ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΑ"

Transcript

1 Philipp Thomas & Rufus May For the Hearing Voices Network ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΨΥΧΟΦΑΡΜΑΚΑ Μετφρ. από τα αγγλικά: Θωμάς Χαραλαμπίδης Εισαγωγή Σε πολλούς και πολλές από αυτούς που ακούν φωνές χορηγείται φαρμακευτική αγωγή. Αυτό συμβαίνει, γιατί η ψυχιατρική ερμηνεύει την εμπειρία τους ως σύμπτωμα βαριάς ψυχικής νόσου, συνήθως της σχιζοφρένειας. Η φαρμακευτική αγωγή, που χρησιμοποιείται συχνότερα, ανήκει σε μία οικογένεια φαρμάκων, που καλούνται νευροληπτικά ή μείζονα ηρεμιστικά (η λέξη νευροληπτικά προέρχεται από δύο αρχαίες ελληνικές λέξεις και σημαίνει «έλεγχο του νευρικού συστήματος», λόγω των ιδιαιτέρως ισχυρών επιδράσεων αυτών των φαρμάκων στον εγκέφαλο). Ενίοτε τα φάρμακα αυτά αναφέρονται και ως αντιψυχωτικά, αλλά υπάρχουν διαφορετικές ερμηνείες σε σχέση με το αν και κατά πόσο είναι πράγματι «αντιψυχωτικά». Στον πίνακα 1 αναφέρονται συνοπτικά οι βασικές ομάδες των μειζόνων ηρεμιστικών. Πάντως, είτε είναι όντως «αντιψυχωτικά», είτε όχι, πολλοί τα χρησιμοποιούν και βλέπουν βελτίωση, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα. Έχουν μία ηρεμιστική επενέργεια και μπορούν να μειώσουν την εσωτερική αγωνία και τη δυσφορία. Μπορούν να βοηθήσουν στην αποκατάσταση του ύπνου. Ενίοτε μειώνουν την ένταση των φωνών και τη δυσφορία που μερικές φορές προκαλούν οι φωνές. Κάποιοι άλλοι ωστόσο δεν ωφελούνται από αυτά τα φάρμακα. 1

2 Πίνακας 1 Συνήθη μείζονα ηρεμιστικά Συμβατικές ταμπλέτες Χλωροπρομαζίνη (largactil) Συμβατικά ενέσιμα μακράς αποδέσμευσης (depot) Depixol «νέας γενιάς» άτυπα νευροληπτικά Olanzapine Tirfluoperazine (stelazine) Modecate Risperidone Droperidol Clopixol Quetiapine Pimozide Zuclopenthixol Clozaril Amisulpiride Πολλοί ψυχίατροι θεωρούν ότι εάν έχετε παρουσιάσει σημάδια σχιζοφρένειας, όπως το να ακούτε φωνές, συνεχίζει να υφίσταται ο κίνδυνος επιστροφής στην κατάσταση αυτή για όλο το υπόλοιπο της ζωής σας. Δεν υπάρχει «θεραπεία» για τη σχιζοφρένεια. Η πιθανότητα ίασης δεν συζητείται καν. Για αυτό το λόγο θεωρούν ότι, άπαξ και άρχισε κανείς τέτοιου είδους φαρμακευτική αγωγή, πρέπει να τη συνεχίσει εφ όρου ζωής. Αυτό απορρέει από την πεποίθηση τους ότι τα φάρμακα βοηθούν στον έλεγχο μιας χημικής ανισορροπίας στον εγκέφαλο που, κατά την άποψη τους, είναι η αιτία της σχιζοφρένειας. Το πρόβλημα έγκειται στο ότι η πολυετής χρήση των μειζόνων ηρεμιστικών, σε μορφή ταμπλέτας ή σε ενέσιμη μορφή, ενέχει τον κίνδυνο να εμφανιστούν σοβαρές μακροπρόθεσμες βλάβες. Συχνά αυτές οι βλάβες παίρνουν τη μορφή αφύσικων κινήσεων του στόματος και του προσώπου. Οι άνθρωποι που φτάνουν σε αυτή την κατάσταση, γνωστή ως όψιμη δυσκινησία, συχνά δεν γνωρίζουν τη βαρύτητα της εικόνας που δίνουν αυτές οι κινήσεις και δεν έχουν καμία δυνατότητα να τις 2

3 ελέγξουν. Περίπου 20% κατά μέσον όρο των ανθρώπων που λαμβάνουν σε μακροχρόνια βάση μείζονα ηρεμιστικά κινδυνεύουν να αναπτύξουν όψιμη δυσκινησία μετά από χρόνια συνεχούς λήψης τους. Υπάρχει μία ακόμη, λιγότερο αναγνωρισμένη, παρενέργεια της χρόνιας χρήσης μειζόνων ηρεμιστικών. Αφορά μια ιδιαίτερη εξάρτηση από το φάρμακο, που σημαίνει ότι, αν διακόψετε απότομα τη λήψη του μετά από ένα διάστημα που το λαμβάνατε, υπάρχει περίπτωση να βιώσετε συμπτώματα που θυμίζουν την αρχική σας ψύχωση. Μολονότι αυτή μπορεί να μην είναι μία πραγματική «υποτροπή» της σχιζοφρένειας, το πρόβλημα είναι ότι ο ψυχίατρος σας πολύ πιθανόν να την ερμηνεύσει έτσι. Αυτό θα αυξήσει την πίεση που ασκεί απέναντί σας, προκειμένου να συνεχίσετε την αγωγή σας για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτές τις δύο μακροπρόθεσμες παρενέργειες (την όψιμη δυσκινησία και την «εξάρτηση» από τα φάρμακα) τις προκαλούν πιθανόν οι ίδιοι μηχανισμοί. Για να κατανοήσετε πόσο σημαντικό είναι να μη σταματάτε απότομα την αγωγή, έχει σημασία να αντιληφθείτε εν συντομία τον τρόπο δράσης των φαρμάκων στον εγκέφαλο. Πώς ενεργούν στον εγκέφαλο τα μείζονα ηρεμιστικά; Ο εγκέφαλος συναπαρτίζεται από εκατομμύρια μικροσκοπικά κύτταρα. Το καθένα από αυτά έχει σώμα, με έναν αριθμό λεπτών απολήξεων που μοιάζουν με λεπτά κομμάτια σύρμα. Σχήμα1 Πώς επενεργούν τα μείζονα ηρεμιστικά Αυτές οι απολήξεις συνδέονται με άλλα κυτταρικά σώματα. Οι «συρμάτινες» απολήξεις δεν ακουμπάνε απευθείας την επιφάνεια του επόμενου κυτταρικού σώματος, αλλά διαχωρίζονται από ένα μικροσκοπικό κενό που ονομάζεται σύναψη. Πιστεύεται ότι εγκεφαλική δραστηριότητα συμβαίνει, όταν μια νευρική διέγερση, που μοιάζει με μια ελάχιστη ηλεκτρική εκκένωση, μεταδίδεται από το ένα κύτταρο στο άλλο μέσω των «συρμάτινων» απολήξεων. 3

4 Όταν μια ηλεκτρική διέγερση φτάσει στο διάκενο, που ονομάζεται «σύναψη», πρέπει να υπάρχει ένας μηχανισμός που να διασφαλίζει ότι θα το δρασκελίσει και θα συνεχίσει στο επόμενο νευρικό κυτταρικό σώμα, ώστε να μεταφερθεί η διέγερση, που συνιστά την εγκεφαλική λειτουργία. Σχήμα 2 Πώς επενεργούν τα μείζονα ηρεμιστικά Το τέλος του σύρματος, ακριβώς πριν από το κενό, είναι ελαφρά διεσταλμένο (σχήμα 2). Αυτό συμβαίνει, διότι περιέχει μεγάλο αριθμό μικροσκοπικών θηλάκων, που περιέχουν χημικές ουσίες, που ονομάζονται νευροδιαβιβαστές. Όταν η ηλεκτρική διέγερση του νεύρου φτάνει στο τέλος της απόληξης, απελευθερώνεται το περιεχόμενο κάποιων θηλάκων στο διάκενο και διαχέεται ταχύτατα μέσα σ αυτό. Σχήμα 3 Πώς επενεργούν τα μείζονα ηρεμιστικά Όταν οι νευροδιαβιβαστές φτάσουν στην άλλη πλευρά του διάκενου (της σύναψης) γεμίζουν κάποιες ειδικού σχήματος θήκες, που υπάρχουν στο κυτταρικό σώμα και ονομάζονται υποδοχείς. Όταν ο νευροδιαβιβαστής έχει εφαρμόσει στον υποδοχέα του, λαμβάνουν χώρα χημικές αντιδράσεις, με αποτέλεσμα μια καινούρια σειρά ηλεκτρικών διεγέρσεων, που συνεχίζουν τη διαδρομή προς το επόμενο κυτταρικό σώμα και τις απολήξεις του (σχήμα 4). Όλο αυτό συμβαίνει απίστευτα γρήγορα. Υπάρχουν πολλών ειδών νευροδιαβιβαστές στον εγκέφαλο και πολλών ειδών υποδοχείς. Επί παραδείγματι ο χημικός νευροδιαβιβαστής που καλείται σεροτονίνη πιστεύεται ότι μειώνεται στην πάθηση της κατάθλιψης. Το ίδιο και η νοραδρεναλίνη. Η ντοπαμίνη είναι ένας σημαντικός διαβιβαστής που τον συναντούμε σε τουλάχιστον τέσσερις από τις πέντε περιοχές του εγκεφάλου. Σχήμα 5 Διαδρομές της ντοπαμίνης στον εγκέφαλο 4

5 Πολλοί ψυχίατροι θεωρούν ότι τα συμπτώματα της σχιζοφρένειας, όπως το να ακούει κανείς φωνές, συμβαίνουν γιατί υπάρχει μια αύξηση στη δραστηριότητα της ντοπαμίνης σε μία συγκεκριμένη περιοχή του εγκεφάλου, στις νευρικές απολήξεις που συνδέουν το εμπρόσθιο τμήμα του εγκεφάλου με το μεσαίο τμήμα του. Πρέπει να σημειωθεί ότι δεν υπάρχουν αποδείξεις γι αυτο. Όμως τα μείζονα ηρεμιστικά επιφέρουν σοβαρές αλλαγές, μπλοκάροντας και μειώνοντας τη μετάδοση της ντοπαμίνης. Πιστεύεται ότι αυτά τα φάρμακα καταλαμβάνουν τους υποδοχείς ντοπαμίνης και αποτρέπουν τα μόρια της ντοπαμίνης από το να έρθουν σε επαφή μεταξύ τους και με τους υποδοχείς. Αυτό σημαίνει ότι η νευρική διέγερση δεν μπορεί να προχωρήσει στο επόμενο κύτταρο. Επομένως η δραστηριότητα του νεύρου μειώνεται σε αυτά τα τμήματα του εγκεφάλου που εξαρτώνται από τη ντοπαμίνη ως νευροδιαβιβαστή. Θεωρείται ότι η μείωση της δραστηριότητας της ντοπαμίνης σε αυτή την περιοχή του εγκεφάλου «μειώνει» κάποια συμπτώματα της σχιζοφρένειας, όπως το να ακούει κανείς φωνές ή να έχει παράξενες πεποιθήσεις. Η δραστηριότητα της ντοπαμίνης μειώνεται φυσικά μ αυτά τα φάρμακα και σε άλλα τμήματα του εγκεφάλου (δες το σχήμα 5). Μια τέτοια περιοχή, βαθιά στο κέντρο του εγκεφάλου είναι μία περιοχή ονομαζόμενη striatum, γνωστή για τη σημασία της στη ρύθμιση των κινήσεων και τη δραστηριότητα και το συντονισμό των μυών. Γνωρίζουμε ότι μία έλλειψη στην εκπομπή ντοπαμίνης σε αυτή την περιοχή προκαλεί νόσο του Πάρκινσον, ασθένεια κατά την οποία οι κινήσεις γίνονται πιο αργές, τα χέρια τρέμουν, και το βάδισμα γίνεται πολύ αργό και δύσκολο. Τα μείζονα ηρεμιστικά προκαλούν μια μορφή νόσου του Πάρκινσον, επειδή μειώνουν την έκλυση ντοπαμίνης στο striatum. Το σημείο παραγωγής ορμονών εδράζει στη βάση του εγκεφάλου και ρυθμίζει τις ορμόνες του σώματος. Υπάρχουν σημαντικές νευρικές ίνες που διέρχονται από το μέσο εγκέφαλο προς το σημείο παραγωγής ορμονών. Εδώ ίνες που χρησιμοποιούν τη ντοπαμίνη ως νευροδιαβιβαστή ελέγχουν την έκκριση της ορμόνης που ονομάζεται προλακτίνη. Τα νευροληπτικά που μπλοκάρουν τη ντοπαμίνη μειώνουν την εκπομπή της σε αυτές τις ίνες, με αποτέλεσμα την αύξηση των επιπέδων προλακτίνης στο σώμα. Αυτό 5

6 μπορεί να οδηγήσει σε πολλά προβλήματα, μεταξύ των οποίων η αύξηση του στήθους και η παραγωγή γάλακτος στους άντρες και στις γυναίκες, διάφορα σεξουαλικά προβλήματα, καθώς και ανωμαλίες στον έμμηνο κύκλο των γυναικών. Υπάρχει μια περιοχή κυττάρων, τα οποία βρίσκονται στο βάθος του εγκεφάλου και είναι ευαίσθητα στη χημική ισορροπία του σώματος. Εάν η ισορροπία αλάτων ή άλλων χημικών συστατικών διαταραχθεί, τα κύτταρα αυτά ενεργοποιούνται με αποτέλεσμα ασθένεια και έμετο. Γι αυτό ο έμετος είναι κοινό σύμπτωμα πολλών ασθενειών. Αυτή η αντίδραση ελέγχεται από την εκπομπή της ντοπαμίνης, πράγμα που εξηγεί γιατί η χλωροπρομαζίνη σε μικρές δόσεις από παλιά χρησιμοποιείται ως αντιεμετικό, δηλαδή ως φάρμακο που σταματά τον έμετο. Σε αυτό το σημείο πρέπει να προσέξουμε δυο πράγματα. Το πρώτο είναι ότι, όπως είδαμε, η ντοπαμίνη ως νευροδιαβιβαστής βρίσκεται σε διάφορα τμήματα του εγκεφάλου, όχι μόνο σε όσα θεωρούνται σημαντικά για τη σχιζοφρένεια. Το δεύτερο αφορά στη μακροχρόνια χρήση οποιουδήποτε φαρμάκου μπλοκάρει τη δράση νευροδιαβιβαστών. Από τον 19 ο αιώνα οι φυσιολόγοι (επιστήμονες που μελετούν τη λειτουργία του ανθρώπινου σώματος τόσο σε κατάσταση υγείας όσο και ασθένειας) έχουν κατανοήσει ότι το σώμα έχει από τη φύση του την τάση να εξισορροπεί κάθε απόκλιση ή εξωτερική επιρροή που μετακινεί την εσωτερική του κατάσταση από ένα συγκεκριμένο, δεδομένο εκ των προτέρων, επίπεδο. Το πιο απλό παράδειγμα επί αυτού είναι η θερμοκρασία Όταν κάνει ζέστη, η θερμοκρασία του σώματος ανεβαίνει ελάχιστα. Λόγω του ότι μία μεταβολή στη θερμοκρασία του σώματος θα μπορούσε να αποβεί μοιραία, υπάρχει ένα κέντρο στον εγκέφαλο που ρυθμίζει τη θερμοκρασία του σώματος έτσι ώστε, όταν αυτή αυξάνεται, αυξάνεται και η παροχή αίματος στο σώμα. Αυτό μας κάνει να ιδρώνουμε και η εξάτμιση του ιδρώτα δροσίζει το σώμα, μειώνοντας κατ αυτό τον τρόπο τη θερμοκρασία. Η διαδικασία αυτή ονομάζεται αυτορρύθμιση ή ομοιόσταση και υπάρχει για να διασφαλίζει με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο τη λειτουργία του σώματος μέσα σε ένα περιορισμένο περιθώριο μεταβολής των τιμών. Τα περισσότερα φάρμακα είναι ουσίες, που δεν υπάρχουν στη φύση. Δεν υπάρχουν εκ φύσεως στο ανθρώπινο σώμα. Οι επιδράσεις τους στον εγκέφαλο, επί 6

7 παραδείγματι στη αναστολή έκλυσης ντοπαμίνης, είναι σε μεγάλο βαθμό μη φυσικές. Ακριβώς όπως οι μηχανισμοί αυτορρύθμισης κάνουν το σώμα να ιδρώνει προκειμένου να μειώσει τη θερμοκρασία του, όταν κάνει πολύ ζέστη, παρόμοιοι μηχανισμοί επιφέρουν μακροπρόθεσμες αλλαγές στον εγκέφαλο προκειμένου να αντιμετωπίσουν τα αποτελέσματα της λήψης νευροληπτικών φαρμάκων στην έκλυσης ντοπαμίνης. Δύο είναι οι αλλαγές που παρατηρούνται (Σχήμα 6). 1. διπλασιάζεται ο αριθμός των υποδοχέων 2. αυξάνεται η ευαισθησία τους. Σχήμα 6 Κατά πρώτον αυξάνεται ο αριθμός των υποδοχέων ντοπαμίνης. Όσοι περισσότεροι υποδοχείς υπάρχουν, τόσο μεγαλώνει η πιθανότητα, η μειωμένη ποσότητα ντοπαμίνης, που πλέον εκλύεται, να είναι αποτελεσματική ως διαβιβαστής. Κατά δεύτερον αυξάνεται η ευαισθησία των υποδοχέων. Αυτό σημαίνει ότι γίνεται πιθανότερο, κάθε υποδοχέας να επηρεαστεί από τη μειωμένη ποσότητα ντοπαμίνης. Έρευνες σε ζώα απέδειξαν ότι μετά από 1 χρόνο λήψης νευροληπτικών διπλασιάζεται ο αριθμός υποδοχέων ντοπαμίνης και αυτοί καθίστανται πολύ πιο ευαίσθητοι στην παρουσία ντοπαμίνης. Ποιες είναι οι πιθανές συνέπειες αυτού του φαινομένου σε ανθρώπους που είναι σε αγωγή με νευροληπτικά εδώ και κάποιο καιρό; Αν η δόση των φαρμάκων μειωθεί πολύ γρήγορα, το σώμα δεν έχει στη διάθεση του αρκετό χρόνο, για να προσαρμοστεί στις χαμηλότερες δόσεις της φαρμακευτικής ουσίας. Ας μην ξεχνούμε ότι με την πάροδο των ετών, κατά τα οποία το άτομο βρίσκεται υπό αγωγή, ο εγκέφαλος προσαρμόζεται μέσω της αύξησης του αριθμού των υποδοχέων ντοπαμίνης, αλλά και της αύξησης της ευαισθησίας τους. Αυτές οι αλλαγές χρειάστηκαν πολλά χρόνια για να συντελεστούν και μπορεί να απαιτηθούν πολλά χρόνια για να πάψουν να υφίστανται. Η αιφνίδια διακοπή του φαρμάκου, υπό αυτές τις συνθήκες, σημαίνει ότι τίθεται τελείως εκτός ελέγχου η έκλυση ντοπαμίνης σε όλα τα τμήματα του εγκεφάλου. Αυτό συμβαίνει, διότι η διακοπή του φαρμάκου σημαίνει ότι τα συστήματα ντοπαμίνης του εγκεφάλου δεν είναι πλέον μπλοκαρισμένα. Ωστόσο, όπως ήδη είδαμε, έχει επέλθει συν τω χρόνω μια αύξηση του αριθμού και της ευαισθησίας των υποδοχέων. Αυτό με τη σειρά του σημαίνει ότι τώρα θα υπάρξει μια σχετική αύξηση στην ποσότητα έκλυσης ντοπαμίνης στα τμήματα του εγκεφάλου, όπου αυτή χρησιμοποιείται ως διαβιβαστής. Αυτό έχει πολυάριθμες συνέπειες, ανάλογα με το ποιο τμήμα του εγκεφάλου εξετάζουμε. Σε αυτά τα τμήματα του εγκεφάλου, που θεωρούνται σημαντικά για τη σχιζοφρένεια, δηλαδή 7

8 στις συνδέσεις μεταξύ του εμπρόσθιου και του μέσου εγκεφάλου, η αυξημένη δραστηριότητα σημαίνει ότι τα συμπτώματα της σχιζοφρένειας μπορεί να εμφανισθούν σε επιδείνωση. Το άτομο φαίνεται να διακατέχεται από μεγάλη αγωνία και φόβο. Δυσκολεύεται να κοιμηθεί. Οι φωνές που ακούει μπορεί να γίνουν πιο επίμονες και να γίνει πιο καχύποπτος. Με άλλα λόγια μπορεί να φαίνεται ότι βιώνει μία «επιδείνωση» της ψύχωσης. Τουλάχιστον έτσι μεταφράζουν οι ψυχίατροι την κατάστασή του, με αποτέλεσμα να το συμβουλεύουν να επιστρέψει στη φαρμακευτική αγωγή και να παραμείνει σε αυτή. Φαίνεται να υπάρχουν αξιοσημείωτες διαφορές από άτομο σε άτομο στο χρόνο που χρειάζεται για αυτές τις αλλαγές. Μερικοί γίνονται «εξαρτημένοι» από τα νευροληπτικά μετά από αρκετά χρόνια λήψης τους. Σε άλλους αυτό το πρόβλημα μπορεί να εμφανιστεί μετά από μόλις λίγους μήνες ή, σπανιότερα, λίγες εβδομάδες λήψης αγωγής με νευροληπτικά. Η επανεμφάνιση ψυχωτικών εμπειριών σε λίγες εβδομάδες ή μήνες λόγω διακοπής μειζόνων ηρεμιστικών έχει ονομαστεί ύστερη ή όψιμη ψύχωση, διότι εμφανίζεται μετά από ένα διάστημα υπό φαρμακευτική αγωγή. Προσφάτως η έκφραση «ψύχωση υπερευαισθησίας» χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει το ίδιο φαινόμενο. Αυτό, διότι θεωρείται ότι η επανεμφάνιση της ψύχωσης προκύπτει, επειδή οι υποδοχείς ντοπαμίνης δείχνουν αυξημένη ευαισθησία στην ουσία αυτή, κατόπιν μακροχρόνιας χρήσης φαρμάκων, που εμπόδιζαν τη δραστηριότητά της. Στα τμήματα του εγκεφάλου που ρυθμίζουν την κίνηση η αυξημένη δραστηριότητα της ντοπαμίνης θεωρείται ότι ευθύνεται για μη φυσιολογικές κινήσεις του στόματος και του προσώπου (μολονότι αυτές οι κινήσεις μπορεί να επηρεάσουν επίσης και άλλα όργανα του σώματος) και καλούνται όψιμη δυσκινησία. Αν κανείς σταματήσει με πολύ αιφνίδιο τρόπο τη λήψη νευροληπτικών μπορεί να διαταραχθούν και άλλα συστήματα ντοπαμίνης στον εγκέφαλο. Αν αυτό συμβεί στα συστήματα που ελέγχουν τον έμετο, μπορεί να δοκιμάσετε την πολύ δυσάρεστη εμπειρία του έμετου ή της ναυτίας, που μπορεί να επιμένουν για μήνες μετά τη διακοπή των φαρμάκων. Σταματώντας τα φάρμακα Μετά από τα παραπάνω, πρέπει να είναι ξεκάθαρο ότι, εάν λαμβάνατε φαρμακευτική αγωγή για κάποιο διάστημα, η αιφνίδια διακοπή της δεν είναι καλή ιδέα. Μπορεί να σας κάνει να αισθανθείτε πολύ άσχημα για πολλούς μήνες. Μπορεί επίσης να βιώσετε ψυχολογικές διαταραχές που οι ειδικοί θα τις ερμηνεύσουν ως «υποτροπή» της ψύχωσης. 8

9 Σταδιακή μείωση Ο τρόπος για να αποφύγετε κάτι τέτοιο είναι η πολύ σταδιακή μείωση των φαρμάκων που λαμβάνετε. Είναι δύσκολο να πει κανείς πόσο ακριβώς χρόνο χρειάζεται να πάρει η μείωση της αγωγής σας, αλλά υπάρχει ένας χρήσιμος «κανόνας του αντίχειρα», σύμφωνα με τον οποίο ο απαιτούμενος χρόνος για τη διακοπή των φαρμάκων πρέπει να αντιστοιχεί με τον χρόνο λήψης τους πριν από την έναρξη της μείωσης τους. Αν παίρνατε φάρμακα για 6 μήνες, πρέπει σε διάστημα 6 μηνών να μειώσετε τη δόση. Αν παίρνατε για 2 χρόνια, πρέπει σε διάστημα περίπου 2 ετών να μειώσετε τη δόση. Θα ρωτούσε κάποιος «εντάξει, αν έπαιρνε κανείς φάρμακα για διάστημα 20 ετών, 20 χρόνια θα έπρεπε να περάσουν για να μειώσει τη δόση;». Όχι απαραίτητα. Η γενική αρχή είναι η δόση του φαρμάκου να μειώνεται με αρκετά αργό ρυθμό, ώστε να δίνει στο σώμα σας την ευκαιρία να ξαναπροσαρμοστεί στις χαμηλότερες δόσεις. Συνήθως μια μείωση κατά 10% της συνολικής δόσης είναι ένα καλό ξεκίνημα. Έτσι, αν λαμβάνατε 200 mg χλωροπρομαζίνης (σκεύασμα largactil), το να το μειώσετε στα 180 mg θα ήταν μια καλή αρχή. Μετά από κάθε μείωση πρέπει να περιμένετε πριν προχωρήσετε σε περαιτέρω μειώσεις. Είναι μάλλον συχνό φαινόμενο άνθρωποι που μειώνουν τη δόση των φαρμάκων να βιώνουν μετά αυξημένα επίπεδα αγωνίας και σε κάποιο βαθμό διαταραχές στον ύπνο. Αυτές οι εμπειρίες συνήθως λήγουν μετά από 2 ή 3 εβδομάδες χαμηλότερης δόσης. Σημάδια που προειδοποιούν για όψιμη ψύχωση Μετά από μια μείωση στη δόση, σημαντικά ανησυχητικά σημάδια μπορεί να είναι ενδείξεις ότι βρίσκεστε σε κίνδυνο να αναπτύξετε όψιμη ψύχωση. Οι διαταραχές του ύπνου και η αγωνία μπορεί να επιμείνουν και για διάστημα άνω των 3 εβδομάδων, και ακόμη και να χειροτερέψουν. Συχνά πολλοί γίνονται ιδιαιτέρως νευρικοί. Αισθάνονται ότι δεν τους χωράει ο τόπος, είναι αδύνατο να κάτσουν κάπου και τριγυρνούν σαν την άδικη κατάρα τις περισσότερες ώρες. Μεγαλύτερη σημασία έχουν μάλλον φαινόμενα μη φυσιολογικών κινήσεων στο στόμα, τη γλώσσα και το σαγόνι ή φαινόμενα όψιμης δυσκινησίας. Ενίοτε οι κινήσεις αυτές μπορεί να επεκταθούν δυσμενώς σε άλλα τμήματα του σώματος, όπως τα χέρια και ο λαιμός. Αν εμφανιστούν τέτοιες κινήσεις ή χειροτερέψουν αισθητά αμέσως μετά την μείωση της δόσης, 9

10 είναι σημαντικό να προσέξετε. Ίσως χρειαστεί να σκεφτείτε σοβαρά την αύξηση της δόσης ξανά στα προηγούμενα επίπεδα. Ένα άλλο σημαντικό σημάδι είναι η αίσθηση ότι είστε άρρωστος ή η τάση για έμετο. Ιατρικές έρευνες έδειξαν ότι η παύση λήψης μειζόνων ηρεμιστικών σε υπερβολικά σύντομο χρόνο συνδέεται ευθέως με σοβαρούς εμέτους. Πώς να αντιμετωπίσει κανείς τα ανησυχητικά μηνύματα Σε γενικές γραμμές, το καλύτερο που έχετε να κάνετε, εάν αρχίσετε να έχετε όψιμη ψύχωση ή όψιμη δυσκινησία, είναι να επιστρέψετε στην αρχική δόση του φαρμάκου, που λαμβάνατε πριν την τελευταία μείωση. Σε μερικές περιπτώσεις μπορεί και να πρέπει να την αυξήσετε σε σχέση με τη δόση αυτή. Οι περισσότεροι διαπιστώνουν ότι, μετά την επιστροφή στην αρχική δόση, εντός ολίγων ημερών τα συμπτώματα ομαλοποιούνται. Είναι σημαντικό να μη μειώσετε τη δόση πολύ απότομα ή σε πολύ μεγάλη ποσότητα, όταν αρχίσετε να αισθάνεστε καλύτερα. Θα ήταν μια καλή ιδέα να περιμένετε μερικές εβδομάδες, ή ακόμη και μήνες, ανάλογα με το χρονικό πλάνο που έχετε σχεδιάσει για την παύση της λήψης, προκειμένου να δώσετε στο σώμα σας την ευκαιρία να προσαρμοστεί στη νέα δόση του φαρμάκου. Από τη στιγμή που αποφασίσατε μια νέα μείωση, σας συμβουλεύουμε να προσπαθήσετε να επιτύχετε μια μικρότερη μείωση. Για παράδειγμα αν αρχίσατε να έχετε σημάδια όψιμης δυσκινησίας ή ψύχωσης 3 εβδομάδες μετά τη μείωση της ημερήσιας δόσης της χλωροπρομαζίνης από τα 200 mg στα 180 mg, πρέπει να επιστρέψετε σε ημερήσια δόση 200 mg και να περιμένετε να ισορροπήσει η κατάσταση. Όταν αποφασίσετε μια περαιτέρω μείωση, προσπαθήστε να κατεβάσετε την ημερήσια δόση από τα 200 mg στα 190 mg. Μπορείτε να προμηθευθείτε ταμπλέτες χλωροπρομαζίνης των 10 mg από τον οικογενειακό γιατρό σας ή αλλιώς μπορείτε να προτιμήσετε χλωροπρομαζίνη σε σιρόπι. Είναι πολύ πιο εύκολο μετρώντας το σιρόπι να προχωρήσετε σε πολύ μικρές μειώσεις της δόσης. Αυτό είναι ένα χρήσιμο κόλπο. Είναι πολύ εύκολο να πειραματιστείτε για να βρείτε το πλέον κατάλληλο επίπεδο μείωσης ανάλογα με το πώς αισθάνεστε. Αυτό λειτουργεί καλά με τα φάρμακα που διατίθενται σε μορφή σιροπιού ή γενικά σε υγρή μορφή, όμως δυστυχώς αυτό δεν συμβαίνει με όλα τα μείζονα ηρεμιστικά. Προετοιμάζοντας τη μείωση 10

11 Εάν θέλετε να μειώσετε τη δόση της φαρμακευτικής αγωγής, είναι σημαντικό να συζητήσετε τα σχέδια σας με όσο το δυνατόν περισσότερους. Σίγουρα πρέπει να το συζητήσετε με τον/την σύντροφο σας και την οικογένεια σας, αν μένετε μαζί της. Πρέπει επίσης να το συζητήσετε με τον οικογενειακό γιατρό σας, τον ψυχίατρο σας, τη νοσοκόμα σας και οποιοδήποτε άλλον επαγγελματία υγείας τυχόν διαθέτετε. Είναι πραγματικά μεγάλης σημασίας να γνωρίζει ο σύντροφος σας ή η οικογένεια σας τι σκέφτεστε να κάνετε. Δώστε τους να διαβάσουν αυτό το φυλλάδιο για να ξέρουν τι να περιμένουν. Αν και εσείς και εκείνοι είναι προετοιμασμένοι για πιθανές δυσκολίες στην προσπάθεια μείωσης της δόσης, τότε όλοι γνωρίζουν τι να περιμένουν. Μιλήστε με τους πλέον οικείους σας για το τι ενδέχεται να σας συμβεί. Βεβαιωθείτε ότι έχετε ένα από κοινού συμφωνημένο σχέδιο αν υπάρξουν σημάδια υποτροπής. Το σχέδιο πρέπει να συγκεκριμενοποιεί, βάσει της προηγούμενης εμπειρίας, ποια είναι τα πρώτα σημάδια για κάτι τέτοιο και τι πρέπει να γίνει εάν αυτό συμβεί, επί παραδείγματι επιστροφή στην προηγούμενη δόση. Σκεφτείτε τη χρήση μιας επίσημης νομότυπης δήλωσης (πρβλ. ψυχιατρική διαθήκη) που να περιέχει πώς θέλετε να σας βοηθήσουν αν, λόγω της ψύχωσης, βρεθείτε σε κατάσταση που δύσκολα θα μπορείτε να εκφράσετε τη βούληση σας. Έχει επίσης μεγάλη σημασία να ξέρουν τι σκοπεύετε να κάνετε οι επαγγελματίες που εμπλέκονται στη θεραπεία σας. Στις μέρες μας πολλοί ψυχίατροι είναι πιο ευέλικτοι και δεν πιστεύουν στην αναγκαιότητα της μακροχρόνιας χορήγησης φαρμάκων. Ο ψυχίατρος ή ο γενικός γιατρός σας μάλλον μπορεί να σας προσφέρει επιπλέον βοήθεια και συμβουλή, όπως για παράδειγμα να αλλάξει την αγωγή σας, ώστε να τη λαμβάνετε σε πόσιμη μορφή. Οι γιατροί ανησυχούν, όταν οι ασθενείς ξαφνικά παύουν να λαμβάνουν την αγωγή. Αν ξέρουν ότι έχετε κατά νου να κάνετε μειώσεις στα φάρμακα σε βάθος χρόνου τότε είναι περισσότερο πιθανό να σας προσφέρουν θετική βοήθεια και θετικές συμβουλές. Η επιλογή της κατάλληλης στιγμής στη ζωή σας για την έναρξη έχει πραγματικά πολύ μεγάλη σημασία. Πάμπολλοι παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν τη συναισθηματική ευεξία και την ψυχική υγεία μας. Το στρες που συνδέεται με μεγάλες αλλαγές στη ζωή μας, όπως η έναρξη μιας καινούριας δουλειάς, μια μετακόμιση, η ανεργία ή το τέλος ενός ερωτικού δεσμού μπορεί να πυροδοτήσει συναισθηματική διαταραχή και προβλήματα ψυχικής υγείας, στα οποία συμπεριλαμβάνεται και το να ακούει κανείς φωνές. Το να μειώσει κανείς την αγωγή σε τέτοιες περιόδους δεν συνιστάται. Το συναισθηματικό και σωματικό στρες που συνδέεται με τη μείωση των φαρμάκων μπορεί να γίνει ακόμη πιο ισχυρό, όταν συνδυαστεί με το στρες που σχετίζεται με τις αλλαγές στη ζωή. Γι αυτό είναι πάντοτε προτιμότερο να προγραμματίσετε τη μείωση της λήψης φαρμάκων σε μια στιγμή σταθερότητας στη ζωή σας. 11

12 Αυτό πρέπει να το συζητήσετε με τον/την σύντροφο σας ή την οικογένεια σας. Δείτε τι έχουν να σας πουν σχετικά. Είναι πιο πιθανό να τα καταφέρετε στην προσπάθεια να μειώσετε τα φάρμακα, αν οι άνθρωποι του περιβάλλοντος σας γνωρίζουν την απόφαση αυτή και τη σέβονται. Τα ψυχιατρικά φάρμακα, όπως και άλλα φάρμακα που επιδρούν στον εγκέφαλο, κυρίως ενεργούν καταστέλλοντας τη φυσική απάντηση του σώματος στην κατάθλιψη, ενδογενή ή εξωγενή. Επομένως σε περίπτωση που κάποιος σταματάει να τα παίρνει, αυτά τα προβλήματα μπορεί να επανεμφανιστούν. Συνεπώς συνιστάται να αλλάξετε τα δεδομένα της προσωπικής σας ζωής (πχ κατοικία, εργασία, κοινωνική υποστήριξη) ή τον τρόπο που αντιμετωπίζετε τον εαυτό σας, πριν από αλλαγές στη δόση των φαρμάκων σας. Όπως ήδη επισημάναμε, είναι καλύτερο να επιλεχθεί ένα χρονικό σημείο κατά το οποίο οι κοινωνικές συγκυρίες θα είναι αρκετά σταθερές και υποστηρικτικές. Ενώ το σώμα προσαρμόζεται στο να τα βγάζει πέρα με λιγότερα φάρμακα, μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμο να εφαρμόσετε άλλες στρατηγικές για τη διαχείριση των εμπειριών αγωνίας, φόβου και κατάθλιψης. Ίσως υπάρξουν προβλήματα στον ύπνο, επομένως η εκμάθηση εναλλακτικών τρόπων για την σωματική ξεκούραση μπορεί να φανεί σημαντική. Ένα ευρύ φάσμα εναλλακτικών δρόμων σάς δίνει τη δυνατότητα να αντιμετωπίσετε το στρες. Το ζήτημα είναι να βρείτε τις πιο κατάλληλες για εσάς τεχνικές. Για το αίσθημα της αγωνίας πολλοί αναφέρουν ότι τους βοηθούν οι ασκήσεις χαλάρωσης. Οδηγούς αυτοβοήθειας, σε έντυπη μορφή ή σε κασέτες, μπορείτε να βρείτε στα πιο πολλά βιβλιοπωλεία ή δημόσιες βιβλιοθήκες. Άλλους τους βοήθησε η γιόγκα και η αυτοσυγκέντρωση. Κάποιους άλλους που ήταν σε διαδικασία να σταματήσουν τα φάρμακα, η ομοιοπαθητική. Η φυσική άσκηση μπορεί να ξεκουράσει το σώμα και να είναι χρήσιμη για τη διαχείριση του άγχους. Μέσω αυτής εκλύονται ενδορφίνες στο σώμα, κι αυτές μπορούν να δράσουν ως φυσικό χαλαρωτικό. Ποια άσκηση ή ποιο σπορ είναι το ποιο χρήσιμο εξαρτάται κατά περίπτωση από το άτομο. Κάποιες μορφές άσκησης που χρησίμευσαν είναι, μεταξύ άλλων, το βάδισμα, το κολύμπι, η άρση βαρών και το τρέξιμο. Είναι επίσης σημαντικό να μην το παρακάνετε. Οι σάουνες και το μασάζ επίσης βοηθούν ως φυσικά μέσα χαλάρωσης του σώματος. Ο Λώρεν Μόσερ, αμερικάνος ψυχίατρος, έχει περιγράψει πώς συνταγογραφεί βενζοδιαζεπίνες για να βοηθήσει ασθενείς να προσαρμοστούν σε μικρότερη δόση νευροληπτικών ή να τα κόψουν τελείως. Οι βενδοζιαπίνες είναι οι ίδιες εθιστικές. Επομένως 12

13 ο καλύτερος τρόπος να χρησιμοποιηθούν για να υποστηρίξουν την παύση λήψης νευροληπτικών είναι σε συνεργασία με τον ψυχίατρο ή το γενικό γιατρό σας. Αφού τα κόψουν, κάποιοι δεν σκοπεύουν να ξαναπάρουν φάρμακα ποτέ. Ωστόσο, σε κάποιους φαίνεται χρήσιμη η λήψη μιας προσωρινής δόσης νευροληπτικών εξαιτίας ενός ιδιαίτερα στρεσογόνου γεγονότος ή κάποιας δύσκολης χρονικής περιόδου. Αυτή η περίοδος μπορεί να αντιμετωπιστεί πιο εύκολα μ αυτόν τον τρόπο, αν άλλες στρατηγικές δεν έχουν αποδώσει. Ίσως να θέλετε να διερευνήσετε αυτή την πιθανότητα με το γενικό γιατρό που σας γράφει τα φάρμακα ή με τον ψυχίατρο σας. Ο βασικός στόχος δεν είναι να είστε χωρίς φάρμακα με οποιοδήποτε κόστος, αλλά να είστε σε θέση να χρησιμοποιείτε τα φάρμακα ή άλλες στρατηγικές με το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα για σας, με τον τρόπο που σας κάνει να μπορείτε να προχωράτε στη ζωή σας, όπως θέλετε. 13

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος

Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση Προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ Κοινωνική κατανάλωση οινοπνεύματος Αλκοολισμός και Προβληματική Κατανάλωση (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcoholism-and-problem-drinking) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Αλκοολισμός είναι η λέξη

Διαβάστε περισσότερα

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού Το μαιτεχμιακό σύστημα συνδέεται με τμήματα του μετωπιαίου κι κροταφικού λοβού ( τμήματα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων,ονομασμένα σύμφωνα με το κρανιακό οστό που τα καλύπτει). Το ίδιο σχετίζεται με τον έλεγχο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 EUFAMI ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2009 Επιμέλεια Πανελ. Συλ. Οικογ. για την Ψυχική Ύγεία ΣΟΨΥ 1 1 Σκοποί της έρευνας To 2008, η EUFAMI έκανε μια έρευνα σε 11 Ευρωπαϊκές χώρες, για να αξιολογήσει:

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Εάν απαντήσατε "ναι" σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν.

Εάν απαντήσατε ναι σε 3 ή περισσότερες ερωτήσεις, συμβουλευτείτε το έντυπο αυτό, το οποίο περιέχει πληροφορίες που μπορούν να σας βοηθήσουν. Βήχετε μερικές φορές τις περισσότερες μέρες; Έχετε συχνά πτύελα (φλέματα) όταν βήχετε; Είστε άνω των 40 ετών; Αναπνέετε με δυσκολία σε σύγκριση με τους συνομήλικους σας; Καπνίζετε ή είστε πρώην καπνιστής/καπνίστρια;

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ.

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την Κατάθλιψη Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. ΚΕΝΤΡΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΓΕΙΑΣ Εκδότης:

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΑΛΚΟΟΛ ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ v Μεταξύ ατόμων ηλικίας από 15 μέχρι 25 ετών βγήκαν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Κοινωνικότητα (71%) Τους αρέσει η γεύση (51%) Δημιουργεί αίσθημα χαλάρωσης (12%) Προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Το στρες Πρώτη νευροενδοκρινολογική απάντηση Δεύτερη νευροενδοεκρινολογική απάντηση Ο υποθάλαμος Κορτιζόλη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ «Δεν ζω με την Νόσο του Crohn. Αυτή ζει μαζί μου» Amy Tracher Psy.D Ph.d, ασθενής και συγγραφέας του «Coping with Crohn s Disease: Manage Your Physical Symptoms and Overcome

Διαβάστε περισσότερα

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας Κράμπα -Η εμφάνιση κράμπας είναι συχνότερη σε άτομα της 3ης ηλικίας, σε μη γυμνασμένους και υπέρβαρους ανθρώπους ακόμα και στους αθλητές,ιδίως ύστερα απο μακρά εξαντλητική προσπάθεια και έντονη εφίδρωση.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ Η Χρηματοδοτιση του εργου Εγινε απο το Υπουργειο Υγειας και Μακροχρονης Φροντιδας του Ονταριο. www.oha.com 1. Συμμετεχετε στην φροντιδα της υγειονομικης

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Κατανάλωση οινοπνευματωδών στους Έλληνες μαθητές (2011) Στην Ελλάδα, τα αγόρια

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2 Νόσος του Πάρκινσον Τρόπος αντιμετώπισης νόσου Πάρκινσον. Η νόσος του Πάρκινσον (Parkinson) είναι νευροεκφυλιστική ασθένεια της μέλαινας ουσίας με συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου

Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου Φόβος απώλειας του ελέγχου ή φόβος του θανάτου Ταχυκαρδία Ιδρώτας Τρεμούλα Κοντανάσαιμα Υπέρπνοια Ρίγη Εξάψεις Ναυτία Κράμπες στην κοιλιά Πόνος στο στήθος Πονοκέφαλος Ζάλη Τάση για λιποθυμία Σφίξιμο στον

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Μιχοπούλου Γ 3 Σχ. έτος 2014-2015

Κατερίνα Μιχοπούλου Γ 3 Σχ. έτος 2014-2015 Κατερίνα Μιχοπούλου Γ 3 Σχ. έτος 2014-2015 Περιεχόμενα: Η νικοτίνη και ο εγκέφαλος Τι είναι η ακετυλοχολίνη; Συνέπειες Η νικοτίνη και ο εγκέφαλος Ο καπνός προέρχεται από το φυτό Nicotiana tabacum. Αν και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ!

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! Είναι αλήθεια ότι η άσκηση βοηθά σημαντικά στην διατήρηση της υγείας. Μπορεί όμως να γίνει επικίνδυνη όταν δεν γίνεται με τον σωστό τρόπο!

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια

Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας και να τον ρωτήσετε εάν θα πρέπει να εξεταστείτε για Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια Έχετε δυσκολία στην αναπνοή πιο συχνά από άτομα της ηλικίας σας; Βήχετε τις πιο πολλές ημέρες; Όταν βήχετε έχετε βλέννα ή φλέμα; Είστε τουλάχιστον 40 ετών; Είστε νυν ή πρώην καπνιστής; Εάν απαντήσετε ΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ Ορίζουμε ως διαβιβαστή μια ουσία που απελευθερώνεται από έναν νευρώνα σε μια σύναψη και που επηρεάζει ένα άλλο κύτταρο, είτε έναν νευρώνα είτε ένα κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Τι είναι η χρόνια βρογχίτιδα? Βρογχίτιδα είναι μια φλεγμονή των βρογχικών σωλήνων, που μεταφέρουν τον αέρα στους πνεύμονες. Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΑΤΕΙΑ

ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΑΤΕΙΑ Κείμενο: Κέντρο ακράτειας Västra Götaland Φωτογραφίες: Kajsa Lundberg Σχεδιασμός: Svensk Information Σας είναι δύσκολο να ελέγξετε την ουροδόχο

Διαβάστε περισσότερα

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες

9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΥΡΙΚΩΝ. Νευρώνες 9. ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το νευρικό σύστημα μαζί με το σύστημα των ενδοκρινών αδένων συμβάλλουν στη διατήρηση σταθερού εσωτερικού περιβάλλοντος (ομοιόσταση), ελέγχοντας και συντονίζοντας τις λειτουργίες των

Διαβάστε περισσότερα

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει;

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Πώς μπορώ να αντιμετωπίσω τη ΧΑΠ; Αυτό το ενημερωτικό φυλλάδιο

Διαβάστε περισσότερα

Αιτίες. Η Αγάπη για τη ρουτίνα. Συνήθεις Διαταραχές Ύπνου. Δυσκολίες επικοινωνίας. ! Εφιάλτες! Ακράτεια! Ροχαλητό! Ανήσυχος Ύπνος!

Αιτίες. Η Αγάπη για τη ρουτίνα. Συνήθεις Διαταραχές Ύπνου. Δυσκολίες επικοινωνίας. ! Εφιάλτες! Ακράτεια! Ροχαλητό! Ανήσυχος Ύπνος! Διαταραχές ύπνου και Αυτισµός Ελένη Λούκουτου Λογοθεραπεύτρια ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 Ο ύπνος είναι ένα σημαντικό συστατικό της υγείας. Παρόλο που δε μπορούμε να κατανοήσουμε όλες τις λειτουργίες του, ο ύπνος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας

ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ. Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Ευγενία Β. Γκιντώνη Ψυχολόγος, MSc Επιστημονική Συνεργάτης Ψ.Ν.Τ ΚΕΔΔΥ Αρκαδίας ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ Εντάσσεται στο Μέτρο 2.3 «Ενέργειες Πρόληψης Ενίσχυσης της Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου.

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Ο όρος ολιγοαναλγησία χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1989 από τους Wilson και Pendleton σε μία εργασία σχετική με την πλημμελή αντιμετώπιση του πόνου των προσερχόμενων

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία Αρσάκειο Γενικό Λύκειο Ψυχικού Ερευνητική Εργασία Β Λυκείου Σχολικό έτος: 2013-2014 Από την αρχαία Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή, ο αθλητισμός και τα φαινόμενα της βίας και του ντόπινγκ

Διαβάστε περισσότερα

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Breaking Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Πώς θα την προσεγγίσετε; Γυναίκα 57 ετών πρόσφατα υποβλήθηκε σε κολονοσκόπηση. Κατά την εξέταση βρέθηκε μάζα μεγέθους 2cm

Διαβάστε περισσότερα

Στίγμα. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια.

Στίγμα. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια. Στίγμα Τρελός. Ψυχοπαθής. Σχιζοφρενής. Παρανοϊκός. Όχι καλά. Αυτοί οι όροι χρησιμοποιούνται συχνά με ένα υποτιμητικό τρόπο για να περιγράφουν

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά. Πειράματα έδειξαν ότι εκείνα τα νεογέννητα που είχαν περισσότερα χάδια, αναπτύσσονταν και μάθαιναν γρηγορότερα.

Γενικά. Πειράματα έδειξαν ότι εκείνα τα νεογέννητα που είχαν περισσότερα χάδια, αναπτύσσονταν και μάθαιναν γρηγορότερα. Stress και Δέρμα Γενικά Το δέρμα, ως όργανο αισθητήριο της αφής, θερμοκρασίας, πόνου, ερωτογόνος ζώνης, έχει μεγάλη σημασία σε όλες τις ηλικίες. Είναι όργανο συναισθηματικής έκφρασης και τόπος αποφόρτισης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Τρόποι θετικής προσαρμογής Ελένη Τσαχαγέα Κλινική Ψυχολόγος Επιστ. Συνεργάτης Νευρολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α «Γιώργος Γεννηματάς» Σκοπός Ομιλίας Να παρουσιάσει το

Διαβάστε περισσότερα

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ

ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ ΚΝΙΔΩΣΗ ΕΞΑΝΘΗΜΑΤΑ ΟΙΔΗΜΑ ΒΛΕΦΑΡΩΝ ΟΙΔΗΜΑ ΓΛΩΣΣΑΣ ΟΙΔΗΜΑ ΧΕΙΛΕΩΝ ΚΝΗΣΜΟΣ Τι είναι κνίδωση; Κνίδωση είναι η αλλεργική αντίδραση που εμφανίζεται στο δέρμα, έναντι εξωγενών ή ενδογενών ερεθισμάτων. Εκδηλώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Σύναψη µεταξύ της απόληξης του νευράξονα ενός νευρώνα και του δενδρίτη ενός άλλου νευρώνα.

Σύναψη µεταξύ της απόληξης του νευράξονα ενός νευρώνα και του δενδρίτη ενός άλλου νευρώνα. ΟΙ ΝΕΥΡΩΝΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΟΥΝ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΑΨΗΣ Άντα Μητσάκου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήµιο Πατρών Γνωρίζουµε ότι είµαστε ικανοί να εκτελούµε σύνθετες νοητικές διεργασίες εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml Σημαντικές πληροφορίες ασφάλειας για γιατρούς Σκοπός αυτού του εγχειριδίου είναι να παρέχει σε γιατρούς με δικαίωμα συνταγογράφησης και χορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες 12 Φυλοσύνδετη στο Χ Ή την τοπική σας κλινική γενετικής διάγνωσης: κληρονοµικότητα Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής Πανεπιστήµιο Αθηνών Νοσοκοµείο Παίδων " Αγία Σοφία" Αθήνα Τηλ: +210 7795553 http://iatriki-genetiki.med.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Κινδυνεύει κάποιο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Κινδυνεύει κάποιο από τα αγαπημένα σας πρόσωπα; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ

ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ ΒΟΥΛΑΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ : ΚΑΘ. ΑΘ.ΜΑΝΩΛΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ COPYRIGHT 2008 ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΒΗΜΑΤΟΔΟΤΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων.

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. 15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. Η ουροδόχος κύστη δεν είναι απλά μία κοιλότητα η οποία γεμίζει απλά

Διαβάστε περισσότερα

Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Ε Ν Ν Ο Ι Ε Σ

Β Α Σ Ι Κ Ε Σ Ε Ν Ν Ο Ι Ε Σ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Εξαρτησιογόνες ουσίες ονοµάζονται όλες οι ουσίες που προκαλούν εξάρτηση ψυχική ή σωµατική και που η χρήση τους δηµιουργεί µεταβολές στον εγκέφαλο (γνωστικές λειτουργίες και συναισθήµατα)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ;

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ Εµµηνόπαυση καλείται η παύση της εµµήνου ρύσης µιας γυναίκας και σηµατοδότηση το τέλος της δυνατότητας τεκνοποίησης µε φυσιολογικό τρόπο. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας Β Μέρος Κατάθλιψη Αξιολόγηση Χρήση ψυχομετρικών εργαλείων Ερωτήσειςγια: Συναίσθημα Ύπνο Ενδιαφέροντα Ενοχή Ενέργεια Συγκέντρωση Όρεξη Ψυχοκοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και ψυχική υγεία

Άσκηση και ψυχική υγεία Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και ψυχική υγεία Συγγραφική ομάδα: Θεοδωράκης Γιάννης, Καθηγητής ΤΕΦΑΑ- ΠΘ Ζουρμπάνος Νίκος, Μεταδιδακτορικός Ερευνητής, Διδάσκων ΤΕΦΑΑ- ΠΘ Χατζηγεωργιάδης Αντώνης,

Διαβάστε περισσότερα

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV;

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Στην ουσία πρόκειται για το ίδιο πράγμα. Κονδυλώματα είναι η αρχαία ονομασία και HPV είναι η σύγχρονη ιατρική ορολογία και σημαίνει Human Pappiloma Virus ή στα ελληνικά Ιός

Διαβάστε περισσότερα

Κοσμάς Χριστούλας Αναπλ. Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Η αίσθηση του κρύου Το στρες που ασκείται από το ψύχος στον οργανισμό μας, κατά την έκθεση του ανθρώπου σε συνθήκες χαμηλής θερμοκρασίας περιβάλλοντος,

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Κεφάλαιο 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ 1.1. Εισαγωγή Ο ζωντανός οργανισµός έχει την ικανότητα να αντιδρά σε µεταβολές που συµβαίνουν στο περιβάλλον και στο εσωτερικό του. Οι µεταβολές αυτές ονοµάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή με Πάρκινσον. Η ζωή με τη νόσο του Πάρκινσον είναι μια ζωή καθημερινής πρόκλησης

Η ζωή με Πάρκινσον. Η ζωή με τη νόσο του Πάρκινσον είναι μια ζωή καθημερινής πρόκλησης Η ζωή με Πάρκινσον Η ζωή με τη νόσο του Πάρκινσον είναι μια ζωή καθημερινής πρόκλησης Τι είναι νόσος του Πάρκινσον; Η νόσος του Πάρκινσον είναι μια νευρολογική πάθηση με προϊούσα πορεία. Χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ -ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μ Α Θ Η Μ Α 9 Φ Ι Ο Ρ Ε Ν Τ Ι Ν Α Π Ο Υ Λ Λ Η

ΣΤΡΕΣ -ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μ Α Θ Η Μ Α 9 Φ Ι Ο Ρ Ε Ν Τ Ι Ν Α Π Ο Υ Λ Λ Η ΣΤΡΕΣ -ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μ Α Θ Η Μ Α 9 Φ Ι Ο Ρ Ε Ν Τ Ι Ν Α Π Ο Υ Λ Λ Η 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Τεχνικές αντιμετώπισης στρες Διαχείριση χρόνου Μελέτη περίπτωσης 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τεχνικές διαχείρισης του στρες είναι ποικίλες

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτικός Λειτουργός Μαία

Νοσηλευτικός Λειτουργός Μαία ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΓΙΑΚΟΥΜΗ Νοσηλευτικός Λειτουργός Μαία 5 Ιουνίου 2010 1η Ημερίδα Μαιευτικής Ρεφλεξολογία είναι η συμπληρωματική θεραπεία που ασχολείται με τα αντανακλαστικά σημεία στα πέλματα, χέρια, αυτιά με

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΑ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ - ΧΛΑΜΥΔΙΑ - ΜΥΚΟΠΛΑΣΜΑ - ΕΡΠΗΣ - ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΑ - ΣΥΦΙΛΗ - HIV - ΓΟΝΟΡΡΟΙΑ Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενες ασθένειες ή αφροδίσια νοσήματα ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Βοήθημα για άτομα που βλέπουν ομάδα kαταπραϋντική φροντίδα ανιάτων. Κάνοντας ερωτήσεις μπορεί να σας βοηθήσει: National Community Education Initiative

Βοήθημα για άτομα που βλέπουν ομάδα kαταπραϋντική φροντίδα ανιάτων. Κάνοντας ερωτήσεις μπορεί να σας βοηθήσει: National Community Education Initiative National Community Education Initiative Κάνοντας ερωτήσεις μπορεί να σας βοηθήσει: Βοήθημα για άτομα που βλέπουν ομάδα kαταπραϋντική φροντίδα ανιάτων Asking Questions Can Help: An aid for people seeing

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία»

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία» Περίληψη εισήγησης µε θέµα: Τι είναι άγχος και τι κατάθλιψη. Πώς εµφανίζονται στον εκπαιδευτικό και στον επαγγελµατικό χώρο. Το Άγχος και η Κατάθλιψη αποτελούν ίσως δύο από τις πιο πολυσυζητηµένες έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για τη διαδικασία του θανάτου

Πληροφορίες για τη διαδικασία του θανάτου Πληροφορίες για τη διαδικασία του θανάτου Αν δεν έχετε δει ποτέ κάποιον να πεθάνει ίσως να φοβόσαστε για το τι θα συμβεί, αλλά η στιγμή του θανάτου είναι συνήθως γαλήνια. Αυτό το φυλλάδιο είναι σχεδιασμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ FLECARDIA 50, 100, 150 και 200 mg καψάκια παρατεταμένης αποδέσμευσης, σκληρά flecainide acetate Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ. Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ

ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ. Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ Εύη Κυράνα, MSc, PhD, Hon MJCSM ΙΜΟΠ, ΑΠΘ 1 Οι ασθενείς θέλουν να ερωτηθούν; Nakopoulou et al. J Sex Med 2010;7:700 711. Είµαι επαρκής; εν χρειάζεται να είστε ειδικοί σεξολόγοι Είµαι

Διαβάστε περισσότερα

4η Ηµέρα. Η Ολιστική Προσέγγιση

4η Ηµέρα. Η Ολιστική Προσέγγιση 4η Ηµέρα Η Ολιστική Προσέγγιση Μέθοδος Ασκήσεων πάνω στα Ανθοϊάµατα Bach Ορθόδοξη, εναλλακτική και συµπληρωµατική ιατρική Ορθόδοξη ιατρική είναι η ονοµασία που µερικές φορές δίνεται στην πλούσια σε τεχνολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΟΡΩΝ ΑΔΕΙΩΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΟΡΩΝ ΑΔΕΙΩΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΟΡΩΝ ΑΔΕΙΩΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ Επιστημονικά πορίσματα - Σύνδρομο στέρησης: Για τα Effentora/Actiq, έχουν εμφανιστεί 54 περιστατικά ρίγους που

Διαβάστε περισσότερα

Ένας οδηγός για τους γονείς, ώστε τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους

Ένας οδηγός για τους γονείς, ώστε τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους Ένας οδηγός για τους γονείς, ώστε τα παιδιά με διαβήτη τύπου 1 να επιστρέψουν στην καθημερινότητά τους Τι θα βρείτε σε αυτό το φυλλάδιο Επιστροφή στο σχολείο Σωματική άσκηση και παιχνίδι Πάρτι και γιορτές

Διαβάστε περισσότερα

Το φυλλάδιο που κρατάτε στα χέρια σας αποτελεί μέρος μιας μεγάλης καμπάνιας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για την κατάθλιψη, μιας

Το φυλλάδιο που κρατάτε στα χέρια σας αποτελεί μέρος μιας μεγάλης καμπάνιας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για την κατάθλιψη, μιας πρωτοβουλίας που ανήκει στο Πρόγραμμα κατά του Στίγματος των Ψυχικών Διαταραχών - «αντι-στίγμα» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ Το φυλλάδιο που κρατάτε στα χέρια σας αποτελεί μέρος

Διαβάστε περισσότερα

1η συνάντηση: Γνωριμία, σπάσιμο πάγου, αυτοπαρουσίαση μελών ομάδας, κανόνες λειτουργίας ομάδας, ονοματοδοσία ομάδας.

1η συνάντηση: Γνωριμία, σπάσιμο πάγου, αυτοπαρουσίαση μελών ομάδας, κανόνες λειτουργίας ομάδας, ονοματοδοσία ομάδας. Από τον Σεπτέμβριο του 2011 συγκροτούνται ομάδες αυτοβοήθειας ψυχικά ασθενών (πχ πάσχοντες από κατάθλιψη, διάφορα είδη σχιζοφρένειας, σχιζοσυναισθηματική διαταραχή, διάφορα είδη διπολικής διαταραχής ή

Διαβάστε περισσότερα

Το Άγχος στην εφηβεία

Το Άγχος στην εφηβεία Το Άγχος στην εφηβεία Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΥΤΗ ΕΚΠΟΝΗΘΗΚΕ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΗΣ Β 2 ΤΑΞΗΣ : ΚΕΡΜΠΙΖΙ ΦΑΤΜΙΡΑ, ΜΑΓΝΗΣΑΛΗ ΑΘΑΝΑΣΙΟ, ΜΑΖΑΡΑΚΑ ΙΩΑΝΝΑ, ΜΑΥΡΟΜΟΥΣΤΑΚΑΚΗ ΧΡΗΣΤΟ, ΜΕΡΛΟ ΑΝΤΩΝΗ, ΜΟΥΡΓΕΛΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ, ΜΠΑΝΟ ΚΩΝ/ΝΟ,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ

ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΑΓΧΟΣ ΣΤΡΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΑΜΑΞΟΠΟΥΛΟΥ ΘΕΟΔΩΡΑ ΑΝΕΒΛΑΒΗ ΣΟΦΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Το άγχος είναι μια επώδυνη συναισθηματική εμπειρία εσωτερικής δυσφορίας, απροσδιόριστης προέλευσης όπου κυριαρχεί

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Αισθήσεις Ψευδαισθήσεις Παραισθήσεις. Είναι ο κόσμος μας όπως τον αντιλαμβανόμαστε;

Αισθήσεις Ψευδαισθήσεις Παραισθήσεις. Είναι ο κόσμος μας όπως τον αντιλαμβανόμαστε; Αισθήσεις Ψευδαισθήσεις Παραισθήσεις Είναι ο κόσμος μας όπως τον αντιλαμβανόμαστε; Οι Αισθήσεις Οι αισθήσεις είναι η πηγή όλων των γνώσεων μας για την υλική εξωτερική πραγματικότητα. Οι αισθήσεις (του

Διαβάστε περισσότερα

Συνδυάζοντας τον ρόλο της θηλάζουσας μητέρας και της σεξουαλικής συντρόφου. Ασυμβατότητες κοινωνικών ρόλων; Κατερίνα Ψαθά Νοσηλεύτρια Γ.Ν.

Συνδυάζοντας τον ρόλο της θηλάζουσας μητέρας και της σεξουαλικής συντρόφου. Ασυμβατότητες κοινωνικών ρόλων; Κατερίνα Ψαθά Νοσηλεύτρια Γ.Ν. Συνδυάζοντας τον ρόλο της θηλάζουσας μητέρας και της σεξουαλικής συντρόφου. Ασυμβατότητες κοινωνικών ρόλων; Κατερίνα Ψαθά Νοσηλεύτρια Γ.Ν.Ξάνθης Η γυναίκα είναι ένα από τα λίγα θηλαστικά, στα οποία η περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΟΥ ΕΙΔΙΚΟΥ

Η ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΟΥ ΕΙΔΙΚΟΥ ΔΙΑΚΟΠΗ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ Η ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΟΥ ΕΙΔΙΚΟΥ ΓΝΩΣΤΑ ΕΩΣ ΠΑΣΙΓΝΩΣΤΑ Το κάπνισμα αποτελεί τη μόνη αιτία θανάτου που μπορεί να προληφθεί Η νικοτίνη προκαλεί αληθινή εξάρτηση παρόμοια με της ηρωίνης, της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ:

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: Τι είναι άγχος: Είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το μυαλό και το σώμα σας σε κάθε νέα απειλητική ή συγκινησιακή ( συναρπαστική ) κατάσταση.

Διαβάστε περισσότερα

διαρκεί ένα µικρό χρονικό διάστηµα 2. Τέτοιες ασθένειες είναι σοβαρές καταστάσεις για την υγεία

διαρκεί ένα µικρό χρονικό διάστηµα 2. Τέτοιες ασθένειες είναι σοβαρές καταστάσεις για την υγεία Σας παρακαλούµε να µας πείτε πόσο συµφωνείτε ή διαφωνείτε µε τις ακόλουθες προτάσεις σχετικά µε ασθένειες, όπως ο καρκίνος µαστού σηµειώνοντας ένα a στο αντίστοιχο κουτάκι. ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΣΑΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ

ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΠΑΙΞΙΑ ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ Ορισμός αλκοολισμού Αλκοολούχα ποτά ονομάζονται όλα τα ποτά που περιέχουν αιθυλική αλκοόλη (οινόπνευμα) γεωργικής προέλευσης, σε οποιοδήποτε ποσοστό το

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΝΟΤΑ ΛΑΖΑΡΑΚΗ - ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΣΑΡΑΝΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Αθήνα 2007 3 4 Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Η μελέτη των αλληλεπιδράσεων του ανθρώπινου οργανισμού με τον περιβάλλοντα

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα