Η ενσωμάτωση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας στην Ελλάδα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ενσωμάτωση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας στην Ελλάδα"

Transcript

1 SPECIAL ARTICLE ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2014, 31(6): Η ενσωμάτωση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας στην Ελλάδα Το θέμα της ενσωμάτωσης των υπηρεσιών ψυχικής υγείας στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας (ΠΦΥ) έχει απασχολήσει τη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία τα τελευταία χρόνια, καθώς η σύγχρονη τάση είναι οι ασθενείς με ψυχικές διαταραχές να θεραπεύονται στην κοινότητα. Ο σκοπός αυτού του άρθρου είναι η παρουσίαση ορισμένων δεδομένων από τη διεθνή βιβλιογραφία σχετικά με την ενσωμάτωση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας στο επίπεδο της ΠΦΥ, η αναδρομή σε αντίστοιχα παραδείγματα στη χώρα μας και η ανάδειξη της χρησιμότητας τέτοιων πρακτικών στην Ελλάδα, στην εποχή της οικονομικής κρίσης. Γενική διαπίστωση είναι ότι οι κοινές ψυχικές διαταραχές είναι συχνές στους κλινικούς πληθυσμούς της ΠΦΥ και ότι οι ιατροί της πρωτοβάθμιας περίθαλψης αντιμετωπίζουν δυσχέρειες στην αναγνώριση και τη θεραπεία τους. Ακόμη, οι χρόνιοι ψυχωτικοί ασθενείς παρουσιάζουν υψηλά ποσοστά σωματικής νοσηρότητας και χρειάζονται φροντίδα. Τα προτεινόμενα μοντέλα ενσωμάτωσης περισσότερο εξειδικευμένης φροντίδας σε πρωτοβάθμιο επίπεδο περιλαμβάνουν την παρουσία ψυχιάτρων ή άλλου εκπαιδευμένου προσωπικού στο χώρο της ΠΦΥ, τη διασύνδεση των υπηρεσιών ψυχικής και γενικής υγείας, καθώς και τις κοινοτικές ομάδες ψυχικής υγείας, οι οποίες στην Ελλάδα, στις περιοχές της περιφέρειας, δραστηριοποιούνται ως κινητές μονάδες ψυχικής υγείας (ΚΜΨΥ). Οι ΚΜΨΥ στη χώρα μας παρέχουν πολυεπίπεδη φροντίδα με χαμηλό κόστος, είναι πλήρως ενταγμένες στο σύστημα της ΠΦΥ και θα μπορούσαν να αποτελέσουν την καλύτερη λύση ενσωμάτωσης της φροντίδας ψυχικής υγείας στην πρωτοβάθμια περίθαλψη σε μια εποχή που, λόγω της οικονομικής κρίσης, υπάρχουν αυξημένες ανάγκες του πληθυσμού και μειωμένοι πόροι. Η πολιτεία αξίζει να επενδύσει στις ΚΜΨΥ, εξασφαλίζοντας την ομαλή χρηματοδότησή τους. Copyright Athens Medical Society ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE 2014, 31(6): Β. Περιτογιάννης, 1 Χ. Ληξουριώτης, 2 Β. Μαυρέας 3 1 Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Ιωαννίνων-Θεσπρωτίας, Εταιρεία Προαγωγής Ψυχικής Υγείας Ηπείρου, Ιωάννινα 2 Κέντρο Υγείας Δίστομου, Γενικό Νοσοκομείο Λιβαδειάς, Δίστομο 3 Ψυχιατρική Κλινική, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Ιατρική Σχολή, Ιωάννινα The integration of mental health services into primary health care in Greece Λέξεις ευρετηρίου Abstract at the end of the article Ενσωμάτωση Κινητές μονάδες ψυχικής υγείας Κοινές ψυχικές διαταραχές Πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Ψυχώσεις Υποβλήθηκε Εγκρίθηκε ΕΙΣΑΓΩΓΗ Για πολλά χρόνια, η έννοια της ψυχικής νόσου ήταν ταυτισμένη με τις σοβαρές και χρόνιες ψυχικές διαταραχές, όπως οι ψυχώσεις, που θεωρούνταν ανίατες και αναπόφευκτα αναπηριογόνες. Ως τόπος θεραπείας των σοβαρών ψυχικών νοσημάτων λογίζονταν μόνο τα ψυχιατρεία και τα άσυλα. Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει αποδεκτό ότι για τις ψυχωτικές διαταραχές υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπείες και ακόμη έχει καταστεί αντιληπτή η διαρκώς αυξανόμενη νοσηρότητα από άλλα ψυχικά νοσήματα, όπως η κατάθλιψη και οι αγχώδεις διαταραχές. 1 Τόπος θεραπείας όλων των ψυχιατρικών παθήσεων είναι πλέον το περιβάλλον των ασθενών, δηλαδή η κοινότητα, ενώ οι σοβαρές υποτροπές αντιμετωπίζονται με βραχυχρόνιες συνήθως νοσηλείες στα τμήματα οξέων περιστατικών και στις ψυχιατρικές κλινικές των γενικών νοσοκομείων. Η αλλαγή στη θεραπευτική προσέγγιση έχει αναδείξει τις ανάγκες που υπάρχουν σε επίπεδο θεραπείας στην κοινότητα και στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας (ΠΦΥ). Στις δυτικές χώρες, όπου το σύστημα υγείας στηρίζεται στην πρωτοβάθμια περίθαλψη, όπως για παράδειγμα η Μεγάλη Βρετανία, τα θεραπευτικά πρωτόκολλα ορίζουν ότι οι κοινές ψυχικές διαταραχές, όπως οι αγχώδεις διαταραχές και τα καταθλιπτικά σύνδρομα, αντιμετωπίζονται αρχικά στο επίπεδο της ΠΦΥ. 2 Τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτυχθεί διάφορα προγράμματα ανά τον κόσμο που αποσκοπούν στην παροχή (ενσωμάτωση) υπηρεσιών ψυχικής υγείας ως αναπόσπαστου τμήματος της πρωτοβάθμιας περίθαλψης. Ο σκοπός αυτού του άρθρου είναι η παρουσίαση ορισμένων δεδομένων από τη διεθνή βιβλιογραφία σχετικά με την ενσωμάτωση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας στο επίπεδο της ΠΦΥ, η αναδρομή σε αντίστοιχα παραδείγματα

2 670 Β. ΠΕΡΙΤΟΓΙΑΝΝΗΣ και συν στη χώρα μας και η ανάδειξη της χρησιμότητας τέτοιων πρακτικών στην Ελλάδα στην εποχή της οικονομικής κρίσης. 2. ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 2.1. Παροχή υπηρεσιών ψυχικής υγείας από ιατρούς της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας Σε μια κοινή προσπάθεια, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) και η Παγκόσμια Οργάνωση των Γενικών Ιατρών εκτίμησαν τα πλεονεκτήματα της ενσωμάτωσης της φροντίδας ψυχικής υγείας στην ΠΦΥ. 3 Οι διαπιστώσεις των δύο αυτών οργανισμών παρουσιάζονται συνοπτικά στον πίνακα 1. Οι διαπιστώσεις αφορούσαν στην παροχή φροντίδας ψυχικής υγείας από τους ιατρούς της ΠΦΥ. Στο ίδιο άρθρο αναγνωρίστηκαν διάφοροι περιορισμοί του συγκεκριμένου μοντέλου, που παρουσιάζονται στον πίνακα 2. Σε χώρες με καλά αναπτυγμένο δίκτυο υπηρεσιών ΠΦΥ, το ποσοστό παραπομπής περιστατικών κατάθλιψης σε εξειδικευμένες υπηρεσίες είναι <20%. 4 Το εν λόγω στοιχείο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι τέτοιες διαταραχές αντιμετωπίζονται επαρκώς σε αυτό το επίπεδο. Έχει αναφερθεί Πίνακας 1. Τα πλεονεκτήματα της ενσωμάτωσης. 3 Εύκολη πρόσβαση Έγκαιρη αναγνώριση και πρόληψη των ψυχικών διαταραχών Συνέχεια στη φροντίδα Μεγαλύτερες πιθανότητες αποκατάστασης μέσα στην κοινότητα Προστασία ανθρώπινων δικαιωμάτων των ασθενών Βελτίωση ικανοτήτων προσωπικού ΠΦΥ στην παροχή υπηρεσιών ψυχικής υγείας Ολιστική φροντίδα καλύτερα αποτελέσματα στη φροντίδα της σωματικής υγείας των ψυχικά πασχόντων Μείωση κόστους Μείωση στίγματος και διακρίσεων ΠΦΥ: Πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Πίνακας 2. Περιορισμοί στην παροχή φροντίδας ψυχικής υγείας από τους ιατρούς της ΠΦΥ. 3 Ανεπαρκής εκπαίδευση στη διάγνωση και τη θεραπεία των ψυχικών διαταραχών Διστακτικότητα των γενικών ιατρών να αναλάβουν τέτοια περιστατικά Χρονικοί περιορισμοί Ανάγκη για τακτική εποπτεία από επαγγελματίες ψυχικής υγείας ΠΦΥ: Πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας ότι συχνά μένουν αδιάγνωστες ή, ακόμη κι όταν τίθεται η διάγνωση, οι ασθενείς δεν λαμβάνουν την ενδεδειγμένη θεραπεία. 5 Η ανεπάρκεια του σχετικού μοντέλου πρωτοβάθμιας φροντίδας ψυχικής υγείας αποδεικνύεται από μια μετα-ανάλυση 41 μελετών στην ΠΦΥ σχετικά με την αναγνώριση της κατάθλιψης από τους γενικούς ιατρούς. 6 Τα μισά περιστατικά παρέμειναν αδιάγνωστα από τους ιατρούς της ΠΦΥ, ενώ μόλις στο 20% των περιπτώσεων οι ιατρικοί φάκελοι των ασθενών περιείχαν επαρκείς πληροφορίες για την κλινική εικόνα των καταθλιπτικών ασθενών. Ειδικά στην περίπτωση των ηλικιωμένων ασθενών, η διάγνωση δυσχεραίνεται από την επικράτηση στην κλινική εικόνα λιγότερο τυπικών συμπτωμάτων, όπως τα σωματικά ενοχλήματα και τα παράπονα για διαταραχές μνήμης. 7 Αν και η εντύπωση που επικρατεί είναι ότι οι ιατροί της ΠΦΥ είναι γενικά διστακτικοί και συχνά απρόθυμοι να ασχοληθούν με τις ψυχικές διαταραχές, 8 υπάρχουν και αντίθετες ενδείξεις. Σε μια πρόσφατη μελέτη στην πολιτεία του Κεμπέκ του Καναδά, ένα δείγμα 60 γενικών ιατρών μελετήθηκε ως προς τις εμπειρίες τους από την αντιμετώπιση ψυχικά ασθενών. Βρέθηκε ότι τουλάχιστον το 20% των επισκέψεων των ασθενών αφορούσαν σε ψυχικές διαταραχές και οι γενικοί ιατροί ένιωθαν εξοικειωμένοι με τις συνήθεις διαταραχές, όχι όμως με τις σοβαρές ψυχικές παθήσεις. Επιπρόσθετα, οικονομικά κίνητρα και ατομικά χαρακτηριστικά των γενικών ιατρών συνέβαλαν στη διαχείριση των ψυχικά ασθενών. Οι ιατροί θεωρούσαν ότι η συνεργασία με ειδικούς ψυχικής υγείας ήταν βασική για την καλύτερη φροντίδα των ασθενών, ανέφεραν όμως σημαντικές δυσκολίες στην πρόσβαση σε εξειδικευμένη γνώση. Η ενασχόληση με τις ψυχικές διαταραχές θεωρήθηκε ως πιεστική, καθώς απαιτούσε περισσότερο χρόνο, ευελιξία και συναισθηματική επένδυση, ταυτόχρονα όμως πρόσφερε ηθική ικανοποίηση στους ιατρούς. 9 Αξίζει να σημειωθεί ότι από την πλευρά των ασθενών υπάρχει επίσης διστακτικότητα στην ανάληψη της φροντίδας ψυχικής υγείας από τους ιατρούς της ΠΦΥ. Σε μια πρόσφατη μελέτη στο Δουβλίνο της Ιρλανδίας αναζητήθηκαν οι γνώμες από ένα δείγμα 150 ασθενών με ψυχικές διαταραχές που παρακολουθούνταν από κοινοτική υπηρεσία ψυχικής υγείας. Ποσοστό 68% των ασθενών δήλωσαν ότι προτιμούσαν να συνεχίσουν να λαμβάνουν εξειδικευμένη φροντίδα ακόμη και όταν η κλινική τους κατάσταση θα σταθεροποιείτο και ο βασικός λόγος ήταν ότι δεν εμπιστεύονταν την ποιότητα της παρεχόμενης από τους γενικούς ιατρούς φροντίδας ψυχικής υγείας. Το 20% των ασθενών προτιμούσαν τη συνέχιση της παρακολούθησης από γενικούς ιατρούς, επειδή εμπιστεύονταν την επάρκειά τους και επί πλέον εκτιμούσαν ότι θα είχαν κατάλληλη φροντίδα και για τη σωματική νοσηρότητα. 10 Ενθαρρυντικά υπήρξαν πάντως

3 ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ 671 τα αποτελέσματα ενός πρωτοποριακού προγράμματος στο Sydney της Αυστραλίας, όπου επιχειρήθηκε η παραπομπή χρόνιων, σταθεροποιημένων ασθενών, στην πλειοψηφία τους ψυχωτικών, από την κοινοτική ομάδα ψυχικής υγείας στην ΠΦΥ. Η μετάβαση των ασθενών από τη μια υπηρεσία στην άλλη ήταν σταδιακή και οι υπεύθυνοι γενικοί ιατροί είχαν πάντα τη δυνατότητα επικοινωνίας και συνεργασίας με την παραπέμπουσα υπηρεσία ψυχικής υγείας. Τα αποτελέσματα σε διάστημα τριετίας σε 56 ασθενείς έδειξαν ότι η κλινική τους κατάσταση όχι απλά δεν επηρεάστηκε από τη μετάβαση στην ΠΦΥ, αλλά βελτιώθηκε περαιτέρω και επίσης οι γενικοί ιατροί μπορούσαν να διαχειριστούν τη σωματική νοσηρότητα των ασθενών Προτεινόμενα μοντέλα ενσωμάτωσης υπηρεσιών ψυχικής υγείας στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Η διαπίστωση ότι οι περιορισμοί στην παροχή πρωτοβάθμιας φροντίδας ψυχικής υγείας από τους γενικούς ιατρούς είναι σημαντικοί έχει από χρόνια οδηγήσει στην αναζήτηση τρόπων ενσωμάτωσης περισσότερο εξειδικευμένων υπηρεσιών ψυχικής υγείας στο επίπεδο της ΠΦΥ. Ορισμένα από τα προτεινόμενα μοντέλα παρουσιάζονται στον πίνακα 3. Σε μια παλαιότερη μελέτη αξιολογήθηκε η παροχή πρωτοβάθμιας φροντίδας ψυχικής υγείας σε αγροτικές περιοχές της Τασμανίας, στην Αυστραλία. Η τοποθέτηση ενός επισκέπτη ψυχικής υγείας στην τοπική πρωτοβάθμια υγειονομική υπηρεσία επέφερε βελτίωση της συμπτωματολογίας και της ποιότητας ζωής 145 ασθενών με διάφορες ψυχικές ασθένειες σε περίοδο ενός έτους. 13 Πιο πρόσφατες πληροφορίες προήλθαν από το πρόγραμμα ενσωμάτωσης της φροντίδας ψυχικής υγείας στην πρωτοβάθμια περίθαλψη του συστήματος περίθαλψης των βετεράνων (veterans health administration, VHA) στις ΗΠΑ. Το πρόγραμμα αυτό έχει αναλάβει από το 2007 πρωτοβουλίες για την ενσωμάτωση της φροντίδας ψυχικής υγείας στην πρωτοβάθμια περίθαλψη που παρέχει στους ασφαλισμένους του. Όλες οι δομές ΠΦΥ του προγράμματος απαιτείται να απασχολούν έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας Πίνακας 3. Μοντέλα ενσωμάτωσης. 12 Τακτικά ιατρεία Ψυχιατρικής στις τοπικές μονάδες υγείας Επαγγελματίες ψυχικής υγείας (συνήθως εκπαιδευμένο νοσηλευτικό προσωπικό) στις τοπικές μονάδες υγείας Διασύνδεση τοπικής μονάδας ψυχικής υγείας με υπηρεσία ψυχικής υγείας Κοινοτικές ομάδες ψυχικής υγείας σε μόνιμη βάση. 14 Στο πλαίσιο αυτών των πρωτοβουλιών έχουν διεξαχθεί αρκετές μελέτες, ορισμένες από τις οποίες θα αναφερθούν παρακάτω. Γενικά στις ΗΠΑ, οι πάροχοι δημόσιας περίθαλψης δίνουν μεγάλη σημασία στην ενσωμάτωση και θεωρούν ότι είναι κλινικά αποτελεσματική και πλεονεκτεί στη σχέση κόστους/αποτελεσματικότητας σε σύγκριση με τα παραδοσιακά προγράμματα. 15 Πρόσφατα δημοσιεύτηκαν τα αποτελέσματα ενός προγράμματος ενσωμάτωσης στην περιοχή της Bologna στην Ιταλία. Αξιολογήθηκαν οι παραπομπές περιπτώσεων με καταθλιπτικές, αγχώδεις και σωματόμορφες διαταραχές σε ένα κοινοτικό κέντρο ψυχικής υγείας σε διάστημα μιας τριετίας. Ποσοστό 57,4% του συνόλου των ασθενών με τέτοιες διαταραχές που εξετάστηκαν στη συγκεκριμένη υπηρεσία αποτελούσαν παραπομπές από την ΠΦΥ. Από την ανάλυση των αποτελεσμάτων διαπιστώθηκε ότι μεγαλύτερες δυσκολίες στην πρόσβαση στην εξειδικευμένη υπηρεσία ψυχικής υγείας αντιμετώπιζαν οι νέοι που διέμεναν σε αστικές περιοχές. Προτάθηκαν τρόποι αντιμετώπισης των συγκεκριμένων φραγμών στην πρόσβαση, όπως η βελτίωση της διασύνδεσης μεταξύ των υπηρεσιών πρωτοβάθμιας και ψυχιατρικής φροντίδας. 16 Η εφαρμογή προγραμμάτων ενσωμάτωσης επηρεάζεται από τους διαθέσιμους σε κάθε χώρα πόρους. Για παράδειγμα στην Κένυα, μια από τις πτωχότερες χώρες στον κόσμο, με 75 ψυχιάτρους για 38 εκατομμύρια κατοίκους κατά το έτος 2010, εφαρμόστηκε ένα πιλοτικό πρόγραμμα εκπαίδευσης του προσωπικού της ΠΦΥ υπό την αιγίδα της κυβέρνησης και του ΠΟΥ. Η εκπαίδευση διήρκεσε 5 ημέρες και αφορούσε αρχικά σε εργαζόμενους στην ΠΦΥ. Ταυτόχρονα, σχηματίστηκαν ομάδες υποστήριξης των επαγγελματιών της ΠΦΥ στο χειρισμό ψυχικά ασθενών, αποτελούμενες από ψυχιάτρους και ψυχιατρικό νοσηλευτικό προσωπικό. 17 Σε μια άλλη αφρικανική χώρα, το Μαλάουι, διεξήχθη ένα ακόμη εκπαιδευτικό πρόγραμμα υπό την καθοδήγηση του ΠΟΥ, που αποσκοπούσε στην εκπαίδευση 271 τοπικών «βοηθών επιτήρησης υγείας» (health surveillance assistants). Η αξιολόγηση του προγράμματος έδειξε ότι συνεισέφερε στη γνώση των επαγγελματιών υγείας για τις ψυχικές νόσους και τους επέτρεψε να διαχειριστούν ψυχικά πάσχοντες σε πρωτοβάθμιο επίπεδο. Οι προσφερόμενες υπηρεσίες ήταν εστιασμένες σε ψυχοκοινωνικά προβλήματα και πιέσεις των ατόμων και προσαρμοσμένες στην τοπική κουλτούρα. 18 Φαίνεται όμως ότι η εκπαίδευση των επαγγελματιών της ΠΦΥ από μόνη της δεν είναι αρκετή για τη βελτίωση της παρεχόμενης φροντίδας σε άτομα με ψυχικές διαταραχές. Αυτό αναδείχθηκε σε μια πρόσφατη μετα-ανάλυση τυχαιοποιημένων, ελεγχόμενων μελετών, όπου βρέθηκε ότι η εκπαίδευση γενικών ιατρών στη φροντίδα ασθενών με μια κοινή ψυχική διαταραχή, όπως

4 672 Β. ΠΕΡΙΤΟΓΙΑΝΝΗΣ και συν η κατάθλιψη, δεν σχετίστηκε με βελτίωση της έκβασης. Οι συγγραφείς πρότειναν η εκπαίδευση να συνδυάζεται με την εφαρμογή κατευθυντήριων θεραπευτικών οδηγιών και με δομικές αλλαγές στο σύστημα παροχής φροντίδας. 19 Γενικά, οι διαθέσιμες μελέτες είναι λίγες και περισσότερο στηρίζονται σε τοπικές ανάγκες και πρακτικές. Πρόκειται κυρίως για ερευνητικά πρωτόκολλα που χρηματοδοτούνται από τα κατά τόπους συστήματα υγείας. Η εφαρμογή των μεθόδων που μελετήθηκαν σε πραγματικές συνθήκες καθημερινής κλινικής πράξης και σε άλλες περιοχές με διαφορετικής δομής σύστημα ΠΦΥ είναι αμφίβολη. Υπάρχει πάντως η άποψη ότι η απλή διασύνδεση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας και της ΠΦΥ δεν είναι αρκετή για την ολοκληρωμένη παροχή φροντίδας στους ασθενείς με ψυχικές διαταραχές. 12 Σύμφωνα με πρόσφατη ανασκόπηση της βιβλιογραφίας, εξ άλλου, η ποιότητα της επικοινωνίας μεταξύ των ιατρών της ΠΦΥ και των επαγγελματιών της ψυχικής υγείας συχνά είναι χαμηλή ΠΕΔΙΑ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ 3.1. Κοινές ψυχικές διαταραχές Οι λεγόμενες κοινές ψυχικές διαταραχές διαγιγνώσκονται σε μεγάλο ποσοστό του γενικού πληθυσμού. Μια παλαιότερη μελέτη στη Δανία έδειξε ότι οι μισοί από τους ασθενείς που χρησιμοποιούσαν το σύστημα της ΠΦΥ πληρούσαν τα κριτήρια της διεθνούς ταξινόμησης των ψυχικών διαταραχών (ICD-10) για μια ψυχική διαταραχή, ενώ το 1/3 των ασθενών είχαν περισσότερες της μίας διαταραχές. 21 Αν και θεωρούνται πιο ήπιες σε σχέση με άλλες ψυχικές παθήσεις, λόγω της μεγάλης συχνότητάς τους προκαλούν σημαντική νοσηρότητα και επιβάρυνση για το σύστημα υγείας. Σε ορισμένες μάλιστα από αυτές κυριαρχούν στην κλινική εικόνα σωματικής φύσης συμπτώματα, που προκαλούν συχνή χρήση των υπηρεσιών της ΠΦΥ. 22 Σε μια πολύ πρόσφατη μεγάλη μελέτη που χρηματοδοτήθηκε από το VHA στις ΗΠΑ, πραγματοποιήθηκε έλεγχος για ανίχνευση καταθλιπτικών συμπτωμάτων σε όλους τους ασθενείς οι οποίοι εξετάστηκαν στην πρωτοβάθμια περίθαλψη σε διάστημα ενός έτους και εντοπίστηκαν άτομα που παρουσίαζαν τέτοια συμπτώματα. Βρέθηκε ότι όσοι εκτιμήθηκαν άμεσα από τη συστεγαζόμενη υπηρεσία ψυχικής υγείας είχαν περισσότερες πιθανότητες να λάβουν θεραπεία με αντικαταθλιπτικά ή να τεθούν σε ψυχοθεραπεία. Το συμπέρασμα ήταν ότι η συστέγαση των υπηρεσιών και η άμεση παραπομπή για περαιτέρω εξέταση των ασθενών με καταθλιπτικά συμπτώματα διευκολύνει την παροχή βέλτιστης φροντίδας. 14 Σύμφωνα με τις διεθνείς πρακτικές και τις κατευθυντήριες θεραπευτικές οδηγίες, οι κοινές ψυχικές διαταραχές αντιμετωπίζονται στην ΠΦΥ. Όπως προαναφέρθηκε, η θεραπεία σε αυτό το επίπεδο έχει σημαντικούς περιορισμούς, ώστε η συνεργασία με μια τοπική εξειδικευμένη υπηρεσία ψυχικής υγείας να είναι χρήσιμη και επωφελής Σοβαρές και χρόνιες ψυχικές διαταραχές Η ανάληψη της φροντίδας ψυχωτικών ασθενών από τους ιατρούς της ΠΦΥ παρουσιάζει σημαντικές προκλήσεις και γενικά δεν προτείνεται, τουλάχιστον όχι δίχως επίβλεψη από ειδικούς της ψυχικής υγείας. 23 Όμως, οι ψυχωτικοί ασθενείς παρουσιάζουν υψηλά ποσοστά σωματικής νοσηρότητας και θνησιμότητας από καρδιαγγειακά κυρίως νοσήματα. 24 Επομένως, το προσωπικό της ΠΦΥ χρειάζεται να εμπλακεί στη φροντίδα της σωματικής τους υγείας. Ωστόσο, τα βιβλιογραφικά δεδομένα δείχνουν ότι η πρόσβαση των ψυχωτικών ασθενών στο σύστημα υγείας είναι δυσχερής. Για παράδειγμα, σε μια μελέτη στις ΗΠΑ σε δείγμα ενηλίκων ατόμων, οι ασθενείς με ψυχωτικές διαταραχές ανέφεραν σημαντικά εμπόδια σχετικά με την πρόσβαση στις υπηρεσίες της ΠΦΥ. 25 Ακόμη και στις περιπτώσεις όπου επισκέπτονται ιατρούς άλλων, πλην ψυχιατρικής, ειδικοτήτων, τα συμπτώματά τους μπορεί να τους εμποδίσουν να εκφράσουν τα σωματικά τους ενοχλήματα και να αποδώσουν το μέγεθος των προβλημάτων τους ώστε να καταστούν αντιληπτοί από τους ιατρούς. 26 Σε μια πιλοτική έρευνα, οι Snyder et al 27 μελέτησαν 23 ψυχωτικούς ασθενείς που λάμβαναν φροντίδα από μονάδα ψυχικής υγείας ενσωματωμένη στην ΠΦΥ και τους συνέκριναν με ισάριθμους ασθενείς, οι οποίοι λάμβαναν ξεχωριστά φροντίδα για τη σωματική και την ψυχική τους υγεία. Εντοπίστηκαν συγκρίσιμα αποτελέσματα σε διάφορες παραμέτρους και, συνολικά, η ενσωματωμένη φροντίδα κρίθηκε πολύ ικανοποιητική από τους ασθενείς. Τα αποτελέσματα θεωρήθηκαν ενθαρρυντικά, δεδομένων των υψηλών ποσοστών σωματικής νοσηρότητας των ψυχωτικών ασθενών. Φαίνεται ότι η ενσωμάτωση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας στην ΠΦΥ δημιουργεί προϋποθέσεις καλύτερης διαχείρισης της σωματικής νοσηρότητας των ψυχωτικών ασθενών. 4. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Σύμφωνα με παλαιότερα δεδομένα από την ελληνική βιβλιογραφία, οι απομακρυσμένες από τα αστικά κέντρα περιοχές δεν λαμβάνουν την απαιτούμενη φροντίδα ψυχικής υγείας. 28 Νεότερες διεθνείς αναφορές επιβεβαιώνουν ότι στις χώρες της ανατολικής Ευρώπης η πρόσβαση στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας είναι περιορισμένη, με τον τόπο

5 ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ 673 διαμονής να περιλαμβάνεται ανάμεσα στα αίτια. Ακόμη, περισσότερες υπηρεσίες είναι διαθέσιμες στα αστικά κέντρα παρά στις περιοχές της περιφέρειας. 29 Στην Ελλάδα, ιδιαίτερα στις περιοχές της περιφέρειας, υπάρχει το σύστημα της ΠΦΥ, που είναι καλά οργανωμένο με κέντρα υγείας (ΚΥ) και περιφερειακά ιατρεία 30 και οι πολίτες απευθύνονται σε αυτό για τα προβλήματα υγείας τους. Λόγω της αυξημένης συχνότητας των ψυχικών διαταραχών έχουν γίνει εμφανείς οι ελλείψεις της πρωτοβάθμιας περίθαλψης και αναγνωρίζονται οι ανάγκες για βελτίωση της παρεχόμενης φροντίδας ψυχικής υγείας σε αυτό το επίπεδο. 31,32 Σε μια πρόσφατη ελληνική μελέτη σε νησιωτικό πληθυσμό ανιχνεύτηκαν κλινικά σημαντικά συμπτώματα, σε ποσοστό 22% των εξετασθέντων. 33 Ακόμη πιο πρόσφατα, σε μια μελέτη στο ΚΥ Γυθείου, σε κλινικό πληθυσμό 500 ασθενών με διάφορα προβλήματα υγείας, με μέση ηλικία τα 67,8 έτη, αποκαλύφθηκαν ποσοστά εμφάνισης καταθλιπτικών συμπτωμάτων της τάξης του 32,6%. Υπήρξε ισχυρή συσχέτιση τέτοιων συμπτωμάτων με νοσήματα όπως η χρόνια αρθρίτιδα και η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια. 34 Σε άλλη πρόσφατη μεγάλη μελέτη, σε αντιπροσωπευτικό δείγμα πληθυσμού ατόμων από διάφορες περιοχές της χώρας, εκτιμήθηκε η επικράτηση όλων των κοινών ψυχικών διαταραχών σε διάστημα μίας εβδομάδας. Κλινικά σημαντική νοσηρότητα βρέθηκε στο 14% του πληθυσμού. Η ανεργία καταγράφηκε ως ένας από τους παράγοντες κινδύνου, ενώ άλλα ευρήματα ήταν ότι οι κοινές ψυχικές διαταραχές συχνά συνυπήρχαν, έμεναν αδιάγνωστες και σχετίζονταν με χειρότερη ποιότητα ζωής. Τα ευρήματα θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για το σχεδιασμό υπηρεσιών υγείας ανά την επικράτεια, σε μια εποχή περικοπών των δαπανών για την υγεία. 35 Η πρωτοβάθμια παροχή υπηρεσιών ψυχικής υγείας στη χώρα μας υπολείπεται των αναγκών του πληθυσμού, για λόγους που περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τις ελλείψεις σε προσωπικό, την ανεπάρκεια υποδομών και χρηματοδότησης, την απουσία μηχανισμού αξιολόγησης και την ασάφεια του πλαισίου συνεργασίας μεταξύ διαφορετικών υπηρεσιών. 36 Στην Ελλάδα, οι τοπικές πρωτοβάθμιες μονάδες υγείας, δηλαδή τα ΚΥ, δεν διαθέτουν εξειδικευμένο στην ψυχική υγεία νοσηλευτικό ή άλλης ειδικότητας προσωπικό, ενώ στην περιφέρεια συνήθως δεν υπάρχουν τοπικές μονάδες ψυχικής υγείας, όπως για παράδειγμα τα Κέντρα Ψυχικής Υγείας. Το μοντέλο της ανάπτυξης εξωτερικού ιατρείου Ψυχιατρικής στα ΚΥ υλοποιείται εδώ και δεκαετίες από τα τοπικά γενικά νοσοκομεία, με το θεσμό του επισκέπτη ψυχιάτρου. Τα αποτελέσματα της παρουσίας ψυχιάτρου στα ΚΥ του νομού Ιωαννίνων δημοσιεύτηκαν πριν από μια δεκαετία. 37 Σύμφωνα με τους συγγραφείς, παρ ότι ο χώρος της ΠΦΥ βιβλιογραφικά θεωρείται ενδεδειγμένος για ψυχιατρική παρέμβαση λόγω της θεωρητικά εκτιμώμενης έλλειψης του στίγματος της ψυχικής διαταραχής, εν τούτοις τα προσερχόμενα στα ΚΥ για εξέταση άτομα ήταν λιγότερα του συνόλου των πασχόντων. Οι συγγραφείς διατύπωσαν την άποψη ότι ανασταλτικό ρόλο στην προσέλευση των ασθενών ενδέχεται να διαδραματίζει η εντοπιότητα του προσωπικού που εργάζεται στην πρωτοβάθμια περίθαλψη. Θεωρήθηκε πιθανόν οι ασθενείς να αποφεύγουν τα ΚΥ για το λόγο αυτόν και να προσφεύγουν σε υπηρεσίες των πλησιέστερων πόλεων. Εξ άλλου, ο θεσμός του επισκέπτη ψυχιάτρου των ΚΥ δεν έχει αξιολογηθεί επαρκώς ως προς την αποτελεσματικότητά του, εκτός από την προφανή χρησιμότητα της παρουσίας εξειδικευμένου ιατρού στην ΠΦΥ. 5. ΟΙ ΚΙΝΗΤΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΩΣ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ Οι ανάγκες ενσωμάτωσης της φροντίδας ψυχικής υγείας στην ΠΦΥ επιχειρείται να καλυφθούν τα τελευταία χρόνια με τη δημιουργία των κοινοτικών ομάδων ψυχικής υγείας, όπως οι κινητές μονάδες ψυχικής υγείας (ΚΜΨΥ) που δραστηριοποιούνται στον τόπο διαμονής των ασθενών και παρέχουν πολύπλευρη, διεπιστημονική φροντίδα στους ψυχικά πάσχοντες. Τμήμα του έργου τους έχει παρουσιαστεί στην ελληνική βιβλιογραφία, ενώ η αποτελεσματικότητα στη φροντίδα των ψυχωτικών ασθενών έχει δημοσιευτεί πρόσφατα στο διεθνή επιστημονικό τύπο. 41,42 Ιδιαίτερη αναφορά χρειάζεται να γίνει στην ανταπόκριση των ΚΜΨΥ στις ανάγκες των ηλικιωμένων ψυχικά ασθενών για παροχή φροντίδας. Σύμφωνα με πρόσφατη επιδημιολογική μελέτη, στις περιοχές της επαρχίας, όπου δραστηριοποιούνται οι ΚΜΨΥ, ποσοστό >30% του πληθυσμού είναι ηλικιωμένοι. 43 Υπάρχουν βιβλιογραφικές αναφορές ότι ο εν λόγω πληθυσμός καθυστερεί σημαντικά ή αποτυγχάνει να έλθει σε επαφή με τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας έπειτα από την έναρξη μιας ψυχικής διαταραχής. 44,45 Ακόμη, στους ηλικιωμένους οι ψυχικές διαταραχές ενδέχεται να εμφανίζονται με λιγότερο χαρακτηριστικές κλινικές εικόνες και να δημιουργούνται διαγνωστικές δυσχέρειες. Ορισμένοι μάλιστα υποστηρίζουν ότι τα διαθέσιμα διαγνωστικά συστήματα δεν βρίσκουν απόλυτη εφαρμογή στη διάγνωση νοσημάτων όπως η κατάθλιψη σε αυτόν τον πληθυσμό. 46 Οι ηλικιωμένοι είναι ευάλωτοι να αναπτύξουν οργανικές ψυχικές διαταραχές, όπως delirium, που συχνά καλούνται να αντιμετωπίσουν οι ιατροί της ΠΦΥ. 47 Ακόμη, στον εν λόγω πληθυσμό ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι η άνοια, που επιβαρύνει ασθενείς, φροντιστές και σύστημα υγείας. Πρόσφατα, δημοσιεύτηκε στον ελληνικό επιστημονικό τύπο μια περιεκτική ανάλυση του ρόλου των κοινοτικών υπηρεσιών ψυχικής υγείας στη φροντίδα των

6 674 Β. ΠΕΡΙΤΟΓΙΑΝΝΗΣ και συν ανοϊκών ασθενών. 48 Υπάρχουν δεδομένα που δείχνουν ότι η δυνατότητα των ΚΜΨΥ για πραγματοποίηση κατ οίκον επισκέψεων επιτρέπει την παροχή εξειδικευμένης φροντίδας ψυχικής υγείας στον ευάλωτο αυτόν πληθυσμό. 49 Η ενσωμάτωση οφείλει να είναι πολύ περισσότερο από απλή συνεργασία διαφορετικών ειδικοτήτων ή ταυτόχρονη παρουσία στον ίδιο χώρο. Οι ΚΜΨΥ έχουν σταθερή παρουσία στα ΚΥ και είναι πλήρως ενταγμένες στη ρουτίνα της ΠΦΥ. Η επικοινωνία, η συνεννόηση και η ανταλλαγή κλινικών πληροφοριών με το προσωπικό της πρωτοβάθμιας φροντίδας είναι άμεση, το ίδιο και οι παραπομπές μεταξύ των υπηρεσιών, καθώς επίσης η διαχείριση των περιστατικών από κοινού με τους επαγγελματίες της ΠΦΥ. 50 Ειδικά στο ζήτημα της σωματικής νοσηρότητας των ψυχωτικών ασθενών, η ενσωμάτωση των ΚΜΨΥ στην πρωτοβάθμια περίθαλψη μπορεί να διευκολύνει την πρόσβαση των ασθενών στις πρωτοβάθμιες υπηρεσίες υγείας, ενώ μέλη της πολυκλαδικής ομάδας, ιδιαίτερα το νοσηλευτικό προσωπικό και οι επισκέπτες(τριες) υγείας, μπορούν να συντονίσουν τις διάφορες κλινικές και παρακλινικές διαγνωστικές εξετάσεις. Ακόμη, μπορούν να επιβλέπουν την τήρηση των θεραπευτικών οδηγιών και τη συμμόρφωση με την προτεινόμενη φαρμακευτική αγωγή. 6. ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΤΡΕΧΟΥΣΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΓΚΥΡΙΑ Οι θεωρητικές γενικές αρχές της ενσωμάτωσης των υπηρεσιών ψυχικής υγείας στην ΠΦΥ στην Ελλάδα έχουν πρόσφατα περιγραφεί εκτενώς στην εγχώρια βιβλιογραφία 51 και μπορούν να βρουν πρακτικές εφαρμογές στη χώρα μας αυτή τη δύσκολη οικονομικά εποχή που διανύει. Η παρουσία των μονάδων ψυχικής υγείας στο χώρο της ΠΦΥ είναι πρώτα απ όλα αποδεκτή από τους ασθενείς. Η πρόσβαση είναι εύκολη και διευκολύνεται περισσότερο όταν υπάρχει η δυνατότητα για κατ οίκον επισκέψεις, όπως στην περίπτωση των ΚΜΨΥ. Ασθενείς που θα ήταν δύσκολο να μετακινηθούν, ακόμη και σε κοντινή απόσταση, στο τοπικό ΚΥ, μπορούν πλέον να λαμβάνουν εξειδικευμένη φροντίδα ψυχικής υγείας. Σε επίπεδο συνεργασίας με τους επαγγελματίες της ΠΦΥ, η ενσωμάτωση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας παρέχει τη δυνατότητα για άμεση παρέμβαση, ενημέρωση, ανταλλαγή απόψεων, διευκρίνιση της διάγνωσης και παροχή ολιστικής φροντίδας υγείας, ψυχικής και σωματικής, στους ασθενείς που το έχουν ανάγκη. Αποτελεί ακόμη και ιδανική εκπαιδευτική ευκαιρία σε θέματα ψυχικής υγείας, καθώς και στον τρόπο προσέγγισης και χειρισμού των ψυχικών διαταραχών. 52 Σύμφωνα με διεθνείς αναφορές, οι απόψεις των επαγγελματιών της ΠΦΥ για τα ψυχικά νοσήματα δεν διαφέρουν και πολύ από εκείνες του κοινού, με αποτέλεσμα συχνά να αξιολογούν τα ψυχιατρικά συμπτώματα στο πλαίσιο κοινωνικών παραγόντων και δυσκολιών, παρά με βάση το ιατρικό μοντέλο και την εφαρμογή διαγνωστικών κριτηρίων. 53 Ακόμη, όπως προαναφέρθηκε, οι επαγγελματίες της ΠΦΥ αντιμετωπίζουν δυσχέρειες στην αναγνώριση ορισμένων συχνών ψυχικών διαταραχών, όπως η κατάθλιψη. Τέλος, η ενσωμάτωση μπορεί να συμβάλλει στη μείωση του στίγματος που υπάρχει στους εργαζόμενους στην ΠΦΥ ως προς την ψυχική ασθένεια. Με δεδομένη τη δεινή οικονομική κατάσταση της χώρας αναμένεται αύξηση στην επίπτωση ορισμένων ψυχικών διαταραχών, όπως προκύπτει από τη συσχέτιση αυτών με την οικονομική κρίση, σύμφωνα με πρόσφατες αναφορές του ΠΟΥ. 54 Εξ άλλου, σύμφωνα με πρόσφατη δημοσίευση, κατά τα έτη παρατηρήθηκε αύξηση της αυτοκτονικότητας και των αποπειρών αυτοκτονίας σε ένα αντιπροσωπευτικό, εθνικό δείγμα πληθυσμού. Οι οικονομικές δυσκολίες συμπεριλαμβάνονταν στους παράγοντες κινδύνου στη συγκεκριμένη μελέτη. 55 Στην Ελλάδα, υπάρχουν αναφορές για αυξημένη χρήση των υπηρεσιών της ΠΦΥ κατά τα προηγούμενα έτη. 56 Αυτό σημαίνει ότι οι πολίτες στρέφονται στη δωρεάν, δημόσια περίθαλψη. Είναι συνεπώς σημαντικό να μπορούν να έχουν και δωρεάν ψυχιατρική φροντίδα στον τόπο διαμονής τους. Σε αρμονία με την οικονομική κατάσταση της χώρας είναι και το κόστος τέτοιων κοινοτικών υπηρεσιών ψυχικής υγείας. Πρόκειται για υπηρεσίες χαμηλού κόστους, καθώς δεν έχουν ίδιες υποδομές και χρησιμοποιούν τους χώρους της ΠΦΥ, όπως και τις κατ οίκον επισκέψεις. Σύμφωνα με πολύ πρόσφατη δημοσίευση, η επίσημη ελληνική πολιτεία υποβαθμίζει τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης και των περικοπών στη χρηματοδότηση της δημόσιας περίθαλψης στην υγεία των πολιτών. 57 Σε κάθε περίπτωση, οφείλει να εξετάσει με τη δέουσα προσοχή το θέμα της ενσωματωμένης φροντίδας ψυχικής υγείας στο χώρο της πρωτοβάθμιας περίθαλψης, όπως αυτή παρέχεται από τις ΚΜΨΥ. Σε θέματα κόστους-οφέλους, αν και δεν υπάρχουν σχετικές μελέτες, η πρωτοβάθμια φροντίδα ψυχικής υγείας είναι πιθανό να πλεονεκτεί σε σχέση με το παραδοσιακό, βασισμένο στη νοσοκομειακή περίθαλψη μοντέλο. Άλλωστε, σύμφωνα με πρόσφατες αναφορές, οι ψυχιατρικοί τομείς των δημόσιων νοσοκομείων στην Ελλάδα αντιμετωπίζουν πλέον σημαντικά προβλήματα εξ αιτίας της οικονομικής κρίσης. 58 Η επίτευξη της συνέχειας στη φροντίδα των ασθενών από τις ΚΜΨΥ, που θεωρείται ουσιαστική προϋπόθεση για την ευνοϊκή έκβαση των χρόνιων ψυχικών νοσημάτων, 59 μπορεί να μειώσει τις υποτροπές και τις νοσηλείες, εξοικονομώντας έτσι σημαντικά κονδύλια. Ακόμη και σε παραμέτρους που

7 ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ 675 δεν είναι εύκολο να μετρηθούν, όπως η ικανοποίηση των ασθενών, η υποκειμενική ποιότητα ζωής κ.λπ., η φροντίδα στην κοινότητα είναι πιθανόν να εμφανίζει πλεονεκτήματα, λόγω του μη περιοριστικού πλαισίου και της πολυεπίπεδης προσέγγισης. Σε μια εποχή λοιπόν που το ζητούμενο είναι η μείωση του κόστους παροχής υπηρεσιών υγείας με ταυτόχρονη διατήρηση της ποιότητας επιβάλλεται η εξασφάλιση επαρκούς χρηματοδότησης των ΚΜΨΥ. ABSTRACT The integration of mental health services into primary health care in Greece V. PERITOGIANNIS, 1 C. LIXOURIOTIS, 2 V. MAVREAS 3 1 Mobile Mental Health Unit of the Prefectures of Ioannina and Thesprotia, Society for the Promotion of Mental Health in Epirus, Ioannina, 2 Health Center of Distomo, General Hospital of Livadia, Distomo, 3 Department of Psychiatry, University of Ioannina, Medical School, Ioannina, Greece Archives of Hellenic Medicine 2014, 31(6): The issue of the integration mental health services into primary health care is being studied worldwide, as the contemporary practice on the treatment of mental disorders is for patients to be treated in the community. This is a review of the international scientific literature on mental health integration at the level of primary care, with a view to finding integration paradigms and to document the usefulness of such a practice in Greece in the present era of economic crisis. It is generally accepted that common mental disorders are highly prevalent in the clinical populations of the primary care system, but that they tend to be under-recognized and under-treated by primary care physicians. In addition, patients with chronic psychosis often present physical morbidity requiring primary care. Contemporary models of integrated care include the co-location of psychiatric or other trained mental health staff in the primary care setting, liaison of services and the establishment of community mental health teams, which in the rural areas of Greece operate as mobile mental health units (MMHUs). The MMHUs in Greece provide multi-level care at low cost, and therefore constitute the optimal way of mental health integration into primary care in the era of economic crisis, when needs are increased and resources are limited. The Greek government is advised to invest in such services, by ensuring adequate funding. Key words: Common mental disorders, Integration, Mobile mental health units, Primary health care, Psychosis Βιβλιογραφία 1. DEMYTTENAERE K, BRUFFAERTS R, POSADA-VILLA J, GASQUET I, KO- VESS V, LEPINE JP ET AL. Prevalence, severity, and unmet need for treatment of mental disorders in the World Health Organization Mental Health Surveys. JAMA 2004, 291: NATIONAL INSTITUTE FOR HEALTH AND CLINICAL EXCELLENCE. Depression: Treatment and management of depression in adults, including adults with a chronic physical health problem; update of NICE clinical guideline 23. NICE clinical guidelines 90 and 91. NHS, London, Available at: org.uk/cg90 3. ANONYMOUS. What is primary care mental health?: WHO and Wonca Working Party on Mental Health. Ment Health Fam Med 2008, 5: KENDRICK T, TYLEE A. Depression. In: Gask L, Lester H, Kendrick T, Peveler R (eds) Primary care mental health. RCPsych Publications, London, 2009: TYLEE A, WALTERS P. Underrecognition of anxiety and mood disorders in primary care: Why does the problem exist and what can be done? J Clin Psychiatry 2007, 68(Suppl 2): MITCHELL AJ, VAZE A, RAO S. Clinical diagnosis of depression in primary care: A meta-analysis. Lancet 2009, 374: ALEXOPOULOS G, KELLY RE Jr. Geriatric mood disorders. In: Sadock BJ, Sadock VA, Ruiz P (eds) Kaplan and Sadock s comprehensive textbook of psychiatry. 9th ed. Lippincott, Williams & Wilkins, Philadelphia, 2009: BARLEY EA, MURRAY J, WALTERS P, TYLEE A. Managing depression in primary care: A meta-synthesis of qualitative and quantitative research from the UK to identify barriers and facilitators. BMC Fam Pract 2011, 12:47 9. FLEURY MJ, IMBOUA A, AUBÉ D, FARAND L, LAMBERT Y. General practitioners management of mental disorders: A rewarding practice with considerable obstacles. BMC Fam Pract 2012, 13: AGYAPONG VI. Continuing care for mentally stable psychiatric patients in primary care: Patients preferences and views. Int J Family Med 2012, 2012: HORNER D, ASHER K. General practitioners and mental health staff sharing patient care: Working model. Australas Psychiatry 2005, 13:

8 676 Β. ΠΕΡΙΤΟΓΙΑΝΝΗΣ και συν 12. LESTER H, GLASBY J, TYLEE A. Integrated primary mental health care: Threat or opportunity in the new NHS? Br J Gen Pract 2004, 54: CAMPBELL A. The evaluation of a model of primary mental health care in rural Tasmania. Aust J Rural Health 2005, 13: SZYMANSKI BR, BOHNERT KM, ZIVIN K, McCARTHY JF. Integrated care: Treatment initiation following positive depression screens. J Gen Intern Med 2013, 28: SMITH TE, ERLICH MD, SEDERER LI. Integrated care: Integrating general medical and behavioral health care: The New York State perspective. Psychiatr Serv 2013, 64: RUCCI P, PIAZZA A, MENCHETTI M, BERARDI D, FIORITTI A, MIMMI S ET AL. Integration between primary care and mental health services in Italy: Determinants of referral and stepped care. Int J Family Med 2012, 2012: JENKINS R, KIIMA D, NJENGA F, OKONJI M, KINGORA J, KATHUKU D ET AL. Integration of mental health into primary care in Kenya. World Psychiatry 2010, 9: WRIGHT J, COMMON S, KAUYE F, CHIWANDIRA C. Integrating community mental health within primary care in southern Malawi: A pilot educational intervention to enhance the role of health surveillance assistants. Int J Soc Psychiatry 2014, 60: SIKORSKI C, LUPPA M, KÖNIG HH, VAN DEN BUSSCHE H, RIEDEL-HELL- ER SG. Does GP training in depression care affect patient outcome? A systematic review and meta-analysis. BMC Health Serv Res 2012, 12: DURBIN J, BARNSLEY J, FINLAYSON B, JAAKKIMAINEN L, LIN E, BERTA W ET AL. Quality of communication between primary health care and mental health care: An examination of referral and discharge letters. J Behav Health Serv Res 2012, 39: TOFT T, FINK P, OERNBOEL E, CHRISTENSEN K, FROSTHOLM L, OLESEN F. Mental disorders in primary care: Prevalence and co-morbidity among disorders. Results from the functional illness in primary care (FIP) study. Psychol Med 2005, 35: HATCHER S, ARROLL B. Assessment and management of medically unexplained symptoms. Br Med J 2008, 336: ΣΚΑΠΙΝΑΚΗΣ Π, ΜΑΥΡΕΑΣ Β. Ψυχιατρική μεταρρύθμιση. Διαφορετικοί ασθενείς, διαφορετικές ανάγκες. Αρχ Ελλ Ιατρ 2001, 18: ΠΕΡΙΤΟΓΙΑΝΝΗΣ Β, ΜΠΙΛΑΝΑΚΗΣ Ν. Σωματική νοσηρότητα στην ψύχωση. Εγκέφαλος 2011, 48: BRADFORD DW, KIM MM, BRAXTON LE, MARX CE, BUTTERFIELD M, ELBOGEN EB. Access to medical care among persons with psychotic and major affective disorders. Psychiatr Serv 2008, 59: MORDEN NE, MISTLER LA, WEEKS WB, BARTELS SJ. Health care for patients with serious mental illness: Family medicine s role. J Am Board Fam Med 2009, 22: SNYDER K, DOBSCHA SK, GANZINI L, HOFFMAN WF, DELORIT MA. Clinical outcomes of integrated psychiatric and general medical care. Community Ment Health J 2008, 44: MADIANOS MG, ZACHARAKIS C, TSITSA C, STEFANIS C. The mental health care delivery system in Greece: Regional variation and socioeconomic correlates. J Ment Health Policy Econ 1999, 2: THORNICROFT G, SEMRAU M, ALEM A, DRAKE RE, ITO H, MARI J ET AL. Community mental health: Putting policy into practice globally. Wiley-Blackwell, Oxford, ECONOMOU C. Greece: Health system review. Health Syst Transit 2010, 12: ΚΑΤΣΑΡΟΣ Α. Ανάγκες διασύνδεσης της ψυχικής με τη γενική υγεία. Ιατρικά Χρονικά Βoρειοδυτικής Ελλάδος 2010, 6: ΒΑΡΤΖΙΩΤΗΣ Α, ΚΑΛΑΘΑΣ Χ, ΠΕΡΙΤΟΓΙΑΝΝΗΣ Β. Ανάγκες γιατρών της ΠΦΥ για συνεργασία με μονάδες ψυχικής υγείας: Το παράδειγμα της κατάθλιψης. Πρακτικά του 4ου Πανελληνίου Συνεδρίου Κινητών Μονάδων, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Ιωάννινα, 2012: ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΗΣ Σ, ΣΚΑΠΙΝΑΚΗΣ Π, ΠΑΝΤΕΛΙΔΟΥ Σ, ΧΟΝΔΡΟΣ Π, ΑΥΓΟΥΣΤΑΚΗ Α, ΖΙΑΚΟΥΛΗΣ Μ. Επιπολασμός κοινών ψυχιατρικών διαταραχών σε μια νησιωτική περιοχή. Εκτίμηση αναγκών και σχεδιασμός δράσεων ψυχικής υγείας. Αρχ Ελλ Ιατρ 2010, 27: ANDRIOPOULOS P, LOTTI-LYKOUSA M, PAPPA E, PAPADOPOULOS AΑ, NIAKAS D. Depression, quality of life and primary care: A crosssectional study. J Epidemiol Glob Health 2013, 3: SKAPINAKIS P, BELLOS S, KOUPIDIS S, GRAMMATIKOPOULOS I, THE- ODORAKIS PΝ, MAVREAS V. Prevalence and sociodemographic associations of common mental disorders in a nationally representative sample of the general population of Greece. BMC Psychiatry 2013, 13: ΚΥΛΟΥΔΗΣ Π, ΤΑΝΑΝΑΚΗ Μ, ΡΕΚΛΕΙΤΗ Μ. Η διαχείριση των ψυχικά ασθενών στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας. Διεπιστημονική Φροντίδα Υγείας 2012, 4: ΦΩΤΙΑΔΟΥ Α, ΠΡΙΦΤΗΣ Φ, ΚΥΠΡΙΑΝΟΣ Σ. O ρόλος της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας στην αντιμετώπιση των ατόμων με ψυχική διαταραχή. Εγκέφαλος 2004, 41(1) 38. ΦΡΑΓΚΟΥΛΗ-ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΥ Α. Κινητή ψυχιατρική μονάδα νομού Φωκίδας. Πρόληψη, έγκαιρη παρέμβαση και περίθαλψη στην κοινότητα. Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα, ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ Μ, ΦΑΝΤΙ ΡΜ, ΚΙΟΥΡΚΤΣΗ Β, ΛΟΥΒΡΟΣ Κ, ΖΕΝΝΕΤΟΥ Ι, ΚΑΒΒΑΔΙΑ Α ΚΑΙ ΣΥΝ. Ψυχοκοινωνική παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας. Η ανάπτυξη της Κινητής Μονάδας Ψυχικής Υγείας Κέρκυρας/Λευκάδας. Ιατρικά Χρονικά Βορειοδυτικής Ελλάδος 2011, 8: ΠΕΡΙΤΟΓΙΑΝΝΗΣ Β, ΜΑΝΘΟΠΟΥΛΟΥ Θ, ΓΙΩΤΗ Π, ΜΑΥΡΕΑΣ Β. Η εξαετής πορεία της Κινητής Μονάδας Ψυχικής Υγείας Ιωαννίνων- Θεσπρωτίας. Ιατρικά Χρονικά Βορειοδυτικής Ελλάδος 2013, 9: PERITOGIANNIS V, MANTAS C, ALEXIOU D, FOTOPOULOU V, MOUKA V, HYPHANTIS T. The contribution of a mobile mental health unit to the promotion of primary mental health in rural areas of Greece: A 2-year follow-up. Eur Psychiatry 2011, 26: PERITOGIANNIS V, TATSIONI A, MENTI N, GRAMMENIATI A, FOTOPOU- LOU V, MAVREAS V. Treatment engagement of psychotic patients with a mobile mental health unit in rural areas in Greece: A five-year study. Schizophr Res Treatment 2013, 2013: ΝΤΥΚΕΝ ΜΝ, ΚΟΤΖΑΜΑΝΗΣ Β. Οι δημογραφικές δομές και ο δημογραφικός δυναμισμός των ελληνικών δήμων ( ). Δημογραφικά Νέα 2012, WANG PS, BERGLUND P, OLFSON M, PINCUS HA, WELLS KB, KESSLER RC. Failure and delay in initial treatment contact after first onset of mental disorders in the National Comorbidity Survey

9 ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ 677 Replication. Arch Gen Psychiatry 2005, 62: BOGNER HR, DE VRIES HF, MAULIK PK, UNÜTZER J. Mental health services use: Baltimore epidemiologic catchment area followup. Am J Geriatr Psychiatry 2009, 17: LAWRENCE J, DAVIDOFF D, KENNEDY J, ELLISON JM. Diagnosing depression in later life. In: Ellison JM, Kyomen HH, Verma S (eds) Mood disorders in later life. Informa Healthcare, New York, London, 2009: LIXOURIOTIS C, PERITOGIANNIS V. Delirium in the primary care setting. Psychiatry Clin Neurosci 2011, 65: ΒΟΡΒΟΛΑΚΟΣ Θ. Άνοια: Αντιμετώπιση από υπηρεσίες Κοινωνικής Ψυχιατρικής. Εγκέφαλος 2012, 49: PERITOGIANNIS V, LEKKA M, GRAMMENIATI A, GOGOU A, FOTOPOU- LOU V, TATSIONI A ET AL. Home-based mental health care for the elderly in a rural area in Greece. Psychiatry Clin Neurosci 2013, 67: ΠΕΡΙΤΟΓΙΑΝΝΗΣ Β, ΜΑΥΡΕΑΣ Β. Οι κοινοτικές ομάδες ψυχικής υγείας στην Ελλάδα: Tο παράδειγμα των Κινητών Μονάδων Ψυχικής Υγείας. Αρχ Ελλ Ιατρ 2014, 31: ΜΠΙΛΑΝΑΚΗΣ Ν, ΓΟΥΡΖΗΣ Φ. Ενσωμάτωση της πρωτοβάθμιας φροντίδας ψυχικής υγείας στην ολοκληρωμένη πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας. Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας 2011, 23: ΠΕΡΙΤΟΓΙΑΝΝΗΣ Β, ΜΑΥΡΕΑΣ Β. Πρόταση για την εκπαίδευση του προσωπικού της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας σε θέματα ψυχικής υγείας. Τετράδια Ψυχιατρικής 2013, 121: LESTER H, TRITTER JQ, SOROHAN H. Patients and health professionals views on primary care for people with serious mental illness: Focus group study. Br Med J 2005, 330: WORLD HEALTH ORGANIZATION. Impact of economic crises on mental health. WHO, Denmark, ECONOMOU M, MADIANOS M, PEPPOU LE, THELERITIS C, PATELAKIS A, STEFANIS C. Suicidal ideation and reported suicide attempts in Greece during the economic crisis. World Psychiatry 2013, 12: KENTIKELENIS A, PAPANICOLAS I. Economic crisis, austerity and the Greek public health system. Eur J Public Health 2012, 22: KENTIKELENIS A, KARANIKOLOS M, REEVES A, McKEE M, STUCKLER D. Greece s health crisis: From austerity to denialism. Lancet 2014, 383: HYPHANTIS T. The depression of mental health care in general hospitals in Greece in the era of recession. J Psychosom Res 2013, 74: HOERTEL N, LIMOSIN F, LELEU H. Poor longitudinal continuity of care is associated with an increased mortality rate among patients with mental disorders: Results from the French National Health Insurance Reimbursement Database. Eur Psychiatry 2014, pii:s (13) [Epub ahead of print] Corresponding author: V. Peritogiannis, 1 Moulaimidou street, GR Ioannina, Greece xxxxxxxxxxxxx

Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Ιωαννίνων-Θεσπρωτίας,

Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Ιωαννίνων-Θεσπρωτίας, 85 Κλινική Μελέτη Η εξαετής πορεία της Κινητής Μονάδας Ψυχικής Υγείας Ιωαννίνων-Θεσπρωτίας Βάϊος Κ. Περιτογιάννης 1 Θηρεσία Μανθοπούλου 1 Παναγιώτα Γιώτη 1 Βενετσάνος Μαυρέας 2 1. Κινητή Μονάδα Ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

Οι κοινοτικές ομάδες ψυχικής υγείας στην Ελλάδα Το παράδειγμα των κινητών μονάδων ψυχικής υγείας

Οι κοινοτικές ομάδες ψυχικής υγείας στην Ελλάδα Το παράδειγμα των κινητών μονάδων ψυχικής υγείας Copyright Athens Medical Society www.mednet.gr/archives ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN 11-05-3992 SPECIAL ARTICLE Οι κοινοτικές ομάδες ψυχικής υγείας στην Ελλάδα Το παράδειγμα των κινητών μονάδων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας

Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας ΕΝΟΤΗΤΑ IV: ΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Από τις ρυθμίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Κυριάκος Σουλιώτης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας Προτεινόμενων Πτυχιακών Εργασιών

Πίνακας Προτεινόμενων Πτυχιακών Εργασιών ΕΝ4.10-1Α Έκδοση 1 η /.10.014 ΣΧΟΛΗ: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ:ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Α/Α Τίτλος Θέματος Μέλος Ε.Π. Σύντομη Περιγραφή Προαπαιτούμενα

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Χατζηκωνσταντίνου Θωμάς, ειδικευόμενος Παθολογίας Παθολογική κλινική Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης (ΨΝΘ)

Χατζηκωνσταντίνου Θωμάς, ειδικευόμενος Παθολογίας Παθολογική κλινική Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης (ΨΝΘ) ΙΑΤΡΕΙΟ-ΔΥΟ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΙ ΠΛΗΘΥΣΜΟΙ; ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Χατζηκωνσταντίνου Θωμάς, ειδικευόμενος Παθολογίας Παθολογική κλινική Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης (ΨΝΘ) ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Αποφασίζοντας βάσει της αποτελεσματικότητας: η αξιολόγηση της ιατρικής τεχνολογίας

Αποφασίζοντας βάσει της αποτελεσματικότητας: η αξιολόγηση της ιατρικής τεχνολογίας Αποφασίζοντας βάσει της αποτελεσματικότητας: η αξιολόγηση της ιατρικής τεχνολογίας Χρήστος Λιονής Καθηγητής Γενικής Ιατρικής και Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας Τμήμα Ιατρικής Πανεπιστήμιο Κρήτης Η αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή διατριβή

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή διατριβή ΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

9 o Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου A lzheimer και Συγγενών Διαταραχών

9 o Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου A lzheimer και Συγγενών Διαταραχών Στρογγυλό Τραπέζι Σωματική άσκηση και Άνοια. Από τη Γενική Ιατρική και την κοινότητα στο νοσοκομείο και στις εξειδικευμένες υπηρεσίες: Παρέμβαση στην Ελλάδα του σήμερα 9 o Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου A lzheimer

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας Εγκεκριμένων Πτυχιακών Εργασιών

Πίνακας Εγκεκριμένων Πτυχιακών Εργασιών ΕΝ42.10-1Β Έκδοση 2 η / 05-11-2016 Πίνακας Εγκεκριμένων Πτυχιακών Εργασιών ΣΧΟΛΗ: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Α/Α Φοιτητές (Ονοματεπώνυμο, Α.Μ.) Επιβλέπων

Διαβάστε περισσότερα

Από τις ρυθµίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέµβαση στην πρωτοβάθµια φροντίδα υγείας. Κυριάκος Σουλιώτης

Από τις ρυθµίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέµβαση στην πρωτοβάθµια φροντίδα υγείας. Κυριάκος Σουλιώτης ΕΝΟΤΗΤΑ IV: ΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Από τις ρυθµίσεις στις διαρθρωτικές αλλαγές: η αναγκαία παρέµβαση στην πρωτοβάθµια φροντίδα υγείας Κυριάκος Σουλιώτης

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων

Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η πρόληψη των κατακλίσεων σε βαριά πάσχοντες και η χρήση ειδικών στρωμάτων για την πρόληψη και αντιμετώπιση των κατακλίσεων Ονοματεπώνυμο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ & ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ. Ο. Καρδακάρη, Νοσηλεύτρια M sc,κ/δ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΓΝΙ

ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ & ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ. Ο. Καρδακάρη, Νοσηλεύτρια M sc,κ/δ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΓΝΙ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ & ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: ΝΕΟΤΕΡΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Ο. Καρδακάρη, Νοσηλεύτρια M sc,κ/δ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΓΝΙ Καρδιακή ανεπάρκεια & Κατάθλιψη θέμα μεγάλου ενδιαφέροντος: λόγω του υψηλού επιπολασμού τους & της τάσης

Διαβάστε περισσότερα

Δ. ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ (ΙΑΟ 409)

Δ. ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ (ΙΑΟ 409) Δ. ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΓΕΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ (ΙΑΟ 409) Συντονιστής μαθήματος: Αλέξιος Μπένος, Καθηγητής Κοινωνικής Ιατρικής. Τηλ. 2310999137, e-mail: benos@med.auth.gr Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Ιατροφαρμακευτική δαπάνη & αποδοτική κατανομή των πόρων στην ΠΦΥ

Ιατροφαρμακευτική δαπάνη & αποδοτική κατανομή των πόρων στην ΠΦΥ Ιατροφαρμακευτική δαπάνη & αποδοτική κατανομή των πόρων στην ΠΦΥ Η διαχείριση της φαρμακευτικής καινοτομίας: η αναζήτηση της ισορροπίας ανάμεσα στην ποιότητα & την αποδοτικότητα Εισαγωγή Η κατάρρευση της

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνική παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Η ανάπτυξη της Κινητής Μονάδας Ψυχικής Υγείας Κέρκυρας/Λευκάδας

Ψυχοκοινωνική παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Η ανάπτυξη της Κινητής Μονάδας Ψυχικής Υγείας Κέρκυρας/Λευκάδας 44 Κλινική μελέτη Ψυχοκοινωνική παρέμβαση στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Η ανάπτυξη της Κινητής Μονάδας Ψυχικής Υγείας Κέρκυρας/Λευκάδας Μαρία Β. Δημοπούλου 1 Ρομπέρτα Μαρία Φάντι 1 Βαρβάρα Κιουρκτσή

Διαβάστε περισσότερα

Θάνος Μπαλασόπουλος, BSc, MSc Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας

Θάνος Μπαλασόπουλος, BSc, MSc Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Φραγμοί και εμπόδια στην πρόσβαση και τη χρήση της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας Θάνος Μπαλασόπουλος, BSc, MSc Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Εισαγωγή: Δαπάνες υγείας Συνολικές

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων (Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.) Ψυχιατρική Περίθαλψη στο Σπίτι του Ασθενούς (Ψ.Π.Σ.Α.)

Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων (Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.) Ψυχιατρική Περίθαλψη στο Σπίτι του Ασθενούς (Ψ.Π.Σ.Α.) Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Ενηλίκων (Ι.Ψ.Υ.Π.Ε.) ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟΣ Π. ΥΠΕΥΘΥΝOI ΤΜΗΜΑΤΟΣ Ψ.Π.Σ.Α.: ΤΣΙΠΟΥΡΙΔΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ: ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΖΕΙΚΟΥ ΕΒΕΛΙΝΑ: ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ Ψυχιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ & ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ & ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑ & ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ Μαβίδου Φωτεινή Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc Τμήμα Βελτίωσης και Ελέγχου Ποιότητας 3η ΥΠΕ Μακεδονίας 36 χρόνια μετά τη διακήρυξη της Alma-Ata Η καθολική υγειονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΝΔΡΕΑΣ ΛΕΩΝΙΔΟΥ Λεμεσός, 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Διερεύνηση της αποτελεσματικότητας εναλλακτικών και συμπληρωματικών τεχνικών στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής σε άτομα με καρκίνο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ

ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΔΙΣΚΟΚΗΛΗ ΜΕ ΤΗΝ 1 ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. Θ. "Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ", 2 Α' ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ - Γ. Ν. ΚΑΒΑΛΑΣ, 3ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΝΕΥΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ, ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, ΔΠΘ, Π. Γ. Ν. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Antoniou, Antonis. Neapolis University. þÿ ±½µÀ¹ÃÄ ¼¹ µ À»¹Â Æ Å

Antoniou, Antonis. Neapolis University. þÿ ±½µÀ¹ÃÄ ¼¹ µ À»¹Â Æ Å Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2016 þÿ µà¹² ÁÅ½Ã Ä Â ¹º ³ ½µ¹±Â þÿæá ½Ä µ¹ ¼»  ¼µ Ãǹ Æ Antoniou, Antonis

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΞΟΔΟ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ. Στυλιανός Σολωμή

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΞΟΔΟ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ. Στυλιανός Σολωμή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Δρ. Λαμπρινού Αικατερίνη Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΞΟΔΟ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ

Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Τι είναι υγεία; Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

þÿ ɺÁ Ä ÅÂ, ±»Î¼ Neapolis University þÿ Á̳Á±¼¼± ¼Ìù±Â ¹ º à Â, Ç» Ÿ¹º ½ ¼¹ºÎ½ À¹ÃÄ ¼Î½ º±¹ ¹ º à  þÿ ±½µÀ¹ÃÄ ¼¹ µ À»¹Â Æ Å

þÿ ɺÁ Ä ÅÂ, ±»Î¼ Neapolis University þÿ Á̳Á±¼¼± ¼Ìù±Â ¹ º à Â, Ç» Ÿ¹º ½ ¼¹ºÎ½ À¹ÃÄ ¼Î½ º±¹ ¹ º à  þÿ ±½µÀ¹ÃÄ ¼¹ µ À»¹Â Æ Å Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2016 þÿ ͽ Á ¼ µà±³³µ»¼±ä¹º  þÿµ¾ Å ½Éà  ³º» ³¹ºÎ½ ½ à þÿ ɺÁ Ä ÅÂ,

Διαβάστε περισσότερα

Α.Μ.Πολίτης, Αν. Καθηγητής Ψυχιατρικής, Α Ψυχιατρική Κλινική, ΕΚΠΑ Μ. Αλεξάκη, Κοινωνική Λειτουργός, ΚΥ Άνδρου

Α.Μ.Πολίτης, Αν. Καθηγητής Ψυχιατρικής, Α Ψυχιατρική Κλινική, ΕΚΠΑ Μ. Αλεξάκη, Κοινωνική Λειτουργός, ΚΥ Άνδρου Α.Μ.Πολίτης, Αν. Καθηγητής Ψυχιατρικής, Α Ψυχιατρική Κλινική, ΕΚΠΑ Μ. Αλεξάκη, Κοινωνική Λειτουργός, ΚΥ Άνδρου Περιεχόμενα Tηλε-ψυχιατρική Τηλε-ψυχογηριατρική Πρόγραμμα Τηλε-ψυχογηριατρικής Σκοπός, περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΙΣ ΓΙΑ ΕΝΙΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ

Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΙΣ ΓΙΑ ΕΝΙΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΙΣ ΓΙΑ ΕΝΙΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Εθνικός σχεδιασμός και ενδυνάμωση των Υπηρεσιών Πρόληψης: α. Καταπολέμηση και προσπάθεια εξάλειψης των αιτιολογικών παραγόντων της αρρώστιας

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία: «Η Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα» Επιμέλεια Εργασίας: Ταταρίδης Μιχάλης Τουμπουλίδης Ιωάννης

Πτυχιακή Εργασία: «Η Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα» Επιμέλεια Εργασίας: Ταταρίδης Μιχάλης Τουμπουλίδης Ιωάννης Πτυχιακή Εργασία: «Η Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα» Επιμέλεια Εργασίας: Ταταρίδης Μιχάλης Τουμπουλίδης Ιωάννης Η παρούσα εργασία αποτελεί την Πτυχιακή Εργασία και πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια της

Διαβάστε περισσότερα

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011

18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 18 η Διεθνής Διημερίδα Ηπατίτιδας Β & C Μέρος έκτο: Οι μελέτες του ΚΕΕΛΠΝΟ Επόμενα Βήματα και Προοπτικές 30-1-2011 Καθηγητής Γεώργιος N. Νταλέκος Δ/ντής Παθολογικής Κλινικής και Ερευνητικού Εργαστηρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση" Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος

πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος "Η χρόνια νόσος μέσα από το πρίσμα της παραγωγικότητας Ολιστική προσέγγιση" Κρικέλλα Αλκινόη-Ιατρός Εργασίας Πετροχείλου Αικατερίνη-Κλινική Ψυχολόγος ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η ιατρική ομάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Οι διαιτολόγοι, ως μέλη ολοκληρωμένων διεπιστημονικών και πολυεπιστημονικών ομάδων, διαδραματίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. «ΔΙΟΙΚΗΣΗ της ΥΓΕΙΑΣ» ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ. «ΔΙΟΙΚΗΣΗ της ΥΓΕΙΑΣ» ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ της ΥΓΕΙΑΣ» ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ Μαστρογιάννη Μαρία Διπλωματική Εργασία υποβληθείσα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Επιπτώσεις από τη χρήση αντικαταθλιπτικής αγωγής στην εγκυμοσύνη στο έμβρυο Όνομα Φοιτήτριας: Άντρια Λυσάνδρου Αριθμός φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

SPECIAL ARTICLE ... ... Α. Γιανασμίδης, Μ. Τσιαούση

SPECIAL ARTICLE ... ... Α. Γιανασμίδης, Μ. Τσιαούση SPECIAL ARTICLE ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2012, 29(1):106-115 Διαχρονική μελέτη του θεσμικού πλαισίου της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας στην Ελλάδα (1980 2008) και η εμπειρία του βρετανικού και του σουηδικού

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα.

Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Παιδιά και νέοι με χρόνια προβλήματα υγείας και ειδικές ανάγκες. Σύγχρονες ιατρικές θεωρήσεις και ελληνική πραγματικότητα. Μαρία Φωτουλάκη Επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής-Παιδιατρικής Γαστρεντερολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Τόμος 24 Τεύχος 2 - H οικονομική κρίση και οι επιπτώσεις της στην ψυχική υγεία Πέμπτη, 07 Νοέμβριος :42

Τόμος 24 Τεύχος 2 - H οικονομική κρίση και οι επιπτώσεις της στην ψυχική υγεία Πέμπτη, 07 Νοέμβριος :42 Προσφάτως ολοκληρώθηκαν οι εργασίες ενός σημαντικού Συνεδρίου της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Ψυχικής Υγιεινής (WFMH) και της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας που αναφερόταν στις ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Copyright 2010 Τόμος 9 ος, Τεύχος 4 ο, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2010

ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Copyright 2010 Τόμος 9 ος, Τεύχος 4 ο, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2010 www.vima-asklipiou.gr Σελίδα 394 ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΤΑΞΗΣ Ανάγκες νοσηλευομένων ασθενών με στεφανιαία νόσο Κ ατά τις τελευταίες δεκαετίες, λόγω της αύξησης του προσδόκιμου της επιβίωσης των ασθενών με στεφανιαία

Διαβάστε περισσότερα

Πώς µπορώ να λάβω ιατρική βοήθεια στο Λονδίνο;

Πώς µπορώ να λάβω ιατρική βοήθεια στο Λονδίνο; Πώς µπορώ να λάβω ιατρική βοήθεια στο Λονδίνο; March 2012 1 Τι είναι ο Γενικός Ιατρός (GP); Για να μπορείτε να λάβετε ιατρική βοήθεια στο Λονδίνο πρέπει να έχετε εγγραφεί στο ιατρείο γενικής ιατρικής στην

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΑΝΤΛΙΕΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ ΕΚΧΥΣΗΣ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο Σακχαρώδης Διαβήτης (ΣΔ) είναι μια μεταβολική διαταραχή και αποτελεί ένα από τα συχνότερα χρόνια νοσήματα και μια από τις σημαντικότερες αιτίες πρόωρης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΎΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΎΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΎΠΟΥ 2. Α. Σωτηρόπουλος1, Χ. Ταμβάκος1, Α. Κουτσοβασίλης1, Α. Μπούσμπουλα2,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Βάγια Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος «Ενδυνάμωση και υποστήριξη ομάδων οικογενειών ατόμων με αυτισμό» Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων ΙΙ ΕΠΕΑΕΚ Ενέργεια 1.1.4 Εκπαίδευση Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Πράξη 1.1.4 α Φορέας Υλοποίησης:

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΕΙΑ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ

ΙΑΤΡΕΙΑ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΙΑΤΡΕΙΑ ΔΙΑΚΟΠΗΣ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ Το κάπνισμα πήρε διαστάσεις πανδημίας τον 20ο αιώνα, που συνεχίζεται μέχρι και σήμερα. Υπολογίζεται ότι υπάρχουν 1 δισεκατομμύριο καπνιστές παγκοσμίως, ενώ έως το 2025 ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην έρευνα χρησιµοποίησης υπηρεσιών υγείας χρησιµοποιούνται επιδηµιολογικές, κοινωνιολογικές, οικονοµετρικές, καθώς και καθαρά

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα για Συζήτηση. Παγίδες προς αποφυγή Τελικά.;

Θέματα για Συζήτηση. Παγίδες προς αποφυγή Τελικά.; 4/22/2016 template from www.brainybetty.com copyright 2006 2 Θέματα για Συζήτηση. Όροι και Ορολογία Συμμόρφωση Προσκόλληση Συνεργατική Θεραπεία - Αυτοδιαχείριση Παράγοντες που επιδρούν Πως εκτιμάται η

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχιατρική Περίθαλψη

Ψυχιατρική Περίθαλψη ΟΡΓΑΝΩΣΗ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΨΕ ΒΟΡΕΙΟΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΚΑΙ ΔΥΤΙΚΗΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ «Γ. ΧΑΤΖΗΚΩΣΤΑ» Εξελίξεις στη ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ Συνεχιζόμενη

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτική Άσκηση Ψυχιατρικής Νοσηλευτικής - Νοσηλευτικής Ψυχικής Υγείας I MPN 636. Μεταπτυχιακό (2ος κύκλος) Θα ανακοινωθεί

Πρακτική Άσκηση Ψυχιατρικής Νοσηλευτικής - Νοσηλευτικής Ψυχικής Υγείας I MPN 636. Μεταπτυχιακό (2ος κύκλος) Θα ανακοινωθεί Τίτλος Μαθήματος: Κωδικός Μαθήματος: Κατηγορία Μαθήματος: (Υποχρεωτικό/Επιλεγόμενο) Επίπεδο Μαθήματος: (πρώτου, δεύτερου ή τρίτου κύκλου) Έτος Σπουδών: Τετράμηνο προσφοράς Μαθήματος: Αριθμός ECTS: Όνομα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Από τη

Διαβάστε περισσότερα

TEΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

TEΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ TEΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΞΟΥΘΕΝΩΣΗ ΣΤΟΥΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΡΙΒΑΛΟΝΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: MANΩΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Έχουν αναπτυχθεί δύο συστήματα ταξινόμησης και διάγνωσης ψυχικών διαταραχών βάσει κριτηρίων, τα οποία συνήθως χρησιμοποιούνται σε όλο τον κόσμο:

Έχουν αναπτυχθεί δύο συστήματα ταξινόμησης και διάγνωσης ψυχικών διαταραχών βάσει κριτηρίων, τα οποία συνήθως χρησιμοποιούνται σε όλο τον κόσμο: Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση του φαρμάκου στην πρακτική του disease management στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας

Η θέση του φαρμάκου στην πρακτική του disease management στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Η θέση του φαρμάκου στην πρακτική του disease management στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας Κώστας Αθανασάκης Οικονομολόγος Υγείας, ΕΣΔΥ BCBSM 2010 Χρόνια νοσηρότητα, ζήτηση και δαπάνη υγείας Χρόνια νοσηρότητα:

Διαβάστε περισσότερα

Η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας ως βασικός πυλώνας του Εθνικού Συστήματος Υγείας πριν, κατά και μετά την κρίση

Η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας ως βασικός πυλώνας του Εθνικού Συστήματος Υγείας πριν, κατά και μετά την κρίση Η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας ως βασικός πυλώνας του Εθνικού Συστήματος Υγείας πριν, κατά και μετά την κρίση ΤΑΣΟΣ ΦΙΛΑΛΗΘΗΣ Καθηγητής Κοινωνικής Ιατρικής Τμήμα Ιατρικής Πανεπιστημίου Κρήτης Εκδήλωση «Υγεία

Διαβάστε περισσότερα

Η Ηλεκτρονική Συνταγογράφηση ως Αφετηρία του ehealth στη χώρα. M.G.Koutras,MD.

Η Ηλεκτρονική Συνταγογράφηση ως Αφετηρία του ehealth στη χώρα. M.G.Koutras,MD. Η Ηλεκτρονική Συνταγογράφηση ως Αφετηρία του ehealth στη χώρα M.G.Koutras,MD. Τι είναι το ehealth? What Is ehealth (3): A Systematic Review of Published Definitions. Hans Oh et al, J Med Internet Res 2005;7(1).

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΑΝΕΡΓΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΑΝΕΡΓΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΑΝΕΡΓΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Στοιχεία προγράμματος ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Πρωτόκολλα και διαδικασίες (διοικητικές, ιατρικές, νοσηλευτικές) στις Δημόσιες Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοαρθρίτιδα την 3 η χιλιετία. Διευθυντής Ε.Σ.Υ. Ρευματολογική Κλινική - Γ.Ν.Α. «Γιώργος Γεννηματάς»

Οστεοαρθρίτιδα την 3 η χιλιετία. Διευθυντής Ε.Σ.Υ. Ρευματολογική Κλινική - Γ.Ν.Α. «Γιώργος Γεννηματάς» Η Οστεοαρθρίτιδα την 3 η χιλιετία Δρ Αθανάσιος Γεωργούντζος Διευθυντής Ε.Σ.Υ. Ρευματολογική Κλινική - Γ.Ν.Α. «Γιώργος Γεννηματάς» Σύγκρουση συμφερόντων Conflict of interest Κανένα για αυτήν την παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας. Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας. Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Εισαγωγή Ως ένα νόσημα με σοβαρό και υψηλό φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Εισαγωγή Ως ένα νόσημα με σοβαρό και υψηλό φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η εφαρμογή του δείκτη PATH στη Μ.Ε.Θ. του Γενικού Νοσοκομείου Τρικάλων

Η εφαρμογή του δείκτη PATH στη Μ.Ε.Θ. του Γενικού Νοσοκομείου Τρικάλων Η εφαρμογή του δείκτη PATH στη Μ.Ε.Θ. του Γενικού Νοσοκομείου Τρικάλων Τραυματισμοί από βελόνα Καλλιτσάρη Σταυρούλα Ειδικός Ιατρός Εργασίας Η ανάγκη λήψης μέτρων για πρόληψη τραυματισμών από αιχμηρά Οι

Διαβάστε περισσότερα

ANAKOYΦΙΣΤΙKΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ- ΕΝΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ

ANAKOYΦΙΣΤΙKΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ- ΕΝΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ANAKOYΦΙΣΤΙKΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ- ΕΝΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ Διακήρυξη της Πράγας: Προτρέποντας τις Κυβερνήσεις για την ανακούφιση του «υποφέρειν» και την αναγνώριση της Ανακουφιστικής Φροντίδας ως ανθρώπινο δικαίωμα

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών Ιατρική Σχολή Παιδοψυχιατρική Κλινική Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία»

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών Ιατρική Σχολή Παιδοψυχιατρική Κλινική Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών Ιατρική Σχολή Παιδοψυχιατρική Κλινική Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» Από το 2009 η ελληνική κοινωνία σε κοινωνικόοικονομική και πολιτιστική κρίση Επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης

Σχέση στεφανιαίας νόσου και άγχους - κατάθλιψης Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας _ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ_ Πολυκανδριώτη Μαρία 1, Φούκα Γεωργία 2 1. Καθηγήτρια Εφαρμογών Νοσηλευτικής Α, ΤΕΙ Αθήνας 2.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Το μοντέλο του Εθνικού Συστήματος Υγείας που εφαρμόζεται στην Ελλάδα και σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες μεταξύ των οποίων η Σουηδία, η Ιταλία και άλλες,

Το μοντέλο του Εθνικού Συστήματος Υγείας που εφαρμόζεται στην Ελλάδα και σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες μεταξύ των οποίων η Σουηδία, η Ιταλία και άλλες, Το μοντέλο του Εθνικού Συστήματος Υγείας που εφαρμόζεται στην Ελλάδα και σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες μεταξύ των οποίων η Σουηδία, η Ιταλία και άλλες, διέπεται από τις αρχές του προτύπου Beveridge. «το κόστος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΦΙΛ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΔΙΑΒΗΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΕ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΣΕ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ

ΠΡΟΦΙΛ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΔΙΑΒΗΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΕ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΣΕ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΡΟΦΙΛ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΔΙΑΒΗΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΕ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΣΕ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Παθολογική Κλινική ΓΝΘ Γ.Παπανικολάου- Οργανική µονάδα Ψυχιατρικού Νοσοκοµείου Θεσσαλονίκης Φρυδά Χρυσόθεµις Ειδικευόµενη Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

Τα οικονομικά της Υγείας από την οπτική του γιατρού

Τα οικονομικά της Υγείας από την οπτική του γιατρού Τα οικονομικά της Υγείας από την οπτική του γιατρού Χρήστος Λιονής Αναπλ. Καθηγητής Κοινωνικής και Οικογενειακής Ιατρικής, Τμήμα Ιατρικής Πανεπιστημίου Κρήτης ΕΙΣΑΓΩΓΗ την Ελλάδα η συζήτηση για τα οικονομικά

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Νοταρά Βενετία 1, Κουλουρίδης Κωνσταντίνος 2, Βιόλατζης Αριστείδης 3, Βάγκα Ελισσάβετ 1 1. Καθηγήτρια Εφαρμογών Msc, Τμήμα Επισκεπτών-τριών

Διαβάστε περισσότερα

Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014

Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014 Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014 MΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ Σ.Ι.Παππάς «Το Ελληνικό Σχέδιο Δράσης για την αντιμετώπιση του ΣΔτ2. Ο Διαβήτης ως πρότυπο χρόνιων νόσων» ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΒΙΩΣIΜΟΤΗΤΑΣ Ελλάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Από την κοινότητα στο νοσοκομείο και ο ρόλος του νευρολόγου (η συμβολή του νευρολόγου στην διαχείριση του ασθενούς με άνοια από τον γενικό ιατρό )

Από την κοινότητα στο νοσοκομείο και ο ρόλος του νευρολόγου (η συμβολή του νευρολόγου στην διαχείριση του ασθενούς με άνοια από τον γενικό ιατρό ) Από την κοινότητα στο νοσοκομείο και ο ρόλος του νευρολόγου (η συμβολή του νευρολόγου στην διαχείριση του ασθενούς με άνοια από τον γενικό ιατρό ) Ζαγανάς Ιωάννης Νευρολόγος Επίκουρος Καθηγητής Νευρολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχιατρική Φίλιππος Γουρζής

Εισαγωγή στην Ψυχιατρική Φίλιππος Γουρζής Εισαγωγή στην Ψυχιατρική Φίλιππος Γουρζής Απαρτιωμένη Διδασκαλία Εισαγωγή στην Ψυχιατρική 21 ος αιώνας μεγάλη πρόοδος των συναφών επιστημών: Νευροεπιστήμες, Ψυχολογία, Κοινωνιολογία Προηγήθηκε περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Ει ναι η γενικη ιατρικη και η πρωτοβα θμια φροντι δα η κατα λληλη απα ντηση για την ανα πτυξη του υγειονομικου τομε α;

Ει ναι η γενικη ιατρικη και η πρωτοβα θμια φροντι δα η κατα λληλη απα ντηση για την ανα πτυξη του υγειονομικου τομε α; Forum για τα Οικονομικα & τις Πολιτικε ς Υγει ας - 14η Συνα ντηση «Αναπτυξιακε ς διαστα σεις της υγει ας και της ιατρικη ς περι θαλψης σε συνθη κες αβεβαιο τητας» 16-18 Σεπτεμβρι ου 2016, Ιωα ννινα «Επαναπροτεραιοποι

Διαβάστε περισσότερα

ÁÍÁÊÏÉÍÙÓÅÉÓ ΣΕ ÅËËÇÍΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΣΕ ÅËËÇÍΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ

ÁÍÁÊÏÉÍÙÓÅÉÓ ΣΕ ÅËËÇÍΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΣΕ ÅËËÇÍΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ÁÍÁÊÏÉÍÙÓÅÉÓ ΣΕ ÅËËÇÍΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ 395 396 ÁÍÁÊÏÉÍÙÓÅÉÓ ΣΕ ÅËËÇÍΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ 397 398 399 400 401 402 3 ο Εθνικό Συνέδριο Κλινικής Μικροβιολογίας 9 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Νοσοκομειακών Λοιμώξεων & Υγιεινής,

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Ελπίδα Φωτιάδου. Αναπλ. Προϊσταμένη Δ/νσης Λειτουργίας &Υποστήριξης Εφαρμογών Η.ΔΙ.Κ.Α. Α.Ε.

Ελπίδα Φωτιάδου. Αναπλ. Προϊσταμένη Δ/νσης Λειτουργίας &Υποστήριξης Εφαρμογών Η.ΔΙ.Κ.Α. Α.Ε. Ελπίδα Φωτιάδου Αναπλ. Προϊσταμένη Δ/νσης Λειτουργίας &Υποστήριξης Εφαρμογών Η.ΔΙ.Κ.Α. Α.Ε. Θεραπευτικό Πρωτόκολλο: Δέσμη οδηγιών διάγνωσης και θεραπείας μίας νόσου, με βάση τα πορίσματα και την κλινική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ Ονοματεπώνυμο : Φάραχ Βαλεντίνα Αρ. Φοιτητικής Ταυτότητας : 2008899422 ΚΥΠΡΟΣ- ΛΕΥΚΩΣΙΑ 2012

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσβαση στο αναγκαίο φάρμακο για όλους και έλεγχος της φαρμακευτικής δαπάνης

Πρόσβαση στο αναγκαίο φάρμακο για όλους και έλεγχος της φαρμακευτικής δαπάνης Πρόσβαση στο αναγκαίο φάρμακο για όλους και έλεγχος της φαρμακευτικής δαπάνης Φαρμακευτικές Δαπάνες Φαρμακευτικές Δαπάνες Οι φαρμακευτικές δαπάνες, καθώς και οι συνολικές δαπάνες υγείας, παρουσίασαν μια

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρική των Καταστροφών: Η άλλη διάσταση της Επείγουσας Ιατρικής

Ιατρική των Καταστροφών: Η άλλη διάσταση της Επείγουσας Ιατρικής Ιατρική των Καταστροφών: Η άλλη διάσταση της Επείγουσας Ιατρικής ηµήτριος Γ. Πύρρος, MD, EMDM /ντης Ιατρικών Υπηρεσιών, ΚΥ ΕΚΑΒ President-elect, elect, WADEM Ορισµοί Υπάρχουν τουλάχιστον 50 ορισµοί για

Διαβάστε περισσότερα

HIV HIV HIV HIV AIDS 3 :.1 /-,**1 +332

HIV HIV HIV HIV AIDS 3 :.1 /-,**1 +332 ,**1 The Japanese Society for AIDS Research The Journal of AIDS Research +,, +,, +,, + -. / 0 1 +, -. / 0 1 : :,**- +,**. 1..+ - : +** 22 HIV AIDS HIV HIV AIDS : HIV AIDS HIV :HIV AIDS 3 :.1 /-,**1 HIV

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του νοσηλευτή στην κατ οίκον θεραπεία του ασθενούς με καρδιακή ανεπάρκεια. Παναγιώτα Σταυριανοπούλου Νοσηλεύτρια Τ.Ε.

Ο ρόλος του νοσηλευτή στην κατ οίκον θεραπεία του ασθενούς με καρδιακή ανεπάρκεια. Παναγιώτα Σταυριανοπούλου Νοσηλεύτρια Τ.Ε. Ο ρόλος του νοσηλευτή στην κατ οίκον θεραπεία του ασθενούς με καρδιακή ανεπάρκεια Παναγιώτα Σταυριανοπούλου Νοσηλεύτρια Τ.Ε. Πλάνο ομιλίας Βασικές γνώσεις για την καρδιακή ανεπάρκεια Ο ρόλος του νοσηλευτή

Διαβάστε περισσότερα

Επιδηµιολογικά δεδοµένα και οικονοµικές επιπτώσεις στην ΚΑ

Επιδηµιολογικά δεδοµένα και οικονοµικές επιπτώσεις στην ΚΑ 14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο Επιδηµιολογικά δεδοµένα και οικονοµικές επιπτώσεις στην ΚΑ ΣΤΡΑΤΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΓΙΑΝΝΑΚΟΣ, MD, PhD Ιατρείο Καρδιακής Ανεπάρκειας Γ Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΓΚΩΝ ΥΓΕΙΑΣ- ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΓΚΩΝ ΥΓΕΙΑΣ- ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΓΚΩΝ ΥΓΕΙΑΣ- ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Ψαλτοπούλου Θεοδώρα Παθολόγος, Επίκουρη Καθ. Εργαστηρίου Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Α. Σχεδιασμός ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα