«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση, στην επιστήμη και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση, στην επιστήμη και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση»"

Transcript

1 9 ο Συνέδριο «Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία» Αθήνα, 7-9 Νοεμβρίου 2013 Σάββατο, 9 Νοεμβρίου 2013, 17:00-19:00 Ανοικτή συζήτηση: «Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση, στην επιστήμη και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Συντονιστής: Συνομιλητές: Θεοδόσης Τάσιος, ομότιμος καθηγητής ΕΜΠ Jan Roukens, EAFT (Ευρωπαϊκή Ένωση Ορολογίας) Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Αμαλία Μόζερ, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ιωάννα Κονδύλη, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Γεώργιος Βλάχος, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Μαριλένα Καρυολαίμου, Πανεπιστήμιο Κύπρου 1

2 1 Jan Roukens, EAFT (Ευρωπαϊκή Ένωση Ορολογίας) Conclusions and Recommendations of the ELETO EAFT Symposium (7 November 2013) I. Citizens have the right to be educated at all levels by using the official national languages of the country or region where they live. To allow citizens to function in international settings, they should be trained to express themselves in additional languages. II. The decision to use particular teaching language(s) in public sector schools is a matter of general societal importance and should be made democratically. This is not a matter to be decided by individual schools. III. The written and the oral language are essential for the transfer of knowledge and ideas at all levels of education. It is the ultimate responsibility of governments to ensure that these essential instruments of are kept up to date. IV. The practice to measure quality in the higher education sector solely on the basis of numbers of publications and references, and the preference given to the use of English in such publications, should be abolished as discriminatory, inadequate and imprecise. V. Scientific progress is an integral part of every culture. The availability of scientific records in the languages of the various cultures is natural and necessary. 2

3 2 Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη, ομότιμη καθηγήτρια Τμήματος Φιλολογίας ΑΠΘ «Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση, στην επιστήμη και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Εισαγωγή Στην Ελλάδα, στην ΕΕ και γενικότερα στη Δύση η επικράτηση της αγγλικής ως lingua franca τα τελευταία 50 χρόνια στην ανώτατη εκπαίδευση, στην επιστήμη και στην τεχνολογία είναι δεδομένη. Μία από τις δυσάρεστες συνέπειες της κατάστασης αυτής είναι το γεγονός ότι οι μηχανές αναζήτησης μετρούν αναφορές κυρίως από την αγγλόφωνη επιστημονική παραγωγή, με αποτέλεσμα αυτόματα να δρουν πολλαπλασιαστικά οι έρευνες που είναι γραμμένες στα αγγλικά και να υποτιμώνται οι έρευνες που είναι γραμμένες στις άλλες γλώσσες. Δηλ. σε τελευταία ανάλυση η γλώσσα συγγραφής αποτελεί κριτήριο ποιότητας. Μία άλλη ακόμη πιο δυσάρεστη συνέπεια αποτελεί το γεγονός ότι μακροπρόθεσμα η κατάσταση αυτή μπορεί να οδηγήσει στη συρρίκνωση των εθνικών γλωσσών. Ο αείμνηστος Βασίλης Φιλόπουλος είχε υποστηρίξει τα εξής: «Για να αποφευχθεί η αποκοπή της ελληνικής γλώσσας από το διεθνές γίγνεσθαι, να παραμείνει ισότιμη με τις γλώσσες των αναπτυγμένων γλωσσών, να μετέχει ισότιμα στην ανάπτυξη του πολιτισμού και να μην περιπέσει σε γλώσσα του σπιτιού, απαιτείται εγρήγορση. Δημιουργία υποδομής για γλωσσική δραστηριοποίηση σε κάθε θεματικό πεδίο» (1999: 82). Η καλλιέργεια της ελληνικής και όλων των εθνικών γλωσσών των κρατών μελών είναι εθνική υποχρέωση. Για το λόγο αυτό στον Τομέα Γλωσσολογίας του ΑΠΘ κατά τη δεκαετία του 70 με πρωτοβουλία του καθ. Μ. Σετάτου είχαμε αποφασίσει να μεταφράσουμε στη νέα ελληνική 3

4 σημαντικά εγχειρίδια Γλωσσολογίας. Στο πλαίσιο αυτό είχαν μεταφραστεί από τη γαλλική τα Στοιχεία Γενικής Γλωσσολογίας (1976) και τα Κλειδιά για τη Γλωσσολογία (1984) και από την αγγλική η Εισαγωγή στη Θεωρητική Γλωσσολογία (2002), ενώ παράλληλα είχε αποδελτιωθεί σημαντικός αριθμός γλωσσολογικών βιβλίων σε ξένες γλώσσες με στόχο να εκπονηθεί ένα πολύγλωσσο λεξικό γλωσσολογικών όρων με αφετηρία την ελληνική. Το κείμενο για το ΑΠΘ που ακολουθεί στηρίζεται στην αναφορά cevu project Grant Agreement number: / EDU ELEARN, Workpackage 1, Working Group 6: Language Management report, της οποίας το τμήμα που αφορά το ΑΠΘ έχει εκπονηθεί από τη συνάδελφο Μαρία Βαλιούλη. Στηρίζεται επίσης στις απαντήσεις των προέδρων τμημάτων του ΑΠΘ καθώς και στην εμπειρία μου. Χαρτογράφηση της κατάστασης στην ΕΕ: Μέσα σε μια πολύγλωσση και πολυπολιτισμική Ευρώπη, δηλ. σε σύνθετο και ετερογενές περιβάλλον, οι εθνικές γλώσσες παρουσιάζουν η καθεμιά τη δική της ιδιαιτερότητα, ενώ παράλληλα απαιτείται ευρωπαϊκή συνεργασία, χωρίς όμως η κεντρική εξουσία να έχει επεξεργαστεί ένα στιβαρό πλαίσιο γλωσσικής πολιτικής. Χαρτογράφηση της κατάστασης στην Ελλάδα: Η ελληνική κοινωνία διαπνέεται από ισχυρή γλωσσική και πολιτισμική παράδοση σχετικά με την ελληνική γλώσσα κάποτε μάλιστα με πολλά στερεότυπα και μύθους. Επίσης το νομικό καθεστώς στη δημόσια Τριτοβάθμια Εκπαίδευση δεν επιτρέπει την εγγραφή αλλοδαπών φοιτητών πέραν των όσων επιτρέπουν οι συμβάσεις στο πλαίσιο ανταλλαγών. Χαρτογράφηση της κατάστασης στο ΑΠΘ: 1. Το διδακτικό προσωπικό γνωρίζει τουλάχιστον μία ξένη γλώσσα, ενώ οι περισσότεροι έχουν μεταπτυχιακές σπουδές στο εξωτερικό. 2. Το διοικητικό προσωπικό του Τμήματος Ευρωπαϊκών και Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων καθώς και του Τμήματος Διεθνών Σχέσεων έχει υψηλό βαθμό αγγλομάθειας. 3. Οι ιστοσελίδες των τμημάτων, διαφόρων υπηρεσιών και του ΣΝΕΓ είναι δίγλωσσες (ελληνικά και αγγλικά 4. Καθοριστική στη διαμόρφωση της διεθνούς φυσιογνωμίας του Ιδρύματος είναι η συμβολή της Έδρας Unesco/Εκπαίδευση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, τη Δημοκρατία και την Ειρήνη, της Έδρας Unesco/Διεθνές Δίκτυο Κέντρο Υδάτων-Περιβάλλοντος για τα Βαλκάνια και του Προγράμματος ΙΑΣΩΝ. 5. Σε τόμους πρακτικών συνεδρίων που διοργανώνονται στο ΑΠΘ κάθε άρθρο συνοδεύεται από περίληψη σε ξένη γλώσσα, ιδίως στην αγγλική. Ωστόσο στη συντριπτική πλειονότητα τα μαθήματα, προπτυχιακά και μεταπτυχιακά, διδάσκονται στην ελληνική. Ειδικές περιπτώσεις αποτελούν: Α) Τα ξενόγλωσσα τμήματα (αγγλικής, γαλλικής, γερμανικής, ιταλικής), τα οποία έχουν και τομέα ή κατεύθυνση μετάφρασης Β) Οι ξένες γλώσσες που διδάσκονται στα τμήματα 4

5 Γ) Τα μαθήματα που οργανώνονται σε ξένη γλώσσα ειδικά για τους αλλοδαπούς φοιτητές, π.χ. στη Νομική φέτος περίπου 90 αλλοδαποί φοιτητές θα παρακολουθήσουν τα μαθήματα στην αγγλική, γαλλική και γερμανική γλώσσα του ειδικού τμήματος που οργανώνεται για τους αλλοδαπούς φοιτητές. Επίσης στο Τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ κάθε χρόνο κατά το εαρινό εξάμηνο λειτουργεί πρόγραμμα 30 διδακτικών μονάδων που διδάσκεται στα αγγλικά και προσφέρεται πρωτίστως αλλά όχι αποκλειστικά στους αλλοδαπούς φοιτητές Δ) Προσκεκλημένοι αλλοδαποί καθητές που δίνουν διάλεξη ή διδάσκουν σεμιναριακά μαθήματα συνήθως στα αγγλικά σε προπτυχιακό και ιδίως μεταπτυχιακό επίπεδο Ε) Η δυνατότητα που δίνει ο νέος Ν. 4076/2012 στην παρ. 8 του άρθρου 5 όπου ορίζεται ότι "Από τη δημοσίευση του παρόντος, τμήματα των Α.Ε.Ι. δύνανται να οργανώνουν αυτοδύναμα ή να συνδιοργανώνουν μεταξύ τους προγράμματα μεταπτυχιακών σπουδών (Π.Μ.Σ.) με γλώσσα διδασκαλίας, εν όλω ή εν μέρει, κατ εξαίρεση, σε ξένη γλώσσα", λ.χ. το ελληνογαλλικό, που λειτουργεί στο Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Στ) Οι πάσης φύσεως εξετάσεις που δίνουν οι αλλοδαποί φοιτητές σε προσωπική συνεννόηση με το διδάσκοντα. Δηλ. διαπιστώνεται ευελιξία και καλή προαίρεση εκ μέρους του διδακτικού προσωπικού. Ζ) Οι διπλωματικές εργασίες και οι δ. διατριβές στα αγγλικά με ενδεχόμενη εκτεταμένη περίληψη στα ελληνικά είτε γιατί ο υποψήφιος είναι αλλοδαπός είτε σπανιότερα γιατί ο υποψήφιος επιθυμεί να γίνουν ευρύτερα γνωστά τα ερευνητικά του πορίσματα. Π.χ. η ΓΣ ειδικής σύνθεσης του Τμήματος Φιλολογίας πριν 2 χρόνια απαγόρευσε να γραφεί στα αγγλικά δ.δ. έλληνα υποψήφιου. Πράγματι ο Ν. 3685/08, που ισχύει ακόμα για τις μεταπτυχιακές σπουδές, μέχρι τη δημοσίευση των νέων οργανισμών, ορίζει στο άρθρο 9, παρ. 4, εδ. γ, τα εξής: "Με απόφαση της Γ.Σ.Ε.Σ. ορίζεται η γλώσσα συγγραφής της μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας ή της διδακτορικής διατριβής." Η) Ο θεσμός της συνεπίβλεψης στο πλαίσιο εκπόνησης δ.διατριβής ενισχύει την παρουσία άλλης γλώσσας, προς το παρόν της γαλλικής. Στην περίπτωση αυτή ο υποψήφιος φοιτά και σε γαλλικό παν/μιο, και η διατριβή συνοδεύεται από εκτεταμένη περίληψη στην άλλη γλώσσα. Συμπέρασμα Το ΑΠΘ χαρακτηρίζεται σύμφωνα με την προηγούμενη έρευνα (2001) και παραμένει (2013) μονόγλωσσο ΑΕΙ, χωρίς να έχει ξεκάθαρη γλωσσική πολιτική (language policy). Η δίγλωσση εικόνα της ιστοσελίδας του δεν πρέπει να οδηγήσει σε λαθεμένα συμπεράσματα. Ωστόσο ο παράγοντας αυτός δεν αποτελεί εμπόδιο για την κοινωνική ενσωμάτωση ούτε των αλλοδαπών φοιτητών ούτε των ελλήνων φοιτητών που υλοποιούν ένα μέρος των σπουδών τους σε ευρωπαϊκά παν/μια. Μια επεξεργασμένη γλωσσική πολιτική, που θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος του νέου οργανισμού/κανονισμού του, θα πρέπει ενδεχομένως να προβλέπει σχετικά με τη χρήση ξένων γλωσσών διαφοροποιήσεις ως προς την εκπαιδευτική βαθμίδα (προπτυχιακές μεταπτυχιακές σπουδές), τα τμήματα και τα γνωστικά αντικείμενα, το μέσο (προφορικός γραπτός λόγος) και το βάθος της εκμάθησης (ενεργή παθητική χρήση). Προτάσεις Α) Επαναφέρουμε ελαφρά τροποποιημένη την πρότασή μας (Αναστασιάδη Συμεωνίδη 1996) για διδασκαλία στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και γενικά στον επιστημονικό κόσμο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο των στοιχείων εκείνων της ελληνικής που 5

6 χρησιμοποιούνται στον ακαδημαϊκό/επιστημονικό λόγο, δηλ. σχηματιστικών στοιχείων, προθημάτων και επιθημάτων αλλά και Κανόνων Κατασκευής Όρων. Αυτό θα επιτρέψει στους επιστήμονες σε πρώτο στάδιο να κατανοήσουν τον επιστημονικό λόγο στη Γ1 τους αλλά και σε πολλές άλλες γλώσσες, και σε δεύτερο στάδιο να παραγάγουν επιστημονική ορολογία σε ορθή βάση. Β) Επειδή η ελληνικής αρχής ορολογία μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στην ενοποίηση της διεθνούς ορολογίας, στην αλληλοκατανόηση των επιστημόνων διεθνώς και στη διευκόλυνση της διδακτικής και της εκμάθησης της ορολογίας μέσω των διαγλωσσικών ομοτύπων ελληνικής αρχής, θα έπρεπε να προταθεί ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα συγγραφής 1) γραμματικής του ακαδημαϊκού/επιστημονικού λόγου για κάθε εθνική ευρωπαϊκή επίσημη γλώσσα, 2) πολύγλωσσου ηλεκτρονικού λεξικού ορολογίας η μακροδομή του οποίου θα αποτελείται από τα σχηματιστικά στοιχεία, προθήματα και επιθήματα ελληνικής αρχής, και 3) εκπαιδευτικού υλικού για τη διδασκαλία του ακαδημαϊκού/επιστημονικού λόγου κάθε εθνικής γλώσσας, που θα περιλαμβάνει ένα κοινό τμήμα για όλες τις επιστήμες και ένα ειδικό για κάθε επιστήμη, το οποίο θα διδάσκεται κατά προτίμηση εξ αποστάσεως κάθε φοιτητής 1 τουλάχιστον εξάμηνο. Γ) Για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση θα πρέπει να προωθηθεί η μέθοδος CLIL fr.asp για τον αγγλόφωνο κόσμο και η μέθοδος ÉMILE για το γαλλόφωνο. Αν τεθούν σε εφαρμογή οι προτάσεις αυτές, η ορολογία ως πολιτισμική επιλογή θα μπορούσε να συμβάλει ουσιαστικά στην οικοδόμηση της ταυτότητας των ευρωπαίων επιστημόνων αλλά και ειδικότερα της ευρωπαϊκής επιστημονικής ταυτότητας. Βιβλιογραφία Αναστασιάδη Συμεωνίδη, Α «Το λεξιλόγιο της νεοελληνικής και ο ευρωπαϊκός γλωσσικός πλουραλισμός», Η ελληνική γλώσσα στη διευρυμένη Ευρωπαϊκή Ένωση Γλωσσικός πλουραλισμός και γλωσσοεθνοκεντρισμός, Αθήνα 1996, Κέντρο Λογοτεχνικής Μετάφρασης του Γαλλικού Ινστιτούτου Αθηνών, Lyons, J Introduction to Theoretical Linguistics, Cambridge, Cambridge University Press, μετάφραση Αναστασιάδη Συμεωνίδη, Α., Γαβριηλίδου Ζ., Ευθυμίου, Α. Εισαγωγή στη Θεωρητική Γλωσσολογία, Αθήνα 2002, Μεταίχμιο. Martinet, A Éléments de Linguistique générale, Armand Colin, Παρίσι, μετάφραση Χαραλαμπόπουλος, Α Στοιχεία Γενικής Γλωσσολογίας, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη. Mounin, G Clefs pour la linguistique, Παρίσι, Seghers, μετάφραση Αναστασιάδη Συμεωνίδη, Α. Κλειδιά για τη γλωσσολογία, Αθήνα 1984, , Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τράπεζας. Φιλόπουλος, Β «Διεθνοποίηση ορολογίας και ελληνική γλώσσα», Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία, ΕΛΕΤΟ 2, Αθήνα, Valiouli M. et al cevu project Grant Agreement number: 3453 / EDU ELEARN, Workpackage 1, Working Group 6: Language Management report. ΑΠΘ CLIL fr.asp ÉMILE 6

7 3 Αμαλία Μόζερ, Κοσμήτορας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών (Aρχείο παρουσίασης) Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Γλωσσική Πολιτική Επίσημη γλώσσα: Ελληνική Πολυγλωσσία Διδασκαλείο Ξένων Γλωσσών Διδασκαλείο Ελληνικής ως Ξένης Γλώσσας Εξαιρέσεις Προπτυχιακές Σπουδές αποκλειστικά στην Ελληνική Φιλολογίες άλλων γλωσσών (Φιλοσοφική) Τμήμα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Τμήμα Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Τμήμα Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας Τμήμα Ισπανικής Γλώσσας και Φιλολογίας Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Τμήμα Σλαβικών Σπουδών Τμήμα Τουρκικών Σπουδών (ΟΠΕ) 7

8 Διδασκαλία Ελληνική (κατά κανόνα) Μεταπτυχιακές Σπουδές Άλλες Γλώσσες Γαλλική Γερμανική Ισπανική Ιταλική Αγγλική Βιβλιογραφία Ελληνική & Ξενόγλωσση Διπλωματικές εργασίες Διδακτορικές Διατριβές Απαιτείται η γνώση τουλάχιστον μιας ξένης γλώσσας (ορίζεται από το Τμήμα/Τομέα ανάλογα με το αντικείμενο) σε επίπεδο τουλάχιστον Β2 Κατά κανόνα στην Ελληνική εκτός αν υπάρχει πρόβλεψη στον κανονισμό του ΠΜΣ ή με ειδική άδεια του Τμήματος Ξένοι φοιτητές Μαθήματα στο Διδασκαλείο της Ελληνικής ως Ξένης Γλώσσας Ειδικά τμήματα για φοιτητές Erasmus Διευκολύνσεις σε φοιτητές Erasmus (π.χ. η δυνατότητα να εξεταστούν μέσω εργασιών στην ελληνική ή άλλη γλώσσα) Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Θεατρικών Σπουδών: προπτυχιακό μάθημα «Εισαγωγή στον Ελληνικό Πολιτισμό» στην αγγλική γλώσσα έρευνα Δημοσιεύματα ελληνικά & ξενόγλωσσα στόχος: ισορροπία Συνέδρια κατά κανόνα: ελληνική + μία ή περισσότερες ξένες γλώσσες Γλώσσα και ισότητα 8

9 ΦμεΑ Σταθμοί για άτομα με προβλήματα όρασης Διερμηνείς νοηματικής γλώσσας Φύλο Γραφείο για θέματα Φύλου και Ισότητας Γραμματικό γένος Αγγλική ιεθνείς Σχέσεις Διδασκαλείο της Ελληνικής ως ξένης γλώσσας Προώθηση της ελληνικής γλώσσας Τμήματα 9 μηνών Τμήματα ενός εξαμήνου Θερινά Τμήματα Βεβαίωση Ελληνομάθειας Προγράμματα που στελεχώνει το Διδασκαλείο ΘΥΕΣΠΑ Θερινές Υποτροφίες Ελληνικών Σπουδών Πανεπιστημίου Αθηνών Προγράμματα για Ομογενείς (Αυστραλία) Προγράμματα για αιτούντες άσυλο ΙΚΥ Διατμηματικό Μεταπτυχιακό για τη Διδασκαλία της Ελληνικής ωςδεύτερης/ξένης γλώσσας 1994 κ.ε. Τμήμα Φιλολογίας (Τομέας Γλωσσολογίας) Τμήμα ΦΠΨ (Τομέας Παιδαγωγικής) Ανοιχτό ζήτημα Πώς αντιμετωπίζεται η ποιότητα της χρήσης της γλώσσας στα γραπτά των εξετάσεων και στις εργασίες των φοιτητών 9

10 4 Ιωάννα Ν. Κονδύλη, Επίκουρη Καθηγήτρια Αστικού Δικαίου Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διατριβές σε ξένη γλώσσα στα ελληνικά ΑΕΙ; «Μήγαρις έχω άλλο στο νου μου πάρεξ ελευθερία και γλώσσα;», έγραψε στον Διάλογο ο Διονύσιος Σολωμός, πλέκοντας άρρηκτα τις δύο έννοιες σε μιαν αξεχώριστη αλληλουχία, καθιστώντας την μία προϋπόθεση και συνέπεια της άλλης. Η απώλεια της μιας προαναγγέλλει την απώλεια και της άλλης, καθώς τα όρια της γλώσσας μας ορίζουν τα όρια του κόσμου μας 1. H ελληνική λαλιά είναι μέρος, απόδειξη και έκφραση της εθνικής ταυτότητας. «Ἐσμὲν Ἕλληνες τὸ γένος, ὡς ἥ τε φωνὴ καὶ ἡ πάτριος παιδεία μαρτυρεῖ», έλεγε ο Γεώργιος Γεμιστός Πλήθων, αντιστεκόμενος στην λατινοποίηση που επεδίωκαν οι Βιλλαρδουίνοι στην Πελοπόννησο. Σήμερα, η ελληνική λαλιά κινδυνεύει από την de lege αναγνώριση της δυνατότητας εκπόνησης διδακτορικής διατριβής ή διπλωματικής εργασίας σε γλώσσα άλλη, διαφορετική της ελληνικής. Το πρόβλημα είχε αρχίσει ήδη με την αποτυχία του εκπαιδευτικού συστήματος να δείξει στους μικρούς μαθητές την ομορφιά και τον πλούτο της γλώσσας της Δημοκρατίας, του Θεάτρου, των Ευαγγελίων, της «γλώσσας των θεών» κατά τον Κικέρωνα. Θλιβερό αποτέλεσμα η λεξιπενία, η ασυνταξία και η ανορθογραφία που αναιρεί την ετυμολογική αναγνώριση και την ιστορική μνήμη. Για πρώτη φορά το 2008, ο νόμος 3685 με τίτλο «Θεσμικό πλαίσιο για τις Μεταπτυχιακές Σπουδές» εισήγαγε εξαίρεση από τον κανόνα ότι αποκλειστική επίσημη γλώσσα και στις τρεις εκπαιδευτικές βαθμίδες είναι η ελληνική 2. Το άρθρο 9 παρ. 4 περ. γ προβλέπει ότι «με απόφαση 1 2 Wittgenstein Ludwig, Tractatus Logico Philosophicus, μετ. Θανάσης Κιτσόπουλος, επιμ. Ζήσιμος Λορεντζάτος, Αθήνα: Παπαζήσης, βλ.και άρθρο 1 4 Ν /30, με τίτλο Δομή και λειτουργία της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας και άλλες διατάξεις (ΦΕΚ Α 167) ορίζει ότι: γλώσσα διδασκαλίας, που αποτελεί και αντικείμενο συστηματικής διδασκαλίας και γλώσσα των διδακτικών βιβλίων των μαθητών και των 10

11 της Γενικής Συνέλευσης Ειδικής Σύνθεσης ορίζεται η γλώσσα συγγραφής της μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας ή της διδακτορικής διατριβής». Από την απλή ανάγνωση του κειμένου προκύπτει ότι το ρήμα «ορίζεται» παραπέμπει ευθέως σε δυνατότητα περισσότερων επιλογών, πέραν της ελληνικής, δηλαδή καταλείπεται εν πρώτοις μια ευρεία διακριτική ευχέρεια σε όργανα διοίκησης των ΑΕΙ να επιλέξουν άλλη ή άλλες γλώσσες πλην της ελληνικής. Είναι, βέβαια, ασαφές εάν η ως άνω προβληματική για την προστασία της ελληνικής γλώσσας διάταξη παραμένει σε ισχύ με βάση τις μεταβατικές διατάξεις του νόμου 4009/2011 και συγκεκριμένα του άρθρου 80 παρ. 11 εδ. 1 που ορίζει ότι «μέχρι την έκδοση των Οργανισμών των Ιδρυμάτων για τα Προγράμματα Μεταπτυχιακών Σπουδών και την εκπόνηση των διδακτορικών διατριβών εξακολουθούν να ισχύουν οι διατάξεις του ν. 3685/2008, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει». Κατ αρχάς, τίθεται το ερώτημα εάν είναι συνταγματικώς ανεκτή η διάταξη αυτή, εάν και σε ποιο βαθμό συμβαδίζει με το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο. Η συνταγματικότητα της διάταξης είναι ιδιαιτέρως αμφίβολη, διότι η ελληνική γλώσσα ως στοιχείο της εθνικής ταυτότητας τυγχάνει συνταγματικής προστασίας. Στο Σύνταγμα του 1952, η προστασία αυτή κατοχυρωνόταν ρητά από το άρθρο 107 ως εξής: «Επίσημος γλώσσα του κράτους είναι εκείνη εις την οποίαν συντάσσεται το Πολίτευμα και της ελληνικής νομοθεσίας τα κείμενα. Πάσα προς παραφθοράν ταύτης επέμβασις απαγορεύεται». Στο Σύνταγμα του 1974 η ρητή αυτή συνταγματική προστασία μπορεί να απαλείφθηκε, πλην, όμως, εξακολουθεί να προκύπτει αβίαστα ερμηνευτικά τόσο από το άρθρο 1 παρ. 3 Συντ. σύμφωνα με το οποίο «όλες οι εξουσίες πηγάζουν από τον Λαό, υπάρχουν υπέρ αυτού και του Έθνους», όσο και από το άρθρο 16 παρ. 2 που ορίζει ότι «η παιδεία αποτελεί βασική αποστολή του Κράτους και έχει σκοπό την ηθική, πνευματική, επαγγελματική και φυσική αγωγή των Ελλήνων, την ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης» 3. Σ αυτό το επιχείρημα θα μπορούσε βεβαίως κάποιος να αντιτάξει την πρώτη παράγραφο του ίδιου του άρθρου 16, που προβλέπει ότι η τέχνη και η επιστήμη, η έρευνα και η διδασκαλία είναι ελεύθερες και ότι η ανάπτυξη και η προαγωγή τους αποτελεί υποχρέωση του Κράτους. Ωστόσο, το δεύτερο εδάφιο της παραγράφου διευκρινίζει ότι «η ακαδημαϊκή ελευθερία και η ελευθερία της διδασκαλίας δεν απαλλάσσονται από το καθήκον της υπακοής στο Σύνταγμα». Εξάλλου, εν προκειμένω, δεν τίθεται ζήτημα ελευθερίας καθώς οι μεταπτυχιακές εργασίες και οι διδακτορικές διατριβές είναι τίτλοι σπουδών που απονέμονται από το Πανεπιστήμιο στο πλαίσιο μιας προκαθορισμένης διαδικασίας εξέτασης άρρηκτα συνδεδεμένης με την επιστημονική γλωσσική επάρκεια. Η διάταξη του άρθρου 9 παρ. 4 περ. γ, εάν τελικά ισχύει, πρέπει να ερμηνευθεί συσταλτικά, διότι αποτελεί εξαίρεση στον γενικό κανόνα ότι η ελληνική παραμένει μόνη επίσημη γλώσσα του Κράτους. Έτσι, παρότι το γράμμα της διάταξης δεν διακρίνει, ο σκοπός της επιβάλλει επί μέρους διακρίσεις, όπως π.χ. μεταξύ αλλοδαπών και ημεδαπών φοιτητών. Τούτο διότι η εξωστρέφεια των ΑΕΙ δεν δικαιολογεί ούτε την επιβράβευση της φυγοπονίας (αποφυγή μεταφράσεως της διεθνούς βιβλιογραφίας και ορολογίας στα ελληνικά) ούτε την ανεύθυνη υπονόμευση της ελληνικής γλώσσας ούτε βεβαίως την θεσμική καθιέρωση μιας λανθάνουσας διγλωσσίας 4. Αντιθέτως κάθε 3 4 εκπαιδευτικών είναι η δημοτική, όπως διαμορφώνεται από το λαό και τη δόκιμη λογοτεχνία,χωρίς την αυτούσια μεταφορά ξένων λέξεων βλ. επίσης ειδική μνεία και στα άρθρα 3 1γ,41δ,51γ,62ε για τα νηπιαγωγεία,δημοτικά,γυμνάσια και λύκεια αντίστοιχα. βλ. την Διοικ.Εφ Χανίων 115/2012 Πβ. Γεωργίου Μπαμπινιώτη, «"Τη γλώσσα" δεν "έδωσαν ελληνική" στο Πανεπιστήμιο της Κύπρου;» στο Η γλώσσα ως αξία. Το Παράδειγμα της ελληνικής, Αθήνα: Gutenberg, 1994, σελ

12 ερμηνευτική προσσέγγιση που δεν διακρίνει,δηλαδη που εφαρμόζει την επίμαχα διάταξη επί παραδείγματι και επί Ελλήνων σπουδαστών, καταλήγει σε πολλά άτοπα. Κατά πρώτον, επηρεάζει ή καλύτερα επαναπροσδιορίζει τα ελληνικά ΑΕΙ συνολικά,εφ όσον το εύρος της παρέκκλισης παραμένει εν πολλοίς ακαθόριστο. Εν προκειμένω δεν διευκρινίζεται ούτε σε ποια γλώσσα θα πραγματοποιείται η υποστήριξη της ξενόγλωσσης μεταπτυχιακής εργασίας ή διδακτορικής διατριβής ούτε σε ποια γλώσσα θα τίθενται οι ερωτήσεις απο τους εξετάζοντες καθηγητές και θα δίδονται οι απαντήσεις από τους εξεταζομένους. Κατά δεύτερον δημιουργούνται φοιτητές «δύο ταχυτήτων», εφ όσον εξουδετερώνεται η κοινωνική εξομάλυνση την οποία διασφαλίζει η χρήση της ελληνικής: πλούσιοι και φτωχοί, απόφοιτοι δημοσίων ή ιδιωτικών σχολείων, της επαρχίας και της περιφέρειας, έχουν ίδια πρόσβαση στη μόρφωση. Διαφορετικά ευνοούνται απροκάλυπτα απόφοιτοι των ιδιωτικών κολλεγίων. Τέλος θέτει σε κίνδυνο την γλωσσική ισοτιμία σε διεθνή fora όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Δικαστήριο όπου, μέχρι τώρα τουλάχιστον,νομοθετικά κείμενα και δικαστικά(αποφάσεις, προτάσεις)μεταφράζονται επισήμως και στα ελληνικά. Ωστόσο με πρόσχημα την γενικευμένη οικονομική κρίση και πρόσθετο επιχείρημα το αλυσιτελές της προσπάθειας, εφ όσον οι Έλληνες πανεπηστημιακοί επικοινωνουν άριστα μεταξύ τους σε ξένες γλώσσες, υπάρχει κίνδυνος περικοπής της «πολυτελούς» δαπάνης ως περιττής. Οι δυσμενείς συνέπειες για τη χώρα και τη γλώσσα είναι προφανείς. Η απόφαση που ορίζει ως γλώσσα συγγραφής μεταπτυχιακής εργασίας ή διδακτορικής διατριβής άλλη από την ελληνική απαιτεί αιτιολογημένη γνώμη των αρμοδίων οργάνων προκειμένου να αιτιολογείται ειδικώς η ανάγκη απόκλισης από τον κανόνα της χρήσης της επίσημης γλώσσας του κράτους, ούτως ώστε να καθίστανται σαφείς, και κατά συνέπεια ακυρωτικώς ελεγκτέοι, οι ειδικοί λόγοι που επέβαλαν την επιλογή αυτή. Η τελολογική συστολή ως προσήκουσα ερμηνευτική προσέγγιση προκρίνεται με βάση τον σκοπό της ρύθμισης, όπως σαφώς εκφράστηκε από τον ιστορικό νομοθέτη (α), καθώς και από επιχειρήματα συστημικά (β) και συγκριτικά (γ): α) Κατά τις εργασίες ψήφισης του νόμου, αποκαλύφθηκε η βούληση του ιστορικού νομοθέτη να προσδιορίσει στενά τον σκοπό της διάταξης. Θέτει όρια με γνώμονα κριτήρια όπως η αλλοδαπότητα, οι διεθνείς συνεργασίες ή ο ιδιαίτερος χαρακτήρας των ξενόγλωσσων φιλολογικών τμημάτων 5. Πρόκειται για κριτήρια τα οποία ούτε το κύρος του ελληνικού πανεπιστημίου υποβαθμίζουν, ούτε τον κίνδυνο βαθμιαίου μαρασμού της επιστημονικής λειτουργίας της γλώσσας εμπεριέχουν Ευριπίδης Στυλιανίδης: «Ένα άλλο ενδιαφέρον στοιχείο που εμπεριέχεται στο νομοσχέδιο είναι η δυνατότητα [ ] κατά τη συγγραφή των διδακτορικών να χρησιμοποιείται και μία ξένη γλώσσα. Αυτό διευκολύνει τα ελληνικά Πανεπιστήμια και ΤΕΙ να προχωρήσουν σε διεθνείς συνεργασίες ή τους επιτρέπει να προσελκύσουν ξένους φοιτητές στην Ελλάδα» (Πρακτικά Βουλής, Ολομ., συνεδρίαση ΡΟΔ, 26 Ιουνίου 2008, σελ ) Αναστάσιος Κουράκης: «Εμείς θεωρούμε ότι μόνο κατ εξαίρεση παραδείγματος χάριν στα τμήματα ξένων φιλολογιών και με αιτιολογημένη γνώμη των αρμοδίων οργάνων θα πρέπει να ορίζεται ως γλώσσα [ ] συγγραφής μεταπτυχιακής εργασίας ή διδακτορικής άλλη από την ελληνική» (Πρακτικά Βουλής, όπ. παρ., σελ ). Αναστάσιος Κουράκης: «είναι λάθος να επιμείνουμε να μπορεί να γράφεται το διδακτορικό σε οποιαδήποτε άλλη γλώσσα πέραν της ελληνικής, γιατί αυτό το γεγονός υποβαθμίζει το κύρος των 12

13 β) Σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 2 περ. ε του ν. 3685/2008, το Σχέδιο Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών περιλαμβάνει μεταξύ των άλλων στοιχείων που εξετάζονται από την Συνέλευση Ειδικής Σύνθεσης και «τα μαθήματα, τη γλώσσα διδασκαλίας και τη διδακτική». Είναι πρόδηλο ότι εισάγεται η δυνατότητα διδασκαλίας και σε άλλες γλώσσες πέραν της ελληνικής. Είναι επίσης πρόδηλο ότι πρόκειται για εξαίρεση στον γενικό κανόνα. Ο νεώτερος νόμος 4076/2012 με τίτλο «Ρυθμίσεις Θεμάτων Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ Α 159) στο άρθρο 5 παρ. 8 διευκρινίζει ότι από την δημοσίευσή του, «τμήματα των ΑΕΙ δύνανται να οργανώσουν αυτοδύναμα ή να συνδιοργανώσουν μεταξύ τους προγράμματα μεταπτυχιακών σπουδών με γλώσσα διδασκαλίας, εν όλω ή εν μέρει, κατ εξαίρεση, ξένη γλώσσα». Ο εξαιρετικός χαρακτήρας της διδασκαλίας σε ξένη γλώσσα δηλώνεται ρητά προς άρση ενδεχόμενων αμφισβητήσεων και επιβεβαιώνει εκ νέου το περιορισμένο εύρος εφαρμογής όχι μόνον της συγκεκριμένης, αλλά και όλων των συναφών καινοτομιών. γ) Πολύ πρόσφατα (στις 28 του περασμένου Μαΐου) η γαλλική βουλή ενέκρινε την διεύρυνση της διδασκαλίας στην αγγλική γλώσσα στα πανεπιστήμια εν μέσω θύελλας εκατέρωθεν αντιδράσεων παρά τις τεθείσες προϋποθέσεις. Με ψήφους 289 έναντι 248 υιοθέτησε τον λεγόμενο νόμο Φιοραζό από το όνομα της υπουργού Ζενεβιέβ Φιοραζό που τον πρότεινε για «την ανώτερη εκπαίδευση και την έρευνα». Κατά την υπουργό, ο νέος νόμος αποβλέπει στην αύξηση της ελκυστικότητας των γαλλικών πανεπιστημίων και την βελτίωση της επαγγελματικής επιτυχίας των σπουδαστών. Το επίμαχο άρθρο 2 τροποποίησε το άρθρο Ν.121 του Κώδικα Εκπαίδευσης που όριζε την γαλλική ως γλώσσα διδασκαλίας, διεξαγωγής των εξετάσεων και των διαγωνισμών και εκπόνησης των διδακτορικών διατριβών και των διπλωματικών εργασιών, αυξάνοντας τις ήδη προβλεπόμενες εξαιρέσεις. Συγκεκριμένα, προσέθεσε την περίπτωση διδασκαλίας που πραγματοποιείται στο πλαίσιο κάποιας συμφωνίας με αλλοδαπό ή διεθνή φορέα από τους προβλεπόμενους στο άρθρο Ν ή στο πλαίσιο προγραμμάτων που τυγχάνουν ευρωπαϊκής χρηματοδότησης. Παρά την θέσπιση κριτηρίων που περιορίζουν την ευρεία χρήση της, η διάταξη επικρίθηκε σφοδρά, καθώς θεωρήθηκε ότι η εμπορευματοποίηση της παιδείας θα επιφέρει την καταστροφή της γαλλικής γλώσσας ως «ακατάλληλης» για τον ανταγωνιστικό κόσμο της πώλησης εξειδικευμένων γνώσεων και για τούτο ότι επιβάλλεται να απορριφθεί το ανταγωνιστικό μοντέλο γενικευμένης ιδιωτικοποίησης ακόμη και τομέων όπως η υγεία, η παιδεία και ο πολιτισμός. Την αντίθεσή τους εξέφρασαν πολλοί πνευματικοί άνθρωποι με χαρακτηριστικό παράδειγμα τον Μπερνάρ Πιβό. Κατά την γνώμη του η εισαγωγή στα πανεπιστήμια της αγγλικής ως γλώσσας έκφρασης της επιστήμης και του σύγχρονου κόσμου θα ακρωτηριάσει και θα φτωχύνει την γαλλική που θα καταντήσει μια γλώσσα κοινότοπη και νεκρή. Στις 12 Φεβρουαρίου είχε προηγηθεί κατάθεση πρότασης νόμου από 36 σοσιαλιστές γερουσιαστές για «την ελκυστικότητα των γαλλικών πανεπιστημίων» στο οποίο προβλεπόταν, ειδικά για όσους φοιτητές δεν είχαν επαρκή γνώση της γαλλικής, η δυνατότητα σπουδών, διδασκαλίας, εξετάσεων και σύνταξης ερευνητικών εργασιών σε μία άλλη γλώσσα, οπότε όμως θα ήσαν υποχρεωμένοι να παρακολουθήσουν κύκλο μαθημάτων γαλλικής γλώσσας και πολιτισμού. ελληνικών πανεπιστημίων και κινδυνεύει να οδηγήσει βαθμιαία στο μαρασμό της επιστημονικής διάστασης της λειτουργίας της ελληνικής γλώσσας. Είναι απαράδεκτο τα αποτελέσματα της έρευνας που γίνεται σε ελληνικό ίδρυμα να μην είναι προσβάσιμα σ όλους τους Έλληνες πολίτες στη μητρική τους γλώσσα» (Πρακτικά Βουλής, όπ. παρ., σελ ). 13

14 Η προϊούσα κυριαρχία της αγγλικής γλώσσας στην Ευρώπη θέτει το γενικότερο ερώτημα της ισότιμης επιβίωσης των «μικρότερων» ή «μικρών» γλωσσών. 7 Βεβαίως, το φαινόμενο έχει και θετικές πλευρές, όπως η ευκολία της επικοινωνίας, η ευχέρεια των συναλλαγών, η εξοικονόμηση χρόνου και χρήματος. Ωστόσο, έντονη είναι η ανησυχία για τον κίνδυνο γλωσσικού και πολιτιστικού επεκτατισμού της αγγλικής. 8 Μια ενιαία γλώσσα θα ισοπεδώσει τις διαφορετικές πολιτιστικές κληρονομιές και θα καταδικάσει τη δημιουργική σκέψη σε στειρότητα και ομοιομορφία. Η άνευ προϋποθέσεων και ως εκ τούτου ανεξέλεγκτη χρήση της αγγλικής στο ελληνικό Πανεπιστήμιο κινδυνεύει να μετατρέψει την ελληνική σε γλώσσα δεύτερης κατηγορίας, μειωμένης, «επαρχιακής», εμβέλειας, αποκομμένης από την σύγχρονη επιστημονική ορολογία, μικρής ανταποδοτικότητας για όσους επιδιώκουν διεθνείς σταδιοδρομίες. Σε κάθε περίπτωση θα απολέσει μια βασική λειτουργία της, την μετάβαση από το εγώ στο εμείς, δηλαδή την έκφραση της συλλογικής ταυτότητας. Το θέμα είναι κυρίως πολιτικό παρά τη σημαντική νομική του διάσταση. Πάντως, de lege ferenda, εν όψει μάλιστα της συνταγματικής αναθεώρησης, η ρητή πρόβλεψη στον ίδιο τον καταστατικό χάρτη για την προστασία της εθνικής ταυτότητας και της ελληνικής γλώσσας προκρίνεται όχι απλώς ως θεμιτή αλλά ως αναγκαία. 7 8 Αστέριος Ροντούλης: «σε μια εποχή παγκοσμιοποίησης, που οι εθνικές γλώσσες ιδιαιτέρως μικρών εθνών υφίστανται μεγάλη πίεση, είναι τουλάχιστον προσβλητικό για το ελληνικό πανεπιστήμιο να μπορεί να εκπονηθεί διδακτορική διατριβή ή μεταπτυχιακή εργασία σε μία άλλη γλώσσα πλην της ελληνικής» (Πρακτικά Βουλής, όπ. παρ., σελ ). Βλ. ενδεικτικά Fritz Nies, L'Europe pense en plusieurs langues/ Europa denkt mehrspraschig, Tübingen: Narr 2005 και Serge Halimi, «Contre la langue unique», Le Monde diplomatique n o 711, juin

15 5 Γεώργιος Βλάχος, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ Η ΑΛΛΗΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΙΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΤΟΥ Ε.Μ.Π.* Στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο η χρήση της ελληνικής ή μιας άλλης γλώσσας (κυρίως της αγγλικής ) στην εκπαιδευτική διαδικασία σε κάθε σχολή είναι η ακόλουθη : Α. ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΏΝ Προπτυχιακές σπουδές : η ελληνική γλώσσα χρησιμοποιείται αποκλειστικά σε όλα τα μαθήματα καθώς και στις διπλωματικές εργασίες και διαλέξεις Μεταπτυχιακές σπουδές : η ελληνική γλώσσα χρησιμοποιείται σε όλα τα μαθήματα και στις μεταπτυχιακές εργασίες Διδακτορικά : η ελληνική γλώσσα χρησιμοποιείται σε όλες τις διατριβές με υποχρεωτικές περιλήψεις των εργασιών στα αγγλικά. Β. ΣΧΟΛΗ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Προπτυχιακές σπουδές : η ελληνική γλώσσα χρησιμοποιείται αποκλειστικά σε όλα τα μαθήματα καθώς και στις διπλωματικές εργασίες εκτός από λίγες διπλωματικές που συντάχθηκαν στην αγγλική γλώσσα. Μεταπτυχιακές σπουδές : η ελληνική γλώσσα χρησιμοποιείται στα μαθήματα και στις μεταπτυχιακές εργασίες. Υπάρχει μεταπτυχιακό πρόγραμμα στον τομέα δομοστατικής καθώς και μεταπτυχιακές εργασίες, αποκλειστικά στην αγγλική γλώσσα. Διδακτορικά : η ελληνική κυρίως αλλά και ή η αγγλική γλώσσα χρησιμοποιούνται στις διατριβές με υποχρεωτικές περιλήψεις των εργασιών στα αγγλικά ή στα ελληνικά αντίστοιχα. Γ. ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΏΝ Προπτυχιακές σπουδές : η ελληνική γλώσσα χρησιμοποιείται αποκλειστικά σε όλα τα μαθήματα καθώς και στις διπλωματικές εργασίες (με περίληψη στα αγγλικά) εκτός από λίγες διπλωματικές που συντάχθηκαν στην αγγλική γλώσσα. 15

16 Μεταπτυχιακές σπουδές : η ελληνική γλώσσα χρησιμοποιείται στα μαθήματα και στις μεταπτυχιακές εργασίες. Διδακτορικά : η ελληνική γλώσσα χρησιμοποιείται στις διατριβές με υποχρεωτικές περιλήψεις των εργασιών στα αγγλικά (επιτρέπεται η σύνταξή τους και στα αγγλικά). Δ. ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Προπτυχιακές σπουδές : η ελληνική γλώσσα χρησιμοποιείται κατά κανόνα σε όλα τα μαθήματα καθώς και στις διπλωματικές εργασίες (με περίληψη στα αγγλικά) εκτός από λίγες διπλωματικές που συντάχθηκαν στην αγγλική γλώσσα κυρίως από αλλοδαπούς φοιτητές που προέρχονται από ευρωπαϊκά προγράμματα ανταλλαγών. Μεταπτυχιακές σπουδές : η ελληνική γλώσσα χρησιμοποιείται στα μαθήματα και στις μεταπτυχιακές εργασίες, έχουν γίνει όμως συζητήσεις για την δημιουργία μεταπτυχιακών ξενόγλωσσων μαθημάτων. Διδακτορικά : η ελληνική γλώσσα χρησιμοποιείται στις διατριβές με υποχρεωτικές περιλήψεις των εργασιών στα αγγλικά. Ελάχιστα διδακτορικά έγιναν στην αγγλική γλώσσα από ξένους κυρίως φοιτητές μετά από αιτιολογημένη απόφαση της σχολής. Ε. ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Προπτυχιακές σπουδές : η ελληνική γλώσσα χρησιμοποιείται σε όλα τα μαθήματα καθώς και στις διπλωματικές εργασίες εκτός από ελάχιστες διπλωματικές που συντάχθηκαν στην αγγλική γλώσσα για συγκεκριμένους λόγους (μετάβαση φοιτητών στο εξωτερικό) Μεταπτυχιακές σπουδές : η ελληνική γλώσσα αλλά και η αγγλική χρησιμοποιείται στα μαθήματα. Στις μεταπτυχιακές εργασίες χρησιμοποιείται η ελληνική γλώσσα και σπάνια η αγγλική. Διδακτορικά : η ελληνική γλώσσα χρησιμοποιείται στις διατριβές με υποχρεωτικές περιλήψεις των εργασιών στα αγγλικά. Η αγγλική γλώσσα χρησιμοποιείται σπάνια στην εκπόνηση των διδακτορικών. ΣΤ. ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΠΗΓΩΝ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Προπτυχιακές σπουδές : η ελληνική γλώσσα χρησιμοποιείται κατά κανόνα σε όλα τα μαθήματα καθώς και στις διπλωματικές εργασίες (με περίληψη στα αγγλικά) εκτός από κάποιες διπλωματικές που συντάχθηκαν στην αγγλική γλώσσα ( 10% περίπου) Μεταπτυχιακές σπουδές : η ελληνική ή χρησιμοποιείται στα μαθήματα και στις μεταπτυχιακές εργασίες η ελληνική ή η αγγλική γλώσσα (σε ποσοστό 10% περίπου). Διδακτορικά : η ελληνική γλώσσα χρησιμοποιείται στις διατριβές με υποχρεωτικές περιλήψεις των εργασιών στα αγγλικά. Διδακτορικά γίνονται επίσης σε ποσοστό 10 20% στην αγγλική γλώσσα. Ζ. ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Προπτυχιακές σπουδές : η ελληνική γλώσσα χρησιμοποιείται σε όλα τα μαθήματα καθώς και στις διπλωματικές εργασίες εκτός από ελάχιστες διπλωματικές που συντάχθηκαν στην αγγλική γλώσσα για συγκεκριμένους λόγους (μετάβαση φοιτητών στο εξωτερικό) Μεταπτυχιακές σπουδές : η ελληνική γλώσσα αλλά και η αγγλική χρησιμοποιείται στα μαθήματα. Στις μεταπτυχιακές εργασίες χρησιμοποιείται σχεδόν ισοδύναμα η ελληνική γλώσσα και η αγγλική 16

17 γλώσσα. Σε ειδικά μεταπτυχιακά προγράμματα συνεργασίας ( πχ εμβιοιατρικής ) χρησιμοποιείται αποκλειστικά η αγγλική γλώσσα) Διδακτορικά : η ελληνική γλώσσα χρησιμοποιείται στις διατριβές με υποχρεωτικές περιλήψεις των εργασιών στα αγγλικά. Η αγγλική γλώσσα χρησιμοποιείται επίσης κατά περίπτωση στην εκπόνηση των διδακτορικών (σε ποσοστό 30% περίπου) με εκτεταμένη περίληψη στα ελληνικά (30% των σελίδων). Η. ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ Προπτυχιακές σπουδές : η ελληνική γλώσσα χρησιμοποιείται κατά κανόνα σε όλα τα μαθήματα καθώς και στις διπλωματικές εργασίες (με περίληψη στα αγγλικά) εκτός από ελάχιστες κατ εξαίρεση διπλωματικές που συντάχθηκαν στην αγγλική γλώσσα. Μεταπτυχιακές σπουδές : η ελληνική χρησιμοποιείται στα μαθήματα και στις μεταπτυχιακές εργασίες η ελληνική και ελάχιστα η αγγλική γλώσσα. Διδακτορικά : η ελληνική γλώσσα χρησιμοποιείται στις διατριβές με υποχρεωτικές περιλήψεις των εργασιών στα αγγλικά. Διδακτορικά γίνονται επίσης κατ εξαίρεση στην αγγλική γλώσσα κυρίως από ξένους. Θ. ΣΧΟΛΗ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Προπτυχιακές σπουδές : η ελληνική γλώσσα χρησιμοποιείται κατ αποκλειστικότητα σε όλα τα μαθήματα καθώς και στις διπλωματικές εργασίες. Μεταπτυχιακές σπουδές : η ελληνική γλώσσα και στις μεταπτυχιακές εργασίες χρησιμοποιείται η ελληνική γλώσσα και σπάνια η αγγλική. Διδακτορικά : η ελληνική γλώσσα χρησιμοποιείται στις διατριβές με υποχρεωτικές περιλήψεις των εργασιών στα αγγλικά. Η αγγλική γλώσσα χρησιμοποιείται σπάνια στην εκπόνηση των διδακτορικών. Στο σύνολο των σχολών του Ε.Μ.Π.: Προπτυχιακές σπουδές : η ελληνική γλώσσα χρησιμοποιείται σχεδόν κατ αποκλειστικότητα σε όλα τα μαθήματα καθώς και στις διπλωματικές εργασίες. Μεταπτυχιακές σπουδές : η ελληνική γλώσσα χρησιμοποιείται στα μαθήματα και σε ειδικές περιπτώσεις η αγγλική, στις μεταπτυχιακές δε εργασίες η ελληνική γλώσσα και σε αυξανόμενο ρυθμό η αγγλική. Διδακτορικά : η ελληνική γλώσσα χρησιμοποιείται στις διατριβές με υποχρεωτικές περιλήψεις των εργασιών στα αγγλικά. Η αγγλική γλώσσα χρησιμοποιείται επίσης σε μικρότερο ποσοστό στην εκπόνηση των διδακτορικών παραγκωνίζοντας όμως σε μερικές ειδικότητες την ελληνική. * H σύνταξη του κειμένου αυτού βασίστηκε σε πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν μετά από τηλεφωνικές συνομιλίες με καθηγητές των διαφόρων σχολών του ιδρύματος, για τον λόγο αυτό δεν μπορούμε να εξάγουμε παρά εκτιμήσεις για την χρήση των ξένων γλωσσών στην εκπαιδευτική διαδικασία του πολυτεχνείου. 17

18 18

19 6 Μαριλένα Καρυολαίμου, Πανεπιστήμιο Κύπρου Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΗΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ 1. ΣΚΙΑΓΡΑΦΗΣΗΗ ΤΟΥ ΤΟΠΙΟΥ ΤΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣ ΣΗΣ Η επικρατούσα πρακτική (πολιτική;) στο θέμα της γλώσσας διδασκαλίας και της κύριας γλώσσας επικοινωνίας στον τομέα της τριτοβάθμιας ανώτατης εκπαίδευσης στην Κύπρο τεκμηριώνει μια ξεκάθαρη διάκριση ανάμεσα στον ιδιωτικό και το δημόσιο τομέα: με εξαίρεση τα ξενόγλωσσα τμήματα, η ελληνική είναι η επίσημηη γλώσσα, γλώσσα διδασκαλίας και κύρια γλώσσα επικοινωνίας στα τρία δημόσια πανεπιστήμια 9, ενώ στα πέντε ιδιωτικά Πανεπιστήμ ια 10 κύρια γλώσσα διδασκαλίας είναι η αγγλική. Κύπριοι φοιτητές στην Κύπρο και το εξωτερικό 1992/93 35,4 64,6 Κύπριοι φοιτητές στην Κυπρο 1992/93 Κύπριοι φοιτητές στο εξωτερικό 1992/93 Για να σκιαγραφήσουμε τη φυσιογνωμία της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Κύπρο πρέπει να αναφέρουμε πολύ συνοπτικά: 9 Πανεπιστήμιο Κύπρου, Ανοικτό Πανεπιστήμιο και Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο. 10 Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο, Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, Πανεπιστήμιο Frederick, Πανεπιστήμιο Νεάπολις, Πανεπιστήμιο Central Lancashire. 19

20 (α) την πλήρη ανατροπή του συσχετισμού Κύπριοι φοιτητές στην Κύπρο και το εξωτερικό 2010/11 ανάμεσα στον αριθμό των Κυπρίων που φοιτούν στο εξωτερικό και όσων φοιτούν στην Κύπρο, όπως δείχνουν τα 46,5% 53,5 στατιστικά στοιχεία των τελευταίων δύο Κύπριοι φοιτητές στην δεκαετιών. Ενώ παραδοσιακά οι Κύπριοι Κύπρο 2010/11 επιλέγουν πανεπιστήμια στο εξωτερικό για να συνεχίσουν τις σπουδές τους, η Κύπριοι φοιτητές στο τάση αυτή έχει αλλάξει: σήμερα η εξωτερικο 2010/11 πλειονότητα των Κυπρίων παραμένουν στην Κύπρο (βλ. Παράσταση 1 και 2). Αποφασιστικό ρόλο στην εξέλιξη αυτή φαίνεται να έχει διαδραματίσει η ίδρυση των δημόσιων πανεπιστημίων, ξεκινώντας με το Πανεπιστήμιο Κύπρου το (β) τον παραδοσιακά θεμελιώδη ρόλο της ιδιωτικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που έχει στο ιστορικό του αρκετές δεκαετίες προσφοράς ορισμένα από τα σημερινά ιδιωτικά πανεπιστήμια λειτούργησαν ως κολέγια στα μέσα της δεκαετίας του 60 και στις αρχές της δεκαετίας του 70. Η δημόσια τριτοβάθμια εκπαίδευση έχει αντίστοιχη διαχρονική παρουσία, όχι όμως η δημόσια ανώτατη εκπαίδευση που αναπτύχθηκε σχετικά πρόσφατα: το Πανεπιστήμιο Κύπρου ιδρύθηκε το 1992, το Ανοικτό Πανεπιστήμιο το 2002 και το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου το Ακόμη και σήμερα, στα ιδιωτικά πανεπιστήμια φοιτούν περισσότεροι κύπριοι φοιτητές από ότι στα δημόσια, αντίστοιχα 54.5% και 45..2% (Παράσταση 3). Αν μάλιστα προσθέσουμε στα πανεπιστημιακά ιδρύματα και τα μη πανεπιστημιακά (Κολλέγια) τότε τα ποσοστά είναι ακόμη μεγαλύτερα προς όφελος της ιδιωτικής εκπαίδευσης, 60.2% και 39.8% για ιδιωτικά και δημόσια αντίστοιχαα (Παράσταση 4). Κύπριοι φοιτητές σε δημόσια και ιδιωτικά πανεπιστημιακά ιδρύματαα 2010/11 Κύπριοι φοιτητές σε δημόσια και ιδιωτικά ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (πανεπιστημιακής και μη) 2010/111 54,8% 45,,2% Δημόσια πανεπιστημιακή εκπαίδευση Ιδιωτική πανεπιστημιακή εκπαίδευση 60,2 39,8 Δημόσια τριτοβάθμια εκπαίδευση ( Ιδιωτική τριτοβάθμια εκπαίδευση (γ) αν και η παρουσία της αγγλικής στα δημόσια πανεπιστήμια αποτελεί σήμερα πραγματικότητα, δεν έχει λάβει την έκταση που έχει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Επιπλέον, περιορίζεται σε μεταπτυχιακά προγράμματα και δεν έχει εισχωρήσει στο προπτυχιακό επίπεδο: στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο 5 από 16 συνολικά προσφερόμενα μεταπτυχιακά προγράμματα διδάσκονται στα αγγλικά 11, στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο 2 μεταπτυχιακά 11 (α) Εκπαιδευτική Ηγεσία στη Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών, ( β) Θεωρία της Εκπαίδευσης και Ανάπτυξη Προγραμμάτων, (γ) Πληροφοριακά και Επικοινωνιακά Συστήματα, (δ) Πληροφορική Εφαρμοσμένη στην Υγεία στη Σχολή 20

21 προγράμματα σε σύνολο 19 είναι στα αγγλικά 12 και, τέλος, στο Πανεπιστήμιο Κύπρου 3 από τα 74 προσφερόμενα μεταπτυχιακά προγράμματα προσφέρονται και στα αγγλικά 13. Σε διδακτορικό επίπεδο, η αγγλική ή και άλλες ξένες γλώσσες χρησιμοποιούνται στα τμήματα ξένων φιλολογιών του Πανεπιστημίου Κύπρου και στο Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Υγείας του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου. (δ) τη σημασία πρόσφατων εξελίξεων στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης κυρίως την αναγνώριση από την κυπριακή κυβέρνηση των ιδιωτικών κολεγίων ως ιδιωτικών πανεπιστημίων από το Η αναγνώριση αυτή έχει ως αποτέλεσμα τη αύξηση του αριθμού των προγραμμάτων σπουδών που, σε πανεπιστημιακό επίπεδο, προσφέρονται στα αγγλικά. Η αύξηση στον αριθμό των προγραμμάτων στα αγγλικά που μπορεί, λοιπόν, να παρατηρήσει κανείς από το 2007 και ύστερα δεν είναι ένδειξη της προόδου της αγγλικής ως γλώσσας διδασκαλίας, μια εξελικτική δηλαδή τάση που οφείλεται στις συνέπειες της παγκοσμιοποίησης, αλλά το αποτέλεσμα της αναβάθμισης των ιδρυμάτων ιδιωτικής εκπαίδευσης, όπου γλώσσα διδασκαλίας είναι η αγγλική, που έχουν μετακινηθεί από την κατηγορία της ανώτερης κολεγιακής στην κατηγορία της ανώτατης πανεπιστημιακής εκπαίδευσης. (ε) την τάση των ιδιωτικών πανεπιστημίων να εντάσσουν στον κατάλογο των προσφερόμενων προγραμμάτων σπουδών προγράμματα στα ελληνικά προκειμένου να προσελκύσουν τον ντόπιο φοιτητικό πληθυσμό. Η νέα αυτή γλωσσική στρατηγική (πολιτική;) των ιδιωτικών πανεπιστημίων που εισάγει την ελληνική σε έναν χώρο όπου η κυριαρχία της αγγλικής ήταν μέχρι σήμερα αδιαμφισβήτητη, οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη διαπίστωση ότι το επίπεδο επάρκειας των Κυπρίων φοιτητών στα αγγλικά είναι χαμηλό και συνεπώς δεν μπορούν να ενταχθούν στα ήδη υπάρχοντα προγράμματα στα αγγλικά. Για να δώσουμε μόνο ένα παράδειγμα, από τα 45 πτυχιακά και 14 μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών που προσφέρει το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο στη Λευκωσία, 9 πτυχιακά και 9 μεταπτυχιακά προγράμματα έχουν γλώσσα διδασκαλίας την ελληνική. Τα νέα αυτά προγράμματα σχετίζονται με την Εκπαίδευση και τις Ανθρωπιστικές Επιστήμες (Επιστήμες της Αγωγής, Ψυχολογία κ.λπ.), αλλά και τις Κοινωνικές Επιστήμες (Δίκαιο), τις Επιστήμες της Υγείας, τα Οικονομικά (Διεθνές Εμπορικό Δίκαιο, Διοίκηση Επιχειρήσεων), κ.λπ. 2. ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ Το Πανεπιστήμιο Κύπρου (ΠΑΚ) είναι το πρώτο δημόσιο πανεπιστημιακό ίδρυμα που άρχισε τη λειτουργία του το Οι επίσημες γλώσσες (και κατ επέκταση οι γλώσσες διδασκαλίας) του ΠΑΚ καθορίζονται στον ιδρυτικό νόμο του (Νόμος 144 του 1989, αρθ. 4/1): η ελληνική και η τουρκική. Το θέμα των επισήμων γλωσσών το ΠΑΚ υπήρξε αντικείμενο εκτεταμένων και έντονων συζητήσεων που συνέδεσαν το θέμα της γλώσσας με την ταυτότητα του ΠΑΚ (Karyolemou 2001, 2004). Το θέμα της χρήσης άλλων γλωσσών εκτός από την ελληνική είχε τεθεί και συζητηθεί στα θεσμικά όργανα του ΠΑΚ αρχικά σε σχέση με τους επισκέπτες καθηγητές από ξένα πανεπιστήμια στους οποίους η Σύγκλητος του ΠΑΚ παραχώρησε (69 η Συνεδρία, 10/12/1997) Θετικών και Εφαρμοσμένων Επιστημών (ε) Διαχείριση επιχειρήσεων στη Σχολή Οικονομικών και Διαχείρισης επιχειρήσεων (και στα ελληνικά). 12 (α) MSc στην Περιβαλλοντική υγεία, (β) MSc στην Επιδημιολογία και τη Βιοστατιστική που προσφέρονται από το Διεθνές Ινστιτούτο Κύπρου και το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ. 13 (α) Χρηματοοικονομικά Οικονομικά, (β) Οικονομική Ανάλυση, (γ) Διοίκηση Επιχειρήσεων. 21

22 το δικαίωμα αν το επιθυμούσαν να διδάσκουν σε μια διεθνή γλώσσα. Ταυτόχρονα, έδωσε στους πανεπιστημιακούς μέλη του προσωπικού, τη δυνατότητα να επιβλέπουν διδακτορικά σε ξένη γλώσσα, με τη ρητή άδεια του Τμήματος και της Σχολής τους. Με μεταγενέστερη απόφασή της (122 η Συνεδρία, 17/01/2001), η Σύγκλητος ενέκρινε τη χρήση της αγγλικής για να διευκολύνει τους ερασμικούς φοιτητές που είναι εγγεγραμμένοι στο ΠΑΚ. Η ρύθμιση αυτή αφορούσε τη διδασκαλία επιπρόσθετων μαθημάτων που θα διδάσκονταν παράλληλα με τα κανονικά μαθήματα στα ελληνικά, από τους ίδιους διδάσκοντες χωρίς να λαμβάνουν επιπρόσθετη αμοιβή. Η δέσμευση που δημιουργεί η ύπαρξη νομοθετικής ρύθμισης καθιστά οποιαδήποτε προσπάθεια παράκαμψης της επίσημης πολιτικής και εισαγωγής άλλης/άλλων γλώσσας/ών διδασκαλίας εξαιρετικά δύσκολη, αφού προϋποθέτει την αλλαγή του ιδρυτικού νόμου του ΠΑΚ. Η δυσκολία αυτή φάνηκε ξεκάθαρα, όταν επιχειρήθηκε η εισαγωγή του μεταπτυχιακού προγράμματος στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, όπου γλώσσα διδασκαλίας ήταν η αγγλική. Οι αντιδράσεις ήταν άμεσες, κάτι που δεν ήταν ούτε τυχαίο ούτε παράδοξο, δεδομένης της έντονης και παθιασμένης συζήτησης για το θέμα της επίσημης γλώσσας του ΠΑΚ, λίγα χρόνια ενωρίτερα. Ο ιδρυτικός νόμος του ΠΑΚ τροποποιήθηκε τελικά από τη Βουλή των Αντιπροσώπων με το Νόμο 199(I)/2003 που επιτρέπει τη χρήση μιας ξένης γλώσσας σε μεταπτυχιακό πρόγραμμα, μόνο όμως για διαπανεπιστημιακά προγράμματα ή για προγράμματα του ΠΑΚ που προσφέρονταν ταυτόχρονα και σε μία από τις δύο επίσημες γλώσσες του ΠΑΚ. Παρόμοιες ρυθμίσεις ίσχυσαν μεταγενέστερα και για τα άλλα δύο δημόσια πανεπιστήμια. Συνοπτικά λοιπόν, η χρήση μιας ξένης γλώσσας επιτρέπεται στο Πανεπιστήμιο Κύπρου: (α) σε μεταπτυχιακά σεμινάρια που διδάσκουν επισκέπτες καθηγητές, και προσφέρονται επιπρόσθετα σε σχέση με τα κανονικά μαθήματα στα ελληνικά και με την προϋπόθεση ότι δεν θα λαμβάνονται υπόψη στην αξιολόγηση των φοιτητών, (β) στη συγγραφή μεταπτυχιακών ή διδακτορικών διατριβών, προκειμένου να συμμετέχουν στις επιτροπές αξιολόγησης ξένοι καθηγητές, (γ) σε μαθήματα που προσφέρονται σε ερασμικούς φοιτητές παράλληλα με τα κανονικά μαθήματα στα ελληνικά, (δ) για τη διδασκαλία διαπανεπιστημιακών μεταπτυχιακών προγραμμάτων που προσφέρονται σε συνεργασία με ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, (ε) σε υφιστάμενα μεταπτυχιακά προγράμματα του ΠΑΚ, εφόσον προσφέρονται παράλληλα και στα ελληνικά (ή τα τουρκικά). Παρά τη σχετικά αργή πρόοδο της στα μεταπτυχιακά προγράμματα του ΠΑΚ, η αγγλική είναι ιδιαίτερα σημαντική ως γλώσσα εργασίας και ως μέσο αξιολόγησης της επιστημονικής επάρκειας των διδασκόντων σε ερευνητικό επίπεδο. Οι λόγοι είναι ευνόητοι και ισχύουν και αλλού: τα πιο έγκυρα επιστημονικά περιοδικά είναι στα αγγλικά, η πιο πρόσφατη πληροφόρηση χρησιμοποιεί την αγγλική, η γλώσσα των συνεδρίων, των επαγγελματικών δικτύων και των επιστημονικών συζητήσεων είναι η αγγλική. Η αγγλική χρησιμοποιείται επίσης στη συγγραφή ερευνητικών προτάσεων, ακόμη και όσων υποβάλλονται για χρηματοδότηση από εσωτερικούς προς το ΠΑΚ πόρους, με το σκεπτικό ότι θα πρέπει να 22

23 μπορούν να υποβληθούν για αξιολόγηση σε άτομα εκτός Κύπρου που δεν μιλούν αναγκαστικά την ελληνική. Παρεκκλίσεις γίνονται μόνο σε περιπτώσεις όπου το γνωστικό αντικείμενο υπό διερεύνηση είναι τέτοιας υφής που να δικαιολογεί την υποβολή σε άλλη γλώσσα, βλ. την ελληνική: οι κλασικές σπουδές, η βυζαντινή και νεοελληνική φιλολογία, η γλωσσολογία εμπίπτουν σε αυτή την κατηγορία. Οι δημοσιεύσεις στα ελληνικά, πολλές φορές και σε άλλες γλώσσες, δεν λαμβάνονται επαρκώς υπόψη και δεν θεωρούνται ενδείξεις της ικανότητα ενός ερευνητή να συμβάλει δυναμικά στην ανάπτυξη του γνωστικού του αντικειμένου. Αν προσθέσουμε σε αυτή την αντίληψη το γεγονός ότι σε μικρές χώρες όπως η Κύπρος, οι εκδοτικές δραστηριότητες δεν είναι επαρκώς αναπτυγμένες ή/και δεν προσφέρουν δυνατότητες προώθησης της επιστημονικής γνώσης, καθίσταται σαφές ότι η ανάγκη να διδάσκει κανείς στην ελληνική αλλά να παράγει επιστημονική σκέψη σε μια ξένη γλώσσα, απαιτεί μεγαλύτερη προσπάθεια από όταν οι δύο αυτές γλώσσες συμπίπτουν. Παράλληλα, η έλλειψη διδακτικών εγχειριδίων στα ελληνικά ή η απουσία ευρείας επιλογής, αναγκάζει συχνά τους διδάσκοντες να προετοιμάζουν δικό τους υλικό για να το χρησιμοποιούν στα μαθήματά τους. Η πενία ή η έλλειψη βιβλιογραφικών πηγών στα ελληνικά σε πολλές γνωστικές περιοχές ή για εξειδικευμένα θέματα είναι ένα άλλο θέμα που δυσχεραίνει τη διδασκαλία και αναγκάζει πολλές φορές τους διδάσκοντες να χρησιμοποιούν βιβλιογραφία στα αγγλικά. Αν και στην Κύπρο, η αγγλική διδάσκεται από το δημοτικό σχολείο σε όλους τους μαθητές και παρά το γεγονός ότι σήμερα οι νέοι είναι περισσότερο εξοικειωμένοι με τη γλώσσα λόγω της ενασχόλησής τους με το διαδίκτυο, η επάρκεια τους στην επιστημονική ή ακαδημαϊκή αγγλική που είναι το είδος γλώσσας που απαιτείται σε αυτό το επίπεδο σπουδών, είναι περιορισμένη. Η χρήση βασικής βιβλιογραφίας στα αγγλικά απαιτεί επιπρόσθετη προσπάθεια, για να μπορέσουν οι φοιτητές όχι μόνο να κατανοήσουν τα κείμενα αλλά, ακόμη, να αξιοποιήσουν τις γνώσεις που αποκτούν για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του προγράμματος σπουδών τους. Η αδυναμία τους να αποσπάσουν από τα κείμενα τις κύριες πληροφορίες, τεκμηρίωση, επιχειρηματολογία για να τροφοδοτήσουν τη σκέψη τους έχει ως αποτέλεσμα να μην μπορούν να προσεγγίσουν τα κείμενα με κριτικό πνεύμα. Το αποτέλεσμα είναι να αναπαράγουν τις καταγεγραμμένες ιδέες άλλων αντί να εκφράζουν τις δικές τους σκέψεις συμβάλλοντας ενεργά στη διαπραγμάτευση των θεμάτων του γνωστικού τους πεδίου. 3. ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΟΛΥΜΑΘΕΙΑ Μια από τις σημαντικές προσδοκίες της Ε.Ε. όταν εισήγαγε τα ευρωπαϊκά προγράμματα ανταλλαγής φοιτητών (Εράσμους, Campus Europae) ήταν ότι η μετακίνηση των νέων μέσα τον ευρωπαϊκό χώρο θα δημιουργούσε αφενός μεν την απαραίτητη δυναμική για αύξηση της γλωσσικής πολυμάθειας εφόσον οι εισερχόμενοι φοιτητές θα μάθαιναν τη γλώσσα του πανεπιστημίου υποδοχής αφετέρου δε την αναγκαία εξοικείωση με το χώρο ώστε να ευνοηθεί και η μεταφοιτητική κινητικότητα και κυριότερα η μόνιμη κινητικότητα που είναι η απαραίτητη προϋπόθεση για την πραγμάτωση του ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου. Ακολουθώντας τις οδηγίες της Ε.Ε. το ΠΑΚ, παρέχει στους φοιτητές των προγραμμάτων ανταλλαγής τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν οποιοδήποτε από τα μαθήματα εκμάθησης της ελληνικής προσφέρονται στο Σχολείο Ελληνικής Γλώσσας του ΠΑΚ (εντατικά, μη εντατικά, σύντομης διάρκειας), σε οποιοδήποτε επίπεδο επιθυμούν και καθόλη τη διάρκεια της φοίτησής 23

24 τους δωρεάν. Παρά τις παρεχόμενες διευκολύνσεις, αρκετοί/ές φοιτητές/τριες δεν εγγράφονται και δεν παρακολουθούν μαθήματα εκμάθησης της ελληνικής, επειδή η εκμάθηση της γλώσσας της χώρας υποδοχής αποτελεί μια δυνατότητα και όχι μια υποχρέωση για το φοιτητή/τη φοιτήτρια. Αυτή η υποχρέωση υπάρχει στο πρόγραμμα ανταλλαγής Campus Europae, σύμφωνα με το οποίο οι φοιτητές πρέπει να έχουν γνώση της γλώσσας της χώρας υποδοχής σε επίπεδο Β1 πριν από την έναρξη της φοίτησής τους. Αυτό ίσως να εξηγεί σε μεγάλο βαθμό και τη χαμηλή δημοτικότητα του συγκεκριμένου προγράμματος. Η νέα εκδοχή του Εράσμους, Εράσμους+ (αυτή ήταν αρχικά η ονομασία του Campus Europae) φιλοδοξεί να διορθώσει αυτό το κενό. Όσον αφορά τους κύπριους φοιτητές που συμμετέχουν στα προγράμματα ανταλλαγής και των οποίων ο αριθμός παραμένει ακόμη και σήμερα εξαιρετικά χαμηλός, το πρόβλημα της εκμάθησης της γλώσσα της χώρας υποδοχής «επιλύεται» εύκολα: οι περισσότεροι φοιτητές επιλέγουν τα ελληνικά ή αγγλικά πανεπιστήμια ή, όταν επιλέγουν πανεπιστήμια σε άλλες χώρες, προτιμούν τα αγγλόφωνα ιδρύματα/προγράμματα σπουδών (Καρυολαίμου 2008). 4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΑ Η επίδραση της αγγλικής γλώσσας στην ιδιωτική τριτοβάθμια εκπαίδευση της Κύπρου είναι σαφής, δεν είναι όμως αποτέλεσμα πρόσφατων εξελίξεων. Αντίθετα, φαίνεται ότι η ελληνική τείνει να εισαχθεί σταδιακά στα προγράμματα σπουδών των αναγνωρισμένων πια ιδιωτικών πανεπιστημίων για να μπορέσουν να ανταποκριθούν στη ζήτηση από την τοπική αγορά. Αντίθετα η ιδιωτική κολεγιακή εκπαίδευση παραμένει σχεδόν εξολοκλήρου στα αγγλικά, επειδή απευθύνεται κυρίως σε μη κύπριους φοιτητές. Στα δημόσια πανεπιστήμια και παρά τις διευκολύνσεις που υπάρχουν σε ορισμένα από αυτά για εισαγωγή της αγγλικής γλώσσας, η πρόοδος της αγγλικής είναι αργή περιορίζεται σε μεταπτυχιακό επίπεδο. Αν εξαιρέσουμε τα εξ αποστάσεως προγράμματα του Ανοικτού Πανεπιστημίου που μπορεί να απευθύνονται και σε φοιτητές εκτός Κύπρου, τα υπόλοιπα μεταπτυχιακά με γλώσσα διδασκαλίας την αγγλική είναι σχετικά λίγα. Η αύξηση στον αριθμό των μεταπτυχιακών προγραμμάτων που προσφέρονται στα αγγλικά είναι φαινομενική και οφείλεται στην αναγνώριση των ιδιωτικών κολεγίων ως πανεπιστημίων των οποίων τα προγράμματα σπουδών καταμετρούνται τώρα ως πανεπιστημιακά. Η αργή αυτή πρόοδος της αγγλικής ενδέχεται να οφείλεται αφενός μεν στην ύπαρξη νομοθετικών ρυθμίσεων που καθορίζουν ποιες είναι οι επίσημες γλώσσες των δημόσιων πανεπιστημίων και λειτουργούν ανασταλτικά στη μαζική δημιουργία προγραμμάτων στα αγγλικά, αφετέρου δε στη χαμηλή ζήτηση τέτοιων προγραμμάτων από το ντόπιο φοιτητικό πληθυσμό. Είναι σαφές, επίσης, ότι η κυπριακή κοινωνία βρίσκεται σε εγρήγορση σε σχέση με το ευαίσθητο θέμα της ελληνικής γλώσσας και της θέσης της στην κυπριακή εκπαίδευση. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΊΑ Karyolemou, M From linguistic liberalism to legal regulation: The Greek language in Cyprus. Language Problems and Language Planning 25/1: Karyolemou, M Language ideology and language practice in higher education: Setting aside national language policies». Paper presented at the Conference Language and the future 24

«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη. και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr

«Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη. και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr «Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση, στην επιστήμη και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση» Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη ansym@lit.auth.gr th 9ο διεθνές συνέδριο «Ελληνική γλώσσα και Ορολογία»

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΣΤΑΣΗ. makar@ucy.ac.cy. ανώτατης γλώσσα επικοινωνίας. πανεπιστήμια. είναι η αγγλική. πρέπει να. στην Κύπρο. Κυπρίων που φοιτούν στο.

ΔΙΑΣΤΑΣΗ. makar@ucy.ac.cy. ανώτατης γλώσσα επικοινωνίας. πανεπιστήμια. είναι η αγγλική. πρέπει να. στην Κύπρο. Κυπρίων που φοιτούν στο. ΕΝΝΑΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ» 7 9 Νοεμβρίου 2013 ΑΝΟΙΚΤΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΗΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ, ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ: ΕΘΝΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΗΣ ΔΙΑΣΤΑΣΗ Μαριλένα

Διαβάστε περισσότερα

Στρογγυλή Τράπεζα -9 Νοεμβρίου 2013. Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση στην Κύπρο. τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση

Στρογγυλή Τράπεζα -9 Νοεμβρίου 2013. Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση στην Κύπρο. τεχνολογία Εθνική και διεθνής διάσταση 9 o Διεθνές Συνέδριο «Ελληνική ή Γλώσσα και Ορολογία» -7-9 Νοεμβρίου 2013 Στρογγυλή Τράπεζα -9 Νοεμβρίου 2013 Η ελληνική γλώσσα στην ανώτατη εκπαίδευση, στην επιστήμη και στην τεχνολογία Εθνική και διεθνής

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ Η ΑΛΛΗΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΙΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΤΟΥ Ε.Μ.Π.

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ Η ΑΛΛΗΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΙΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΤΟΥ Ε.Μ.Π. ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥΠΟΛΗ ΖΩΓΡΑΦΟΥ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ Η ΑΛΛΗΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΙΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΤΟΥ Ε.Μ.Π. Α. ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΏΝ Προπτυχιακές σπουδές : η ελληνική γλώσσα χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. Πρόεδρος: Α. Τσοπάνογλου

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. Πρόεδρος: Α. Τσοπάνογλου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόεδρος: Α. Τσοπάνογλου E-mail: info@itl.auth.gr http://www.itl.auth.gr/site ΓΕΝΙΚΑ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αντικείμενο Σπουδών: Ιταλική Γλώσσα και Λογοτεχνία Από το

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών ΤΜΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Παγκόσµιο Θέατρο: Πράξη - Δραµατουργία - Θεωρία ΙΣΧΥΕΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΕΩΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΩΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

Η ΑΝΩΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Η ΑΝΩΤΕΡΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Η κυβερνητική πολιτική στοχεύει στη δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών για την παροχή τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε ακαδημαϊκούς και επαγγελματικούς κλάδους σπουδών σε όσο

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1 Γενικές Διατάξεις

Άρθρο 1 Γενικές Διατάξεις ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΡΙΒΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ Άρθρο 1 Γενικές Διατάξεις Στο Τμήμα Aρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πολυτεχνείου Κρήτης είναι δυνατή η εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ Γνωστικό περιεχόμενο Περιεχόμενο Τμήματος Το Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων και Επικοινωνίας καταλαμβάνει σημαντική θέση στο χώρο των

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ-ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ Ακαδ. έτος 015-016 ΕΙΔΙΚΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΛΩΣΣΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015 2016

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015 2016 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ» ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα σπουδών του Π.Μ.Σ.

Πρόγραμμα σπουδών του Π.Μ.Σ. Πρόγραμμα σπουδών του Π.Μ.Σ. Δομή και υλοποίηση του Προγράμματος Σπουδών Α. Σο πρόγραμμα σπουδών διαρθρώνεται με βάση τη χρονική διάρκεια και τις θεματικές περιοχές του Π.Μ.., ως εξής: Σο Α εξάμηνο σπουδών

Διαβάστε περισσότερα

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης Εκπονώ διπλωματική ερευνητική εργασία στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση: αυτό είναι εκπαιδευτική έρευνα; κι αν ναι, τι έρευνα είναι; Αντώνης Λιοναράκης 7-8 Ιουνίου 2008 Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΦΟΙΤΗΤΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ

ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΦΟΙΤΗΤΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΦΟΙΤΗΤΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΥΠΟΒΟΛΗ ΑΙΤΗΣΕΩΝ ΓΙΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ / ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ ΜΕΤΕΓΓΡΑΦΕΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΠΤΥΧΙΟΥ Η Υπηρεσία Σπουδών και Φοιτητικής Μέριμνας του Πανεπιστημίου Κύπρου ανακοινώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Την Πολιτική ηγεσία Υπουργείου Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης & Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Την Πολιτική ηγεσία Υπουργείου Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης & Θρησκευμάτων Ένωση Πληροφορικών Ελλάδας Κοδριγκτώνος 33, 5ος όροφος ΤΚ 10434, Αθήνα http://www.epe.org.gr e-mail: info@epe.org.gr ΠΡΟΣ: Την Πολιτική ηγεσία Υπουργείου Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης & Θρησκευμάτων KOIN:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΦΟΙΤΗΤΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ

ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΦΟΙΤΗΤΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΦΟΙΤΗΤΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΥΠΟΒΟΛΗ ΑΙΤΗΣΕΩΝ ΓΙΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ / ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ ΜΕΤΕΓΓΡΑΦΕΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΠΤΥΧΙΟΥ Η Υπηρεσία Σπουδών και Φοιτητικής Μέριμνας του Πανεπιστημίου Κύπρου ανακοινώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΞΕΝΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΗΓΟΥΜΕΝΙΤΣΑ 2011 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Το Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού www.hcc.edu.gr οργανώνει από το 2000 σε σταθερή βάση, κάθε φθινόπωρο, άνοιξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΔΙΠΛΩΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ «ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» Διάρκεια σπουδών: Τέσσερα (4) εξάμηνα ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ-ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016 Το Παιδαγωγικό

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση» ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ. «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια. Άρθρο 1. Νέο Λύκειο

Eκπαίδευση» ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ. «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια. Άρθρο 1. Νέο Λύκειο ΠΡΟΤΑΣΗ ΝΟΜΟΥ «Νέο Λύκειο και σύστημα πρόσβασης στην Tριτοβάθμια Eκπαίδευση» Άρθρο 1 Νέο Λύκειο 1. Από το σχολικό έτος 2013-2014 καθιερώνεται ο θεσμός του Νέου Λυκείου και αρχίζει σταδιακά η εφαρμογή του

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016. www.psych.uoa.gr

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016. www.psych.uoa.gr Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 201-2016 www.psych.uoa.gr Πληροφορίες για το ΠΜΣ όπως αυτές αναφέρονται στο σχετικό ΦΕΚ ίδρυσής του και στην Προκήρυξη υποβολής υποψηφιοτήτων:

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ, ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ κ. ΠΟΤΑΜΙΑΣ) ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ

ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ, ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ κ. ΠΟΤΑΜΙΑΣ) ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ, ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ κ. ΠΟΤΑΜΙΑΣ) ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ Γιώργου Σ.-Π. Κατρούγκαλου, αν. καθηγητή ΔΠΘ, κατοίκου, ως εκ της υπηρεσίας του, Κομοτηνής, οδός Π.

Διαβάστε περισσότερα

Κανονισμός Λειτουργίας. ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ [απόφαση Γ.Σ.Ε.Σ., συν. 2 η /24-11- 2006] ΑΡΘΡΟ 1 ο

Κανονισμός Λειτουργίας. ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ [απόφαση Γ.Σ.Ε.Σ., συν. 2 η /24-11- 2006] ΑΡΘΡΟ 1 ο Κανονισμός Λειτουργίας ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ "Σύγχρονα περιβάλλοντα μάθησης και παραγωγή διδακτικού υλικού" Κατεύθυνση 1 η : Θετικές

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση.

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση. ΔΙATMHMATΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (ΠΠΔΕ) ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ (Απόσπασμα από τα Πρακτικά της 325 ης /08-05-2014 Τακτικής Συνεδρίασης της Συγκλήτου

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώριση Ακαδημαϊκών Τίτλων Μεταπτυχιακών Σπουδών. Διεπιστημονικός Οργανισμός Αναγνώρισης Τίτλων Ακαδημαϊκών και Πληροφόρησης

Αναγνώριση Ακαδημαϊκών Τίτλων Μεταπτυχιακών Σπουδών. Διεπιστημονικός Οργανισμός Αναγνώρισης Τίτλων Ακαδημαϊκών και Πληροφόρησης Αναγνώριση Ακαδημαϊκών Τίτλων Μεταπτυχιακών Σπουδών Διεπιστημονικός Οργανισμός Αναγνώρισης Τίτλων Ακαδημαϊκών και Πληροφόρησης Βασικές Έννοιες- Ορισμοί Ίδρυση ΔΟΑΤΑΠ: Ν.3328/2005 (ΦΕΚ. 80, 1/4/2005) Ομοταγές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ -----

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Π.Ε. ΤΜΗΜΑ Α ΣΠΟΥΔΩΝ & ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τµήµα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Α.Π.Θ.

Τµήµα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Α.Π.Θ. Τµήµα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας Α.Π.Θ. Η ιστορία του Το Τµήµα ιδρύθηκε το 1951, αρχικά ως µέρος του Ινστιτούτου Ξένων Γλωσσών και Φιλολογιών του Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης, και στη συνέχεια, από

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το 2007 και Καταληκτικές Ημερομηνίες

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το 2007 και Καταληκτικές Ημερομηνίες ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το και Καταληκτικές Ημερομηνίες Το Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης -2013 απευθύνεται σε όλους τους τομείς και επίπεδα εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ Τσάνταλη Καλλιόπη, calliopetsantali@yahoo.gr Νικολιδάκης Συμεών, simosnikoli@yahoo.gr o oo Εισαγωγή Στην παρούσα εργασία επιχειρείται μια προσέγγιση της διδακτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΡΙΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (Π.Μ.Σ.) με τίτλο. με έδρα την Καρδίτσα

ΕΓΚΡΙΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (Π.Μ.Σ.) με τίτλο. με έδρα την Καρδίτσα ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΞΥΛΟΥ & ΕΠΙΠΛΟΥ Τ.Ε. ΕΓΚΡΙΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (Π.Μ.Σ.) με τίτλο «ΠΡΟΗΓΜΕΝΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ Ιούλιος 2010 Άρθρο 1 ΣΤΟΧΟΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Η απόκτηση του διδακτορικού διπλώματος διέπεται από τις κείμενες διατάξεις (άρθρο 9 του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΧΟΛΗ ΔΙΕΘΝΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ, ΜΕΣΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΧΟΛΗ ΔΙΕΘΝΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ, ΜΕΣΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΧΟΛΗ ΔΙΕΘΝΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ, ΜΕΣΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΜΕΣΑ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

1. ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ . ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Έτος Ίδρυσης: 7 ΑΛΕΞΙΟΥ ΑΓΓΕΛΙΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Η ΚΑΤΑ ΦΥΛΟ ΣΥΝΘΕΣΗ ΔΕΠ (ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ).... ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΔΕΠ ΚΑΤΑ ΦΥΛΟ ΚΑΙ ΒΑΘΜΙΔΑ (ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ)....

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 4. Προϋποθέσεις αναγνώρισης τίτλων

Άρθρο 4. Προϋποθέσεις αναγνώρισης τίτλων Άρθρο 4 Προϋποθέσεις αναγνώρισης τίτλων Οι τίτλοι σπουδών των αναγνωρισμένων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της αλλοδαπής αναγνωρίζονται από τον Οργανισμό ως «ισότιμοι» ή ως «ισότιμοι και αντίστοιχοι». 1. Η «ισοτιμία»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΗΣΙΑ ΑΠΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΜΗΜΑ ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΤΗΣΙΑ ΑΠΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΜΗΜΑ ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Ε.Κ.Π.Α. ΕΤΗΣΙΑ ΑΠΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΜΗΜΑ ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΪΟΣ 2012 ΜΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 2. Ι ΑΚΤΙΚΟ ΕΡΓΟ... 4 Α. ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΕΣ ΣΠΟΥ ΕΣ... 4 Β. ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΕΣ ΣΠΟΥ ΕΣ... 6 3.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ «ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ» ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΩΝ

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ «ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ» ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΣΗΜΑΤΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου

Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου 1. Σύνοψη Σύμφωνα με το στρατηγικό σχεδιασμό της Πρυτανείας για τα έτη 2010-2020, το Πανεπιστήμιο Κύπρου έχει θέσει αριθμό προτεραιοτήτων ως τη βάση

Διαβάστε περισσότερα

Α ΚΥΚΛΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. Ο Α Κύκλος Σπουδών οδηγεί στην απόκτηση μεταπτυχιακού διπλώματος ειδίκευσης στην «Οπτική και Όραση».

Α ΚΥΚΛΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. Ο Α Κύκλος Σπουδών οδηγεί στην απόκτηση μεταπτυχιακού διπλώματος ειδίκευσης στην «Οπτική και Όραση». Α ΚΥΚΛΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Ο Α Κύκλος Σπουδών οδηγεί στην απόκτηση μεταπτυχιακού διπλώματος ειδίκευσης στην «Οπτική και Όραση». 1. Προϋποθέσεις για τη λήψη Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης (Μ.Δ.Ε.) Κάθε Μεταπτυχιακός

Διαβάστε περισσότερα

2. Σκοπός και οµή του ιδακτορικού Προγράµµατος

2. Σκοπός και οµή του ιδακτορικού Προγράµµατος Οδηγός ιδακτορικών Σπουδών Στο Τµήµα λειτουργούν, από το 1985, µεταπτυχιακές σπουδές διδακτορικής βαθµίδας. Με τη νοµοθεσία που ισχύει σήµερα, µε αίτησή τους οι απόφοιτοι του Μ.Π.Σ. µπορούν να συνεχίσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Τµήµα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Διαχείρισης Πολιτισµικών Αγαθών (Τ.Ι.Α.Δ.Π.Α.) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5 ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ

Κεφάλαιο 5 ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ Άρθρο 5.1 - Γενικά Κεφάλαιο 5 ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ Στο ΕΜΠ εφαρμόζεται σύστημα διασφάλισης ποιότητας, καθώς και πλαίσιο αρχών και διαδικασιών μέσω των οποίων επιτυγχάνεται διαφάνεια στις

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ (Ε.Π.Ε.Δ.Β.Μ.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ (Ε.Π.Ε.Δ.Β.Μ. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ (Ε.Π.Ε.Δ.Β.Μ.) Α3. ΑΝΩΤΑΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Φορέας Υλοποίησης) : ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΚΑΙ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΗΘΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΚΑΙ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΗΘΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ (ΓΕ.Λ.)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ (ΓΕ.Λ.) ΝΟΜΟΣ ΥΠ ΑΡΙΘ. 4186 Αναδιάρθρωση της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και λοιπές διατάξεις. Εκδίδομε τον ακόλουθο νόμο που ψήφισε η Βουλή: Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ (ΓΕ.Λ.)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΡΩΤΟΕΤΕΙΣ ΦΟΙΤΗΤΕΣ/ΤΡΙΕΣ 2014 2015 1. ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΡΩΤΟΕΤΕΙΣ ΦΟΙΤΗΤΕΣ/ΤΡΙΕΣ 2014 2015 1. ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΟΙΝΟ ΠΜΣ «ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ» ΤΕΑΠΗ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ INSTITUTE OF EDUCATION ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΛΟΝΔΙΝΟΥ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΡΩΤΟΕΤΕΙΣ ΦΟΙΤΗΤΕΣ/ΤΡΙΕΣ 2014 2015

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ & ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. Σάββατο 20 - Κυριακή 21 Μαρτίου 2010 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Δρ Μπρίνια Βασιλική

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ & ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. Σάββατο 20 - Κυριακή 21 Μαρτίου 2010 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Δρ Μπρίνια Βασιλική Επιμορφωτικό σεμινάριο υποψηφίων ΑΣΕΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ & ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Metropolitan Hotel Σάββατο 20 - Κυριακή 21 Μαρτίου 2010 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Προσκεκλημένη εισηγήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

H ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

H ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ H ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Αθανασία Νικολαΐδου Ανώτερη Λειτουργός Εκπαίδευσης Tηλ.: 00357 22800788 Fax:00357 22427560 E-mail: anicolaidou@moec.gov.cy 1 To σύστημα της Ανώτερης Εκπαίδευσης (ΑΕ)

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση: Στέλλα Κωστοπούλου Επίκουρη Καθηγήτρια

Παρουσίαση: Στέλλα Κωστοπούλου Επίκουρη Καθηγήτρια Παρουσίαση: Στέλλα Κωστοπούλου Επίκουρη Καθηγήτρια ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Το Τμήμα Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών (Ο.Π.Ε.) ιδρύθηκε το 1927, ένα από τα 5 ιδρυτικά τμήματα του Α.Π.Θ. Το 1973 εξειδικεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2013 2014»

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2013 2014» ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2013 2014» Γ Ε Ν Ι Κ Α Σ Τ Ο Ι Χ Ε Ι Α Πρόγραμμα Διαγωνισμός : Καλλιέργεια Ερευνητικής και Καινοτομικής Κουλτούρας : Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα Μετεκπαίδευσης του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Έρευνας Σωματιδιακής Φυσικής (CERN) για:

Προγράμματα Μετεκπαίδευσης του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Έρευνας Σωματιδιακής Φυσικής (CERN) για: Προγράμματα Μετεκπαίδευσης του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Έρευνας Σωματιδιακής Φυσικής (CERN) για: α. υποψήφιους Μεταδιδάκτορες (Fellows), β. υποψήφιους Διδάκτορες (Doctoral Students), γ. Τεχνικούς Φοιτητές

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.

Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Τα Μεταπτυχιακά Προγράμματα και τα Προγράμματα Κατάρτισης της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Σπύρος Πανέτσος Επιστ. Υπευθ. Γραφείου Διασύνδεσης Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Η Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών (α) Ποια είναι τα κυριότερα θετικά και αρνητικά σημεία του Προγράμματος Σπουδών Θετικά Σημεία Αρνητικά Σημεία

Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών (α) Ποια είναι τα κυριότερα θετικά και αρνητικά σημεία του Προγράμματος Σπουδών Θετικά Σημεία Αρνητικά Σημεία Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών (α) Ποια είναι τα κυριότερα θετικά και αρνητικά σημεία του Προγράμματος Σπουδών Θα πρέπει να επισημανθεί ότι η εξωτερική αξιολόγηση στο Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ. Τμήμα Μαθηματικών & Εφαρμοσμένων Μαθηματικών. Σχολή Θετικών και Τεχνολογικών Επιστημών. οδηγός σπουδών

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ. Τμήμα Μαθηματικών & Εφαρμοσμένων Μαθηματικών. Σχολή Θετικών και Τεχνολογικών Επιστημών. οδηγός σπουδών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τμήμα Μαθηματικών & Εφαρμοσμένων Μαθηματικών Σχολή Θετικών και Τεχνολογικών Επιστημών οδηγός σπουδών Ιστορικά Στοιχεία Ίδρυση του Τμήματος: Το Τμήμα δημιουργήθηκε τον Ιούνιο του 2013

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΣ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Δ Η Μ Ο Κ Ρ Α Τ Ι Α ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥΠΟΛΗ-ΑΚΡΩΤΗΡΙ, 73100 - ΧΑΝΙΑ - ΤΗΛ. +30-2821037781 - FAX: +30-2821037858 - http://www.enveng.tuc.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 1) Αρχαία Ελληνικά 2) Ιστορία 3) Νεοελληνική Λογοτεχνία 4) Λατινικά

ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 1) Αρχαία Ελληνικά 2) Ιστορία 3) Νεοελληνική Λογοτεχνία 4) Λατινικά ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 1) Αρχαία Ελληνικά 2) Ιστορία 3) Νεοελληνική Λογοτεχνία 4) Λατινικά ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 1) Μαθηματικά 2) Φυσική 3) Χημεία 4) Βιολογία ΜΑΘΗΜΑΤΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΦΟΙΤΗΤΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΗΜΕΡΑ ΓΝΩΡΙΜΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. Φίλιππος Παττούρας

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΦΟΙΤΗΤΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΗΜΕΡΑ ΓΝΩΡΙΜΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. Φίλιππος Παττούρας ΗΜΕΡΑ ΓΝΩΡΙΜΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ Φίλιππος Παττούρας Προϊστάμενος Υπηρεσίας Σπουδών και Φοιτητικής Μέριμνας Τηλ.: 22 89 40 22, E-mail: pattouras.philippos@ucy.ac.cy Κυριακή, 26 Ιανουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

3. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

3. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ . ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Έτος Ίδρυσης: 9 ΠΑΛΙΕΡΑΚΗ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (Α.Π.Θ.). Η κατά φύλο σύνθεση των μελών ΔΕΠ (Συνολικά στοιχεία). Κατανομή

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ. Ευφροσύνη Παπασταματίου 18 Δεκεμβρίου 2013 Συντονίστρια ERASMUS

ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ. Ευφροσύνη Παπασταματίου 18 Δεκεμβρίου 2013 Συντονίστρια ERASMUS ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ERASMUS+: Η κινητικότητα στην Ανώτατη Εκπαίδευση Ευφροσύνη Παπασταματίου 18 Δεκεμβρίου 2013 Συντονίστρια ERASMUS ΥΠΑΡΧΟΝΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Ένα ενιαίο πρόγραμμα ERASMUS+ Πρόγραμμα Δια Βίου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ 1 ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΗΣ ΝΟΜΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΡΑΚΗΣ. Άρθρο 1 Σκοπός Προγράμματος

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ 1 ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΗΣ ΝΟΜΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΡΑΚΗΣ. Άρθρο 1 Σκοπός Προγράμματος ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ 1 ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΗΣ ΝΟΜΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΡΑΚΗΣ Άρθρο 1 Σκοπός Προγράμματος 1. Το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών της Νομικής Σχολής του Δ.Π.Θ.

Διαβάστε περισσότερα

http://sep4u.gr Oι συνολικές θέσεις εισακτέων το 2009 στα Ελληνικά ΑΕΙ: 4370 και το 2014 3.925

http://sep4u.gr Oι συνολικές θέσεις εισακτέων το 2009 στα Ελληνικά ΑΕΙ: 4370 και το 2014 3.925 1 ο Επιστημονικό Πεδίο Κοινά με άλλα Επιστημονικά Πεδία 1ο και 4ο - Διαχείρισης Πολιτισμικού Περιβάλλοντος και Νέων Τεχνολογιών (Αγρίνιο) -Πολιτισμικής Τεχ/γίας και Επικ/νίας (Μυτιλήνη) -Τεχνών Ήχου και

Διαβάστε περισσότερα

5. Διεξαγωγή του διδακτικού έργου.

5. Διεξαγωγή του διδακτικού έργου. ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2010-2011 51 5. Διεξαγωγή του διδακτικού έργου. Το νομικό πλαίσιο για την οργάνωση και λειτουργία των Α.Ε.Ι. (Ν.1268/82) εισήγαγε ορισμένες καινοτομίες στη διεξαγωγή του

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ ΤΙΤΛΩΝ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ» (.Ο.Α.Τ.Α.Π. Ν.3328/2005)

ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ ΤΙΤΛΩΝ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ» (.Ο.Α.Τ.Α.Π. Ν.3328/2005) ΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ ΤΙΤΛΩΝ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ» (.Ο.Α.Τ.Α.Π. Ν.3328/2005) ρ.ιωαννης. Μπουρής, ΚαθηγητηςΤΕΙΑθήνας, µέλος Σ ΟΑΤΑΠ 1 Ίδρυση ΟΑΤΑΠ: Ν.3328/2005 (ΦΕΚ.. 80, 1/4/2005)

Διαβάστε περισσότερα

Σπουδάστε Οργάνωση & Διοίκηση Αθλητικών Οργανισμών στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, στη Σπάρτη, με κόστος 250-300 μηνιαίως.

Σπουδάστε Οργάνωση & Διοίκηση Αθλητικών Οργανισμών στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, στη Σπάρτη, με κόστος 250-300 μηνιαίως. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ Τμήμα Οργάνωσης & Διαχείρισης Αθλητισμού Ορθίας Αρτέμιδος & Πλαταιών, Σπάρτη, 23100 Γραμματεία: κα. Παπαστρατάκου Άννα, Τηλ:

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια σπουδών: - Τρία (3) εξάμηνα. ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ-ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016

Διάρκεια σπουδών: - Τρία (3) εξάμηνα. ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ-ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016 ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΔΙΠΛΩΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ «ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ- Educational Sciences: Science, Environment and Technology in Education» Διάρκεια σπουδών: - Τρία (3)

Διαβάστε περισσότερα

ΑλλΑγες ςτο λυκειο ςεπτεμβριος 2013

ΑλλΑγες ςτο λυκειο ςεπτεμβριος 2013 ΑλλΑγες ςτο λυκειο ςεπτεμβριος 2013 Σύμφωνα με το πρόσφατο νομοσχέδιο του Υπουργείου Παιδείας θα πραγματοποιηθούν σημαντικές αλλαγές στο Λύκειο και στον τρόπο εισαγωγής στα Τμήματα των Πανεπιστημίων και

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΖΩΗ 30 ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 32

ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΖΩΗ 30 ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 32 ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΜΑΣΤΕΡ 2012-2013 5 ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΤΕΠΑΚ 6 ΟΙ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΜΑΣΤΕΡ ΣΤΟ ΤΕΠΑΚ 8 ΣΧΟΛΕΣ ΚΑΙ ΤΜHΜΑΤΑ 11 ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΦΟΙΤΗΤΕΣ 28 ΦΟΙΤΗΤΙΚΗ ΖΩΗ 30

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΦΟΙΤΗΤΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ

ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΦΟΙΤΗΤΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ Αυξ.Αρ.Αιτ.:. ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΚΑΙ ΦΟΙΤΗΤΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΜΕΤΕΓΓΡΑΦΗ ΑΠΟ ΠΡΩΤΟΕΤΕΙΣ ΦΟΙΤΗΤΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΠΟΥ ΑΝΕΣΤΕΙΛΑΝ ΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥΣ Οι αιτήσεις για εξωτερική μετεγγραφή στο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ Αποτελεί ένα από τα τέσσερα τμήματα της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών και Επιστημών της Αγωγής. Υπήρξε το πολυπληθέστερο σε φοιτητές τμήμα. Έχει παραδώσει στην κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ KAI ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΣ Ιστοσελίδα: www.minedu.gov.gr Ταχ. Δ/νση: Α. Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180 Μαρούσι Τηλ: 210-3443508, Φαξ: 210-3443865

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 1) Αρχαία Ελληνικά 2) Ιστορία 3) Νεοελληνική Λογοτεχνία 4) Λατινικά

ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 1) Αρχαία Ελληνικά 2) Ιστορία 3) Νεοελληνική Λογοτεχνία 4) Λατινικά ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 1) Αρχαία Ελληνικά 2) Ιστορία 3) Νεοελληνική Λογοτεχνία 4) Λατινικά ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 1) Μαθηματικά 2) Φυσική 3) Χημεία 4) Βιολογία ΜΑΘΗΜΑΤΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020 Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση Οι Άξονες Προτεραιότητας 6,7,8,και 9 περιλαµβάνουν τις παρεµβάσεις του τοµέα

Διαβάστε περισσότερα

Downloaded by eduguide.gr- Όλα τα μεταπτυχιακά στην Ελλάδα

Downloaded by eduguide.gr- Όλα τα μεταπτυχιακά στην Ελλάδα Ρέθυµνο, 25 Ιουνίου 2015 Α.Π.: 376 Πρόσκληση υποβολής αιτήσεων υποψήφιων Μεταπτυχιακών Φοιτητών στο Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών µε αντικείµενο «Πολιτισµός, Παιδεία και Ανθρώπινη Ανάπτυξη» Από το έτος 2014

Διαβάστε περισσότερα

Ευγενία Αλεξανδροπούλου Καθηγήτρια Αναπληρώτρια Πρύτανη Πρόεδρος ΜΟΔΙΠ Πανεπιστημίου Μακεδονίας

Ευγενία Αλεξανδροπούλου Καθηγήτρια Αναπληρώτρια Πρύτανη Πρόεδρος ΜΟΔΙΠ Πανεπιστημίου Μακεδονίας Ευγενία Αλεξανδροπούλου Καθηγήτρια Αναπληρώτρια Πρύτανη Πρόεδρος ΜΟΔΙΠ Πανεπιστημίου Μακεδονίας Θεσσαλονίκη, Οκτώβριος 2013 Σχολή Επιστημών Διοίκησης Επιχειρήσεων - Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων οργάνωση και λειτουργία Μαρία Φουσέκα, φιλόλογος 1 Τα Ευρωπαϊκά Σχολεία είναι επίσημα εκπαιδευτικά ιδρύματα που συστάθηκαν, αρχικά, για τα παιδιά των υπαλλήλων της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικό Πρωτόκολλο Συνεργασίας (ΕΠΣ) του ΠΜΣ «Επιστήµη και Τεχνολογία Υδατικών Πόρων»

Ειδικό Πρωτόκολλο Συνεργασίας (ΕΠΣ) του ΠΜΣ «Επιστήµη και Τεχνολογία Υδατικών Πόρων» Ειδικό Πρωτόκολλο Συνεργασίας (ΕΠΣ) του ΠΜΣ «Επιστήµη και Τεχνολογία Υδατικών Πόρων» Το παρόν αποτελεί το Ειδικό Πρωτόκολλο Συνεργασίας µεταξύ των εξής Σχολών του ΕΜΠ Πολιτικών Μηχανικών (Συντονίζουσα

Διαβάστε περισσότερα

«Υποτροφίες του Ι.Κ.Υ. για μεταπτυχιακές σπουδές στην Ελλάδα και το εξωτερικό» Μπικάκη Ματίνα Διοικητική Υπάλληλος Τμήματος Διαγωνισμών Ι.Κ.Υ.

«Υποτροφίες του Ι.Κ.Υ. για μεταπτυχιακές σπουδές στην Ελλάδα και το εξωτερικό» Μπικάκη Ματίνα Διοικητική Υπάλληλος Τμήματος Διαγωνισμών Ι.Κ.Υ. «Υποτροφίες του Ι.Κ.Υ. για μεταπτυχιακές σπουδές στην Ελλάδα και το εξωτερικό» Μπικάκη Ματίνα Διοικητική Υπάλληλος Τμήματος Διαγωνισμών Ι.Κ.Υ. Ιστορική Αναδρομή Το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών είναι Αποκεντρωμένη

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΑΛΑΤΕΣΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ - ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΑΛΑΤΕΣΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ - ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΟΔΗΓΟΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΑΛΑΤΕΣΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ - ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Το Τμήμα Ηλεκτρολογίας, ανήκει στη Σχολή Τεχνολογικών Εφαρμογών (Σ.Τ.ΕΦ.) του Τ.Ε.Ι. Πειραιά.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΤΕΛΟ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ 2015 ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΩΝ ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ

ΜΟΝΤΕΛΟ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ 2015 ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΩΝ ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ ΜΟΝΤΕΛΟ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ 2015 ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΩΝ ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΩΝ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΑΡΘΡΟ 1. ΣΚΟΠΟΣ 1. Ο Κανονισμός Μεταπτυχιακών Σπουδών του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών του Πανεπιστημίου Πατρών καθορίζει το πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015

Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015 Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015 Η δομή του νέου Λυκείου Α Λυκείου Τάξη Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Γενική Παιδεία Δύο (2) ομάδες Προσανατολισμού Γ Λυκείου Γενική Παιδεία Τρεις (3) ομάδες Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

Προς όλες και όλους τις/τους φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος

Προς όλες και όλους τις/τους φοιτήτριες και φοιτητές του Τμήματος ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΜΗΜΑ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Πρόεδρος: Φοίβος-Βασίλειος Γκικόπουλος Τηλ. 2310-997584 Εmail: ghico@itl.auth.gr ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Πληροφορίες:

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 13 του Νόμου 2817/2000

Άρθρο 13 του Νόμου 2817/2000 Άρθρο 13 του Νόμου 2817/2000 ΦΕΚ Α'78/14.03.2000 ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ.2817/2000 Άρθρο 13 Ειδικό Τεχνικό Εργαστηριακό Προσωπικό (Ε.Τ.Ε.Π.), Ειδικό και Εργαστηριακό Διδακτικό Προσωπικό (Ε.Ε.ΔΙ.Π.) και Διοικητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Ένωση Πληροφορικών Ελλάδας Κοδριγκτώνος 33, 5ος όροφος ΤΚ 10434, Αθήνα http://www.epe.org.gr e-mail: info@epe.org.gr

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Ένωση Πληροφορικών Ελλάδας Κοδριγκτώνος 33, 5ος όροφος ΤΚ 10434, Αθήνα http://www.epe.org.gr e-mail: info@epe.org.gr Ένωση Πληροφορικών Ελλάδας Κοδριγκτώνος 33, 5ος όροφος ΤΚ 10434, Αθήνα http://www.epe.org.gr e-mail: info@epe.org.gr ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΘΕΜΑ: «Σχέδιο Νόμου που παραβιάζει το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο τόσο των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΠΕΙΡΑΙΑΣ 2007 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β Άρθρο 1 Στόχος των ιδακτορικών Σπουδών Η απόκτηση του διδακτορικού διπλώµατος διέπεται από τις κείµενες διατάξεις.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΝΕΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΣΧΟΛΗ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΝΕΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΧΟΛΗ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΝΕΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 1.1. Το Πανεπιστήμιο Κύπρου προσφέρει μεταπτυχιακά προγράμματα σε επίπεδο Μάστερ και επίπεδο Διδακτορικού.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ»

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΠΟΡΩΝ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Δ.Ε ΓΕΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Μελέτη Καταγραφής Επαγγελματικών Δικαιωμάτων Αποφοίτων Τμήματος Πληροφορικής Ιονίου Πανεπιστημίου

ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Μελέτη Καταγραφής Επαγγελματικών Δικαιωμάτων Αποφοίτων Τμήματος Πληροφορικής Ιονίου Πανεπιστημίου ΙΟΝΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Αποφοίτων Τμήματος Πληροφορικής Ιονίου Πανεπιστημίου Περιεχόμενα Περίληψη. 3 Εισαγωγή..4 Το Τμήμα Πληροφορικής Σπουδές...... 4 Θέσεις Εργασίας για τους Αποφοίτους του Τμήματος Πληροφορικής....

Διαβάστε περισσότερα

Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016

Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016 ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ του Διατμηματικού Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών του Τμήματος Γεωλογίας του Α.Π.Θ. της Σχολής Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών του Ε.Μ.Π. του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΠΟΥ ΑΝΗΚΟΥΝ ΣΕ ΕΥΑΙΣΘΗΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΟΜΑΔΕΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΠΟΥ ΑΝΗΚΟΥΝ ΣΕ ΕΥΑΙΣΘΗΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΟΜΑΔΕΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗΣ ΠΟΡΕΙΑΣ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΠΟΥ ΑΝΗΚΟΥΝ ΣΕ ΕΥΑΙΣΘΗΤΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΟΜΑΔΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΑΠΘ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

EΛΛΗΝΟ-ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ «ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ, ΑΝΑΠΤΥΞΗ, ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» PODEPRO

EΛΛΗΝΟ-ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ «ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ, ΑΝΑΠΤΥΞΗ, ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» PODEPRO EΛΛΗΝΟ-ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ «ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ, ΑΝΑΠΤΥΞΗ, ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ» PODEPRO Οδηγός σπουδών Βόλος, 2015 Άρθρο 1 Γενικές διατάξεις Το Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΘΕΜΑ: ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ Λεωφόρος Δημητρίου Βικέλα 52 152 33 Χαλάνδρι Τηλ: 210 6878952, Fax: 210 6878840 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ Ερυθρού Σταυρού 28 & Καρυωτάκη 22 100 ΤΡΙΠΟΛΗ Τηλ : 2710-230000,Fax:

Διαβάστε περισσότερα