ Ε.ΚΟ.Γ.Ι. 2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ Ε.ΚΟ.Γ.Ι. 2012 Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος Αγαπητοί συνάδελφοι,

Διαβάστε περισσότερα

γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ)

γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ) γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ) Α Κεφ. αβιοτικό κάθε στοιχείο που δεν έχει ζωή 4 αιολική διάβρωση Η διάβρωση που οφείλεται στον άνεμο 5 ακρωτήριο ακτογραμμή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET14: ΤΟΜΕΑΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET14: ΤΟΜΕΑΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης καταγράφει τη σύνθεση της απασχόλησης ανά Περιφέρεια και ειδικότερα την ποσοστιαία κατανομή κατά τομέα παραγωγής (πρωτογενής, δευτερογενής, τριτογενής)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΔΟΣ ΟΨΕΙΣ ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ. χατζηπέτρου_ελένη. Περιοχές-Όψεις

ΟΜΟΔΟΣ ΟΨΕΙΣ ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ. χατζηπέτρου_ελένη. Περιοχές-Όψεις Τοποθεσία χωριού : Το Όμοδος περιβάλλεται από 2 ψηλές βουνοκορφές Στην εργασία θα μελετηθούν οι διαφορετικές τυπολογίες που εμφανίζονται στο χωρίο, οι σχέσεις τους με το ιδιωτικό και το δημόσιο,ο τρόπος

Διαβάστε περισσότερα